Wîkîpediya
kuwiki
https://ku.wikipedia.org/wiki/Destp%C3%AAk
MediaWiki 1.46.0-wmf.22
first-letter
Medya
Taybet
Gotûbêj
Bikarhêner
Gotûbêja bikarhêner
Wîkîpediya
Gotûbêja Wîkîpediyayê
Wêne
Gotûbêja wêneyî
MediaWiki
Gotûbêja MediaWiki
Şablon
Gotûbêja şablonê
Alîkarî
Gotûbêja alîkariyê
Kategorî
Gotûbêja kategoriyê
Portal
Gotûbêja portalê
TimedText
TimedText talk
Modul
Gotûbêja modulê
Event
Event talk
Kongreya Neteweyî ya Kurdistanê
0
877
1995524
1993382
2026-04-02T07:48:59Z
InternetArchiveBot
45060
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1995524
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdanka giştî
| wêneyê_logoyê = Knk-logo.jpg
| sernavê_logoyê = Emblema Kongreya Neteweyî ya Kurdistanê
}}
'''Kongreya Neteweyî ya Kurdistanê''' bi kurtasî '''KNK''' hevpeymaniya partî û rêxistinên civaka sivîl ên ji [[Kurdistan]]ê û [[diyasporaya kurdan]] de ku di 24ê gulana [[1999]]an de di civîneke giştî de bi amadebûna 700 nûner û mêvanên kurd û biyanî li bajarê [[Amsterdam]] a paytexta [[Holenda]]yê, bi navê KNK, Kongra Neteweyî ya Kurdistan hatiye avakirin. Erka kongreyê ya sereke pêşxistina yekîtiya neteweyî yê di navbera gelê Kurdistanê û di asta navneteweyî de nûnertiya berjewendiyên gelê Kurdistanê dike. Navenda KNKê li [[Bruksel]]ê ye û ofîsên KNKê li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêr]] ([[Başûrê Kurdistanê]]) û [[Qamişlo]] ([[Rojavaya Kurdistanê|Rojavayê Kurdistanê]]) hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://knk-kurdistan.com/eng/who-we-are |sernav=Who we are |malper=KNK |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US }}</ref>
== Dîrok ==
Kongre bi fermî di 24ê gulana sala 1999an de li Amsterdamê hate damezrandin û di heman rojê de navenda kongreyê Brukselê hatiye vekirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://knk-kurdistan.com/eng/knk-history |sernav=KNK History |malper=KNK |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Kurdish Question in U.S. Foreign Policy: A Documentary Sourcebook |paşnav=Meho |pêşnav=Lokman I. |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=2004 |isbn=978-0-313-31435-3 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=BD7imPDFto0C }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Migration and Activism in Europe since 1945 |paşnav=Pojmann |pêşnav=W. |weşanger=Springer |tarîx=2008-09-29 |isbn=978-0-230-61554-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=_e_HAAAAQBAJ }}</ref> Piştre kongre wekê Kongreya Neteweyî ya Kurdistanê li diyasporayê hatiye binavkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.opendemocracy.net/latif-tas/what-kind-of-peace-case-of-turkish-and-kurdish-peace-process |sernav=What kind of peace? The case of the Turkish and Kurdish peace process |malper=openDemocracy |tarîx=2015-07-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref>
Parlamena Kurdistanê ya li Sirgûnê (bi navê [[Parlamena Kurdistanê li Derveyî Welêt|Parlamana Kurdistane Li Derveyi Welat]] – PKDW) ku navenda parlamenê li Brukselê bû ku dezgeheke beriya KNKê bû, di wê demê de gihîştibû armancên xwe. Kurdan li ser pêwîstiya bi nûnertiyeke pir mezintir a kurdan di bin yekitîyeke kongreyekê li hev kiriye. Di encamê de, erka parlamena Kurdistanê ya li sirgûnê di 26ê îlona 1999an de hatiye bidawî kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://kurds_history.en-academic.com/337/Kurdistan_Parliament_in_Exile |sernav=Kurdistan Parliament in Exile |malper=Academic Dictionaries and Encyclopedias |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref>
Kongreya KNKê di 26ê gulana sala 1999an de di civîna damezrandina rêxistinê de hatiye pejirandin û zanyar [[Îsmet Şerîf Wanlî]] wekê serokê yekem hatibû ragihandin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Historical Dictionary of the Kurds |paşnav=Gunter |pêşnav=Michael M. |weşanger=Bloomsbury Publishing PLC |tarîx=2010-11-04 |isbn=978-0-8108-7507-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=DoNSXwb8D9EC }}</ref> Peymana kongreyê herî dawî di civîna nehan de ku di kanûna sala 2008an de hatiye lidarxistin, hatiye guhertin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.kongrakurdistan.net/en/convention/ |sernav=Convention {{!}} Kurdistan National Congress |malper=www.kongrakurdistan.net |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |roja-arşîvê=2016-06-24 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160624235212/http://www.kongrakurdistan.net/en/convention/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>
Di salên dawî de konferansên ku ji aliyê komê ve hatine lidarxistin, daxwaza kongreyê ji nû ve dubare kirin ku nasnameya neteweyî ya kurdan were naskirin û rêz li axa Kurdistanê were girtin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Diaspora as Cultures of Cooperation: Global and Local Perspectives |paşnav=Carment |pêşnav=David |weşanger=Springer |tarîx=2017-01-20 |isbn=978-3-319-32892-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=9g7_DQAAQBAJ |paşnav2=Sadjed |pêşnav2=Ariane }}</ref>
== Organîzasyon ==
361 kes ku gelek ji wan nûnertiya rêxistinên ji Kurdistanê û diyasporaya kurd dikin bi fermî wekê endamên KNKê hatine diyar kirin. Bi tevahî KNK ji zêdetirî 70 partiyên siyasî û rêxistinên civaka sivîl ên ji her çar beşên Kurdistanê û diyasporayê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://knk-kurdistan.com/eng/members |sernav=Members |malper=KNK |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en-US }}</ref> Bi tevahî KNK ji zêdetirî 70 partîyên siyasî û rêxistinên civaka sivîl ên ji her çar beşên Kurdistanê û diyasporayê pêk hatiye.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://mezopotamyaajansi40.com/en/ALL-NEWS/content/view/http%3A%2F%2Fmezopotamyaajansi40.com%2Fen%2FALL-NEWS%2Fcontent%2Fview%2F264411 |sernav=KNK mobilises for 'national unity' |malper=mezopotamyaajansi40.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en }}{{Mirin girêdan|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://medyanews.net/turkey-aiming-for-total-occupation-of-kurdistan-region-of-iraq-knk-co-chair/ |sernav=Turkey aims for total occupation of Kurdistan Region of Iraq: KNK Co-chair |malper=Medya News |tarîx=2024-07-24 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en-GB }}</ref> Konseya rêveberiyê dezgeha herî bilind ê KNKê ye. Endamên konseyê ji aliyê civata giştî ya KNKê ve ji bo demek du salan têne hilbijartin.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Avabûnên 1999an]]
[[Kategorî:Avabûnên 1985an li Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:PKK]]
[[Kategorî:Rêxistinên kurdan]]
05leaimt00hfyf7du39n0ds42zj7aqr
1995526
1995524
2026-04-02T08:22:57Z
Balyozbot
42414
[[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addtarix.py|Bot]]: Tarîx hat sererastkirin: {{[[Şablon:Mirin girêdan|Mirin girêdan]]}}
1995526
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdanka giştî
| wêneyê_logoyê = Knk-logo.jpg
| sernavê_logoyê = Emblema Kongreya Neteweyî ya Kurdistanê
}}
'''Kongreya Neteweyî ya Kurdistanê''' bi kurtasî '''KNK''' hevpeymaniya partî û rêxistinên civaka sivîl ên ji [[Kurdistan]]ê û [[diyasporaya kurdan]] de ku di 24ê gulana [[1999]]an de di civîneke giştî de bi amadebûna 700 nûner û mêvanên kurd û biyanî li bajarê [[Amsterdam]] a paytexta [[Holenda]]yê, bi navê KNK, Kongra Neteweyî ya Kurdistan hatiye avakirin. Erka kongreyê ya sereke pêşxistina yekîtiya neteweyî yê di navbera gelê Kurdistanê û di asta navneteweyî de nûnertiya berjewendiyên gelê Kurdistanê dike. Navenda KNKê li [[Bruksel]]ê ye û ofîsên KNKê li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêr]] ([[Başûrê Kurdistanê]]) û [[Qamişlo]] ([[Rojavaya Kurdistanê|Rojavayê Kurdistanê]]) hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://knk-kurdistan.com/eng/who-we-are |sernav=Who we are |malper=KNK |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US }}</ref>
== Dîrok ==
Kongre bi fermî di 24ê gulana sala 1999an de li Amsterdamê hate damezrandin û di heman rojê de navenda kongreyê Brukselê hatiye vekirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://knk-kurdistan.com/eng/knk-history |sernav=KNK History |malper=KNK |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Kurdish Question in U.S. Foreign Policy: A Documentary Sourcebook |paşnav=Meho |pêşnav=Lokman I. |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=2004 |isbn=978-0-313-31435-3 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=BD7imPDFto0C }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Migration and Activism in Europe since 1945 |paşnav=Pojmann |pêşnav=W. |weşanger=Springer |tarîx=2008-09-29 |isbn=978-0-230-61554-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=_e_HAAAAQBAJ }}</ref> Piştre kongre wekê Kongreya Neteweyî ya Kurdistanê li diyasporayê hatiye binavkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.opendemocracy.net/latif-tas/what-kind-of-peace-case-of-turkish-and-kurdish-peace-process |sernav=What kind of peace? The case of the Turkish and Kurdish peace process |malper=openDemocracy |tarîx=2015-07-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref>
Parlamena Kurdistanê ya li Sirgûnê (bi navê [[Parlamena Kurdistanê li Derveyî Welêt|Parlamana Kurdistane Li Derveyi Welat]] – PKDW) ku navenda parlamenê li Brukselê bû ku dezgeheke beriya KNKê bû, di wê demê de gihîştibû armancên xwe. Kurdan li ser pêwîstiya bi nûnertiyeke pir mezintir a kurdan di bin yekitîyeke kongreyekê li hev kiriye. Di encamê de, erka parlamena Kurdistanê ya li sirgûnê di 26ê îlona 1999an de hatiye bidawî kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://kurds_history.en-academic.com/337/Kurdistan_Parliament_in_Exile |sernav=Kurdistan Parliament in Exile |malper=Academic Dictionaries and Encyclopedias |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref>
Kongreya KNKê di 26ê gulana sala 1999an de di civîna damezrandina rêxistinê de hatiye pejirandin û zanyar [[Îsmet Şerîf Wanlî]] wekê serokê yekem hatibû ragihandin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Historical Dictionary of the Kurds |paşnav=Gunter |pêşnav=Michael M. |weşanger=Bloomsbury Publishing PLC |tarîx=2010-11-04 |isbn=978-0-8108-7507-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=DoNSXwb8D9EC }}</ref> Peymana kongreyê herî dawî di civîna nehan de ku di kanûna sala 2008an de hatiye lidarxistin, hatiye guhertin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.kongrakurdistan.net/en/convention/ |sernav=Convention {{!}} Kurdistan National Congress |malper=www.kongrakurdistan.net |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |roja-arşîvê=2016-06-24 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160624235212/http://www.kongrakurdistan.net/en/convention/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>
Di salên dawî de konferansên ku ji aliyê komê ve hatine lidarxistin, daxwaza kongreyê ji nû ve dubare kirin ku nasnameya neteweyî ya kurdan were naskirin û rêz li axa Kurdistanê were girtin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Diaspora as Cultures of Cooperation: Global and Local Perspectives |paşnav=Carment |pêşnav=David |weşanger=Springer |tarîx=2017-01-20 |isbn=978-3-319-32892-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=9g7_DQAAQBAJ |paşnav2=Sadjed |pêşnav2=Ariane }}</ref>
== Organîzasyon ==
361 kes ku gelek ji wan nûnertiya rêxistinên ji Kurdistanê û diyasporaya kurd dikin bi fermî wekê endamên KNKê hatine diyar kirin. Bi tevahî KNK ji zêdetirî 70 partiyên siyasî û rêxistinên civaka sivîl ên ji her çar beşên Kurdistanê û diyasporayê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://knk-kurdistan.com/eng/members |sernav=Members |malper=KNK |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en-US }}</ref> Bi tevahî KNK ji zêdetirî 70 partîyên siyasî û rêxistinên civaka sivîl ên ji her çar beşên Kurdistanê û diyasporayê pêk hatiye.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://mezopotamyaajansi40.com/en/ALL-NEWS/content/view/http%3A%2F%2Fmezopotamyaajansi40.com%2Fen%2FALL-NEWS%2Fcontent%2Fview%2F264411 |sernav=KNK mobilises for 'national unity' |malper=mezopotamyaajansi40.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en }}{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=nîsan 2026 }}</ref><ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://medyanews.net/turkey-aiming-for-total-occupation-of-kurdistan-region-of-iraq-knk-co-chair/ |sernav=Turkey aims for total occupation of Kurdistan Region of Iraq: KNK Co-chair |malper=Medya News |tarîx=2024-07-24 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en-GB }}</ref> Konseya rêveberiyê dezgeha herî bilind ê KNKê ye. Endamên konseyê ji aliyê civata giştî ya KNKê ve ji bo demek du salan têne hilbijartin.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Avabûnên 1999an]]
[[Kategorî:Avabûnên 1985an li Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:PKK]]
[[Kategorî:Rêxistinên kurdan]]
heqycicqwtx46g385gkjj3ri72cc4wd
Mûsa Anter
0
3008
1995541
1930481
2026-04-02T09:11:12Z
MikaelF
935
1995541
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank nivîskar
| nav = Mûsa Anter
| pîşe = [[Nivîskar]] û [[rojnamevan]]
| roja_jidayikbûnê = [[1920]]
| cihê_jidayikbûnê = [[Nisêbîn]], [[Mêrdîn]]
| roja_mirinê = {{Dîrok|20|îlon|1992}}
| cihê_mirinê = [[Amed]]
| hevwelatî = Tirkiye ([[Bakurê Kurdistanê]])
| ziman = [[Tirkî]] û [[kurdî]]
| berhem = {{Lîsteya sade|
* ''[[Birîna Reş]]'' - 1959
* ''[[Kımıl]]'' - 1962
* ''[[Ferhenga Kurdî]]'' - Stembol, 1967
* ''[[Hatıralarım]]'', cîld 1 - Stembol, 1991
* ''[[Hatıralarım]]'', cîld 2 - Stembol, 1992
* ''[[Çinara Min]]'' - Stembol, [[Weşanên Avesta]]}}
}}
'''Mûsa Anter''' (jdb. [[1920]] li [[Nisêbîn]]ê − m. [[20ê îlonê|20ê îlona]] [[1992]]an li [[Amed]]ê) [[lîsteya nivîskarên kurd|nivîskar]] û rojnamevanekî [[kurd]] bû.
== Jiyan ==
Anter di sala [[1920]]an de li gundê [[Zivingê]] ya bi ser [[Stilîlê]] ya ser bi navçeya [[Mêrdîn]] [[Nisêbîn]]ê ve hate dinê. Wî, hîn di temenekî piçûk de, bavê xwe winda kir û li ber destên dayika xwe [[Fesla Anter]] mezin bû ya ku di salên 1930-1940an de [[muxtar]]a gund û muxtara pêşîn a jin a Bakurê Kurdistanê bû. Apê Mûsa dibistana xwe ya seretayî li Mêrdînê û ya navîn û lîseyê li Adenê qedandibû.
Piştî xwendina lîsê ji bo [[felsefe]]yê bixwîne diçe [[Stembol]]ê û di zanîngehê de, gelek xwendevanên kurd naskirin. Musa Anter, li ser daxwaza [[Fayiq Bucak]] dev ji felsefeyê diqere û qeyda xwe li beşê Huqûqê çêdike. Di wê demê de xwendevan û rewşenbîrên kurd ji bo pirsgirêka neteweyî dikevin nava tevgerê. Her wiha Apê Mûsa ji bo ku xortên kurd li dora xwe kom bike û him ji aliyê madî ve, him ji aliyê manewî û siyasî ve xwedî li xwendevanên kurd derbikevin yûrda Dicle vekirin.
Piştî salek jî bi tevî hin hevalên xwe komeleya [[Hêvî 1942 (kovar)|Hêvî]] ava kir, bi pêşniyaza van kesan komeleya şagirtan tê damezrandin.
Di sala 1944an de bi keça [[Ebdurehîm Rehmiyê Hekarî]] re dizewice û ji wan re du kurên bi navê Anter û [[Dîcle Anter|Dîcle]] û keçeke bi navê [[Rewşen Anter|Rewşen]] çêdibin.
Musa Enter di sala 1948an de yûrda [[Firat]]ê vedike û dest bi deranîna rojnameya çavkaniya Dicle dike. Piştî çend salên dirêj li Amedê bi navê "[[Ilerî Yurd]]" yanî welatê pêşketî dest bi deranîna rojnameyekê din dike û ew ji ber nivîsên xwe jî ji bo demekê tê gitin.
Di sala 1959an de ji ber doza 49an careke din tê girtin û tevlî 49 hevalên xwe 6 mehan di girtîgehê de dimîne. Mûsa Anter kitêba xwe ya bi navê "[[Birîna Reş]]" di zindanê de dinivîsîne. Her wiha ferhenga kurdî ya bi 6 hezar peyvan pêkhatî, amade dike.
Di destpêka salên 60î de, di nava Partiya Çep ên Tirk de, bi awayekî fermî dikeve nava siyasetê. Di sala 1971an de careke din tê girtin û piştî ji girtîgehê derdikeve, di 1976an de vedgere gundê xwe, heta 1989an li gund dijî.
Piştî 89an vedigere Stembolê, di gelek kovar û rojnameyan de, ji nû ve dest bi nivîsandinê dike û di heman demê de di nava Partiya [[HEP]]ê de ji nû ve dikeve nava siyasetê. Musa Anter, piştî sala 1971an careke din vedigere [[Kurdistan]]ê û li [[Amed]]ê ji hêla hêzên dewletê ve tê girtin û bi 4 salan cezayê girtîgehê tê tewembarkirin. [[Ronakbîr]]ê Kurd Mûsa Anter di sala 1976an de piştî serbestberdana ji zîndanê vedigere gundê Zivingê û jiyana xwe li wir berdewamdike. Di sala 1989an de careke din berê xwe dide bajarê Stembolê û di gelek kovar û rojnameyan de nivîs û serpêhatiyên wî têne weşandin. Her wiha Apê Mûsa ku di gelek rojname û kovarên mîna [[Welat]], [[Ülke]], [[Ozgur Gundem]] û [[Ozgur Ulke]] de nivîsên wî têne weşandin, ji hêla xwendevanan ve bi balkêşî dihatin xwendin.
== Kuştina wî ==
Roja 20ê îlona sala [[1992]]an li kolanên Amedê ew bû hedefa dijminên çapemenî û ramana azad û jiyana xwe ji dest da û tevlî kerwanê şehîdên çapemeniyê dibe. Musa Anter li ser berga kitêba xwe ya "[[Hatiralarim]]" de wiha dibêje:
:''"Ez şahidê zindî û sondxwarî yê tengasiyên Tirkiyê yê 55 sala me. Gelo ez tenê şahid im? Na! Ez her wiha mehkûm, bersuç û dozdarê Tirkiyê me."''
== Xelatên Rojnamegeriyê ==
Li Tirkiyê ji 1993an şûnda [[Xelatên Rojnamegeriyê ya Mûsa Anter û Şehîdên Çapemeniyê]] tên dayîn. Xelatên Rojnamegeriyê ya Mûsa Anter û Şehîdên Çapemeniyê cara ewil sala 1993an de ji aliyê [[Ozgur Gundem]], piştre 1994an de [[Ozgur Ulke]], 1995an de [[Yenî Polîtîka]], 1996an de [[Demokrasî (rojname)|Demokrasî]], 1997 û 1998an de [[Ulkede Gundem]], 2000an de [[Yenî Gundem]] û sala 2001an de jî ji aliyê [[Yedîncî Gundemê]] ve hatibû dayîn.
== Berhem ==
* ''[[Birîna Reş]]'' - 1959
* ''[[Kımıl]]'' - 1962
* ''[[Ferhenga Kurdî]]'' - Stembol, 1967
* ''[[Hatıralarım]]'', cîld 1 - Stembol, 1991
* ''[[Hatıralarım]]'', cîld 2 - Stembol, 1992
* ''[[Çinara Min]]'' - Stembol, [[Weşanên Avesta]]
== Girêdanên derve ==
{{Wîkîgotin-b|Musa Anter}}
* [http://www.institutkurde.org/bibliotheque/livres_en_ligne/kurde/birina_res_kara_yara_musa_anter.pdf Birîna Reş]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }}
{{Wêjevanên kurd}}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Goriyên mêrkujiyê]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1920]]
[[Kategorî:Kesên ji Nisêbînê]]
[[Kategorî:Kesên kuştî]]
[[Kategorî:Kesên sedsala 20an]]
[[Kategorî:Mirin 1992]]
[[Kategorî:Neteweperwerên kurd]]
[[Kategorî:Nivîskarên kurd]]
[[Kategorî:Rojnamevanên kurd]]
kcseq9421z0rs0hpo9nol0rogr9oxoe
1995547
1995541
2026-04-02T09:52:37Z
Balyozbot
42414
[[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.)
1995547
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank nivîskar
| nav = Mûsa Anter
| pîşe = [[Nivîskar]] û [[rojnamevan]]
| roja_jidayikbûnê = [[1920]]
| cihê_jidayikbûnê = [[Nisêbîn]], [[Mêrdîn]]
| roja_mirinê = {{Dîrok|20|îlon|1992}}
| cihê_mirinê = [[Amed]]
| hevwelatî = Tirkiye ([[Bakurê Kurdistanê]])
| ziman = [[Tirkî]] û [[kurdî]]
| berhem = {{Lîsteya sade|
* ''[[Birîna Reş]]'' - 1959
* ''[[Kımıl]]'' - 1962
* ''[[Ferhenga Kurdî]]'' - Stembol, 1967
* ''[[Hatıralarım]]'', cîld 1 - Stembol, 1991
* ''[[Hatıralarım]]'', cîld 2 - Stembol, 1992
* ''[[Çinara Min]]'' - Stembol, [[Weşanên Avesta]]}}
}}
'''Mûsa Anter''' (jdb. [[1920]] li [[Nisêbîn]]ê − m. [[20ê îlonê|20ê îlona]] [[1992]]an li [[Amed]]ê) [[lîsteya nivîskarên kurd|nivîskar]] û rojnamevanekî [[kurd]] bû.
== Jiyan ==
Anter di sala [[1920]]an de li gundê [[Zivingê]] ya bi ser [[Stilîlê]] ya ser bi navçeya [[Mêrdîn]] [[Nisêbîn]]ê ve hate dinê. Wî, hîn di temenekî piçûk de, bavê xwe winda kir û li ber destên dayika xwe [[Fesla Anter]] mezin bû ya ku di salên 1930-1940an de [[muxtar]]a gund û muxtara pêşîn a jin a Bakurê Kurdistanê bû. Apê Mûsa dibistana xwe ya seretayî li Mêrdînê û ya navîn û lîseyê li Adenê qedandibû.
Piştî xwendina lîsê ji bo [[felsefe]]yê bixwîne diçe [[Stembol]]ê û di zanîngehê de, gelek xwendevanên kurd naskirin. Musa Anter, li ser daxwaza [[Fayiq Bucak]] dev ji felsefeyê diqere û qeyda xwe li beşê Huqûqê çêdike. Di wê demê de xwendevan û rewşenbîrên kurd ji bo pirsgirêka neteweyî dikevin nava tevgerê. Her wiha Apê Mûsa ji bo ku xortên kurd li dora xwe kom bike û him ji aliyê madî ve, him ji aliyê manewî û siyasî ve xwedî li xwendevanên kurd derbikevin yûrda Dicle vekirin.
Piştî salek jî bi tevî hin hevalên xwe komeleya [[Hêvî 1942 (kovar)|Hêvî]] ava kir, bi pêşniyaza van kesan komeleya şagirtan tê damezrandin.
Di sala 1944an de bi keça [[Ebdurehîm Rehmiyê Hekarî]] re dizewice û ji wan re du kurên bi navê Anter û [[Dîcle Anter|Dîcle]] û keçeke bi navê [[Rewşen Anter|Rewşen]] çêdibin.
Musa Enter di sala 1948an de yûrda [[Firat]]ê vedike û dest bi deranîna rojnameya çavkaniya Dicle dike. Piştî çend salên dirêj li Amedê bi navê "[[Ilerî Yurd]]" yanî welatê pêşketî dest bi deranîna rojnameyekê din dike û ew ji ber nivîsên xwe jî ji bo demekê tê gitin.
Di sala 1959an de ji ber doza 49an careke din tê girtin û tevlî 49 hevalên xwe 6 mehan di girtîgehê de dimîne. Mûsa Anter kitêba xwe ya bi navê "[[Birîna Reş]]" di zindanê de dinivîsîne. Her wiha ferhenga kurdî ya bi 6 hezar peyvan pêkhatî, amade dike.
Di destpêka salên 60î de, di nava Partiya Çep ên Tirk de, bi awayekî fermî dikeve nava siyasetê. Di sala 1971an de careke din tê girtin û piştî ji girtîgehê derdikeve, di 1976an de vedgere gundê xwe, heta 1989an li gund dijî.
Piştî 89an vedigere Stembolê, di gelek kovar û rojnameyan de, ji nû ve dest bi nivîsandinê dike û di heman demê de di nava Partiya [[HEP]]ê de ji nû ve dikeve nava siyasetê. Musa Anter, piştî sala 1971an careke din vedigere [[Kurdistan]]ê û li [[Amed]]ê ji hêla hêzên dewletê ve tê girtin û bi 4 salan cezayê girtîgehê tê tewembarkirin. [[Ronakbîr]]ê Kurd Mûsa Anter di sala 1976an de piştî serbestberdana ji zîndanê vedigere gundê Zivingê û jiyana xwe li wir berdewamdike. Di sala 1989an de careke din berê xwe dide bajarê Stembolê û di gelek kovar û rojnameyan de nivîs û serpêhatiyên wî têne weşandin. Her wiha Apê Mûsa ku di gelek rojname û kovarên mîna [[Welat]], [[Ülke]], [[Ozgur Gundem]] û [[Ozgur Ulke]] de nivîsên wî têne weşandin, ji hêla xwendevanan ve bi balkêşî dihatin xwendin.
== Kuştina wî ==
Roja 20ê îlona sala [[1992]]an li kolanên Amedê ew bû hedefa dijminên çapemenî û ramana azad û jiyana xwe ji dest da û tevlî kerwanê şehîdên çapemeniyê dibe. Musa Anter li ser berga kitêba xwe ya "[[Hatiralarim]]" de wiha dibêje:
:''"Ez şahidê zindî û sondxwarî yê tengasiyên Tirkiyê yê 55 sala me. Gelo ez tenê şahid im? Na! Ez her wiha mehkûm, bersuç û dozdarê Tirkiyê me."''
== Xelatên Rojnamegeriyê ==
Li Tirkiyê ji 1993an şûnda [[Xelatên Rojnamegeriyê ya Mûsa Anter û Şehîdên Çapemeniyê]] tên dayîn. Xelatên Rojnamegeriyê ya Mûsa Anter û Şehîdên Çapemeniyê cara ewil sala 1993an de ji aliyê [[Ozgur Gundem]], piştre 1994an de [[Ozgur Ulke]], 1995an de [[Yenî Polîtîka]], 1996an de [[Demokrasî (rojname)|Demokrasî]], 1997 û 1998an de [[Ulkede Gundem]], 2000an de [[Yenî Gundem]] û sala 2001an de jî ji aliyê [[Yedîncî Gundemê]] ve hatibû dayîn.
== Berhem ==
* ''[[Birîna Reş]]'' - 1959
* ''[[Kımıl]]'' - 1962
* ''[[Ferhenga Kurdî]]'' - Stembol, 1967
* ''[[Hatıralarım]]'', cîld 1 - Stembol, 1991
* ''[[Hatıralarım]]'', cîld 2 - Stembol, 1992
* ''[[Çinara Min]]'' - Stembol, [[Weşanên Avesta]]
== Girêdanên derve ==
{{Wîkîgotin-b|Musa Anter}}
* [http://www.institutkurde.org/bibliotheque/livres_en_ligne/kurde/birina_res_kara_yara_musa_anter.pdf Birîna Reş]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }}
{{Wêjevanên kurd}}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Goriyên mêrkujiyê]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1920]]
[[Kategorî:Kesên ji Nisêbînê]]
[[Kategorî:Kesên kuştî]]
[[Kategorî:Kesên sedsala 20an]]
[[Kategorî:Mirin 1992]]
[[Kategorî:Neteweperwerên kurd]]
[[Kategorî:Nivîskarên kurd]]
[[Kategorî:Nivîskarên zimanê kurdî]]
[[Kategorî:Rojnamevanên kurd]]
b1f6gssk0lejnm2zaw0yi2qipasuq1u
Necmettin Büyükkaya
0
4981
1995223
1862923
2026-04-01T12:31:11Z
Kurê Acemî
105128
1995223
wikitext
text/x-wiki
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = Amed, Bakurê Kurdistanê (Tirkiye)
}}
'''Necmettin Büyükkaya''' (1943-1984) çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû.
== Jiyan ==
Necmettin Büyükkaya di sala [[1943]]an de li [[Siwêreg]] hatiye dinê. Dibistana seretayî li [[Siwêreg]]ê û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edenê]] xwend. Di navbera salên 1965-70an de çû [[Stembol]]ê fakulteya hiqûqê xwend. Piştî Cûntaya Leşkerî a 12 Adara 1971ê wî dest ji xwendinê berda.
Di sala [[1969]]an de di avakirina [[DDKO]]yê de cih girt û bû serokê wê. Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
konndjqkwtuipw3xqzt05m1nbafd2q6
1995224
1995223
2026-04-01T12:31:26Z
Kurê Acemî
105128
1995224
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = Amed, Bakurê Kurdistanê (Tirkiye)
}}
'''Necmettin Büyükkaya''' (1943-1984) çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû.
== Jiyan ==
Necmettin Büyükkaya di sala [[1943]]an de li [[Siwêreg]] hatiye dinê. Dibistana seretayî li [[Siwêreg]]ê û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edenê]] xwend. Di navbera salên 1965-70an de çû [[Stembol]]ê fakulteya hiqûqê xwend. Piştî Cûntaya Leşkerî a 12 Adara 1971ê wî dest ji xwendinê berda.
Di sala [[1969]]an de di avakirina [[DDKO]]yê de cih girt û bû serokê wê. Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
f5qcddhx2dzuu8zhzb0qaud1hkeggd8
1995225
1995224
2026-04-01T12:31:44Z
Kurê Acemî
105128
1995225
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = Amed, Bakurê Kurdistanê (Tirkiye)
}}
'''Necmettin Büyükkaya''' (1943-1984) çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû.
Necmettin Büyükkaya di sala [[1943]]an de li [[Siwêreg]] hatiye dinê. Dibistana seretayî li [[Siwêreg]]ê û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edenê]] xwend. Di navbera salên 1965-70an de çû [[Stembol]]ê fakulteya hiqûqê xwend. Piştî Cûntaya Leşkerî a 12 Adara 1971ê wî dest ji xwendinê berda.
Di sala [[1969]]an de di avakirina [[DDKO]]yê de cih girt û bû serokê wê. Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
rizw0rrte1gqew3qtfiod4278o6690l
1995226
1995225
2026-04-01T12:32:27Z
Kurê Acemî
105128
1995226
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = Amed, Bakurê Kurdistanê (Tirkiye)
}}
'''Necmettin Büyükkaya''' (1943-1984) çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû.
Necmettin Büyükkaya di sala [[1943]]an de li [[Siwêreg]] hatiye dinê. Dibistana seretayî li [[Siwêreg]]ê û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edenê]] xwend. Di navbera salên 1965-70an de çû [[Stembol]]ê fakulteya hiqûqê xwend. Piştî Cûntaya Leşkerî a 12 Adara 1971ê wî dest ji xwendinê berda.
Di sala [[1969]]an de di avakirina [[DDKO]]yê de cih girt û bû serokê wê. Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
r7xhc2ng3h9xhz0paoj4j4nenhut54u
1995227
1995226
2026-04-01T12:32:50Z
Kurê Acemî
105128
1995227
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê (Tirkiye)
}}
'''Necmettin Büyükkaya''' (1943-1984) çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû.
Necmettin Büyükkaya di sala [[1943]]an de li [[Siwêreg]] hatiye dinê. Dibistana seretayî li [[Siwêreg]]ê û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edenê]] xwend. Di navbera salên 1965-70an de çû [[Stembol]]ê fakulteya hiqûqê xwend. Piştî Cûntaya Leşkerî a 12 Adara 1971ê wî dest ji xwendinê berda.
Di sala [[1969]]an de di avakirina [[DDKO]]yê de cih girt û bû serokê wê. Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
a3v7a8e46z92kw0s3pon5pyl4cvrjhs
1995228
1995227
2026-04-01T12:33:08Z
Kurê Acemî
105128
1995228
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''' (1943-1984) çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû.
Necmettin Büyükkaya di sala [[1943]]an de li [[Siwêreg]] hatiye dinê. Dibistana seretayî li [[Siwêreg]]ê û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edenê]] xwend. Di navbera salên 1965-70an de çû [[Stembol]]ê fakulteya hiqûqê xwend. Piştî Cûntaya Leşkerî a 12 Adara 1971ê wî dest ji xwendinê berda.
Di sala [[1969]]an de di avakirina [[DDKO]]yê de cih girt û bû serokê wê. Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
hq6gmpkue6c1trxhxn6fbu5c4gmayl4
1995229
1995228
2026-04-01T12:35:03Z
Kurê Acemî
105128
1995229
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''' (1943-1984) çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di zindanê de ji dest îşkenceyê hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala [[1943]]an de li [[Siwêreg]] hatiye dinê. Dibistana seretayî li [[Siwêreg]]ê û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edenê]] xwend. Di navbera salên 1965-70an de çû [[Stembol]]ê fakulteya hiqûqê xwend. Piştî Cûntaya Leşkerî a 12 Adara 1971ê wî dest ji xwendinê berda.
Di sala [[1969]]an de di avakirina [[DDKO]]yê de cih girt û bû serokê wê. Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
2qcwl92eh15cpji9aoe1slxspm433m9
1995230
1995229
2026-04-01T12:35:52Z
Kurê Acemî
105128
1995230
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''' (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an) çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di zindanê de ji dest îşkenceyê hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala [[1943]]an de li [[Siwêreg]] hatiye dinê. Dibistana seretayî li [[Siwêreg]]ê û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edenê]] xwend. Di navbera salên 1965-70an de çû [[Stembol]]ê fakulteya hiqûqê xwend. Piştî Cûntaya Leşkerî a 12 Adara 1971ê wî dest ji xwendinê berda.
Di sala [[1969]]an de di avakirina [[DDKO]]yê de cih girt û bû serokê wê. Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
asq1x7a2pssu06owrqwal8a5pnvuo4u
1995231
1995230
2026-04-01T12:36:16Z
Kurê Acemî
105128
1995231
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî Neco jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an) çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di zindanê de ji dest îşkenceyê hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala [[1943]]an de li [[Siwêreg]] hatiye dinê. Dibistana seretayî li [[Siwêreg]]ê û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edenê]] xwend. Di navbera salên 1965-70an de çû [[Stembol]]ê fakulteya hiqûqê xwend. Piştî Cûntaya Leşkerî a 12 Adara 1971ê wî dest ji xwendinê berda.
Di sala [[1969]]an de di avakirina [[DDKO]]yê de cih girt û bû serokê wê. Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
n5l7ok2rgeibnm3g962967qae6vc51r
1995232
1995231
2026-04-01T12:36:25Z
Kurê Acemî
105128
1995232
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî Neco jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di zindanê de ji dest îşkenceyê hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala [[1943]]an de li [[Siwêreg]] hatiye dinê. Dibistana seretayî li [[Siwêreg]]ê û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edenê]] xwend. Di navbera salên 1965-70an de çû [[Stembol]]ê fakulteya hiqûqê xwend. Piştî Cûntaya Leşkerî a 12 Adara 1971ê wî dest ji xwendinê berda.
Di sala [[1969]]an de di avakirina [[DDKO]]yê de cih girt û bû serokê wê. Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
1gmvkuv1igk57clz75sbysbhkvwjbuz
1995233
1995232
2026-04-01T12:36:35Z
Kurê Acemî
105128
1995233
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di zindanê de ji dest îşkenceyê hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala [[1943]]an de li [[Siwêreg]] hatiye dinê. Dibistana seretayî li [[Siwêreg]]ê û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edenê]] xwend. Di navbera salên 1965-70an de çû [[Stembol]]ê fakulteya hiqûqê xwend. Piştî Cûntaya Leşkerî a 12 Adara 1971ê wî dest ji xwendinê berda.
Di sala [[1969]]an de di avakirina [[DDKO]]yê de cih girt û bû serokê wê. Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
fq444rhwfyvl8gdy19zscx4sckeojh9
1995234
1995233
2026-04-01T12:37:29Z
Kurê Acemî
105128
1995234
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di zindanê de ji dest îşkenceyê hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg|Siwêregê]] hatiye dinê. Dibistana seretayî li Siwêregê û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edenê]] xwend. Di navbera salên 1965-70an de çû [[Stembol]]ê fakulteya hiqûqê xwend. Piştî Cûntaya Leşkerî a 12 Adara 1971ê wî dest ji xwendinê berda.
Di sala [[1969]]an de di avakirina [[DDKO]]yê de cih girt û bû serokê wê. Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
9g9z2m4j5xgx41uo2uwwondbmtv41pm
1995235
1995234
2026-04-01T12:38:10Z
Kurê Acemî
105128
1995235
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di zindanê de ji dest îşkenceyê hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg|Siwêregê]] hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edenê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Piştî Cûntaya Leşkerî a 12 Adara 1971ê wî dest ji xwendinê berda.
Di sala [[1969]]an de di avakirina [[DDKO]]yê de cih girt û bû serokê wê. Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
eguaw687lwhns4u3tn1a6n2lrebzqpz
1995236
1995235
2026-04-01T12:39:06Z
Kurê Acemî
105128
1995236
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di zindanê de ji dest îşkenceyê hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg|Siwêregê]] hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edenê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe.
Di sala [[1969]]an de di avakirina [[DDKO]]yê de cih girt û bû serokê wê. Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
5z7q7kgv64z6ppqdokt3wiffszq9lfj
1995237
1995236
2026-04-01T12:42:21Z
Kurê Acemî
105128
1995237
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di zindanê de ji dest îşkenceyê hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg|Siwêregê]] hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edenê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe.
Di sala [[1969]]an de di avakirina [[DDKO]]yê de cih girt û bû serokê wê. Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
l0vpjugsqpw6f1lezfsoye6eavxnwgt
1995238
1995237
2026-04-01T12:42:33Z
Kurê Acemî
105128
1995238
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di zindanê de ji dest îşkenceyê hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg|Siwêregê]] hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edenê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe.
Di sala [[1969]]an de di avakirina [[DDKO]]yê de cih girt û bû serokê wê. Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
iositmge1n0bbyywsperht9g8ofpj4p
1995239
1995238
2026-04-01T12:43:30Z
Kurê Acemî
105128
1995239
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di zindanê de ji dest îşkenceyê hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg|Siwêregê]] hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edenê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur]].
Di sala [[1969]]an de di avakirina [[DDKO]]yê de cih girt û bû serokê wê. Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
n348ppf1kwc6ntw56eqxxsofcz5rxhf
1995240
1995239
2026-04-01T12:43:48Z
Kurê Acemî
105128
1995240
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di zindanê de ji dest îşkenceyê hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg|Siwêregê]] hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edenê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur]]. Di sala 1972an de,
Di sala [[1969]]an de di avakirina [[DDKO]]yê de cih girt û bû serokê wê. Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
g0ldpb3yw868i5h7rk3xwj3980t5tpz
1995241
1995240
2026-04-01T12:44:11Z
Kurê Acemî
105128
1995241
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di zindanê de ji dest îşkenceyê hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg|Siwêregê]] hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edenê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur]]. Di sala 1972an de, ew diçe [[Qamişlo|Qamişloyê]]
Di sala [[1969]]an de di avakirina [[DDKO]]yê de cih girt û bû serokê wê. Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
73792zwm81cfwi489w6j58o2x5ztslf
1995242
1995241
2026-04-01T12:44:31Z
Kurê Acemî
105128
1995242
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di zindanê de ji dest îşkenceyê hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg|Siwêregê]] hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edenê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur]].
Di sala [[1969]]an de di avakirina [[DDKO]]yê de cih girt û bû serokê wê. Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
jyfsc0bttdymb0xsaxzmgwmyzjs0o2r
1995251
1995242
2026-04-01T13:32:09Z
Balyozbot
42414
[[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (Destpêkê standard kir, Lînk paqij kir, --Valahiyên nehewce.)
1995251
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di zindanê de ji dest îşkenceyê hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edenê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur]].
Di sala [[1969]]an de di avakirina [[DDKO]]yê de cih girt û bû serokê wê. Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
52iigp3oty4jail6j4mp3dyxujwpsj7
1995252
1995251
2026-04-01T13:52:42Z
Balyozbot
42414
[[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.)
1995252
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di zindanê de ji dest îşkenceyê hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edenê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur]].
Di sala [[1969]]an de di avakirina [[DDKO]]yê de cih girt û bû serokê wê. Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
dexvhx2vhr4lr90v1fdyw6dl8zz02xb
1995380
1995252
2026-04-01T20:51:43Z
Kurê Acemî
105128
1995380
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di zindanê de ji dest îşkenceyê hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edenê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]].
Di sala [[1969]]an de di avakirina [[DDKO]]yê de cih girt û bû serokê wê. Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
nofrtvbdfn4jxq8dv21mqls4uluoy8a
1995381
1995380
2026-04-01T20:52:22Z
Kurê Acemî
105128
1995381
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di zindanê de ji dest îşkenceyê hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edeneneyê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]].
Di sala [[1969]]an de di avakirina [[DDKO]]yê de cih girt û bû serokê wê. Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
84ci4w5svexrku1p984rv0qng7w27rt
1995382
1995381
2026-04-01T20:53:12Z
Kurê Acemî
105128
1995382
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di [[Zîndana Amedê]] de ji dest îşkenceya dewleta tirkî hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edeneneyê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]].
Di sala [[1969]]an de di avakirina [[DDKO]]yê de cih girt û bû serokê wê. Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
0pnxq7gwrvgc1etnsjdadwo3udmns2u
1995383
1995382
2026-04-01T20:55:47Z
Kurê Acemî
105128
1995383
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di [[Zîndana Amedê]] de ji dest îşkenceya dewleta tirkî hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edeneneyê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Di sala 1969an de ew yek ji damezrînerên [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] bû ku serokatiya wê jî ew bû. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]].
Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
77vma74fyeidnlebit46sqx7u4lfmy2
1995384
1995383
2026-04-01T20:56:39Z
Kurê Acemî
105128
1995384
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di [[Zîndana Amedê]] de ji dest îşkenceya dewleta tirkî hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edeneneyê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Di sala 1969an de ew yek ji damezrînerên [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] bû ku serokatiya wê jî ew bû. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]]. Di sala 1972an de
Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
0vcfgulb7aycikn6wq1ozs75bp85zfw
1995385
1995384
2026-04-01T20:56:47Z
Kurê Acemî
105128
1995385
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di [[Zîndana Amedê]] de ji dest îşkenceya dewleta tirkî hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edeneneyê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Di sala 1969an de ew yek ji damezrînerên [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] bû ku serokatiya wê jî ew bû. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]]. Di sala 1972an de,
Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
0k61pa08p9rnh5pehcxsgx7ya4824oa
1995386
1995385
2026-04-01T20:57:08Z
Kurê Acemî
105128
1995386
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di [[Zîndana Amedê]] de ji dest îşkenceya dewleta tirkî hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edeneneyê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Di sala 1969an de ew yek ji damezrînerên [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] bû ku serokatiya wê jî ew bû. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]]. Di sala 1972an de, ew diçe [[Qamişlo|Qamişloyê]]
Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
53s0th6a3jrmnj46qucjp9fpu111bbz
1995387
1995386
2026-04-01T20:57:39Z
Kurê Acemî
105128
1995387
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di [[Zîndana Amedê]] de ji dest îşkenceya dewleta tirkî hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edeneneyê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Di sala 1969an de ew yek ji damezrînerên [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] bû ku serokatiya wê jî ew bû. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]]. Di sala 1972an de, ew diçe [[Qamişlo|Qamişloyê]] ku ji vir jî biçe Ewropayê,
Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
icukkt62lt9ijuz1edyvwanq3rppogk
1995388
1995387
2026-04-01T20:58:22Z
Kurê Acemî
105128
1995388
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di [[Zîndana Amedê]] de ji dest îşkenceya dewleta tirkî hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edeneneyê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Di sala 1969an de ew yek ji damezrînerên [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] bû ku serokatiya wê jî ew bû. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]]. Di sala 1972an de, ew diçe [[Qamişlo|Qamişloyê]] ku ji vir jî biçe Ewropayê, yekem ew li [[Çekoslovakya|Çekoslovakyayê]] bû, dûr ve jî diçe [[Swêd|Swêdê]]
Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
k7er57gio806flej8y7ogu6f0p9q4od
1995389
1995388
2026-04-01T20:59:02Z
Kurê Acemî
105128
1995389
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di [[Zîndana Amedê]] de ji dest îşkenceya dewleta tirkî hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edeneneyê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Di sala 1969an de ew yek ji damezrînerên [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] bû ku serokatiya wê jî ew bû. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]]. Di sala 1972an de, ew diçe [[Qamişlo|Qamişloyê]] ku ji vir jî biçe Ewropayê, ew yekem li [[Çekoslovakya|Çekoslovakyayê]] bû, dûr ve jî diçe [[Swêd|Swêdê]]
Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
l10w75hlw0pga9esieoahtq9a8jgst7
1995390
1995389
2026-04-01T20:59:46Z
Kurê Acemî
105128
1995390
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di [[Zîndana Amedê]] de ji dest îşkenceya dewleta tirkî hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edeneneyê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Di sala 1969an de ew yek ji damezrînerên [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] bû ku serokatiya wê jî ew bû. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]]. Di sala 1972an de, ew diçe [[Qamişlo|Qamişloyê]] ku ji vir jî biçe Ewropayê, ew yekem li [[Çekoslovakya|Çekoslovakyayê]] bû, dûr ve jî diçe [[Swêd|Swêdê]]. Lêbelê
Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
ppjczun127xgvoaoui0ai77n5nhtaq4
1995391
1995390
2026-04-01T21:00:12Z
Kurê Acemî
105128
1995391
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di [[Zîndana Amedê]] de ji dest îşkenceya dewleta tirkî hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edeneneyê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Di sala 1969an de ew yek ji damezrînerên [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] bû ku serokatiya wê jî ew bû. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]]. Di sala 1972an de, ew diçe [[Qamişlo|Qamişloyê]] ku ji vir jî biçe Ewropayê, ew yekem li [[Çekoslovakya|Çekoslovakyayê]] bû, dûr ve jî diçe [[Swêd|Swêdê]]. Lêbelê di sala 1975an de
Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
c2rvf3vqnmbwd35b544cb5tqpc53x1y
1995392
1995391
2026-04-01T21:01:06Z
Kurê Acemî
105128
1995392
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di [[Zîndana Amedê]] de ji dest îşkenceya dewleta tirkî hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edeneneyê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Di sala 1969an de ew yek ji damezrînerên [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] bû ku serokatiya wê jî ew bû. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]]. Di sala 1972an de, ew diçe [[Qamişlo|Qamişloyê]] ku ji vir jî biçe Ewropayê, ew yekem li [[Çekoslovakya|Çekoslovakyayê]] bû, dûr ve jî diçe [[Swêd|Swêdê]]. Lêbelê di sala 1975an de,
Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
ovbrbmnyajmhxrf40pihlr1v9rcrgod
1995393
1995392
2026-04-01T21:02:10Z
Kurê Acemî
105128
1995393
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di [[Zîndana Amedê]] de ji dest îşkenceya dewleta tirkî hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edeneneyê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Di sala 1969an de ew yek ji damezrînerên [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] bû ku serokatiya wê jî ew bû. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]]. Di sala 1972an de, ew diçe [[Qamişlo|Qamişloyê]] ku ji vir jî biçe Ewropayê, ew yekem li [[Çekoslovakya|Çekoslovakyayê]] bû, dûr ve jî diçe [[Swêd|Swêdê]]. Lêbelê di sala 1975an de, piştî ku [[Efûya Giştî|efûya giştî]] hatiye îlankirin
Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
d1k1gs1lszwxhx1s00hdi26nwudtar9
1995394
1995393
2026-04-01T21:02:39Z
Kurê Acemî
105128
1995394
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di [[Zîndana Amedê]] de ji dest îşkenceya dewleta tirkî hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edeneneyê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Di sala 1969an de ew yek ji damezrînerên [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] bû ku serokatiya wê jî ew bû. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]]. Di sala 1972an de, ew diçe [[Qamişlo|Qamişloyê]] ku ji vir jî biçe Ewropayê, ew yekem li [[Çekoslovakya|Çekoslovakyayê]] bû, dûr ve jî diçe [[Swêd|Swêdê]]. Lêbelê di sala 1975an de, piştî ku [[Efûya Giştî|efûya giştî]] hatiye îlankirin, ew vedigere Tirkiyeyê.
Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
ile48173kd92pctfdp3a4fqxofthk81
1995395
1995394
2026-04-01T21:03:38Z
Kurê Acemî
105128
1995395
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di [[Zîndana Amedê]] de ji dest îşkenceya dewleta tirkî hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edeneneyê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Di sala 1969an de ew yek ji damezrînerên [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] bû ku serokatiya wê jî ew bû. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]]. Di sala 1972an de, ew diçe [[Qamişlo|Qamişloyê]] ku ji vir jî biçe Ewropayê, ew yekem li [[Çekoslovakya|Çekoslovakyayê]] bû, dûr ve jî diçe [[Swêd|Swêdê]]. Lêbelê di sala 1975an de, piştî ku [[Efûya Giştî|efûya giştî]] hatiye îlankirin, ew vedigere Tirkiyeyê. Ew çalakvaniya kurdî li Tirkiyeyê heta [[Derbeya leşkerî ya 12ê Îlonê 1980|derbeya sala 1980ê]] berdewam kiriye,
Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
oyvofn19q5s53la2uisue3uhyp5x8f0
1995396
1995395
2026-04-01T21:04:51Z
Kurê Acemî
105128
1995396
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di [[Zîndana Amedê]] de ji dest îşkenceya dewleta tirkî hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edeneneyê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Di sala 1969an de ew yek ji damezrînerên [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] bû ku serokatiya wê jî ew bû. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]]. Di sala 1972an de, ew diçe [[Qamişlo|Qamişloyê]] ku ji vir jî biçe Ewropayê, ew yekem li [[Çekoslovakya|Çekoslovakyayê]] bû, dûr ve jî diçe [[Swêd|Swêdê]]. Lêbelê di sala 1975an de, piştî ku [[Efûya Giştî|efûya giştî]] hatiye îlankirin, ew vedigere Tirkiyeyê. Ew çalakvaniya kurdî li Tirkiyeyê heta [[Derbeya leşkerî ya 12ê Îlonê 1980|derbeya sala 1980ê]] berdewam dike,
Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
mbdu87am1iot6m7zcr95qp9m3lvx55a
1995398
1995396
2026-04-01T21:05:43Z
Kurê Acemî
105128
1995398
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di [[Zîndana Amedê]] de ji dest îşkenceya dewleta tirkî hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edeneneyê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Di sala 1969an de ew yek ji damezrînerên [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] bû ku serokatiya wê jî ew bû. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]]. Di sala 1972an de, ew diçe [[Qamişlo|Qamişloyê]] ku ji vir jî biçe Ewropayê, ew yekem li [[Çekoslovakya|Çekoslovakyayê]] bû, dûr ve jî diçe [[Swêd|Swêdê]]. Lêbelê di sala 1975an de, piştî îlankirina [[Efûya Giştî|efûya giştî]], ew vedigere Tirkiyeyê. Ew çalakvaniya kurdî li Tirkiyeyê heta [[Derbeya leşkerî ya 12ê Îlonê 1980|derbeya sala 1980ê]] berdewam dike,
Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
ajxogf0y4wbjytbstqdb8zn0nu3l4os
1995404
1995398
2026-04-01T22:19:08Z
Kurê Acemî
105128
1995404
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di [[Zîndana Amedê]] de ji dest îşkenceya dewleta tirkî hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edeneneyê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Di sala 1969an de ew yek ji damezrînerên [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] bû ku serokatiya wê jî ew bû. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]]. Di sala 1972an de, ew diçe [[Qamişlo|Qamişloyê]] ku ji vir jî biçe Ewropayê, ew yekem li [[Çekoslovakya|Çekoslovakyayê]] bû, dûr ve jî diçe [[Swêd|Swêdê]]. Lêbelê di sala 1975an de, piştî îlankirina [[Efûya Giştî|efûya giştî]], ew vedigere Tirkiyeyê. Ew çalakvaniya kurdî li Tirkiyeyê heta [[Derbeya leşkerî ya 12ê Îlonê 1980|derbeya sala 1980ê]] berdewam kiriye,
Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
fhnuj5nom5b9ru1j959d2s0r1he722a
1995405
1995404
2026-04-01T22:20:10Z
Kurê Acemî
105128
1995405
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di [[Zîndana Amedê]] de ji dest îşkenceya dewleta tirkî hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edeneneyê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Di sala 1969an de ew yek ji damezrînerên [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] bû ku serokatiya wê jî ew bû. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]]. Di sala 1972an de, ew diçe [[Qamişlo|Qamişloyê]] ku ji vir jî biçe Ewropayê, ew yekem li [[Çekoslovakya|Çekoslovakyayê]] bû, dûr ve jî diçe [[Swêd|Swêdê]]. Lêbelê di sala 1975an de, piştî îlankirina [[Efûya Giştî|efûya giştî]], ew vedigere Tirkiyeyê. Ew çalakvaniya kurdî li Tirkiyeyê heta [[Derbeya leşkerî ya 12ê Îlonê 1980|derbeya sala 1980ê]] berdewam kiriye, dûr ve ew ji aliyê dewleta tirkî hatiye binçavkirin û wî avêtina zîndana Amedê. Li vir jî îskençe li wî hatiye kirin.
Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
5iszdfp5mbk0e9ih10adp7a6wiykoln
1995406
1995405
2026-04-01T22:21:52Z
Kurê Acemî
105128
1995406
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di [[Zîndana Amedê]] de ji dest îşkenceya dewleta tirkî hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edeneneyê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Di sala 1969an de ew yek ji damezrînerên [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] bû ku serokatiya wê jî ew bû. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]]. Di sala 1972an de, ew diçe [[Qamişlo|Qamişloyê]] ku ji vir jî biçe Ewropayê, ew yekem li [[Çekoslovakya|Çekoslovakyayê]] bû, dûr ve jî diçe [[Swêd|Swêdê]]. Lêbelê di sala 1975an de, piştî îlankirina [[Efûya Giştî|efûya giştî]], ew vedigere Tirkiyeyê. Ew çalakvaniya kurdî li Tirkiyeyê heta [[Derbeya leşkerî ya 12ê Îlonê 1980|derbeya sala 1980ê]] berdewam kiriye, dûr ve ew ji aliyê dewleta tirkî hatiye binçavkirin û wî avêtina zîndana Amedê. Li vir jî îskençe li wî hatiye kirin. Di 24ê çileya 2024an de, Neco ji dest îskençeyên polîsê miriye, dema ku ew di greva birçîbûne de bûye.
Di dema xwandekariya xwe da di nav [[TIP]], [[T-KDP]] da xebat kiribû. Di navbera salên [[1972]]-[[1974]]an de li [[Swêd]]ê bi penaberî jiya.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tîrmeh 2024}} Bi efûyan 1974an cardin vegeriya. Di sala [[1977]]an da ew û hinik hevalên xwe T-KDP qetiyan. Di 15ê nîsana 1982an da hate girtin.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
paqri3r92evdghg4fa2qs4rzwgn0is6
1995407
1995406
2026-04-01T22:22:06Z
Kurê Acemî
105128
1995407
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di [[Zîndana Amedê]] de ji dest îşkenceya dewleta tirkî hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edeneneyê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Di sala 1969an de ew yek ji damezrînerên [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] bû ku serokatiya wê jî ew bû. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]]. Di sala 1972an de, ew diçe [[Qamişlo|Qamişloyê]] ku ji vir jî biçe Ewropayê, ew yekem li [[Çekoslovakya|Çekoslovakyayê]] bû, dûr ve jî diçe [[Swêd|Swêdê]]. Lêbelê di sala 1975an de, piştî îlankirina [[Efûya Giştî|efûya giştî]], ew vedigere Tirkiyeyê. Ew çalakvaniya kurdî li Tirkiyeyê heta [[Derbeya leşkerî ya 12ê Îlonê 1980|derbeya sala 1980ê]] berdewam kiriye, dûr ve ew ji aliyê dewleta tirkî hatiye binçavkirin û wî avêtina zîndana Amedê. Li vir jî îskençe li wî hatiye kirin. Di 24ê çileya 2024an de, Neco ji dest îskençeyên polîsê miriye, dema ku ew di greva birçîbûne de bûye.
Di 22ê kanûna paşîn a 1984an de li [[zindana Amedê]] bi lêdanê hat kuştin.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
t32gd8cpoc2apzqo5n7r62vdtlm3b3k
1995408
1995407
2026-04-01T22:22:18Z
Kurê Acemî
105128
1995408
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di [[Zîndana Amedê]] de ji dest îşkenceya dewleta tirkî hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edeneneyê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Di sala 1969an de ew yek ji damezrînerên [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] bû ku serokatiya wê jî ew bû. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]]. Di sala 1972an de, ew diçe [[Qamişlo|Qamişloyê]] ku ji vir jî biçe Ewropayê, ew yekem li [[Çekoslovakya|Çekoslovakyayê]] bû, dûr ve jî diçe [[Swêd|Swêdê]]. Lêbelê di sala 1975an de, piştî îlankirina [[Efûya Giştî|efûya giştî]], ew vedigere Tirkiyeyê. Ew çalakvaniya kurdî li Tirkiyeyê heta [[Derbeya leşkerî ya 12ê Îlonê 1980|derbeya sala 1980ê]] berdewam kiriye, dûr ve ew ji aliyê dewleta tirkî hatiye binçavkirin û wî avêtina zîndana Amedê. Li vir jî îskençe li wî hatiye kirin. Di 24ê çileya 2024an de, Neco ji dest îskençeyên polîsê miriye, dema ku ew di greva birçîbûne de bûye.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
qur14yvnn1crbk1ig5800jnox9lba9p
1995409
1995408
2026-04-01T22:22:34Z
Kurê Acemî
105128
1995409
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di [[Zîndana Amedê]] de ji dest îşkenceya dewleta tirkî hatiye kuştin.
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edeneneyê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Di sala 1969an de ew yek ji damezrînerên [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] bû ku serokatiya wê jî ew bû. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]]. Di sala 1972an de, ew diçe [[Qamişlo|Qamişloyê]] ku ji vir jî biçe Ewropayê, ew yekem li [[Çekoslovakya|Çekoslovakyayê]] bû, dûr ve jî diçe [[Swêd|Swêdê]]. Lêbelê di sala 1975an de, piştî îlankirina [[Efûya Giştî|efûya giştî]], ew vedigere Tirkiyeyê. Ew çalakvaniya kurdî li Tirkiyeyê heta [[Derbeya leşkerî ya 12ê Îlonê 1980|derbeya sala 1980ê]] berdewam kiriye, dûr ve ew ji aliyê dewleta tirkî hatiye binçavkirin û wî avêtina zîndana Amedê. Li vir jî îskençe li wî hatiye kirin.
Di 24ê çileya 2024an de, Neco ji dest îskençeyên polîsê miriye, dema ku ew di greva birçîbûne de bûye.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
k3m8s28sheea4xzbghaczgwwt387ys6
1995410
1995409
2026-04-01T22:22:47Z
Kurê Acemî
105128
1995410
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di [[Zîndana Amedê]] de ji dest îşkenceya dewleta tirkî hatiye kuştin.
== Jînenîgarî ==
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edeneneyê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Di sala 1969an de ew yek ji damezrînerên [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] bû ku serokatiya wê jî ew bû. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]]. Di sala 1972an de, ew diçe [[Qamişlo|Qamişloyê]] ku ji vir jî biçe Ewropayê, ew yekem li [[Çekoslovakya|Çekoslovakyayê]] bû, dûr ve jî diçe [[Swêd|Swêdê]]. Lêbelê di sala 1975an de, piştî îlankirina [[Efûya Giştî|efûya giştî]], ew vedigere Tirkiyeyê. Ew çalakvaniya kurdî li Tirkiyeyê heta [[Derbeya leşkerî ya 12ê Îlonê 1980|derbeya sala 1980ê]] berdewam kiriye, dûr ve ew ji aliyê dewleta tirkî hatiye binçavkirin û wî avêtina zîndana Amedê. Li vir jî îskençe li wî hatiye kirin.
Di 24ê çileya 2024an de, Neco ji dest îskençeyên polîsê miriye, dema ku ew di greva birçîbûne de bûye.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
8riatwo1o1qk3g3ve2q2f9pzovc5rra
1995411
1995410
2026-04-01T22:23:06Z
Kurê Acemî
105128
1995411
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
| pîşe = Çalakvan
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di [[Zîndana Amedê]] de ji dest îşkenceya dewleta tirkî hatiye kuştin.
== Jînenîgarî ==
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edeneneyê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Di sala 1969an de ew yek ji damezrînerên [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] bû ku serokatiya wê jî ew bû. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]]. Di sala 1972an de, ew diçe [[Qamişlo|Qamişloyê]] ku ji vir jî biçe Ewropayê, ew yekem li [[Çekoslovakya|Çekoslovakyayê]] bû, dûr ve jî diçe [[Swêd|Swêdê]]. Lêbelê di sala 1975an de, piştî îlankirina [[Efûya Giştî|efûya giştî]], ew vedigere Tirkiyeyê. Ew çalakvaniya kurdî li Tirkiyeyê heta [[Derbeya leşkerî ya 12ê Îlonê 1980|derbeya sala 1980ê]] berdewam kiriye, dûr ve ew ji aliyê dewleta tirkî hatiye binçavkirin û wî avêtina zîndana Amedê. Li vir jî îskençe li wî hatiye kirin.
Di 24ê çileya 2024an de, Neco ji dest îskençeyên polîsê miriye, dema ku ew di greva birçîbûne de bûye.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
rv6tqkketv48vgwtc6wsr7rgae4lnu0
1995412
1995411
2026-04-01T22:23:29Z
Kurê Acemî
105128
1995412
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
| perwerde = [[Zanîngeha Stembolê]]
| pîşe = Çalakvan
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di [[Zîndana Amedê]] de ji dest îşkenceya dewleta tirkî hatiye kuştin.
== Jînenîgarî ==
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edeneneyê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Di sala 1969an de ew yek ji damezrînerên [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] bû ku serokatiya wê jî ew bû. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]]. Di sala 1972an de, ew diçe [[Qamişlo|Qamişloyê]] ku ji vir jî biçe Ewropayê, ew yekem li [[Çekoslovakya|Çekoslovakyayê]] bû, dûr ve jî diçe [[Swêd|Swêdê]]. Lêbelê di sala 1975an de, piştî îlankirina [[Efûya Giştî|efûya giştî]], ew vedigere Tirkiyeyê. Ew çalakvaniya kurdî li Tirkiyeyê heta [[Derbeya leşkerî ya 12ê Îlonê 1980|derbeya sala 1980ê]] berdewam kiriye, dûr ve ew ji aliyê dewleta tirkî hatiye binçavkirin û wî avêtina zîndana Amedê. Li vir jî îskençe li wî hatiye kirin.
Di 24ê çileya 2024an de, Neco ji dest îskençeyên polîsê miriye, dema ku ew di greva birçîbûne de bûye.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurd-şitil}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
9vcze706d5crltd2ogq9be2x7r1bepv
1995413
1995412
2026-04-01T22:24:02Z
Kurê Acemî
105128
1995413
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
| perwerde = [[Zanîngeha Stembolê]]
| pîşe = Çalakvan
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di [[Zîndana Amedê]] de ji dest îşkenceya dewleta tirkî hatiye kuştin.
== Jînenîgarî ==
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edeneneyê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Di sala 1969an de ew yek ji damezrînerên [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] bû ku serokatiya wê jî ew bû. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]]. Di sala 1972an de, ew diçe [[Qamişlo|Qamişloyê]] ku ji vir jî biçe Ewropayê, ew yekem li [[Çekoslovakya|Çekoslovakyayê]] bû, dûr ve jî diçe [[Swêd|Swêdê]]. Lêbelê di sala 1975an de, piştî îlankirina [[Efûya Giştî|efûya giştî]], ew vedigere Tirkiyeyê. Ew çalakvaniya kurdî li Tirkiyeyê heta [[Derbeya leşkerî ya 12ê Îlonê 1980|derbeya sala 1980ê]] berdewam kiriye, dûr ve ew ji aliyê dewleta tirkî hatiye binçavkirin û wî avêtina zîndana Amedê. Li vir jî îskençe li wî hatiye kirin.
Di 24ê çileya 2024an de, Neco ji dest îskençeyên polîsê miriye, dema ku ew di greva birçîbûne de bûye.
== Çavkanî ==
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
rkyc52mtwjvpn65k22pcs0csldqrc22
1995414
1995413
2026-04-01T22:24:15Z
Kurê Acemî
105128
1995414
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
| perwerde = [[Zanîngeha Stembolê]]
| pîşe = Çalakvan
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di [[Zîndana Amedê]] de ji dest îşkenceya dewleta tirkî hatiye kuştin.
== Jînenîgarî ==
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edeneneyê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Di sala 1969an de ew yek ji damezrînerên [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] bû ku serokatiya wê jî ew bû. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]]. Di sala 1972an de, ew diçe [[Qamişlo|Qamişloyê]] ku ji vir jî biçe Ewropayê, ew yekem li [[Çekoslovakya|Çekoslovakyayê]] bû, dûr ve jî diçe [[Swêd|Swêdê]]. Lêbelê di sala 1975an de, piştî îlankirina [[Efûya Giştî|efûya giştî]], ew vedigere Tirkiyeyê. Ew çalakvaniya kurdî li Tirkiyeyê heta [[Derbeya leşkerî ya 12ê Îlonê 1980|derbeya sala 1980ê]] berdewam kiriye, dûr ve ew ji aliyê dewleta tirkî hatiye binçavkirin û wî avêtina zîndana Amedê. Li vir jî îskençe li wî hatiye kirin.
Di 24ê çileya 2024an de, Neco ji dest îskençeyên polîsê miriye, dema ku ew di greva birçîbûne de bûye.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
iwcm3adyxw6eg65kft8fwbvhob1yhe1
1995415
1995414
2026-04-01T22:24:49Z
Kurê Acemî
105128
1995415
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
| perwerde = [[Zanîngeha Stembolê]]
| pîşe = Çalakvan
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di [[Zîndana Amedê]] de ji dest îşkenceya dewleta tirkî hatiye kuştin.<ref name=":0">{{Cite book |title=Political Violence and Kurds in Turkey: Fragmentations, Mobilizations, Participations & Repertoires |last=Orhan |first=Mehmet |publisher=[[Routledge]] |year=2015 |pages=197}}</ref><ref>{{Cite book |title=Foreign assistance legislation for fiscal years 1986-87: hearings before the Committee on Foreign Affairs, House of Representatives, Ninety-ninth Congress, first session |year=1985 |pages=777 |volume=3}}</ref>
== Jînenîgarî ==
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edeneneyê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Di sala 1969an de ew yek ji damezrînerên [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] bû ku serokatiya wê jî ew bû. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]]. Di sala 1972an de, ew diçe [[Qamişlo|Qamişloyê]] ku ji vir jî biçe Ewropayê, ew yekem li [[Çekoslovakya|Çekoslovakyayê]] bû, dûr ve jî diçe [[Swêd|Swêdê]]. Lêbelê di sala 1975an de, piştî îlankirina [[Efûya Giştî|efûya giştî]], ew vedigere Tirkiyeyê. Ew çalakvaniya kurdî li Tirkiyeyê heta [[Derbeya leşkerî ya 12ê Îlonê 1980|derbeya sala 1980ê]] berdewam kiriye, dûr ve ew ji aliyê dewleta tirkî hatiye binçavkirin û wî avêtina zîndana Amedê. Li vir jî îskençe li wî hatiye kirin.
Di 24ê çileya 2024an de, Neco ji dest îskençeyên polîsê miriye, dema ku ew di greva birçîbûne de bûye.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
7z9ionbv9wgqzhdc5hnbg2356dw14jh
1995416
1995415
2026-04-01T22:25:17Z
Kurê Acemî
105128
1995416
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
| perwerde = [[Zanîngeha Stembolê]]
| pîşe = Çalakvan
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di [[Zîndana Amedê]] de ji dest îşkenceya dewleta tirkî hatiye kuştin.<ref name=":0">{{Cite book |title=Political Violence and Kurds in Turkey: Fragmentations, Mobilizations, Participations & Repertoires |last=Orhan |first=Mehmet |publisher=Routledge |year=2015 |pages=197}}</ref><ref>{{Cite book |title=Foreign assistance legislation for fiscal years 1986-87: hearings before the Committee on Foreign Affairs, House of Representatives, Ninety-ninth Congress, first session |year=1985 |pages=777 |volume=3}}</ref>
== Jînenîgarî ==
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edeneneyê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Di sala 1969an de ew yek ji damezrînerên [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] bû ku serokatiya wê jî ew bû. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]]. Di sala 1972an de, ew diçe [[Qamişlo|Qamişloyê]] ku ji vir jî biçe Ewropayê, ew yekem li [[Çekoslovakya|Çekoslovakyayê]] bû, dûr ve jî diçe [[Swêd|Swêdê]]. Lêbelê di sala 1975an de, piştî îlankirina [[Efûya Giştî|efûya giştî]], ew vedigere Tirkiyeyê. Ew çalakvaniya kurdî li Tirkiyeyê heta [[Derbeya leşkerî ya 12ê Îlonê 1980|derbeya sala 1980ê]] berdewam kiriye, dûr ve ew ji aliyê dewleta tirkî hatiye binçavkirin û wî avêtina zîndana Amedê. Li vir jî îskençe li wî hatiye kirin.
Di 24ê çileya 2024an de, Neco ji dest îskençeyên polîsê miriye, dema ku ew di greva birçîbûne de bûye.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
80hkotzlh2zsx8bi9m699gqxeyg8qrz
1995417
1995416
2026-04-01T22:25:57Z
Kurê Acemî
105128
1995417
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
| perwerde = [[Zanîngeha Stembolê]]
| pîşe = Çalakvan
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di [[Zîndana Amedê]] de ji dest îşkenceya dewleta tirkî hatiye kuştin.<ref name=":0">{{Cite book |title=Political Violence and Kurds in Turkey: Fragmentations, Mobilizations, Participations & Repertoires |last=Orhan |first=Mehmet |publisher=Routledge |year=2015 |pages=197}}</ref><ref>{{Cite book |title=Foreign assistance legislation for fiscal years 1986-87: hearings before the Committee on Foreign Affairs, House of Representatives, Ninety-ninth Congress, first session |year=1985 |pages=777 |volume=3}}</ref>
== Jînenîgarî ==
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edeneneyê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Di sala 1969an de ew yek ji damezrînerên [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] bû ku serokatiya wê jî ew bû. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]]. Di sala 1972an de, ew diçe [[Qamişlo|Qamişloyê]] ku ji vir jî biçe Ewropayê, ew yekem li [[Çekoslovakya|Çekoslovakyayê]] bû, dûr ve jî diçe [[Swêd|Swêdê]]. Lêbelê di sala 1975an de, piştî îlankirina [[Efûya Giştî|efûya giştî]], ew vedigere Tirkiyeyê. Ew çalakvaniya kurdî li Tirkiyeyê heta [[Derbeya leşkerî ya 12ê Îlonê 1980|derbeya sala 1980ê]] berdewam kiriye, dûr ve ew ji aliyê dewleta tirkî hatiye binçavkirin û wî avêtina zîndana Amedê. Li vir jî îskençe li wî hatiye kirin.<ref>{{Cite news |date=23 January 2022 |title=Necmettin Büyükkaya |url=http://www.rupelanu.org/necmettin-buyukkaya-996yy.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220123152713/https://www.rupelanu.org/necmettin-buyukkaya-996yy.htm |archive-date=23 January 2022 |access-date=29 October 2022 |work=Rûpela nû |language=tr}}</ref>
Di 24ê çileya 2024an de, Neco ji dest îskençeyên polîsê miriye, dema ku ew di greva birçîbûne de bûye.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
6m5whuggvdu4mj3uawstiu1p3tgrwiy
1995418
1995417
2026-04-01T22:26:25Z
Kurê Acemî
105128
1995418
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
| perwerde = [[Zanîngeha Stembolê]]
| pîşe = Çalakvan
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di [[Zîndana Amedê]] de ji dest îşkenceya dewleta tirkî hatiye kuştin.<ref name=":0">{{Cite book |title=Political Violence and Kurds in Turkey: Fragmentations, Mobilizations, Participations & Repertoires |last=Orhan |first=Mehmet |publisher=Routledge |year=2015 |pages=197}}</ref><ref>{{Cite book |title=Foreign assistance legislation for fiscal years 1986-87: hearings before the Committee on Foreign Affairs, House of Representatives, Ninety-ninth Congress, first session |year=1985 |pages=777 |volume=3}}</ref>
== Jînenîgarî ==
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edeneneyê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Di sala 1969an de ew yek ji damezrînerên [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] bû ku serokatiya wê jî ew bû. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]]. Di sala 1972an de, ew diçe [[Qamişlo|Qamişloyê]] ku ji vir jî biçe Ewropayê, ew yekem li [[Çekoslovakya|Çekoslovakyayê]] bû, dûr ve jî diçe [[Swêd|Swêdê]]. Lêbelê di sala 1975an de, piştî îlankirina [[Efûya Giştî|efûya giştî]], ew vedigere Tirkiyeyê. Ew çalakvaniya kurdî li Tirkiyeyê heta [[Derbeya leşkerî ya 12ê Îlonê 1980|derbeya sala 1980ê]] berdewam kiriye, dûr ve ew ji aliyê dewleta tirkî hatiye binçavkirin û wî avêtina zîndana Amedê. Li vir jî îskençe li wî hatiye kirin.<ref>{{Cite news |date=23 January 2022 |title=Necmettin Büyükkaya |url=http://www.rupelanu.org/necmettin-buyukkaya-996yy.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220123152713/https://www.rupelanu.org/necmettin-buyukkaya-996yy.htm |archive-date=23 January 2022 |access-date=29 October 2022 |work=Rûpela nû |language=tr}}</ref>
Di 24ê çileya 2024an de, Neco ji dest îskençeyên polîsê miriye, dema ku ew di greva birçîbûne de bûye.<ref name=":02">{{Cite book |title=Political Violence and Kurds in Turkey: Fragmentations, Mobilizations, Participations & Repertoires |last=Orhan |first=Mehmet |publisher=Routledge |year=2015 |pages=197}}</ref>
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
27ditj4cyakaxsmrtqoxnv8ymumv45c
1995419
1995418
2026-04-01T22:27:19Z
Kurê Acemî
105128
1995419
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
| perwerde = [[Zanîngeha Stembolê]]
| pîşe = Çalakvan
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di [[Zîndana Amedê]] de ji dest îşkenceya dewleta tirkî hatiye kuştin.<ref name=":0">{{Cite book |title=Political Violence and Kurds in Turkey: Fragmentations, Mobilizations, Participations & Repertoires |last=Orhan |first=Mehmet |publisher=Routledge |year=2015 |pages=197}}</ref><ref>{{Cite book |title=Foreign assistance legislation for fiscal years 1986-87: hearings before the Committee on Foreign Affairs, House of Representatives, Ninety-ninth Congress, first session |year=1985 |pages=777 |volume=3}}</ref>
== Jînenîgarî ==
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edeneneyê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Di sala 1969an de ew yek ji damezrînerên [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] bû ku serokatiya wê jî ew bû. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]]. Di sala 1972an de, ew diçe [[Qamişlo|Qamişloyê]] ku ji vir jî biçe Ewropayê, ew yekem li [[Çekoslovakya|Çekoslovakyayê]] bû, dûr ve jî diçe [[Swêd|Swêdê]]. Lêbelê di sala 1975an de, piştî îlankirina [[Efûya Giştî|efûya giştî]], ew vedigere Tirkiyeyê. Ew çalakvaniya kurdî li Tirkiyeyê heta [[Derbeya leşkerî ya 12ê Îlonê 1980|derbeya sala 1980ê]] berdewam kiriye, dûr ve ew ji aliyê dewleta tirkî hatiye binçavkirin û wî avêtina zîndana Amedê. Li vir jî îskençe li wî hatiye kirin.<ref>{{Cite news |date=23 January 2022 |title=Necmettin Büyükkaya |url=http://www.rupelanu.org/necmettin-buyukkaya-996yy.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220123152713/https://www.rupelanu.org/necmettin-buyukkaya-996yy.htm |archive-date=23 January 2022 |access-date=29 October 2022 |work=Rûpela nû |language=tr}}</ref>
Di 24ê çileya 2024an de, Neco ji dest îskençeyên polîsê miriye, dema ku ew di greva birçîbûne de bûye.<ref name=":02">{{Cite book |title=Political Violence and Kurds in Turkey: Fragmentations, Mobilizations, Participations & Repertoires |last=Orhan |first=Mehmet |publisher=Routledge |year=2015 |pages=197}}</ref>
== Mîras ==
Name û nivîsên din ên Büyükkaya di sala 1992an de li Swêdê wekî pirtûka "''Kalemimden Sayfalar''" hatin berhevkirin û weşandin.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
s872ad795nakqrxh3r0jtd96q1fz78w
1995420
1995419
2026-04-01T22:27:39Z
Kurê Acemî
105128
1995420
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
| perwerde = [[Zanîngeha Stembolê]]
| pîşe = Çalakvan
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di [[Zîndana Amedê]] de ji dest îşkenceya dewleta tirkî hatiye kuştin.<ref name=":0">{{Cite book |title=Political Violence and Kurds in Turkey: Fragmentations, Mobilizations, Participations & Repertoires |last=Orhan |first=Mehmet |publisher=Routledge |year=2015 |pages=197}}</ref><ref>{{Cite book |title=Foreign assistance legislation for fiscal years 1986-87: hearings before the Committee on Foreign Affairs, House of Representatives, Ninety-ninth Congress, first session |year=1985 |pages=777 |volume=3}}</ref>
== Jînenîgarî ==
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edeneneyê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Di sala 1969an de ew yek ji damezrînerên [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] bû ku serokatiya wê jî ew bû. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]]. Di sala 1972an de, ew diçe [[Qamişlo|Qamişloyê]] ku ji vir jî biçe Ewropayê, ew yekem li [[Çekoslovakya|Çekoslovakyayê]] bû, dûr ve jî diçe [[Swêd|Swêdê]]. Lêbelê di sala 1975an de, piştî îlankirina [[Efûya Giştî|efûya giştî]], ew vedigere Tirkiyeyê. Ew çalakvaniya kurdî li Tirkiyeyê heta [[Derbeya leşkerî ya 12ê Îlonê 1980|derbeya sala 1980ê]] berdewam kiriye, dûr ve ew ji aliyê dewleta tirkî hatiye binçavkirin û wî avêtina zîndana Amedê. Li vir jî îskençe li wî hatiye kirin.<ref>{{Cite news |date=23 January 2022 |title=Necmettin Büyükkaya |url=http://www.rupelanu.org/necmettin-buyukkaya-996yy.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220123152713/https://www.rupelanu.org/necmettin-buyukkaya-996yy.htm |archive-date=23 January 2022 |access-date=29 October 2022 |work=Rûpela nû |language=tr}}</ref>
Di 24ê çileya 2024an de, Neco ji dest îskençeyên polîsê miriye, dema ku ew di greva birçîbûne de bûye.<ref name=":02">{{Cite book |title=Political Violence and Kurds in Turkey: Fragmentations, Mobilizations, Participations & Repertoires |last=Orhan |first=Mehmet |publisher=Routledge |year=2015 |pages=197}}</ref>
== Mîras ==
Name û nivîsên din ên Büyükkaya di sala 1992an de li Swêdê wekî pirtûka "''Kalemimden Sayfalar''" hatin berhevkirin û weşandin.<ref>{{Cite news |date=22 July 2021 |title=DDKO ve sonrasını bilmek |url=http://www.rupelanu.org/ddko-ve-sonrasini-bilmek-921yy.htm |access-date=29 October 2022 |work=Rûpela nû}}</ref><ref>{{Cite book |title=Kalemimden sayfalar |publisher=Apec-Tryck & Forlag |year=1992 |isbn=9187730316 |location=Stockholm |language=tr}}</ref>
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
fk3lfqnz4b310g8t6yb75jbuq89slep
1995421
1995420
2026-04-01T22:27:58Z
Kurê Acemî
105128
1995421
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
| perwerde = [[Zanîngeha Stembolê]]
| pîşe = Çalakvan
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di [[Zîndana Amedê]] de ji dest îşkenceya dewleta tirkî hatiye kuştin.<ref name=":0">{{Cite book |title=Political Violence and Kurds in Turkey: Fragmentations, Mobilizations, Participations & Repertoires |last=Orhan |first=Mehmet |publisher=Routledge |year=2015 |pages=197}}</ref><ref>{{Cite book |title=Foreign assistance legislation for fiscal years 1986-87: hearings before the Committee on Foreign Affairs, House of Representatives, Ninety-ninth Congress, first session |year=1985 |pages=777 |volume=3}}</ref>
== Jînenîgarî ==
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edeneneyê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Di sala 1969an de ew yek ji damezrînerên [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] bû ku serokatiya wê jî ew bû. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]]. Di sala 1972an de, ew diçe [[Qamişlo|Qamişloyê]] ku ji vir jî biçe Ewropayê, ew yekem li [[Çekoslovakya|Çekoslovakyayê]] bû, dûr ve jî diçe [[Swêd|Swêdê]]. Lêbelê di sala 1975an de, piştî îlankirina [[Efûya Giştî|efûya giştî]], ew vedigere Tirkiyeyê. Ew çalakvaniya kurdî li Tirkiyeyê heta [[Derbeya leşkerî ya 12ê Îlonê 1980|derbeya sala 1980ê]] berdewam kiriye, dûr ve ew ji aliyê dewleta tirkî hatiye binçavkirin û wî avêtina zîndana Amedê. Li vir jî îskençe li wî hatiye kirin.<ref>{{Cite news |date=23 January 2022 |title=Necmettin Büyükkaya |url=http://www.rupelanu.org/necmettin-buyukkaya-996yy.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220123152713/https://www.rupelanu.org/necmettin-buyukkaya-996yy.htm |archive-date=23 January 2022 |access-date=29 October 2022 |work=Rûpela nû |language=tr}}</ref>
Di 24ê çileya 2024an de, Neco ji dest îskençeyên polîsê miriye, dema ku ew di greva birçîbûne de bûye.<ref name=":0" />
== Mîras ==
Name û nivîsên din ên Büyükkaya di sala 1992an de li Swêdê wekî pirtûka "''Kalemimden Sayfalar''" hatin berhevkirin û weşandin.<ref>{{Cite news |date=22 July 2021 |title=DDKO ve sonrasını bilmek |url=http://www.rupelanu.org/ddko-ve-sonrasini-bilmek-921yy.htm |access-date=29 October 2022 |work=Rûpela nû}}</ref><ref>{{Cite book |title=Kalemimden sayfalar |publisher=Apec-Tryck & Forlag |year=1992 |isbn=9187730316 |location=Stockholm |language=tr}}</ref>
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
019666fdjuyto3u8od5co82oygp1nku
1995422
1995421
2026-04-01T22:28:20Z
Kurê Acemî
105128
1995422
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
| perwerde = [[Zanîngeha Stembolê]]
| pîşe = Çalakvan
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di [[Zîndana Amedê]] de ji dest îşkenceya dewleta tirkî hatiye kuştin.<ref name=":0">{{Cite book |title=Political Violence and Kurds in Turkey: Fragmentations, Mobilizations, Participations & Repertoires |last=Orhan |first=Mehmet |publisher=Routledge |year=2015 |pages=197}}</ref><ref>{{Cite book |title=Foreign assistance legislation for fiscal years 1986-87: hearings before the Committee on Foreign Affairs, House of Representatives, Ninety-ninth Congress, first session |year=1985 |pages=777 |volume=3}}</ref>
== Jînenîgarî ==
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene|Edeneneyê]] temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Di sala 1969an de ew yek ji damezrînerên [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] bû ku serokatiya wê jî ew bû. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]]. Di sala 1972an de, ew diçe [[Qamişlo|Qamişloyê]] ku ji vir jî biçe Ewropayê, ew yekem li [[Çekoslovakya|Çekoslovakyayê]] bû, dûr ve jî diçe [[Swêd|Swêdê]]. Lêbelê di sala 1975an de, piştî îlankirina [[Efûya Giştî|efûya giştî]], ew vedigere Tirkiyeyê. Ew çalakvaniya kurdî li Tirkiyeyê heta [[Derbeya leşkerî ya 12ê Îlonê 1980|derbeya sala 1980ê]] berdewam kiriye, dûr ve ew ji aliyê dewleta tirkî hatiye binçavkirin û wî avêtina zîndana Amedê. Li vir jî îskençe li wî hatiye kirin.<ref>{{Cite news |date=23 January 2022 |title=Necmettin Büyükkaya |url=http://www.rupelanu.org/necmettin-buyukkaya-996yy.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220123152713/https://www.rupelanu.org/necmettin-buyukkaya-996yy.htm |archive-date=23 January 2022 |access-date=29 October 2022 |work=Rûpela nû |language=tr}}</ref>
Di 24ê çileya 2024an de, Neco ji dest îskençeyên polîsê miriye, dema ku ew di greva birçîbûne de bûye.<ref name=":0" />
== Mîras ==
Name û nivîsên din ên Büyükkaya di sala 1992an de li Swêdê wekî pirtûka "''Kalemimden Sayfalar''" hatin berhevkirin û weşandin.<ref>{{Cite news |date=22 July 2021 |title=DDKO ve sonrasını bilmek |url=http://www.rupelanu.org/ddko-ve-sonrasini-bilmek-921yy.htm |access-date=29 October 2022 |work=Rûpela nû}}</ref><ref>{{Cite book |title=Kalemimden sayfalar |publisher=Apec-Tryck & Forlag |year=1992 |isbn=9187730316 |location=Stockholm |language=tr}}</ref>
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
8mwd5gfom4j5h2ic2cjunhnj0ymyhhs
1995423
1995422
2026-04-01T22:32:13Z
Balyozbot
42414
[[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (Şablonên beralîkirî guhart, Lînk paqij kir, --Valahiyên nehewce.)
1995423
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
| perwerde = [[Zanîngeha Stembolê]]
| pîşe = Çalakvan
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di [[Zîndana Amedê]] de ji dest îşkenceya dewleta tirkî hatiye kuştin.<ref name=":0">{{Jêder-kitêb |title=Political Violence and Kurds in Turkey: Fragmentations, Mobilizations, Participations & Repertoires |last=Orhan |first=Mehmet |publisher=Routledge |year=2015 |pages=197}}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |title=Foreign assistance legislation for fiscal years 1986-87: hearings before the Committee on Foreign Affairs, House of Representatives, Ninety-ninth Congress, first session |year=1985 |pages=777 |volume=3}}</ref>
== Jînenîgarî ==
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene]]neyê temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Di sala 1969an de ew yek ji damezrînerên [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] bû ku serokatiya wê jî ew bû. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]]. Di sala 1972an de, ew diçe [[Qamişlo]]yê ku ji vir jî biçe Ewropayê, ew yekem li [[Çekoslovakya]]yê bû, dûr ve jî diçe [[Swêd]]ê. Lêbelê di sala 1975an de, piştî îlankirina [[Efûya Giştî|efûya giştî]], ew vedigere Tirkiyeyê. Ew çalakvaniya kurdî li Tirkiyeyê heta [[Derbeya leşkerî ya 12ê Îlonê 1980|derbeya sala 1980ê]] berdewam kiriye, dûr ve ew ji aliyê dewleta tirkî hatiye binçavkirin û wî avêtina zîndana Amedê. Li vir jî îskençe li wî hatiye kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |date=23 January 2022 |title=Necmettin Büyükkaya |url=http://www.rupelanu.org/necmettin-buyukkaya-996yy.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220123152713/https://www.rupelanu.org/necmettin-buyukkaya-996yy.htm |archive-date=23 January 2022 |access-date=29 October 2022 |work=Rûpela nû |language=tr}}</ref>
Di 24ê çileya 2024an de, Neco ji dest îskençeyên polîsê miriye, dema ku ew di greva birçîbûne de bûye.<ref name=":0" />
== Mîras ==
Name û nivîsên din ên Büyükkaya di sala 1992an de li Swêdê wekî pirtûka "''Kalemimden Sayfalar''" hatin berhevkirin û weşandin.<ref>{{Jêder-nûçe |date=22 July 2021 |title=DDKO ve sonrasını bilmek |url=http://www.rupelanu.org/ddko-ve-sonrasini-bilmek-921yy.htm |access-date=29 October 2022 |work=Rûpela nû}}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |title=Kalemimden sayfalar |publisher=Apec-Tryck & Forlag |year=1992 |isbn=9187730316 |location=Stockholm |language=tr}}</ref>
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
3fe7zwy58zxqona9kbyp26xivk3suav
1995455
1995423
2026-04-01T23:12:16Z
Balyozbot
42414
[[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan; paqijiyên kozmetîk (Navên ref-an rast kir.)
1995455
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav = Necmettin Büyükkaya
| wêne = Necmettinbüyükkaya.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|j=1}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Siwêreg]], [[Riha (parêzgeh)]], [[Bakurê Kurdistanê]]
| roja_mirinê = {{Mirin|22|1|1984|1|1|1943|temen=erê}}
| cihê_mirinê = [[Amed]], Bakurê Kurdistanê
| perwerde = [[Zanîngeha Stembolê]]
| pîşe = Çalakvan
}}
'''Necmettin Büyükkaya''', wekî '''Neco''' jî tê nasîn (jdb. sala 1943an - m. sala 1984an), çalakvanekî [[Şerê PKK û Tirkiyeyê|têkoşîna kurdan]] bû û kadroyekî [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] li [[Bakurê Kurdistanê]] û Tirkiyeyê bûye ku di [[Zîndana Amedê]] de ji dest îşkenceya dewleta tirkî hatiye kuştin.<ref name="Orhan2015">{{Jêder-kitêb |sernav=Political Violence and Kurds in Turkey: Fragmentations, Mobilizations, Participations & Repertoires |paşnav=Orhan |pêşnav=Mehmet |weşanger=Routledge |sal=2015 |rr=197 }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Foreign assistance legislation for fiscal years 1986-87: hearings before the Committee on Foreign Affairs, House of Representatives, Ninety-ninth Congress, first session |sal=1985 |rr=777 |cild=3 }}</ref>
== Jînenîgarî ==
Necmettin Büyükkaya di sala 1943an de li [[Siwêreg]]ê hatiye dinê. Dibistana seretayî û navendî jî li Siwêreg, [[Amed]] û li [[Edene]]neyê temam kiriye. Di navbera salên 1965-70ê de ew çû [[Stembol]]ê ku li vir di fakulteya hiqûqê bixwîne. Dema ku ew di zanîngehê de bû, ew bû endamê [[Partiya Karkerên Tirkiyeyê (1961)|Partiya Karkeran]] û Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê, berî ku bibe kesayetekî girîng û navdar di [[Dîroka Bakurê Kurdistanê|Şoreşa Kurdan]] de. Di sala 1969an de ew yek ji damezrînerên [[Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat]] bû ku serokatiya wê jî ew bû. Piştî Derbeya sala 1971ê wî dest ji xwendinê berda û koçberiya [[Başûrê Kurdistanê]] dibe, li vir jî dibe endama [[Partiya Demokrat a Kurdistanê - Bakur|Partiya Demokrat a Kurdistanê (Bakur)]]. Di sala 1972an de, ew diçe [[Qamişlo]]yê ku ji vir jî biçe Ewropayê, ew yekem li [[Çekoslovakya]]yê bû, dûr ve jî diçe [[Swêd]]ê. Lêbelê di sala 1975an de, piştî îlankirina [[Efûya Giştî|efûya giştî]], ew vedigere Tirkiyeyê. Ew çalakvaniya kurdî li Tirkiyeyê heta [[Derbeya leşkerî ya 12ê Îlonê 1980|derbeya sala 1980ê]] berdewam kiriye, dûr ve ew ji aliyê dewleta tirkî hatiye binçavkirin û wî avêtina zîndana Amedê. Li vir jî îskençe li wî hatiye kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=23 kanûna paşîn 2022 |sernav=Necmettin Büyükkaya |url=http://www.rupelanu.org/necmettin-buyukkaya-996yy.htm |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20220123152713/https://www.rupelanu.org/necmettin-buyukkaya-996yy.htm |roja-arşîvê=23 kanûna paşîn 2022 |roja-gihiştinê=29 çiriya pêşîn 2022 |xebat=Rûpela nû |ziman=tr }}</ref>
Di 24ê çileya 2024an de, Neco ji dest îskençeyên polîsê miriye, dema ku ew di greva birçîbûne de bûye.<ref name="Orhan2015" />
== Mîras ==
Name û nivîsên din ên Büyükkaya di sala 1992an de li Swêdê wekî pirtûka "''Kalemimden Sayfalar''" hatin berhevkirin û weşandin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=22 tîrmeh 2021 |sernav=DDKO ve sonrasını bilmek |url=http://www.rupelanu.org/ddko-ve-sonrasini-bilmek-921yy.htm |roja-gihiştinê=29 çiriya pêşîn 2022 |xebat=Rûpela nû }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Kalemimden sayfalar |weşanger=Apec-Tryck & Forlag |sal=1992 |isbn=9187730316 |cih=Stockholm |ziman=tr }}</ref>
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Çalakvanên kurd]]
[[Kategorî:DDKO]]
[[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên hatine dardekirin]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]]
esx31tmt04hl1edy98b2inrlp6ndjed
Komeleya Çandê ya Şoreşgerên Demokrat
0
6882
1995542
1786359
2026-04-02T09:14:25Z
MikaelF
935
1995542
wikitext
text/x-wiki
'''Komeleya Çandê ya Şoreşgerên Demokrat''' ({{langx|tr|Devrimci Demokratik Kültür Derneği}}) an '''DDKD''' komeleyeke li [[Tirkiye]] û [[bakurê Kurdistanê]] bû. Di sala [[1977]]an de li [[Amed]]ê hat damezrandin.
== Mijarên têkildar ==
* [[Dîroka Kurdistanê]]
{{Çk}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Komele]]
84s2qdbvr16n2ywd068obw3106fi4eo
1995545
1995542
2026-04-02T09:43:08Z
Balyozbot
42414
[[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/cavkanileke.py|Bot]]: {{[[Şablon:Çk|Çk]]}} kir {{[[Şablon:Çk|subst:Çk]]}}
1995545
wikitext
text/x-wiki
'''Komeleya Çandê ya Şoreşgerên Demokrat''' ({{langx|tr|Devrimci Demokratik Kültür Derneği}}) an '''DDKD''' komeleyeke li [[Tirkiye]] û [[bakurê Kurdistanê]] bû. Di sala [[1977]]an de li [[Amed]]ê hat damezrandin.
== Mijarên têkildar ==
* [[Dîroka Kurdistanê]]
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Komele]]
hixzqa4t0vgq8ta6eqxip1yp13kgiyo
Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat
0
6884
1995424
1916588
2026-04-01T22:47:10Z
Kurê Acemî
105128
1995424
wikitext
text/x-wiki
'''Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat''' li sala 1969ê di nava xwendevanên kurd de hate ava kirin. Heta wî wextî kurd di nava Partiya Komûnîst ya Tirkiye de tevdigerîn. Lê bi vê rêxistinê ji nav refên komûnîstên tirk, veqetîn. Piştî derbeya leşkerî ya sala 1971ê hate qedexe kirin ji aliyê dewleta tirk ve.
'''Devrimci Doğu Kültür Ocakları''' an '''DDKO''' (Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat) komeleyeke çepgir a kurdan bû. DDKO di sala [[1969]]'an de li [[Stenbol]]ê ji aliyê 18 kesên wek [[Necmettin Büyükkaya]], [[Hikmet Bozcalı]], [[Mehmet Tüysüz]], [[Ali Buran]], [[Mahmut Kılıç]], [[Ahmet Zeki Okçuoğlu]], [[Leyla Ejder]], [[A.Yılmaz Balkaş]], [[Niyazi Dönmez]], [[Battal Battı]], [[Sait Pektaş]], [[Şakir Elçi]], û [[Agah Uyanık]] ve hate damezrandin. Yekemîn serokê DDKOyê Necmettin Büyükkaya bû.
== Serokên DDKOyê ==
* Serokê Dewra Yekemîn: Necmettin Büyükkaya (1943-1984/[[Riha]], [[Siwêreg]])
* Serokê Dewra Duyemîn: Hikmet Bozcali ([[Amed]], [[Farqîn]], Gundê Bozcalı?)
* Serokê Dewra Sêyemîn: Mehmet Tüysüz ([[Curnê Reş]], [[Riha]])
== Mijarên têkildar ==
* [[Dîroka Kurdistanê]]
== Girêdanên derve ==
* [http://www.gelawej.org/modules.php?name=Downloads&d_op=viewdownload&cid=4 Nivîsarên Dosyeya DDKO ya ku li Kovara BÎRê hatine weşandin, 2006-Kurdî-Tirkî]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }}
* [https://m.bianet.org/bianet/siyaset/208947-ddko-50-yasinda]
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Avabûnên 1969an li Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Komele]]
[[Kategorî:Rêxistinên ku di 1969an de hatine avakirin]]
mub9h115pxxlfmpep5a5t5j6nf1hg5g
1995527
1995424
2026-04-02T08:25:04Z
MikaelF
935
/* Serokên DDKOyê */
1995527
wikitext
text/x-wiki
'''Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat''' li sala 1969ê di nava xwendevanên kurd de hate ava kirin. Heta wî wextî kurd di nava Partiya Komûnîst ya Tirkiye de tevdigerîn. Lê bi vê rêxistinê ji nav refên komûnîstên tirk, veqetîn. Piştî derbeya leşkerî ya sala 1971ê hate qedexe kirin ji aliyê dewleta tirk ve.
'''Devrimci Doğu Kültür Ocakları''' an '''DDKO''' (Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat) komeleyeke çepgir a kurdan bû. DDKO di sala [[1969]]'an de li [[Stenbol]]ê ji aliyê 18 kesên wek [[Necmettin Büyükkaya]], [[Hikmet Bozcalı]], [[Mehmet Tüysüz]], [[Ali Buran]], [[Mahmut Kılıç]], [[Ahmet Zeki Okçuoğlu]], [[Leyla Ejder]], [[A.Yılmaz Balkaş]], [[Niyazi Dönmez]], [[Battal Battı]], [[Sait Pektaş]], [[Şakir Elçi]], û [[Agah Uyanık]] ve hate damezrandin. Yekemîn serokê DDKOyê Necmettin Büyükkaya bû.
== Serokên DDKOyê ==
* Serokê Dewra Yekem: [[Necmettin Büyükkaya]] (1943-1984, [[Riha]], [[Siwêreg]])
* Serokê Dewra Duyem: [[Hikmet Bozcali]] ([[Amed]], [[Farqîn]])
* Serokê Dewra Sêyem: [[Mehmet Tüysüz]] ([[Curnê Reş]], [[Riha]])
== Mijarên têkildar ==
* [[Dîroka Kurdistanê]]
== Girêdanên derve ==
* [http://www.gelawej.org/modules.php?name=Downloads&d_op=viewdownload&cid=4 Nivîsarên Dosyeya DDKO ya ku li Kovara BÎRê hatine weşandin, 2006-Kurdî-Tirkî]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }}
* [https://m.bianet.org/bianet/siyaset/208947-ddko-50-yasinda]
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Avabûnên 1969an li Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Komele]]
[[Kategorî:Rêxistinên ku di 1969an de hatine avakirin]]
kly54rylguz7yuyiiy5qc6shlaxur0o
1995528
1995527
2026-04-02T08:53:03Z
MikaelF
935
1995528
wikitext
text/x-wiki
'''Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat''' (bi tirkî: ''Devrimci Doğu Kültür Ocakları'' an ''DDKO'') li sala 1969ê di nava xwendevan û rewşenbîrên ên kurd ên bajarên wekî [[Enqere û Stembolê de hate avakirin. Heta wî wextî kurd di nava Partiya Komûnîst ya Tirkiye de tev digerîn. Lê bi vê rêxistinê ji nav refên komûnîstên tirk, veqetîn. Piştî derbeya leşkerî ya 12ê adara 1971ê hate qedexekirin ji aliyê dewleta tirk ve.
Komeleyeke çepgir a kurdan bû. DDKO di sala [[1969]]an de li [[Stembol]]ê ji aliyê 18 kesên wek [[Necmettin Büyükkaya]], [[Hikmet Bozcalı]], [[Mehmet Tüysüz]], [[Ali Buran]], [[Mahmut Kılıç]], [[Ahmet Zeki Okçuoğlu]], [[Leyla Ejder]], [[A. Yılmaz Balkaş]], [[Niyazi Dönmez]], [[Battal Battı]], [[Sait Pektaş]], [[Şakir Elçi]], û [[Agah Uyanık]] ve hate damezrandin. Yekemîn serokê DDKOyê Necmettin Büyükkaya bû.
== Serokên DDKOyê ==
* Serokê Dewra Yekem: [[Necmettin Büyükkaya]] (1943-1984, [[Riha]], [[Siwêreg]])
* Serokê Dewra Duyem: [[Hikmet Bozcali]] ([[Amed]], [[Farqîn]])
* Serokê Dewra Sêyem: [[Mehmet Tüysüz]] ([[Curnê Reş]], [[Riha]])
== Endamên DDKOyê ==
Hin ji endamên navdar ên DDKOyê ew bûn:
* [[Mûsa Anter]]
* [[Ismail Beşikcî]]
* [[Ibrahim Kaypakkaya]]
* [[Tarik Ziya Ekinci]]
* [[Mehdi Zana]]
Piştî derbeya leşkerî ya 12ê adara 1971ê DDKO hate girtin û endamên wê wek Mûsa Anter, Ismail Beşikcî û gelek kesên din hatin girtin û di [[Dozên DDKOyê]] de hatin darizandin. Ev doz bûn sedema ku doz û daxwazên kurdan di qada navdewletî û navxweyî de bên bihistîn.
== Mijarên têkildar ==
* [[Dîroka Kurdistanê]]
== Girêdanên derve ==
* [http://www.gelawej.org/modules.php?name=Downloads&d_op=viewdownload&cid=4 Nivîsarên Dosyeya DDKO ya ku li Kovara BÎRê hatine weşandin, 2006-Kurdî-Tirkî]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }}
* [https://m.bianet.org/bianet/siyaset/208947-ddko-50-yasinda]
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Avabûnên 1969an li Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Komele]]
[[Kategorî:Rêxistinên ku di 1969an de hatine avakirin]]
1g0wq3onmr2hfgyi8fxxeattqi9trhp
1995529
1995528
2026-04-02T08:55:21Z
MikaelF
935
/* Endamên DDKOyê */
1995529
wikitext
text/x-wiki
'''Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat''' (bi tirkî: ''Devrimci Doğu Kültür Ocakları'' an ''DDKO'') li sala 1969ê di nava xwendevan û rewşenbîrên ên kurd ên bajarên wekî [[Enqere û Stembolê de hate avakirin. Heta wî wextî kurd di nava Partiya Komûnîst ya Tirkiye de tev digerîn. Lê bi vê rêxistinê ji nav refên komûnîstên tirk, veqetîn. Piştî derbeya leşkerî ya 12ê adara 1971ê hate qedexekirin ji aliyê dewleta tirk ve.
Komeleyeke çepgir a kurdan bû. DDKO di sala [[1969]]an de li [[Stembol]]ê ji aliyê 18 kesên wek [[Necmettin Büyükkaya]], [[Hikmet Bozcalı]], [[Mehmet Tüysüz]], [[Ali Buran]], [[Mahmut Kılıç]], [[Ahmet Zeki Okçuoğlu]], [[Leyla Ejder]], [[A. Yılmaz Balkaş]], [[Niyazi Dönmez]], [[Battal Battı]], [[Sait Pektaş]], [[Şakir Elçi]], û [[Agah Uyanık]] ve hate damezrandin. Yekemîn serokê DDKOyê Necmettin Büyükkaya bû.
== Serokên DDKOyê ==
* Serokê Dewra Yekem: [[Necmettin Büyükkaya]] (1943-1984, [[Riha]], [[Siwêreg]])
* Serokê Dewra Duyem: [[Hikmet Bozcali]] ([[Amed]], [[Farqîn]])
* Serokê Dewra Sêyem: [[Mehmet Tüysüz]] ([[Curnê Reş]], [[Riha]])
== Endamên DDKOyê ==
Hin ji endamên navdar ên DDKOyê ew bûn:
* [[Mûsa Anter]]
* [[Ismail Beşikcî]]
* [[Ibrahim Kaypakkaya]]
* [[Tarik Ziya Ekinci]]
* [[Mehdi Zana]]
Piştî derbeya leşkerî ya 12ê adara 1971ê DDKO hate girtin û endamên wê wek Mûsa Anter, Ismail Beşikcî û gelek kesên din hatin girtin û di [[Dozên DDKOyê]] de hatin darizandin. Ev doz bûn sedema ku doz û daxwazên kurdan di qada navdewletî û navxweyî de bên bihîstin.
== Mijarên têkildar ==
* [[Dîroka Kurdistanê]]
== Girêdanên derve ==
* [http://www.gelawej.org/modules.php?name=Downloads&d_op=viewdownload&cid=4 Nivîsarên Dosyeya DDKO ya ku li Kovara BÎRê hatine weşandin, 2006-Kurdî-Tirkî]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }}
* [https://m.bianet.org/bianet/siyaset/208947-ddko-50-yasinda]
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Avabûnên 1969an li Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Komele]]
[[Kategorî:Rêxistinên ku di 1969an de hatine avakirin]]
p1achuipddsp5ldv34uduv28r9wiifh
1995530
1995529
2026-04-02T08:56:12Z
MikaelF
935
/* Endamên DDKOyê */
1995530
wikitext
text/x-wiki
'''Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat''' (bi tirkî: ''Devrimci Doğu Kültür Ocakları'' an ''DDKO'') li sala 1969ê di nava xwendevan û rewşenbîrên ên kurd ên bajarên wekî [[Enqere û Stembolê de hate avakirin. Heta wî wextî kurd di nava Partiya Komûnîst ya Tirkiye de tev digerîn. Lê bi vê rêxistinê ji nav refên komûnîstên tirk, veqetîn. Piştî derbeya leşkerî ya 12ê adara 1971ê hate qedexekirin ji aliyê dewleta tirk ve.
Komeleyeke çepgir a kurdan bû. DDKO di sala [[1969]]an de li [[Stembol]]ê ji aliyê 18 kesên wek [[Necmettin Büyükkaya]], [[Hikmet Bozcalı]], [[Mehmet Tüysüz]], [[Ali Buran]], [[Mahmut Kılıç]], [[Ahmet Zeki Okçuoğlu]], [[Leyla Ejder]], [[A. Yılmaz Balkaş]], [[Niyazi Dönmez]], [[Battal Battı]], [[Sait Pektaş]], [[Şakir Elçi]], û [[Agah Uyanık]] ve hate damezrandin. Yekemîn serokê DDKOyê Necmettin Büyükkaya bû.
== Serokên DDKOyê ==
* Serokê Dewra Yekem: [[Necmettin Büyükkaya]] (1943-1984, [[Riha]], [[Siwêreg]])
* Serokê Dewra Duyem: [[Hikmet Bozcali]] ([[Amed]], [[Farqîn]])
* Serokê Dewra Sêyem: [[Mehmet Tüysüz]] ([[Curnê Reş]], [[Riha]])
== Endamên DDKOyê ==
Hin ji endamên navdar ên DDKOyê ew bûn:
* [[Mûsa Anter]]
* [[İsmail Beşikçi]]
* [[Ibrahim Kaypakkaya]]
* [[Tarik Ziya Ekinci]]
* [[Mehdi Zana]]
Piştî derbeya leşkerî ya 12ê adara 1971ê DDKO hate girtin û endamên wê wek Mûsa Anter, Ismail Beşikcî û gelek kesên din hatin girtin û di [[Dozên DDKOyê]] de hatin darizandin. Ev doz bûn sedema ku doz û daxwazên kurdan di qada navdewletî û navxweyî de bên bihîstin.
== Mijarên têkildar ==
* [[Dîroka Kurdistanê]]
== Girêdanên derve ==
* [http://www.gelawej.org/modules.php?name=Downloads&d_op=viewdownload&cid=4 Nivîsarên Dosyeya DDKO ya ku li Kovara BÎRê hatine weşandin, 2006-Kurdî-Tirkî]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }}
* [https://m.bianet.org/bianet/siyaset/208947-ddko-50-yasinda]
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Avabûnên 1969an li Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Komele]]
[[Kategorî:Rêxistinên ku di 1969an de hatine avakirin]]
ls88zy1nsrdi78vejnb0vt64mt6r8qm
1995531
1995530
2026-04-02T08:57:07Z
MikaelF
935
/* Endamên DDKOyê */
1995531
wikitext
text/x-wiki
'''Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat''' (bi tirkî: ''Devrimci Doğu Kültür Ocakları'' an ''DDKO'') li sala 1969ê di nava xwendevan û rewşenbîrên ên kurd ên bajarên wekî [[Enqere û Stembolê de hate avakirin. Heta wî wextî kurd di nava Partiya Komûnîst ya Tirkiye de tev digerîn. Lê bi vê rêxistinê ji nav refên komûnîstên tirk, veqetîn. Piştî derbeya leşkerî ya 12ê adara 1971ê hate qedexekirin ji aliyê dewleta tirk ve.
Komeleyeke çepgir a kurdan bû. DDKO di sala [[1969]]an de li [[Stembol]]ê ji aliyê 18 kesên wek [[Necmettin Büyükkaya]], [[Hikmet Bozcalı]], [[Mehmet Tüysüz]], [[Ali Buran]], [[Mahmut Kılıç]], [[Ahmet Zeki Okçuoğlu]], [[Leyla Ejder]], [[A. Yılmaz Balkaş]], [[Niyazi Dönmez]], [[Battal Battı]], [[Sait Pektaş]], [[Şakir Elçi]], û [[Agah Uyanık]] ve hate damezrandin. Yekemîn serokê DDKOyê Necmettin Büyükkaya bû.
== Serokên DDKOyê ==
* Serokê Dewra Yekem: [[Necmettin Büyükkaya]] (1943-1984, [[Riha]], [[Siwêreg]])
* Serokê Dewra Duyem: [[Hikmet Bozcali]] ([[Amed]], [[Farqîn]])
* Serokê Dewra Sêyem: [[Mehmet Tüysüz]] ([[Curnê Reş]], [[Riha]])
== Endamên DDKOyê ==
Hin ji endamên navdar ên DDKOyê ew bûn:
* [[Mûsa Anter]]
* [[İsmail Beşikçi]]
* [[İbrahim Kaypakkaya]]
* [[Tarik Ziya Ekinci]]
* [[Mehdi Zana]]
Piştî derbeya leşkerî ya 12ê adara 1971ê DDKO hate girtin û endamên wê wek Mûsa Anter, Ismail Beşikcî û gelek kesên din hatin girtin û di [[Dozên DDKOyê]] de hatin darizandin. Ev doz bûn sedema ku doz û daxwazên kurdan di qada navdewletî û navxweyî de bên bihîstin.
== Mijarên têkildar ==
* [[Dîroka Kurdistanê]]
== Girêdanên derve ==
* [http://www.gelawej.org/modules.php?name=Downloads&d_op=viewdownload&cid=4 Nivîsarên Dosyeya DDKO ya ku li Kovara BÎRê hatine weşandin, 2006-Kurdî-Tirkî]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }}
* [https://m.bianet.org/bianet/siyaset/208947-ddko-50-yasinda]
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Avabûnên 1969an li Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Komele]]
[[Kategorî:Rêxistinên ku di 1969an de hatine avakirin]]
9ah24pzhygsjehzrbcreptqkf8f0i39
1995532
1995531
2026-04-02T08:57:57Z
MikaelF
935
/* Endamên DDKOyê */
1995532
wikitext
text/x-wiki
'''Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat''' (bi tirkî: ''Devrimci Doğu Kültür Ocakları'' an ''DDKO'') li sala 1969ê di nava xwendevan û rewşenbîrên ên kurd ên bajarên wekî [[Enqere û Stembolê de hate avakirin. Heta wî wextî kurd di nava Partiya Komûnîst ya Tirkiye de tev digerîn. Lê bi vê rêxistinê ji nav refên komûnîstên tirk, veqetîn. Piştî derbeya leşkerî ya 12ê adara 1971ê hate qedexekirin ji aliyê dewleta tirk ve.
Komeleyeke çepgir a kurdan bû. DDKO di sala [[1969]]an de li [[Stembol]]ê ji aliyê 18 kesên wek [[Necmettin Büyükkaya]], [[Hikmet Bozcalı]], [[Mehmet Tüysüz]], [[Ali Buran]], [[Mahmut Kılıç]], [[Ahmet Zeki Okçuoğlu]], [[Leyla Ejder]], [[A. Yılmaz Balkaş]], [[Niyazi Dönmez]], [[Battal Battı]], [[Sait Pektaş]], [[Şakir Elçi]], û [[Agah Uyanık]] ve hate damezrandin. Yekemîn serokê DDKOyê Necmettin Büyükkaya bû.
== Serokên DDKOyê ==
* Serokê Dewra Yekem: [[Necmettin Büyükkaya]] (1943-1984, [[Riha]], [[Siwêreg]])
* Serokê Dewra Duyem: [[Hikmet Bozcali]] ([[Amed]], [[Farqîn]])
* Serokê Dewra Sêyem: [[Mehmet Tüysüz]] ([[Curnê Reş]], [[Riha]])
== Endamên DDKOyê ==
Hin ji endamên navdar ên DDKOyê ew bûn:
* [[Mûsa Anter]]
* [[İsmail Beşikçi]]
* [[İbrahim Kaypakkaya]]
* [[Tarık Ziya Ekinci]]
* [[Mehdi Zana]]
Piştî derbeya leşkerî ya 12ê adara 1971ê DDKO hate girtin û endamên wê wek Mûsa Anter, Ismail Beşikcî û gelek kesên din hatin girtin û di [[Dozên DDKOyê]] de hatin darizandin. Ev doz bûn sedema ku doz û daxwazên kurdan di qada navdewletî û navxweyî de bên bihîstin.
== Mijarên têkildar ==
* [[Dîroka Kurdistanê]]
== Girêdanên derve ==
* [http://www.gelawej.org/modules.php?name=Downloads&d_op=viewdownload&cid=4 Nivîsarên Dosyeya DDKO ya ku li Kovara BÎRê hatine weşandin, 2006-Kurdî-Tirkî]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }}
* [https://m.bianet.org/bianet/siyaset/208947-ddko-50-yasinda]
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Avabûnên 1969an li Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Komele]]
[[Kategorî:Rêxistinên ku di 1969an de hatine avakirin]]
8h6xjoju42057cithytpxzssoki7rlh
1995538
1995532
2026-04-02T09:06:33Z
MikaelF
935
1995538
wikitext
text/x-wiki
'''Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat''' (bi tirkî: ''Devrimci Doğu Kültür Ocakları'' an ''DDKO'') li sala 1969ê di nava xwendevan û rewşenbîrên ên kurd ên bajarên wekî [[Enqere]] û [[Stembol]]ê de hate avakirin. Heta wî wextî kurd di nava [[Partiya Komûnîst ya Tirkiye]] de tev digerîn. Lê bi vê rêxistinê ji nav refên komûnîstên tirk, veqetîn. Piştî [[derbeya leşkerî ya 12ê adara 1971ê]] hate qedexekirin ji aliyê dewleta tirk ve.
Komeleyeke çepgir a kurdan bû. DDKO di sala [[1969]]an de li Stembolê ji aliyê 18 kesên wek [[Necmettin Büyükkaya]], [[Hikmet Bozcalı]], [[Mehmet Tüysüz]], [[Ali Buran]], [[Mahmut Kılıç]], [[Ahmet Zeki Okçuoğlu]], [[Leyla Ejder]], [[A. Yılmaz Balkaş]], [[Niyazi Dönmez]], [[Battal Battı]], [[Sait Pektaş]], [[Şakir Elçi]] û [[Agah Uyanık]] ve hate damezrandin. Yekemîn serokê DDKOyê Necmettin Büyükkaya bû.
== Serokên DDKOyê ==
* Serokê Dewra Yekem: [[Necmettin Büyükkaya]] (1943-1984, [[Riha]], [[Siwêreg]])
* Serokê Dewra Duyem: [[Hikmet Bozcali]] ([[Amed]], [[Farqîn]])
* Serokê Dewra Sêyem: [[Mehmet Tüysüz]] ([[Curnê Reş]], [[Riha]])
== Endamên DDKOyê ==
Hin ji endamên navdar ên DDKOyê ew bûn:
* [[Mûsa Anter]]
* [[İsmail Beşikçi]]
* [[İbrahim Kaypakkaya]]
* [[Tarık Ziya Ekinci]]
* [[Mehdi Zana]]
Piştî derbeya leşkerî ya 12ê adara 1971ê DDKO hate girtin û endamên wê wek Mûsa Anter, Ismail Beşikcî û gelek kesên din hatin girtin û di [[Dozên DDKOyê]] de hatin darizandin. Ev doz bûn sedema ku doz û daxwazên kurdan di qada navdewletî û navxweyî de bên bihîstin.
== Mijarên têkildar ==
* [[Dîroka Kurdistanê]]
== Girêdanên derve ==
* [http://www.gelawej.org/modules.php?name=Downloads&d_op=viewdownload&cid=4 Nivîsarên Dosyeya DDKO ya ku li Kovara BÎRê hatine weşandin, 2006-Kurdî-Tirkî]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }}
* [https://m.bianet.org/bianet/siyaset/208947-ddko-50-yasinda]
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Avabûnên 1969an li Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Komele]]
[[Kategorî:Rêxistinên ku di 1969an de hatine avakirin]]
0lpdyqkmnpr68kpde3imbbwh7ezb567
1995539
1995538
2026-04-02T09:07:17Z
MikaelF
935
1995539
wikitext
text/x-wiki
'''Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat''' (bi tirkî: ''Devrimci Doğu Kültür Ocakları'' an ''DDKO'') li sala 1969ê di nava xwendevan û rewşenbîrên kurd ên bajarên wekî [[Enqere]] û [[Stembol]]ê de hate avakirin. Heta wî wextî kurd di nava [[Partiya Komûnîst ya Tirkiye]] de tev digerîn. Lê bi vê rêxistinê ji nav refên komûnîstên tirk, veqetîn. Piştî [[derbeya leşkerî ya 12ê adara 1971ê]] hate qedexekirin ji aliyê dewleta tirk ve.
Komeleyeke çepgir a kurdan bû. DDKO di sala [[1969]]an de li Stembolê ji aliyê 18 kesên wek [[Necmettin Büyükkaya]], [[Hikmet Bozcalı]], [[Mehmet Tüysüz]], [[Ali Buran]], [[Mahmut Kılıç]], [[Ahmet Zeki Okçuoğlu]], [[Leyla Ejder]], [[A. Yılmaz Balkaş]], [[Niyazi Dönmez]], [[Battal Battı]], [[Sait Pektaş]], [[Şakir Elçi]] û [[Agah Uyanık]] ve hate damezrandin. Yekemîn serokê DDKOyê Necmettin Büyükkaya bû.
== Serokên DDKOyê ==
* Serokê Dewra Yekem: [[Necmettin Büyükkaya]] (1943-1984, [[Riha]], [[Siwêreg]])
* Serokê Dewra Duyem: [[Hikmet Bozcali]] ([[Amed]], [[Farqîn]])
* Serokê Dewra Sêyem: [[Mehmet Tüysüz]] ([[Curnê Reş]], [[Riha]])
== Endamên DDKOyê ==
Hin ji endamên navdar ên DDKOyê ew bûn:
* [[Mûsa Anter]]
* [[İsmail Beşikçi]]
* [[İbrahim Kaypakkaya]]
* [[Tarık Ziya Ekinci]]
* [[Mehdi Zana]]
Piştî derbeya leşkerî ya 12ê adara 1971ê DDKO hate girtin û endamên wê wek Mûsa Anter, Ismail Beşikcî û gelek kesên din hatin girtin û di [[Dozên DDKOyê]] de hatin darizandin. Ev doz bûn sedema ku doz û daxwazên kurdan di qada navdewletî û navxweyî de bên bihîstin.
== Mijarên têkildar ==
* [[Dîroka Kurdistanê]]
== Girêdanên derve ==
* [http://www.gelawej.org/modules.php?name=Downloads&d_op=viewdownload&cid=4 Nivîsarên Dosyeya DDKO ya ku li Kovara BÎRê hatine weşandin, 2006-Kurdî-Tirkî]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }}
* [https://m.bianet.org/bianet/siyaset/208947-ddko-50-yasinda]
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Avabûnên 1969an li Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Komele]]
[[Kategorî:Rêxistinên ku di 1969an de hatine avakirin]]
q2bvvnohl85f0x1um7yagdjjaolsujf
1995540
1995539
2026-04-02T09:07:53Z
MikaelF
935
/* Mijarên têkildar */
1995540
wikitext
text/x-wiki
'''Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat''' (bi tirkî: ''Devrimci Doğu Kültür Ocakları'' an ''DDKO'') li sala 1969ê di nava xwendevan û rewşenbîrên kurd ên bajarên wekî [[Enqere]] û [[Stembol]]ê de hate avakirin. Heta wî wextî kurd di nava [[Partiya Komûnîst ya Tirkiye]] de tev digerîn. Lê bi vê rêxistinê ji nav refên komûnîstên tirk, veqetîn. Piştî [[derbeya leşkerî ya 12ê adara 1971ê]] hate qedexekirin ji aliyê dewleta tirk ve.
Komeleyeke çepgir a kurdan bû. DDKO di sala [[1969]]an de li Stembolê ji aliyê 18 kesên wek [[Necmettin Büyükkaya]], [[Hikmet Bozcalı]], [[Mehmet Tüysüz]], [[Ali Buran]], [[Mahmut Kılıç]], [[Ahmet Zeki Okçuoğlu]], [[Leyla Ejder]], [[A. Yılmaz Balkaş]], [[Niyazi Dönmez]], [[Battal Battı]], [[Sait Pektaş]], [[Şakir Elçi]] û [[Agah Uyanık]] ve hate damezrandin. Yekemîn serokê DDKOyê Necmettin Büyükkaya bû.
== Serokên DDKOyê ==
* Serokê Dewra Yekem: [[Necmettin Büyükkaya]] (1943-1984, [[Riha]], [[Siwêreg]])
* Serokê Dewra Duyem: [[Hikmet Bozcali]] ([[Amed]], [[Farqîn]])
* Serokê Dewra Sêyem: [[Mehmet Tüysüz]] ([[Curnê Reş]], [[Riha]])
== Endamên DDKOyê ==
Hin ji endamên navdar ên DDKOyê ew bûn:
* [[Mûsa Anter]]
* [[İsmail Beşikçi]]
* [[İbrahim Kaypakkaya]]
* [[Tarık Ziya Ekinci]]
* [[Mehdi Zana]]
Piştî derbeya leşkerî ya 12ê adara 1971ê DDKO hate girtin û endamên wê wek Mûsa Anter, Ismail Beşikcî û gelek kesên din hatin girtin û di [[Dozên DDKOyê]] de hatin darizandin. Ev doz bûn sedema ku doz û daxwazên kurdan di qada navdewletî û navxweyî de bên bihîstin.
== Mijarên têkildar ==
* [[Dîroka Kurdistanê]]
{{Çk}}
== Girêdanên derve ==
* [http://www.gelawej.org/modules.php?name=Downloads&d_op=viewdownload&cid=4 Nivîsarên Dosyeya DDKO ya ku li Kovara BÎRê hatine weşandin, 2006-Kurdî-Tirkî]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }}
* [https://m.bianet.org/bianet/siyaset/208947-ddko-50-yasinda]
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Avabûnên 1969an li Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Komele]]
[[Kategorî:Rêxistinên ku di 1969an de hatine avakirin]]
qhg15nmtsu6ji8ldeql229n8u3poczk
1995546
1995540
2026-04-02T09:43:12Z
Balyozbot
42414
[[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/cavkanileke.py|Bot]]: {{[[Şablon:Çk|Çk]]}} kir {{[[Şablon:Çk|subst:Çk]]}}
1995546
wikitext
text/x-wiki
'''Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat''' (bi tirkî: ''Devrimci Doğu Kültür Ocakları'' an ''DDKO'') li sala 1969ê di nava xwendevan û rewşenbîrên kurd ên bajarên wekî [[Enqere]] û [[Stembol]]ê de hate avakirin. Heta wî wextî kurd di nava [[Partiya Komûnîst ya Tirkiye]] de tev digerîn. Lê bi vê rêxistinê ji nav refên komûnîstên tirk, veqetîn. Piştî [[derbeya leşkerî ya 12ê adara 1971ê]] hate qedexekirin ji aliyê dewleta tirk ve.
Komeleyeke çepgir a kurdan bû. DDKO di sala [[1969]]an de li Stembolê ji aliyê 18 kesên wek [[Necmettin Büyükkaya]], [[Hikmet Bozcalı]], [[Mehmet Tüysüz]], [[Ali Buran]], [[Mahmut Kılıç]], [[Ahmet Zeki Okçuoğlu]], [[Leyla Ejder]], [[A. Yılmaz Balkaş]], [[Niyazi Dönmez]], [[Battal Battı]], [[Sait Pektaş]], [[Şakir Elçi]] û [[Agah Uyanık]] ve hate damezrandin. Yekemîn serokê DDKOyê Necmettin Büyükkaya bû.
== Serokên DDKOyê ==
* Serokê Dewra Yekem: [[Necmettin Büyükkaya]] (1943-1984, [[Riha]], [[Siwêreg]])
* Serokê Dewra Duyem: [[Hikmet Bozcali]] ([[Amed]], [[Farqîn]])
* Serokê Dewra Sêyem: [[Mehmet Tüysüz]] ([[Curnê Reş]], [[Riha]])
== Endamên DDKOyê ==
Hin ji endamên navdar ên DDKOyê ew bûn:
* [[Mûsa Anter]]
* [[İsmail Beşikçi]]
* [[İbrahim Kaypakkaya]]
* [[Tarık Ziya Ekinci]]
* [[Mehdi Zana]]
Piştî derbeya leşkerî ya 12ê adara 1971ê DDKO hate girtin û endamên wê wek Mûsa Anter, Ismail Beşikcî û gelek kesên din hatin girtin û di [[Dozên DDKOyê]] de hatin darizandin. Ev doz bûn sedema ku doz û daxwazên kurdan di qada navdewletî û navxweyî de bên bihîstin.
== Mijarên têkildar ==
* [[Dîroka Kurdistanê]]
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
== Girêdanên derve ==
* [http://www.gelawej.org/modules.php?name=Downloads&d_op=viewdownload&cid=4 Nivîsarên Dosyeya DDKO ya ku li Kovara BÎRê hatine weşandin, 2006-Kurdî-Tirkî]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }}
* [https://m.bianet.org/bianet/siyaset/208947-ddko-50-yasinda]
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Avabûnên 1969an li Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Komele]]
[[Kategorî:Rêxistinên ku di 1969an de hatine avakirin]]
pxhv3zd0xufc2q8ptv95mf9jymhu5en
Kategorî:Pêşangeh
14
7554
1995311
688254
2026-04-01T16:24:41Z
Avestaboy
34898
1995311
wikitext
text/x-wiki
[[Kategorî:Huner]]
cls5b6c3eekzf9w7sw3p580wzmfieaf
1995315
1995311
2026-04-01T17:01:32Z
Avestaboy
34898
1995315
wikitext
text/x-wiki
[[Kategorî:Huner]]
g5tj3z91kyhxyoksorifiboxje7rk0p
1995316
1995315
2026-04-01T17:02:32Z
Avestaboy
34898
1995316
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
{{Gotara bingehîn}} [[Kategorî:Huner]]
le1s7ezn7xzf5d2at271ld4ec49t4t1
1995317
1995316
2026-04-01T17:03:49Z
Avestaboy
34898
1995317
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
{{Gotara bingehîn}}
[[Kategorî:Festîval li gorî cureyan]]
kkiqyib7aysnxtvml87g6j28xn3fck8
Kanada
0
8148
1995484
1994179
2026-04-02T04:39:56Z
InternetArchiveBot
45060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1995484
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank welat2/wîkîdane
}}
'''Kanada'''{{Efn|bi navên '''Kenada'''<ref>{{Jêder-kitêb|sernav=[[Roja Nû (kovar)|Roja Nû, 1943-1946]] |paşnav=Bedirxan |pêşnav=Kamiran Alî |weşanger=Uppsala: Jîna Nû |sal=1986 |rûpel=33:2 }}</ref> yan '''Kenede'''<ref>{{Jêder-kitêb|sernav=[[Ronahî (kovar)|Ronahî Hejmar 1-28 (1942-1945)]] |paşnav=Bedirxan |pêşnav=Celadet Alî |weşanger=Uppsala: Jîna Nû |sal=1985 |rûpel=259 }}</ref> jî tê nasîn, }} (bi [[Zimanê inglîzî|inglîzî]] û [[Zimanê fransî|fransî]]: ''Canada'') welatekî federaliyê li [[Amerîkaya Bakur]] e ku ji deh parêzgeh û ji sê herêman pêk tê ku ji [[Okyanûsa Atlantîk]]ê heta [[Okyanûsa Mezin|Okyanûsa Pasîfîk]] û ber bi bakur ve heta [[Okyanûsa Arktîk]]ê dirêj dibe. Kanada ji aliyê rûberê ve duyem welatê herî mezin ê cîhanê ye ku ew dike duyemîn welatê herî mezin e û ji aliyê dêrîjbêna peravê re welatê yekem e ku xwedî dirêjtirîn perava deryayê ye. Sinorê bi [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] re dirêjtirîn sînorê bejahî yê navneteweyî ye. Welat xwediyê herêmên meteorolojîk û jeolojîk ên cûrbicûr e. Nifûsa Kanadayê 41 milyon e ku piraniya nifûsê li deverên bajarî dijîn û deverên mezin ên berfireh bi gelemperî nifûs lê kêm e. Paytexta Kanadayê [[Ottawa]] ye û sê herêmên wê yên herî mezin ên metropolî [[Toronto]], [[Montreal]] û [[Vancouver]] e.
Gelên xwemaliyên Kanadayê bi hezaran salan e ku li herêma ku niha Kanada ye, bi berdewamî dijîn. Di sedsala 16an de di dema seferên brîtanî û fransî de brîtanî û fransî pêşî peravên [[Okyanûsa Atlantîk|Atlantîkê]] dibînin û paşê jî Kanadayê bi cih dibin. Di encama gelek pevçûnên çekdarî de, [[Fransa]]yê di sala 1763an de hema hema hemî dest ji koloniyên xwe yên li [[Amerîkaya Bakur]] berdaye. Di sala 1867an de, bi yekbûna sê koloniyên brîtanî yên Amerîkaya Bakur bi rêya konfederasyonê, Kanada wekê serweriyek federal ê ku ji çar parêzgehan pêk dihat, hatiye damezrandin. Bi vê awayê parêzgeh û herêman hatine yekkirin ku bûye sedema koçberkirina nifûsên xwemalî û pêvajoyeke herêma xweseriyê û cûda bûna ji [[Keyaniya Yekbûyî]]. Ev serwerî bi statuya Westminster a sala 1931ê re hatiye ragihandin û bi qanûna Kanadayê ya 1982an gihîşt lûtkeyê ku girêdayîbûna qanûnî ya bi parlamena Keyaniya Yekbûyî qut kiriye.
Kanada li gorî kevneşopiya Westminster demokrasiyeke parlemanî û monarşiyeke destûrî ye. Serokê hikûmetê ya welêt serokwezîr e ku bi şiyana xwe ya bidestxistina baweriya Meclisa Awam a hilbijartî, wezîfeyê digire û ji aliyê pafêzgerê giştî ve tê erkdar kirin ku nûnertiya monarşiya Kanadayê û serokê merasîmî ya dewletê dike. Ev welat beşek ji commonwealthê ye (yekîtiya milatê înglîzî) û di dadweriya federal de bi fermî de bi zimanê înglîzî û zimanê fransî, duzimanî ye. Di pîvandinên navneteweyî yên şefafiyeta hikûmetê, kalîteya jiyanê, pêşbaziya aborî, nûjenî, perwerde û mafên mirovan de Kanada di rêzeke pir bilind de ye. Welat yek ji neteweyên herî cihêreng û pirçandî yên cîhanê ye ku berhema koçberiya berfireh e. Têkiliya dirêj û tevlihev a Kanadayê bi Dewletên Yekbûyî re bandorek girîng li ser dîrok, aborî û çanda walat kiriye.
== Etîmolojî ==
Her çend gelek teorî li ser koka etîmolojîk a Kanadayê hatine pêşniyarkirin jî, niha tê qebûlkirin ku nav ji peyva ''kanata'' ya ji zimanê [[îrokêzên Saint-Lawrence]] tê ku tê wateya 'gund' an 'wargeh'.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Historical Dictionary of European Imperialism |paşnav=Olson |pêşnav=James S. |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=1991-09-30 |isbn=978-0-313-26257-9 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=uyqepNdgUWkC&pg=PA109 }}</ref> Di sala 1535an de, niştecihên xwemalî yên herêma bajarê Quebec a îro vê peyvê bi kar anîn e ku keşifgerê fransî Jacques Cartier ber bi gundê Stadaconayê ve bibin.<ref name="Rayburn2001">{{Jêder-kitêb |sernav=Naming Canada: Stories about Canadian Place Names |paşnav=Rayburn |pêşnav=Alan |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2001-01-01 |isbn=978-0-8020-8293-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=aiUZMOypNB4C&pg=PA14 }}</ref> Cartier paşê peyva Kanada bi kar aniye ku ne tenê ji bo wî gundê, ji bo tevahiya herêma ku di bin destê Donnacona (serokê Stadacona) de ye ku heta sala 1545an, pirtûk û nexşeyên ewropî dest pê kirine ku vê herêma piçûk a li kêleka Çemê Saint Lawrence wekê Kanada bi nav bikin.<ref name="Rayburn2001" />
Ji sedsala 16an heta destpêka sedsala 18an, navê Kanadayê beşa Fransaya nû rave dikir ku li kêleka Çemê Saint Lawrence bû.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Encyclopedia of Canada's peoples |weşanger=Published for the Multicultural History Society of Ontario by University of Toronto Press |tarîx=1999 |isbn=978-0-8020-2938-6 |cih=Toronto ; Buffalo |paşnavê-edîtor=Magocsi |pêşnavê-edîtor=Paul R. |paşnavê-edîtor2=Multicultural History Society of Ontario }}</ref> Piştî desteserkirina Fransaya nû yê ji aliyê Brîtanyayê ve, ev herêm ji sala 1763ê heta sala 1791ê wekî parêzgeha brîtanî ya Quebecê hatiye naskirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thecanadianencyclopedia.ca/en/article/province-of-quebec-1763-91 |sernav=Province of Quebec 1763-91 |malper=thecanadianencyclopedia.ca |roja-gihiştinê=2026-01-08 |ziman=en }}</ref> Di sala 1791ê de, herêm veguheriye du koloniyên brîtanî yê bi navê Kanadaya Jorîn û Kanadaya Jêrîn. Ev her du kolonî heta ku di sala 1841ê de wekî yekîtîya wan wekî Parêzgeha Kanadayê pêk hatiye, bi hev re wekê Kanada hatiye binavkirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=An Act to Re-write the Provinces of Upper and Lower Canada, and for the Government of Canada, 23d July, 1840 |paşnav=Britain |pêşnav=Great |weşanger=J.C. Fisher & W. Kimble |tarîx=1841 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=BCQtAAAAYAAJ&pg=PA20 }}</ref>
Piştî damezrandina konfederasyona di sala 1867an de, Kanada wekê navê yasayî yê welatê nû di Konferansa Londonê de hatiye pejirandin û peyva serdestî wekî sernavê welêt hate pejirandin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Holy nations and global identities: civil religion, nationalism, and globalisation |paşnav=Hvithamar |pêşnav=Annika |weşanger=Brill |tarîx=2009 |isbn=978-90-04-17828-1 |cih=Leiden |paşnav2=Warburg |pêşnav2=Margit |paşnav3=Jacobsen |pêşnav3=Brian Arly |series=International studies in religion and society }}</ref> Di salên 1950an de, peyva Serdestiya Kanadayê êdî ji hêla Keyaniya Yekbûyî ve nehatiye bikar anîn ku Kanada wekî "dewleta Hevbendiyê" hatiye dîtin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The New Elizabethan Age: Culture, Society and National Identity after World War II |paşnav=Morra |pêşnav=Irene |weşanger=Bloomsbury Publishing |tarîx=2016-09-30 |isbn=978-0-85772-867-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=b9OLDwAAQBAJ&pg=PT49 |paşnav2=Gossedge |pêşnav2=Rob }}</ref>
Qanûna Kanadayê ya sala 1982an ku destûra Kanadayê bi tevahî xistiye bin kontrola Kanadayê, tenê behsa navê Kanadayê dikir. Paşê di heman salê de, navê cejna neteweyî ya Kanadayê ji roja serdestiyê wekê roja Kanadayê hate guhertin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Canada and the British Empire |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2008 |isbn=978-0-19-927164-1 |cih=Oxford ; New York |paşnavê-edîtor=Buckner |pêşnavê-edîtor=Phillip A. |series=The Oxford history of the British Empire companion series }}</ref>
== Dîrok ==
=== Gelên xwemalî ===
Bi gelemperî tê texmînkirin ku xwemaliyên pêşîn ên [[Amerîkaya Bakur]] ji [[Sîbîrya]]yê bi rêya pira bejahî ya Beringê koç koçê deverê bûne û herî kêm 14.000 sal berê gihîştine wir.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=World Prehistory: A Brief Introduction |paşnav=Fagan |pêşnav=Brian M. |weşanger=Routledge |tarîx=2016 |isbn=978-1-317-34244-1 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=fMneCwAAQBAJ&pg=PA124 |paşnav2=Durrani |pêşnav2=Nadia }}</ref> Cihên arkeolojîk ên [[paleo-îndiyan]] li Old Crow Flats û Bluefish Cavesê ne ku du ji kevintirîn cihên jiyana mirovan a li Kanadayê ye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Circumpolar Health Atlas |paşnav=Young |pêşnav=T. Kue |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2012-01-01 |isbn=978-1-4426-4456-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=AwlYiuPAX-UC&pg=PT58 |paşnav2=Rawat |pêşnav2=Rajiv }}</ref> Taybetmendiyên civakên xwemaliyên wargehên berdewamî, çandinî, hiyerarşiyên civakî yên tevlihev û torên bazirganiyê vedihewîne.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Indigenous Difference and the Constitution of Canada |paşnav=Macklem |pêşnav=Patrick |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2001-01-01 |isbn=978-0-8020-8049-3 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=quM1xyFyfhQC&pg=PA170 }}</ref> Hinek ji van çandan heta dema ku keşifgerên ewropî di dawiya sedsala 15an û destpêka sedsala 16an de gihîştine deverê hilweşiyane û tenê bi lêkolînên arkeolojîk hatine keşifkirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Chronology of American Indian history |paşnav=Sonneborn |pêşnav=Liz |weşanger=Facts On File |tarîx=2007 |isbn=978-0-8160-6770-1 |çap= |cih=New York |series=Facts on File library of American history }}</ref> Gelên xwemaliyên yên li Kanadaya îro neteweyên yekem înuît û metî ne ku gelên dawî yên ji eslê tevlihev in ku di nîvê sedsala 17an de derketine holê ku ev gelên neteweyên yekem bi koçberên ewropî re zewicîn û zarokên wan paşê nasnameya xwe pêş xistine.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=International Trade in Indigenous Cultural Heritage: Legal and Policy Issues |paşnav=Graber |pêşnav=Christoph Beat |weşanger=Edward Elgar Publishing |tarîx=2012-01-01 |isbn=978-0-85793-831-2 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=5dv2d57n52MC&pg=PA366 |paşnav2=Kuprecht |pêşnav2=Karolina |paşnav3=Lai |pêşnav3=Jessica C. }}</ref>
[[Wêne:Indigenous population by census division.svg|thumb|Nexşeya Kanadayê ku li gorî hêjmara nifûsa ya Kanadayê ku di sala 2021ê de hatiye hêjmartin, rêjeya nasnameya xwemaliyên ya xweraporkirî (Neteweyên Yekem, Înuît, Metî) li gorî beşa hêjmara nifûsê nîşan dide]]
Tê texmînkirin ku nifûsa xwemaliyên di dema niştecihbûnên pêşîn ên ewropî de di navbera 200.000 kes û 2 milyonî de bûn û hêjmara 500.000 ji aliyê komîsyona qraliyetê ya gelên aborjîn a Kanadayê ve hatiye pejirandin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=A population history of North America |weşanger=Cambridge University Press |tarîx=2000 |isbn=978-0-521-49666-7 |çap=1. publ |cih=Cambridge |paşnavê-edîtor=Haines |pêşnavê-edîtor=Michael R. }}</ref><ref name="Northcott2008">{{Jêder-kitêb |sernav=Dying and Death in Canada |paşnav=Northcott |pêşnav=Herbert C. |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2008-01-01 |isbn=978-1-55111-873-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=p_pMVs53mzQC&pg=PA25 |paşnav2=Wilson |pêşnav2=Donna Marie }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Handbook of North American Indians, V. 2: Indians in Contemporary Society |paşnav=Sturtevant |pêşnav=William C. |weşanger=Smithsonian |tarîx=1978 |isbn=978-0-16-080388-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=Z1IwUbZqjTUC&pg=PA285 }}</ref> Wekî encameke kolonyalîzma ewropî, nifûsa xwemaliya ji sedî çilan heta ji sedî heştê kêm bûye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=A History and Ethnography of the Beothuk |paşnav=Marshall |pêşnav=Ingeborg |weşanger=McGill-Queen's Press - MQUP |tarîx=1996 |isbn=978-0-7735-1774-5 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=ckOav3Szu7oC&pg=PA442 }}</ref> Ev kêmbûn ji ber çend sedeman tê vegotin ku di nav de veguhestina nexweşiyên ji Ewropayê ku parastina xwezayî ya wan ji van nexweşitan re tune bû, şerên li ser bazirganiya postê, şerên bi rayedarên kolonyal û koçberan re û windakirina erdên xwemaliyên ji koçberan re û paşê hilweşîna xweseriya çend neteweyan hebûn.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Collen |pêşnav=Evelyn Jane |paşnav2=Johar |pêşnav2=Angad Singh |paşnav3=Teixeira |pêşnav3=João C. |paşnav4=Llamas |pêşnav4=Bastien |tarîx=2022 |sernav=The immunogenetic impact of European colonization in the Americas |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9388791/ |kovar=Frontiers in Genetics |cild=13 |rr=918227 |doi=10.3389/fgene.2022.918227 |issn=1664-8021 |pmc=9388791 |pmid=35991555 }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=I have lived here since the world began : an illustrated history of Canada's native people |paşnav=Ray |pêşnav=Arthur J. (Arthur Joseph) |weşanger=Toronto : Key Porter Books |tarîx=2005 |isbn=978-1-55263-633-6 |kesên-din=Internet Archive |url=http://archive.org/details/ihavelivedheresi0000raya }}</ref>
Her çend bê nakokî nebin jî, têkiliyên destpêkê yên kanadayîyên ewropî bi Neteweyên yekem û nifûsa Înuît re bi bi kêmanî aştiyane bûn.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Texture of Contact: European and Indian Settler Communities on the Frontiers of Iroquoia, 1667-1783 |paşnav=Preston |pêşnav=David L. |weşanger=U of Nebraska Press |tarîx=2009 |isbn=978-0-8032-2549-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=L-9N6-6UCnoC&pg=PA43 }}</ref> Neteweyên yekem û gelên métis di pêşveçûna koloniyên ewropî yên li Kanadayê de roleke girîng lîstine, nemaze ji bo rola wan ê di alîkariya coureurs des bois û voyageurên ewropî de di keşfên wan ên parzemînê de ku di dema bazirganiya postê ya Amerîkaya Bakur de pêk hatiye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Compact, Contract, Covenant: Aboriginal Treaty-Making in Canada |paşnav=Miller |pêşnav=J. R. |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2009-05-23 |isbn=978-1-4426-9227-5 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=TcPckf7snr8C&pg=PT34 }}</ref> Ev têkiliyên destpêkê ya ewropiyên bi neteweyên yekem re dê ji bo desteserkirina erdên xwemalî ji peymanên dostaniyê û aştiyê bi rêya peymanan biguherin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Indigenous Intergenerational Resilience: Confronting Cultural and Ecological Crisis |paşnav=Williams |pêşnav=Lewis |weşanger=Routledge |tarîx=2021-11-04 |isbn=978-1-000-47233-2 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=HehEEAAAQBAJ&pg=PT51 }}</ref> Ji dawiya sedsala 18an ve kanadayiyên ewropî gelên xwemalî neçar kirine ku di nav civaka rojavayê Kanadayê de asîmîle bibin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Aboriginal and Treaty Rights in Canada: Essays on Law, Equity, and Respect for Difference |paşnav=Asch |pêşnav=Michael |weşanger=UBC Press |tarîx=1997 |isbn=978-0-7748-0581-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=9Uae4mTTyYYC&pg=PA28 }}</ref> Kolonyalîzma niştecihbûnî di dawiya sedsala 19an û destpêka sedsala 20an de gihîşt lûtkeya herî bilind.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Canada’s Residential Schools: The History, Part 1, Origins to 1939: The Final Report of the Truth and Reconciliation Commission of Canada, Volume 1 |paşnav=Canada |pêşnav=Truth and Reconciliation Commission of |weşanger=McGill-Queen's Press - MQUP |tarîx=2015-12-09 |isbn=978-0-7735-9818-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=7gWQCwAAQBAJ&pg=PA3 }}</ref> Serdemeke sererastkirinê bi avakirina komîsyoneke lihevhatinê ji aliyê hikûmeta Kanadayê ve di sala 2008an de dest pê kiriye.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=http://www.trc.ca/websites/trcinstitution/File/2015/Findings/Calls_to_Action_English2.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=www.trc.ca |roja-gihiştinê=2026-01-12 }}</ref> Ev yek qebûlkirina qirkirina çandî, peymanên çareseriyê û başkirina pirsgirêkên cudakariya nijadî ye ku wekî çareserkirina rewşa jinên xwemaliyên winda û kuştî, di nav xwe de girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://nctr.ca/assets/reports/Final%20Reports/Executive_Summary_English_Web.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=nctr.ca |roja-gihiştinê=2026-01-12 |roja-arşîvê=2021-03-29 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20210329015610/http://nctr.ca/assets/reports/Final%20Reports/Executive_Summary_English_Web.pdf |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref name=":0"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.justice.gc.ca/eng/csj-sjc/principles-principes.html |sernav=Department of Justice - Principles respecting the Government of Canada's relationship with Indigenous peoples |malper=www.justice.gc.ca |tarîx=2017-07-14 |roja-gihiştinê=2026-01-12 |paşnav=Government of Canada |pêşnav=Department of Justice }}</ref>
=== Kolonîzasyona ewropiyan ===
[[Wêne:Nouvelle-France map-en.svg|thumb|çep|Nexşeya îdiayên axê li Amerîkaya Bakur heta sala 1750an. Milkên Amerîkaya Brîtanî (pembe), Fransaya Nû (şîn), û Spanyaya Nû (porteqalî); Kalîforniya, Bakurê Rojavayê Pasîfîkê û Hewza Mezin nehatine destnîşankirin.]]
Tê bawerkirin ku yekem ewropiyê belgekirî ku perava rojhilatê Kanadayê keşif kiriye keşifgerê norsî Leif Erikson bû.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Encyclopedia of American Indian History [4 volumes] |paşnav=Johansen |pêşnav=Bruce E. |weşanger=ABC-CLIO |tarîx=2007-07-23 |isbn=978-1-85109-818-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=sGKL6E9_J6IC&pg=PA727 |paşnav2=Pritzker |pêşnav2=Barry M. }}</ref> Li dora sala 1000 {{pz}} de norsiyan wargehek piçûk a demkurt ava kirine ku bi awayekî sporadîk dibe ku 20 salan li L'Anse aux Meadows li dawiya bakurê Newfoundlandê mane.<ref name="Cordell2008">{{Jêder-kitêb |sernav=Archaeology in America: An Encyclopedia [4 volumes]: An Encyclopedia |paşnav=Cordell |pêşnav=Linda S. |weşanger=ABC-CLIO |tarîx=2008-12-30 |isbn=978-0-313-02189-3 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=arfWRW5OFVgC&pg=PA82 |paşnav2=Lightfoot |pêşnav2=Kent |paşnav3=McManamon |pêşnav3=Francis |paşnav4=Milner |pêşnav4=George }}</ref> Dema ku deryavan John Cabot bi navê Henry VII yê Îngilîstanê peravên Atlantîk ên Kanadayê dîtiye û lê xwedî derketiye û edî heta sala 1497an keşîfên din ên ewropî çênebûne.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Conflict and Compromise: Pre-Confederation Canada |paşnav=Blake |pêşnav=Raymond B. |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2017-05-18 |isbn=978-1-4426-3553-1 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=z4kwDwAAQBAJ&pg=PA19 |paşnav2=Keshen |pêşnav2=Jeffrey |paşnav3=Knowles |pêşnav3=Norman J. |paşnav4=Messamore |pêşnav4=Barbara J. }}</ref> Di sala 1534an de keşifgerê fransî Jacques Cartier Kendava Saint Lawrence keşif kiriye ku li wir di 24ê tîrmehê de, xaçek 10 metreyî çêkir ku li ser nivîsîbû "bijî Padîşahê Fransayê" û axa Fransaya Nû li ser navê qiral Francis I desteser kiriye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The voyages of Jacques Cartier |paşnav=Cartier |pêşnav=Jacques |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=1993 |isbn=978-0-8020-6000-6 |cih=Toronto [Ontario] Buffalo [New York] |paşnavê-edîtor=Cook |pêşnavê-edîtor=Ramsay |paşnav2=Biggar |pêşnav2=Henry Percival }}</ref> Di destpêka sedsala 16an de, deryavanên ewropî bi teknîkên navîgasyonê yên ku ji aliyê bask û portekîziyan ve hatine pêşxistin ku li peravên Atlantîkê cihên nêçîrvaniya balîna û masîgiriyê yên demsalî ava kirine.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Historical Atlas of Canada: From the beginning to 1800 |paşnav=Kerr |pêşnav=Donald P. (Peter) |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=1987-01-01 |isbn=978-0-8020-2495-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=itsTLSnw8qgC&pg=PA47 }}</ref> Bi gelemperî, wargehên destpêkê ya di serdema vedîtinê de ji ber tevlîheviyek ji avhewaya dijwar, pirsgirêkên di rêyên bazirganiyê de û hilberên dijberîtiyê li Skandînavyayê kurttemen hatiye dîtin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Canada and Arctic North America: An Environmental History |paşnav=Wynn |pêşnav=Graeme |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=2007 |isbn=978-1-85109-437-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=bxGFaFvo2oMC&pg=PA49 }}</ref>
Di sala 1583an de, Sir Humphrey Gilbert, bi destûra qraliyetê ya qiralîçe Elizabeth I, St John's, Newfoundland, wekî yekem kampa demsalî ya îngilîzên Amerîkaya Bakur damezrandiye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Cod: The Ecological History of the North Atlantic Fisheries |paşnav=Rose |pêşnav=George A. |weşanger=Breakwater Books |tarîx=2007 |isbn=978-1-55081-225-1 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=tDNe7GOOwfwC&pg=PA209 }}</ref> Di sala 1600an de, fransiyan yekem baregeha xwe ya bazirganî ya demsalî li Tadoussac li kêleka Saint Lawrence ava kirine.<ref name="Cordell2008"/> Keşifgerê fransî Samuel de Champlain di sala 1603an de gihîşt wir û yekem wargehên ewropî yên daîmî yên tevahiya salê li Port Royal (di sala 1605an de) û Quebec City (di sala 1608an de) ava kiriye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Making of the Mosaic: A History of Canadian Immigration Policy |paşnav=Kelley |pêşnav=Ninette |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2010-01-01 |isbn=978-0-8020-9536-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=3IHyRvsCiKMC&pg=PA27 |paşnav2=Trebilcock |pêşnav2=Michael J. }}</ref> Di nav kolonîstên fransaya nû de, kanadayî bi berfirehî li geliyê Çemê Saint Lawrence bi cih bûne û akadyayiyan jî li deverên deryavaniyên îro bi cih bûne, di heman demê de bazirganên postê û mîsyonerên Katolîk Golên Mezin, Kendava Hudson û çavkaniya çemê Mississippi heta Louisianayê keşif kirine.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Reader's encyclopedia of the American West |paşnav=Lamar |pêşnav=Howard Roberts |weşanger=New York : Crowell |tarîx=1977 |isbn=978-0-690-00008-5 |kesên-din=Internet Archive |url=http://archive.org/details/readersencyclope00lama_0 }}</ref> Şerên Beaverê di nîvê sedsala 17an de li ser kontrola bazirganiya postê Amerîkaya Bakur dest pê kiriye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Encyclopedia of North American Indian Wars, 1607–1890: A Political, Social, and Military History [3 Volumes] |paşnav=Tucker |pêşnav=Spencer |weşanger=ABC-CLIO |tarîx=2011-09-19 |isbn=978-1-85109-697-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=JsM4A0GSO34C&pg=PA394 }}</ref>
Îngilîzan di sala 1610an de li Newfoundlandê wargehên din û her wiha li sêzdeh koloniyan li başûr jî wargehên din ava kirine.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Atlantic Region to Confederation: A History |paşnav=Reid |pêşnav=John H. |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=1994-01-01 |isbn=978-0-8020-6977-1 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=_5AHjGRigpYC&pg=PA55 }}</ref> Di navbera salên 1689 û 1763an de li Amerîkaya Bakur a kolonyal rêze şer qewimîne û di dawiyê de şerên paşîn ên wê serdemê Şerê Heft Salan a Amerîkaya Bakur derketiye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Wars of the Age of Louis XIV, 1650-1715: An Encyclopedia of Global Warfare and Civilization: An Encyclopedia of Global Warfare and Civilization |paşnav=Nolan |pêşnav=Cathal J. |weşanger=ABC-CLIO |tarîx=2008-07-30 |isbn=978-0-313-35920-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=Nn_61ts-hQwC&pg=PA160 }}</ref> Nova Scotia ya sereke bi Peymana Utrecht û Kanadayê ya 1713an ketiye bin desthilatdariya Brîtanyayê û piraniya Fransaya nû û piştî Şerê Heft Salan, di 1763an de ketiye bin desthilatdariya Brîtanyayê.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Allaire |pêşnav=Gratien |tarîx=2007-05-23 |sernav=From “Nouvelle-France” to “Francophonie canadienne”: a historical survey |url=https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.1515/IJSL.2007.024/html |kovar=degruyterbrill |ziman=en |cild=2007 |hejmar=185 |rr=25–52 |doi=10.1515/IJSL.2007.024 |issn=1613-3668 }}</ref>
=== Amerîkaya bakur a brîtanî ===
Danezana qraliyetê ya sala 1763an mafên peymana Neteweya Yekem destnîşan kiriye ku Parêzgeha Quebecê ji Fransaya Nû hatiye ava kirin û Girava Cape Breton bi Nova Scotia ve hatiye girêdan.<ref name="Buckner2008">{{Jêder-kitêb |sernav=Canada and the British Empire |paşnav=Buckner |pêşnav=Phillip Alfred |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2008 |isbn=978-0-19-927164-1 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=KmXnLGX7FvEC&pg=PA37 }}</ref> Girava St John (niha Girava Prince Edward) di sala 1769an de bû koloniyeke cuda.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Hicks |pêşnav=Bruce |tarîx=2010 |sernav=Use of Non-Traditional Evidence: A Case Study Using Heraldry to Examine Competing Theories for Canada's Confederation |url=http://www.liverpooluniversitypress.co.uk/doi/10.3828/bjcs.2010.5 |kovar=British Journal of Canadian Studies |ziman=en |cild=23 |hejmar=1 |rr=87–117 |doi=10.3828/bjcs.2010.5 |issn=0269-9222 }}</ref> Girava St John (niha Girava Prince Edward) di sala 1769an de bûye koloniyeke cuda. Ji bo rêgirtina li ber pevçûn û şerên li Quebecê, Parlamentoya Brîtanî Qanûna Quebecê ya sala 1774an pejirandiye ku axa Quebecê heta Golên Mezin û Geliyê Ohioyê berfireh kiriye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Canada: an encyclopædia of the country; the Canadian dominion considered in its historic relations, its natural resources, its material progress and its national development, by a corps of eminent writers and specialists |paşnav=Hopkins |pêşnav=J. Castell (John Castell) |weşanger=Toronto : Linscott Pub. Co. |tarîx=1898 |kesên-din=University of California Libraries |url=http://archive.org/details/canadaencyclop05hopk }}</ref> Girîngtir ew bû ku Qanûna Quebecê di demekê de ku Sêzdeh Koloniyan li dijî desthilatdariya brîtanî her ku diçû zêdetir nerazîbûn ên xwe nîşan dane ku ev bûye sedem ku xweseriyeke taybet û mafên xwerêveberiyê bidin Quebecê.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=An Empire of Regions: A Brief History of Colonial British America |paşnav=Nellis |pêşnav=Eric |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2010-01-31 |isbn=978-1-4426-0403-2 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=-b6YVX53fIsC&pg=PT331 }}</ref> Vê yekê zimanê fransî, baweriya katolîk û qanûna sivîl a fransî li wir ji nû ve saz kiriye û mezinbûna tevgera serxwebûna wan, berevajiyê mezinbûnên Sêzdeh Koloniyan, asteng kiriye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Catholic Faith and the Social Construction of Religion: With Particular Attention to the Québec Experience |paşnav=Stuart |pêşnav=Peter |weşanger=WestBow Press |tarîx=2011-09-02 |isbn=978-1-4497-2084-1 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=Fdx4AV1kgCsC&pg=PA101 |paşnav2=Savage |pêşnav2=Allan M. }}</ref> Danezana Quebecê û Qanûna Quebecê gelek niştecihên Sêzdeh Koloniyan hêrs kiriye û di salên beriya Şoreşa Amerîkî de hestên dijbrîtanî zêdetir kiriye.<ref name="Buckner2008"/>
Piştî Şerê Serxwebûna Amerîkî ya serketî, bi Peymana Parîsê ya sala 1783an serxwebûna Dewletên Yekbûyî ya ku ji nû ve hatiye ava kirin, hatiye nas kirin û şertên aştiyê destnîşan kiriye û deverên brîtanî yên Amerîkaya Bakur li başûrê Golên Mezin û rojhilatê Çemê Mississippi radestê welatê nû kiriye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The A to Z of Native American Movements |paşnav=Leahy |pêşnav=Todd |weşanger=Bloomsbury Publishing PLC |tarîx=2009-09-10 |isbn=978-0-8108-7055-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=999tRpj8VGQC&pg=PR49 |paşnav2=Wilson |pêşnav2=Raymond }}</ref> Şerê serxwebûnê ya amerîkî di heman demê de bûye sedema koçberiyek mezin a dilsozên (Loyalizm) li dijî serxwebûna amerîkî şer kiribûn. Gelek ji wan koçî Kanadayê bûne ku bi taybetî Kanadaya Atlantîk û hatina wan belavbûna demografîk a deverên heyî guhertiye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Hostages to Fortune: The United Empire Loyalists and the Making of Canada |paşnav=Newman |pêşnav=Peter C. |weşanger=Simon and Schuster |tarîx=2016-11-01 |isbn=978-1-4516-8615-9 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=kBGzCwAAQBAJ&pg=PA117 }}</ref> Di encama de wekê bajarê yekem ê Kanadayê, New Brunswickê ji Nova Scotia wekê beşek ji nû ve rêxistinkirina wargehên Loyalîstê ji herêma Maritimesê hatiye veqetandin ku bûye sedema tevlêbûna Saint John, New Brunswickê.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Capacity to Judge: Public Opinion and Deliberative Democracy in Upper Canada, 1791-1854 |paşnav=McNairn |pêşnav=Jeffrey L. |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2000-01-01 |isbn=978-0-8020-4360-3 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=T_A3pZQrHzIC&pg=PA24 }}</ref>
Kanada di Şerê 1812an de di navbera Dewletên Yekbûyî û Keyaniya Yekbûyî de eniya sereke bû. Aştî di sala 1815an de hatiye ku sinor nehatin guhertin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Canadian Society in the Twenty-first Century: An Historical Sociological Approach |paşnav=Harrison |pêşnav=Trevor W. |weşanger=Women's Press |tarîx=2010 |isbn=978-1-55130-371-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=EVGDUAP3LjAC&pg=PA97 |paşnav2=Friesen |pêşnav2=John W. }}</ref> Koçberî di astek bilindtir de ji nû ve dest pê kiriye ku di navbera salên 1815 û 1850an de zêdetirî 960.000 kes ji Brîtanyayê hatine deverê.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Historical Atlas of Canada: The land transformed, 1800-1891 |paşnav=Matthews |pêşnav=Geoffrey J. |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=1987-01-01 |isbn=978-0-8020-3447-2 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=tWkxht1Oa8EC&pg=PA21 |paşnav2=Measner |pêşnav2=Don }}</ref> Di nav kesên ku nû hatine de penaberên ku ji ber Birçîbûna Mezin a Îrlendayê reviyane û her wiha skotlendiyên ku bi zimanê gaelîk diaxivin û ji ber Paqijkirinên Çiyayên Bilind ji cih û warên xwe bûne hebûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cchahistory.ca/journal/CCHA1935-36/Gallagher.html |sernav=J.A. Gallagher, "The Irish Immigration of 1847" |malper=cchahistory.ca |roja-gihiştinê=2026-01-13 }}</ref> Ji ber nexweşiyên vegirtî ji %25 û %33 yê ewropiyên ku berî sala 1891ê koçî Kanadayê bûne de mirine.<ref name="Northcott2008"/>
Xwesteka ji bo hikûmeteke berpirsiyar bû sedema serhildanên bêencam ên sala 1837an.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Rebellion of 1837 in Upper Canada |paşnav=Read |pêşnav=Colin |weşanger=McGill-Queen's Press - MQUP |tarîx=1985-09-15 |isbn=978-0-7735-8406-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=OWhXHCXuVvcC&pg=PR99 }}</ref> Rapora Durham paşê hikûmeteke berpirsiyar û asîmîlekirina fransî û kanadayiyan di nav çanda îngilîzî de pêşniyar kiriye.<ref name="Buckner2008"/> Qanûna Yekîtîyê ya 1840an kanadayiyan yekgirtî dike û di sala 1855an de ji bo hemî parêzgehên Amerîkaya Bakur a Brîtanî li rojhilatê Gola Superiorê hikûmetek berpirsiyar hatiye damezrandin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Romney |pêşnav=Paul |tarîx=1989 |sernav=From Constitutionalism to Legalism: Trial by Jury, Responsible Government, and the Rule of Law in the Canadian Political Culture |url=https://www.cambridge.org/core/journals/law-and-history-review/article/abs/from-constitutionalism-to-legalism-trial-by-jury-responsible-government-and-the-rule-of-law-in-the-canadian-political-culture/AAF65902071CB07AE48E2F2880B63437 |kovar=Law and History Review |ziman=en |cild=7 |hejmar=1 |rr=121–174 |doi=10.2307/743779 |issn=1939-9022 }}</ref> Îmzekirina Peymana Oregonê ji aliyê Brîtanya û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve di sala 1846an de nakokiya sinorê Oregonê bi dawî kiriye û sinorê ber bi rojava ve li ser paralela 49an hatiye dirêj kirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Geographical snapshots of North America : commemorating the 27th Congress of the International Geographical Union and Assembly, Washington, D.C., 9-14 August 1992 |weşanger=New York ; London : Guilford Press |tarîx=1992 |isbn=978-0-89862-889-0 |kesên-din=Internet Archive |url=http://archive.org/details/geographicalsnap0000unse }}</ref> Vê yekê rê li ber koloniyên brîtanî ya li Girava Vancouver (1849) û li Kolombiya Brîtanî (1858) vekiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thecanadianencyclopedia.ca/en/article/alaska-boundary-dispute |sernav=Alaska Boundary Dispute |malper=thecanadianencyclopedia.ca |roja-gihiştinê=2026-01-13 |ziman=en }}</ref>
=== Konfederasyon û berfirehbûn ===
[[Wêne:Canada provinces evolution 2.gif|thumb|Nexşeyeke anîmasyonî ku mezinbûn û guhertina parêzgeh û deverên Kanadayê ji Konfederasyonê di sala 1867an de nîşan dide.]]
Piştî sê konferansên destûrî, Qanûna Amerîkaya Bakur a Brîtanî ya sala 1867an di 1ê tîrmeha 1867an de bi fermî Konfederasyona kanadayî ragihandiye ku di destpêkê de ji çar parêzgehên wekê Ontario, Quebec, Nova Scotia û New Brunswickê pêk hatine.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Territorial Factor: Political Geography in a Globalising World |paşnav=Dijkink |pêşnav=Gertjan |weşanger=Amsterdam University Press |tarîx=2001 |isbn=978-90-5629-188-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=3RRJr-5q1H0C&pg=PA226 |paşnav2=Knippenberg |pêşnav2=Hans }}</ref> Kanadayê kontrola Rupert's Land û Herêma Bakurê Rojava bidest xistiye ku Herêmên Bakurê Rojava ava bike ku li wir gazinên métisan bûye sedema Serhildana Çemê Sor û avakirina parêzgeha Manitobayê ya tîrmeha 1870an.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Red River Rebellion |paşnav=Bumsted |pêşnav=John M. |weşanger=Watson & Dwyer |tarîx=1996 |isbn=978-0-920486-23-8 |cih=Winnipeg }}</ref> Kolombiya Brîtanî û Girava Vancouverê (ku di sala 1866an de hatibûn yek kirin) di sala 1871ê de bi soza rêhesinek transkontînental ku di nav 10 salan de heta Vîktoryayê dirêj dibe ku tevlî konfederasyonê bûne û di heman demê de Girava Prince Edward jî di sala 1873an de tevlî bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thecanadianencyclopedia.ca/en/article/railway-history |sernav=Railway History in Canada |malper=thecanadianencyclopedia.ca |roja-gihiştinê=2026-01-14 |ziman=en }}</ref><ref name=":1">{{Jêder-malper |url=http://www.canadiangeographic.ca/atlas/themes.aspx?id=building&sub=building_basics_confederation&lang=En |sernav=The Canadian Atlas Online |malper=www.canadiangeographic.ca |roja-gihiştinê=2026-01-14 |roja-arşîvê=2006-03-03 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20060303140806/http://www.canadiangeographic.ca/atlas/themes.aspx?id=building&sub=building_basics_confederation&lang=En |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Di sala 1898an de di dema lêgerîna kana zêrê ya Klondikê de li Herêmên Bakurê Rojava, Parlamentoyê Herêma Yukonê hatiye avakirin. Alberta û Saskatchewan di sala 1905an de bûn parêzgeh.<ref name=":1" /> Di navbera salên 1871ê û 1896an de, hema hema çaryeka nifûsa Kanadayê koçê aliyê başûr, ber bi Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve koç bûye.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Carosso |pêşnav=Vincent P. |tarîx=1955 |sernav=The Barley and the Stream: The Molson Story. By Merrill Denison. Toronto, McClelland and Stewart Limited, 1955. Pp. xiv + 384. |url=https://doi.org/10.2307/3111870 |kovar=Business History Review |cild=29 |hejmar=4 |rr=377–378 |doi=10.2307/3111870 |issn=0007-6805 }}</ref>
Ji bo vekirina Rojava û teşwîqkirina koçberiya ji Ewropayê, hikûmeta Kanadayê avakirina sê rêhesinên transqravî (di nav de rêhesina pasîfîk a Kanadayî jî hebû) piştgirî kiriye ku Qanûna Erdên Dominionê derxistiye ku niştecihbûnê birêkûpêk bike û polîsên siwarî yên bakurê rojava ava kiriye ku desthilatdariya xwe li ser axê ferz bike.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.collectionscanada.gc.ca/publications/archivist-magazine/015002-2230-e.html |sernav=The Canadian West - The Archivist - Publications - Library and Archives Canada |malper=www.collectionscanada.gc.ca |roja-gihiştinê=2026-01-14 |ziman=en }}</ref> Ev serdema berfirehbûna ber bi rojava û avakirina neteweyê bûye sedema koçberbûna gelek gelên xwemalî yên deştên kanadayî ber bi "rezervên hindî" ve û rê li ber niştecihbûnên blokên etnîkî yên ewropî vekiriye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Nature of Empires and the Empires of Nature: Indigenous Peoples and the Great Lakes Environment |paşnav=Hele |pêşnav=Karl S. |weşanger=Wilfrid Laurier Univ. Press |tarîx=2013-09-28 |isbn=978-1-55458-422-2 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=IhLaAgAAQBAJ&pg=PT248 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://pier21.ca/research/immigration-history/settling-west-immigration-to-prairies |sernav=Settling the West: Immigration to the Prairies from 1867 to 1914 {{!}} Canadian Museum of Immigration at Pier 21 |malper=pier21.ca |roja-gihiştinê=2026-01-14 }}</ref> Ev bûye sedema tunebûna Bîzonên deştî yên rojavayê Kanadayê û hatina çewlikên pez û zeviyên genim ên ewropî ku li herêmê serdest bûye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Adaptive Capacity and Environmental Governance |paşnav=Armitage |pêşnav=Derek |weşanger=Springer Science & Business Media |tarîx=2014-07-08 |isbn=978-3-642-12194-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=Z68_-biGhU8C&pg=PA183 |paşnav2=Plummer |pêşnav2=Ryan }}</ref> Gelên xwemalî ji ber windabûna bizonan û qadên nêçîrî yên kevneşopî, birçîbûn û nexweşiyên berfireh dîtine.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Clearing the Plains: Disease, Politics of Starvation, and the Loss of Aboriginal Life |paşnav=Daschuk |pêşnav=James William |weşanger=University of Regina Press |tarîx=2013 |isbn=978-0-88977-296-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=mxwwZmSSOssC&pg=PA99 }}</ref> Ji ber vê yekê bi şertê ku gelên xwemalî koçî rezervan bibin, hikûmeta federal alîkariya awarte ragihandiye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=From Treaties to Reserves: The Federal Government and Native Peoples in Territorial Alberta, 1870-1905 |paşnav=Hall |pêşnav=David John |weşanger=McGill-Queen's University Press |tarîx=2015 |isbn=978-0-7735-4595-3 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=hLoeDAAAQBAJ&pg=PA258 }}</ref> Di vê demê de, Kanadayê Qanûna Hindî derxistiye û heta ku di nav de mafên perwerde, hikûmet û qanûn hebûn, kontrola xwe li ser Neteweyên Yekem berfireh kiriye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Canadian Government and Politics - Seventh Edition |paşnav=Jackson |pêşnav=Robert J. |weşanger=Broadview Press |tarîx=2020-02-25 |isbn=978-1-4604-0696-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=u6zNDwAAQBAJ&pg=PT186 |paşnav2=Jackson |pêşnav2=Doreen |paşnav3=Koop |pêşnav3=Royce }}</ref>
=== Destpêka sedsala 20an ===
==== Posterên di derbarê Şerê Kanadayî yên 1918an ku sê jinên fransî nîşan didin ku çotek dikişînin ku ji bo hespan hatibû çêkirin ====
[[Wêne:Canada WWI Victory Bonds2.jpg|thumb|çep|Versiyona Îngilîzî - "Ew xizmeta Fransayê dikin—Ez çawa dikarim xizmeta Kanadayê bikim? Berhemên serkeftinê bikirin".]]
Ji ber ku Brîtanyayê di bin Qanûna Amerîkaya Bakur a Brîtanî ya 1867an de hê jî kontrola karûbarên derve yên Kanadayê digirt, ragihandina şerê di sala 1914an de bixweber Kanadayê aniye nav Şerê Cîhanê yê Yekem.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Canada's Great War, 1914-1918: How Canada Helped Save the British Empire and Became a North American Nation |paşnav=Tennyson |pêşnav=Brian Douglas |weşanger=Bloomsbury Publishing PLC |tarîx=2014-11-25 |isbn=978-0-8108-8860-9 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=w2OeBQAAQBAJ&pg=PA4 }}</ref> Dilxwazên ku ji bo eniya rojava hatin şandin paşê bûne beşek ji milek artêşa kanadayî ku di Şerê Vimy Ridge û şerên din ên girîng ên şer de roleke girîng lîstine.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=A military history of Canada |paşnav=Morton |pêşnav=Desmond |weşanger=McClelland & Stewart |tarîx=1999 |isbn=978-0-7710-6514-9 |çap=4 |cih=Toronto }}</ref> Krîza leşkerî ya mecbûrî ya 1917an dema ku pêşniyara kabîneya yekîtîxwaz a zêdekirina hejmara endamên çalak ên leşkerî yên ku her ku diçû kêm dibûn, bi leşkerî ya mecbûrî re rastî nerazîbûnên tund ji aliyê quebeceriyên fransîaxiv ve hatiye, derket holê.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=1917 |sernav=Civil Conscription in the United States |url=https://doi.org/10.2307/1327778 |kovar=Harvard Law Review |cild=30 |hejmar=3 |rr=265 |doi=10.2307/1327778 |issn=0017-811X }}</ref> Di sala 1919an de, Kanada bi awayekî serbixwe ji Brîtanyayê tevlî yekîtiya neteweyan bûye û Statuya Westminsterê ya 1931an serxwebûna Kanadayê piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Law, Politics and the Judicial Process in Canada |paşnav=Morton |pêşnav=Frederick Lee |weşanger=University of Calgary Press |tarîx=2002 |isbn=978-1-55238-046-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=dj_4_H35nmYC&pg=PA63 }}</ref>
Depresyona Mezin a Kanadayê di destpêka salên 1930an de bûye sedema qeyraneke aborî ku li seranserê welêt bû sedema zehmetiyan.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Maturing in hard times: Canada's Department of Finance through the Great Depression |paşnav=Bryce |pêşnav=Robert B. |weşanger=Institute of Public Administration of Canada ; McGill-Queen's University Press |tarîx=1986 |isbn=978-0-7735-0555-1 |cih= |series= }}</ref> Di bersiva krîza aborî de, Kooperatîva Hevpar (CCF) li Saskatchewan di salên 1940 û 1950an de gelek hêmanên dewleta xizmetguzariyê (wek ku ji hêla Tommy Douglas ve pêşengî lê hat kirin) destnîşan kiriye.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Mulvale |pêşnav=James P. |sernav=Basic Income and the Canadian Welfare State: Exploring the Realms of Possibility |url=https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.2202/1932-0183.1084/html |kovar=Basic Income Studies |ziman=en |cild=3 |hejmar=1 |doi=10.2202/1932-0183.1084 |issn=1932-0183 }}</ref> Li ser şîreta serokwezîr William Lyon Mackenzie King, di 10ê îlona sala 1939an de, ji aliyê Qiral George VI ve, Keyaniya Yekbûyî piştê heft rojan li dijî Almanyayê şer ragihandiye. Ev derengketin serxwebûna Kanadayê tekez kiriye.<ref name="Morton1999">{{Jêder-kitêb |sernav=A military history of Canada |paşnav=Morton |pêşnav=Desmond |weşanger=McClelland & Stewart |tarîx=1999 |isbn=978-0-7710-6514-9 |çap=4 |cih=Toronto, Ont }}</ref>
Yekem yekîneyên artêşa kanadayî di kanûna sala 1939an de gihîştine Brîtanyayê. Bi tevahî, di dema [[Şerê Cîhanî yê Duyem|Şerê Cîhanê yê Duyem]] de zêdetirî milyonek kanadayî wekê hêzên çekdarî de xizmet kirine.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Great Canadian Battles: Heroism and Courage Through the Years |paşnav=Humphreys |pêşnav=Edward |weşanger=Arcturus Publishing |tarîx=2013-12-05 |isbn=978-1-78404-098-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=z-SsBAAAQBAJ&pg=PT151 }}</ref> Leşkerên kanadayî di gelek şerên girîng ên şer de rolên girîng lîstine ku di nav wan de Serdegirtina Dieppe ya têkçûyî ya 1942an, dagirkirina Îtalyayê ya ji aliyê hevalbendan ve, derketina Normandiyê, Şerê Normandiyê û Şerê Scheldtê ya di sala 1944an de hebûn.<ref name="Morton1999" /> Kanadayê di dema dagirkirina monarşiya holendî de penageh daye û ev yek ji aliyê holendiyan ve ji bo beşdariyên mezin ên di rizgarkirina wan ên ji Almanyaya Nazî de tê naskirin.<ref name="Goddard2005">{{Jêder-kitêb |sernav=Canada and the Liberation of the Netherlands, May 1945 |paşnav=Goddard |pêşnav=Lance |weşanger=Dundurn |tarîx=2005 |isbn=978-1-55002-547-7 |cih=Toronto }}</ref> Tevî krîzeke din a leşkeriya neçarî li Quebecê di sala 1944an de, Kanadayê şer bi artêşeke mezin û aboriyeke bihêz bi dawî kiriye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Alliance and illusion: Canada and the world, 1945-1984 |paşnav=Bothwell |pêşnav=Robert |weşanger=UBC Press |tarîx=2007 |isbn=978-0-7748-1368-6 |cih=Vancouver, BC }}</ref>
=== Serdema hemdem ===
Krîza darayî ya Depresyona Mezin bûye sedem ku Domînyona Newfoundland di sala 1934an de dev ji hikûmeta berpirsiyar berde û bibe koloniyeke Tacê ku ji aliyê parêzgarekî brîtanî ve tê rêvebirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Canada and the British Empire |paşnav=Buckner |pêşnav=Phillip Alfred |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2008 |isbn=978-0-19-927164-1 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=KmXnLGX7FvEC&pg=PA135 }}</ref> Piştî du giştpirsiyên li [[Newfoundland]]ê ku di sala 1949an de hatiye lidarxistin, welatiyên Newfoundlandê xwestine ku Newfoundland wekê parêzgehekê tevlî Kanadayê bibe.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Alliance and illusion: Canada and the world, 1945-1984 |paşnav=Bothwell |pêşnav=Robert |weşanger=University of British Columbia Press |tarîx=2007 |isbn=978-0-7748-1368-6 |cih=Vancouver (B.C.) }}</ref>
Mezinbûna aborî ya Kanadayê piştî şer, digel polîtîkayên hikûmetên lîberal ên li pey hev, bûye sedema derketina holê ya nasnameyeke nû ya kanadayî ku bi pejirandina ala pelê gûzê di sala 1965an de,<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The house of difference: cultural politics and national identity in Canada |paşnav=Mackey |pêşnav=Eva |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2008 |isbn=978-0-8020-8481-1 |çap=Repr |cih=Toronto |series=Anthropological horizons }}</ref> pêkanîna duzimanî ya fermî (îngilîzî û fransî) di sala 1969an de<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Landry |pêşnav=Rodrigue |paşnav2=Forgues |pêşnav2=Éric |tarîx=2007-05-23 |sernav=Official language minorities in Canada: an introduction |url=https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.1515/IJSL.2007.022/html |kovar=degruyterbrill.com |ziman=en |cild=2007 |hejmar=185 |rr=1–9 |doi=10.1515/IJSL.2007.022 |issn=1613-3668 }}</ref> û sazkirina pirçandîtiya fermî di sala 1971an de hatiye nîşankirin. Her çiqas hikûmetên parêzgehan, bi taybetî [[Quebec]] û [[Alberta]], van bernameyan wekê destwerdanên qada erkdariya xwe bibînin jî, bernameyên sosyaldemokratên wekê medicare, plana teqawidbûnê ya Kanadayê û krediyên xwendekarên Kanadayê hatiye diyarkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.escwa.un.org/information/publications/edit/upload/sd-01-09.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=www.escwa.un.org |roja-gihiştinê=2026-01-14 }}</ref>
[[Wêne:Canadian Charter of Rights and Freedoms (English).jpg|thumb|Nivîsek ji peymana maf û zadiyên kanadayî]]
Di dawiyê de rêze konferansên destûrî yên din bi Qanûna Kanadayê ya 1982an encam daye ku destûra Kanadayê ji Keyaniya Yekbûyî vegerandiye welêt ku bu awayeke hevdem afirandina şertên maf û azadî ya kanadayî pêk aniye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Library and Archives Canada |sernav=Proclamation of the Constitution Act, 1982 - Library and Archives Canada |url=https://www.bac-lac.gc.ca/eng/discover/politics-government/proclamation-constitution-act-1982/Pages/proclamation-constitution-act-1982.aspx |roja-gihiştinê=2026-01-14 |ziman=en }}</ref> Kanadayê wekê welatekî serbixwe di bin monarşiya xwe de serweriya xwe ya tevahî ava kiribû.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.revparl.ca/27/2/27n2_04e_trepanier.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=www.revparl.ca |roja-gihiştinê=2026-01-14 }}</ref> Di sala 1999an de, piştî rêze danûstandinan bi hikûmeta federal re, [[Nunavut]] dibe axa sêyem a Kanadayê.
Di heman demê de Quebecê bi Şoreşa Bêdeng a salên 1960an guhertinên kûr ên civakî û aborî bidest xistiye ku bûye sedema çêbûna tevgereke neteweperest a sekuler.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Recent Social Trends in Canada, 1960-2000 |paşnav=Roberts |pêşnav=Lance W. |weşanger=McGill-Queen's Press - MQUP |tarîx=2005-08-15 |isbn=978-0-7735-7314-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=3VcVpWNSPfkC&pg=PA415 |paşnav2=Clifton |pêşnav2=Rodney A. |paşnav3=Ferguson |pêşnav3=Barry }}</ref> [[Fronta rizgariya Québecê]] ya radîkal (FLQ) di sala 1970an de bi rêze teqîn û revandinên krîza cotmehê daye destpêkirin û Partiya Québécois a serwer di sala 1976an de hatiye hilbijartin û di sala 1980an de giştpirsyariyeke bêserketî li ser hevkariya serweriyê organîze kiriye.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Munroe |pêşnav=H. D. |tarîx=2009-03-31 |sernav=The October Crisis Revisited: Counterterrorism as Strategic Choice, Political Result, and Organizational Practice |url=http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09546550902765623 |kovar=Terrorism and Political Violence |ziman=en |cild=21 |hejmar=2 |rr=288–305 |doi=10.1080/09546550902765623 |issn=0954-6553 }}</ref> Hewldanên ji bo bicihkirina neteweperestiya Quebecê bi rêya [[Peymana Meech Lake]] di salên 1990î de bi ser neketin.<ref name="Sorens2004">{{Jêder-kovar |paşnav=Sorens |pêşnav=Jason |tarîx=2004-12-01 |sernav=Globalization, secessionism, and autonomy |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0261379403000878 |kovar=Electoral Studies |cild=23 |hejmar=4 |rr=727–752 |doi=10.1016/j.electstud.2003.10.003 |issn=0261-3794 }}</ref> Ev yek bûye sedema avakirina ''Bloca Québécois'' li Quebecê û xurtkirina Partiya Reformê ya Kanadayê ya li Rojava.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=A brief history of the Bloc Québécois |url=http://www.theglobeandmail.com/news/politics/a-brief-history-of-the-bloc-qubcois/article1672831/ |roja-gihiştinê=2026-01-14 |xebat=The Globe and Mail |ziman=en-ca }}</ref> Referandûmeke duyem (giştpirsî) di sala 1995an de pêk hatiye ku tê de serwerî bi rêjeyeke kêmtir a ji sedî 50,6 li hember ji sedî 49,4 nehatiye pejirandin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Politics of Language: Conflict, Identity, and Cultural Pluralism in Comparative Perspective |paşnav=Schmid |pêşnav=Carol L. |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2001-05-03 |isbn=978-0-19-803150-5 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=JIuO9HmX_8QC&pg=PA112 }}</ref> Di sala 1997an de, Dadgeha Bilind biryar daye ku veqetandina yekalî ji aliyê parêzgehekê ve ne li gorî destûrê ye, û Qanûna Zelaliyê ji aliyê Parlamentoyê ve hate pejirandin ku şertên veqetandina ji Konfederasyonê ya bi danûstandinan destnîşan kiriye.<ref name="Sorens2004"/>
Ji xeynî pirsgirêkên serweriya Quebecê, di dawiya salên 1980an û destpêka salên 1990an de hejmarek krîzan civaka Kanadayî hejandiye. Di nav wan de teqîna Balafira Hewayî ya 182 a Air India ya di sala 1985an de heye ku mezintirîn kuştina girseyî di dîroka Kanadayê de bû; komkujiya École Polytechnique di sala 1989an de, gulebaranek li zanîngehê ku xwendekarên jin hedef digirt û Krîza Oka ya sala 1990an bû ku yekem car hejmarek pevçûnên tundûtûj di navbera hikûmetên parêzgehan û komên xwemalî de pêk hetibû.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.majorcomm.ca/en/termsofreference/ |sernav=TERMS OF REFERENCE {{!}} Commission of Inquiry into the Investigation of the Bombing of Air India Flight 182 |malper=www.majorcomm.ca |roja-gihiştinê=2026-01-14 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://archives.cbc.ca/politics/civil_unrest/topics/99/ |sernav=The Oka Crisis - CBC Archives |malper=archives.cbc.ca |roja-gihiştinê=2026-01-14 |ziman=en-ca |paşnav=Internet and Digital Services, Digital Archives }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=September 11 : consequences for Canada |paşnav=Roach |pêşnav=Kent |weşanger=Montreal ; Ithaca : McGill-Queen's University Press |tarîx=2003 |isbn=978-0-7735-2585-6 |kesên-din=Internet Archive |url=http://archive.org/details/september11conse00roac }}</ref> Kanada di sala 1990î de tevlî Şerê Kendavê bûye û di salên 1990î de di gelek erkên aştiyê de çalak dibe ku di nav de operasyonên li Balkanan di dema û piştî Şerên Yugoslavyayê de û li Somaliyê ku di encamê de bûyerek çêbûye ku wekê "serdema herî tarî di dîroka artêşa Kanadayî de" hatiye binavkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.canada.ca/en/department-national-defence/services/operations/military-operations/recently-completed/canadian-armed-forces-operations-bosnia-herzegovina.html |sernav=Canadian Armed Forces operations in Bosnia-Herzegovina |malper=www.canada.ca |tarîx=2016-07-25 |roja-gihiştinê=2026-01-14 |paşnav=Defence |pêşnav=National }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://thecanadianencyclopedia.ca/en/article/canadian-peacekeepers-in-somalia |sernav=Canadian Peacekeepers in Somalia |malper=thecanadianencyclopedia.ca |roja-gihiştinê=2026-01-14 |ziman=en }}</ref> Kanadayê di sala 2001ê de leşker şandiye Afganistanê ku di encamê de ji Şerê Koreyê di destpêka salên 1950î de heta niha, hejmara herî zêde ya kanadayîyane di erkeke leşkerî de hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thecanadianencyclopedia.ca/en/article/international-campaign-against-terrorism-in-afghanistan |sernav=Canada and the War in Afghanistan |malper=thecanadianencyclopedia.ca |roja-gihiştinê=2026-01-14 |ziman=en }}</ref>
Di sala 2011an de, hêzên kanadayî beşdarî destwerdana NATOyê ya di Şerê Navxweyî yê Lîbyayê de bûne û her wiha di nîvê salên 2010an de beşdarî şerê li dijî serhildana DAÎŞê ya li Iraqê bûye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Libya, the Responsibility to Protect and the Future of Humanitarian Intervention |paşnav=Hehir |pêşnav=A. |weşanger=Springer |tarîx=2013-05-29 |isbn=978-1-137-27395-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=2TchAQAAQBAJ&pg=PT88 |paşnav2=Murray |pêşnav2=R. }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cgai.ca/canadas_policy_to_confront_the_islamic_state |sernav=Canada’s Policy to Confront the Islamic State |malper=Canadian Global Affairs Institute |roja-gihiştinê=2026-01-14 }}</ref> Pandemiya COVID-19 li Kanadayê di 27ê çileya 2020an de dest pê kiriye û bû sedema têkçûneke civakî û aborî ya berfireh.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.canada.ca/en/public-health/services/diseases/coronavirus-disease-covid-19.html |sernav=Coronavirus disease (COVID-19) |malper=www.canada.ca |tarîx=2020-09-13 |roja-gihiştinê=2026-01-14 |paşnav=Canada |pêşnav=Public Health Agency of |roja-arşîvê=2021-06-13 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20210613213135/https://www.canada.ca/en/public-health/services/diseases/coronavirus-disease-covid-19.html |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Di sala 2021ê de dibe ku gorên ên zarokên gelên xwemalî bin li nêzîkî dibistanên niştecîhî yên berê yên Kanadayê hatine dîtin ku ev yek qirkirina çandî ya li dijî gelên xwemalî ronî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/canada-residential-schools-unmarked-graves-indigenous-children-60-minutes-2023-02-12/ |sernav=Canada's unmarked graves: How residential schools carried out "cultural genocide" against indigenous children - 60 Minutes - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2023-02-12 |roja-gihiştinê=2026-01-14 |ziman=en-US }}</ref> Şerê bazirganiyê ya di navbera Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê de di 1ê sibata sala 2025an de dest pê kiriye ku serokê Amerîkayê Donald Trump fermanên ferzkirina bacên gumrikê li ser kelûpelên ku dikevin Dewletên Yekbûyî îmze kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbc.ca/news/politics/trump-trade-tariffs-timeline-1.7481280 |sernav=Trump has imposed sweeping tariffs. Here's a timeline of how we got here }}</ref>
== Erdnîgarî ==
[[Wêne:Canada topo.jpg|thumb|çep|Nexşeya topografîk a Kanadayê ku di projeksiyona cemserî de (ji bo 90° W) hatiye çêkirin. Bilindahiyên ji kesk heta qehweyî (bilindtir) asta bilindihiya rûbera erdê nîşan dide.]]
Kanada bi rûbera xwe ya 9.984.670 km² piştî Rûsyayê duyem welatê herî mezin ê cîhanê ye<ref name="McColl2005"/> û bi mezinahiya xwe hema hema bi qasî axa Ewropayê mezin e. Kanada li parzemîna Amerîkayê bi qasî %41ê Amerîkaya Bakur vedigire.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=North America: An Introduction |paşnav=Brescia |pêşnav=Michael M. |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2009-01-01 |isbn=978-0-8020-9675-3 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=Q2qzBUEWxpoC&pg=PA38 |paşnav2=Super |pêşnav2=John C. }}</ref> Li başûr û bakurê rojava, Kanada xwediyê yek ji dirêjtirîn sînorê bejahî yê cîhanê ye ku bi Dewletên Yekbûyî re parvedike. Cîranek din jî axa xweser a danîmarkî ya Gronlandê ye ku ji girava herî bakur a Kanadayî, Girava Ellesmere, bi Qenala Kennediyê ku tengavek bi firehiya nêzîkî 30 kîlometreyan pêk hatiye, veqetandî ye. Girava Hans a biçûk heta sala 2022an di navbera herdu welatan de bûye mijara nîqaşê, paşê bi destnîşan kirina sinorek ku bi dirêjahiya nêzîkî 1,2 kîlometreyan dirêj bûye, giravê hatiye dabeşkirin. Koma giravên Saint-Pierre û Miquelon jî ku li başûrê Newfoundlandê ye, bermahiyek ji koloniya fransî ya Fransaya Nû ye.
Berfirehiya ji bakur ber bi başûr ve ji 83.11° bakur li pozikê Kolombiyayê li girava Ellesmere li Nunavut heta girava navîn a li Gola Erie li 41.68° (bi qasî firehiya Romayê) dirêj dibe û ji ber vê yekê 4.634 kîlometre dirêjahiya aliyên bakur û başûr heye. Dûrahiya herî mezin a ji rojhilat ber bi rojava be 5.514 kîlometre ye ku ji pozikê Spearê li Newfoundland (52.62° W) heta sinorê herêma Yukonêya li Alaskayê (141° W) berdewam dike. Dirêjahiya giştî ya sinorê di navbera Kanada û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê de 8.890 kîlometre ye. Kanada di heman demê de xwediyê dirêjtirîn xeta peravê ya cîhanê ye ku bi qasê 243.042 kîlometre dirêj e. Girava herî mezin ê Kanadayê Girava Baffin a li bakurê rojhilat e ku bi rûbera xwe ya 507,451 km² pêncem girava herî mezin a cîhanê ye. Nîvgirava herî bakur Boothia ye. Kanada 9.093,507 km² ji bejahiyê (rûerd) û 891,163 km² ji avê (rûav) pêk tê.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2026-01-14 |sernav=Canada |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/ |kovar=The World Factbook |ziman=en |weşanger=Central Intelligence Agency |roja-gihiştinê=2026-01-15 |roja-arşîvê=2021-09-22 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20210922212931/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>
Kanada dikare li heft herêmên fîzyografîk were dabeş kirin ku di nav de Mertala Kanadayê, Deştên Navxweyî, Deştên Golên Mezin-St. Lawrenceyê, herêma Apalaçiyan, Kordîlera Rojava, Deştên Kendava Hudsonê û Arşîpelagoya Arktîkê hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://atlas.gc.ca/phys/en/index.html |sernav=Natural Resources Canada. The Atlas of Canada. Physiographic Regions of Canada |malper=atlas.gc.ca |tarîx=2016-09-12 |roja-gihiştinê=2026-01-15 |paşnav=Government of Canada |pêşnav=Natural Resources Canada }}</ref> Daristanên Boreal li seranserê welêt serdest in, qeşa li herêmên Arktîkê yên bakur û li seranserê Çiyayên Kevirî diyar e û deştên Kanadayê ku kêm be jî, li başûrê rojava çandiniya berhemdar hêsan dikin.<ref name="McColl2005">{{Jêder-kitêb |sernav=Encyclopedia of World Geography |paşnav=McColl |pêşnav=R. W. |weşanger=Infobase Publishing |tarîx=2005 |isbn=978-0-8160-7229-3 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA135 }}</ref> Golên Mezin Çemê St. Lawrence (li başûrê rojhilat) xwedî dikin ku piraniya hilberîna aboriya Kanadayê li ser deştên derdora çemê St. Lawrence pêk tê.<ref name="McColl2005" /> Li Kanadayê zêdetirî 2.000.000 gol hene ku 563 ji wan golan ji 100 kîlometreçargoşeyê mezintir in ku piraniya ava şirîn a cîhanê vedihewînin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Surface Climates of Canada |paşnav=Bailey |pêşnav=William G. |weşanger=McGill-Queen's Press - MQUP |tarîx=1997 |isbn=978-0-7735-1672-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=oxNMhw-rRrQC&pg=PA244 |paşnav2=Oke |pêşnav2=T. R. |paşnav3=Rouse |pêşnav3=Wayne R. }}</ref> Her wiha li Çiyayên Kevirî yên Kanadayî, Çiyayên Peravê û Kordîlera Arktîkê cemedên ava şirîn a xwarinê hene.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Cold Matters: The State and Fate of Canada's Fresh Water |paşnav=Sandford |pêşnav=Robert William |weşanger=Rocky Mountain Books Ltd |tarîx=2012-12-01 |isbn=978-1-927330-20-3 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=UANY2ftt4pEC&pg=PR11 }}</ref>
Kanada ji aliyê jeolojîkî ve welatek çalak e ku gelek erdhej û volkanên çalak li welêt hene.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=An assessment of natural hazards and disasters in Canada |paşnav=Etkin |pêşnav=David |weşanger=Kluwer academic |tarîx=2003 |isbn=978-1-4020-1179-5 |cih=Dordrecht |paşnav2=Haque |pêşnav2=Chowdhury Emdadul |paşnav3=Brooks |pêşnav3=Gregory Robert }}</ref>
=== Avhewa ===
[[Wêne:Canada Köppen.svg|thumb|Cûreyên dabeşkirina avhewayê ya Köppenê ya li Kanadayê.]]
Germahiya bilind a zivistan û havînê li seranserê Kanadayê li gorî herêman diguhere. Zivistan li gelek deverên welêt, bi taybetî li parêzgehên hundir û Prairie ku xwedî avhewayeke parzemînî ne, dikarin dijwar bin ku germahiya navînî ya rojane nêzîkî -15 °C e lê dikare bi bayê sermayê dakeve bin -40 °C ê.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.theweathernetwork.com/statistics/C02072/CASK0261?CASK0261 |sernav=Statistics: Regina, SK, Canada - The Weather Network |malper=www.theweathernetwork.com |roja-gihiştinê=2026-01-17 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |roja-arşîvê=2009-01-05 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090105062344/http://www.theweathernetwork.com/statistics/C02072/CASK0261?CASK0261 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Li herêmên ne peravî, berf dikare hema hema şeş mehên salê erdê bigire lê li hinek deverên bakur berf dikare tevahiya salê berdewam bike. Perava Kolombiya Brîtanî xwedî avhewayek nerm e ku xwedî zivistanek nerm û baranî ye. Li peravên rojhilat û rojava, germahiya navînî ya herî bilind bi gelemperî di 20 °C e lê di navbera peravan de, germahiya navînî ya herî bilind a havînê ji 25 heta 30 °C diguhere û germahî li hinek deverên hundurîn carinan ji 40 °C ê derbas dibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://climate.weather.gc.ca/climate_normals/index_e.html |sernav=Canadian Climate Normals - Climate - Environment and Climate Change Canada |malper=climate.weather.gc.ca |roja-gihiştinê=2026-01-17 }}</ref>
Beşek mezin ji Bakurê Kanadayê bi qeşa û cemeda berdewamî hatiye nixumandin. Pêşeroja cemeda berdewamî ne diyar e ji ber ku Arktîk ji ber guherîna avhewayê li Kanadayê sê qat ji navînîya cîhanê germ dibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nrcan.gc.ca/sites/www.nrcan.gc.ca/files/energy/Climate-change/pdf/CCCR_FULLREPORT-EN-FINAL.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=www.nrcan.gc.ca |roja-gihiştinê=2026-01-17 }}</ref> Ji sala 1948an vir ve germahiya navînî ya salane ya Kanadayê li ser bejahî 1.7 °C zêde bûye û guhertinên germahiyên li herêmên cuda ji 1.1 heta 2.3 °C ê diguherin.<ref name="McColl2005"/> Rêjeya germbûnê li seranserê bakur û li deştên Kanadayê bilindtir bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nrcan.gc.ca/sites/www.nrcan.gc.ca/files/energy/Climate-change/pdf/CCCR-Chapter4-TemperatureAndPrecipitationAcrossCanada.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=www.nrcan.gc.ca |roja-gihiştinê=2026-01-17 }}</ref> Li herêmên başûrê Kanadayê, qirêjiya hewayê hem li Kanadayê û hem jî Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ku ji ber helandina metalan, şewitandina komirê ji bo peydakirina elektrîkê û emîsyonên wesayîtan çêdibe, bûye sedema baranên asîdî ku bandorek giran li ser rêyên avê, mezinbûna daristanan û hilberîna çandiniyê kiriye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Unnatural Law: Rethinking Canadian Environmental Law and Policy |paşnav=Boyd |pêşnav=David R. |weşanger=UBC Press |tarîx=2011-11-01 |isbn=978-0-7748-4063-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=SeYgVGE9j3EC&pg=PA67 }}</ref> Kanada yek ji mezintirîn welatên belavkerên gazên serayê ya li cîhanê ye ku belavbûna gazên serayê di navbera salên 1990 û 2022an de bi rêjeya ji sedî 16,5 zêde bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.climatewatchdata.org/ghg-emissions |sernav={{!}} Greenhouse Gas (GHG) Emissions {{!}} Climate Watch |malper=www.climatewatchdata.org |roja-gihiştinê=2026-01-17 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.canada.ca/en/environment-climate-change/services/environmental-indicators/greenhouse-gas-emissions.html |sernav=Greenhouse gas emissions |malper=www.canada.ca |tarîx=2007-01-09 |roja-gihiştinê=2026-01-17 |paşnav=Canada |pêşnav=Environment and Climate Change }}</ref>
=== Biyopirrengî ===
[[Wêne:Terrestrial ecozones and ecoprovinces of Canada, 2017.gif|thumb|Ekoqadên bejayî û ekoparêzgehên Kanadayê. Ekoqad bi rengekî cûda têne destnîşankirin. Ekoparêzgeh dabeşên ekoqadan in û bi kodekî hejmarî ya cûda têne destnîşankirin.]]
Kanada li 15 herêmên bejahî û li pênç herêmên deryayê hatiye dabeş kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.statcan.gc.ca/en/subjects/standard/environment/elc/2017-1 |sernav=Introduction to the Ecological Land Classification (ELC) 2017 |malper=www.statcan.gc.ca |tarîx=2018-01-10 |roja-gihiştinê=2026-01-17 |paşnav=Government of Canada |pêşnav=Statistics Canada }}</ref> Ev qadên ekolojîk zêdetirî 80.000 cureyên çavkaniykirî yên jiyana kovî ya kanadayî vedihewînin ku hejmareke bi heman hêjmarê hê jî bi fermî nehatine nas kirin an dîtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://wildlife-species.canada.ca/species-risk-registry/virtual_sara/files/reports/Wild%20Species%202015.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=wildlife-species.canada.ca |roja-gihiştinê=2026-01-17 }}</ref> Her çend li gorî welatên din rêjeya cureyên endemîk ên Kanadayê kêm be jî ji ber tevgerên mirovan, cureyên dagirker û pirsgirêkên jîngehê yên li welêt, niha zêdetirî 800 cure di xetereya windabûnê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbd.int/countries/profile?country=ca |sernav=Main Details |malper=www.cbd.int |roja-gihiştinê=2026-01-17 |ziman=en |paşnav=Unit |pêşnav=Biosafety }}</ref><ref name="Canada2015">{{Jêder-malper |url=https://www.canada.ca/errors/404.html |sernav=Not Found |malper=www.canada.ca |tarîx=2015-10-13 |roja-gihiştinê=2026-01-17 |paşnav=Canada |pêşnav=Service |roja-arşîvê=2024-09-02 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20240902234055/https://www.canada.ca/errors/404.html |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Nêzîkî ji sedî 65ê cureyên niştecî yên Kanadayê wekî "di jiyana ewleh de" têne hesibandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.sararegistry.gc.ca/default.asp?lang=En&n=17F0CBCE-1 |sernav=Species at Risk Public Registry - Wild Species 2000: The General Status of Species in Canada |malper=www.sararegistry.gc.ca |roja-gihiştinê=2026-01-17 |ziman=en |paşnav=Government of Canada, Environment Canada |roja-arşîvê=2021-10-16 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20211016214436/https://www.sararegistry.gc.ca/default.asp?lang=En&n=17F0CBCE-1 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Zêdetirî nîvê axa Kanadayê ji bo jiyana kovî guncaw e û ji çûnhatina mirovan dûr e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://naturecanada.ca/news/archived/state-of-canadas-biodiversity-highlighted-in-new-government-report/ |sernav=State of Canada's Biodiversity Highlighted in New Government Report |malper=Nature Canada |tarîx=2010-10-22 |roja-gihiştinê=2026-01-17 |ziman=en |paşnav=Canada |pêşnav=Nature }}</ref> Daristana boreal a Kanadayê wekî mezintirîn daristana saxlem a li ser Dinyayê tê hesibandin ku bi qasî 3.000.000 kîlometreçargoşe ku ji aliyê rê, bajar an pîşesaziyê ve nehatiye destwerdan kirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Environment |paşnav=Raven |pêşnav=Peter H. |weşanger=John Wiley & Sons |tarîx=2012-12-17 |isbn=978-0-470-94570-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=QVpO2R51JBIC&pg=RA1-PA361 |paşnav2=Berg |pêşnav2=Linda R. |paşnav3=Hassenzahl |pêşnav3=David M. }}</ref> Ji dawiya serdema qeşayê ya dawî ve, Kanada ji heşt herêmên daristanî yên cihêreng pêk hatiye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Policies for Sustainably Managing Canada’s Forests: Tenure, Stumpage Fees, and Forest Practices |paşnav=Luckert |pêşnav=Martin K. |weşanger=UBC Press |tarîx=2011-09-15 |isbn=978-0-7748-2069-1 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=0Gm-rBnGghcC&pg=PA1 |paşnav2=Haley |pêşnav2=David |paşnav3=Hoberg |pêşnav3=George }}</ref>
Nêzîkî ji %12,1ê bejahî û ava şirîn a welêt li deverên parastî ne ku di nav de ji %11,4 wekê deverên parastî hatine destnîşankirin.<ref name="Canada2010">{{Jêder-malper |url=https://www.canada.ca/en/environment-climate-change/services/environmental-indicators/conserved-areas.html |sernav=Canada's conserved areas |malper=www.canada.ca |tarîx=2010-02-09 |roja-gihiştinê=2026-01-17 |paşnav=Canada |pêşnav=Environment and Climate Change }}</ref> Nêzîkî ji %13,8ê avên herêmî parastî ne ku di nav de ji %8,9 wekê deverên parastî hatine destnîşankirin.<ref name="Canada2010"/> Parka Neteweyî ya yekem a Kanadayê, Parka Neteweyî ya Banff, di sala 1885an de hatine damezrandin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.pc.gc.ca/docs/v-g/pm-mp/guidem-mguide/sec15/gm-mg15_e.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=www.pc.gc.ca |roja-gihiştinê=2026-01-17 |roja-arşîvê=2006-06-15 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20060615122147/http://www.pc.gc.ca/docs/v-g/pm-mp/guidem-mguide/sec15/gm-mg15_e.pdf |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Parka Parêzgehê ya Algonquin ku parka herî kevin a parêzgehê ye, di sala 1893an de hatiye damezrandin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.ontario.ca/page/algonquin-provincial-park-management-plan |sernav=Algonquin Provincial Park Management Plan {{!}} ontario.ca |malper=www.ontario.ca |tarîx=2018-10-19 |roja-gihiştinê=2026-01-17 |ziman=en }}</ref> Herêma Parastina Deryayî ya Neteweyî ya Gola Superior, ku di sala 2015an de hate damezrandin, mezintirîn herêma parastina ava şirîn a cîhanê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dfo-mpo.gc.ca/oceans/publications/mpaspotlight-pleinsfeuxzpm/index-eng.html |sernav=Spotlight on Marine Protected Areas in Canada |malper=www.dfo-mpo.gc.ca |tarîx=2017-12-13 |roja-gihiştinê=2026-01-17 |paşnav=Government of Canada |pêşnav=Fisheries and Oceans Canada }}</ref> Herêma jiyana kovî ya neteweyî ya herî mezin a Kanadayê ku di sala 2018an de hate damezrandin, herêma jiyana kovî ya feryayî ya neteweyî ya Giravên Scottê ye.<ref name="Canada2015"/>
== Rêveberî û polîtîka ==
[[Wêne:Parliament Hill from a Hot Air Balloon, Ottawa, Ontario, Canada, Y2K (7173715788).jpg|thumb|Dîtina hewayî ya avahiyên Parlamentoya Kanadayê û derdora wan.]]
Kanada wekê "demokrasiyeke tamem" ku bi kevneşopiyeke lîberalîzmê û îdeolojiyeke siyasî ya wekhevîxwaz û nerm tê binavkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.canadaaction.ca/eiu-democracy-index-ranking |sernav=Canada Ranks 14th on Democracy Index 2024 |malper=Canada Action |roja-gihiştinê=2026-01-17 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Canadian Social Policy: Issues and Perspectives |paşnav=Westhues |pêşnav=Anne |weşanger=Wilfrid Laurier Univ. Press |tarîx=2012-05-25 |isbn=978-1-55458-409-3 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=chTaAgAAQBAJ&pg=PA10 |paşnav2=Wharf |pêşnav2=Brian }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Thinking Government: Public Administration and Politics in Canada, Fourth Edition |paşnav=Johnson |pêşnav=David |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2016-09-22 |isbn=978-1-4426-3521-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=I_HzDQAAQBAJ&pg=PA13 }}</ref> Ji salên 1960î vir ve, tekez li ser dadweriya civakî bûye hêmanek cihêreng a çanda siyasî ya Kanadayê.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Holding the Bully's Coat: Canada and the U.S. Empire |paşnav=McQuaig |pêşnav=Linda |weşanger=Doubleday Canada |tarîx=2010-06-04 |isbn=978-0-385-67297-9 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=9g4Xd12rIGYC&pg=PT14 }}</ref> Aştî, rêkûpêkî û hikûmeta baş, ligel Danezana Mafên Mirovan a Sergirtî, prensîbên damezrîner ên federalîzma Kanadayê ne.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Social Welfare in Developed Market Countries |paşnav=Dixon |pêşnav=John |weşanger=Routledge |tarîx=2016-03-17 |isbn=978-1-317-36677-5 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=npzDCwAAQBAJ&pg=PA48 |paşnav2=Scheurell |pêşnav2=Robert P. }}</ref>
Di asta federal de, Kanada ji aliyê du partiyên kêmnavendî ve tê birêvebirin ku "siyaseta navbeynkariyê" dikin: Partiya Lîberal a Kanadayê ya çepgir a navendî û Partiya Mihafezekar a Kanadayê ya rastgir a navendî.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Parties, Elections, and the Future of Canadian Politics |paşnav=Bittner |pêşnav=Amanda |weşanger=UBC Press |tarîx=2013-03-01 |isbn=978-0-7748-2411-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=TdFTCgAAQBAJ&pg=PA300 |paşnav2=Koop |pêşnav2=Royce }}</ref><ref name="Gill2021">{{Jêder-kovar |paşnav=Gill |pêşnav=Jessica K. |tarîx=2021-12-20 |sernav=Unpacking the Role of Neoliberalism on the Politics of Poverty Reduction Policies in Ontario, Canada: A Descriptive Case Study and Critical Analysis |url=https://www.mdpi.com/2076-0760/10/12/485 |kovar=Social Sciences |ziman=en |cild=10 |hejmar=12 |rr=485 |doi=10.3390/socsci10120485 |issn=2076-0760 }}</ref> Lîberalên ku di dîroka Kanadayê de serdest bûne, xwe di navenda pîvana siyasî de bi cih dikin.<ref name="Gill2021" /> Di hilbijartinên sala 2025an de pênc partîyan nûnerên xwe ji bo parlamentoyê hilbijartin ku di nav van partiyan de lîberal hene ku hikûmetek hindikahî ava kirine, mihafezekar hene ku bûne opozîsyona fermî ''Bloc Québécois''<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Political Choice Matters: Explaining the Strength of Class and Religious Cleavages in Cross-National Perspective |paşnav=Evans |pêşnav=Geoffrey |weşanger=OUP Oxford |tarîx=2013-03-28 |isbn=978-0-19-966399-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=bZhcx6hLOMMC&pg=PA166 |paşnav2=Graaf |pêşnav2=Nan Dirk }}</ref> partiya demokrat a nû (ku çepgir di nav de ne) û Partiya Kesk heye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Political choice matters: explaining the strength of class and religious cleavages in cross-national perspective |paşnav=Evans |pêşnav=Geoffrey |weşanger=Oxford university press |tarîx=2013 |isbn=978-0-19-966399-6 |cih=Oxford |paşnav2=Graaf |pêşnav2=Nan Dirk de }}</ref> Siyaseta rastgir û çepgir di civaka kanadayî de qet nebûye hêzek berbiçav.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Ambrose |pêşnav=Emma |paşnav2=Mudde |pêşnav2=Cas |tarîx=2015-04-03 |sernav=Canadian Multiculturalism and the Absence of the Far Right |url=http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/13537113.2015.1032033 |kovar=Nationalism and Ethnic Politics |ziman=en |cild=21 |hejmar=2 |rr=213–236 |doi=10.1080/13537113.2015.1032033 |issn=1353-7113 }}</ref>
Kanada di çarçoveya monarşiyeke destûrî de xwedî sîstemeke parlemanî ye ku monarşiya Kanadayê bingeha şaxên rêveberî, qanûndanîn û dadweriyê ye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The selection of ministers around the world |weşanger=Routledge |tarîx=2015 |isbn=978-1-317-63444-7 |cih=London New York |paşnavê-edîtor=Dowding |pêşnavê-edîtor=Keith M. |series=Routledge research on social and political elites |paşnavê-edîtor2=Dumont |pêşnavê-edîtor2=Patrick }}</ref> Monarşê serdest di heman demê de monarşê 14 welatên din ên serwer ên hevbendiya welatan e û 10 parêzgehên Kanadayê ye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Battle Royal: Monarchists vs. Republicans and the Crown of Canada |paşnav=Johnson |pêşnav=David |weşanger=Dundurn |tarîx=2018-01-20 |isbn=978-1-4597-4015-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=z2WHDgAAQBAJ&pg=PT196 }}</ref> Monarş li ser şîreta serokwezîr nûnerekî, waliyê giştî, tayîn dike da ku piraniya erkên wan ên merasîma qraliyetê bicih bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gg.ca/en/represent-serve-honour-showcase |sernav=Represent. Serve. Honour. Showcase. |malper=The Governor General of Canada |tarîx=2017-09-20 |roja-gihiştinê=2026-01-17 |paşnav=General |pêşnav=Office of the Secretary to the Governor }}</ref>
Monarşî çavkaniya serwerî û desthilatdariyê ya li Kanadayê ye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=A crown of maples: constitutional monarchy in Canada |weşanger=Canadian Heritage |tarîx=2008 |isbn=978-0-662-46012-1 |çap= |cih=Gatineau, PQ |paşnavê-edîtor=Canada }}</ref> Lêbelê, her çiqas parêzgarê giştî an monarş dikarin di rewşên krîzê yên kêm de bêyî şîreta wezîran desthilata xwe bi kar bînin jî bikaranîna desthilatên rêveberiyê (an jî mafê qraliyetê) ji aliyê kabîneyê ve tê birêvebirin ku komîteyek ji wezîrên qiraliyetê ye ku berpirsiyarê meclîsa gel a hilbijartî ye û ji hêla serokwezîr ve ku serekê hikûmetê ye tê hilbijartin û serokatiya kabîneyê tê kirin.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=http://www2.parl.gc.ca/Sites/LOP/AboutParliament/Forsey/PDFs/How_Canadians_Govern_Themselves-6ed.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=www2.parl.gc.ca |roja-gihiştinê=2026-01-17 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.thestar.com/news/canada/a-cabinet-that-looks-like-canada-justin-trudeau-pledges-government-built-on-trust/article_69ec91d4-1c18-5674-95f0-d505bef67d7d.html |sernav=‘A cabinet that looks like Canada:’ Justin Trudeau pledges government built on trust |malper=Toronto Star |tarîx=2015-11-04 |roja-gihiştinê=2026-01-17 |ziman=en |paşnav=Reporter |pêşnav=Peter Edwards Star }}</ref> Ji bo misogerkirina aramiya hikûmetê, parêzgarê giştî bi gelemperî kesê ku serokê niha yê partiya siyasî ye ku dikare baweriya piraniya endaman di meclîsê de bi dest bixe, wek serokwezîr erkdar dike.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Thinking government : public sector management in Canada |paşnav=Johnson |pêşnav=David |weşanger=Peterborough, Ont. ; Orchard Park, N.Y. : Broadview Press |tarîx=2006 |isbn=978-1-55111-779-9 |kesên-din=Internet Archive |url=http://archive.org/details/thinkinggovernme02ndjohn }}</ref> Ofîsa serokwezîr (PMO) yek ji saziyên herî bi hêz ên hikûmetê ye ku piraniya qanûnan ji bo pejirandina parlemanî dest pê dike û waliyê giştî, cîgirê waliyan, senator, dadwerên dadgeha federal û serokên şîrketên qiraliyetê û ajansên hikûmetê ji bo erkdarkirina ji aliyê qiraliyetê ve hildibijêre.<ref name=":3"/> Serokê partiya ku duyem herî zêde kursî bi dest dixe ku bi gelemperî dibe serokê opozîsyona fermî û beşek ji sîstemeke parlamentoyî ya dijber e ku armanc ew e ku hikûmetê di bin kontrolê de bihêle.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www2.parl.gc.ca/content/lop/researchpublications/bp47-e.htm |sernav=The Opposition in a Parliamentary System (BP47e) |malper=www2.parl.gc.ca |roja-gihiştinê=2026-01-17 }}</ref>
Parlamentoya Kanadayê hemî qanûnên federal derdixe. Ew ji monarşê ku Meclisa Avamê ye û ji senatoyê pêk tê. Her çend Kanadayê têgeha brîtanî ya serdestiya parlemanî mîras girtibe jî, ev yek paşê, bi pejirandina Qanûna Destûrê ya 1982an, bi tevahî ji aliyê têgeha amerîkî ya serdestiya qanûnê ve hatiye guhertin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thecanadianencyclopedia.ca/en/article/sovereignty |sernav=Sovereignty |malper=thecanadianencyclopedia.ca |roja-gihiştinê=2026-01-17 |ziman=en }}</ref>
Her çiqas Qanûna Hilbijartinên Kanadayê vê yekê bi çar salan bi sinor dike û dîroka hilbijartinê ya "sabît" di cotmehê de heye; hilbijartinên giştî hê jî divê ji aliyê waliyê giştî ve werin lidarxistin û dikarin bi şîreta serokwezîr an jî bi dengdana baweriyê ya windabûyî di meclisê de werin destpêkirin jî, her yek ji 343 endamên parlamentoyê ya li Meclisa Avamê bi pirjimariya sade di navçeyek hilbijartinê an jî li ser eyaletê de tê hilbijartin. Qanûna Destûra Bingehîn a 1982an ferz dike ku di navbera hilbijartinan de ji pênc salan zêdetir derbas nebe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://lop.parl.ca/sites/ParlInfo/default/en_CA/SiteInformation/parlinfoMoved |sernav=ParlInfo Has Moved |malper=lop.parl.ca |roja-gihiştinê=2026-01-17 }}</ref> 105 endamên senatoyê ku kursiyên wan li ser bingehek herêmî têne dabeş kirin, heta 75 saliya xwe dikarin xizmetê dikin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Handbook of Federal Countries, 2002 |paşnav=Griffiths |pêşnav=Ann |weşanger=McGill-Queen's Press - MQUP |tarîx=2003 |isbn=978-0-7735-2511-5 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=GytLtJacxY8C&pg=PA116 |paşnav2=Griffiths |pêşnav2=Ann L. }}</ref>
Federalîzma Kanadayî berpirsiyariyên hikûmetê di navbera hikûmeta federal û 10 parêzgehan de dabeş dike. Meclîsên qanûndanînê ya parêzgehan yekjûreyî ne û bi şêweyekî parlemanî dişibin Meclîsa Gel.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.parl.gc.ca/MarleauMontpetit/DocumentViewer.aspx?DocId=1001&Lang=E&Print=2&Sec=Ch01&Seq=5 |sernav=Parliamentary Institutions - Notes 51-100 |malper=www.parl.gc.ca |roja-gihiştinê=2026-01-17 }}</ref> Her sê herêmên Kanadayê jî meclîsên qanûndanînê hene lê ev ne serwer in, berpirsiyariyên destûrî yên wan ji parêzgehan kêmtir in û ji aliyê avaniyê ve ji heverkdarên xwe yên parêzgehan cuda ne.<ref>{{Jêder-malper |url=http://pco-bcp.gc.ca/aia/index.asp?lang=eng&page=provterr&doc=difference-eng.htm |sernav=Difference between Canadian Provinces and Territories - Provinces and Territories |malper=pco-bcp.gc.ca |roja-gihiştinê=2026-01-17 |ziman=en |paşnav=Government of Canada, Privy Council Office, Intergovernmental Affairs Secretariat, IGA |roja-arşîvê=2015-12-01 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20151201135354/http://pco-bcp.gc.ca/aia/index.asp?lang=eng&page=provterr&doc=difference-eng.htm |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ntlegislativeassembly.ca/visitors/what-consensus/differences-provincial-governments |sernav=Differences from Provincial Governments {{!}} Legislative Assembly of The Northwest Territories |malper=www.ntlegislativeassembly.ca |tarîx=2012-11-28 |roja-gihiştinê=2026-01-17 |ziman=en }}</ref>
=== Parêzgeh û herêm ===
[[Wêne:Political map of Canada.svg|thumb|Nexşeya siyasî ya Kanadayê ku 10 parêzgeh û 3 herêmên Kanadayê nîşan dide.]]
Kanada federasyonek e ku ji 10 dewletên federal ku bi navê parêzgehan têne zanîn û ji sê herêmên federal pêk tê. Ev parêzgeh û herêmên rêveberiyê li çar herêmên serekeyên wekê Rojavayê Kanadayê, Kanadaya Navendî, Kanadaya Atlantîkê, û Bakurê Kanadayê (rojhilatê Kanadayê bi hev re ji bo Kanadaya Navîn û Kanadaya Atlantîk tê gotin) hatiye binavkirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Suburban Governance: A Global View |paşnav=Hamel |pêşnav=Pierre |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2015-02-05 |isbn=978-1-4426-6357-2 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=rB-NBgAAQBAJ&pg=PA81 |paşnav2=Keil |pêşnav2=Roger }}</ref> Parêzgeh û herêm berpirsiyariya bernameyên civakî yên wekê tenduristî, perwerde û bernameyên civakî û her wiha rêveberiya dadweriyê (lê ne qanûna cezayî) hene.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Canadian Public Budgeting in the Age of Crises: Shifting Budgetary Domains and Temporal Budgeting |paşnav=Doern |pêşnav=G. Bruce |weşanger=McGill-Queen's Press - MQUP |tarîx=2013-04-19 |isbn=978-0-7735-8853-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=FBXaFRZtKJsC&pg=RA1-PA1976 |paşnav2=Maslove |pêşnav2=Allan M. |paşnav3=Prince |pêşnav3=Michael J. }}</ref> Her çend parêzgeh ji hikûmeta federal bêtir dahatê berhev dikin jî, hikûmeta federal ji bo misogerkirina standardên xizmetguzariyê yên maqûl û yekreng, tezmînatên wekhevkirinê dide û bacgirtinê di navbera parêzgehên dewlemend û xizan de tê parastin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Beyond Equalization: Examining Fiscal Transfers in a Broader Context |paşnav=Clemens |pêşnav=Jason |weşanger=The Fraser Institute |tarîx=2007 |isbn=978-0-88975-215-3 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=yc6RakXxLy0C&pg=PA8 |paşnav2=Veldhuis |pêşnav2=Niels }}</ref>
Cudahiya sereke di navbera parêzgeheke Kanadayê û herêmekê de ew e ku parêzgeh serweriya xwe ji qiraliyetê hêz û desthilata xwe ji Qanûna Destûra Bingehîn a 1867an werdigirin lê hikûmetên herêmî xwedî desthilatên ku ji aliyê Parlamentoya Kanadayê ve ji wan re hatine delegekirin in û komîser di konseya ya federal de nûnertiya qiraliyetê dikin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Oxford Handbook of the Canadian Constitution |paşnav=Oliver |pêşnav=Peter |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2017-08-10 |isbn=978-0-19-066482-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=ulsvDwAAQBAJ&pg=PA498 |paşnav2=Macklem |pêşnav2=Patrick |paşnav3=Rosiers |pêşnav3=Nathalie Des }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.commissioner.gov.nt.ca/en/role-commissioner |sernav=Role of the Commissioner {{!}} Office of the Commissioner of the Northwest Territories |malper=www.commissioner.gov.nt.ca |roja-gihiştinê=2026-01-27 }}</ref> Desthilatên ku ji Qanûna Destûra Bingehîn a 1867an derdikevin ku di navbera hikûmeta federal û hikûmetên parêzgehan de têne dabeş kirin da ku bi taybetî werin bikar anîn û her guhertinek di wê rêziknameyê de hewceyê guhertinek destûrî ye ku di heman demê de guhertinên di rol û desthilatên herêman de dikarin bi yekalî ji aliyê Parlamentoya Kanadayê ve werin kirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Redrawing Local Government Boundaries: An International Study of Politics, Procedures, and Decisions |paşnav=Meligrana |pêşnav=John |weşanger=UBC Press |tarîx=2004 |isbn=978-0-7748-0934-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=uL9hLqPSdi0C&pg=PA75 }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Boundaries of the Canadian Confederation |paşnav=Nicholson |pêşnav=Norman |weşanger=McGill-Queen's Press - MQUP |tarîx=1979-05-15 |isbn=978-0-7735-6015-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=Ek7cloNk3E8C&pg=PA174 }}</ref>
=== Têkiliyên derve ===
Kanada ji bo rola xwe di karûbarên cîhanî de wekî hêzek navîn tê naskirin û meyla welatê heye ku çareseriyên piralî û navneteweyî bişopînin.<ref name="Chapnick2011">{{Jêder-kitêb |sernav=The Middle Power Project: Canada and the Founding of the United Nations |paşnav=Chapnick |pêşnav=Adam |weşanger=UBC Press |tarîx=2011-11-01 |isbn=978-0-7748-4049-1 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=S2DPElbLK5sC&pg=PA2 }}</ref> Globalîzmê bandorek girîng li ser polîtîkayên derve yên Kanadayê kiriye ku welat bi pêşvebirina aştî û ewlehiyê bi rêya navbeynkariyê û bi dabînkirina alîkariyê ya ji bo welatên di asta pêşketinê re hatiye naskirin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Bousfield |pêşnav=Dan |tarîx=2013 |sernav=Canadian Foreign Policy in an Era of New Constitutionalism |url=http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/02722011.2013.819369 |kovar=American Review of Canadian Studies |ziman=en |cild=43 |hejmar=3 |rr=394–412 |doi=10.1080/02722011.2013.819369 |issn=0272-2011 }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Oxford Handbook of Canadian Politics |paşnav=Courtney |pêşnav=John |weşanger=OUP USA |tarîx=2010-04-29 |isbn=978-0-19-533535-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=5KomEXgxvMcC&pg=PA363 |paşnav2=Courtney |pêşnav2=John Childs |paşnav3=Smith |pêşnav3=David }}</ref>
Kanada û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê têkiliyeke dirêj û bi alozî heye ku hevalbendên dîrokî yên nêzîk in ku bi rêkûpêk di kampanyayên leşkerî û hewildanên mirovî de hevkariyê dikin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thecanadianencyclopedia.ca/en/article/canada-and-the-united-states |sernav=Canada and the United States |malper=thecanadianencyclopedia.ca |roja-gihiştinê=2026-01-27 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Canada–US Relations: Sovereignty or Shared Institutions? |paşnav=Carment |pêşnav=David |weşanger=Springer |tarîx=2019-01-17 |isbn=978-3-030-05036-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=TT6EDwAAQBAJ&pg=PA3 |paşnav2=Sands |pêşnav2=Christopher }}</ref> Kanada her wiha bi rêya endametiya xwe di hevbendiya neteweyan û rêxistina navneteweyî ya Francophonie de, digel koloniyên berê yên her du welatan, bi Keyaniya Yekbûyî û Fransayê re, têkiliyên dîrokî û kevneşopî diparêze.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Handbook of Canadian foreign policy |weşanger=Lexington Books |tarîx=2006 |isbn=978-0-7391-0694-5 |cih=Lanham, MD |paşnavê-edîtor=James |pêşnavê-edîtor=Patrick |paşnavê-edîtor2=Michaud |pêşnavê-edîtor2=Nelson |paşnavê-edîtor3=O'Reilly |pêşnavê-edîtor3=Marc J. }}</ref> Kanada bi têkiliya xwe ya erênî yê bi Holendayê re tê naskirin ku beşek jê ji ber beşdariya wê di rizgarkirina Holendayê de, di dema Şerê Cîhanê yê Duyemîn de ye.<ref name="Goddard2005"/> Zêdetirî 270 cih li nêzîkî 180 welatên biyanî ofîsên dîplomatîk û balyozxaneyê Kanadayê hene.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Canada |pêşnav=Global Affairs |sernav=Diplomatic Missions and Consular Posts Accredited to Canada |url=https://www.international.gc.ca/protocol-protocole/missions.aspx?lang=eng |roja-gihiştinê=2026-01-27 |xebat=GAC |ziman=en }}</ref>
Kanada nirxên xwe yên hevpar ên navxweyî bi rêya beşdarbûna di gelek rêxistinên navneteweyî de pêş dixe.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Religion, Identity, and Global Governance: Ideas, Evidence and Practice |paşnav=James |pêşnav=Patrick |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2011-01-01 |isbn=978-1-4426-4066-5 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=DW0-afj9KNkC&dq=Canada+promotes+its+domestically+shared+values+through+its+its+foreign+relations&pg=PA284 }}</ref> Kanada di sala 1945an de yek ji endamên damezrîner ên Neteweyên Yekbûyî (NY) bû û di sala 1958an de bi hev re bi Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê re Fermandariya Parastina Hewayî ya Amerîkaya Bakur ava kiriye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=NORAD and the Soviet Nuclear Threat: Canada’s Secret Electronic Air War |paşnav=Wilson |pêşnav=Gordon A. A. |weşanger=Dundurn |tarîx=2012-03-17 |isbn=978-1-4597-0412-1 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=S-nvkPFdUREC&pg=PT10 }}</ref> Kanada endamê Rêxistina Bazirganiya Cîhanê, Pênc Çav, G7 û Rêxistina Hevkariya Aborî û Geşepêdanê (OECD) ye.<ref name="Chapnick2011"/> Di heman demê de Kanada di sala 1989an de endamê damezrîner ê foruma Hevkariya aborî ya Asya û Pasîfîk (APEC) bû û di sala 1990an de jî tevlî Rêxistina Dewletên Amerîkî (OAS) bûye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Canada Looks South: In Search of an Americas Policy |paşnav=McKenna |pêşnav=Peter |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2012-01-01 |isbn=978-1-4426-1108-5 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=IoputVv15MEC&pg=PA91 }}</ref> Kanadayê di sala 1948an de Danezana Gerdûnî ya Mafên Mirovan (UDHR) û ji wê demê ve heft peyman û peymanên sereke yên mafên mirovan ên NY pejirandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.canada.ca/en/canadian-heritage/services/canada-united-nations-system/treaties.html |sernav=Human rights treaties |malper=www.canada.ca |tarîx=2017-10-23 |roja-gihiştinê=2026-01-27 |paşnav=Heritage |pêşnav=Canadian }}</ref>
=== Hêz ===
[[Wêne:Operation Inherent Resolve 150304-F-MG591-297.jpg|thumb|Dema ku di piştgiriya Şerê Impact de ye, balafireke RCAF CF-18 Hornet ji tankereke USAF KC-135 Stratotanker vediqete.]]
Li gel gelek erkên navxweyî, zêdetirî 3.000 personelên hêzên çekdar ên Kanadayê (CAF) ji bo gelek erkên leşkerî yên derveyî welat de têne şandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.canada.ca/en/department-national-defence/services/operations/military-operations/current-operations/list.html |sernav=Current Operations list |malper=www.canada.ca |tarîx=2015-03-27 |roja-gihiştinê=2026-01-27 |paşnav=Defence |pêşnav=National }}</ref> Hêzên yekbûyî yên Kanadaya ji Hêzên Deryayî yên Keyaniya Kanadayê, Artêşa Kanadayê û Hêzên Hewayî ya Keyaniya Kanadayê pêk tên. Welat hêzek profesyonel û dilxwaz ji nêzîkî 68.000 personelên çalak û 27.000 personelên zêde pêk tên ku bi têgeha "xurt, ewle, çalak" de bi rêzê ve digihîje 71.500 û 30.000 û beşek ji nêzîkî 5.000 Rangerên Kanadayê heye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.canada.ca/en/department-national-defence/corporate/reports-publications/canada-defence-policy.html |sernav=Strong, Secure, Engaged: Canada's Defence Policy |malper=www.canada.ca |tarîx=2024-06-10 |roja-gihiştinê=2026-01-27 |paşnav=Defence |pêşnav=National }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.canada.ca/en/department-national-defence/corporate/reports-publications/transition-materials/defence-101/2020/03/defence-101/caf-101.html |sernav=Canadian Armed Forces 101 |malper=www.canada.ca |tarîx=2021-03-11 |roja-gihiştinê=2026-01-27 |paşnav=Defence |pêşnav=National }}</ref> Di sala 2022an de, lêçûnên leşkerî yên Kanadayê bi tevahî gihîştiye nêzîkî 26.9 milyar dolarî, an jî li dora ji %1,2 ji hilberîna navxweyî ya giştî (GDP) ya welêt û ev yek di warê lêçûnên leşkerî de li gorî welatan di rêza 14em de cih digire.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.sipri.org/sites/default/files/2023-04/2304_fs_milex_2022.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=www.sipri.org |roja-gihiştinê=2026-01-28 }}</ref>
Rola Kanadayê di pêşxistina parastina aştiyê de û beşdariya wê di destpêşxeriyên girîng ên parastina aştiyê de di sedsala 20an de bi roleke mezin û bi îmajeke erênî ya gerdûnî rol wergirtiye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Politics of Peacekeeping in the Post-cold War Era |paşnav=Sorenson |pêşnav=David S. |weşanger=Psychology Press |tarîx=2005 |isbn=978-0-7146-8488-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=2OZ6NRiL5MkC&pg=PA158 |paşnav2=Wood |pêşnav2=Pia Christina }}</ref> Parastina aştiyê bi kûrahî di çanda kanadayî de cih digire û taybetmendiyek cihêreng e ku Kanadayê difikirin ku siyaseta wan a derve ji ya Dewletên Yekbûyî cuda dike.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Identity and Otherness in Canadian Foreign Policy |paşnav=Gutiérrez-Haces |pêşnav=Maria Teresa |weşanger=Les Presses de l’Université d’Ottawa {{!}} University of Ottawa Press |tarîx=2003 |rr=231–250 |isbn=978-0-7766-2722-9 |cih=Ottawa |ziman=en |paşnavê-edîtor=Gaffield |pêşnavê-edîtor=Chad |url=https://books.openedition.org/uop/1488 |series=Collection internationale d’Études canadiennes {{!}} International Canadian Studies Series |paşnavê-edîtor2=Gould |pêşnavê-edîtor2=Karen L. }}</ref> Kanada demek dirêj e ku ji beşdarbûna di şerên leşkerî yên ku ji aliyê Neteweyên Yekbûyî ve nehatine pejirandin ku di nav de şerên wekê Şerê Viyetnamê û Şerê Iraqê ya sala 2003an de heye, dudil maye. Ji sedsala 21ê vir ve, beşdariya rasterast a Kanadayê di hewildanên parastina aştiyê yên Neteweyên Yekbûyî de pir kêm bûye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Multicultural Education Policies in Canada and the United States |paşnav=Joshee |pêşnav=Reva |weşanger=UBC Press |tarîx=2011-11-01 |isbn=978-0-7748-4117-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=I8jr_pE3YPwC&pg=PA23 |paşnav2=Johnson |pêşnav2=Lauri }}</ref> Ev kêmbûna mezin encama wê yekê bû ku Kanadayê beşdariya xwe ya di operasyonên leşkerî yên ji aliyê Neteweyên Yekbûyî ve hatine pejirandin de bi rêya Rêxistina Peymana Atlantîka Bakur e, ne rasterast bi rêya Neteweyên Yekbûyî têne birêve birin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Handbook of Canadian Foreign Policy |paşnav=James |pêşnav=Patrick |weşanger=Lexington Books |tarîx=2006-05-04 |isbn=978-0-7391-5580-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=QTk2AAAAQBAJ&pg=PA177 |paşnav2=Michaud |pêşnav2=Nelson |paşnav3=O'Reilly |pêşnav3=Marc }}</ref>
== Aborî ==
Aboriya bazara tevlihev a Kanadayê pir pêşketî ye ku ji sala 2023an vir ve, bi qasî 2.221 trîlyon dolarê amerîkî, di warê nirxa berhema navxweyî ya nomînal de wekî nehemîn mezintirîn aboriya cîhanê hatiye dîtin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Varieties of Capitalism: The Institutional Foundations of Comparative Advantage |paşnav=Hall |pêşnav=Peter A. |weşanger=OUP Oxford |tarîx=2001-08-30 |isbn=978-0-19-164770-3 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=EU02HzYJeFsC&q=canada+a+market+economy |paşnav2=Soskice |pêşnav2=David }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Report for Selected Countries and Subjects |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2022/April/weo-report?c=156,&s=NGDP_RPCH,NGDPD,PPPGDP,NGDPRPPPPC,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2015&ey=2026&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |roja-gihiştinê=2026-01-27 |xebat=IMF |ziman=en }}</ref> Kanada yek ji mezintirîn welatên bazirganî yên cîhanê ye û aboriyeke Kanadayê ya pir globalîze heye.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://ustr.gov/countries-regions/americas/canada |sernav=Canada |malper=United States Trade Representative |roja-gihiştinê=2026-01-27 |ziman=en |roja-arşîvê=2022-04-17 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20220417130737/https://ustr.gov/countries-regions/americas/canada |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Di sala 2021ê de, bazirganiya kelûpel û xizmetguzariyên Kanadayê gihîşt 2.016 trîlyon dolarê.<ref name=":2" /> Bi tevahî hinardeya Kanadayê ji 637 milyar dolarî zêdetir bû ku di heman demê de nirxên kelûpelên wê yên hawirdekirî ji 631 milyar dolarî zêdetir bûn ku ji wan bi qasî 391 milyar dolar ên ji Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê bûn.<ref name=":2" /> Di sala 2018an de, kêmasiya bazirganî ya kelûpelan a Kanadayê 22 milyar dolar û kêmasiya bazirganî ya xizmetguzariyê jî 25 milyar dolar bû.<ref name=":2" /> Borsaya Torontoyê nehemîn mezintirîn borsaya cîhanê ye ku ji aliyê sermayeya bazarê ve zêdetirî 1.500 pargîdanî di borsayê de cih digire û sermayeya bazarê ya hevbeş ji zêdetirî 2 trîlyon dolarê amerîkî ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.world-exchanges.org/our-work/statistics |sernav=Statistics {{!}} The World Federation of Exchanges |malper=www.world-exchanges.org |roja-gihiştinê=2026-01-27 |paşnav=The World Federation of Exchanges }}</ref>
Banka Kanadayê banka navendî ya welat e.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Bank of Canada/La Banque du Canada: Origines et premieres annees/Origins and Early History |paşnav=Watts |pêşnav=George S. |weşanger=McGill-Queen's University Press |tarîx=1993 |isbn=978-0-88629-182-2 |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctt9qf36m }}</ref> Wezîrê darayî û wezîrê nûjenî, zanist û pîşesaziyê daneyên ji statîstîkên Kanadayê bikar tînin ku plansaziyên darayî çalak bikin û siyaseta aborî pêş bixin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://statcan.gc.ca/about-apercu/mandate-mandat-eng.htm |sernav=Mandate and objectives - Statistics Canada |malper=web.archive.org |roja-gihiştinê=2026-01-27 |ziman=en |paşnav=Government of Canada, Statistics Canada |roja-arşîvê=2015-01-15 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150115144515/http://statcan.gc.ca/about-apercu/mandate-mandat-eng.htm |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Kanada xwedî sektorek bankayî ya hevkar a bihêz e û endametiya yekîtîyên krediyê ya serê kesî li cîhanê herî zêde ye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=From Wall Street to Bay Street: The Origins and Evolution of American and Canadian Finance |paşnav=Kobrak |pêşnav=Christopher |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2018-01-01 |isbn=978-1-4426-1625-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=yw9aDwAAQBAJ&pg=PA220 |paşnav2=Martin |pêşnav2=Joe }}</ref> Kanada di endeksa têgihîştina gendeliyê de di rêza nizm de ye (di sala 2023an de di rêza 14em de ye) û "bi berfirehî wekê yek ji welatên herî kêm gendel ên cîhanê tê hesibandin".<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Canada's Corruption at Home and Abroad |paşnav=Rotberg |pêşnav=Robert I. |weşanger=Routledge |tarîx=2018-10-19 |isbn=978-1-351-57924-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=ujOoDwAAQBAJ&pg=PT12 |paşnav2=Carment |pêşnav2=David }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.transparency.org/en/cpi/2024 |sernav=Corruption Perceptions Index 2024 |malper=Transparency.org |tarîx=2025-02-11 |roja-gihiştinê=2026-01-27 |ziman=en }}</ref> Welat di rapora pêşbazîya cîhanî de di rêza bilind de ye ku di sala 2024an de di rêza 19em de bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.imd.org/centers/wcc/world-competitiveness-center/rankings/world-competitiveness-ranking/rankings/wcr-rankings/ |sernav=WCR-Rankings - IMD business school for management and leadership courses |tarîx=2024-06-10 |roja-gihiştinê=2026-01-27 |ziman=en }}</ref> Aboriya Kanadayê li gorî endeksa azadiya aborî ya weqfa mîratê ji piraniya welatên rojavayî jortir e û newekheviya dahatê di astek kêm de ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.heritage.org/index/country/canada |sernav=Canada Economy: Population, GDP, Inflation, Business, Trade, FDI, Corruption |malper=www.heritage.org |roja-gihiştinê=2026-01-27 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ubs.com/us/en.html |sernav=Our financial services in the United States of America |malper=United States of America |roja-gihiştinê=2026-01-27 |ziman=en }}</ref> Dahata navînî ya malê ya serê kesî li gorî welêt ên navînîya OECD yê "gelek jortir" e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.oecd.org/en/data/tools/well-being-data-monitor.html |sernav=OECD Well-being Data Monitor |malper=OECD |roja-gihiştinê=2026-01-27 |ziman=en }}</ref> Kanada di nav welatên herî pêşketî de di warê erzanbûna xanîyan û veberhênana rasterast a biyanî de di rêza herî nizm de ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.oecd.org/en/data/indicators/housing-prices.html |sernav=Housing prices |malper=OECD |roja-gihiştinê=2026-01-27 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Mintz |pêşnav=Jack |paşnav2=Bazel |pêşnav2=Philip |tarîx=2021-09-15 |sernav=2020 TAX COMPETITIVENESS REPORT: CANADA’S INVESTMENT CHALLENGE |url=https://journalhosting.ucalgary.ca/index.php/sppp/article/view/72311 |kovar=The School of Public Policy Publications |ziman=en |cild=14 |hejmar=1 |doi=10.55016/ojs/sppp.v14i1.72311 |issn=2560-8320 }}</ref> Rêjeya bêkariyê di sala 2025an de ji sedî 6,8 bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://globalnews.ca/news/11606030/unemployment-december-2025-labour-force-survey/ |sernav=Unemployment rate climbed to 6.8% in December, StatCan says - National {{!}} Globalnews.ca |malper=Global News |roja-gihiştinê=2026-01-27 |ziman=en-US }}</ref>
== Demografî ==
[[Wêne:Population density statistics canada.gif|thumb|çep|Nexşeya dendika nifûsa Kanadayê (2014)
Çepê jorîn: Korîdora Bajarê Quebec-Windsorê ku herêma herî zêde qerebalix û pir bi pîşesazî ye.]]
Serjimêriya Kanadayê ya sala 2021ê bi tevahî 36.991.981 kes hatiye hejmartin ku li gorî rêjeya sala 2016an bi qasî %5,2 zêde bûye. Li gorî texmînan, nifûsa Kanadayê di sala 2023an de ji 40 milyonî derbastir bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.statcan.gc.ca/en/subjects-start/population_and_demography/40-million |sernav=Canada's population reaches 40 million |malper=www.statcan.gc.ca |tarîx=2023-06-02 |roja-gihiştinê=2026-02-03 |paşnav=Government of Canada |pêşnav=Statistics Canada }}</ref> Sedemên sereke yên zêdebûna nifûsê koçberî û bi rêjeyek kêmtir, zêdebûna xwezayî ye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Changing Canadian Population |paşnav=Edmonston |pêşnav=Barry |weşanger=McGill-Queen's Press - MQUP |tarîx=2011 |isbn=978-0-7735-3793-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=VVYOgvFPvBEC&pg=PA181 |paşnav2=Fong |pêşnav2=Eric }}</ref> Kanada xwedî yek ji rêjeyên herî bilind ên koçberiyê li cîhanê ye ku bi giranî ji ber siyaseta aborî û yekbûna malbatan pêk hatiye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Canada |weşanger=Lonely Planet Publ |tarîx=2008 |isbn=978-1-74104-571-0 |çap=10 |cih=Footscray, Vic. London |paşnavê-edîtor=Zimmerman |pêşnavê-edîtor=Karla |series=Lonely planet }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Controlling Immigration: A Global Perspective, Third Edition |paşnav=Hollifield |pêşnav=James |weşanger=Stanford University Press |tarîx=2014-07-30 |isbn=978-0-8047-8627-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=Ys9jBAAAQBAJ&pg=PA11 |paşnav2=Martin |pêşnav2=Philip |paşnav3=Orrenius |pêşnav3=Pia }}</ref> Di sala 2024an de 483.390 koçber hatin qebûlkirin ku ev yek hêjmarên rekor ên salên dawîn bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://immigration.ca/will-canadas-record-2024-immigration-levels-ever-be-exceeded/ |sernav=Will Canada’s Record 2024 Immigration Levels Ever Be Exceeded? - Canada Immigration and Visa Information. Canadian Immigration Services and Free Online Evaluation. |tarîx=2025-02-12 |roja-gihiştinê=2026-02-03 |ziman=en-US }}</ref> Kanada di warê bicihkirina penaberan de di cîhanê de yek ji welatên pêşeng e ku di sala 2022an de zêdetirî 47.600 penaber li welat bicih bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.unhcr.ca/news/unhcr-calls-for-concerted-action-as-forced-displacement-hits-new-record-in-2022/ |sernav=UNHCR calls for concerted action as forced displacement hits new record in 2022 |malper=UNHCR Canada |tarîx=2023-06-14 |roja-gihiştinê=2026-02-03 |ziman=en-US |paşnav=Kim |pêşnav=Soo-Jung }}</ref> Koçberên nû bi piranî li deverên bajarî yên mezin wekê Toronto, Montreal û Vancouver bicih bûne.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Effects of Mass Immigration on Canadian Living Standards and Society |paşnav=Grubel |pêşnav=Herbert G. |weşanger=The Fraser Institute |tarîx=2009 |isbn=978-0-88975-246-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=48LOyfxYihoC&pg=PA5 }}</ref>
Giraniya nifûsa Kanadayê, bi 4,2 niştecih dikeve serê kîlometreçargoşe yê ku di vê warî de di nav welatên herî nizm ên cîhanê de ye ku bi qasî ji sedî 95 ê ji nifûsa welat li başûrê paralela 55em a bakur dijîn.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=OECD Environmental Performance Reviews: Canada 2004 |paşnav=OECD |weşanger=OECD Publishing |tarîx=2004-09-29 |isbn=978-92-64-10778-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=_mjWAgAAQBAJ&pg=PA142 }}</ref> Nêzîkî ji %80ê nifûsê di nav 150 kîlometreyan de li ser sinorê bi Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê re dijîn.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Immigration Policy and the Terrorist Threat in Canada and the United States |paşnav=Moens |pêşnav=Alexander |weşanger=The Fraser Institute |tarîx=2008 |isbn=978-0-88975-235-1 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=HmiqBgnkAXYC&pg=PA96 |paşnav2=Collacott |pêşnav2=Martin }}</ref> Nifûsa Kanadayê nifûseke bajarî ye ku ji %80ê nifûsê zêdetir nifûsa welat li navendên bajarî dijîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://data.worldbank.org/ |sernav=World Bank Open Data |malper=World Bank Open Data |roja-gihiştinê=2026-02-03 }}</ref> Piraniya kanadayiyan (zêdetirî ji %70) li jêr paralela 49an dijîn û ji %50ê kanadayiyan jî li başûrê 45°42′ (45.7 pile) yê bakur dijîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://bigthink.com/strange-maps/canadians-south-seattle-mental-map-surprise/ |sernav=Most Canadians live south of Seattle and other mental map surprises |malper=Big Think |tarîx=2023-06-07 |roja-gihiştinê=2026-02-03 |ziman=en-US |paşnav=Jacobs |pêşnav=Frank }}</ref> Beşa herî zêde yê nifûs a welêt li korîdora bajarê Quebec-Windsorê, li başûrê Quebec û başûrê Ontarioyê, li kêleka Golên Mezin û li ser peravên çemê St. Lawrensê dijî.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Particulate Matter Science for Policy Makers: A NARSTO Assessment |paşnav=McMurry |pêşnav=Peter H. |weşanger=Cambridge University Press |tarîx=2004-11-29 |isbn=978-0-521-84287-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=1giH-mvhhw8C&pg=PA391 |paşnav2=Shepherd |pêşnav2=Marjorie F. |paşnav3=Vickery |pêşnav3=James S. }}</ref>
Piraniya kanadayiyan (ji sedî 81,1) di jiyana malbatî de dijîn û ji sedî 12,1 jî dibêjin ku bi tena serê xwe dijîn û ji sedî 6,8 ji bi xizmên xwe yên din an jî kesên ne xizm re dijîn.<ref name=":4">{{Jêder-malper |url=https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/srvmsg/srvmsg404.html |sernav=File not found {{!}} Fichier non trouvé |malper=www12.statcan.gc.ca |roja-gihiştinê=2026-02-03 }}</ref> Ji sedî 51 ji malbatan hevjînên bi zarok an bê zarok in, ji sedî 8,7 malbat bi dê û bavên yekane ne (hevjînên ku ji hev cuda bûne), ji sedî 2,9 malbatên pirnifşî ne (malbatên ku bi kalik pîrikên xwe re dijîn) û ji sedî 29,3 malbatên bi yek kesî ne (kesên ku bi serê xwe dijîn).<ref name=":4" /><ref>{{Jêder-malper |url=https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/dp-pd/hlt-fst/pd-pl/Table-Tableau.cfm?LANG=Eng&T=301&S=3&O=D |sernav=Population and dwelling counts, for Canada and census subdivisions (municipalities), 2011 and 2006 censuses |malper=www12.statcan.gc.ca |roja-gihiştinê=2026-02-03 |paşnav=Government of Canada |pêşnav=Statistics Canada }}</ref>
{{Bajarên mezin ên Kanadayê}}
=== Etnîsîte ===
Kesên ku beşdarê hêjmara nifûsa sala 2021ê ya Kanadayê bûne, xwe zêdetirî 450 "kokên etnîkî an çandî" ragihandine.<ref name="Government2022">{{Jêder-malper |url=https://www150.statcan.gc.ca/n1/daily-quotidien/221026/dq221026b-eng.htm |sernav=The Daily — The Canadian census: A rich portrait of the country's religious and ethnocultural diversity |malper=www150.statcan.gc.ca |tarîx=2022-10-26 |roja-gihiştinê=2026-02-02 |paşnav=Government of Canada |pêşnav=Statistics Canada }}</ref> Komên sereke yên panetnîkî yên ku hatine hilbijartin ev bûn: ewropî (%52.5), amerîkaya bakurî (%22.9), asyayî (%19.3), xemaliyên Amerîkaya Bakur (%6.1), afrîkî (%3.8), latînî, kesên ji Amerîkaya Navîn û Başûr (%2.5), karayîbî (%2.1), okyanûsyayî (%0.3) û kesên ji welatên din (%6) bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=9810035601 |sernav=Ethnic or cultural origin by gender and age: Canada, provinces and territories, census metropolitan areas and census agglomerations with parts |malper=www150.statcan.gc.ca |tarîx=2022-10-26 |roja-gihiştinê=2026-02-02 |paşnav=Government of Canada |pêşnav=Statistics Canada }}</ref> Zêdetirî ji %60ê kanadayiyan ragihandine ku ew yek esl in û ji %36 jî ragihandine ku ew ji gelek eslên tevlîhev hatine, ji ber vê yekê tevahî hejmar ji %100î zêdetir e.<ref name="Government2022"/>
[[Wêne:Canadian ethnocultural diversity.png|thumb|168 eslên etnîkî an çandî yên jorîn ku ji aliyê kanadayiyan ve di 2021ê de hatine ragihandin.]]
Deh komên herî mezin ên ku xwe di sala 2021an de wekî eslê etnîkî an çandî ragihandine kanadayî bûn (ji sedî 15,6ê nifûsê pêk tînin) ku îngilîzî (ji sedî 14,7), îrlendî (ji sedî 12,1), skotlendî (ji sedî 12,1), fransî (ji sedî 11,0), almanî (ji sedî 8,1), çînî (ji sedî 4,7), îtalî (ji sedî 4,3), hindî (ji sedî 3,7) û ji ûkraynî (ji sedî 3,5) pêk dihatin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www150.statcan.gc.ca/n1/daily-quotidien/221026/dq221026b-eng.htm |sernav=The Daily — The Canadian census: A rich portrait of the country's religious and ethnocultural diversity |malper=www150.statcan.gc.ca |roja-gihiştinê=2026-02-02 |ziman=en |paşnav=Government of Canada, Statistics Canada }}</ref>
Ji 36,3 milyon kesên ku di sala 2021ê de hatine hêjmartin, nêzîkî 25,4 milyon kesan gotine ku ew "spî" ne ku ev yek jî ji sedî 69.8ê nifûsa tevahiya Kanadayê pêk tîne.<ref name="Government2022"/> Nifûsa xwemalî ku ji sedî 5ê nifûsa welat pêk tînin ku 1.8 milyon kes in, li gorî nifûsa ne-xwemalîyî ku ji sala 2016an heta 2021an ji sedî 5,3 zêde bûye, ji sedî 9,4 zêde bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=9810032401 |sernav=Visible minority and population group by generation status: Canada, provinces and territories, census metropolitan areas and census agglomerations with parts |malper=www150.statcan.gc.ca |tarîx=2022-10-26 |roja-gihiştinê=2026-02-02 |paşnav=Government of Canada |pêşnav=Statistics Canada }}</ref> Ji her çar kanadayiyan yek an jî ji sedî 26.5ê nifûsê ji komên kêmneteweyeke xuya ya ne-spî û ne-xwemalî bûn ku komên herî mezin ên ku li gorî daneyên sala 2021ê de hatiye diyarkirin Asyaya Başûr (2,6 milyon kes; ji sedî 7,1), çînî (1,7 milyon; ji sedî 4,7), reş (1,5 milyon; ji sedî 4,3), filîpînî (960.000 ji sedî 2,6), ereb (690.000; ji sedî 1,9), Amerîkaya Latînî (580.000; ji sedî 1,6), asyayiyên başûrêrojhilat (390.000; ji sedî 1,1), asyayiyên rojava (360.000; ji sedî 1,0), koreyî (220.000; ji sedî 0,6) û japonî (99.000; ji sedî 0,3) bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thecanadianencyclopedia.ca/en/article/minorite-visible |sernav=Visible Minority |malper=thecanadianencyclopedia.ca |roja-gihiştinê=2026-02-02 |ziman=en }}</ref>
Di navbera salên 2011 û 2016an de hatiye dîtin ku nifûsa kêmneteweyên ji sedî 18,4 zêde bûye. Di sala 1961ê de, nêzîkî 300.000 kes, kêmtir ji du ji sedî nifûsa Kanadayê, endamên komên kêmneteweyên diyar bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.rhdcc-hrsdc.gc.ca/eng/labour/equality/racism/racism_free_init/pendakur.shtml |sernav=Visible Minorities and Aboriginal Peoples in Vancouver's Labour Market |malper=www.rhdcc-hrsdc.gc.ca |roja-gihiştinê=2026-02-02 |ziman=en |paşnav=Government of Canada, Human Resources and Skills Development Canada }}</ref> Li gorî serjimêriya sala 2021ê hatiye dîtin ku 8,3 milyon kes, an jî hema hema çaryeka yekê (ji sedî 23,0) nifûsê, xwe wekî koçberên daîmî an jî niştecihên daîmî yên li Kanadayê ragihandine ku ev rêje ji rekora berê ya serjimêriya sala 1921an a ji sedî 22,3 zêdetir e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www150.statcan.gc.ca/n1/daily-quotidien/221026/dq221026a-eng.htm |sernav=The Daily — Immigrants make up the largest share of the population in over 150 years and continue to shape who we are as Canadians |malper=www150.statcan.gc.ca |tarîx=2022-10-26 |roja-gihiştinê=2026-02-02 |paşnav=Government of Canada |pêşnav=Statistics Canada }}</ref> Di sala 2021ê de, Hindistan, Çîn û Fîlîpîn sê welatên sereke yên koçberên bû ku ji van welatan mirov koçê Kanadayê bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.canada.ca/en/immigration-refugees-citizenship/corporate/publications-manuals/annual-report-parliament-immigration-2021.html |sernav=ARCHIVED – 2021 Annual Report to Parliament on Immigration |malper=www.canada.ca |tarîx=2022-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-02 |paşnav=Immigration |pêşnav=Refugees and Citizenship Canada }}</ref>
=== Ziman ===
[[Wêne:English-French bilingualism rate in Canada.png|thumb|Li gorî daneyên sala 2021ê de rêjeya nifûsa ku dikare bi îngilîzî û fransî biaxive.]]
Kanadayî gelek ziman bikar tînin ku di nav de zimanên îngilîzî û fransî heye (zimanên fermî) ku bi rêzê ve zimanên dayikê yên nêzîkî ji %54 û ji %19ê kanadayiyane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2021/dp-pd/prof/index.cfm?Lang=E |sernav=Census Profile, 2021 Census of Population |malper=www12.statcan.gc.ca |roja-gihiştinê=2026-02-02 |ziman=en |paşnav=Government of Canada, Statistics Canada }}</ref> Siyasetên fermî yên duzimanî yên Kanadayê mafê wergirtina xizmetên hikûmeta federal bi îngilîzî an fransî dide welatiyan ku kêmneteweyên ku zimanên fermî bikar tînin dibistanên xwe li hemî parêzgeh û herêman mîsoger dikin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.ocol-clo.gc.ca/html/faq1_e.php |sernav=OCOL - Questions on the Official Languages Act, the Official Languages Regulations and the Canadian Charter of Rights and Freedoms |malper=www.ocol-clo.gc.ca |roja-gihiştinê=2026-02-02 |roja-arşîvê=2009-10-27 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20091027121057/http://www.ocol-clo.gc.ca/html/faq1_e.php |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>
Qanûna Zimanê Fermî ya Quebecê ya sala 1974an zimanê fransî wekê tekane zimanê fermî yê parêzgehê destnîşan kiriye.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Bourhis |pêşnav=Richard Y. |paşnav2=Montaruli |pêşnav2=Elisa |paşnav3=Amiot |pêşnav3=Catherine E. |tarîx=2007-05-23 |sernav=Language planning and French-English bilingual communication: Montreal field studies from 1977 to 1997 |url=https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.1515/IJSL.2007.031/html |kovar=degruyterbrill |ziman=en |cild=2007 |hejmar=185 |rr=187–224 |doi=10.1515/IJSL.2007.031 |issn=1613-3668 }}</ref> Her çend ji %82 zêdetir kanadayiyên fransîaxêv li Quebecê dijîn bijîn jî, li New Brunswick, Alberta û Manitobayê nifûsek girîng a fransîaxêv heye û Ontario li derveyî Quebecê xwedî nifûsa herî mezin a fransîaxêv e.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Constitution of Canada: A Contextual Analysis |paşnav=Webber |pêşnav=Jeremy |weşanger=Bloomsbury Publishing |tarîx=2015-04-30 |isbn=978-1-78225-631-1 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=f357BwAAQBAJ&pg=PA214 }}</ref> New Brunswick, tenê parêzgeha fermî ya duzimanî ye ku xwedî kêmneteweyeke fransî ya akadî ye ku ji sedî 33ê nifûsa parêzgehê pêk tîne.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Language and Space: An International Handbook of Linguistic Variation |paşnav=Auer |pêşnav=Peter |weşanger=Walter de Gruyter |tarîx=2010 |isbn=978-3-11-018002-2 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=2_aPmMkzK_AC&pg=PA387 |paşnav2=Schmidt |pêşnav2=Jürgen Erich }}</ref> Her wiha komên akadî li başûrê rojavayê Nova Scotiayê ya li girava Cape Breton û li navendê û li rojavayê girava Prince Edwardê hene.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Bilingual Today, United Tomorrow: Official Languages in Education and Canadian Federalism |paşnav=Hayday |pêşnav=Matthew |weşanger=McGill-Queen's Press - MQUP |tarîx=2005-12-20 |isbn=978-0-7735-5996-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=3D6LPBGT59kC&pg=PA49 }}</ref>
Li parêzgehên din zimanên fermî tuneye lê fransî wekê zimanê perwerdeyê, li dadgehan û ji bo xizmetên din ên hikûmetê, ji xeynî zimanê îngilîzî tê bikar anîn. Manitoba, Ontario û Quebec destûrê didin ku hem îngilîzî û hem jî fransî di meclîsên parêzgehê de werin axavtin û qanûn bi her du zimanan têne derxistin. Li Ontarioyê, zimanê fransî xwedî hinek statûyên qanûnî ye lê bi tevahî wekê zimanê fermî nayê pejirandin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Crosswords: language, education, and ethnicity in French Ontario |paşnav=Heller |pêşnav=Monica |weşanger=Mouton de Gruyter |tarîx=2003 |isbn=978-3-11-017687-2 |cih=Berlin ; New York }}</ref> 11 komên zimanên xwemalî hene ku ji zêdetirî 65 ziman û zaravayên cuda pêk tên.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www150.statcan.gc.ca/n1/pub/89-589-x/4067801-eng.htm |sernav=Initial findings of the 2001 Aboriginal Peoples Survey: Aboriginal languages |malper=www150.statcan.gc.ca |roja-gihiştinê=2026-02-02 |ziman=en }}</ref> Çend zimanên xwemalî li herêmên bakurê jojava xwedî statûya fermî ne. Zimanê inuktitutê zimanê piranî ya li Nunavut e û yek ji sê zimanên fermî yên li herêmê ye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Unfinished Constitutional Business?: Rethinking Indigenous Self-determination |paşnav=Studies |pêşnav=Australian Institute of Aboriginal and Torres Strait Islander |weşanger=Aboriginal Studies Press |tarîx=2005 |isbn=978-0-85575-466-2 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=mxreMX_cf4EC&pg=PA180 }}</ref>
Li gorî hêjmara nifûsa sala 2021ê, zêdetirî 7,8 milyon kanadayî zimaneke nefermî wekê zimanê xwe yê yekem destnîşan kirine. Hinek ji zimanên dayikê yên nefermî yên herî berbelav mandarînî (679.255 axaftvanên zimanê dayikê), punjabî (666.585 axavtvan), kantonî (553.380 axavtvan), spanî (538.870 axavtvan), erebî (508.410 axavtvan), tagalogî (461.150 axavtvan), îtalî (319.505 axavtvan), almanî (272.865 axavtvan) û zimanê tamîlî (237.890 axavtvan) ye. Di heman demê de welat malavaniya gelek zimanên îşaretan dike ku hinek ji wan xwemalî ne.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Sign Languages of the World: A Comparative Handbook |paşnav=Jepsen |pêşnav=Julie Bakken |weşanger=Walter de Gruyter GmbH & Co KG |tarîx=2015-10-16 |isbn=978-1-61451-817-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=5ZqnCgAAQBAJ&pg=PA702 |paşnav2=Clerck |pêşnav2=Goedele De |paşnav3=Lutalo-Kiingi |pêşnav3=Sam |paşnav4=McGregor |pêşnav4=William B. }}</ref> Zimanê îşareta Quebecê (LSQ) bi giranî li Quebecê tê bikaranîn.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Canadian Dictionary of ASL |paşnav=Bailey |pêşnav=Carole Sue |weşanger=University of Alberta |tarîx=2002-06-27 |isbn=978-0-88864-300-1 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=_D_ZRFm_4EsC&pg=PR11 |paşnav2=Dolby |pêşnav2=Kathy |paşnav3=Campbell |pêşnav3=Hilda Marian |paşnav4=Deaf |pêşnav4=Canadian Cultural Society of the }}</ref>
=== Dîn ===
Kanada ji aliyê dînê ve pirreng e û cûrbecûr bawerî û kevneşopiyan vedihewîne.<ref name="Government2021">{{Jêder-malper |url=https://www150.statcan.gc.ca/n1/pub/75-006-x/2021001/article/00010-eng.htm |sernav=Religiosity in Canada and its evolution from 1985 to 2019 |malper=www150.statcan.gc.ca |tarîx=2021-10-28 |roja-gihiştinê=2026-02-02 |paşnav=Government of Canada |pêşnav=Statistics Canada }}</ref> Destûra Kanadayê behsa Xwedê dike; lêbelê li Kanadayê dêreke fermî tune ye û hikûmet bi fermî pabendî pirrengiya dînî ye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Law and Religious Pluralism in Canada |paşnav=Moon |pêşnav=Richard J. |weşanger=UBC Press |tarîx=2009-05-01 |isbn=978-0-7748-5853-3 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=ah66SQsk4hAC&pg=PA1 }}</ref> Azadiya dînî li Kanadayê mafekî mirovî ye ku bi destûrê tê parastin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Religions of Canadians |paşnav=Scott |pêşnav=Jamie S. |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2012-01-01 |isbn=978-1-4426-0516-9 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=GbZJ2ZszYw8C&pg=PA345 }}</ref>
Rêjeyên pabendbûna bi dînê û baweriyan ji salên 1970î vir ve bi berdewamî kêm dibin.<ref name="Government2021"/> Digel ku xiristiyanî, piştî ku carekê ji bo çand û jiyana rojane ya Kanadayê navendî û yekpare bû, di paşketinê de ye ku Kanada bûye dewleteke sekuler.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Recent Social Trends in Canada, 1960-2000 |paşnav=Roberts |pêşnav=Lance W. |weşanger=McGill-Queen's Press - MQUP |tarîx=2005 |isbn=978-0-7735-2955-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=qnPOqwsR5UsC&pg=PA359 }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Religion and Ethnicity in Canada |paşnav=Bramadat |pêşnav=Paul |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2009-01-01 |isbn=978-1-4426-1018-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=VymssyK1Hs0C&pg=PA3 |paşnav2=Seljak |pêşnav2=David }}</ref> Her çend piraniya Kanadayiyan ol di jiyana xwe ya rojane de ne girîng dibînin jî, ew hêj jî baweriya xwe bi Xwedê tînin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=International Perspectives on Organizational Behavior and Human Resource Management |paşnav=Punnett |pêşnav=Betty Jane |weşanger=Routledge |tarîx=2015-02-12 |isbn=978-1-317-46745-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=tG2mBgAAQBAJ&pg=PA116 }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Through a Lens Darkly: How the News Media Perceive and Portray Evangelicals |paşnav=Haskell |pêşnav=David M. |weşanger=Clements Publishing Group |tarîx=2009 |isbn=978-1-894667-92-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=TzJMfNOR5O0C&pg=PA50 }}</ref> Bi gelemperî, pêkanîna dînê wekê mijareke taybet hatiye dîtin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Freedom of Religion and Belief: A World Report |paşnav=Boyle |pêşnav=Kevin |weşanger=Routledge |tarîx=2013-03-07 |isbn=978-1-134-72229-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=JxgFWwK8dXwC&pg=PT219 |paşnav2=Sheen |pêşnav2=Juliet }}</ref>
Li gorî daneyên sala 2021ê, xiristiyanî dînê herî mezin ê li Kanadayê ye ku katolîkên romayî ji sedî 29,9ê nifûsê pêk tînin û baweriya herî zêde yê Kanadayê ye. Piştî katolîkên romayî, xiristiyanên ku ji sedî 53,3ê nifûsa welat pêk tînin, ji %34,6 kesên bê dîn tên ku xwediyê ti baweriyeke dînî nînin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www150.statcan.gc.ca/n1/daily-quotidien/130508/dq130508b-eng.htm?HPA |sernav=The Daily — 2011 National Household Survey: Immigration, place of birth, citizenship, ethnic origin, visible minorities, language and religion |malper=www150.statcan.gc.ca |tarîx=2013-05-08 |roja-gihiştinê=2026-02-02 |paşnav=Government of Canada |pêşnav=Statistics Canada }}</ref> Baweriyên li Kanadayê îslam (%4,9), hindûîzm (%2,3), sîkîzm (%2,1), bûdîzm (%1,0), cihûtî (%0,9) û ruhanîyeta xwemalî (%0,2) ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=9810034201 |sernav=Religion by visible minority and generation status: Canada, provinces and territories, census metropolitan areas and census agglomerations with parts |malper=www150.statcan.gc.ca |tarîx=2022-10-26 |roja-gihiştinê=2026-02-02 |paşnav=Government of Canada |pêşnav=Statistics Canada }}</ref> Piştî Hindistanê, Kanada xwediyê duyem nifûsa baweriya sîkîzm a neteweyî ya herî mezin e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://laws.justice.gc.ca/eng/AnnualStatutes/2019_5/FullText.html |sernav=Consolidated federal laws of Canada, Sikh Heritage Month Act |malper=laws.justice.gc.ca |tarîx=2025-10-03 |roja-gihiştinê=2026-02-02 |paşnav=Branch |pêşnav=Legislative Services }}</ref>
=== Tendûrûstî ===
Lênihêrîna tenduristiyê li Kanadayê bi rêya pergalên lênêrîna tenduristiyê yên parêzgeh û herêmî yên ku bi awayekî nefermî jê re Medicare tê gotin, tê berdewam kirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Researching Quality in Care Transitions: International Perspectives |paşnav=Aase |pêşnav=Karina |weşanger=Springer |tarîx=2017-09-15 |isbn=978-3-319-62346-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=Jvs1DwAAQBAJ&pg=PA128 |paşnav2=Waring |pêşnav2=Justin |paşnav3=Schibevaag |pêşnav3=Lene }}</ref> Xebatên tenduristiyê bi rêziknameyên qanûna tenduristiyê ya Kanadayê ya 1984an ve tê rêvebirin û gerdûnî ye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Medicare: Canada's right to health |paşnav=Bégin |pêşnav=Monique |weşanger=Optimum Pub. International |tarîx=1988 |isbn=978-0-88890-219-1 |cih=Montréal }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Government Relations in the Health Care Industry |paşnav=Leatt |pêşnav=Peggy |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=2003-03-30 |isbn=978-1-56720-513-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=2_y6J647QFoC&pg=PA81 |paşnav2=Mapa |pêşnav2=Joseph }}</ref> Gihîştina gerdûnî ya xizmetên tenduristiyê yên bi fînanse kirina dahata giştî "ji aliyê kanadayîyan ve pir caran wekê nirxek bingehîn tê dîtin ku sîgortaya tenduristiyê ya neteweyî ji bo her kesî li her deverê welêt ku ew lê dijîn misoger dike".<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.parl.gc.ca/Content/SEN/Committee/372/soci/rep/repoct02vol6part7-e.htm |sernav=The Health of Canadians: The Federal Role - Final Report |malper=www.parl.gc.ca |roja-gihiştinê=2026-02-03 }}</ref> Nêzîkî ji sedî 30ê lênêrîna tenduristiyê ya Kanadayê bi rêya sektora taybet tê dayîn.<ref name="Kroll2012">{{Jêder-kitêb |sernav=Capitalism Revisited: How to Apply Capitalism in Your Life |paşnav=Kroll |pêşnav=David |weşanger=Dorrance Publishing Company, Incorporated |tarîx=2012 |isbn=978-1-4349-1768-3 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=STnr1N89LIUC&pg=PA126 |paşnav2=Ph.D |pêşnav2=David Kroll }}</ref> Ev bi piranî ji bo xizmetên ku ji aliyê Medicare ve nayên nixumandin an jî qismî nayên nixumandin ku wekê dermanên bi reçete, diransazî û optometrî tê dayîn.<ref name="Kroll2012"/> Nêzîkî ji sedî 65 heta 75ê kanadayiyan xwedî yek ji cureyên sîgortaya tenduristiyê ya temamkar in ku gelek ji wan vê xizmetê bi rêya kardêrên xwe an jî gihîştina bernameyên xizmetguzariya civakî ya duyem distînin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=An International Comparison of Financial Consumer Protection |paşnav=Chen |pêşnav=Tsai-Jyh |weşanger=Springer |tarîx=2018-06-22 |isbn=978-981-10-8441-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=1bBhDwAAQBAJ&pg=PA93 }}</ref>
[[Wêne:OECD health expenditure per capita by country.svg|thumb|Lêçûnên tenduristiyê û fînansekirî ya li gorî welatan. Tevahî lêçûnên tenduristiyê yên serê kesî bi dolarên amerîkî.]]
Wek gelek welatên pêşketî yên din, Kanada jî ji ber guherîna demografîk ber bi nifûseke pîr û qal ve û nifûsa zêdetir teqawîdbûyî û kêmtir mirovên di temenê xebatê de, lêçûnên tenduristiyê zêde bûye. Di sala 2021ê de, temenê navînî ya li Kanadayê 41,9 sal bû.<ref name=":4"/> Temenê jiyanê ya li welat 81,1 sal e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.disabled-world.com/calculators-charts/ca-lifespan.php |sernav=Canadian Life Expectancy by Province and Territory {{!}} DW |malper=www.disabled-world.com |tarîx=2017-05-12 |roja-gihiştinê=2026-02-03 |ziman=en-US |paşnav=World |pêşnav=Disabled }}</ref> Raporek ji aliyê berpirsê tenduristiya giştî yê sala 2016an ve dîtin ku ji sedî 88ê kanadayiyan ku yek ji rêjeyên herî bilind ên nifûsê di nav welatên G7 de ye, diyar kiriye ku "tenduristiya wan baş an pir baş e".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.canada.ca/en/public-health/corporate/publications/chief-public-health-officer-reports-state-public-health-canada/2016-health-status-canadians/page-7-how-healthy-are-we-perceived-health.html |sernav=Archived - Health Status of Canadians 2016: Report of the Chief Public Health Officer - How healthy are we? - Perceived health |malper=www.canada.ca |tarîx=2016-12-15 |roja-gihiştinê=2026-02-03 |paşnav=Canada |pêşnav=Public Health Agency of |archive-date=2019-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190506134431/https://www.canada.ca/en/public-health/corporate/publications/chief-public-health-officer-reports-state-public-health-canada/2016-health-status-canadians/page-7-how-healthy-are-we-perceived-health.html |url-status=dead }}</ref> Ji sedî heştêyê kanadayî radigihînin ku herî kêm yek faktorek rîska sereke ji bo nexweşiya kronîk heye ku di nav van de cixarekêşandin, neçalakiya laşî, xwarina ne tendurist an jî bikaranîna zêde yê alkolê heye.<ref name="Gregory2019">{{Jêder-kitêb |sernav=Fundamentals: Perspectives on the Art and Science of Canadian Nursing |paşnav=Gregory |pêşnav=david |weşanger=Lippincott Williams & Wilkins |tarîx=2019-01-03 |isbn=978-1-4963-9850-5 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=uEeCDwAAQBAJ&pg=PT75 |paşnav2=Stephens |pêşnav2=Tracey |paşnav3=Raymond-Seniuk |pêşnav3=Christy |paşnav4=Patrick |pêşnav4=Linda }}</ref> Kanada di nav welatên OECDyê de yek ji rêjeyên herî bilind ên kesên bi kîlo ne ku dibe sedema nêzîkî 2,7 milyon nexweşiyên diyabetê.<ref name="Gregory2019" /> Çar nexweşiyên kronîk - penceşêr, (sedema sereke ya mirinê) nexweşiyên dil û demaran, nexweşiyên rêyên nefesê û nexweşiya diyabetê ye ku dibe sedema mirina ji sedî 65ê mirinên li Kanadayê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.canada.ca/en/public-health/services/publications/healthy-living/how-healthy-canadians.html |sernav=How Healthy are Canadians? |malper=www.canada.ca |tarîx=2017-03-08 |roja-gihiştinê=2026-02-03 |paşnav=Canada |pêşnav=Public Health Agency of }}</ref> Li Kanadayê bi qasî 8 milyon mirovên ji 15 salî û mezintir hene ku kesên seqet in.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www150.statcan.gc.ca/n1/daily-quotidien/231201/dq231201b-eng.htm |sernav=The Daily — Canadian Survey on Disability, 2017 to 2022 |malper=www150.statcan.gc.ca |tarîx=2023-12-01 |roja-gihiştinê=2026-02-03 |paşnav=Government of Canada |pêşnav=Statistics Canada }}</ref>
Di sala 2024an de, Enstîtuya Kanadayê ya Agahdariya Tenduristiyê texmîn kiriye ku lêçûnên tenduristiyê gihîştine 372 milyar dolar, an jî ji sedî 12,4ê GDPya Kanadayê ya wî salê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cihi.ca/en/national-health-expenditure-trends |sernav=National health expenditure trends {{!}} CIHI |malper=www.cihi.ca |roja-gihiştinê=2026-02-03 }}</ref> Di sala 2022an de, lêçûnên serê kesî yên Kanadayê li ser lêçûnên tenduristiyê di nav pergalên lênihêrîna tenduristiyê yên OECDyê de di rêza 12em de bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.oecd.org/en/data/indicators/health-spending.html |sernav=Health spending |malper=OECD |roja-gihiştinê=2026-02-03 |ziman=en }}</ref> Kanada ji destpêka salên 2000an vir ve di piraniya nîşanekên tenduristiyê yên OECDyê de nêzîkî navînî an jî li jor performansê nîşan daye ku di warê demên li bendê û gihîştina lênêrînê de li jor navînî ya nîşanekên OECDyê ye û di warê kalîteya lênêrînê û bikaranîna çavkaniyan de Kanada xwedî puanên navînî ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.oecd.org/canada/Health-at-a-Glance-2017-Key-Findings-CANADA.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=www.oecd.org |roja-gihiştinê=2026-02-03 }}</ref> Rapora Fona Hevbendiyê ya 2021ê ku pergalên tenduristiyê yên 11 welatên herî pêşketî berawird dike, Kanada di rêza duyem a dawîn de bi cih kiriye.<ref name=":6">{{Jêder-malper |url=https://www.commonwealthfund.org/publications/fund-reports/2021/aug/mirror-mirror-2021-reflecting-poorly |sernav=Mirror, Mirror 2021: Reflecting Poorly |malper=www.commonwealthfund.org |tarîx=2021-08-04 |roja-gihiştinê=2026-02-03 |ziman=en }}</ref> Xalên lawaz ên tenduristiyê ku hatine destnîşankirin ev in: rêjeya mirina pitikan a berawirdî bilindtir, belavbûna nexweşiyên kronîk, demên dirêj ên li bendêbûna xizmeta tenduristiyê, kêmbûna lênihêrîna piştî demjimêrên kar û nebûna dermanên bi reçete û xizmeta tenduristiyê ya diranan ku li derveyê vegir a xizmeta tenduristiyê ye.<ref name=":6"/> Pirsgirêkeke ku her ku diçe zêde dibe di sîstema tenduristiyê ya Kanadayê de kêmbûna pisporên tenduristiyê ye û kapasîteya nexweşxaneyane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cihi.ca/en/book/export/html/10799 |sernav=Taking the pulse: A snapshot of Canadian health care, 2023 |malper=www.cihi.ca |roja-gihiştinê=2026-02-03 }}</ref>
=== Perwerdehî ===
Perwerde li Kanadayê bi piranî ji aliyê hikûmetên federal, parêzgeh û herêmî ve bi awayekî giştî tê peyda kirin, fînanse kirin û çavdêrî kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://metronews.ca/news/canada/1347155/2015-federal-budget-disappointing-for-post-secondary-students-cfs/ |sernav=2015 federal budget ‘disappointing’ for post-secondary students: CFS {{!}} Metro |malper=metronews.ca |roja-gihiştinê=2026-02-03 |ziman=en |roja-arşîvê=2015-06-03 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150603103455/http://metronews.ca/news/canada/1347155/2015-federal-budget-disappointing-for-post-secondary-students-cfs/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Perwerdehî ya welat di bin desthilata parêzgehê de ye û mufredata parêzgehê ji aliyê hikûmeta wê ve tê çavdêrîkirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Innovations in Governmental Accounting |paşnav=Montesinos |pêşnav=Vicente |weşanger=Springer Science & Business Media |tarîx=2013-06-29 |isbn=978-1-4757-5504-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=rqzwBwAAQBAJ&pg=PA305 |paşnav2=Vela |pêşnav2=José Manuel }}</ref> Perwerde li Kanadayê bi gelemperî ji perwerdehiya seretayî, piştre perwerdehiya navîn û perwerdehiya piştî perwerdehiya navîn pêk tê. Perwerde ya welat hem bi zimanê îngilîzî û hem jî bi zimanê fransî li piraniya deverên Kanadayê peyda dibe.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Greenwood Encyclopedia of Children's Issues Worldwide |paşnav=Epstein |pêşnav=Irving |weşanger=Greenwood Press |tarîx=2008 |isbn=978-0-313-33617-1 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=FI3zJQzOdcIC&pg=PA73 }}</ref> Li Kanadayê hejmareke mezin ji zanîngehan heye ku hema hema hemî ji wan bi çavkaniyên giştî têne fînansekirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Handbook of Canadian Higher Education |paşnav=Shanahan |pêşnav=Theresa |weşanger=McGill-Queen's University Press |tarîx=2016-02-08 |isbn=978-1-55339-506-5 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=VpcHDAAAQBAJ&pg=PA59 |paşnav2=Nilson |pêşnav2=Michelle |paşnav3=Broshko |pêşnav3=Li Jeen }}</ref> Sê zanîngehên herî baş ên welêt Zanîngeha Toronto, Zanîngeha McGillê û Zanîngeha British Columbia ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.topuniversities.com/world-university-rankings |sernav=QS World University Rankings 2026: Top global universities |malper=Top Universities |tarîx=2026-01-28 |roja-gihiştinê=2026-02-03 |ziman=en }}</ref> Zanîngeha herî mezin Zanîngeha Torontoyê ye ku zêdetirî 85,000 xwendekarên zanîngehê hene.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=University of Toronto: An Architectural Tour (The Campus Guide) 2nd Edition |paşnav=Richards |pêşnav=Larry Wayne |weşanger=Chronicle Books |tarîx=2019-04-02 |isbn=978-1-61689-824-3 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=ZTKODwAAQBAJ&pg=PA11 }}</ref>
Li gorî raporek OECDyê ya sala 2022an Kanada yek ji welatên herî xwendewar ên cîhanê ye ku kanadayî di warê perwerdehiya bilind wergirtî de di rêza yekem a cîhanê de ne û zêdetirî ji sedî 56 ji ji kesên kanadayî herî kêm xwedî bawernameya zanîngeh an kolejê ya lîsansê bi dest xistine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www150.statcan.gc.ca/n1/daily-quotidien/221130/dq221130a-eng.htm |sernav=The Daily — Canada leads the G7 for the most educated workforce, thanks to immigrants, young adults and a strong college sector, but is experiencing significant losses in apprenticeship certificate holders in key trades |malper=www150.statcan.gc.ca |tarîx=2022-11-30 |roja-gihiştinê=2026-02-03 |paşnav=Government of Canada |pêşnav=Statistics Canada }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://gpseducation.oecd.org/ |sernav=OECD Education GPS |malper=gpseducation.oecd.org |roja-gihiştinê=2026-02-03 }}</ref> Kanada bi navincî ji sedî 5,3ê GDPya xwe li ser perwerdehiyê xerc dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theglobaleconomy.com/Canada/Education_spending/ |sernav=Canada Education spending, percent of GDP - data, chart |malper=TheGlobalEconomy.com |roja-gihiştinê=2026-02-03 |ziman=en }}</ref> Welat gelek veberhênanan li perwerdehiya bilind dike (zêdetirî 20.000 dolarê amerîkî ji bo her xwendekarekî xerc dike).<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.oecd.org/education/skills-beyond-school/48630868.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=www.oecd.org |roja-gihiştinê=2026-02-03 }}</ref> Ji sala 2022an pê ve, ji sedî 89ê kesên di navbera temenên 25 û 64 salî de bawernameyeke wekhev a lîseyê wergirtine ku li gorî navînîya OECDyê ji sedî 75 e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.oecd.org/en/about/programmes/ines.html |sernav=INES: Indicators of Education Systems Programme |malper=OECD |roja-gihiştinê=2026-02-03 |ziman=en }}</ref>
== Çand ==
Ji aliyê dîrokî ve Kanada ji aliyê çand û kevneşopiyên brîtanî, fransî û kevneşopiyan nifûsa xwemalî ve bi bandor bûye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Aboriginal Peoples of Canada: A Short Introduction |paşnav=Magocsi |pêşnav=Paul R. |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2002-10-19 |isbn=978-0-8020-8469-9 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=GkAuYRVjlE8C&pg=PA3 }}</ref> Di sedsala 20an de, kanadayiyên bi neteweyên afrîkî, karayîbî û asyayî cihêrengî li nasnameya kanadayî û çanda Kanadayê kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://brill.com/view/journals/ijgr/5/1/article-p33_3.xml |sernav=journals |malper=brill.com |roja-gihiştinê=2026-02-03 |doi=10.1163/15718119720907408 }}</ref> Çanda Kanadayê ji rêza fireh a neteweyên pêkhatî yên xwe bandorê werdigire û polîtîkayên ku civakek dadperwer pêş dixin bi destûrî têne parastin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Moral Foundations of Canadian Federalism: Paradoxes, Achievements, and Tragedies of Nationhood |paşnav=LaSelva |pêşnav=Samuel Victor |weşanger=McGill-Queen's Press - MQUP |tarîx=1996 |isbn=978-0-7735-1422-5 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=rcqMl9MK_x0C&pg=PA86 }}</ref> Ji salên 1960an vir ve, Kanada girîngî daye mafên mirovan ku hemî gelê xwe di nav de bigire.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Conway |pêşnav=Shannon |tarîx=2018 |sernav=From Britishness to Multiculturalism: Official Canadian Identity in the 1960s |url=https://journals.openedition.org/eccs/1118 |kovar=Études canadiennes / Canadian Studies. Revue interdisciplinaire des études canadiennes en France |ziman=en |hejmar=84 |rr=9–30 |doi=10.4000/eccs.1118 |issn=0153-1700 }}</ref> Nasnameya kanadayî di navbera salên 1960î û 1970î de ji bingeha xwe ya sereke ya li Brîtanyayê ber bi pirçandî ve çûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://journals.openedition.org/eccs/pdf/1118 |sernav=Wayback Machine |malper=journals.openedition.org |roja-gihiştinê=2026-02-03 }}</ref>
Siyaseta fermî ya dewletê ya pirçandîbûnê pir caran wekî yek ji destkeftiyên girîng ên Kanadayê tê binavkirin û hêmanek sereke ya cihêkar a nasnameya kanadayî ye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Multiculturalism and Religious Identity: Canada and India |paşnav=Beaman |pêşnav=Lori G. |weşanger=McGill-Queen's University Press |tarîx=2014 |isbn=978-0-7735-9220-9 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=e4NLBAAAQBAJ&pg=PA237 |paşnav2=Sikka |pêşnav2=Sonia }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Fire Now: Anti-Racist Scholarship in Times of Explicit Racial Violence |paşnav=Johnson |pêşnav=Azeezat |weşanger=Zed Books Ltd. |tarîx=2018-11-15 |isbn=978-1-78699-382-3 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=Ib2rDwAAQBAJ&pg=PT148 |paşnav2=Joseph-Salisbury |pêşnav2=Remi |paşnav3=Kamunge |pêşnav3=Beth }}</ref> Li Quebecê, nasnameya çandî ya xurt heye û çandeke fransî ya kanadayî heye ku ji çanda îngilîzî ya kanadayî cuda ye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Political Culture and Constitutionalism: A Comparative Approach |paşnav=Franklin |pêşnav=Daniel P. |weşanger=M.E. Sharpe |tarîx=1995 |isbn=978-1-56324-416-2 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=NtvKidOH9pgC&pg=PA61 |paşnav2=Baun |pêşnav2=Michael J. }}</ref> Bi tevayî, Kanada di teorîyê de mozaîkek çandî ya jêrçandên etnîkî yên herêmî ye ku xwedî deverên cihêreng û çanda bincure ya etnîkî ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://muse.jhu.edu/verify?url=%2Farticle%2F270817&r=703561 |sernav=Project MUSE -- Verification required! |malper=muse.jhu.edu |roja-gihiştinê=2026-02-03 |doi=10.1353/ces.0.0069 }}</ref>
=== Sembol ===
[[Wêne:Beaver sculpture, Centre Block.jpg|thumb|çep|Dayika Beaver li ser Bircê Aştiyê ya parlamentoya Kanadayê. Pênc kulîlkên li ser mertale nûnertiya her yek etnîsîteyê dikin—gula Tudor: îngilîzî; fleur de lis: fransî; xiyar: skotlandî; şamrock: îrlandî; û pîvaz: galî.]]
Mijarên xwezayê, pêşeng, nêçîrvan û bazirganan di pêşveçûna destpêkê ya sembolîzma Kanadayê de roleke girîng lîstine.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.canadiana.org/citm/themes/pioneers/pioneers7_e.html |sernav=Canada in the Making - Aboriginals: Treaties & Relations |malper=www.canadiana.org |roja-gihiştinê=2026-02-03 }}</ref> Sembolên nûjen erdnîgarî ya welêt, avhewaya bakur, şêwazên jiyanê û kanadayîkirina sembolên kevneşopî yên ewropî û xwecihî tekez dikin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Canadianization Movement: Emergence, Survival, and Success |paşnav=Cormier |pêşnav=Jeffrey |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2004-04-30 |isbn=978-1-4426-8061-6 |ziman=en |url=https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.3138/9781442680616/html |doi=10.3138/9781442680616 }}</ref> Bikaranîna pelê gûzê wekî sembolek vedigere destpêka sedsala 18an a li Fransaya nû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fraser.cc/FlagsCan/Nation/NatSym.html#r10 |sernav=National Symbols |malper=www.fraser.cc |roja-gihiştinê=2026-02-03 }}</ref> Pelê gûzê li ser alên niha û yên berê yên Kanadayê û li ser sembola Kanadayê hatiye xêzkirin.<ref name=":5">{{Jêder-malper |url=https://publications.gc.ca/site/eng/9.693005/publication.html |sernav=Symbols of Canada : CH4-130/2010E-PDF - Government of Canada Publications - Canada.ca |malper=publications.gc.ca |roja-gihiştinê=2026-02-03 |ziman=en |paşnav=Government of Canada, Public Services and Procurement Canada, Integrated Services Branch, Government Information Services, Publishing and Depository Services }}</ref> Tartana fermî ya Kanadayê ku wekê "tartana pelê gûzê" tê zanîn, rengên pelê gûzê di nav demsalan de nîşan dide ku di biharê de kesk, di destpêka payîzê de zêrîn, di sermaya yekem de sor e û piştî ketinê jî qehweyî ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.thestar.com/ |sernav=Breaking News - Headlines & Top Stories {{!}} The Star |malper=Toronto Star |tarîx=2026-02-03 |roja-gihiştinê=2026-02-03 |ziman=en |paşnav=Star |pêşnav=Toronto }}</ref> Nîşanên Kanadayê bi awayekî nêzîk dişibin nîşaneyên Keyaniya Yekbûyî ku bi hêmanên fransî û yên cihêreng ên kanadayî ku li cihê yên ji guhertoya brîtanî hatine wergirtin, hatine zêdekirin an jî li şûna wan hatine zêdekirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Historical Dictionary of Canada |paşnav=Gough |pêşnav=Barry M. |weşanger=Bloomsbury Publishing PLC |tarîx=2010-10-28 |isbn=978-0-8108-7504-3 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=z4xK6CasigkC&pg=PA71 }}</ref>
Sembolên din ên berbiçav sloganên neteweyî, "A mari usque ad mare" ("ji deryayê heta deryayê"),<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=History of Literature in Canada: English-Canadian and French-Canadian |paşnav=Nischik |pêşnav=Reingard M. |weşanger=Camden House |tarîx=2008 |isbn=978-1-57113-359-5 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=VYgTaGwa4nsC&pg=PA113 }}</ref> werzîşên hokeya ser qeşayê û lacrosse, bever, qazê Kanadayê, mêşhingiv, hespê Kanadayê, Polîsê Siwarî yê Qraliyetê yê Kanadayî, Girên Rockî yên Kanadayî û di demên dawî de, totemê xwemalî û Inuksuk hene.<ref name=":5"/><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Sociology in Action, Canadian Edition, 2nd ed. |isbn=978-0-17-672841-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=R0hwCgAAQBAJ&pg=PT92 }}</ref> Xwarinên kanadayî yên wekê bîraya Kanadayê, şerbeta gûzê, barên Nanaimo, tartên rûnê û xwarinên Quebecê yên poutine û tourtière, ligel tiştên materyalî yên wek tuques, kanoe û lepikên Hudson's Bay wekê bêhempa yên kanadayî hatine pênasekirin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Maynard |pêşnav=Steven |tarîx=2001 |sernav=The Maple Leaf (Gardens) Forever: Sex, Canadian Historians and National History |url=https://doi.org/10.3138/jcs.36.2.70 |kovar=Journal of Canadian Studies |cild=36 |hejmar=2 |rr=70–105 |doi=10.3138/jcs.36.2.70 |issn=0021-9495 }}</ref>
== Not ==
{{Notelist}}
== Çavkanî ==
{{çavkanî}}
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Canada}}
{{Welatên Amerîkayê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Avabûnên 1867an li Kanadayê]]
[[Kategorî:Bakurê Amerîkayê]]
[[Kategorî:Dewletên endamê Neteweyên Yekbûyî]]
[[Kategorî:Dewletên endamê NATOyê]]
[[Kategorî:Dewletên Amerîkaya Bakur]]
[[Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1867an de hatine avakirin]]
[[Kategorî:Endamên G20ê]]
[[Kategorî:Kanada| ]]
j9zoq0701pnpjr5tt09esd0gdwdkg7l
1995485
1995484
2026-04-02T05:12:20Z
Balyozbot
42414
[[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan
1995485
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank welat2/wîkîdane
}}
'''Kanada'''{{Efn|bi navên '''Kenada'''<ref>{{Jêder-kitêb|sernav=[[Roja Nû (kovar)|Roja Nû, 1943-1946]] |paşnav=Bedirxan |pêşnav=Kamiran Alî |weşanger=Uppsala: Jîna Nû |sal=1986 |rûpel=33:2 }}</ref> yan '''Kenede'''<ref>{{Jêder-kitêb|sernav=[[Ronahî (kovar)|Ronahî Hejmar 1-28 (1942-1945)]] |paşnav=Bedirxan |pêşnav=Celadet Alî |weşanger=Uppsala: Jîna Nû |sal=1985 |rûpel=259 }}</ref> jî tê nasîn, }} (bi [[Zimanê inglîzî|inglîzî]] û [[Zimanê fransî|fransî]]: ''Canada'') welatekî federaliyê li [[Amerîkaya Bakur]] e ku ji deh parêzgeh û ji sê herêman pêk tê ku ji [[Okyanûsa Atlantîk]]ê heta [[Okyanûsa Mezin|Okyanûsa Pasîfîk]] û ber bi bakur ve heta [[Okyanûsa Arktîk]]ê dirêj dibe. Kanada ji aliyê rûberê ve duyem welatê herî mezin ê cîhanê ye ku ew dike duyemîn welatê herî mezin e û ji aliyê dêrîjbêna peravê re welatê yekem e ku xwedî dirêjtirîn perava deryayê ye. Sinorê bi [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] re dirêjtirîn sînorê bejahî yê navneteweyî ye. Welat xwediyê herêmên meteorolojîk û jeolojîk ên cûrbicûr e. Nifûsa Kanadayê 41 milyon e ku piraniya nifûsê li deverên bajarî dijîn û deverên mezin ên berfireh bi gelemperî nifûs lê kêm e. Paytexta Kanadayê [[Ottawa]] ye û sê herêmên wê yên herî mezin ên metropolî [[Toronto]], [[Montreal]] û [[Vancouver]] e.
Gelên xwemaliyên Kanadayê bi hezaran salan e ku li herêma ku niha Kanada ye, bi berdewamî dijîn. Di sedsala 16an de di dema seferên brîtanî û fransî de brîtanî û fransî pêşî peravên [[Okyanûsa Atlantîk|Atlantîkê]] dibînin û paşê jî Kanadayê bi cih dibin. Di encama gelek pevçûnên çekdarî de, [[Fransa]]yê di sala 1763an de hema hema hemî dest ji koloniyên xwe yên li [[Amerîkaya Bakur]] berdaye. Di sala 1867an de, bi yekbûna sê koloniyên brîtanî yên Amerîkaya Bakur bi rêya konfederasyonê, Kanada wekê serweriyek federal ê ku ji çar parêzgehan pêk dihat, hatiye damezrandin. Bi vê awayê parêzgeh û herêman hatine yekkirin ku bûye sedema koçberkirina nifûsên xwemalî û pêvajoyeke herêma xweseriyê û cûda bûna ji [[Keyaniya Yekbûyî]]. Ev serwerî bi statuya Westminster a sala 1931ê re hatiye ragihandin û bi qanûna Kanadayê ya 1982an gihîşt lûtkeyê ku girêdayîbûna qanûnî ya bi parlamena Keyaniya Yekbûyî qut kiriye.
Kanada li gorî kevneşopiya Westminster demokrasiyeke parlemanî û monarşiyeke destûrî ye. Serokê hikûmetê ya welêt serokwezîr e ku bi şiyana xwe ya bidestxistina baweriya Meclisa Awam a hilbijartî, wezîfeyê digire û ji aliyê pafêzgerê giştî ve tê erkdar kirin ku nûnertiya monarşiya Kanadayê û serokê merasîmî ya dewletê dike. Ev welat beşek ji commonwealthê ye (yekîtiya milatê înglîzî) û di dadweriya federal de bi fermî de bi zimanê înglîzî û zimanê fransî, duzimanî ye. Di pîvandinên navneteweyî yên şefafiyeta hikûmetê, kalîteya jiyanê, pêşbaziya aborî, nûjenî, perwerde û mafên mirovan de Kanada di rêzeke pir bilind de ye. Welat yek ji neteweyên herî cihêreng û pirçandî yên cîhanê ye ku berhema koçberiya berfireh e. Têkiliya dirêj û tevlihev a Kanadayê bi Dewletên Yekbûyî re bandorek girîng li ser dîrok, aborî û çanda walat kiriye.
== Etîmolojî ==
Her çend gelek teorî li ser koka etîmolojîk a Kanadayê hatine pêşniyarkirin jî, niha tê qebûlkirin ku nav ji peyva ''kanata'' ya ji zimanê [[îrokêzên Saint-Lawrence]] tê ku tê wateya 'gund' an 'wargeh'.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Historical Dictionary of European Imperialism |paşnav=Olson |pêşnav=James S. |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=1991-09-30 |isbn=978-0-313-26257-9 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=uyqepNdgUWkC&pg=PA109 }}</ref> Di sala 1535an de, niştecihên xwemalî yên herêma bajarê Quebec a îro vê peyvê bi kar anîn e ku keşifgerê fransî Jacques Cartier ber bi gundê Stadaconayê ve bibin.<ref name="Rayburn2001">{{Jêder-kitêb |sernav=Naming Canada: Stories about Canadian Place Names |paşnav=Rayburn |pêşnav=Alan |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2001-01-01 |isbn=978-0-8020-8293-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=aiUZMOypNB4C&pg=PA14 }}</ref> Cartier paşê peyva Kanada bi kar aniye ku ne tenê ji bo wî gundê, ji bo tevahiya herêma ku di bin destê Donnacona (serokê Stadacona) de ye ku heta sala 1545an, pirtûk û nexşeyên ewropî dest pê kirine ku vê herêma piçûk a li kêleka Çemê Saint Lawrence wekê Kanada bi nav bikin.<ref name="Rayburn2001" />
Ji sedsala 16an heta destpêka sedsala 18an, navê Kanadayê beşa Fransaya nû rave dikir ku li kêleka Çemê Saint Lawrence bû.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Encyclopedia of Canada's peoples |weşanger=Published for the Multicultural History Society of Ontario by University of Toronto Press |tarîx=1999 |isbn=978-0-8020-2938-6 |cih=Toronto ; Buffalo |paşnavê-edîtor=Magocsi |pêşnavê-edîtor=Paul R. |paşnavê-edîtor2=Multicultural History Society of Ontario }}</ref> Piştî desteserkirina Fransaya nû yê ji aliyê Brîtanyayê ve, ev herêm ji sala 1763ê heta sala 1791ê wekî parêzgeha brîtanî ya Quebecê hatiye naskirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thecanadianencyclopedia.ca/en/article/province-of-quebec-1763-91 |sernav=Province of Quebec 1763-91 |malper=thecanadianencyclopedia.ca |roja-gihiştinê=2026-01-08 |ziman=en }}</ref> Di sala 1791ê de, herêm veguheriye du koloniyên brîtanî yê bi navê Kanadaya Jorîn û Kanadaya Jêrîn. Ev her du kolonî heta ku di sala 1841ê de wekî yekîtîya wan wekî Parêzgeha Kanadayê pêk hatiye, bi hev re wekê Kanada hatiye binavkirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=An Act to Re-write the Provinces of Upper and Lower Canada, and for the Government of Canada, 23d July, 1840 |paşnav=Britain |pêşnav=Great |weşanger=J.C. Fisher & W. Kimble |tarîx=1841 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=BCQtAAAAYAAJ&pg=PA20 }}</ref>
Piştî damezrandina konfederasyona di sala 1867an de, Kanada wekê navê yasayî yê welatê nû di Konferansa Londonê de hatiye pejirandin û peyva serdestî wekî sernavê welêt hate pejirandin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Holy nations and global identities: civil religion, nationalism, and globalisation |paşnav=Hvithamar |pêşnav=Annika |weşanger=Brill |tarîx=2009 |isbn=978-90-04-17828-1 |cih=Leiden |paşnav2=Warburg |pêşnav2=Margit |paşnav3=Jacobsen |pêşnav3=Brian Arly |series=International studies in religion and society }}</ref> Di salên 1950an de, peyva Serdestiya Kanadayê êdî ji hêla Keyaniya Yekbûyî ve nehatiye bikar anîn ku Kanada wekî "dewleta Hevbendiyê" hatiye dîtin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The New Elizabethan Age: Culture, Society and National Identity after World War II |paşnav=Morra |pêşnav=Irene |weşanger=Bloomsbury Publishing |tarîx=2016-09-30 |isbn=978-0-85772-867-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=b9OLDwAAQBAJ&pg=PT49 |paşnav2=Gossedge |pêşnav2=Rob }}</ref>
Qanûna Kanadayê ya sala 1982an ku destûra Kanadayê bi tevahî xistiye bin kontrola Kanadayê, tenê behsa navê Kanadayê dikir. Paşê di heman salê de, navê cejna neteweyî ya Kanadayê ji roja serdestiyê wekê roja Kanadayê hate guhertin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Canada and the British Empire |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2008 |isbn=978-0-19-927164-1 |cih=Oxford ; New York |paşnavê-edîtor=Buckner |pêşnavê-edîtor=Phillip A. |series=The Oxford history of the British Empire companion series }}</ref>
== Dîrok ==
=== Gelên xwemalî ===
Bi gelemperî tê texmînkirin ku xwemaliyên pêşîn ên [[Amerîkaya Bakur]] ji [[Sîbîrya]]yê bi rêya pira bejahî ya Beringê koç koçê deverê bûne û herî kêm 14.000 sal berê gihîştine wir.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=World Prehistory: A Brief Introduction |paşnav=Fagan |pêşnav=Brian M. |weşanger=Routledge |tarîx=2016 |isbn=978-1-317-34244-1 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=fMneCwAAQBAJ&pg=PA124 |paşnav2=Durrani |pêşnav2=Nadia }}</ref> Cihên arkeolojîk ên [[paleo-îndiyan]] li Old Crow Flats û Bluefish Cavesê ne ku du ji kevintirîn cihên jiyana mirovan a li Kanadayê ye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Circumpolar Health Atlas |paşnav=Young |pêşnav=T. Kue |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2012-01-01 |isbn=978-1-4426-4456-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=AwlYiuPAX-UC&pg=PT58 |paşnav2=Rawat |pêşnav2=Rajiv }}</ref> Taybetmendiyên civakên xwemaliyên wargehên berdewamî, çandinî, hiyerarşiyên civakî yên tevlihev û torên bazirganiyê vedihewîne.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Indigenous Difference and the Constitution of Canada |paşnav=Macklem |pêşnav=Patrick |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2001-01-01 |isbn=978-0-8020-8049-3 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=quM1xyFyfhQC&pg=PA170 }}</ref> Hinek ji van çandan heta dema ku keşifgerên ewropî di dawiya sedsala 15an û destpêka sedsala 16an de gihîştine deverê hilweşiyane û tenê bi lêkolînên arkeolojîk hatine keşifkirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Chronology of American Indian history |paşnav=Sonneborn |pêşnav=Liz |weşanger=Facts On File |tarîx=2007 |isbn=978-0-8160-6770-1 |çap= |cih=New York |series=Facts on File library of American history }}</ref> Gelên xwemaliyên yên li Kanadaya îro neteweyên yekem înuît û metî ne ku gelên dawî yên ji eslê tevlihev in ku di nîvê sedsala 17an de derketine holê ku ev gelên neteweyên yekem bi koçberên ewropî re zewicîn û zarokên wan paşê nasnameya xwe pêş xistine.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=International Trade in Indigenous Cultural Heritage: Legal and Policy Issues |paşnav=Graber |pêşnav=Christoph Beat |weşanger=Edward Elgar Publishing |tarîx=2012-01-01 |isbn=978-0-85793-831-2 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=5dv2d57n52MC&pg=PA366 |paşnav2=Kuprecht |pêşnav2=Karolina |paşnav3=Lai |pêşnav3=Jessica C. }}</ref>
[[Wêne:Indigenous population by census division.svg|thumb|Nexşeya Kanadayê ku li gorî hêjmara nifûsa ya Kanadayê ku di sala 2021ê de hatiye hêjmartin, rêjeya nasnameya xwemaliyên ya xweraporkirî (Neteweyên Yekem, Înuît, Metî) li gorî beşa hêjmara nifûsê nîşan dide]]
Tê texmînkirin ku nifûsa xwemaliyên di dema niştecihbûnên pêşîn ên ewropî de di navbera 200.000 kes û 2 milyonî de bûn û hêjmara 500.000 ji aliyê komîsyona qraliyetê ya gelên aborjîn a Kanadayê ve hatiye pejirandin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=A population history of North America |weşanger=Cambridge University Press |tarîx=2000 |isbn=978-0-521-49666-7 |çap=1. publ |cih=Cambridge |paşnavê-edîtor=Haines |pêşnavê-edîtor=Michael R. }}</ref><ref name="Northcott2008">{{Jêder-kitêb |sernav=Dying and Death in Canada |paşnav=Northcott |pêşnav=Herbert C. |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2008-01-01 |isbn=978-1-55111-873-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=p_pMVs53mzQC&pg=PA25 |paşnav2=Wilson |pêşnav2=Donna Marie }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Handbook of North American Indians, V. 2: Indians in Contemporary Society |paşnav=Sturtevant |pêşnav=William C. |weşanger=Smithsonian |tarîx=1978 |isbn=978-0-16-080388-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=Z1IwUbZqjTUC&pg=PA285 }}</ref> Wekî encameke kolonyalîzma ewropî, nifûsa xwemaliya ji sedî çilan heta ji sedî heştê kêm bûye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=A History and Ethnography of the Beothuk |paşnav=Marshall |pêşnav=Ingeborg |weşanger=McGill-Queen's Press - MQUP |tarîx=1996 |isbn=978-0-7735-1774-5 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=ckOav3Szu7oC&pg=PA442 }}</ref> Ev kêmbûn ji ber çend sedeman tê vegotin ku di nav de veguhestina nexweşiyên ji Ewropayê ku parastina xwezayî ya wan ji van nexweşitan re tune bû, şerên li ser bazirganiya postê, şerên bi rayedarên kolonyal û koçberan re û windakirina erdên xwemaliyên ji koçberan re û paşê hilweşîna xweseriya çend neteweyan hebûn.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Collen |pêşnav=Evelyn Jane |paşnav2=Johar |pêşnav2=Angad Singh |paşnav3=Teixeira |pêşnav3=João C. |paşnav4=Llamas |pêşnav4=Bastien |tarîx=2022 |sernav=The immunogenetic impact of European colonization in the Americas |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9388791/ |kovar=Frontiers in Genetics |cild=13 |rr=918227 |doi=10.3389/fgene.2022.918227 |issn=1664-8021 |pmc=9388791 |pmid=35991555 }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=I have lived here since the world began : an illustrated history of Canada's native people |paşnav=Ray |pêşnav=Arthur J. (Arthur Joseph) |weşanger=Toronto : Key Porter Books |tarîx=2005 |isbn=978-1-55263-633-6 |kesên-din=Internet Archive |url=http://archive.org/details/ihavelivedheresi0000raya }}</ref>
Her çend bê nakokî nebin jî, têkiliyên destpêkê yên kanadayîyên ewropî bi Neteweyên yekem û nifûsa Înuît re bi bi kêmanî aştiyane bûn.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Texture of Contact: European and Indian Settler Communities on the Frontiers of Iroquoia, 1667-1783 |paşnav=Preston |pêşnav=David L. |weşanger=U of Nebraska Press |tarîx=2009 |isbn=978-0-8032-2549-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=L-9N6-6UCnoC&pg=PA43 }}</ref> Neteweyên yekem û gelên métis di pêşveçûna koloniyên ewropî yên li Kanadayê de roleke girîng lîstine, nemaze ji bo rola wan ê di alîkariya coureurs des bois û voyageurên ewropî de di keşfên wan ên parzemînê de ku di dema bazirganiya postê ya Amerîkaya Bakur de pêk hatiye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Compact, Contract, Covenant: Aboriginal Treaty-Making in Canada |paşnav=Miller |pêşnav=J. R. |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2009-05-23 |isbn=978-1-4426-9227-5 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=TcPckf7snr8C&pg=PT34 }}</ref> Ev têkiliyên destpêkê ya ewropiyên bi neteweyên yekem re dê ji bo desteserkirina erdên xwemalî ji peymanên dostaniyê û aştiyê bi rêya peymanan biguherin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Indigenous Intergenerational Resilience: Confronting Cultural and Ecological Crisis |paşnav=Williams |pêşnav=Lewis |weşanger=Routledge |tarîx=2021-11-04 |isbn=978-1-000-47233-2 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=HehEEAAAQBAJ&pg=PT51 }}</ref> Ji dawiya sedsala 18an ve kanadayiyên ewropî gelên xwemalî neçar kirine ku di nav civaka rojavayê Kanadayê de asîmîle bibin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Aboriginal and Treaty Rights in Canada: Essays on Law, Equity, and Respect for Difference |paşnav=Asch |pêşnav=Michael |weşanger=UBC Press |tarîx=1997 |isbn=978-0-7748-0581-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=9Uae4mTTyYYC&pg=PA28 }}</ref> Kolonyalîzma niştecihbûnî di dawiya sedsala 19an û destpêka sedsala 20an de gihîşt lûtkeya herî bilind.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Canada’s Residential Schools: The History, Part 1, Origins to 1939: The Final Report of the Truth and Reconciliation Commission of Canada, Volume 1 |paşnav=Canada |pêşnav=Truth and Reconciliation Commission of |weşanger=McGill-Queen's Press - MQUP |tarîx=2015-12-09 |isbn=978-0-7735-9818-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=7gWQCwAAQBAJ&pg=PA3 }}</ref> Serdemeke sererastkirinê bi avakirina komîsyoneke lihevhatinê ji aliyê hikûmeta Kanadayê ve di sala 2008an de dest pê kiriye.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=http://www.trc.ca/websites/trcinstitution/File/2015/Findings/Calls_to_Action_English2.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=www.trc.ca |roja-gihiştinê=2026-01-12 }}</ref> Ev yek qebûlkirina qirkirina çandî, peymanên çareseriyê û başkirina pirsgirêkên cudakariya nijadî ye ku wekî çareserkirina rewşa jinên xwemaliyên winda û kuştî, di nav xwe de girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://nctr.ca/assets/reports/Final%20Reports/Executive_Summary_English_Web.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=nctr.ca |roja-gihiştinê=2026-01-12 |roja-arşîvê=2021-03-29 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20210329015610/http://nctr.ca/assets/reports/Final%20Reports/Executive_Summary_English_Web.pdf |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref name=":0"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.justice.gc.ca/eng/csj-sjc/principles-principes.html |sernav=Department of Justice - Principles respecting the Government of Canada's relationship with Indigenous peoples |malper=www.justice.gc.ca |tarîx=2017-07-14 |roja-gihiştinê=2026-01-12 |paşnav=Government of Canada |pêşnav=Department of Justice }}</ref>
=== Kolonîzasyona ewropiyan ===
[[Wêne:Nouvelle-France map-en.svg|thumb|çep|Nexşeya îdiayên axê li Amerîkaya Bakur heta sala 1750an. Milkên Amerîkaya Brîtanî (pembe), Fransaya Nû (şîn), û Spanyaya Nû (porteqalî); Kalîforniya, Bakurê Rojavayê Pasîfîkê û Hewza Mezin nehatine destnîşankirin.]]
Tê bawerkirin ku yekem ewropiyê belgekirî ku perava rojhilatê Kanadayê keşif kiriye keşifgerê norsî Leif Erikson bû.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Encyclopedia of American Indian History [4 volumes] |paşnav=Johansen |pêşnav=Bruce E. |weşanger=ABC-CLIO |tarîx=2007-07-23 |isbn=978-1-85109-818-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=sGKL6E9_J6IC&pg=PA727 |paşnav2=Pritzker |pêşnav2=Barry M. }}</ref> Li dora sala 1000 {{pz}} de norsiyan wargehek piçûk a demkurt ava kirine ku bi awayekî sporadîk dibe ku 20 salan li L'Anse aux Meadows li dawiya bakurê Newfoundlandê mane.<ref name="Cordell2008">{{Jêder-kitêb |sernav=Archaeology in America: An Encyclopedia [4 volumes]: An Encyclopedia |paşnav=Cordell |pêşnav=Linda S. |weşanger=ABC-CLIO |tarîx=2008-12-30 |isbn=978-0-313-02189-3 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=arfWRW5OFVgC&pg=PA82 |paşnav2=Lightfoot |pêşnav2=Kent |paşnav3=McManamon |pêşnav3=Francis |paşnav4=Milner |pêşnav4=George }}</ref> Dema ku deryavan John Cabot bi navê Henry VII yê Îngilîstanê peravên Atlantîk ên Kanadayê dîtiye û lê xwedî derketiye û edî heta sala 1497an keşîfên din ên ewropî çênebûne.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Conflict and Compromise: Pre-Confederation Canada |paşnav=Blake |pêşnav=Raymond B. |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2017-05-18 |isbn=978-1-4426-3553-1 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=z4kwDwAAQBAJ&pg=PA19 |paşnav2=Keshen |pêşnav2=Jeffrey |paşnav3=Knowles |pêşnav3=Norman J. |paşnav4=Messamore |pêşnav4=Barbara J. }}</ref> Di sala 1534an de keşifgerê fransî Jacques Cartier Kendava Saint Lawrence keşif kiriye ku li wir di 24ê tîrmehê de, xaçek 10 metreyî çêkir ku li ser nivîsîbû "bijî Padîşahê Fransayê" û axa Fransaya Nû li ser navê qiral Francis I desteser kiriye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The voyages of Jacques Cartier |paşnav=Cartier |pêşnav=Jacques |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=1993 |isbn=978-0-8020-6000-6 |cih=Toronto [Ontario] Buffalo [New York] |paşnavê-edîtor=Cook |pêşnavê-edîtor=Ramsay |paşnav2=Biggar |pêşnav2=Henry Percival }}</ref> Di destpêka sedsala 16an de, deryavanên ewropî bi teknîkên navîgasyonê yên ku ji aliyê bask û portekîziyan ve hatine pêşxistin ku li peravên Atlantîkê cihên nêçîrvaniya balîna û masîgiriyê yên demsalî ava kirine.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Historical Atlas of Canada: From the beginning to 1800 |paşnav=Kerr |pêşnav=Donald P. (Peter) |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=1987-01-01 |isbn=978-0-8020-2495-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=itsTLSnw8qgC&pg=PA47 }}</ref> Bi gelemperî, wargehên destpêkê ya di serdema vedîtinê de ji ber tevlîheviyek ji avhewaya dijwar, pirsgirêkên di rêyên bazirganiyê de û hilberên dijberîtiyê li Skandînavyayê kurttemen hatiye dîtin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Canada and Arctic North America: An Environmental History |paşnav=Wynn |pêşnav=Graeme |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=2007 |isbn=978-1-85109-437-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=bxGFaFvo2oMC&pg=PA49 }}</ref>
Di sala 1583an de, Sir Humphrey Gilbert, bi destûra qraliyetê ya qiralîçe Elizabeth I, St John's, Newfoundland, wekî yekem kampa demsalî ya îngilîzên Amerîkaya Bakur damezrandiye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Cod: The Ecological History of the North Atlantic Fisheries |paşnav=Rose |pêşnav=George A. |weşanger=Breakwater Books |tarîx=2007 |isbn=978-1-55081-225-1 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=tDNe7GOOwfwC&pg=PA209 }}</ref> Di sala 1600an de, fransiyan yekem baregeha xwe ya bazirganî ya demsalî li Tadoussac li kêleka Saint Lawrence ava kirine.<ref name="Cordell2008"/> Keşifgerê fransî Samuel de Champlain di sala 1603an de gihîşt wir û yekem wargehên ewropî yên daîmî yên tevahiya salê li Port Royal (di sala 1605an de) û Quebec City (di sala 1608an de) ava kiriye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Making of the Mosaic: A History of Canadian Immigration Policy |paşnav=Kelley |pêşnav=Ninette |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2010-01-01 |isbn=978-0-8020-9536-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=3IHyRvsCiKMC&pg=PA27 |paşnav2=Trebilcock |pêşnav2=Michael J. }}</ref> Di nav kolonîstên fransaya nû de, kanadayî bi berfirehî li geliyê Çemê Saint Lawrence bi cih bûne û akadyayiyan jî li deverên deryavaniyên îro bi cih bûne, di heman demê de bazirganên postê û mîsyonerên Katolîk Golên Mezin, Kendava Hudson û çavkaniya çemê Mississippi heta Louisianayê keşif kirine.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Reader's encyclopedia of the American West |paşnav=Lamar |pêşnav=Howard Roberts |weşanger=New York : Crowell |tarîx=1977 |isbn=978-0-690-00008-5 |kesên-din=Internet Archive |url=http://archive.org/details/readersencyclope00lama_0 }}</ref> Şerên Beaverê di nîvê sedsala 17an de li ser kontrola bazirganiya postê Amerîkaya Bakur dest pê kiriye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Encyclopedia of North American Indian Wars, 1607–1890: A Political, Social, and Military History [3 Volumes] |paşnav=Tucker |pêşnav=Spencer |weşanger=ABC-CLIO |tarîx=2011-09-19 |isbn=978-1-85109-697-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=JsM4A0GSO34C&pg=PA394 }}</ref>
Îngilîzan di sala 1610an de li Newfoundlandê wargehên din û her wiha li sêzdeh koloniyan li başûr jî wargehên din ava kirine.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Atlantic Region to Confederation: A History |paşnav=Reid |pêşnav=John H. |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=1994-01-01 |isbn=978-0-8020-6977-1 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=_5AHjGRigpYC&pg=PA55 }}</ref> Di navbera salên 1689 û 1763an de li Amerîkaya Bakur a kolonyal rêze şer qewimîne û di dawiyê de şerên paşîn ên wê serdemê Şerê Heft Salan a Amerîkaya Bakur derketiye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Wars of the Age of Louis XIV, 1650-1715: An Encyclopedia of Global Warfare and Civilization: An Encyclopedia of Global Warfare and Civilization |paşnav=Nolan |pêşnav=Cathal J. |weşanger=ABC-CLIO |tarîx=2008-07-30 |isbn=978-0-313-35920-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=Nn_61ts-hQwC&pg=PA160 }}</ref> Nova Scotia ya sereke bi Peymana Utrecht û Kanadayê ya 1713an ketiye bin desthilatdariya Brîtanyayê û piraniya Fransaya nû û piştî Şerê Heft Salan, di 1763an de ketiye bin desthilatdariya Brîtanyayê.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Allaire |pêşnav=Gratien |tarîx=2007-05-23 |sernav=From “Nouvelle-France” to “Francophonie canadienne”: a historical survey |url=https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.1515/IJSL.2007.024/html |kovar=degruyterbrill |ziman=en |cild=2007 |hejmar=185 |rr=25–52 |doi=10.1515/IJSL.2007.024 |issn=1613-3668 }}</ref>
=== Amerîkaya bakur a brîtanî ===
Danezana qraliyetê ya sala 1763an mafên peymana Neteweya Yekem destnîşan kiriye ku Parêzgeha Quebecê ji Fransaya Nû hatiye ava kirin û Girava Cape Breton bi Nova Scotia ve hatiye girêdan.<ref name="Buckner2008">{{Jêder-kitêb |sernav=Canada and the British Empire |paşnav=Buckner |pêşnav=Phillip Alfred |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2008 |isbn=978-0-19-927164-1 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=KmXnLGX7FvEC&pg=PA37 }}</ref> Girava St John (niha Girava Prince Edward) di sala 1769an de bû koloniyeke cuda.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Hicks |pêşnav=Bruce |tarîx=2010 |sernav=Use of Non-Traditional Evidence: A Case Study Using Heraldry to Examine Competing Theories for Canada's Confederation |url=http://www.liverpooluniversitypress.co.uk/doi/10.3828/bjcs.2010.5 |kovar=British Journal of Canadian Studies |ziman=en |cild=23 |hejmar=1 |rr=87–117 |doi=10.3828/bjcs.2010.5 |issn=0269-9222 }}</ref> Girava St John (niha Girava Prince Edward) di sala 1769an de bûye koloniyeke cuda. Ji bo rêgirtina li ber pevçûn û şerên li Quebecê, Parlamentoya Brîtanî Qanûna Quebecê ya sala 1774an pejirandiye ku axa Quebecê heta Golên Mezin û Geliyê Ohioyê berfireh kiriye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Canada: an encyclopædia of the country; the Canadian dominion considered in its historic relations, its natural resources, its material progress and its national development, by a corps of eminent writers and specialists |paşnav=Hopkins |pêşnav=J. Castell (John Castell) |weşanger=Toronto : Linscott Pub. Co. |tarîx=1898 |kesên-din=University of California Libraries |url=http://archive.org/details/canadaencyclop05hopk }}</ref> Girîngtir ew bû ku Qanûna Quebecê di demekê de ku Sêzdeh Koloniyan li dijî desthilatdariya brîtanî her ku diçû zêdetir nerazîbûn ên xwe nîşan dane ku ev bûye sedem ku xweseriyeke taybet û mafên xwerêveberiyê bidin Quebecê.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=An Empire of Regions: A Brief History of Colonial British America |paşnav=Nellis |pêşnav=Eric |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2010-01-31 |isbn=978-1-4426-0403-2 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=-b6YVX53fIsC&pg=PT331 }}</ref> Vê yekê zimanê fransî, baweriya katolîk û qanûna sivîl a fransî li wir ji nû ve saz kiriye û mezinbûna tevgera serxwebûna wan, berevajiyê mezinbûnên Sêzdeh Koloniyan, asteng kiriye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Catholic Faith and the Social Construction of Religion: With Particular Attention to the Québec Experience |paşnav=Stuart |pêşnav=Peter |weşanger=WestBow Press |tarîx=2011-09-02 |isbn=978-1-4497-2084-1 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=Fdx4AV1kgCsC&pg=PA101 |paşnav2=Savage |pêşnav2=Allan M. }}</ref> Danezana Quebecê û Qanûna Quebecê gelek niştecihên Sêzdeh Koloniyan hêrs kiriye û di salên beriya Şoreşa Amerîkî de hestên dijbrîtanî zêdetir kiriye.<ref name="Buckner2008"/>
Piştî Şerê Serxwebûna Amerîkî ya serketî, bi Peymana Parîsê ya sala 1783an serxwebûna Dewletên Yekbûyî ya ku ji nû ve hatiye ava kirin, hatiye nas kirin û şertên aştiyê destnîşan kiriye û deverên brîtanî yên Amerîkaya Bakur li başûrê Golên Mezin û rojhilatê Çemê Mississippi radestê welatê nû kiriye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The A to Z of Native American Movements |paşnav=Leahy |pêşnav=Todd |weşanger=Bloomsbury Publishing PLC |tarîx=2009-09-10 |isbn=978-0-8108-7055-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=999tRpj8VGQC&pg=PR49 |paşnav2=Wilson |pêşnav2=Raymond }}</ref> Şerê serxwebûnê ya amerîkî di heman demê de bûye sedema koçberiyek mezin a dilsozên (Loyalizm) li dijî serxwebûna amerîkî şer kiribûn. Gelek ji wan koçî Kanadayê bûne ku bi taybetî Kanadaya Atlantîk û hatina wan belavbûna demografîk a deverên heyî guhertiye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Hostages to Fortune: The United Empire Loyalists and the Making of Canada |paşnav=Newman |pêşnav=Peter C. |weşanger=Simon and Schuster |tarîx=2016-11-01 |isbn=978-1-4516-8615-9 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=kBGzCwAAQBAJ&pg=PA117 }}</ref> Di encama de wekê bajarê yekem ê Kanadayê, New Brunswickê ji Nova Scotia wekê beşek ji nû ve rêxistinkirina wargehên Loyalîstê ji herêma Maritimesê hatiye veqetandin ku bûye sedema tevlêbûna Saint John, New Brunswickê.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Capacity to Judge: Public Opinion and Deliberative Democracy in Upper Canada, 1791-1854 |paşnav=McNairn |pêşnav=Jeffrey L. |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2000-01-01 |isbn=978-0-8020-4360-3 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=T_A3pZQrHzIC&pg=PA24 }}</ref>
Kanada di Şerê 1812an de di navbera Dewletên Yekbûyî û Keyaniya Yekbûyî de eniya sereke bû. Aştî di sala 1815an de hatiye ku sinor nehatin guhertin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Canadian Society in the Twenty-first Century: An Historical Sociological Approach |paşnav=Harrison |pêşnav=Trevor W. |weşanger=Women's Press |tarîx=2010 |isbn=978-1-55130-371-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=EVGDUAP3LjAC&pg=PA97 |paşnav2=Friesen |pêşnav2=John W. }}</ref> Koçberî di astek bilindtir de ji nû ve dest pê kiriye ku di navbera salên 1815 û 1850an de zêdetirî 960.000 kes ji Brîtanyayê hatine deverê.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Historical Atlas of Canada: The land transformed, 1800-1891 |paşnav=Matthews |pêşnav=Geoffrey J. |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=1987-01-01 |isbn=978-0-8020-3447-2 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=tWkxht1Oa8EC&pg=PA21 |paşnav2=Measner |pêşnav2=Don }}</ref> Di nav kesên ku nû hatine de penaberên ku ji ber Birçîbûna Mezin a Îrlendayê reviyane û her wiha skotlendiyên ku bi zimanê gaelîk diaxivin û ji ber Paqijkirinên Çiyayên Bilind ji cih û warên xwe bûne hebûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cchahistory.ca/journal/CCHA1935-36/Gallagher.html |sernav=J.A. Gallagher, "The Irish Immigration of 1847" |malper=cchahistory.ca |roja-gihiştinê=2026-01-13 }}</ref> Ji ber nexweşiyên vegirtî ji %25 û %33 yê ewropiyên ku berî sala 1891ê koçî Kanadayê bûne de mirine.<ref name="Northcott2008"/>
Xwesteka ji bo hikûmeteke berpirsiyar bû sedema serhildanên bêencam ên sala 1837an.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Rebellion of 1837 in Upper Canada |paşnav=Read |pêşnav=Colin |weşanger=McGill-Queen's Press - MQUP |tarîx=1985-09-15 |isbn=978-0-7735-8406-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=OWhXHCXuVvcC&pg=PR99 }}</ref> Rapora Durham paşê hikûmeteke berpirsiyar û asîmîlekirina fransî û kanadayiyan di nav çanda îngilîzî de pêşniyar kiriye.<ref name="Buckner2008"/> Qanûna Yekîtîyê ya 1840an kanadayiyan yekgirtî dike û di sala 1855an de ji bo hemî parêzgehên Amerîkaya Bakur a Brîtanî li rojhilatê Gola Superiorê hikûmetek berpirsiyar hatiye damezrandin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Romney |pêşnav=Paul |tarîx=1989 |sernav=From Constitutionalism to Legalism: Trial by Jury, Responsible Government, and the Rule of Law in the Canadian Political Culture |url=https://www.cambridge.org/core/journals/law-and-history-review/article/abs/from-constitutionalism-to-legalism-trial-by-jury-responsible-government-and-the-rule-of-law-in-the-canadian-political-culture/AAF65902071CB07AE48E2F2880B63437 |kovar=Law and History Review |ziman=en |cild=7 |hejmar=1 |rr=121–174 |doi=10.2307/743779 |issn=1939-9022 }}</ref> Îmzekirina Peymana Oregonê ji aliyê Brîtanya û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve di sala 1846an de nakokiya sinorê Oregonê bi dawî kiriye û sinorê ber bi rojava ve li ser paralela 49an hatiye dirêj kirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Geographical snapshots of North America : commemorating the 27th Congress of the International Geographical Union and Assembly, Washington, D.C., 9-14 August 1992 |weşanger=New York ; London : Guilford Press |tarîx=1992 |isbn=978-0-89862-889-0 |kesên-din=Internet Archive |url=http://archive.org/details/geographicalsnap0000unse }}</ref> Vê yekê rê li ber koloniyên brîtanî ya li Girava Vancouver (1849) û li Kolombiya Brîtanî (1858) vekiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thecanadianencyclopedia.ca/en/article/alaska-boundary-dispute |sernav=Alaska Boundary Dispute |malper=thecanadianencyclopedia.ca |roja-gihiştinê=2026-01-13 |ziman=en }}</ref>
=== Konfederasyon û berfirehbûn ===
[[Wêne:Canada provinces evolution 2.gif|thumb|Nexşeyeke anîmasyonî ku mezinbûn û guhertina parêzgeh û deverên Kanadayê ji Konfederasyonê di sala 1867an de nîşan dide.]]
Piştî sê konferansên destûrî, Qanûna Amerîkaya Bakur a Brîtanî ya sala 1867an di 1ê tîrmeha 1867an de bi fermî Konfederasyona kanadayî ragihandiye ku di destpêkê de ji çar parêzgehên wekê Ontario, Quebec, Nova Scotia û New Brunswickê pêk hatine.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Territorial Factor: Political Geography in a Globalising World |paşnav=Dijkink |pêşnav=Gertjan |weşanger=Amsterdam University Press |tarîx=2001 |isbn=978-90-5629-188-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=3RRJr-5q1H0C&pg=PA226 |paşnav2=Knippenberg |pêşnav2=Hans }}</ref> Kanadayê kontrola Rupert's Land û Herêma Bakurê Rojava bidest xistiye ku Herêmên Bakurê Rojava ava bike ku li wir gazinên métisan bûye sedema Serhildana Çemê Sor û avakirina parêzgeha Manitobayê ya tîrmeha 1870an.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Red River Rebellion |paşnav=Bumsted |pêşnav=John M. |weşanger=Watson & Dwyer |tarîx=1996 |isbn=978-0-920486-23-8 |cih=Winnipeg }}</ref> Kolombiya Brîtanî û Girava Vancouverê (ku di sala 1866an de hatibûn yek kirin) di sala 1871ê de bi soza rêhesinek transkontînental ku di nav 10 salan de heta Vîktoryayê dirêj dibe ku tevlî konfederasyonê bûne û di heman demê de Girava Prince Edward jî di sala 1873an de tevlî bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thecanadianencyclopedia.ca/en/article/railway-history |sernav=Railway History in Canada |malper=thecanadianencyclopedia.ca |roja-gihiştinê=2026-01-14 |ziman=en }}</ref><ref name=":1">{{Jêder-malper |url=http://www.canadiangeographic.ca/atlas/themes.aspx?id=building&sub=building_basics_confederation&lang=En |sernav=The Canadian Atlas Online |malper=www.canadiangeographic.ca |roja-gihiştinê=2026-01-14 |roja-arşîvê=2006-03-03 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20060303140806/http://www.canadiangeographic.ca/atlas/themes.aspx?id=building&sub=building_basics_confederation&lang=En |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Di sala 1898an de di dema lêgerîna kana zêrê ya Klondikê de li Herêmên Bakurê Rojava, Parlamentoyê Herêma Yukonê hatiye avakirin. Alberta û Saskatchewan di sala 1905an de bûn parêzgeh.<ref name=":1" /> Di navbera salên 1871ê û 1896an de, hema hema çaryeka nifûsa Kanadayê koçê aliyê başûr, ber bi Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve koç bûye.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Carosso |pêşnav=Vincent P. |tarîx=1955 |sernav=The Barley and the Stream: The Molson Story. By Merrill Denison. Toronto, McClelland and Stewart Limited, 1955. Pp. xiv + 384. |url=https://doi.org/10.2307/3111870 |kovar=Business History Review |cild=29 |hejmar=4 |rr=377–378 |doi=10.2307/3111870 |issn=0007-6805 }}</ref>
Ji bo vekirina Rojava û teşwîqkirina koçberiya ji Ewropayê, hikûmeta Kanadayê avakirina sê rêhesinên transqravî (di nav de rêhesina pasîfîk a Kanadayî jî hebû) piştgirî kiriye ku Qanûna Erdên Dominionê derxistiye ku niştecihbûnê birêkûpêk bike û polîsên siwarî yên bakurê rojava ava kiriye ku desthilatdariya xwe li ser axê ferz bike.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.collectionscanada.gc.ca/publications/archivist-magazine/015002-2230-e.html |sernav=The Canadian West - The Archivist - Publications - Library and Archives Canada |malper=www.collectionscanada.gc.ca |roja-gihiştinê=2026-01-14 |ziman=en }}</ref> Ev serdema berfirehbûna ber bi rojava û avakirina neteweyê bûye sedema koçberbûna gelek gelên xwemalî yên deştên kanadayî ber bi "rezervên hindî" ve û rê li ber niştecihbûnên blokên etnîkî yên ewropî vekiriye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Nature of Empires and the Empires of Nature: Indigenous Peoples and the Great Lakes Environment |paşnav=Hele |pêşnav=Karl S. |weşanger=Wilfrid Laurier Univ. Press |tarîx=2013-09-28 |isbn=978-1-55458-422-2 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=IhLaAgAAQBAJ&pg=PT248 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://pier21.ca/research/immigration-history/settling-west-immigration-to-prairies |sernav=Settling the West: Immigration to the Prairies from 1867 to 1914 {{!}} Canadian Museum of Immigration at Pier 21 |malper=pier21.ca |roja-gihiştinê=2026-01-14 }}</ref> Ev bûye sedema tunebûna Bîzonên deştî yên rojavayê Kanadayê û hatina çewlikên pez û zeviyên genim ên ewropî ku li herêmê serdest bûye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Adaptive Capacity and Environmental Governance |paşnav=Armitage |pêşnav=Derek |weşanger=Springer Science & Business Media |tarîx=2014-07-08 |isbn=978-3-642-12194-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=Z68_-biGhU8C&pg=PA183 |paşnav2=Plummer |pêşnav2=Ryan }}</ref> Gelên xwemalî ji ber windabûna bizonan û qadên nêçîrî yên kevneşopî, birçîbûn û nexweşiyên berfireh dîtine.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Clearing the Plains: Disease, Politics of Starvation, and the Loss of Aboriginal Life |paşnav=Daschuk |pêşnav=James William |weşanger=University of Regina Press |tarîx=2013 |isbn=978-0-88977-296-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=mxwwZmSSOssC&pg=PA99 }}</ref> Ji ber vê yekê bi şertê ku gelên xwemalî koçî rezervan bibin, hikûmeta federal alîkariya awarte ragihandiye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=From Treaties to Reserves: The Federal Government and Native Peoples in Territorial Alberta, 1870-1905 |paşnav=Hall |pêşnav=David John |weşanger=McGill-Queen's University Press |tarîx=2015 |isbn=978-0-7735-4595-3 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=hLoeDAAAQBAJ&pg=PA258 }}</ref> Di vê demê de, Kanadayê Qanûna Hindî derxistiye û heta ku di nav de mafên perwerde, hikûmet û qanûn hebûn, kontrola xwe li ser Neteweyên Yekem berfireh kiriye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Canadian Government and Politics - Seventh Edition |paşnav=Jackson |pêşnav=Robert J. |weşanger=Broadview Press |tarîx=2020-02-25 |isbn=978-1-4604-0696-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=u6zNDwAAQBAJ&pg=PT186 |paşnav2=Jackson |pêşnav2=Doreen |paşnav3=Koop |pêşnav3=Royce }}</ref>
=== Destpêka sedsala 20an ===
==== Posterên di derbarê Şerê Kanadayî yên 1918an ku sê jinên fransî nîşan didin ku çotek dikişînin ku ji bo hespan hatibû çêkirin ====
[[Wêne:Canada WWI Victory Bonds2.jpg|thumb|çep|Versiyona Îngilîzî - "Ew xizmeta Fransayê dikin—Ez çawa dikarim xizmeta Kanadayê bikim? Berhemên serkeftinê bikirin".]]
Ji ber ku Brîtanyayê di bin Qanûna Amerîkaya Bakur a Brîtanî ya 1867an de hê jî kontrola karûbarên derve yên Kanadayê digirt, ragihandina şerê di sala 1914an de bixweber Kanadayê aniye nav Şerê Cîhanê yê Yekem.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Canada's Great War, 1914-1918: How Canada Helped Save the British Empire and Became a North American Nation |paşnav=Tennyson |pêşnav=Brian Douglas |weşanger=Bloomsbury Publishing PLC |tarîx=2014-11-25 |isbn=978-0-8108-8860-9 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=w2OeBQAAQBAJ&pg=PA4 }}</ref> Dilxwazên ku ji bo eniya rojava hatin şandin paşê bûne beşek ji milek artêşa kanadayî ku di Şerê Vimy Ridge û şerên din ên girîng ên şer de roleke girîng lîstine.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=A military history of Canada |paşnav=Morton |pêşnav=Desmond |weşanger=McClelland & Stewart |tarîx=1999 |isbn=978-0-7710-6514-9 |çap=4 |cih=Toronto }}</ref> Krîza leşkerî ya mecbûrî ya 1917an dema ku pêşniyara kabîneya yekîtîxwaz a zêdekirina hejmara endamên çalak ên leşkerî yên ku her ku diçû kêm dibûn, bi leşkerî ya mecbûrî re rastî nerazîbûnên tund ji aliyê quebeceriyên fransîaxiv ve hatiye, derket holê.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=1917 |sernav=Civil Conscription in the United States |url=https://doi.org/10.2307/1327778 |kovar=Harvard Law Review |cild=30 |hejmar=3 |rr=265 |doi=10.2307/1327778 |issn=0017-811X }}</ref> Di sala 1919an de, Kanada bi awayekî serbixwe ji Brîtanyayê tevlî yekîtiya neteweyan bûye û Statuya Westminsterê ya 1931an serxwebûna Kanadayê piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Law, Politics and the Judicial Process in Canada |paşnav=Morton |pêşnav=Frederick Lee |weşanger=University of Calgary Press |tarîx=2002 |isbn=978-1-55238-046-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=dj_4_H35nmYC&pg=PA63 }}</ref>
Depresyona Mezin a Kanadayê di destpêka salên 1930an de bûye sedema qeyraneke aborî ku li seranserê welêt bû sedema zehmetiyan.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Maturing in hard times: Canada's Department of Finance through the Great Depression |paşnav=Bryce |pêşnav=Robert B. |weşanger=Institute of Public Administration of Canada ; McGill-Queen's University Press |tarîx=1986 |isbn=978-0-7735-0555-1 |cih= |series= }}</ref> Di bersiva krîza aborî de, Kooperatîva Hevpar (CCF) li Saskatchewan di salên 1940 û 1950an de gelek hêmanên dewleta xizmetguzariyê (wek ku ji hêla Tommy Douglas ve pêşengî lê hat kirin) destnîşan kiriye.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Mulvale |pêşnav=James P. |sernav=Basic Income and the Canadian Welfare State: Exploring the Realms of Possibility |url=https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.2202/1932-0183.1084/html |kovar=Basic Income Studies |ziman=en |cild=3 |hejmar=1 |doi=10.2202/1932-0183.1084 |issn=1932-0183 }}</ref> Li ser şîreta serokwezîr William Lyon Mackenzie King, di 10ê îlona sala 1939an de, ji aliyê Qiral George VI ve, Keyaniya Yekbûyî piştê heft rojan li dijî Almanyayê şer ragihandiye. Ev derengketin serxwebûna Kanadayê tekez kiriye.<ref name="Morton1999">{{Jêder-kitêb |sernav=A military history of Canada |paşnav=Morton |pêşnav=Desmond |weşanger=McClelland & Stewart |tarîx=1999 |isbn=978-0-7710-6514-9 |çap=4 |cih=Toronto, Ont }}</ref>
Yekem yekîneyên artêşa kanadayî di kanûna sala 1939an de gihîştine Brîtanyayê. Bi tevahî, di dema [[Şerê Cîhanî yê Duyem|Şerê Cîhanê yê Duyem]] de zêdetirî milyonek kanadayî wekê hêzên çekdarî de xizmet kirine.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Great Canadian Battles: Heroism and Courage Through the Years |paşnav=Humphreys |pêşnav=Edward |weşanger=Arcturus Publishing |tarîx=2013-12-05 |isbn=978-1-78404-098-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=z-SsBAAAQBAJ&pg=PT151 }}</ref> Leşkerên kanadayî di gelek şerên girîng ên şer de rolên girîng lîstine ku di nav wan de Serdegirtina Dieppe ya têkçûyî ya 1942an, dagirkirina Îtalyayê ya ji aliyê hevalbendan ve, derketina Normandiyê, Şerê Normandiyê û Şerê Scheldtê ya di sala 1944an de hebûn.<ref name="Morton1999" /> Kanadayê di dema dagirkirina monarşiya holendî de penageh daye û ev yek ji aliyê holendiyan ve ji bo beşdariyên mezin ên di rizgarkirina wan ên ji Almanyaya Nazî de tê naskirin.<ref name="Goddard2005">{{Jêder-kitêb |sernav=Canada and the Liberation of the Netherlands, May 1945 |paşnav=Goddard |pêşnav=Lance |weşanger=Dundurn |tarîx=2005 |isbn=978-1-55002-547-7 |cih=Toronto }}</ref> Tevî krîzeke din a leşkeriya neçarî li Quebecê di sala 1944an de, Kanadayê şer bi artêşeke mezin û aboriyeke bihêz bi dawî kiriye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Alliance and illusion: Canada and the world, 1945-1984 |paşnav=Bothwell |pêşnav=Robert |weşanger=UBC Press |tarîx=2007 |isbn=978-0-7748-1368-6 |cih=Vancouver, BC }}</ref>
=== Serdema hemdem ===
Krîza darayî ya Depresyona Mezin bûye sedem ku Domînyona Newfoundland di sala 1934an de dev ji hikûmeta berpirsiyar berde û bibe koloniyeke Tacê ku ji aliyê parêzgarekî brîtanî ve tê rêvebirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Canada and the British Empire |paşnav=Buckner |pêşnav=Phillip Alfred |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2008 |isbn=978-0-19-927164-1 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=KmXnLGX7FvEC&pg=PA135 }}</ref> Piştî du giştpirsiyên li [[Newfoundland]]ê ku di sala 1949an de hatiye lidarxistin, welatiyên Newfoundlandê xwestine ku Newfoundland wekê parêzgehekê tevlî Kanadayê bibe.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Alliance and illusion: Canada and the world, 1945-1984 |paşnav=Bothwell |pêşnav=Robert |weşanger=University of British Columbia Press |tarîx=2007 |isbn=978-0-7748-1368-6 |cih=Vancouver (B.C.) }}</ref>
Mezinbûna aborî ya Kanadayê piştî şer, digel polîtîkayên hikûmetên lîberal ên li pey hev, bûye sedema derketina holê ya nasnameyeke nû ya kanadayî ku bi pejirandina ala pelê gûzê di sala 1965an de,<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The house of difference: cultural politics and national identity in Canada |paşnav=Mackey |pêşnav=Eva |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2008 |isbn=978-0-8020-8481-1 |çap=Repr |cih=Toronto |series=Anthropological horizons }}</ref> pêkanîna duzimanî ya fermî (îngilîzî û fransî) di sala 1969an de<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Landry |pêşnav=Rodrigue |paşnav2=Forgues |pêşnav2=Éric |tarîx=2007-05-23 |sernav=Official language minorities in Canada: an introduction |url=https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.1515/IJSL.2007.022/html |kovar=degruyterbrill.com |ziman=en |cild=2007 |hejmar=185 |rr=1–9 |doi=10.1515/IJSL.2007.022 |issn=1613-3668 }}</ref> û sazkirina pirçandîtiya fermî di sala 1971an de hatiye nîşankirin. Her çiqas hikûmetên parêzgehan, bi taybetî [[Quebec]] û [[Alberta]], van bernameyan wekê destwerdanên qada erkdariya xwe bibînin jî, bernameyên sosyaldemokratên wekê medicare, plana teqawidbûnê ya Kanadayê û krediyên xwendekarên Kanadayê hatiye diyarkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.escwa.un.org/information/publications/edit/upload/sd-01-09.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=www.escwa.un.org |roja-gihiştinê=2026-01-14 }}</ref>
[[Wêne:Canadian Charter of Rights and Freedoms (English).jpg|thumb|Nivîsek ji peymana maf û zadiyên kanadayî]]
Di dawiyê de rêze konferansên destûrî yên din bi Qanûna Kanadayê ya 1982an encam daye ku destûra Kanadayê ji Keyaniya Yekbûyî vegerandiye welêt ku bu awayeke hevdem afirandina şertên maf û azadî ya kanadayî pêk aniye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Library and Archives Canada |sernav=Proclamation of the Constitution Act, 1982 - Library and Archives Canada |url=https://www.bac-lac.gc.ca/eng/discover/politics-government/proclamation-constitution-act-1982/Pages/proclamation-constitution-act-1982.aspx |roja-gihiştinê=2026-01-14 |ziman=en }}</ref> Kanadayê wekê welatekî serbixwe di bin monarşiya xwe de serweriya xwe ya tevahî ava kiribû.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.revparl.ca/27/2/27n2_04e_trepanier.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=www.revparl.ca |roja-gihiştinê=2026-01-14 }}</ref> Di sala 1999an de, piştî rêze danûstandinan bi hikûmeta federal re, [[Nunavut]] dibe axa sêyem a Kanadayê.
Di heman demê de Quebecê bi Şoreşa Bêdeng a salên 1960an guhertinên kûr ên civakî û aborî bidest xistiye ku bûye sedema çêbûna tevgereke neteweperest a sekuler.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Recent Social Trends in Canada, 1960-2000 |paşnav=Roberts |pêşnav=Lance W. |weşanger=McGill-Queen's Press - MQUP |tarîx=2005-08-15 |isbn=978-0-7735-7314-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=3VcVpWNSPfkC&pg=PA415 |paşnav2=Clifton |pêşnav2=Rodney A. |paşnav3=Ferguson |pêşnav3=Barry }}</ref> [[Fronta rizgariya Québecê]] ya radîkal (FLQ) di sala 1970an de bi rêze teqîn û revandinên krîza cotmehê daye destpêkirin û Partiya Québécois a serwer di sala 1976an de hatiye hilbijartin û di sala 1980an de giştpirsyariyeke bêserketî li ser hevkariya serweriyê organîze kiriye.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Munroe |pêşnav=H. D. |tarîx=2009-03-31 |sernav=The October Crisis Revisited: Counterterrorism as Strategic Choice, Political Result, and Organizational Practice |url=http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09546550902765623 |kovar=Terrorism and Political Violence |ziman=en |cild=21 |hejmar=2 |rr=288–305 |doi=10.1080/09546550902765623 |issn=0954-6553 }}</ref> Hewldanên ji bo bicihkirina neteweperestiya Quebecê bi rêya [[Peymana Meech Lake]] di salên 1990î de bi ser neketin.<ref name="Sorens2004">{{Jêder-kovar |paşnav=Sorens |pêşnav=Jason |tarîx=2004-12-01 |sernav=Globalization, secessionism, and autonomy |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0261379403000878 |kovar=Electoral Studies |cild=23 |hejmar=4 |rr=727–752 |doi=10.1016/j.electstud.2003.10.003 |issn=0261-3794 }}</ref> Ev yek bûye sedema avakirina ''Bloca Québécois'' li Quebecê û xurtkirina Partiya Reformê ya Kanadayê ya li Rojava.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=A brief history of the Bloc Québécois |url=http://www.theglobeandmail.com/news/politics/a-brief-history-of-the-bloc-qubcois/article1672831/ |roja-gihiştinê=2026-01-14 |xebat=The Globe and Mail |ziman=en-ca }}</ref> Referandûmeke duyem (giştpirsî) di sala 1995an de pêk hatiye ku tê de serwerî bi rêjeyeke kêmtir a ji sedî 50,6 li hember ji sedî 49,4 nehatiye pejirandin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Politics of Language: Conflict, Identity, and Cultural Pluralism in Comparative Perspective |paşnav=Schmid |pêşnav=Carol L. |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2001-05-03 |isbn=978-0-19-803150-5 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=JIuO9HmX_8QC&pg=PA112 }}</ref> Di sala 1997an de, Dadgeha Bilind biryar daye ku veqetandina yekalî ji aliyê parêzgehekê ve ne li gorî destûrê ye, û Qanûna Zelaliyê ji aliyê Parlamentoyê ve hate pejirandin ku şertên veqetandina ji Konfederasyonê ya bi danûstandinan destnîşan kiriye.<ref name="Sorens2004"/>
Ji xeynî pirsgirêkên serweriya Quebecê, di dawiya salên 1980an û destpêka salên 1990an de hejmarek krîzan civaka Kanadayî hejandiye. Di nav wan de teqîna Balafira Hewayî ya 182 a Air India ya di sala 1985an de heye ku mezintirîn kuştina girseyî di dîroka Kanadayê de bû; komkujiya École Polytechnique di sala 1989an de, gulebaranek li zanîngehê ku xwendekarên jin hedef digirt û Krîza Oka ya sala 1990an bû ku yekem car hejmarek pevçûnên tundûtûj di navbera hikûmetên parêzgehan û komên xwemalî de pêk hetibû.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.majorcomm.ca/en/termsofreference/ |sernav=TERMS OF REFERENCE {{!}} Commission of Inquiry into the Investigation of the Bombing of Air India Flight 182 |malper=www.majorcomm.ca |roja-gihiştinê=2026-01-14 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://archives.cbc.ca/politics/civil_unrest/topics/99/ |sernav=The Oka Crisis - CBC Archives |malper=archives.cbc.ca |roja-gihiştinê=2026-01-14 |ziman=en-ca |paşnav=Internet and Digital Services, Digital Archives }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=September 11 : consequences for Canada |paşnav=Roach |pêşnav=Kent |weşanger=Montreal ; Ithaca : McGill-Queen's University Press |tarîx=2003 |isbn=978-0-7735-2585-6 |kesên-din=Internet Archive |url=http://archive.org/details/september11conse00roac }}</ref> Kanada di sala 1990î de tevlî Şerê Kendavê bûye û di salên 1990î de di gelek erkên aştiyê de çalak dibe ku di nav de operasyonên li Balkanan di dema û piştî Şerên Yugoslavyayê de û li Somaliyê ku di encamê de bûyerek çêbûye ku wekê "serdema herî tarî di dîroka artêşa Kanadayî de" hatiye binavkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.canada.ca/en/department-national-defence/services/operations/military-operations/recently-completed/canadian-armed-forces-operations-bosnia-herzegovina.html |sernav=Canadian Armed Forces operations in Bosnia-Herzegovina |malper=www.canada.ca |tarîx=2016-07-25 |roja-gihiştinê=2026-01-14 |paşnav=Defence |pêşnav=National }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://thecanadianencyclopedia.ca/en/article/canadian-peacekeepers-in-somalia |sernav=Canadian Peacekeepers in Somalia |malper=thecanadianencyclopedia.ca |roja-gihiştinê=2026-01-14 |ziman=en }}</ref> Kanadayê di sala 2001ê de leşker şandiye Afganistanê ku di encamê de ji Şerê Koreyê di destpêka salên 1950î de heta niha, hejmara herî zêde ya kanadayîyane di erkeke leşkerî de hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thecanadianencyclopedia.ca/en/article/international-campaign-against-terrorism-in-afghanistan |sernav=Canada and the War in Afghanistan |malper=thecanadianencyclopedia.ca |roja-gihiştinê=2026-01-14 |ziman=en }}</ref>
Di sala 2011an de, hêzên kanadayî beşdarî destwerdana NATOyê ya di Şerê Navxweyî yê Lîbyayê de bûne û her wiha di nîvê salên 2010an de beşdarî şerê li dijî serhildana DAÎŞê ya li Iraqê bûye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Libya, the Responsibility to Protect and the Future of Humanitarian Intervention |paşnav=Hehir |pêşnav=A. |weşanger=Springer |tarîx=2013-05-29 |isbn=978-1-137-27395-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=2TchAQAAQBAJ&pg=PT88 |paşnav2=Murray |pêşnav2=R. }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cgai.ca/canadas_policy_to_confront_the_islamic_state |sernav=Canada’s Policy to Confront the Islamic State |malper=Canadian Global Affairs Institute |roja-gihiştinê=2026-01-14 }}</ref> Pandemiya COVID-19 li Kanadayê di 27ê çileya 2020an de dest pê kiriye û bû sedema têkçûneke civakî û aborî ya berfireh.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.canada.ca/en/public-health/services/diseases/coronavirus-disease-covid-19.html |sernav=Coronavirus disease (COVID-19) |malper=www.canada.ca |tarîx=2020-09-13 |roja-gihiştinê=2026-01-14 |paşnav=Canada |pêşnav=Public Health Agency of |roja-arşîvê=2021-06-13 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20210613213135/https://www.canada.ca/en/public-health/services/diseases/coronavirus-disease-covid-19.html |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Di sala 2021ê de dibe ku gorên ên zarokên gelên xwemalî bin li nêzîkî dibistanên niştecîhî yên berê yên Kanadayê hatine dîtin ku ev yek qirkirina çandî ya li dijî gelên xwemalî ronî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/canada-residential-schools-unmarked-graves-indigenous-children-60-minutes-2023-02-12/ |sernav=Canada's unmarked graves: How residential schools carried out "cultural genocide" against indigenous children - 60 Minutes - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2023-02-12 |roja-gihiştinê=2026-01-14 |ziman=en-US }}</ref> Şerê bazirganiyê ya di navbera Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê de di 1ê sibata sala 2025an de dest pê kiriye ku serokê Amerîkayê Donald Trump fermanên ferzkirina bacên gumrikê li ser kelûpelên ku dikevin Dewletên Yekbûyî îmze kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbc.ca/news/politics/trump-trade-tariffs-timeline-1.7481280 |sernav=Trump has imposed sweeping tariffs. Here's a timeline of how we got here }}</ref>
== Erdnîgarî ==
[[Wêne:Canada topo.jpg|thumb|çep|Nexşeya topografîk a Kanadayê ku di projeksiyona cemserî de (ji bo 90° W) hatiye çêkirin. Bilindahiyên ji kesk heta qehweyî (bilindtir) asta bilindihiya rûbera erdê nîşan dide.]]
Kanada bi rûbera xwe ya 9.984.670 km² piştî Rûsyayê duyem welatê herî mezin ê cîhanê ye<ref name="McColl2005"/> û bi mezinahiya xwe hema hema bi qasî axa Ewropayê mezin e. Kanada li parzemîna Amerîkayê bi qasî %41ê Amerîkaya Bakur vedigire.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=North America: An Introduction |paşnav=Brescia |pêşnav=Michael M. |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2009-01-01 |isbn=978-0-8020-9675-3 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=Q2qzBUEWxpoC&pg=PA38 |paşnav2=Super |pêşnav2=John C. }}</ref> Li başûr û bakurê rojava, Kanada xwediyê yek ji dirêjtirîn sînorê bejahî yê cîhanê ye ku bi Dewletên Yekbûyî re parvedike. Cîranek din jî axa xweser a danîmarkî ya Gronlandê ye ku ji girava herî bakur a Kanadayî, Girava Ellesmere, bi Qenala Kennediyê ku tengavek bi firehiya nêzîkî 30 kîlometreyan pêk hatiye, veqetandî ye. Girava Hans a biçûk heta sala 2022an di navbera herdu welatan de bûye mijara nîqaşê, paşê bi destnîşan kirina sinorek ku bi dirêjahiya nêzîkî 1,2 kîlometreyan dirêj bûye, giravê hatiye dabeşkirin. Koma giravên Saint-Pierre û Miquelon jî ku li başûrê Newfoundlandê ye, bermahiyek ji koloniya fransî ya Fransaya Nû ye.
Berfirehiya ji bakur ber bi başûr ve ji 83.11° bakur li pozikê Kolombiyayê li girava Ellesmere li Nunavut heta girava navîn a li Gola Erie li 41.68° (bi qasî firehiya Romayê) dirêj dibe û ji ber vê yekê 4.634 kîlometre dirêjahiya aliyên bakur û başûr heye. Dûrahiya herî mezin a ji rojhilat ber bi rojava be 5.514 kîlometre ye ku ji pozikê Spearê li Newfoundland (52.62° W) heta sinorê herêma Yukonêya li Alaskayê (141° W) berdewam dike. Dirêjahiya giştî ya sinorê di navbera Kanada û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê de 8.890 kîlometre ye. Kanada di heman demê de xwediyê dirêjtirîn xeta peravê ya cîhanê ye ku bi qasê 243.042 kîlometre dirêj e. Girava herî mezin ê Kanadayê Girava Baffin a li bakurê rojhilat e ku bi rûbera xwe ya 507,451 km² pêncem girava herî mezin a cîhanê ye. Nîvgirava herî bakur Boothia ye. Kanada 9.093,507 km² ji bejahiyê (rûerd) û 891,163 km² ji avê (rûav) pêk tê.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2026-01-14 |sernav=Canada |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/ |kovar=The World Factbook |ziman=en |weşanger=Central Intelligence Agency |roja-gihiştinê=2026-01-15 |roja-arşîvê=2021-09-22 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20210922212931/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>
Kanada dikare li heft herêmên fîzyografîk were dabeş kirin ku di nav de Mertala Kanadayê, Deştên Navxweyî, Deştên Golên Mezin-St. Lawrenceyê, herêma Apalaçiyan, Kordîlera Rojava, Deştên Kendava Hudsonê û Arşîpelagoya Arktîkê hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://atlas.gc.ca/phys/en/index.html |sernav=Natural Resources Canada. The Atlas of Canada. Physiographic Regions of Canada |malper=atlas.gc.ca |tarîx=2016-09-12 |roja-gihiştinê=2026-01-15 |paşnav=Government of Canada |pêşnav=Natural Resources Canada }}</ref> Daristanên Boreal li seranserê welêt serdest in, qeşa li herêmên Arktîkê yên bakur û li seranserê Çiyayên Kevirî diyar e û deştên Kanadayê ku kêm be jî, li başûrê rojava çandiniya berhemdar hêsan dikin.<ref name="McColl2005">{{Jêder-kitêb |sernav=Encyclopedia of World Geography |paşnav=McColl |pêşnav=R. W. |weşanger=Infobase Publishing |tarîx=2005 |isbn=978-0-8160-7229-3 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA135 }}</ref> Golên Mezin Çemê St. Lawrence (li başûrê rojhilat) xwedî dikin ku piraniya hilberîna aboriya Kanadayê li ser deştên derdora çemê St. Lawrence pêk tê.<ref name="McColl2005" /> Li Kanadayê zêdetirî 2.000.000 gol hene ku 563 ji wan golan ji 100 kîlometreçargoşeyê mezintir in ku piraniya ava şirîn a cîhanê vedihewînin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Surface Climates of Canada |paşnav=Bailey |pêşnav=William G. |weşanger=McGill-Queen's Press - MQUP |tarîx=1997 |isbn=978-0-7735-1672-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=oxNMhw-rRrQC&pg=PA244 |paşnav2=Oke |pêşnav2=T. R. |paşnav3=Rouse |pêşnav3=Wayne R. }}</ref> Her wiha li Çiyayên Kevirî yên Kanadayî, Çiyayên Peravê û Kordîlera Arktîkê cemedên ava şirîn a xwarinê hene.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Cold Matters: The State and Fate of Canada's Fresh Water |paşnav=Sandford |pêşnav=Robert William |weşanger=Rocky Mountain Books Ltd |tarîx=2012-12-01 |isbn=978-1-927330-20-3 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=UANY2ftt4pEC&pg=PR11 }}</ref>
Kanada ji aliyê jeolojîkî ve welatek çalak e ku gelek erdhej û volkanên çalak li welêt hene.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=An assessment of natural hazards and disasters in Canada |paşnav=Etkin |pêşnav=David |weşanger=Kluwer academic |tarîx=2003 |isbn=978-1-4020-1179-5 |cih=Dordrecht |paşnav2=Haque |pêşnav2=Chowdhury Emdadul |paşnav3=Brooks |pêşnav3=Gregory Robert }}</ref>
=== Avhewa ===
[[Wêne:Canada Köppen.svg|thumb|Cûreyên dabeşkirina avhewayê ya Köppenê ya li Kanadayê.]]
Germahiya bilind a zivistan û havînê li seranserê Kanadayê li gorî herêman diguhere. Zivistan li gelek deverên welêt, bi taybetî li parêzgehên hundir û Prairie ku xwedî avhewayeke parzemînî ne, dikarin dijwar bin ku germahiya navînî ya rojane nêzîkî -15 °C e lê dikare bi bayê sermayê dakeve bin -40 °C ê.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.theweathernetwork.com/statistics/C02072/CASK0261?CASK0261 |sernav=Statistics: Regina, SK, Canada - The Weather Network |malper=www.theweathernetwork.com |roja-gihiştinê=2026-01-17 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |roja-arşîvê=2009-01-05 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090105062344/http://www.theweathernetwork.com/statistics/C02072/CASK0261?CASK0261 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Li herêmên ne peravî, berf dikare hema hema şeş mehên salê erdê bigire lê li hinek deverên bakur berf dikare tevahiya salê berdewam bike. Perava Kolombiya Brîtanî xwedî avhewayek nerm e ku xwedî zivistanek nerm û baranî ye. Li peravên rojhilat û rojava, germahiya navînî ya herî bilind bi gelemperî di 20 °C e lê di navbera peravan de, germahiya navînî ya herî bilind a havînê ji 25 heta 30 °C diguhere û germahî li hinek deverên hundurîn carinan ji 40 °C ê derbas dibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://climate.weather.gc.ca/climate_normals/index_e.html |sernav=Canadian Climate Normals - Climate - Environment and Climate Change Canada |malper=climate.weather.gc.ca |roja-gihiştinê=2026-01-17 }}</ref>
Beşek mezin ji Bakurê Kanadayê bi qeşa û cemeda berdewamî hatiye nixumandin. Pêşeroja cemeda berdewamî ne diyar e ji ber ku Arktîk ji ber guherîna avhewayê li Kanadayê sê qat ji navînîya cîhanê germ dibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nrcan.gc.ca/sites/www.nrcan.gc.ca/files/energy/Climate-change/pdf/CCCR_FULLREPORT-EN-FINAL.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=www.nrcan.gc.ca |roja-gihiştinê=2026-01-17 }}</ref> Ji sala 1948an vir ve germahiya navînî ya salane ya Kanadayê li ser bejahî 1.7 °C zêde bûye û guhertinên germahiyên li herêmên cuda ji 1.1 heta 2.3 °C ê diguherin.<ref name="McColl2005"/> Rêjeya germbûnê li seranserê bakur û li deştên Kanadayê bilindtir bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nrcan.gc.ca/sites/www.nrcan.gc.ca/files/energy/Climate-change/pdf/CCCR-Chapter4-TemperatureAndPrecipitationAcrossCanada.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=www.nrcan.gc.ca |roja-gihiştinê=2026-01-17 }}</ref> Li herêmên başûrê Kanadayê, qirêjiya hewayê hem li Kanadayê û hem jî Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ku ji ber helandina metalan, şewitandina komirê ji bo peydakirina elektrîkê û emîsyonên wesayîtan çêdibe, bûye sedema baranên asîdî ku bandorek giran li ser rêyên avê, mezinbûna daristanan û hilberîna çandiniyê kiriye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Unnatural Law: Rethinking Canadian Environmental Law and Policy |paşnav=Boyd |pêşnav=David R. |weşanger=UBC Press |tarîx=2011-11-01 |isbn=978-0-7748-4063-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=SeYgVGE9j3EC&pg=PA67 }}</ref> Kanada yek ji mezintirîn welatên belavkerên gazên serayê ya li cîhanê ye ku belavbûna gazên serayê di navbera salên 1990 û 2022an de bi rêjeya ji sedî 16,5 zêde bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.climatewatchdata.org/ghg-emissions |sernav={{!}} Greenhouse Gas (GHG) Emissions {{!}} Climate Watch |malper=www.climatewatchdata.org |roja-gihiştinê=2026-01-17 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.canada.ca/en/environment-climate-change/services/environmental-indicators/greenhouse-gas-emissions.html |sernav=Greenhouse gas emissions |malper=www.canada.ca |tarîx=2007-01-09 |roja-gihiştinê=2026-01-17 |paşnav=Canada |pêşnav=Environment and Climate Change }}</ref>
=== Biyopirrengî ===
[[Wêne:Terrestrial ecozones and ecoprovinces of Canada, 2017.gif|thumb|Ekoqadên bejayî û ekoparêzgehên Kanadayê. Ekoqad bi rengekî cûda têne destnîşankirin. Ekoparêzgeh dabeşên ekoqadan in û bi kodekî hejmarî ya cûda têne destnîşankirin.]]
Kanada li 15 herêmên bejahî û li pênç herêmên deryayê hatiye dabeş kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.statcan.gc.ca/en/subjects/standard/environment/elc/2017-1 |sernav=Introduction to the Ecological Land Classification (ELC) 2017 |malper=www.statcan.gc.ca |tarîx=2018-01-10 |roja-gihiştinê=2026-01-17 |paşnav=Government of Canada |pêşnav=Statistics Canada }}</ref> Ev qadên ekolojîk zêdetirî 80.000 cureyên çavkaniykirî yên jiyana kovî ya kanadayî vedihewînin ku hejmareke bi heman hêjmarê hê jî bi fermî nehatine nas kirin an dîtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://wildlife-species.canada.ca/species-risk-registry/virtual_sara/files/reports/Wild%20Species%202015.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=wildlife-species.canada.ca |roja-gihiştinê=2026-01-17 }}</ref> Her çend li gorî welatên din rêjeya cureyên endemîk ên Kanadayê kêm be jî ji ber tevgerên mirovan, cureyên dagirker û pirsgirêkên jîngehê yên li welêt, niha zêdetirî 800 cure di xetereya windabûnê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbd.int/countries/profile?country=ca |sernav=Main Details |malper=www.cbd.int |roja-gihiştinê=2026-01-17 |ziman=en |paşnav=Unit |pêşnav=Biosafety }}</ref><ref name="Canada2015">{{Jêder-malper |url=https://www.canada.ca/errors/404.html |sernav=Not Found |malper=www.canada.ca |tarîx=2015-10-13 |roja-gihiştinê=2026-01-17 |paşnav=Canada |pêşnav=Service |roja-arşîvê=2024-09-02 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20240902234055/https://www.canada.ca/errors/404.html |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Nêzîkî ji sedî 65ê cureyên niştecî yên Kanadayê wekî "di jiyana ewleh de" têne hesibandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.sararegistry.gc.ca/default.asp?lang=En&n=17F0CBCE-1 |sernav=Species at Risk Public Registry - Wild Species 2000: The General Status of Species in Canada |malper=www.sararegistry.gc.ca |roja-gihiştinê=2026-01-17 |ziman=en |paşnav=Government of Canada, Environment Canada |roja-arşîvê=2021-10-16 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20211016214436/https://www.sararegistry.gc.ca/default.asp?lang=En&n=17F0CBCE-1 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Zêdetirî nîvê axa Kanadayê ji bo jiyana kovî guncaw e û ji çûnhatina mirovan dûr e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://naturecanada.ca/news/archived/state-of-canadas-biodiversity-highlighted-in-new-government-report/ |sernav=State of Canada's Biodiversity Highlighted in New Government Report |malper=Nature Canada |tarîx=2010-10-22 |roja-gihiştinê=2026-01-17 |ziman=en |paşnav=Canada |pêşnav=Nature }}</ref> Daristana boreal a Kanadayê wekî mezintirîn daristana saxlem a li ser Dinyayê tê hesibandin ku bi qasî 3.000.000 kîlometreçargoşe ku ji aliyê rê, bajar an pîşesaziyê ve nehatiye destwerdan kirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Environment |paşnav=Raven |pêşnav=Peter H. |weşanger=John Wiley & Sons |tarîx=2012-12-17 |isbn=978-0-470-94570-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=QVpO2R51JBIC&pg=RA1-PA361 |paşnav2=Berg |pêşnav2=Linda R. |paşnav3=Hassenzahl |pêşnav3=David M. }}</ref> Ji dawiya serdema qeşayê ya dawî ve, Kanada ji heşt herêmên daristanî yên cihêreng pêk hatiye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Policies for Sustainably Managing Canada’s Forests: Tenure, Stumpage Fees, and Forest Practices |paşnav=Luckert |pêşnav=Martin K. |weşanger=UBC Press |tarîx=2011-09-15 |isbn=978-0-7748-2069-1 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=0Gm-rBnGghcC&pg=PA1 |paşnav2=Haley |pêşnav2=David |paşnav3=Hoberg |pêşnav3=George }}</ref>
Nêzîkî ji %12,1ê bejahî û ava şirîn a welêt li deverên parastî ne ku di nav de ji %11,4 wekê deverên parastî hatine destnîşankirin.<ref name="Canada2010">{{Jêder-malper |url=https://www.canada.ca/en/environment-climate-change/services/environmental-indicators/conserved-areas.html |sernav=Canada's conserved areas |malper=www.canada.ca |tarîx=2010-02-09 |roja-gihiştinê=2026-01-17 |paşnav=Canada |pêşnav=Environment and Climate Change }}</ref> Nêzîkî ji %13,8ê avên herêmî parastî ne ku di nav de ji %8,9 wekê deverên parastî hatine destnîşankirin.<ref name="Canada2010"/> Parka Neteweyî ya yekem a Kanadayê, Parka Neteweyî ya Banff, di sala 1885an de hatine damezrandin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.pc.gc.ca/docs/v-g/pm-mp/guidem-mguide/sec15/gm-mg15_e.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=www.pc.gc.ca |roja-gihiştinê=2026-01-17 |roja-arşîvê=2006-06-15 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20060615122147/http://www.pc.gc.ca/docs/v-g/pm-mp/guidem-mguide/sec15/gm-mg15_e.pdf |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Parka Parêzgehê ya Algonquin ku parka herî kevin a parêzgehê ye, di sala 1893an de hatiye damezrandin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.ontario.ca/page/algonquin-provincial-park-management-plan |sernav=Algonquin Provincial Park Management Plan {{!}} ontario.ca |malper=www.ontario.ca |tarîx=2018-10-19 |roja-gihiştinê=2026-01-17 |ziman=en }}</ref> Herêma Parastina Deryayî ya Neteweyî ya Gola Superior, ku di sala 2015an de hate damezrandin, mezintirîn herêma parastina ava şirîn a cîhanê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dfo-mpo.gc.ca/oceans/publications/mpaspotlight-pleinsfeuxzpm/index-eng.html |sernav=Spotlight on Marine Protected Areas in Canada |malper=www.dfo-mpo.gc.ca |tarîx=2017-12-13 |roja-gihiştinê=2026-01-17 |paşnav=Government of Canada |pêşnav=Fisheries and Oceans Canada }}</ref> Herêma jiyana kovî ya neteweyî ya herî mezin a Kanadayê ku di sala 2018an de hate damezrandin, herêma jiyana kovî ya feryayî ya neteweyî ya Giravên Scottê ye.<ref name="Canada2015"/>
== Rêveberî û polîtîka ==
[[Wêne:Parliament Hill from a Hot Air Balloon, Ottawa, Ontario, Canada, Y2K (7173715788).jpg|thumb|Dîtina hewayî ya avahiyên Parlamentoya Kanadayê û derdora wan.]]
Kanada wekê "demokrasiyeke tamem" ku bi kevneşopiyeke lîberalîzmê û îdeolojiyeke siyasî ya wekhevîxwaz û nerm tê binavkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.canadaaction.ca/eiu-democracy-index-ranking |sernav=Canada Ranks 14th on Democracy Index 2024 |malper=Canada Action |roja-gihiştinê=2026-01-17 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Canadian Social Policy: Issues and Perspectives |paşnav=Westhues |pêşnav=Anne |weşanger=Wilfrid Laurier Univ. Press |tarîx=2012-05-25 |isbn=978-1-55458-409-3 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=chTaAgAAQBAJ&pg=PA10 |paşnav2=Wharf |pêşnav2=Brian }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Thinking Government: Public Administration and Politics in Canada, Fourth Edition |paşnav=Johnson |pêşnav=David |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2016-09-22 |isbn=978-1-4426-3521-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=I_HzDQAAQBAJ&pg=PA13 }}</ref> Ji salên 1960î vir ve, tekez li ser dadweriya civakî bûye hêmanek cihêreng a çanda siyasî ya Kanadayê.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Holding the Bully's Coat: Canada and the U.S. Empire |paşnav=McQuaig |pêşnav=Linda |weşanger=Doubleday Canada |tarîx=2010-06-04 |isbn=978-0-385-67297-9 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=9g4Xd12rIGYC&pg=PT14 }}</ref> Aştî, rêkûpêkî û hikûmeta baş, ligel Danezana Mafên Mirovan a Sergirtî, prensîbên damezrîner ên federalîzma Kanadayê ne.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Social Welfare in Developed Market Countries |paşnav=Dixon |pêşnav=John |weşanger=Routledge |tarîx=2016-03-17 |isbn=978-1-317-36677-5 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=npzDCwAAQBAJ&pg=PA48 |paşnav2=Scheurell |pêşnav2=Robert P. }}</ref>
Di asta federal de, Kanada ji aliyê du partiyên kêmnavendî ve tê birêvebirin ku "siyaseta navbeynkariyê" dikin: Partiya Lîberal a Kanadayê ya çepgir a navendî û Partiya Mihafezekar a Kanadayê ya rastgir a navendî.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Parties, Elections, and the Future of Canadian Politics |paşnav=Bittner |pêşnav=Amanda |weşanger=UBC Press |tarîx=2013-03-01 |isbn=978-0-7748-2411-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=TdFTCgAAQBAJ&pg=PA300 |paşnav2=Koop |pêşnav2=Royce }}</ref><ref name="Gill2021">{{Jêder-kovar |paşnav=Gill |pêşnav=Jessica K. |tarîx=2021-12-20 |sernav=Unpacking the Role of Neoliberalism on the Politics of Poverty Reduction Policies in Ontario, Canada: A Descriptive Case Study and Critical Analysis |url=https://www.mdpi.com/2076-0760/10/12/485 |kovar=Social Sciences |ziman=en |cild=10 |hejmar=12 |rr=485 |doi=10.3390/socsci10120485 |issn=2076-0760 }}</ref> Lîberalên ku di dîroka Kanadayê de serdest bûne, xwe di navenda pîvana siyasî de bi cih dikin.<ref name="Gill2021" /> Di hilbijartinên sala 2025an de pênc partîyan nûnerên xwe ji bo parlamentoyê hilbijartin ku di nav van partiyan de lîberal hene ku hikûmetek hindikahî ava kirine, mihafezekar hene ku bûne opozîsyona fermî ''Bloc Québécois''<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Political Choice Matters: Explaining the Strength of Class and Religious Cleavages in Cross-National Perspective |paşnav=Evans |pêşnav=Geoffrey |weşanger=OUP Oxford |tarîx=2013-03-28 |isbn=978-0-19-966399-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=bZhcx6hLOMMC&pg=PA166 |paşnav2=Graaf |pêşnav2=Nan Dirk }}</ref> partiya demokrat a nû (ku çepgir di nav de ne) û Partiya Kesk heye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Political choice matters: explaining the strength of class and religious cleavages in cross-national perspective |paşnav=Evans |pêşnav=Geoffrey |weşanger=Oxford university press |tarîx=2013 |isbn=978-0-19-966399-6 |cih=Oxford |paşnav2=Graaf |pêşnav2=Nan Dirk de }}</ref> Siyaseta rastgir û çepgir di civaka kanadayî de qet nebûye hêzek berbiçav.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Ambrose |pêşnav=Emma |paşnav2=Mudde |pêşnav2=Cas |tarîx=2015-04-03 |sernav=Canadian Multiculturalism and the Absence of the Far Right |url=http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/13537113.2015.1032033 |kovar=Nationalism and Ethnic Politics |ziman=en |cild=21 |hejmar=2 |rr=213–236 |doi=10.1080/13537113.2015.1032033 |issn=1353-7113 }}</ref>
Kanada di çarçoveya monarşiyeke destûrî de xwedî sîstemeke parlemanî ye ku monarşiya Kanadayê bingeha şaxên rêveberî, qanûndanîn û dadweriyê ye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The selection of ministers around the world |weşanger=Routledge |tarîx=2015 |isbn=978-1-317-63444-7 |cih=London New York |paşnavê-edîtor=Dowding |pêşnavê-edîtor=Keith M. |series=Routledge research on social and political elites |paşnavê-edîtor2=Dumont |pêşnavê-edîtor2=Patrick }}</ref> Monarşê serdest di heman demê de monarşê 14 welatên din ên serwer ên hevbendiya welatan e û 10 parêzgehên Kanadayê ye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Battle Royal: Monarchists vs. Republicans and the Crown of Canada |paşnav=Johnson |pêşnav=David |weşanger=Dundurn |tarîx=2018-01-20 |isbn=978-1-4597-4015-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=z2WHDgAAQBAJ&pg=PT196 }}</ref> Monarş li ser şîreta serokwezîr nûnerekî, waliyê giştî, tayîn dike da ku piraniya erkên wan ên merasîma qraliyetê bicih bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gg.ca/en/represent-serve-honour-showcase |sernav=Represent. Serve. Honour. Showcase. |malper=The Governor General of Canada |tarîx=2017-09-20 |roja-gihiştinê=2026-01-17 |paşnav=General |pêşnav=Office of the Secretary to the Governor }}</ref>
Monarşî çavkaniya serwerî û desthilatdariyê ya li Kanadayê ye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=A crown of maples: constitutional monarchy in Canada |weşanger=Canadian Heritage |tarîx=2008 |isbn=978-0-662-46012-1 |çap= |cih=Gatineau, PQ |paşnavê-edîtor=Canada }}</ref> Lêbelê, her çiqas parêzgarê giştî an monarş dikarin di rewşên krîzê yên kêm de bêyî şîreta wezîran desthilata xwe bi kar bînin jî bikaranîna desthilatên rêveberiyê (an jî mafê qraliyetê) ji aliyê kabîneyê ve tê birêvebirin ku komîteyek ji wezîrên qiraliyetê ye ku berpirsiyarê meclîsa gel a hilbijartî ye û ji hêla serokwezîr ve ku serekê hikûmetê ye tê hilbijartin û serokatiya kabîneyê tê kirin.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=http://www2.parl.gc.ca/Sites/LOP/AboutParliament/Forsey/PDFs/How_Canadians_Govern_Themselves-6ed.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=www2.parl.gc.ca |roja-gihiştinê=2026-01-17 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.thestar.com/news/canada/a-cabinet-that-looks-like-canada-justin-trudeau-pledges-government-built-on-trust/article_69ec91d4-1c18-5674-95f0-d505bef67d7d.html |sernav=‘A cabinet that looks like Canada:’ Justin Trudeau pledges government built on trust |malper=Toronto Star |tarîx=2015-11-04 |roja-gihiştinê=2026-01-17 |ziman=en |paşnav=Reporter |pêşnav=Peter Edwards Star }}</ref> Ji bo misogerkirina aramiya hikûmetê, parêzgarê giştî bi gelemperî kesê ku serokê niha yê partiya siyasî ye ku dikare baweriya piraniya endaman di meclîsê de bi dest bixe, wek serokwezîr erkdar dike.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Thinking government : public sector management in Canada |paşnav=Johnson |pêşnav=David |weşanger=Peterborough, Ont. ; Orchard Park, N.Y. : Broadview Press |tarîx=2006 |isbn=978-1-55111-779-9 |kesên-din=Internet Archive |url=http://archive.org/details/thinkinggovernme02ndjohn }}</ref> Ofîsa serokwezîr (PMO) yek ji saziyên herî bi hêz ên hikûmetê ye ku piraniya qanûnan ji bo pejirandina parlemanî dest pê dike û waliyê giştî, cîgirê waliyan, senator, dadwerên dadgeha federal û serokên şîrketên qiraliyetê û ajansên hikûmetê ji bo erkdarkirina ji aliyê qiraliyetê ve hildibijêre.<ref name=":3"/> Serokê partiya ku duyem herî zêde kursî bi dest dixe ku bi gelemperî dibe serokê opozîsyona fermî û beşek ji sîstemeke parlamentoyî ya dijber e ku armanc ew e ku hikûmetê di bin kontrolê de bihêle.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www2.parl.gc.ca/content/lop/researchpublications/bp47-e.htm |sernav=The Opposition in a Parliamentary System (BP47e) |malper=www2.parl.gc.ca |roja-gihiştinê=2026-01-17 }}</ref>
Parlamentoya Kanadayê hemî qanûnên federal derdixe. Ew ji monarşê ku Meclisa Avamê ye û ji senatoyê pêk tê. Her çend Kanadayê têgeha brîtanî ya serdestiya parlemanî mîras girtibe jî, ev yek paşê, bi pejirandina Qanûna Destûrê ya 1982an, bi tevahî ji aliyê têgeha amerîkî ya serdestiya qanûnê ve hatiye guhertin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thecanadianencyclopedia.ca/en/article/sovereignty |sernav=Sovereignty |malper=thecanadianencyclopedia.ca |roja-gihiştinê=2026-01-17 |ziman=en }}</ref>
Her çiqas Qanûna Hilbijartinên Kanadayê vê yekê bi çar salan bi sinor dike û dîroka hilbijartinê ya "sabît" di cotmehê de heye; hilbijartinên giştî hê jî divê ji aliyê waliyê giştî ve werin lidarxistin û dikarin bi şîreta serokwezîr an jî bi dengdana baweriyê ya windabûyî di meclisê de werin destpêkirin jî, her yek ji 343 endamên parlamentoyê ya li Meclisa Avamê bi pirjimariya sade di navçeyek hilbijartinê an jî li ser eyaletê de tê hilbijartin. Qanûna Destûra Bingehîn a 1982an ferz dike ku di navbera hilbijartinan de ji pênc salan zêdetir derbas nebe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://lop.parl.ca/sites/ParlInfo/default/en_CA/SiteInformation/parlinfoMoved |sernav=ParlInfo Has Moved |malper=lop.parl.ca |roja-gihiştinê=2026-01-17 }}</ref> 105 endamên senatoyê ku kursiyên wan li ser bingehek herêmî têne dabeş kirin, heta 75 saliya xwe dikarin xizmetê dikin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Handbook of Federal Countries, 2002 |paşnav=Griffiths |pêşnav=Ann |weşanger=McGill-Queen's Press - MQUP |tarîx=2003 |isbn=978-0-7735-2511-5 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=GytLtJacxY8C&pg=PA116 |paşnav2=Griffiths |pêşnav2=Ann L. }}</ref>
Federalîzma Kanadayî berpirsiyariyên hikûmetê di navbera hikûmeta federal û 10 parêzgehan de dabeş dike. Meclîsên qanûndanînê ya parêzgehan yekjûreyî ne û bi şêweyekî parlemanî dişibin Meclîsa Gel.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.parl.gc.ca/MarleauMontpetit/DocumentViewer.aspx?DocId=1001&Lang=E&Print=2&Sec=Ch01&Seq=5 |sernav=Parliamentary Institutions - Notes 51-100 |malper=www.parl.gc.ca |roja-gihiştinê=2026-01-17 }}</ref> Her sê herêmên Kanadayê jî meclîsên qanûndanînê hene lê ev ne serwer in, berpirsiyariyên destûrî yên wan ji parêzgehan kêmtir in û ji aliyê avaniyê ve ji heverkdarên xwe yên parêzgehan cuda ne.<ref>{{Jêder-malper |url=http://pco-bcp.gc.ca/aia/index.asp?lang=eng&page=provterr&doc=difference-eng.htm |sernav=Difference between Canadian Provinces and Territories - Provinces and Territories |malper=pco-bcp.gc.ca |roja-gihiştinê=2026-01-17 |ziman=en |paşnav=Government of Canada, Privy Council Office, Intergovernmental Affairs Secretariat, IGA |roja-arşîvê=2015-12-01 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20151201135354/http://pco-bcp.gc.ca/aia/index.asp?lang=eng&page=provterr&doc=difference-eng.htm |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ntlegislativeassembly.ca/visitors/what-consensus/differences-provincial-governments |sernav=Differences from Provincial Governments {{!}} Legislative Assembly of The Northwest Territories |malper=www.ntlegislativeassembly.ca |tarîx=2012-11-28 |roja-gihiştinê=2026-01-17 |ziman=en }}</ref>
=== Parêzgeh û herêm ===
[[Wêne:Political map of Canada.svg|thumb|Nexşeya siyasî ya Kanadayê ku 10 parêzgeh û 3 herêmên Kanadayê nîşan dide.]]
Kanada federasyonek e ku ji 10 dewletên federal ku bi navê parêzgehan têne zanîn û ji sê herêmên federal pêk tê. Ev parêzgeh û herêmên rêveberiyê li çar herêmên serekeyên wekê Rojavayê Kanadayê, Kanadaya Navendî, Kanadaya Atlantîkê, û Bakurê Kanadayê (rojhilatê Kanadayê bi hev re ji bo Kanadaya Navîn û Kanadaya Atlantîk tê gotin) hatiye binavkirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Suburban Governance: A Global View |paşnav=Hamel |pêşnav=Pierre |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2015-02-05 |isbn=978-1-4426-6357-2 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=rB-NBgAAQBAJ&pg=PA81 |paşnav2=Keil |pêşnav2=Roger }}</ref> Parêzgeh û herêm berpirsiyariya bernameyên civakî yên wekê tenduristî, perwerde û bernameyên civakî û her wiha rêveberiya dadweriyê (lê ne qanûna cezayî) hene.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Canadian Public Budgeting in the Age of Crises: Shifting Budgetary Domains and Temporal Budgeting |paşnav=Doern |pêşnav=G. Bruce |weşanger=McGill-Queen's Press - MQUP |tarîx=2013-04-19 |isbn=978-0-7735-8853-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=FBXaFRZtKJsC&pg=RA1-PA1976 |paşnav2=Maslove |pêşnav2=Allan M. |paşnav3=Prince |pêşnav3=Michael J. }}</ref> Her çend parêzgeh ji hikûmeta federal bêtir dahatê berhev dikin jî, hikûmeta federal ji bo misogerkirina standardên xizmetguzariyê yên maqûl û yekreng, tezmînatên wekhevkirinê dide û bacgirtinê di navbera parêzgehên dewlemend û xizan de tê parastin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Beyond Equalization: Examining Fiscal Transfers in a Broader Context |paşnav=Clemens |pêşnav=Jason |weşanger=The Fraser Institute |tarîx=2007 |isbn=978-0-88975-215-3 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=yc6RakXxLy0C&pg=PA8 |paşnav2=Veldhuis |pêşnav2=Niels }}</ref>
Cudahiya sereke di navbera parêzgeheke Kanadayê û herêmekê de ew e ku parêzgeh serweriya xwe ji qiraliyetê hêz û desthilata xwe ji Qanûna Destûra Bingehîn a 1867an werdigirin lê hikûmetên herêmî xwedî desthilatên ku ji aliyê Parlamentoya Kanadayê ve ji wan re hatine delegekirin in û komîser di konseya ya federal de nûnertiya qiraliyetê dikin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Oxford Handbook of the Canadian Constitution |paşnav=Oliver |pêşnav=Peter |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2017-08-10 |isbn=978-0-19-066482-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=ulsvDwAAQBAJ&pg=PA498 |paşnav2=Macklem |pêşnav2=Patrick |paşnav3=Rosiers |pêşnav3=Nathalie Des }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.commissioner.gov.nt.ca/en/role-commissioner |sernav=Role of the Commissioner {{!}} Office of the Commissioner of the Northwest Territories |malper=www.commissioner.gov.nt.ca |roja-gihiştinê=2026-01-27 }}</ref> Desthilatên ku ji Qanûna Destûra Bingehîn a 1867an derdikevin ku di navbera hikûmeta federal û hikûmetên parêzgehan de têne dabeş kirin da ku bi taybetî werin bikar anîn û her guhertinek di wê rêziknameyê de hewceyê guhertinek destûrî ye ku di heman demê de guhertinên di rol û desthilatên herêman de dikarin bi yekalî ji aliyê Parlamentoya Kanadayê ve werin kirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Redrawing Local Government Boundaries: An International Study of Politics, Procedures, and Decisions |paşnav=Meligrana |pêşnav=John |weşanger=UBC Press |tarîx=2004 |isbn=978-0-7748-0934-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=uL9hLqPSdi0C&pg=PA75 }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Boundaries of the Canadian Confederation |paşnav=Nicholson |pêşnav=Norman |weşanger=McGill-Queen's Press - MQUP |tarîx=1979-05-15 |isbn=978-0-7735-6015-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=Ek7cloNk3E8C&pg=PA174 }}</ref>
=== Têkiliyên derve ===
Kanada ji bo rola xwe di karûbarên cîhanî de wekî hêzek navîn tê naskirin û meyla welatê heye ku çareseriyên piralî û navneteweyî bişopînin.<ref name="Chapnick2011">{{Jêder-kitêb |sernav=The Middle Power Project: Canada and the Founding of the United Nations |paşnav=Chapnick |pêşnav=Adam |weşanger=UBC Press |tarîx=2011-11-01 |isbn=978-0-7748-4049-1 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=S2DPElbLK5sC&pg=PA2 }}</ref> Globalîzmê bandorek girîng li ser polîtîkayên derve yên Kanadayê kiriye ku welat bi pêşvebirina aştî û ewlehiyê bi rêya navbeynkariyê û bi dabînkirina alîkariyê ya ji bo welatên di asta pêşketinê re hatiye naskirin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Bousfield |pêşnav=Dan |tarîx=2013 |sernav=Canadian Foreign Policy in an Era of New Constitutionalism |url=http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/02722011.2013.819369 |kovar=American Review of Canadian Studies |ziman=en |cild=43 |hejmar=3 |rr=394–412 |doi=10.1080/02722011.2013.819369 |issn=0272-2011 }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Oxford Handbook of Canadian Politics |paşnav=Courtney |pêşnav=John |weşanger=OUP USA |tarîx=2010-04-29 |isbn=978-0-19-533535-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=5KomEXgxvMcC&pg=PA363 |paşnav2=Courtney |pêşnav2=John Childs |paşnav3=Smith |pêşnav3=David }}</ref>
Kanada û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê têkiliyeke dirêj û bi alozî heye ku hevalbendên dîrokî yên nêzîk in ku bi rêkûpêk di kampanyayên leşkerî û hewildanên mirovî de hevkariyê dikin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thecanadianencyclopedia.ca/en/article/canada-and-the-united-states |sernav=Canada and the United States |malper=thecanadianencyclopedia.ca |roja-gihiştinê=2026-01-27 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Canada–US Relations: Sovereignty or Shared Institutions? |paşnav=Carment |pêşnav=David |weşanger=Springer |tarîx=2019-01-17 |isbn=978-3-030-05036-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=TT6EDwAAQBAJ&pg=PA3 |paşnav2=Sands |pêşnav2=Christopher }}</ref> Kanada her wiha bi rêya endametiya xwe di hevbendiya neteweyan û rêxistina navneteweyî ya Francophonie de, digel koloniyên berê yên her du welatan, bi Keyaniya Yekbûyî û Fransayê re, têkiliyên dîrokî û kevneşopî diparêze.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Handbook of Canadian foreign policy |weşanger=Lexington Books |tarîx=2006 |isbn=978-0-7391-0694-5 |cih=Lanham, MD |paşnavê-edîtor=James |pêşnavê-edîtor=Patrick |paşnavê-edîtor2=Michaud |pêşnavê-edîtor2=Nelson |paşnavê-edîtor3=O'Reilly |pêşnavê-edîtor3=Marc J. }}</ref> Kanada bi têkiliya xwe ya erênî yê bi Holendayê re tê naskirin ku beşek jê ji ber beşdariya wê di rizgarkirina Holendayê de, di dema Şerê Cîhanê yê Duyemîn de ye.<ref name="Goddard2005"/> Zêdetirî 270 cih li nêzîkî 180 welatên biyanî ofîsên dîplomatîk û balyozxaneyê Kanadayê hene.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Canada |pêşnav=Global Affairs |sernav=Diplomatic Missions and Consular Posts Accredited to Canada |url=https://www.international.gc.ca/protocol-protocole/missions.aspx?lang=eng |roja-gihiştinê=2026-01-27 |xebat=GAC |ziman=en }}</ref>
Kanada nirxên xwe yên hevpar ên navxweyî bi rêya beşdarbûna di gelek rêxistinên navneteweyî de pêş dixe.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Religion, Identity, and Global Governance: Ideas, Evidence and Practice |paşnav=James |pêşnav=Patrick |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2011-01-01 |isbn=978-1-4426-4066-5 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=DW0-afj9KNkC&dq=Canada+promotes+its+domestically+shared+values+through+its+its+foreign+relations&pg=PA284 }}</ref> Kanada di sala 1945an de yek ji endamên damezrîner ên Neteweyên Yekbûyî (NY) bû û di sala 1958an de bi hev re bi Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê re Fermandariya Parastina Hewayî ya Amerîkaya Bakur ava kiriye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=NORAD and the Soviet Nuclear Threat: Canada’s Secret Electronic Air War |paşnav=Wilson |pêşnav=Gordon A. A. |weşanger=Dundurn |tarîx=2012-03-17 |isbn=978-1-4597-0412-1 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=S-nvkPFdUREC&pg=PT10 }}</ref> Kanada endamê Rêxistina Bazirganiya Cîhanê, Pênc Çav, G7 û Rêxistina Hevkariya Aborî û Geşepêdanê (OECD) ye.<ref name="Chapnick2011"/> Di heman demê de Kanada di sala 1989an de endamê damezrîner ê foruma Hevkariya aborî ya Asya û Pasîfîk (APEC) bû û di sala 1990an de jî tevlî Rêxistina Dewletên Amerîkî (OAS) bûye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Canada Looks South: In Search of an Americas Policy |paşnav=McKenna |pêşnav=Peter |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2012-01-01 |isbn=978-1-4426-1108-5 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=IoputVv15MEC&pg=PA91 }}</ref> Kanadayê di sala 1948an de Danezana Gerdûnî ya Mafên Mirovan (UDHR) û ji wê demê ve heft peyman û peymanên sereke yên mafên mirovan ên NY pejirandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.canada.ca/en/canadian-heritage/services/canada-united-nations-system/treaties.html |sernav=Human rights treaties |malper=www.canada.ca |tarîx=2017-10-23 |roja-gihiştinê=2026-01-27 |paşnav=Heritage |pêşnav=Canadian }}</ref>
=== Hêz ===
[[Wêne:Operation Inherent Resolve 150304-F-MG591-297.jpg|thumb|Dema ku di piştgiriya Şerê Impact de ye, balafireke RCAF CF-18 Hornet ji tankereke USAF KC-135 Stratotanker vediqete.]]
Li gel gelek erkên navxweyî, zêdetirî 3.000 personelên hêzên çekdar ên Kanadayê (CAF) ji bo gelek erkên leşkerî yên derveyî welat de têne şandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.canada.ca/en/department-national-defence/services/operations/military-operations/current-operations/list.html |sernav=Current Operations list |malper=www.canada.ca |tarîx=2015-03-27 |roja-gihiştinê=2026-01-27 |paşnav=Defence |pêşnav=National }}</ref> Hêzên yekbûyî yên Kanadaya ji Hêzên Deryayî yên Keyaniya Kanadayê, Artêşa Kanadayê û Hêzên Hewayî ya Keyaniya Kanadayê pêk tên. Welat hêzek profesyonel û dilxwaz ji nêzîkî 68.000 personelên çalak û 27.000 personelên zêde pêk tên ku bi têgeha "xurt, ewle, çalak" de bi rêzê ve digihîje 71.500 û 30.000 û beşek ji nêzîkî 5.000 Rangerên Kanadayê heye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.canada.ca/en/department-national-defence/corporate/reports-publications/canada-defence-policy.html |sernav=Strong, Secure, Engaged: Canada's Defence Policy |malper=www.canada.ca |tarîx=2024-06-10 |roja-gihiştinê=2026-01-27 |paşnav=Defence |pêşnav=National }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.canada.ca/en/department-national-defence/corporate/reports-publications/transition-materials/defence-101/2020/03/defence-101/caf-101.html |sernav=Canadian Armed Forces 101 |malper=www.canada.ca |tarîx=2021-03-11 |roja-gihiştinê=2026-01-27 |paşnav=Defence |pêşnav=National }}</ref> Di sala 2022an de, lêçûnên leşkerî yên Kanadayê bi tevahî gihîştiye nêzîkî 26.9 milyar dolarî, an jî li dora ji %1,2 ji hilberîna navxweyî ya giştî (GDP) ya welêt û ev yek di warê lêçûnên leşkerî de li gorî welatan di rêza 14em de cih digire.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.sipri.org/sites/default/files/2023-04/2304_fs_milex_2022.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=www.sipri.org |roja-gihiştinê=2026-01-28 }}</ref>
Rola Kanadayê di pêşxistina parastina aştiyê de û beşdariya wê di destpêşxeriyên girîng ên parastina aştiyê de di sedsala 20an de bi roleke mezin û bi îmajeke erênî ya gerdûnî rol wergirtiye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Politics of Peacekeeping in the Post-cold War Era |paşnav=Sorenson |pêşnav=David S. |weşanger=Psychology Press |tarîx=2005 |isbn=978-0-7146-8488-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=2OZ6NRiL5MkC&pg=PA158 |paşnav2=Wood |pêşnav2=Pia Christina }}</ref> Parastina aştiyê bi kûrahî di çanda kanadayî de cih digire û taybetmendiyek cihêreng e ku Kanadayê difikirin ku siyaseta wan a derve ji ya Dewletên Yekbûyî cuda dike.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Identity and Otherness in Canadian Foreign Policy |paşnav=Gutiérrez-Haces |pêşnav=Maria Teresa |weşanger=Les Presses de l’Université d’Ottawa {{!}} University of Ottawa Press |tarîx=2003 |rr=231–250 |isbn=978-0-7766-2722-9 |cih=Ottawa |ziman=en |paşnavê-edîtor=Gaffield |pêşnavê-edîtor=Chad |url=https://books.openedition.org/uop/1488 |series=Collection internationale d’Études canadiennes {{!}} International Canadian Studies Series |paşnavê-edîtor2=Gould |pêşnavê-edîtor2=Karen L. }}</ref> Kanada demek dirêj e ku ji beşdarbûna di şerên leşkerî yên ku ji aliyê Neteweyên Yekbûyî ve nehatine pejirandin ku di nav de şerên wekê Şerê Viyetnamê û Şerê Iraqê ya sala 2003an de heye, dudil maye. Ji sedsala 21ê vir ve, beşdariya rasterast a Kanadayê di hewildanên parastina aştiyê yên Neteweyên Yekbûyî de pir kêm bûye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Multicultural Education Policies in Canada and the United States |paşnav=Joshee |pêşnav=Reva |weşanger=UBC Press |tarîx=2011-11-01 |isbn=978-0-7748-4117-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=I8jr_pE3YPwC&pg=PA23 |paşnav2=Johnson |pêşnav2=Lauri }}</ref> Ev kêmbûna mezin encama wê yekê bû ku Kanadayê beşdariya xwe ya di operasyonên leşkerî yên ji aliyê Neteweyên Yekbûyî ve hatine pejirandin de bi rêya Rêxistina Peymana Atlantîka Bakur e, ne rasterast bi rêya Neteweyên Yekbûyî têne birêve birin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Handbook of Canadian Foreign Policy |paşnav=James |pêşnav=Patrick |weşanger=Lexington Books |tarîx=2006-05-04 |isbn=978-0-7391-5580-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=QTk2AAAAQBAJ&pg=PA177 |paşnav2=Michaud |pêşnav2=Nelson |paşnav3=O'Reilly |pêşnav3=Marc }}</ref>
== Aborî ==
Aboriya bazara tevlihev a Kanadayê pir pêşketî ye ku ji sala 2023an vir ve, bi qasî 2.221 trîlyon dolarê amerîkî, di warê nirxa berhema navxweyî ya nomînal de wekî nehemîn mezintirîn aboriya cîhanê hatiye dîtin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Varieties of Capitalism: The Institutional Foundations of Comparative Advantage |paşnav=Hall |pêşnav=Peter A. |weşanger=OUP Oxford |tarîx=2001-08-30 |isbn=978-0-19-164770-3 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=EU02HzYJeFsC&q=canada+a+market+economy |paşnav2=Soskice |pêşnav2=David }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Report for Selected Countries and Subjects |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2022/April/weo-report?c=156,&s=NGDP_RPCH,NGDPD,PPPGDP,NGDPRPPPPC,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2015&ey=2026&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |roja-gihiştinê=2026-01-27 |xebat=IMF |ziman=en }}</ref> Kanada yek ji mezintirîn welatên bazirganî yên cîhanê ye û aboriyeke Kanadayê ya pir globalîze heye.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://ustr.gov/countries-regions/americas/canada |sernav=Canada |malper=United States Trade Representative |roja-gihiştinê=2026-01-27 |ziman=en |roja-arşîvê=2022-04-17 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20220417130737/https://ustr.gov/countries-regions/americas/canada |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Di sala 2021ê de, bazirganiya kelûpel û xizmetguzariyên Kanadayê gihîşt 2.016 trîlyon dolarê.<ref name=":2" /> Bi tevahî hinardeya Kanadayê ji 637 milyar dolarî zêdetir bû ku di heman demê de nirxên kelûpelên wê yên hawirdekirî ji 631 milyar dolarî zêdetir bûn ku ji wan bi qasî 391 milyar dolar ên ji Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê bûn.<ref name=":2" /> Di sala 2018an de, kêmasiya bazirganî ya kelûpelan a Kanadayê 22 milyar dolar û kêmasiya bazirganî ya xizmetguzariyê jî 25 milyar dolar bû.<ref name=":2" /> Borsaya Torontoyê nehemîn mezintirîn borsaya cîhanê ye ku ji aliyê sermayeya bazarê ve zêdetirî 1.500 pargîdanî di borsayê de cih digire û sermayeya bazarê ya hevbeş ji zêdetirî 2 trîlyon dolarê amerîkî ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.world-exchanges.org/our-work/statistics |sernav=Statistics {{!}} The World Federation of Exchanges |malper=www.world-exchanges.org |roja-gihiştinê=2026-01-27 |paşnav=The World Federation of Exchanges }}</ref>
Banka Kanadayê banka navendî ya welat e.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Bank of Canada/La Banque du Canada: Origines et premieres annees/Origins and Early History |paşnav=Watts |pêşnav=George S. |weşanger=McGill-Queen's University Press |tarîx=1993 |isbn=978-0-88629-182-2 |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctt9qf36m }}</ref> Wezîrê darayî û wezîrê nûjenî, zanist û pîşesaziyê daneyên ji statîstîkên Kanadayê bikar tînin ku plansaziyên darayî çalak bikin û siyaseta aborî pêş bixin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://statcan.gc.ca/about-apercu/mandate-mandat-eng.htm |sernav=Mandate and objectives - Statistics Canada |malper=web.archive.org |roja-gihiştinê=2026-01-27 |ziman=en |paşnav=Government of Canada, Statistics Canada |roja-arşîvê=2015-01-15 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150115144515/http://statcan.gc.ca/about-apercu/mandate-mandat-eng.htm |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Kanada xwedî sektorek bankayî ya hevkar a bihêz e û endametiya yekîtîyên krediyê ya serê kesî li cîhanê herî zêde ye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=From Wall Street to Bay Street: The Origins and Evolution of American and Canadian Finance |paşnav=Kobrak |pêşnav=Christopher |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2018-01-01 |isbn=978-1-4426-1625-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=yw9aDwAAQBAJ&pg=PA220 |paşnav2=Martin |pêşnav2=Joe }}</ref> Kanada di endeksa têgihîştina gendeliyê de di rêza nizm de ye (di sala 2023an de di rêza 14em de ye) û "bi berfirehî wekê yek ji welatên herî kêm gendel ên cîhanê tê hesibandin".<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Canada's Corruption at Home and Abroad |paşnav=Rotberg |pêşnav=Robert I. |weşanger=Routledge |tarîx=2018-10-19 |isbn=978-1-351-57924-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=ujOoDwAAQBAJ&pg=PT12 |paşnav2=Carment |pêşnav2=David }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.transparency.org/en/cpi/2024 |sernav=Corruption Perceptions Index 2024 |malper=Transparency.org |tarîx=2025-02-11 |roja-gihiştinê=2026-01-27 |ziman=en }}</ref> Welat di rapora pêşbazîya cîhanî de di rêza bilind de ye ku di sala 2024an de di rêza 19em de bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.imd.org/centers/wcc/world-competitiveness-center/rankings/world-competitiveness-ranking/rankings/wcr-rankings/ |sernav=WCR-Rankings - IMD business school for management and leadership courses |tarîx=2024-06-10 |roja-gihiştinê=2026-01-27 |ziman=en }}</ref> Aboriya Kanadayê li gorî endeksa azadiya aborî ya weqfa mîratê ji piraniya welatên rojavayî jortir e û newekheviya dahatê di astek kêm de ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.heritage.org/index/country/canada |sernav=Canada Economy: Population, GDP, Inflation, Business, Trade, FDI, Corruption |malper=www.heritage.org |roja-gihiştinê=2026-01-27 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ubs.com/us/en.html |sernav=Our financial services in the United States of America |malper=United States of America |roja-gihiştinê=2026-01-27 |ziman=en }}</ref> Dahata navînî ya malê ya serê kesî li gorî welêt ên navînîya OECD yê "gelek jortir" e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.oecd.org/en/data/tools/well-being-data-monitor.html |sernav=OECD Well-being Data Monitor |malper=OECD |roja-gihiştinê=2026-01-27 |ziman=en }}</ref> Kanada di nav welatên herî pêşketî de di warê erzanbûna xanîyan û veberhênana rasterast a biyanî de di rêza herî nizm de ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.oecd.org/en/data/indicators/housing-prices.html |sernav=Housing prices |malper=OECD |roja-gihiştinê=2026-01-27 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Mintz |pêşnav=Jack |paşnav2=Bazel |pêşnav2=Philip |tarîx=2021-09-15 |sernav=2020 TAX COMPETITIVENESS REPORT: CANADA’S INVESTMENT CHALLENGE |url=https://journalhosting.ucalgary.ca/index.php/sppp/article/view/72311 |kovar=The School of Public Policy Publications |ziman=en |cild=14 |hejmar=1 |doi=10.55016/ojs/sppp.v14i1.72311 |issn=2560-8320 }}</ref> Rêjeya bêkariyê di sala 2025an de ji sedî 6,8 bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://globalnews.ca/news/11606030/unemployment-december-2025-labour-force-survey/ |sernav=Unemployment rate climbed to 6.8% in December, StatCan says - National {{!}} Globalnews.ca |malper=Global News |roja-gihiştinê=2026-01-27 |ziman=en-US }}</ref>
== Demografî ==
[[Wêne:Population density statistics canada.gif|thumb|çep|Nexşeya dendika nifûsa Kanadayê (2014)
Çepê jorîn: Korîdora Bajarê Quebec-Windsorê ku herêma herî zêde qerebalix û pir bi pîşesazî ye.]]
Serjimêriya Kanadayê ya sala 2021ê bi tevahî 36.991.981 kes hatiye hejmartin ku li gorî rêjeya sala 2016an bi qasî %5,2 zêde bûye. Li gorî texmînan, nifûsa Kanadayê di sala 2023an de ji 40 milyonî derbastir bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.statcan.gc.ca/en/subjects-start/population_and_demography/40-million |sernav=Canada's population reaches 40 million |malper=www.statcan.gc.ca |tarîx=2023-06-02 |roja-gihiştinê=2026-02-03 |paşnav=Government of Canada |pêşnav=Statistics Canada }}</ref> Sedemên sereke yên zêdebûna nifûsê koçberî û bi rêjeyek kêmtir, zêdebûna xwezayî ye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Changing Canadian Population |paşnav=Edmonston |pêşnav=Barry |weşanger=McGill-Queen's Press - MQUP |tarîx=2011 |isbn=978-0-7735-3793-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=VVYOgvFPvBEC&pg=PA181 |paşnav2=Fong |pêşnav2=Eric }}</ref> Kanada xwedî yek ji rêjeyên herî bilind ên koçberiyê li cîhanê ye ku bi giranî ji ber siyaseta aborî û yekbûna malbatan pêk hatiye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Canada |weşanger=Lonely Planet Publ |tarîx=2008 |isbn=978-1-74104-571-0 |çap=10 |cih=Footscray, Vic. London |paşnavê-edîtor=Zimmerman |pêşnavê-edîtor=Karla |series=Lonely planet }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Controlling Immigration: A Global Perspective, Third Edition |paşnav=Hollifield |pêşnav=James |weşanger=Stanford University Press |tarîx=2014-07-30 |isbn=978-0-8047-8627-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=Ys9jBAAAQBAJ&pg=PA11 |paşnav2=Martin |pêşnav2=Philip |paşnav3=Orrenius |pêşnav3=Pia }}</ref> Di sala 2024an de 483.390 koçber hatin qebûlkirin ku ev yek hêjmarên rekor ên salên dawîn bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://immigration.ca/will-canadas-record-2024-immigration-levels-ever-be-exceeded/ |sernav=Will Canada’s Record 2024 Immigration Levels Ever Be Exceeded? - Canada Immigration and Visa Information. Canadian Immigration Services and Free Online Evaluation. |tarîx=2025-02-12 |roja-gihiştinê=2026-02-03 |ziman=en-US }}</ref> Kanada di warê bicihkirina penaberan de di cîhanê de yek ji welatên pêşeng e ku di sala 2022an de zêdetirî 47.600 penaber li welat bicih bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.unhcr.ca/news/unhcr-calls-for-concerted-action-as-forced-displacement-hits-new-record-in-2022/ |sernav=UNHCR calls for concerted action as forced displacement hits new record in 2022 |malper=UNHCR Canada |tarîx=2023-06-14 |roja-gihiştinê=2026-02-03 |ziman=en-US |paşnav=Kim |pêşnav=Soo-Jung }}</ref> Koçberên nû bi piranî li deverên bajarî yên mezin wekê Toronto, Montreal û Vancouver bicih bûne.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Effects of Mass Immigration on Canadian Living Standards and Society |paşnav=Grubel |pêşnav=Herbert G. |weşanger=The Fraser Institute |tarîx=2009 |isbn=978-0-88975-246-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=48LOyfxYihoC&pg=PA5 }}</ref>
Giraniya nifûsa Kanadayê, bi 4,2 niştecih dikeve serê kîlometreçargoşe yê ku di vê warî de di nav welatên herî nizm ên cîhanê de ye ku bi qasî ji sedî 95 ê ji nifûsa welat li başûrê paralela 55em a bakur dijîn.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=OECD Environmental Performance Reviews: Canada 2004 |paşnav=OECD |weşanger=OECD Publishing |tarîx=2004-09-29 |isbn=978-92-64-10778-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=_mjWAgAAQBAJ&pg=PA142 }}</ref> Nêzîkî ji %80ê nifûsê di nav 150 kîlometreyan de li ser sinorê bi Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê re dijîn.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Immigration Policy and the Terrorist Threat in Canada and the United States |paşnav=Moens |pêşnav=Alexander |weşanger=The Fraser Institute |tarîx=2008 |isbn=978-0-88975-235-1 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=HmiqBgnkAXYC&pg=PA96 |paşnav2=Collacott |pêşnav2=Martin }}</ref> Nifûsa Kanadayê nifûseke bajarî ye ku ji %80ê nifûsê zêdetir nifûsa welat li navendên bajarî dijîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://data.worldbank.org/ |sernav=World Bank Open Data |malper=World Bank Open Data |roja-gihiştinê=2026-02-03 }}</ref> Piraniya kanadayiyan (zêdetirî ji %70) li jêr paralela 49an dijîn û ji %50ê kanadayiyan jî li başûrê 45°42′ (45.7 pile) yê bakur dijîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://bigthink.com/strange-maps/canadians-south-seattle-mental-map-surprise/ |sernav=Most Canadians live south of Seattle and other mental map surprises |malper=Big Think |tarîx=2023-06-07 |roja-gihiştinê=2026-02-03 |ziman=en-US |paşnav=Jacobs |pêşnav=Frank }}</ref> Beşa herî zêde yê nifûs a welêt li korîdora bajarê Quebec-Windsorê, li başûrê Quebec û başûrê Ontarioyê, li kêleka Golên Mezin û li ser peravên çemê St. Lawrensê dijî.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Particulate Matter Science for Policy Makers: A NARSTO Assessment |paşnav=McMurry |pêşnav=Peter H. |weşanger=Cambridge University Press |tarîx=2004-11-29 |isbn=978-0-521-84287-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=1giH-mvhhw8C&pg=PA391 |paşnav2=Shepherd |pêşnav2=Marjorie F. |paşnav3=Vickery |pêşnav3=James S. }}</ref>
Piraniya kanadayiyan (ji sedî 81,1) di jiyana malbatî de dijîn û ji sedî 12,1 jî dibêjin ku bi tena serê xwe dijîn û ji sedî 6,8 ji bi xizmên xwe yên din an jî kesên ne xizm re dijîn.<ref name=":4">{{Jêder-malper |url=https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/srvmsg/srvmsg404.html |sernav=File not found {{!}} Fichier non trouvé |malper=www12.statcan.gc.ca |roja-gihiştinê=2026-02-03 }}</ref> Ji sedî 51 ji malbatan hevjînên bi zarok an bê zarok in, ji sedî 8,7 malbat bi dê û bavên yekane ne (hevjînên ku ji hev cuda bûne), ji sedî 2,9 malbatên pirnifşî ne (malbatên ku bi kalik pîrikên xwe re dijîn) û ji sedî 29,3 malbatên bi yek kesî ne (kesên ku bi serê xwe dijîn).<ref name=":4" /><ref>{{Jêder-malper |url=https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/dp-pd/hlt-fst/pd-pl/Table-Tableau.cfm?LANG=Eng&T=301&S=3&O=D |sernav=Population and dwelling counts, for Canada and census subdivisions (municipalities), 2011 and 2006 censuses |malper=www12.statcan.gc.ca |roja-gihiştinê=2026-02-03 |paşnav=Government of Canada |pêşnav=Statistics Canada }}</ref>
{{Bajarên mezin ên Kanadayê}}
=== Etnîsîte ===
Kesên ku beşdarê hêjmara nifûsa sala 2021ê ya Kanadayê bûne, xwe zêdetirî 450 "kokên etnîkî an çandî" ragihandine.<ref name="Government2022">{{Jêder-malper |url=https://www150.statcan.gc.ca/n1/daily-quotidien/221026/dq221026b-eng.htm |sernav=The Daily — The Canadian census: A rich portrait of the country's religious and ethnocultural diversity |malper=www150.statcan.gc.ca |tarîx=2022-10-26 |roja-gihiştinê=2026-02-02 |paşnav=Government of Canada |pêşnav=Statistics Canada }}</ref> Komên sereke yên panetnîkî yên ku hatine hilbijartin ev bûn: ewropî (%52.5), amerîkaya bakurî (%22.9), asyayî (%19.3), xemaliyên Amerîkaya Bakur (%6.1), afrîkî (%3.8), latînî, kesên ji Amerîkaya Navîn û Başûr (%2.5), karayîbî (%2.1), okyanûsyayî (%0.3) û kesên ji welatên din (%6) bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=9810035601 |sernav=Ethnic or cultural origin by gender and age: Canada, provinces and territories, census metropolitan areas and census agglomerations with parts |malper=www150.statcan.gc.ca |tarîx=2022-10-26 |roja-gihiştinê=2026-02-02 |paşnav=Government of Canada |pêşnav=Statistics Canada }}</ref> Zêdetirî ji %60ê kanadayiyan ragihandine ku ew yek esl in û ji %36 jî ragihandine ku ew ji gelek eslên tevlîhev hatine, ji ber vê yekê tevahî hejmar ji %100î zêdetir e.<ref name="Government2022"/>
[[Wêne:Canadian ethnocultural diversity.png|thumb|168 eslên etnîkî an çandî yên jorîn ku ji aliyê kanadayiyan ve di 2021ê de hatine ragihandin.]]
Deh komên herî mezin ên ku xwe di sala 2021an de wekî eslê etnîkî an çandî ragihandine kanadayî bûn (ji sedî 15,6ê nifûsê pêk tînin) ku îngilîzî (ji sedî 14,7), îrlendî (ji sedî 12,1), skotlendî (ji sedî 12,1), fransî (ji sedî 11,0), almanî (ji sedî 8,1), çînî (ji sedî 4,7), îtalî (ji sedî 4,3), hindî (ji sedî 3,7) û ji ûkraynî (ji sedî 3,5) pêk dihatin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www150.statcan.gc.ca/n1/daily-quotidien/221026/dq221026b-eng.htm |sernav=The Daily — The Canadian census: A rich portrait of the country's religious and ethnocultural diversity |malper=www150.statcan.gc.ca |roja-gihiştinê=2026-02-02 |ziman=en |paşnav=Government of Canada, Statistics Canada }}</ref>
Ji 36,3 milyon kesên ku di sala 2021ê de hatine hêjmartin, nêzîkî 25,4 milyon kesan gotine ku ew "spî" ne ku ev yek jî ji sedî 69.8ê nifûsa tevahiya Kanadayê pêk tîne.<ref name="Government2022"/> Nifûsa xwemalî ku ji sedî 5ê nifûsa welat pêk tînin ku 1.8 milyon kes in, li gorî nifûsa ne-xwemalîyî ku ji sala 2016an heta 2021an ji sedî 5,3 zêde bûye, ji sedî 9,4 zêde bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=9810032401 |sernav=Visible minority and population group by generation status: Canada, provinces and territories, census metropolitan areas and census agglomerations with parts |malper=www150.statcan.gc.ca |tarîx=2022-10-26 |roja-gihiştinê=2026-02-02 |paşnav=Government of Canada |pêşnav=Statistics Canada }}</ref> Ji her çar kanadayiyan yek an jî ji sedî 26.5ê nifûsê ji komên kêmneteweyeke xuya ya ne-spî û ne-xwemalî bûn ku komên herî mezin ên ku li gorî daneyên sala 2021ê de hatiye diyarkirin Asyaya Başûr (2,6 milyon kes; ji sedî 7,1), çînî (1,7 milyon; ji sedî 4,7), reş (1,5 milyon; ji sedî 4,3), filîpînî (960.000 ji sedî 2,6), ereb (690.000; ji sedî 1,9), Amerîkaya Latînî (580.000; ji sedî 1,6), asyayiyên başûrêrojhilat (390.000; ji sedî 1,1), asyayiyên rojava (360.000; ji sedî 1,0), koreyî (220.000; ji sedî 0,6) û japonî (99.000; ji sedî 0,3) bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thecanadianencyclopedia.ca/en/article/minorite-visible |sernav=Visible Minority |malper=thecanadianencyclopedia.ca |roja-gihiştinê=2026-02-02 |ziman=en }}</ref>
Di navbera salên 2011 û 2016an de hatiye dîtin ku nifûsa kêmneteweyên ji sedî 18,4 zêde bûye. Di sala 1961ê de, nêzîkî 300.000 kes, kêmtir ji du ji sedî nifûsa Kanadayê, endamên komên kêmneteweyên diyar bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.rhdcc-hrsdc.gc.ca/eng/labour/equality/racism/racism_free_init/pendakur.shtml |sernav=Visible Minorities and Aboriginal Peoples in Vancouver's Labour Market |malper=www.rhdcc-hrsdc.gc.ca |roja-gihiştinê=2026-02-02 |ziman=en |paşnav=Government of Canada, Human Resources and Skills Development Canada }}</ref> Li gorî serjimêriya sala 2021ê hatiye dîtin ku 8,3 milyon kes, an jî hema hema çaryeka yekê (ji sedî 23,0) nifûsê, xwe wekî koçberên daîmî an jî niştecihên daîmî yên li Kanadayê ragihandine ku ev rêje ji rekora berê ya serjimêriya sala 1921an a ji sedî 22,3 zêdetir e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www150.statcan.gc.ca/n1/daily-quotidien/221026/dq221026a-eng.htm |sernav=The Daily — Immigrants make up the largest share of the population in over 150 years and continue to shape who we are as Canadians |malper=www150.statcan.gc.ca |tarîx=2022-10-26 |roja-gihiştinê=2026-02-02 |paşnav=Government of Canada |pêşnav=Statistics Canada }}</ref> Di sala 2021ê de, Hindistan, Çîn û Fîlîpîn sê welatên sereke yên koçberên bû ku ji van welatan mirov koçê Kanadayê bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.canada.ca/en/immigration-refugees-citizenship/corporate/publications-manuals/annual-report-parliament-immigration-2021.html |sernav=ARCHIVED – 2021 Annual Report to Parliament on Immigration |malper=www.canada.ca |tarîx=2022-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-02 |paşnav=Immigration |pêşnav=Refugees and Citizenship Canada }}</ref>
=== Ziman ===
[[Wêne:English-French bilingualism rate in Canada.png|thumb|Li gorî daneyên sala 2021ê de rêjeya nifûsa ku dikare bi îngilîzî û fransî biaxive.]]
Kanadayî gelek ziman bikar tînin ku di nav de zimanên îngilîzî û fransî heye (zimanên fermî) ku bi rêzê ve zimanên dayikê yên nêzîkî ji %54 û ji %19ê kanadayiyane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2021/dp-pd/prof/index.cfm?Lang=E |sernav=Census Profile, 2021 Census of Population |malper=www12.statcan.gc.ca |roja-gihiştinê=2026-02-02 |ziman=en |paşnav=Government of Canada, Statistics Canada }}</ref> Siyasetên fermî yên duzimanî yên Kanadayê mafê wergirtina xizmetên hikûmeta federal bi îngilîzî an fransî dide welatiyan ku kêmneteweyên ku zimanên fermî bikar tînin dibistanên xwe li hemî parêzgeh û herêman mîsoger dikin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.ocol-clo.gc.ca/html/faq1_e.php |sernav=OCOL - Questions on the Official Languages Act, the Official Languages Regulations and the Canadian Charter of Rights and Freedoms |malper=www.ocol-clo.gc.ca |roja-gihiştinê=2026-02-02 |roja-arşîvê=2009-10-27 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20091027121057/http://www.ocol-clo.gc.ca/html/faq1_e.php |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>
Qanûna Zimanê Fermî ya Quebecê ya sala 1974an zimanê fransî wekê tekane zimanê fermî yê parêzgehê destnîşan kiriye.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Bourhis |pêşnav=Richard Y. |paşnav2=Montaruli |pêşnav2=Elisa |paşnav3=Amiot |pêşnav3=Catherine E. |tarîx=2007-05-23 |sernav=Language planning and French-English bilingual communication: Montreal field studies from 1977 to 1997 |url=https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.1515/IJSL.2007.031/html |kovar=degruyterbrill |ziman=en |cild=2007 |hejmar=185 |rr=187–224 |doi=10.1515/IJSL.2007.031 |issn=1613-3668 }}</ref> Her çend ji %82 zêdetir kanadayiyên fransîaxêv li Quebecê dijîn bijîn jî, li New Brunswick, Alberta û Manitobayê nifûsek girîng a fransîaxêv heye û Ontario li derveyî Quebecê xwedî nifûsa herî mezin a fransîaxêv e.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Constitution of Canada: A Contextual Analysis |paşnav=Webber |pêşnav=Jeremy |weşanger=Bloomsbury Publishing |tarîx=2015-04-30 |isbn=978-1-78225-631-1 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=f357BwAAQBAJ&pg=PA214 }}</ref> New Brunswick, tenê parêzgeha fermî ya duzimanî ye ku xwedî kêmneteweyeke fransî ya akadî ye ku ji sedî 33ê nifûsa parêzgehê pêk tîne.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Language and Space: An International Handbook of Linguistic Variation |paşnav=Auer |pêşnav=Peter |weşanger=Walter de Gruyter |tarîx=2010 |isbn=978-3-11-018002-2 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=2_aPmMkzK_AC&pg=PA387 |paşnav2=Schmidt |pêşnav2=Jürgen Erich }}</ref> Her wiha komên akadî li başûrê rojavayê Nova Scotiayê ya li girava Cape Breton û li navendê û li rojavayê girava Prince Edwardê hene.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Bilingual Today, United Tomorrow: Official Languages in Education and Canadian Federalism |paşnav=Hayday |pêşnav=Matthew |weşanger=McGill-Queen's Press - MQUP |tarîx=2005-12-20 |isbn=978-0-7735-5996-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=3D6LPBGT59kC&pg=PA49 }}</ref>
Li parêzgehên din zimanên fermî tuneye lê fransî wekê zimanê perwerdeyê, li dadgehan û ji bo xizmetên din ên hikûmetê, ji xeynî zimanê îngilîzî tê bikar anîn. Manitoba, Ontario û Quebec destûrê didin ku hem îngilîzî û hem jî fransî di meclîsên parêzgehê de werin axavtin û qanûn bi her du zimanan têne derxistin. Li Ontarioyê, zimanê fransî xwedî hinek statûyên qanûnî ye lê bi tevahî wekê zimanê fermî nayê pejirandin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Crosswords: language, education, and ethnicity in French Ontario |paşnav=Heller |pêşnav=Monica |weşanger=Mouton de Gruyter |tarîx=2003 |isbn=978-3-11-017687-2 |cih=Berlin ; New York }}</ref> 11 komên zimanên xwemalî hene ku ji zêdetirî 65 ziman û zaravayên cuda pêk tên.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www150.statcan.gc.ca/n1/pub/89-589-x/4067801-eng.htm |sernav=Initial findings of the 2001 Aboriginal Peoples Survey: Aboriginal languages |malper=www150.statcan.gc.ca |roja-gihiştinê=2026-02-02 |ziman=en }}</ref> Çend zimanên xwemalî li herêmên bakurê jojava xwedî statûya fermî ne. Zimanê inuktitutê zimanê piranî ya li Nunavut e û yek ji sê zimanên fermî yên li herêmê ye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Unfinished Constitutional Business?: Rethinking Indigenous Self-determination |paşnav=Studies |pêşnav=Australian Institute of Aboriginal and Torres Strait Islander |weşanger=Aboriginal Studies Press |tarîx=2005 |isbn=978-0-85575-466-2 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=mxreMX_cf4EC&pg=PA180 }}</ref>
Li gorî hêjmara nifûsa sala 2021ê, zêdetirî 7,8 milyon kanadayî zimaneke nefermî wekê zimanê xwe yê yekem destnîşan kirine. Hinek ji zimanên dayikê yên nefermî yên herî berbelav mandarînî (679.255 axaftvanên zimanê dayikê), punjabî (666.585 axavtvan), kantonî (553.380 axavtvan), spanî (538.870 axavtvan), erebî (508.410 axavtvan), tagalogî (461.150 axavtvan), îtalî (319.505 axavtvan), almanî (272.865 axavtvan) û zimanê tamîlî (237.890 axavtvan) ye. Di heman demê de welat malavaniya gelek zimanên îşaretan dike ku hinek ji wan xwemalî ne.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Sign Languages of the World: A Comparative Handbook |paşnav=Jepsen |pêşnav=Julie Bakken |weşanger=Walter de Gruyter GmbH & Co KG |tarîx=2015-10-16 |isbn=978-1-61451-817-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=5ZqnCgAAQBAJ&pg=PA702 |paşnav2=Clerck |pêşnav2=Goedele De |paşnav3=Lutalo-Kiingi |pêşnav3=Sam |paşnav4=McGregor |pêşnav4=William B. }}</ref> Zimanê îşareta Quebecê (LSQ) bi giranî li Quebecê tê bikaranîn.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Canadian Dictionary of ASL |paşnav=Bailey |pêşnav=Carole Sue |weşanger=University of Alberta |tarîx=2002-06-27 |isbn=978-0-88864-300-1 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=_D_ZRFm_4EsC&pg=PR11 |paşnav2=Dolby |pêşnav2=Kathy |paşnav3=Campbell |pêşnav3=Hilda Marian |paşnav4=Deaf |pêşnav4=Canadian Cultural Society of the }}</ref>
=== Dîn ===
Kanada ji aliyê dînê ve pirreng e û cûrbecûr bawerî û kevneşopiyan vedihewîne.<ref name="Government2021">{{Jêder-malper |url=https://www150.statcan.gc.ca/n1/pub/75-006-x/2021001/article/00010-eng.htm |sernav=Religiosity in Canada and its evolution from 1985 to 2019 |malper=www150.statcan.gc.ca |tarîx=2021-10-28 |roja-gihiştinê=2026-02-02 |paşnav=Government of Canada |pêşnav=Statistics Canada }}</ref> Destûra Kanadayê behsa Xwedê dike; lêbelê li Kanadayê dêreke fermî tune ye û hikûmet bi fermî pabendî pirrengiya dînî ye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Law and Religious Pluralism in Canada |paşnav=Moon |pêşnav=Richard J. |weşanger=UBC Press |tarîx=2009-05-01 |isbn=978-0-7748-5853-3 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=ah66SQsk4hAC&pg=PA1 }}</ref> Azadiya dînî li Kanadayê mafekî mirovî ye ku bi destûrê tê parastin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Religions of Canadians |paşnav=Scott |pêşnav=Jamie S. |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2012-01-01 |isbn=978-1-4426-0516-9 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=GbZJ2ZszYw8C&pg=PA345 }}</ref>
Rêjeyên pabendbûna bi dînê û baweriyan ji salên 1970î vir ve bi berdewamî kêm dibin.<ref name="Government2021"/> Digel ku xiristiyanî, piştî ku carekê ji bo çand û jiyana rojane ya Kanadayê navendî û yekpare bû, di paşketinê de ye ku Kanada bûye dewleteke sekuler.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Recent Social Trends in Canada, 1960-2000 |paşnav=Roberts |pêşnav=Lance W. |weşanger=McGill-Queen's Press - MQUP |tarîx=2005 |isbn=978-0-7735-2955-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=qnPOqwsR5UsC&pg=PA359 }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Religion and Ethnicity in Canada |paşnav=Bramadat |pêşnav=Paul |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2009-01-01 |isbn=978-1-4426-1018-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=VymssyK1Hs0C&pg=PA3 |paşnav2=Seljak |pêşnav2=David }}</ref> Her çend piraniya Kanadayiyan ol di jiyana xwe ya rojane de ne girîng dibînin jî, ew hêj jî baweriya xwe bi Xwedê tînin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=International Perspectives on Organizational Behavior and Human Resource Management |paşnav=Punnett |pêşnav=Betty Jane |weşanger=Routledge |tarîx=2015-02-12 |isbn=978-1-317-46745-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=tG2mBgAAQBAJ&pg=PA116 }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Through a Lens Darkly: How the News Media Perceive and Portray Evangelicals |paşnav=Haskell |pêşnav=David M. |weşanger=Clements Publishing Group |tarîx=2009 |isbn=978-1-894667-92-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=TzJMfNOR5O0C&pg=PA50 }}</ref> Bi gelemperî, pêkanîna dînê wekê mijareke taybet hatiye dîtin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Freedom of Religion and Belief: A World Report |paşnav=Boyle |pêşnav=Kevin |weşanger=Routledge |tarîx=2013-03-07 |isbn=978-1-134-72229-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=JxgFWwK8dXwC&pg=PT219 |paşnav2=Sheen |pêşnav2=Juliet }}</ref>
Li gorî daneyên sala 2021ê, xiristiyanî dînê herî mezin ê li Kanadayê ye ku katolîkên romayî ji sedî 29,9ê nifûsê pêk tînin û baweriya herî zêde yê Kanadayê ye. Piştî katolîkên romayî, xiristiyanên ku ji sedî 53,3ê nifûsa welat pêk tînin, ji %34,6 kesên bê dîn tên ku xwediyê ti baweriyeke dînî nînin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www150.statcan.gc.ca/n1/daily-quotidien/130508/dq130508b-eng.htm?HPA |sernav=The Daily — 2011 National Household Survey: Immigration, place of birth, citizenship, ethnic origin, visible minorities, language and religion |malper=www150.statcan.gc.ca |tarîx=2013-05-08 |roja-gihiştinê=2026-02-02 |paşnav=Government of Canada |pêşnav=Statistics Canada }}</ref> Baweriyên li Kanadayê îslam (%4,9), hindûîzm (%2,3), sîkîzm (%2,1), bûdîzm (%1,0), cihûtî (%0,9) û ruhanîyeta xwemalî (%0,2) ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=9810034201 |sernav=Religion by visible minority and generation status: Canada, provinces and territories, census metropolitan areas and census agglomerations with parts |malper=www150.statcan.gc.ca |tarîx=2022-10-26 |roja-gihiştinê=2026-02-02 |paşnav=Government of Canada |pêşnav=Statistics Canada }}</ref> Piştî Hindistanê, Kanada xwediyê duyem nifûsa baweriya sîkîzm a neteweyî ya herî mezin e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://laws.justice.gc.ca/eng/AnnualStatutes/2019_5/FullText.html |sernav=Consolidated federal laws of Canada, Sikh Heritage Month Act |malper=laws.justice.gc.ca |tarîx=2025-10-03 |roja-gihiştinê=2026-02-02 |paşnav=Branch |pêşnav=Legislative Services }}</ref>
=== Tendûrûstî ===
Lênihêrîna tenduristiyê li Kanadayê bi rêya pergalên lênêrîna tenduristiyê yên parêzgeh û herêmî yên ku bi awayekî nefermî jê re Medicare tê gotin, tê berdewam kirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Researching Quality in Care Transitions: International Perspectives |paşnav=Aase |pêşnav=Karina |weşanger=Springer |tarîx=2017-09-15 |isbn=978-3-319-62346-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=Jvs1DwAAQBAJ&pg=PA128 |paşnav2=Waring |pêşnav2=Justin |paşnav3=Schibevaag |pêşnav3=Lene }}</ref> Xebatên tenduristiyê bi rêziknameyên qanûna tenduristiyê ya Kanadayê ya 1984an ve tê rêvebirin û gerdûnî ye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Medicare: Canada's right to health |paşnav=Bégin |pêşnav=Monique |weşanger=Optimum Pub. International |tarîx=1988 |isbn=978-0-88890-219-1 |cih=Montréal }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Government Relations in the Health Care Industry |paşnav=Leatt |pêşnav=Peggy |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=2003-03-30 |isbn=978-1-56720-513-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=2_y6J647QFoC&pg=PA81 |paşnav2=Mapa |pêşnav2=Joseph }}</ref> Gihîştina gerdûnî ya xizmetên tenduristiyê yên bi fînanse kirina dahata giştî "ji aliyê kanadayîyan ve pir caran wekê nirxek bingehîn tê dîtin ku sîgortaya tenduristiyê ya neteweyî ji bo her kesî li her deverê welêt ku ew lê dijîn misoger dike".<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.parl.gc.ca/Content/SEN/Committee/372/soci/rep/repoct02vol6part7-e.htm |sernav=The Health of Canadians: The Federal Role - Final Report |malper=www.parl.gc.ca |roja-gihiştinê=2026-02-03 }}</ref> Nêzîkî ji sedî 30ê lênêrîna tenduristiyê ya Kanadayê bi rêya sektora taybet tê dayîn.<ref name="Kroll2012">{{Jêder-kitêb |sernav=Capitalism Revisited: How to Apply Capitalism in Your Life |paşnav=Kroll |pêşnav=David |weşanger=Dorrance Publishing Company, Incorporated |tarîx=2012 |isbn=978-1-4349-1768-3 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=STnr1N89LIUC&pg=PA126 |paşnav2=Ph.D |pêşnav2=David Kroll }}</ref> Ev bi piranî ji bo xizmetên ku ji aliyê Medicare ve nayên nixumandin an jî qismî nayên nixumandin ku wekê dermanên bi reçete, diransazî û optometrî tê dayîn.<ref name="Kroll2012"/> Nêzîkî ji sedî 65 heta 75ê kanadayiyan xwedî yek ji cureyên sîgortaya tenduristiyê ya temamkar in ku gelek ji wan vê xizmetê bi rêya kardêrên xwe an jî gihîştina bernameyên xizmetguzariya civakî ya duyem distînin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=An International Comparison of Financial Consumer Protection |paşnav=Chen |pêşnav=Tsai-Jyh |weşanger=Springer |tarîx=2018-06-22 |isbn=978-981-10-8441-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=1bBhDwAAQBAJ&pg=PA93 }}</ref>
[[Wêne:OECD health expenditure per capita by country.svg|thumb|Lêçûnên tenduristiyê û fînansekirî ya li gorî welatan. Tevahî lêçûnên tenduristiyê yên serê kesî bi dolarên amerîkî.]]
Wek gelek welatên pêşketî yên din, Kanada jî ji ber guherîna demografîk ber bi nifûseke pîr û qal ve û nifûsa zêdetir teqawîdbûyî û kêmtir mirovên di temenê xebatê de, lêçûnên tenduristiyê zêde bûye. Di sala 2021ê de, temenê navînî ya li Kanadayê 41,9 sal bû.<ref name=":4"/> Temenê jiyanê ya li welat 81,1 sal e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.disabled-world.com/calculators-charts/ca-lifespan.php |sernav=Canadian Life Expectancy by Province and Territory {{!}} DW |malper=www.disabled-world.com |tarîx=2017-05-12 |roja-gihiştinê=2026-02-03 |ziman=en-US |paşnav=World |pêşnav=Disabled }}</ref> Raporek ji aliyê berpirsê tenduristiya giştî yê sala 2016an ve dîtin ku ji sedî 88ê kanadayiyan ku yek ji rêjeyên herî bilind ên nifûsê di nav welatên G7 de ye, diyar kiriye ku "tenduristiya wan baş an pir baş e".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.canada.ca/en/public-health/corporate/publications/chief-public-health-officer-reports-state-public-health-canada/2016-health-status-canadians/page-7-how-healthy-are-we-perceived-health.html |sernav=Archived - Health Status of Canadians 2016: Report of the Chief Public Health Officer - How healthy are we? - Perceived health |malper=www.canada.ca |tarîx=2016-12-15 |roja-gihiştinê=2026-02-03 |paşnav=Canada |pêşnav=Public Health Agency of |roja-arşîvê=2019-05-06 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20190506134431/https://www.canada.ca/en/public-health/corporate/publications/chief-public-health-officer-reports-state-public-health-canada/2016-health-status-canadians/page-7-how-healthy-are-we-perceived-health.html |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Ji sedî heştêyê kanadayî radigihînin ku herî kêm yek faktorek rîska sereke ji bo nexweşiya kronîk heye ku di nav van de cixarekêşandin, neçalakiya laşî, xwarina ne tendurist an jî bikaranîna zêde yê alkolê heye.<ref name="Gregory2019">{{Jêder-kitêb |sernav=Fundamentals: Perspectives on the Art and Science of Canadian Nursing |paşnav=Gregory |pêşnav=david |weşanger=Lippincott Williams & Wilkins |tarîx=2019-01-03 |isbn=978-1-4963-9850-5 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=uEeCDwAAQBAJ&pg=PT75 |paşnav2=Stephens |pêşnav2=Tracey |paşnav3=Raymond-Seniuk |pêşnav3=Christy |paşnav4=Patrick |pêşnav4=Linda }}</ref> Kanada di nav welatên OECDyê de yek ji rêjeyên herî bilind ên kesên bi kîlo ne ku dibe sedema nêzîkî 2,7 milyon nexweşiyên diyabetê.<ref name="Gregory2019" /> Çar nexweşiyên kronîk - penceşêr, (sedema sereke ya mirinê) nexweşiyên dil û demaran, nexweşiyên rêyên nefesê û nexweşiya diyabetê ye ku dibe sedema mirina ji sedî 65ê mirinên li Kanadayê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.canada.ca/en/public-health/services/publications/healthy-living/how-healthy-canadians.html |sernav=How Healthy are Canadians? |malper=www.canada.ca |tarîx=2017-03-08 |roja-gihiştinê=2026-02-03 |paşnav=Canada |pêşnav=Public Health Agency of }}</ref> Li Kanadayê bi qasî 8 milyon mirovên ji 15 salî û mezintir hene ku kesên seqet in.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www150.statcan.gc.ca/n1/daily-quotidien/231201/dq231201b-eng.htm |sernav=The Daily — Canadian Survey on Disability, 2017 to 2022 |malper=www150.statcan.gc.ca |tarîx=2023-12-01 |roja-gihiştinê=2026-02-03 |paşnav=Government of Canada |pêşnav=Statistics Canada }}</ref>
Di sala 2024an de, Enstîtuya Kanadayê ya Agahdariya Tenduristiyê texmîn kiriye ku lêçûnên tenduristiyê gihîştine 372 milyar dolar, an jî ji sedî 12,4ê GDPya Kanadayê ya wî salê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cihi.ca/en/national-health-expenditure-trends |sernav=National health expenditure trends {{!}} CIHI |malper=www.cihi.ca |roja-gihiştinê=2026-02-03 }}</ref> Di sala 2022an de, lêçûnên serê kesî yên Kanadayê li ser lêçûnên tenduristiyê di nav pergalên lênihêrîna tenduristiyê yên OECDyê de di rêza 12em de bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.oecd.org/en/data/indicators/health-spending.html |sernav=Health spending |malper=OECD |roja-gihiştinê=2026-02-03 |ziman=en }}</ref> Kanada ji destpêka salên 2000an vir ve di piraniya nîşanekên tenduristiyê yên OECDyê de nêzîkî navînî an jî li jor performansê nîşan daye ku di warê demên li bendê û gihîştina lênêrînê de li jor navînî ya nîşanekên OECDyê ye û di warê kalîteya lênêrînê û bikaranîna çavkaniyan de Kanada xwedî puanên navînî ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.oecd.org/canada/Health-at-a-Glance-2017-Key-Findings-CANADA.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=www.oecd.org |roja-gihiştinê=2026-02-03 }}</ref> Rapora Fona Hevbendiyê ya 2021ê ku pergalên tenduristiyê yên 11 welatên herî pêşketî berawird dike, Kanada di rêza duyem a dawîn de bi cih kiriye.<ref name=":6">{{Jêder-malper |url=https://www.commonwealthfund.org/publications/fund-reports/2021/aug/mirror-mirror-2021-reflecting-poorly |sernav=Mirror, Mirror 2021: Reflecting Poorly |malper=www.commonwealthfund.org |tarîx=2021-08-04 |roja-gihiştinê=2026-02-03 |ziman=en }}</ref> Xalên lawaz ên tenduristiyê ku hatine destnîşankirin ev in: rêjeya mirina pitikan a berawirdî bilindtir, belavbûna nexweşiyên kronîk, demên dirêj ên li bendêbûna xizmeta tenduristiyê, kêmbûna lênihêrîna piştî demjimêrên kar û nebûna dermanên bi reçete û xizmeta tenduristiyê ya diranan ku li derveyê vegir a xizmeta tenduristiyê ye.<ref name=":6"/> Pirsgirêkeke ku her ku diçe zêde dibe di sîstema tenduristiyê ya Kanadayê de kêmbûna pisporên tenduristiyê ye û kapasîteya nexweşxaneyane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cihi.ca/en/book/export/html/10799 |sernav=Taking the pulse: A snapshot of Canadian health care, 2023 |malper=www.cihi.ca |roja-gihiştinê=2026-02-03 }}</ref>
=== Perwerdehî ===
Perwerde li Kanadayê bi piranî ji aliyê hikûmetên federal, parêzgeh û herêmî ve bi awayekî giştî tê peyda kirin, fînanse kirin û çavdêrî kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://metronews.ca/news/canada/1347155/2015-federal-budget-disappointing-for-post-secondary-students-cfs/ |sernav=2015 federal budget ‘disappointing’ for post-secondary students: CFS {{!}} Metro |malper=metronews.ca |roja-gihiştinê=2026-02-03 |ziman=en |roja-arşîvê=2015-06-03 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150603103455/http://metronews.ca/news/canada/1347155/2015-federal-budget-disappointing-for-post-secondary-students-cfs/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Perwerdehî ya welat di bin desthilata parêzgehê de ye û mufredata parêzgehê ji aliyê hikûmeta wê ve tê çavdêrîkirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Innovations in Governmental Accounting |paşnav=Montesinos |pêşnav=Vicente |weşanger=Springer Science & Business Media |tarîx=2013-06-29 |isbn=978-1-4757-5504-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=rqzwBwAAQBAJ&pg=PA305 |paşnav2=Vela |pêşnav2=José Manuel }}</ref> Perwerde li Kanadayê bi gelemperî ji perwerdehiya seretayî, piştre perwerdehiya navîn û perwerdehiya piştî perwerdehiya navîn pêk tê. Perwerde ya welat hem bi zimanê îngilîzî û hem jî bi zimanê fransî li piraniya deverên Kanadayê peyda dibe.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Greenwood Encyclopedia of Children's Issues Worldwide |paşnav=Epstein |pêşnav=Irving |weşanger=Greenwood Press |tarîx=2008 |isbn=978-0-313-33617-1 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=FI3zJQzOdcIC&pg=PA73 }}</ref> Li Kanadayê hejmareke mezin ji zanîngehan heye ku hema hema hemî ji wan bi çavkaniyên giştî têne fînansekirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Handbook of Canadian Higher Education |paşnav=Shanahan |pêşnav=Theresa |weşanger=McGill-Queen's University Press |tarîx=2016-02-08 |isbn=978-1-55339-506-5 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=VpcHDAAAQBAJ&pg=PA59 |paşnav2=Nilson |pêşnav2=Michelle |paşnav3=Broshko |pêşnav3=Li Jeen }}</ref> Sê zanîngehên herî baş ên welêt Zanîngeha Toronto, Zanîngeha McGillê û Zanîngeha British Columbia ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.topuniversities.com/world-university-rankings |sernav=QS World University Rankings 2026: Top global universities |malper=Top Universities |tarîx=2026-01-28 |roja-gihiştinê=2026-02-03 |ziman=en }}</ref> Zanîngeha herî mezin Zanîngeha Torontoyê ye ku zêdetirî 85,000 xwendekarên zanîngehê hene.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=University of Toronto: An Architectural Tour (The Campus Guide) 2nd Edition |paşnav=Richards |pêşnav=Larry Wayne |weşanger=Chronicle Books |tarîx=2019-04-02 |isbn=978-1-61689-824-3 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=ZTKODwAAQBAJ&pg=PA11 }}</ref>
Li gorî raporek OECDyê ya sala 2022an Kanada yek ji welatên herî xwendewar ên cîhanê ye ku kanadayî di warê perwerdehiya bilind wergirtî de di rêza yekem a cîhanê de ne û zêdetirî ji sedî 56 ji ji kesên kanadayî herî kêm xwedî bawernameya zanîngeh an kolejê ya lîsansê bi dest xistine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www150.statcan.gc.ca/n1/daily-quotidien/221130/dq221130a-eng.htm |sernav=The Daily — Canada leads the G7 for the most educated workforce, thanks to immigrants, young adults and a strong college sector, but is experiencing significant losses in apprenticeship certificate holders in key trades |malper=www150.statcan.gc.ca |tarîx=2022-11-30 |roja-gihiştinê=2026-02-03 |paşnav=Government of Canada |pêşnav=Statistics Canada }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://gpseducation.oecd.org/ |sernav=OECD Education GPS |malper=gpseducation.oecd.org |roja-gihiştinê=2026-02-03 }}</ref> Kanada bi navincî ji sedî 5,3ê GDPya xwe li ser perwerdehiyê xerc dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theglobaleconomy.com/Canada/Education_spending/ |sernav=Canada Education spending, percent of GDP - data, chart |malper=TheGlobalEconomy.com |roja-gihiştinê=2026-02-03 |ziman=en }}</ref> Welat gelek veberhênanan li perwerdehiya bilind dike (zêdetirî 20.000 dolarê amerîkî ji bo her xwendekarekî xerc dike).<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.oecd.org/education/skills-beyond-school/48630868.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=www.oecd.org |roja-gihiştinê=2026-02-03 }}</ref> Ji sala 2022an pê ve, ji sedî 89ê kesên di navbera temenên 25 û 64 salî de bawernameyeke wekhev a lîseyê wergirtine ku li gorî navînîya OECDyê ji sedî 75 e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.oecd.org/en/about/programmes/ines.html |sernav=INES: Indicators of Education Systems Programme |malper=OECD |roja-gihiştinê=2026-02-03 |ziman=en }}</ref>
== Çand ==
Ji aliyê dîrokî ve Kanada ji aliyê çand û kevneşopiyên brîtanî, fransî û kevneşopiyan nifûsa xwemalî ve bi bandor bûye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Aboriginal Peoples of Canada: A Short Introduction |paşnav=Magocsi |pêşnav=Paul R. |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2002-10-19 |isbn=978-0-8020-8469-9 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=GkAuYRVjlE8C&pg=PA3 }}</ref> Di sedsala 20an de, kanadayiyên bi neteweyên afrîkî, karayîbî û asyayî cihêrengî li nasnameya kanadayî û çanda Kanadayê kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://brill.com/view/journals/ijgr/5/1/article-p33_3.xml |sernav=journals |malper=brill.com |roja-gihiştinê=2026-02-03 |doi=10.1163/15718119720907408 }}</ref> Çanda Kanadayê ji rêza fireh a neteweyên pêkhatî yên xwe bandorê werdigire û polîtîkayên ku civakek dadperwer pêş dixin bi destûrî têne parastin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Moral Foundations of Canadian Federalism: Paradoxes, Achievements, and Tragedies of Nationhood |paşnav=LaSelva |pêşnav=Samuel Victor |weşanger=McGill-Queen's Press - MQUP |tarîx=1996 |isbn=978-0-7735-1422-5 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=rcqMl9MK_x0C&pg=PA86 }}</ref> Ji salên 1960an vir ve, Kanada girîngî daye mafên mirovan ku hemî gelê xwe di nav de bigire.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Conway |pêşnav=Shannon |tarîx=2018 |sernav=From Britishness to Multiculturalism: Official Canadian Identity in the 1960s |url=https://journals.openedition.org/eccs/1118 |kovar=Études canadiennes / Canadian Studies. Revue interdisciplinaire des études canadiennes en France |ziman=en |hejmar=84 |rr=9–30 |doi=10.4000/eccs.1118 |issn=0153-1700 }}</ref> Nasnameya kanadayî di navbera salên 1960î û 1970î de ji bingeha xwe ya sereke ya li Brîtanyayê ber bi pirçandî ve çûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://journals.openedition.org/eccs/pdf/1118 |sernav=Wayback Machine |malper=journals.openedition.org |roja-gihiştinê=2026-02-03 }}</ref>
Siyaseta fermî ya dewletê ya pirçandîbûnê pir caran wekî yek ji destkeftiyên girîng ên Kanadayê tê binavkirin û hêmanek sereke ya cihêkar a nasnameya kanadayî ye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Multiculturalism and Religious Identity: Canada and India |paşnav=Beaman |pêşnav=Lori G. |weşanger=McGill-Queen's University Press |tarîx=2014 |isbn=978-0-7735-9220-9 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=e4NLBAAAQBAJ&pg=PA237 |paşnav2=Sikka |pêşnav2=Sonia }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Fire Now: Anti-Racist Scholarship in Times of Explicit Racial Violence |paşnav=Johnson |pêşnav=Azeezat |weşanger=Zed Books Ltd. |tarîx=2018-11-15 |isbn=978-1-78699-382-3 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=Ib2rDwAAQBAJ&pg=PT148 |paşnav2=Joseph-Salisbury |pêşnav2=Remi |paşnav3=Kamunge |pêşnav3=Beth }}</ref> Li Quebecê, nasnameya çandî ya xurt heye û çandeke fransî ya kanadayî heye ku ji çanda îngilîzî ya kanadayî cuda ye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Political Culture and Constitutionalism: A Comparative Approach |paşnav=Franklin |pêşnav=Daniel P. |weşanger=M.E. Sharpe |tarîx=1995 |isbn=978-1-56324-416-2 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=NtvKidOH9pgC&pg=PA61 |paşnav2=Baun |pêşnav2=Michael J. }}</ref> Bi tevayî, Kanada di teorîyê de mozaîkek çandî ya jêrçandên etnîkî yên herêmî ye ku xwedî deverên cihêreng û çanda bincure ya etnîkî ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://muse.jhu.edu/verify?url=%2Farticle%2F270817&r=703561 |sernav=Project MUSE -- Verification required! |malper=muse.jhu.edu |roja-gihiştinê=2026-02-03 |doi=10.1353/ces.0.0069 }}</ref>
=== Sembol ===
[[Wêne:Beaver sculpture, Centre Block.jpg|thumb|çep|Dayika Beaver li ser Bircê Aştiyê ya parlamentoya Kanadayê. Pênc kulîlkên li ser mertale nûnertiya her yek etnîsîteyê dikin—gula Tudor: îngilîzî; fleur de lis: fransî; xiyar: skotlandî; şamrock: îrlandî; û pîvaz: galî.]]
Mijarên xwezayê, pêşeng, nêçîrvan û bazirganan di pêşveçûna destpêkê ya sembolîzma Kanadayê de roleke girîng lîstine.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.canadiana.org/citm/themes/pioneers/pioneers7_e.html |sernav=Canada in the Making - Aboriginals: Treaties & Relations |malper=www.canadiana.org |roja-gihiştinê=2026-02-03 }}</ref> Sembolên nûjen erdnîgarî ya welêt, avhewaya bakur, şêwazên jiyanê û kanadayîkirina sembolên kevneşopî yên ewropî û xwecihî tekez dikin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Canadianization Movement: Emergence, Survival, and Success |paşnav=Cormier |pêşnav=Jeffrey |weşanger=University of Toronto Press |tarîx=2004-04-30 |isbn=978-1-4426-8061-6 |ziman=en |url=https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.3138/9781442680616/html |doi=10.3138/9781442680616 }}</ref> Bikaranîna pelê gûzê wekî sembolek vedigere destpêka sedsala 18an a li Fransaya nû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fraser.cc/FlagsCan/Nation/NatSym.html#r10 |sernav=National Symbols |malper=www.fraser.cc |roja-gihiştinê=2026-02-03 }}</ref> Pelê gûzê li ser alên niha û yên berê yên Kanadayê û li ser sembola Kanadayê hatiye xêzkirin.<ref name=":5">{{Jêder-malper |url=https://publications.gc.ca/site/eng/9.693005/publication.html |sernav=Symbols of Canada : CH4-130/2010E-PDF - Government of Canada Publications - Canada.ca |malper=publications.gc.ca |roja-gihiştinê=2026-02-03 |ziman=en |paşnav=Government of Canada, Public Services and Procurement Canada, Integrated Services Branch, Government Information Services, Publishing and Depository Services }}</ref> Tartana fermî ya Kanadayê ku wekê "tartana pelê gûzê" tê zanîn, rengên pelê gûzê di nav demsalan de nîşan dide ku di biharê de kesk, di destpêka payîzê de zêrîn, di sermaya yekem de sor e û piştî ketinê jî qehweyî ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.thestar.com/ |sernav=Breaking News - Headlines & Top Stories {{!}} The Star |malper=Toronto Star |tarîx=2026-02-03 |roja-gihiştinê=2026-02-03 |ziman=en |paşnav=Star |pêşnav=Toronto }}</ref> Nîşanên Kanadayê bi awayekî nêzîk dişibin nîşaneyên Keyaniya Yekbûyî ku bi hêmanên fransî û yên cihêreng ên kanadayî ku li cihê yên ji guhertoya brîtanî hatine wergirtin, hatine zêdekirin an jî li şûna wan hatine zêdekirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Historical Dictionary of Canada |paşnav=Gough |pêşnav=Barry M. |weşanger=Bloomsbury Publishing PLC |tarîx=2010-10-28 |isbn=978-0-8108-7504-3 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=z4xK6CasigkC&pg=PA71 }}</ref>
Sembolên din ên berbiçav sloganên neteweyî, "A mari usque ad mare" ("ji deryayê heta deryayê"),<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=History of Literature in Canada: English-Canadian and French-Canadian |paşnav=Nischik |pêşnav=Reingard M. |weşanger=Camden House |tarîx=2008 |isbn=978-1-57113-359-5 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=VYgTaGwa4nsC&pg=PA113 }}</ref> werzîşên hokeya ser qeşayê û lacrosse, bever, qazê Kanadayê, mêşhingiv, hespê Kanadayê, Polîsê Siwarî yê Qraliyetê yê Kanadayî, Girên Rockî yên Kanadayî û di demên dawî de, totemê xwemalî û Inuksuk hene.<ref name=":5"/><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Sociology in Action, Canadian Edition, 2nd ed. |isbn=978-0-17-672841-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=R0hwCgAAQBAJ&pg=PT92 }}</ref> Xwarinên kanadayî yên wekê bîraya Kanadayê, şerbeta gûzê, barên Nanaimo, tartên rûnê û xwarinên Quebecê yên poutine û tourtière, ligel tiştên materyalî yên wek tuques, kanoe û lepikên Hudson's Bay wekê bêhempa yên kanadayî hatine pênasekirin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Maynard |pêşnav=Steven |tarîx=2001 |sernav=The Maple Leaf (Gardens) Forever: Sex, Canadian Historians and National History |url=https://doi.org/10.3138/jcs.36.2.70 |kovar=Journal of Canadian Studies |cild=36 |hejmar=2 |rr=70–105 |doi=10.3138/jcs.36.2.70 |issn=0021-9495 }}</ref>
== Not ==
{{Notelist}}
== Çavkanî ==
{{çavkanî}}
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Canada}}
{{Welatên Amerîkayê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Avabûnên 1867an li Kanadayê]]
[[Kategorî:Bakurê Amerîkayê]]
[[Kategorî:Dewletên endamê Neteweyên Yekbûyî]]
[[Kategorî:Dewletên endamê NATOyê]]
[[Kategorî:Dewletên Amerîkaya Bakur]]
[[Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1867an de hatine avakirin]]
[[Kategorî:Endamên G20ê]]
[[Kategorî:Kanada| ]]
0wr1k71e96zq4v3ghnxxb42e3obsy4r
Hawêl
0
10305
1995476
1952349
2026-04-02T00:17:50Z
InternetArchiveBot
45060
Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1995476
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank navçe
| nav = Xana Hawêl
| navê_fermî = Baykan
| wêne =
| sernavê_wêne =
| welat = [[Bakurê Kurdistanê]] <!--- KARGÊRIYÎ -------------->
| dewlet = [[Tirkiye]]
| parêzgeh = [[Sêrt (parêzgeh)]]
| serbajar = Hawêl
| qeymeqam = <!--- BINEBEŞ ---------------->
| hejmara_bajarokan = 2
| hejmara_taxan =
| hejmara_gundan = 30
| hejmara_mezrayan =
| nifûs = 25.273<ref>[https://tr.m.wikipedia.org/wiki/Baykan]
</ref> <!--- GELHE û ERDNÎGAR ------->
| sala_nifûsê = [[2020]]
| nifûsa_bajarî =
| nifûsa_gundewarî =
| temamiya_qadê_km2 = 594
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 49,1
| nifûsa_serbajarê = 5.695 <!--- BAJARÊ NAVENDÎ --------->
| sala_nifûsa_serbajarê = [[2020]]
| qada_serbajarê_km2 =
| bilindahî_m = 725
| koda_postayê = 56460
| koda_telefonê = (+90) 484
| nexşeya_reptiyeyê = Tirkiye
| koordînat = {{Koord|38|9|49|N|41|47|3|E|display=inline, title}}
}}
'''Hawêl''', an jî '''Xana Hawêl''' ({{bi-tr|Baykan}}), yek ji navçeyên [[Sêrt]]ê ye.
== Erdnîgarî ==
* Navçe wekî berdewama [[Geliyê Bilîsê]], di navbera çiyaysn de dimîne ango derûdore wê bi çiyayên asê girtî ye. Rêya dîrokî ya bazirganî û çûn û hatinê [[Riya Hevrîşimê]], di navenda navçeyê re derbas dibe. Navçeya Hawêl xweyiyê daristaneke rengîn e û li herêmê bi hêşinahî û delaliya erdê xwe tê naskirin.[[Çemê Bilîsê]] ku di nav navçeyê re derbas dibe û li binê [[Sêrt]]ê, dora Başûran navê wê dibe [[Çemê Başûran]], vê delaliya navçeyê zêdetir dike. Li ser vî çemî gelek cihên soberiyê ango gol hene. Zarokên navçeyê havînan bi taybetî diçin xwe lê didin avê, tê de soberiyê dikin. Hin ji wan golên; Gola Reş, Mobîl, Ziftî, Gola Kuştî...
* Li nava navçeyê navên hin deran; Newala Nîço, Tûyê Ebas, Banê Cado, Heze, Qirê û yên din. Di daristana navçeyê de ku gelek xweşik û rengîn e, darên Çilo û Çam hene. Li aliyê başûr ê navçeyê daristan berbelav e, lê beramberê vê yekê, li aliyê jorê navçeyê niha rût e.
* Li navçeyê çend tax hene. Hin ji wan ên nû ne, yanê yên bi Tirkî, hin ji wan jî navên Kurdî yên kevn. Wekî mînak; navê rastî yê navçeyê, niha navê taxekê ye. Cihê pêşî yê navçe li wê derê ava bûye, niha wekî [[Taxa Hawêl]] tê zanîn. Ji bilî vê, taxeke bi nav [[Cefan]] jî heye ku hinek dûrî navçeyê dikeve. [[Taxa Şemê]] dîsa yek jî taxên navçeyê ye, lê belê îro di nava taxa Yenidogan'ê de dimîne û bi awayekî fermî ne tax e. Li ser kaşekê(herwaziyekê) dimîne. [[Taxa Karşiyaka]] dikeve aliyê başûr ê Çemê Bilîsê, ji ber vê jî wekî taxa 'aliyê din ê avê' jî tê nasîn. Taxên wekî Yenîdogan û Înonû jî du taxên ji navçeyê ne. Taxa Înonû dikeve binê [[Heze]]. Yenîdogan jî bi xwe di navenda bajêr de dimîne.
* Li derûdore navçeyê gelek çiya hene, bêguman; ê herî navdarê wan çiyayan, [[Çiyayê Qelems]] e. Dikeve navbera [[Motkî]]-[[Motkan]] û Hawêl. Û ji nava navçeyê jî baş dixuyê. Ji bilî vê, çiyayekî bi nav [[Goregem]] jî heye ku dikeve pişta Taxa Hawêl. Li ser pozê [[Goregem]]ê, gorek(tirbek) heye. Li tenişta gorê, darek heye ku li ser darê bi kêrê wiha hatiye nivîsandin: "Ez ji bona te heliyam." Çiyayên Mêrgelo, Şêx Hebîb, Sîser, Çiyayê Qulê jî ji çiyayên Xana Hawêl in.
== Dîrok ==
Herêm piştî sala 40'î dibe navenda navçeyê. Berî vê erdnîgarê navenda navçeyê li gundê [[Kox, Hewêlê|Koxê]] bûye(ku ev gund niha bi ser vê navçeyê ye). Navê Tirkî yê niha tê bikar anîn, dîsa ji navê gundekî bi ser heman navçeyê yê bi navê [[Bayîkan]]ê tê. Bayîka(Bayîkan) yek ji êlên bi ser federasyona [[Rojkan]]ê ye. Navê Kurdî yê resen ji navê xanekî tê ku gavekê di navenda navçeyê de li kar bûye. Xan, bi navê Xana Hawêlê tê zanîn. Navê Hawêl ji mîrên Kurdên, [[Mîrên Hawêlê]] tê. Navê Kurdî hatiye qedexekirin û Rejîma Kemalîst navê wê kiriye ''Baykan''.
== Dema Mîrektiyên Kurdistanê ==
Du ji mîrektiyên ku di berhema Şerefhanê Bedlîsî ya bi nav [[Şerefname]] de tê destnîşankirin, Mîrektiyên [[Derzîn]] û [[Girdikan]]ê (bnr. [[Kurdikên]]) bi ser vê navçeyê ne. Şahqûlî Beg, Yaqûb Beg û Mihemed Beg, çend ji Mîrên van Mîrektiyên in. Tevî ku ev her du Mîrektî ji aliyê du malbatên lêzimeyê hev hatine bi rêvebirin jî, gelek caran li hev ne kirine. Gelek caran şer û ceng di navbeynkar wan de qewimiye. Wekî mînak; li hevne kirina wan a li ser gundê [[Minar]]ê bûye sedem ku gelek caran bi hev bikevin û qirên bikin. Şahqûlî Beg ê Mîrê [[Derzîn]]ê ji bo ku vê pirsgirêkeyê safî bike, berê xwe dide Sarayê Osmanî (Dewleta Osmanî), Mihemed Begê Mîrê [[Girdikan]]ê çawa ku seh dikê ku Mîrê [[Derzîn]]ê çûye Sarayê Osmanî, ew jî dide pey. Piştî ku Şahqûlî Beg ê Mîrê [[Derzin]]ê
ji Padişahê Osmanî destûrê werdigire ku [[Minar]]ê bistîne, Mîrê [[Girdikan]]ê tê, li aliyê [[Bolu]]yê rêya wî digire û wî dikujê.
* Niha li Derzinê kelheke bi nav [[Kelha Derzinê]] heye, lê gelek derên kelh hilweşiyane.
== Gelhe ==
Li gorî statîstîkên, li navenda navçeyê nêzî 6.000 kesî dijîn. Ligel serjimara gelheya gundan, ev hejmar digihije 25.000'î. Şêniyê navçeyê ku hemû Kurd in, bi zaravayên [[Kurdî]] yên [[Kurmancî]] û [[Dimilî]] / [[Zazakî]] diaxivîn. Her wekî ku li navenda navçeyê şênî hem bi Kurmancî, hem jî bi Zazakî diaxivîn, li gundên bi ser vê navçeyê jî şênî bi her du zaravayên diaxivîn. Ligel vê rewşê, li hin gundên jî gel bi tenê, bi yek zaravayê diaxivîn. Wekî mînak; li [[Maderên]]ê bi [[Dimilî]], li [[Werqanis]]ê jî tenê bi [[Kurmancî]] diaxivîn.
Li navçeyê û derûdorên wê eşîrên wekî [[Etmankî]], [[Porî]], [[Çirî]], [[Babosî]], [[Siloqî]] û [[Hevêdî]] dijîn. Ji bilî wan eşîran, gelheyeke mezin a ji Şêx û Seydayên jî li navçeyê hene. Li beramberî wan, wekî binecihên herêmê [[Kurmanc]] ango Kurdên bê eşîr jî li navçeyê hene. Erbo, Werqanis, Derzin, Dodan, Minar... gundên wan in.
== Rewşa îroyîn ==
=== Navên bajerokên bi ser navçeyê ve ===
# [[Comanî]] (Atabağı)
# [[Weysil Qeran]] (Veysel Karani)
=== Navên gundên bi ser navçeyê ve û gom/mezrayên girêdayî wan ===
# [[Erbo]] (Yarımca)
#* [[Zeviyasor|'''Zevîyasor''']] (Sarıyurt)
# [[Werqanis]] (Kasımlı)
#* '''[[Hiwêyl]]''' (Bölücek)
# [[Taronî]] (Demirışık)
# [[Milo]] (Günbuldu)
# [[Şikarim]] (Derince)
# [[Arinc]] (Çamtaşı)
# [[Nêrban]] (Obalı)
#* '''[[Kanîxiyarê]]'''
#* '''[[Çemêçawuş]]''' (Akbudak)
#* '''[[Gayînan]]''' (Akdiken)
#* '''[[Ginê]]''' (Köklü)
#* '''[[Eyncirnî]]''' (Ocaklı)
#* '''[[Qilîç, Nêrban|Qilîç]]''' (Kılıçlı)
# [[Tûtî]] (Ünlüce)
#* '''[[Tehtêreş]]''' (Dumanlı)
# [[Kîkan]] (İkizler)
# [[Derzin]] (Adakale)
#* '''[[Mezrê, Derzin|Mezrê]]''' (Toptepe)
#* '''[[Canpîroz]]''' (Topraklı)
# [[Gundo]] (Gündoğdu)
# [[Dodan]] (Ulaştı)
# [[Mezrê]] (Sarıdana)
# [[Dêreban]] (Dokuzçavuş)
# [[Girdikan]] (Çevrimtepe)
#* '''[[Şûşan]]''' (Kumluca)
#* '''[[Serşkeft]]''' (Oymaklı)
#* '''[[Taxik, Girdikan|Taxik]]''' (Ulukapı)
# [[Dêzlak]] (Narlıyurt)
#* '''[[Mûçura]]''' (Ayranlı)
#* '''[[Baskan, Dêzlak|Baskan]]''' (Sıralı)
#* '''[[Sadê]]''' (Uğurlu)
#* '''[[Şîyan, Dêzlak|Şiyan]]''' (Uzunkavak)
# [[Ingêz]] (Engin)
# [[Minar]] (Dilektepe)
# [[Malabado]] (Çaykaya)
#* '''[[Bêmla]]''' (Geçit)
#* '''[[Goreşan]]''' (Göreşan)
#* '''[[Silhê]]''' (Bardaklı)
#* '''[[Kevirgewr]]''' (Karataş)
# [[Baqinê]] (Çelikli)
# [[Kelhok]] (Karakaya)
#* '''[[Zoqamir]]''' (Eğridere)
# [[Kox]] (Tütenocak)
#* '''[[Koxa Xwahrê|Koxa Xwarê]]''' (Aşağı Tütenocak)
# [[Mizê]] (Dedebakır)
# [[Narê]] (Sarısalkım)
# [[Siyanis]] (Gümüşkaş)
# [[Madaran]] (Meşelik)
# [[Çirê]] (Çukurca)
## '''[[Dizkan]]'''(Aydınlar)
## '''[[Kekuaz]]'''(Boyluca)
## '''[[Hişkedaran]]'''(Damlacık)
## '''[[Kuçalan]]'''(Oğlaklı)
# [[Xelîkan, Xana Hawêl|Xelîkan]] (Ardıçdalı)
#* '''[[Ciraq]]''' (Korucu)
# [[Bayîkan]] (Yeşilçevre)
#* '''[[Bostana]]''' (Bahçeli)
#* '''[[Homend]]''' (Çukurtaş)
#* '''[[Îskerya]]''' (Doğruyol)
#* '''[[Êrê]]''' (Eğri)
#* '''[[Bûzîkan]]''' (Umutlu)
#* '''[[Newala Aşan]]'''
#* '''[[Basilkî]]'''
# [[Bilvanis]] (Ormanpınar)
== Nîşe ==
Ji bo bêhtir haydarbûna li ser navçeyê bêguman mezinên me, dê, bav, pîr û kalên me çavkaniyên herî spehî ne. Ji bilî wan, wekî pirtûk mirov dikare xwe bigihîne [[Şerefname]]yê. Dîsa çend pirtûkên birêz [[Şakir Epözdemîr]] ên li ser dîrok û erdnîgariya bajêr heye;
[http://www.pandora.com.tr/%28F%28s79Zp1k7fX544nU_FMZkoLLW1KxNRPET_7JuA0zrlrPbge9eFUqw6W_FisISiMwWcEfcWANtb6Kvaqn5ToEuJN-MVTfDAsi39WQETvJ7jT0q4TJ106EBpa2hNTUHyZEo2etz4WFNtKO9aJ72PiLbysxOoDZTT7GeVavFKSSiFhY1%29%29/urun/kure-mire-derzin-u-keca-gavane-zevyasor/285675 Kurê Mîrê Derzin û Keça Gavanê Zeviyasor]{{Mirin girêdan|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
[http://www.pandora.com.tr/%28F%28s79Zp1k7fX544nU_FMZkoLLW1KxNRPET_7JuA0zrlrPbge9eFUqw6W_FisISiMwWcEfcWANtb6Kvaqn5ToEuJN-MVTfDAsi39WQETvJ7jT0q4TJ106EBpa2hNTUHyZEo2etz4WFNtKO9aJ72PiLbysxOoDZTT7GeVavFKSSiFhY1%29%29/urun/di-diroka-mirekiyen-zirkan-de-mirekiya-derzin/285674 Mîrekiya Derzin di Dîroka Mîrekiyên Zîrkan de ]{{Mirin girêdan|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
[http://www.pandora.com.tr/%28F%28s79Zp1k7fX544nU_FMZkoLLW1KxNRPET_7JuA0zrlrPbge9eFUqw6W_FisISiMwWcEfcWANtb6Kvaqn5ToEuJN-MVTfDAsi39WQETvJ7jT0q4TJ106EBpa2hNTUHyZEo2etz4WFNtKO9aJ72PiLbysxOoDZTT7GeVavFKSSiFhY1%29%29/urun/zirkan-beylikleri-tarihinde-derzin/285673 Zırkan Beylikleri Tarihinde Derzin ]{{Mirin girêdan|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Bajar û gundên Hawêlê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Koord|38|9|49|N|41|47|03|E|type:city(6216)|display=title}}
[[Kategorî:Hawêl| ]]
6wol27s93qeand5ohd5fb9gqqzyfd7j
1995482
1995476
2026-04-02T01:22:51Z
Balyozbot
42414
[[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addtarix.py|Bot]]: Tarîx hat sererastkirin: {{[[Şablon:Mirin girêdan|Mirin girêdan]]}}; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir, --Valahiyên nehewce.)
1995482
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank navçe
| nav = Xana Hawêl
| navê_fermî = Baykan
| wêne =
| sernavê_wêne =
| welat = [[Bakurê Kurdistanê]] <!--- KARGÊRIYÎ -------------->
| dewlet = [[Tirkiye]]
| parêzgeh = [[Sêrt (parêzgeh)]]
| serbajar = Hawêl
| qeymeqam = <!--- BINEBEŞ ---------------->
| hejmara_bajarokan = 2
| hejmara_taxan =
| hejmara_gundan = 30
| hejmara_mezrayan =
| nifûs = 25.273<ref>[https://tr.m.wikipedia.org/wiki/Baykan]
</ref> <!--- GELHE û ERDNÎGAR ------->
| sala_nifûsê = [[2020]]
| nifûsa_bajarî =
| nifûsa_gundewarî =
| temamiya_qadê_km2 = 594
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 49,1
| nifûsa_serbajarê = 5.695 <!--- BAJARÊ NAVENDÎ --------->
| sala_nifûsa_serbajarê = [[2020]]
| qada_serbajarê_km2 =
| bilindahî_m = 725
| koda_postayê = 56460
| koda_telefonê = (+90) 484
| nexşeya_reptiyeyê = Tirkiye
| koordînat = {{Koord|38|9|49|N|41|47|3|E|display=inline, title}}
}}
'''Hawêl''', an jî '''Xana Hawêl''' ({{bi-tr|Baykan}}), yek ji navçeyên [[Sêrt]]ê ye.
== Erdnîgarî ==
* Navçe wekî berdewama [[Geliyê Bilîsê]], di navbera çiyaysn de dimîne ango derûdore wê bi çiyayên asê girtî ye. Rêya dîrokî ya bazirganî û çûn û hatinê [[Riya Hevrîşimê]], di navenda navçeyê re derbas dibe. Navçeya Hawêl xweyiyê daristaneke rengîn e û li herêmê bi hêşinahî û delaliya erdê xwe tê naskirin.[[Çemê Bilîsê]] ku di nav navçeyê re derbas dibe û li binê [[Sêrt]]ê, dora Başûran navê wê dibe [[Çemê Başûran]], vê delaliya navçeyê zêdetir dike. Li ser vî çemî gelek cihên soberiyê ango gol hene. Zarokên navçeyê havînan bi taybetî diçin xwe lê didin avê, tê de soberiyê dikin. Hin ji wan golên; Gola Reş, Mobîl, Ziftî, Gola Kuştî...
* Li nava navçeyê navên hin deran; Newala Nîço, Tûyê Ebas, Banê Cado, Heze, Qirê û yên din. Di daristana navçeyê de ku gelek xweşik û rengîn e, darên Çilo û Çam hene. Li aliyê başûr ê navçeyê daristan berbelav e, lê beramberê vê yekê, li aliyê jorê navçeyê niha rût e.
* Li navçeyê çend tax hene. Hin ji wan ên nû ne, yanê yên bi Tirkî, hin ji wan jî navên Kurdî yên kevn. Wekî mînak; navê rastî yê navçeyê, niha navê taxekê ye. Cihê pêşî yê navçe li wê derê ava bûye, niha wekî [[Taxa Hawêl]] tê zanîn. Ji bilî vê, taxeke bi nav [[Cefan]] jî heye ku hinek dûrî navçeyê dikeve. [[Taxa Şemê]] dîsa yek jî taxên navçeyê ye, lê belê îro di nava taxa Yenidogan'ê de dimîne û bi awayekî fermî ne tax e. Li ser kaşekê(herwaziyekê) dimîne. [[Taxa Karşiyaka]] dikeve aliyê başûr ê Çemê Bilîsê, ji ber vê jî wekî taxa 'aliyê din ê avê' jî tê nasîn. Taxên wekî Yenîdogan û Înonû jî du taxên ji navçeyê ne. Taxa Înonû dikeve binê [[Heze]]. Yenîdogan jî bi xwe di navenda bajêr de dimîne.
* Li derûdore navçeyê gelek çiya hene, bêguman; ê herî navdarê wan çiyayan, [[Çiyayê Qelems]] e. Dikeve navbera [[Motkî]]-[[Motkan]] û Hawêl. Û ji nava navçeyê jî baş dixuyê. Ji bilî vê, çiyayekî bi nav [[Goregem]] jî heye ku dikeve pişta Taxa Hawêl. Li ser pozê [[Goregem]]ê, gorek(tirbek) heye. Li tenişta gorê, darek heye ku li ser darê bi kêrê wiha hatiye nivîsandin: "Ez ji bona te heliyam." Çiyayên Mêrgelo, Şêx Hebîb, Sîser, Çiyayê Qulê jî ji çiyayên Xana Hawêl in.
== Dîrok ==
Herêm piştî sala 40'î dibe navenda navçeyê. Berî vê erdnîgarê navenda navçeyê li gundê [[Kox, Hewêlê|Koxê]] bûye(ku ev gund niha bi ser vê navçeyê ye). Navê Tirkî yê niha tê bikar anîn, dîsa ji navê gundekî bi ser heman navçeyê yê bi navê [[Bayîkan]]ê tê. Bayîka(Bayîkan) yek ji êlên bi ser federasyona [[Rojkan]]ê ye. Navê Kurdî yê resen ji navê xanekî tê ku gavekê di navenda navçeyê de li kar bûye. Xan, bi navê Xana Hawêlê tê zanîn. Navê Hawêl ji mîrên Kurdên, [[Mîrên Hawêlê]] tê. Navê Kurdî hatiye qedexekirin û Rejîma Kemalîst navê wê kiriye ''Baykan''.
== Dema Mîrektiyên Kurdistanê ==
Du ji mîrektiyên ku di berhema Şerefhanê Bedlîsî ya bi nav [[Şerefname]] de tê destnîşankirin, Mîrektiyên [[Derzîn]] û [[Girdikan]]ê (bnr. [[Kurdikên]]) bi ser vê navçeyê ne. Şahqûlî Beg, Yaqûb Beg û Mihemed Beg, çend ji Mîrên van Mîrektiyên in. Tevî ku ev her du Mîrektî ji aliyê du malbatên lêzimeyê hev hatine bi rêvebirin jî, gelek caran li hev ne kirine. Gelek caran şer û ceng di navbeynkar wan de qewimiye. Wekî mînak; li hevne kirina wan a li ser gundê [[Minar]]ê bûye sedem ku gelek caran bi hev bikevin û qirên bikin. Şahqûlî Beg ê Mîrê [[Derzîn]]ê ji bo ku vê pirsgirêkeyê safî bike, berê xwe dide Sarayê Osmanî (Dewleta Osmanî), Mihemed Begê Mîrê [[Girdikan]]ê çawa ku seh dikê ku Mîrê [[Derzîn]]ê çûye Sarayê Osmanî, ew jî dide pey. Piştî ku Şahqûlî Beg ê Mîrê [[Derzin]]ê
ji Padişahê Osmanî destûrê werdigire ku [[Minar]]ê bistîne, Mîrê [[Girdikan]]ê tê, li aliyê [[Bolu]]yê rêya wî digire û wî dikujê.
* Niha li Derzinê kelheke bi nav [[Kelha Derzinê]] heye, lê gelek derên kelh hilweşiyane.
== Gelhe ==
Li gorî statîstîkên, li navenda navçeyê nêzî 6.000 kesî dijîn. Ligel serjimara gelheya gundan, ev hejmar digihije 25.000'î. Şêniyê navçeyê ku hemû Kurd in, bi zaravayên [[Kurdî]] yên [[Kurmancî]] û [[Dimilî]] / [[Zazakî]] diaxivîn. Her wekî ku li navenda navçeyê şênî hem bi Kurmancî, hem jî bi Zazakî diaxivîn, li gundên bi ser vê navçeyê jî şênî bi her du zaravayên diaxivîn. Ligel vê rewşê, li hin gundên jî gel bi tenê, bi yek zaravayê diaxivîn. Wekî mînak; li [[Maderên]]ê bi [[Dimilî]], li [[Werqanis]]ê jî tenê bi [[Kurmancî]] diaxivîn.
Li navçeyê û derûdorên wê eşîrên wekî [[Etmankî]], [[Porî]], [[Çirî]], [[Babosî]], [[Siloqî]] û [[Hevêdî]] dijîn. Ji bilî wan eşîran, gelheyeke mezin a ji Şêx û Seydayên jî li navçeyê hene. Li beramberî wan, wekî binecihên herêmê [[Kurmanc]] ango Kurdên bê eşîr jî li navçeyê hene. Erbo, Werqanis, Derzin, Dodan, Minar... gundên wan in.
== Rewşa îroyîn ==
=== Navên bajerokên bi ser navçeyê ve ===
# [[Comanî]] (Atabağı)
# [[Weysil Qeran]] (Veysel Karani)
=== Navên gundên bi ser navçeyê ve û gom/mezrayên girêdayî wan ===
# [[Erbo]] (Yarımca)
#* [[Zeviyasor|'''Zevîyasor''']] (Sarıyurt)
# [[Werqanis]] (Kasımlı)
#* '''[[Hiwêyl]]''' (Bölücek)
# [[Taronî]] (Demirışık)
# [[Milo]] (Günbuldu)
# [[Şikarim]] (Derince)
# [[Arinc]] (Çamtaşı)
# [[Nêrban]] (Obalı)
#* '''[[Kanîxiyarê]]'''
#* '''[[Çemêçawuş]]''' (Akbudak)
#* '''[[Gayînan]]''' (Akdiken)
#* '''[[Ginê]]''' (Köklü)
#* '''[[Eyncirnî]]''' (Ocaklı)
#* '''[[Qilîç, Nêrban|Qilîç]]''' (Kılıçlı)
# [[Tûtî]] (Ünlüce)
#* '''[[Tehtêreş]]''' (Dumanlı)
# [[Kîkan]] (İkizler)
# [[Derzin]] (Adakale)
#* '''[[Mezrê, Derzin|Mezrê]]''' (Toptepe)
#* '''[[Canpîroz]]''' (Topraklı)
# [[Gundo]] (Gündoğdu)
# [[Dodan]] (Ulaştı)
# [[Mezrê]] (Sarıdana)
# [[Dêreban]] (Dokuzçavuş)
# [[Girdikan]] (Çevrimtepe)
#* '''[[Şûşan]]''' (Kumluca)
#* '''[[Serşkeft]]''' (Oymaklı)
#* '''[[Taxik, Girdikan|Taxik]]''' (Ulukapı)
# [[Dêzlak]] (Narlıyurt)
#* '''[[Mûçura]]''' (Ayranlı)
#* '''[[Baskan, Dêzlak|Baskan]]''' (Sıralı)
#* '''[[Sadê]]''' (Uğurlu)
#* '''[[Şîyan, Dêzlak|Şiyan]]''' (Uzunkavak)
# [[Ingêz]] (Engin)
# [[Minar]] (Dilektepe)
# [[Malabado]] (Çaykaya)
#* '''[[Bêmla]]''' (Geçit)
#* '''[[Goreşan]]''' (Göreşan)
#* '''[[Silhê]]''' (Bardaklı)
#* '''[[Kevirgewr]]''' (Karataş)
# [[Baqinê]] (Çelikli)
# [[Kelhok]] (Karakaya)
#* '''[[Zoqamir]]''' (Eğridere)
# [[Kox]] (Tütenocak)
#* '''[[Koxa Xwahrê|Koxa Xwarê]]''' (Aşağı Tütenocak)
# [[Mizê]] (Dedebakır)
# [[Narê]] (Sarısalkım)
# [[Siyanis]] (Gümüşkaş)
# [[Madaran]] (Meşelik)
# [[Çirê]] (Çukurca)
## '''[[Dizkan]]'''(Aydınlar)
## '''[[Kekuaz]]'''(Boyluca)
## '''[[Hişkedaran]]'''(Damlacık)
## '''[[Kuçalan]]'''(Oğlaklı)
# [[Xelîkan, Xana Hawêl|Xelîkan]] (Ardıçdalı)
#* '''[[Ciraq]]''' (Korucu)
# [[Bayîkan]] (Yeşilçevre)
#* '''[[Bostana]]''' (Bahçeli)
#* '''[[Homend]]''' (Çukurtaş)
#* '''[[Îskerya]]''' (Doğruyol)
#* '''[[Êrê]]''' (Eğri)
#* '''[[Bûzîkan]]''' (Umutlu)
#* '''[[Newala Aşan]]'''
#* '''[[Basilkî]]'''
# [[Bilvanis]] (Ormanpınar)
== Nîşe ==
Ji bo bêhtir haydarbûna li ser navçeyê bêguman mezinên me, dê, bav, pîr û kalên me çavkaniyên herî spehî ne. Ji bilî wan, wekî pirtûk mirov dikare xwe bigihîne [[Şerefname]]yê. Dîsa çend pirtûkên birêz [[Şakir Epözdemîr]] ên li ser dîrok û erdnîgariya bajêr heye;
[http://www.pandora.com.tr/%28F%28s79Zp1k7fX544nU_FMZkoLLW1KxNRPET_7JuA0zrlrPbge9eFUqw6W_FisISiMwWcEfcWANtb6Kvaqn5ToEuJN-MVTfDAsi39WQETvJ7jT0q4TJ106EBpa2hNTUHyZEo2etz4WFNtKO9aJ72PiLbysxOoDZTT7GeVavFKSSiFhY1%29%29/urun/kure-mire-derzin-u-keca-gavane-zevyasor/285675 Kurê Mîrê Derzin û Keça Gavanê Zeviyasor]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=nîsan 2026 }}
[http://www.pandora.com.tr/%28F%28s79Zp1k7fX544nU_FMZkoLLW1KxNRPET_7JuA0zrlrPbge9eFUqw6W_FisISiMwWcEfcWANtb6Kvaqn5ToEuJN-MVTfDAsi39WQETvJ7jT0q4TJ106EBpa2hNTUHyZEo2etz4WFNtKO9aJ72PiLbysxOoDZTT7GeVavFKSSiFhY1%29%29/urun/di-diroka-mirekiyen-zirkan-de-mirekiya-derzin/285674 Mîrekiya Derzin di Dîroka Mîrekiyên Zîrkan de ]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=nîsan 2026 }}
[http://www.pandora.com.tr/%28F%28s79Zp1k7fX544nU_FMZkoLLW1KxNRPET_7JuA0zrlrPbge9eFUqw6W_FisISiMwWcEfcWANtb6Kvaqn5ToEuJN-MVTfDAsi39WQETvJ7jT0q4TJ106EBpa2hNTUHyZEo2etz4WFNtKO9aJ72PiLbysxOoDZTT7GeVavFKSSiFhY1%29%29/urun/zirkan-beylikleri-tarihinde-derzin/285673 Zırkan Beylikleri Tarihinde Derzin ]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=nîsan 2026 }}
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Bajar û gundên Hawêlê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Koord|38|9|49|N|41|47|03|E|type:city(6216)|display=title}}
[[Kategorî:Hawêl| ]]
hr3j1zubc5rp06xzjz7n9f7qjiz2ujy
Parlamena Kurdistanê li Derveyî Welêt
0
15783
1995261
1781885
2026-04-01T14:46:20Z
MikaelF
935
1995261
wikitext
text/x-wiki
'''Parlamena Kurdistanê li Derveyî Welêt''' (PKDW), saziyeke siyasî bû ku di [[12ê nîsanê|12ê nîsana]] 1995an de li [[Lahey]], [[Holenda]]yê hate danîn.
PKDW bi beşdariya parlamenterên [[DEP]]ê yên ku ji Tirkiyê reviyabûn, nûnerên şaridariyan, rewşenbîr û nûnerên saziyên kurdan li Ewropayê hate demizrandin. Armanca sereke ya vê Parlamenê ev bû ku doza kurdan di qada navneteweyî de bide naskirin û ji bo çareseriyeke siyasî li Ewropayê xebatên dîplomatîk bimeşîne. Di sala 1999-2000î de bi avakirina [[Kongreya Neteweyî ya Kurdistanê]] (KNK) re Parlamen bi dawî bû û cihê xwe da KNKê ya ku platformeke berfirehtir bû.
== Çavkanî ==
{{çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Partiyên siyasî yên Kurdistanê]]
bmyeq2zulp9chfl4b4wgg07vhd14zbx
1995265
1995261
2026-04-01T14:52:56Z
MikaelF
935
1995265
wikitext
text/x-wiki
'''Parlamena Kurdistanê li Derveyî Welêt''' (PKDW), saziyeke siyasî bû ku di [[12ê nîsanê|12ê nîsana]] 1995an de li [[Lahey]], [[Holenda]]yê hate danîn.
PKDW bi beşdariya parlamenterên [[DEP]]ê yên ku ji Tirkiyê reviyabûn, nûnerên şaredariyan, rewşenbîr û nûnerên saziyên kurdan li Ewropayê hate demizrandin. Armanca sereke ya vê Parlamenê ev bû ku doza kurdan di qada navneteweyî de bide naskirin û ji bo çareseriyeke siyasî li Ewropayê xebatên dîplomatîk bimeşîne. Di sala 1999-2000î de bi avakirina [[Kongreya Neteweyî ya Kurdistanê]] (KNK) re Parlamen bi dawî bû û cihê xwe da KNKê ya ku platformeke berfirehtir bû.
== Çavkanî ==
{{çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Partiyên siyasî yên Kurdistanê]]
prjrgzjjr7cffvph3kqmdw3f0tl3h65
1995269
1995265
2026-04-01T14:57:06Z
MikaelF
935
1995269
wikitext
text/x-wiki
{{Bêçavkanî|tarîx=nîsan 2026}}
'''Parlamena Kurdistanê li Derveyî Welêt''' (PKDW), saziyeke siyasî bû ku di [[12ê nîsanê|12ê nîsana]] 1995an de li [[Lahey]], [[Holenda]]yê hate danîn.
PKDW bi beşdariya parlamenterên [[DEP]]ê yên ku ji Tirkiyê reviyabûn, nûnerên şaredariyan, rewşenbîr û nûnerên saziyên kurdan li Ewropayê hate demizrandin. Armanca sereke ya vê Parlamenê ev bû ku doza kurdan di qada navneteweyî de bide naskirin û ji bo çareseriyeke siyasî li Ewropayê xebatên dîplomatîk bimeşîne. Di sala 1999-2000î de bi avakirina [[Kongreya Neteweyî ya Kurdistanê]] (KNK) re Parlamen bi dawî bû û cihê xwe da KNKê ya ku platformeke berfirehtir bû.
== Çavkanî ==
{{çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Partiyên siyasî yên Kurdistanê]]
4bpvyeag2k7d8p20uzboqc6mnuvywz3
1995358
1995269
2026-04-01T18:02:02Z
MikaelF
935
1995358
wikitext
text/x-wiki
{{Bêçavkanî|tarîx=nîsan 2026}}
'''Parlamena Kurdistanê li Derveyî Welêt''' (PKDW), saziyeke siyasî ya kurdan bû ku di [[12ê nîsanê|12ê nîsana]] 1995an de li [[Lahey]], [[Holenda]]yê hate danîn.
PKDW bi beşdariya parlamenterên [[DEP]]ê yên ku ji Tirkiyê reviyabûn, nûnerên şaredariyan, rewşenbîr û nûnerên saziyên kurdan li Ewropayê hate demizrandin. Armanca sereke ya vê Parlamenê ev bû ku doza kurdan di qada navneteweyî de bide naskirin û ji bo çareseriyeke siyasî li Ewropayê xebatên dîplomatîk bimeşîne. Di sala 1999-2000î de bi avakirina [[Kongreya Neteweyî ya Kurdistanê]] (KNK) re Parlamen bi dawî bû û cihê xwe da KNKê ya ku platformeke berfirehtir bû.
== Çavkanî ==
{{çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Partiyên siyasî yên Kurdistanê]]
dhn8s2l920384k03e1q0g6x2civa53g
Grînlenda
0
15832
1995253
1986443
2026-04-01T14:03:56Z
InternetArchiveBot
45060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1995253
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank welat2/wîkîdane}}
'''Grînlenda''' (bi [[kalaallisut|grînlendî]]: ''Kalaallit Nunaat'', ango "Welatê Grînlandiyan"; bi [[Zimanê danîmarkî|danî]]: jî ''Grønland'', ango "Welatê Kesk") herêmeke xweser ê bi ser [[Danîmarka|Keyaniya Danîmarkayê]] ve ye ku ji aliyê rûbera erdê ve ji sê perçeyên bejahî ya keyaniyê, perçeya herî mezin e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://denmark.dk/people-and-culture/greenland |sernav=Greenland: The world's largest island |malper=Denmark.dk |roja-gihiştinê=2026-01-07 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Tourism in European Microstates and Dependencies: Geoploitics, Scale and Resource Limitations |paşnav=Timothy |pêşnav=Dallen J. |weşanger=CABI |tarîx=2020-11-06 |isbn=978-1-78924-310-9 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=UYMIEAAAQBAJ&pg=PA94 }}</ref> Perçeyên mezin ên din ê bejahiyê ya Danîmarkayê giravên [[Giravên Feroe|Faroe]] ne. Girav sinorê xwe yê kurt ku bi qasî 1,2 km dirêj e bi girava [[Girava Hansê|Hans]] a [[Kanada]]yê re parve dike. Welatiyên Grînlendê welatiyên tam ên Danîmarka û Yekîtiya Ewropayê ne. Grînlenda yek ji welat û herêmên derveyî deryayê ya [[Yekîtiya Ewropayê]] ye û beşek ji [[Konseya Ewropayê]] ye.<ref name=":0">{{Jêder-kovar |tarîx=2025-12-17 |sernav=Greenland |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ |kovar=The World Factbook |ziman=en |weşanger=Central Intelligence Agency |roja-gihiştinê=2026-01-07 |roja-arşîvê=2023-05-13 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20230513214534/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Grînlenda girava herî mezin a cîhanê ye ku di navbera okyanûsên Arktîk û Atlantîk de, li rojhilatê Arşîpela Arktîk a Kanadayî ye. Girava Kaffeklubben a Grînlendayê, li peravê bakur, li xala bejahî ya herî bakur a cîhanê ye ku nayê nîqaşkirin lê li gel vê yekê heta salên 1960an dihat fikirîn ku Cape Morris Jesup li ser parzemînê xala bejahiya herî bakur ê Cihanê ye. Paytext û bajarê herî mezin ê Grînlendayê bajarê [[Nuuk]] e.<ref name=":0" /> Ji aliyê aborî ve, Grînlenda bi giranî bi alîkariya Danîmarkayê ve girêdayî ye ku nêzîkî nîvê dahata giştî ya giravê pêk tîne.
== Erdnîgarî ==
[[Wêne:Greenland 42.74746W 71.57394N.jpg|çep|thumb|Grînlenda ji peyikekê de]]
Grînlenda mezintirîn girava neparzemînî ya cîhanê ye ku piştê Kanadayê û Dewletên Yekbûyî sêyem bejahiya herî mezin ê Amerîkaya Bakur e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hiddenjourneys.co.uk/London-Vancouver/Greenland.aspx |sernav=The Island of Greenland - London to Vancouver - Welcome to RGS-IBG, Hidden Journeys |malper=www.hiddenjourneys.co.uk |roja-gihiştinê=2026-01-07 |roja-arşîvê=2014-07-14 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140714184902/https://www.hiddenjourneys.co.uk/London-Vancouver/Greenland.aspx |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Girav di navbera hêlîpan 59° û 83°N û hêlîlar a 11° û 74°W de ye. Zêdetirî ji %80 ji Grînlendayê li bakurê çembera Arktîkê ye. Grînlenda li bakur bi Okyanûsa Arktîk, li rojhilat bi Deryaya Grînlendayê li başûrê rojhilat bi Okyanûsa Atlantîk a Bakur, li başûrê rojava bi Tengava Davis, li rojava bi Kendava Baffinê, li bakurê rojava bi Tengava Nares û Deryaya Lincolnê ve hatiye dorpêçkirin.
Welatên herî nêzîkî Grînlendayê Kanada ye ku bi giravê re sinoreke deryayî li seranserê Tengava Nares û Kendava Baffinê li rojava û başûrê rojavayê giravê parve dike û sînorek bejahî ya hevpar li Girava Hansê û Îslendayê ku li başûrê rojhilatê Grînlendê ku li Okyanûsa Atlantîkê ye parvedike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.canada.ca/en/global-affairs/news/2022/06/boundary-dispute.html |sernav=Boundary dispute |malper=www.canada.ca |tarîx=2022-06-14 |roja-gihiştinê=2026-01-07 |paşnav=Canada |pêşnav=Global Affairs }}</ref> Her wiha Grînlenda mezintirîn parka neteweyî ya cîhanê dihewîne. Girav ji aliyê rûberê ve mezintirîn welatê pêkhatî yê cîhanê ye û çarem parçeya welat a herî mezin a cîhanê ye ku piştî Komara Sakha li Rûsyayê, eyaleta Avusturalya Rojava ya Avusturalyayê, û Herêma Krasnoyarsk a Rûsyayê tê û welatê herî mezin ê li Amerîkaya Bakur e.
Rûbera giştî ya Grînlendayê 2.166.086 km² ye (tevî giravên din ên piçûk ên deryayî) ku ji vê rûberê qeşaya Grînlendê 1.755.637 km² (%81) vedihewîne û qebareya qeşayê bi qasî 2.850.000 km³ ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.grida.no/climate/ipcc_tar/wg1/412.htm |sernav=Climate Change 2001: The Scientific Basis |malper=www.grida.no |roja-gihiştinê=2026-01-07 |roja-arşîvê=2007-12-16 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20071216235037/http://www.grida.no/climate/ipcc_tar/wg1/412.htm |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Xala herî bilind a Grînlendayê Gunnbjørn Fjeld e ku bi bilindahiya 3.700 m ji rêzeçiyayên Watkinsê (rêzeçiyayên Rojhilatê Grînlendê) bilind e. Lêbelê piraniya Grînlendê ji aliyê bilindahiyê ve 1.500 mêtreyê kêmtir e.
Germahiya herî nizm a ku heta niha li Nîvkada Bakur hatiye tomarkirin li Grînlendê, li nêzîkî lûtkeya topografîk a Qata Cemedê ya Grînlendê, di 22ê kanûna 1991ê de hatiye tomarkirin ku daketina germahiyê heya -69.6 °C ê daketiye.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2020-09-22 |sernav=WMO verifies -69.6 °C Greenland temperature as Northern hemisphere record |url=https://public-old.wmo.int/en/media/press-release/wmo-verifies-696%C2%B0c-greenland-temperature-northern-hemisphere-record |roja-gihiştinê=2026-01-07 |xebat=World Meteorological Organization |ziman=en |roja-arşîvê=2023-12-18 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20231218173115/https://public-old.wmo.int/en/media/press-release/wmo-verifies-696%C2%B0c-greenland-temperature-northern-hemisphere-record |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Li bajarê Nuukê germahiya rojane ya navînî li gorî demsalan ji -5.1 heta 9.9 °C ê diguhere.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.weather-atlas.com/en/greenland/nuuk-climate |sernav=Yearly & Monthly weather - Nuuk, Greenland |malper=Weather Atlas |roja-gihiştinê=2026-01-07 |ziman=en-us |paşnav=Atlas |pêşnav=Weather |archive-date=2019-08-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817152132/https://www.weather-atlas.com/en/greenland/nuuk-climate |url-status=dead }}</ref>
Li binê qeşayê rêze kanyon hene ku kanyona herî mezin jê re Kanyona Mezin a Grînlendayê tê gotin ku ji ber herikîna çemên avê yên ji çerxa dubarekirî ya helandina qeşayê û çêbûna qeşaya nû pêk hatiye.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Keisling |pêşnav=Benjamin A. |paşnav2=Nielsen |pêşnav2=Lisbeth T. |paşnav3=Hvidberg |pêşnav3=Christine S. |paşnav4=Nuterman |pêşnav4=Roman |paşnav5=DeConto |pêşnav5=Robert M. |tarîx=2020-07-01 |sernav=Pliocene–Pleistocene megafloods as a mechanism for Greenlandic megacanyon formation |url=https://pubs.geoscienceworld.org/geology/article/48/7/737/584570/Pliocene-Pleistocene-megafloods-as-a-mechanism-for |kovar=Geology |ziman=en |cild=48 |hejmar=7 |rr=737–741 |doi=10.1130/G47253.1 |issn=0091-7613 }}</ref> Nêzîkî peravê bilindahî bejahiyê ji nişka ve û bi awayekî asê bilind dibin.
Qeşa bi gelemperî ji navenda giravê ber bi peravê ve diherikin. Lêkolînek ku di sala 1951ê de ji aliyê zanyarê fransî Paul-Emile Victor ve hat birêvebirin gihîşt wê encamê ku di bin qata qeşayê de, Grînlenda ji sê giravên mezin pêk tên.<ref>{{Jêder-malper |url=https://news.google.com/newspapers?nid=860&dat=19511024&id=pWwKAAAAIBAJ&sjid=xEoDAAAAIBAJ&pg=5335,4712968 |sernav=Ellensburg Daily Record - Google News Archive Search |malper=news.google.com |roja-gihiştinê=2026-01-07 }}</ref> Ev yek bi nakokî ye lê eger wisa be, ew ê bi tengavên teng ji hev veqetin ku li foryoda cemedên ya Ilulissatê li Kanyona mezin a Grînlendayê û li başûrê Nordostrundingen digihîjin deryayê.
Hemî bajar û niştecihên Grînlendê li perava bêqeşayî ye û nifûsa welat li perava rojava kom bûye. Beşa bakurê rojhilatê Grînlendê ne beşek ji ti şaredariyê ye lê ew cihê parka neteweyî ya herî mezin a cîhanê ye ku parka neteweyî ya bakurê rojhilatê Grînlendayê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.greenland.com/en/about-greenland/natur-klima/nationalparken.aspx |sernav=The national park: the world’s largest reserve of natural land |malper=www.greenland.com |roja-gihiştinê=2026-01-07 }}</ref>
== Gel ==
Li gorî daneyên sala 2021ê, nifûsa Grînlendê 56,421 bû ku 18.800 kes li paytext Nuukê dijiyan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://stat.gl/publ/en/GF/2021/pdf/Greenland%20in%20Figures%202021.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=stat.gl |roja-gihiştinê=2026-01-08 }}</ref> Hema hema hem grînlendî li kêleka fyordên li başûrê rojavayê girava sereke dijîn ku xwedan keşûhewayek hinek nerm e.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.stalvik.com/Engelska/laegreenland.htm |sernav=greenland |malper=www.stalvik.com |roja-gihiştinê=2026-01-08 |roja-arşîvê=2010-09-23 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20100923001626/http://www.stalvik.com/Engelska/laegreenland.htm |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Her çiqas piraniya nifûsê li bakurê 64°B di keşûhewayên peravê yên sartir de bijîn jî, keşûhewayên herî germ ên Grînlendê ku wekî deverên nebatî yên li dora Narsarsuaq tê zanîn kêm nifûs in.
Piraniya nifûsê luterî ne. Birayên moravî yên (Herrnhuters) ku ji aliyê dîrokî ve girîng in ku di çarçoveyek danîmarkî de li Christiansfeld, li Jutlanda Başûr ku komeke baweriyê bûn û bi qismî ji eslê xwe alman bûn lê ji ber navê wan nayê wê wateyê ku ew moravî (Çek) yên etnîkî bin.
Ji aliyê etnîsîteyê ve tê texmînkirin ku nifûs ji %89.5 grînlendî, %7.5 danîmarkî, %1.1 nordîkiyên din û %1.9 jî ji eslên din pêk tê.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2026-01-05 |sernav=Greenland |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ |kovar=The World Factbook |ziman=en |weşanger=Central Intelligence Agency |roja-gihiştinê=2026-01-07 |roja-arşîvê=2023-05-13 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20230513214534/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Nifûsa piretnîkî ya înuîtên ewropî ji xelkên ku bi eslê xwe danîmarkî, norwêcî û di rêjeyek kêmtir de ji faroyî, îslendî, holendî (nêçîrvanên balînayan), alman û ji amerîkiyan pêk tên.
Lêkolîneke genetîkî ya berfireh a sala 2015an a ku derbarê genetîka grînlendiyan de hatiye kirin de, hatiye dîtin ku înuîyên roja îro ya li Grînlandê rasterast neviyên pêşengên înuî yên pêşîn ên çanda Thule ne ku di sedsala 13an de gihîştine wir ku bi qasî %25 tevlîbûna kolonîzatorên ewropî yên ji sedsala 16an pêk tînin. Tevî texmînên berê, ti delîlên pêşiyên niştecihên wîkîngan nehatine dîtin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Moltke |pêşnav=Ida |paşnav2=Fumagalli |pêşnav2=Matteo |paşnav3=Korneliussen |pêşnav3=Thorfinn S. |paşnav4=Crawford |pêşnav4=Jacob E. |paşnav5=Bjerregaard |pêşnav5=Peter |paşnav6=Jørgensen |pêşnav6=Marit E. |paşnav7=Grarup |pêşnav7=Niels |paşnav8=Gulløv |pêşnav8=Hans Christian |paşnav9=Linneberg |pêşnav9=Allan |paşnav10=Pedersen |pêşnav10=Oluf |paşnav11=Hansen |pêşnav11=Torben |paşnav12=Nielsen |pêşnav12=Rasmus |paşnav13=Albrechtsen |pêşnav13=Anders |tarîx=2015-01-08 |sernav=Uncovering the Genetic History of the Present-Day Greenlandic Population |url=https://www.cell.com/ajhg/abstract/S0002-9297(14)00478-9 |kovar=The American Journal of Human Genetics |ziman=en |cild=96 |hejmar=1 |rr=54–69 |doi=10.1016/j.ajhg.2014.11.012 |issn=0002-9297 |pmc=4289681 |pmid=25557782 }}</ref>
{{Nifûsa tarîxî/wd}}
{{Çepê paqij bike}}
== Galerî ==
<gallery>
Wêne:Ursus maritimus Steve Amstrup.jpg|Hirçên cemserê (seholbendê)
Wêne:Greenland glacier grooves.jpg|Cemser li Grînlendayê ye
Wêne:Eskimo Family NGM-v31-p564.jpg|
Wêne:Uummannaq-football-game.jpg|
</gallery>
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
== Girêdanên derve ==
* [http://denmark.dk/portal/page?_pageid=374,520493&_dad=portal&_schema=PORTAL#555070 Grönland] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070223062646/http://denmark.dk/portal/page?_pageid=374,520493&_dad=portal&_schema=PORTAL#555070 |date=2007-02-23 }} (bi elmanî, fermî sîte Danîmarka)
* [http://www.nanoq.gl Kargeriya Grînlendayê] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110220125001/http://www.nanoq.gl/ |date=2011-02-20 }} (inuktitut, danî û îngilîzî)
* [http://www.greenland-guide.gl/ Ji bo gerokên Grînlendayê] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051016173830/http://www.greenland-guide.gl/ |date=2005-10-16 }} (îngîlîzî)
* http://www.nordtrek.net/ Wêne
{{Welatên Amerîkayê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Amerîkaya Bakur]]
[[Kategorî:Bakurê Amerîkayê]]
[[Kategorî:Danîmarka]]
[[Kategorî:Dewletên Amerîkaya Bakur]]
[[Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1979an de hatine avakirin]]
[[Kategorî:Giravên Okyanûsa Atlantîkê]]
[[Kategorî:Grînlenda| ]]
g49a1tqnwwzp4isavlnh412g804ucjs
1995254
1995253
2026-04-01T14:12:12Z
Balyozbot
42414
[[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan
1995254
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank welat2/wîkîdane}}
'''Grînlenda''' (bi [[kalaallisut|grînlendî]]: ''Kalaallit Nunaat'', ango "Welatê Grînlandiyan"; bi [[Zimanê danîmarkî|danî]]: jî ''Grønland'', ango "Welatê Kesk") herêmeke xweser ê bi ser [[Danîmarka|Keyaniya Danîmarkayê]] ve ye ku ji aliyê rûbera erdê ve ji sê perçeyên bejahî ya keyaniyê, perçeya herî mezin e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://denmark.dk/people-and-culture/greenland |sernav=Greenland: The world's largest island |malper=Denmark.dk |roja-gihiştinê=2026-01-07 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Tourism in European Microstates and Dependencies: Geoploitics, Scale and Resource Limitations |paşnav=Timothy |pêşnav=Dallen J. |weşanger=CABI |tarîx=2020-11-06 |isbn=978-1-78924-310-9 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=UYMIEAAAQBAJ&pg=PA94 }}</ref> Perçeyên mezin ên din ê bejahiyê ya Danîmarkayê giravên [[Giravên Feroe|Faroe]] ne. Girav sinorê xwe yê kurt ku bi qasî 1,2 km dirêj e bi girava [[Girava Hansê|Hans]] a [[Kanada]]yê re parve dike. Welatiyên Grînlendê welatiyên tam ên Danîmarka û Yekîtiya Ewropayê ne. Grînlenda yek ji welat û herêmên derveyî deryayê ya [[Yekîtiya Ewropayê]] ye û beşek ji [[Konseya Ewropayê]] ye.<ref name=":0">{{Jêder-kovar |tarîx=2025-12-17 |sernav=Greenland |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ |kovar=The World Factbook |ziman=en |weşanger=Central Intelligence Agency |roja-gihiştinê=2026-01-07 |roja-arşîvê=2023-05-13 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20230513214534/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Grînlenda girava herî mezin a cîhanê ye ku di navbera okyanûsên Arktîk û Atlantîk de, li rojhilatê Arşîpela Arktîk a Kanadayî ye. Girava Kaffeklubben a Grînlendayê, li peravê bakur, li xala bejahî ya herî bakur a cîhanê ye ku nayê nîqaşkirin lê li gel vê yekê heta salên 1960an dihat fikirîn ku Cape Morris Jesup li ser parzemînê xala bejahiya herî bakur ê Cihanê ye. Paytext û bajarê herî mezin ê Grînlendayê bajarê [[Nuuk]] e.<ref name=":0" /> Ji aliyê aborî ve, Grînlenda bi giranî bi alîkariya Danîmarkayê ve girêdayî ye ku nêzîkî nîvê dahata giştî ya giravê pêk tîne.
== Erdnîgarî ==
[[Wêne:Greenland 42.74746W 71.57394N.jpg|çep|thumb|Grînlenda ji peyikekê de]]
Grînlenda mezintirîn girava neparzemînî ya cîhanê ye ku piştê Kanadayê û Dewletên Yekbûyî sêyem bejahiya herî mezin ê Amerîkaya Bakur e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hiddenjourneys.co.uk/London-Vancouver/Greenland.aspx |sernav=The Island of Greenland - London to Vancouver - Welcome to RGS-IBG, Hidden Journeys |malper=www.hiddenjourneys.co.uk |roja-gihiştinê=2026-01-07 |roja-arşîvê=2014-07-14 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140714184902/https://www.hiddenjourneys.co.uk/London-Vancouver/Greenland.aspx |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Girav di navbera hêlîpan 59° û 83°N û hêlîlar a 11° û 74°W de ye. Zêdetirî ji %80 ji Grînlendayê li bakurê çembera Arktîkê ye. Grînlenda li bakur bi Okyanûsa Arktîk, li rojhilat bi Deryaya Grînlendayê li başûrê rojhilat bi Okyanûsa Atlantîk a Bakur, li başûrê rojava bi Tengava Davis, li rojava bi Kendava Baffinê, li bakurê rojava bi Tengava Nares û Deryaya Lincolnê ve hatiye dorpêçkirin.
Welatên herî nêzîkî Grînlendayê Kanada ye ku bi giravê re sinoreke deryayî li seranserê Tengava Nares û Kendava Baffinê li rojava û başûrê rojavayê giravê parve dike û sînorek bejahî ya hevpar li Girava Hansê û Îslendayê ku li başûrê rojhilatê Grînlendê ku li Okyanûsa Atlantîkê ye parvedike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.canada.ca/en/global-affairs/news/2022/06/boundary-dispute.html |sernav=Boundary dispute |malper=www.canada.ca |tarîx=2022-06-14 |roja-gihiştinê=2026-01-07 |paşnav=Canada |pêşnav=Global Affairs }}</ref> Her wiha Grînlenda mezintirîn parka neteweyî ya cîhanê dihewîne. Girav ji aliyê rûberê ve mezintirîn welatê pêkhatî yê cîhanê ye û çarem parçeya welat a herî mezin a cîhanê ye ku piştî Komara Sakha li Rûsyayê, eyaleta Avusturalya Rojava ya Avusturalyayê, û Herêma Krasnoyarsk a Rûsyayê tê û welatê herî mezin ê li Amerîkaya Bakur e.
Rûbera giştî ya Grînlendayê 2.166.086 km² ye (tevî giravên din ên piçûk ên deryayî) ku ji vê rûberê qeşaya Grînlendê 1.755.637 km² (%81) vedihewîne û qebareya qeşayê bi qasî 2.850.000 km³ ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.grida.no/climate/ipcc_tar/wg1/412.htm |sernav=Climate Change 2001: The Scientific Basis |malper=www.grida.no |roja-gihiştinê=2026-01-07 |roja-arşîvê=2007-12-16 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20071216235037/http://www.grida.no/climate/ipcc_tar/wg1/412.htm |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Xala herî bilind a Grînlendayê Gunnbjørn Fjeld e ku bi bilindahiya 3.700 m ji rêzeçiyayên Watkinsê (rêzeçiyayên Rojhilatê Grînlendê) bilind e. Lêbelê piraniya Grînlendê ji aliyê bilindahiyê ve 1.500 mêtreyê kêmtir e.
Germahiya herî nizm a ku heta niha li Nîvkada Bakur hatiye tomarkirin li Grînlendê, li nêzîkî lûtkeya topografîk a Qata Cemedê ya Grînlendê, di 22ê kanûna 1991ê de hatiye tomarkirin ku daketina germahiyê heya -69.6 °C ê daketiye.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2020-09-22 |sernav=WMO verifies -69.6 °C Greenland temperature as Northern hemisphere record |url=https://public-old.wmo.int/en/media/press-release/wmo-verifies-696%C2%B0c-greenland-temperature-northern-hemisphere-record |roja-gihiştinê=2026-01-07 |xebat=World Meteorological Organization |ziman=en |roja-arşîvê=2023-12-18 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20231218173115/https://public-old.wmo.int/en/media/press-release/wmo-verifies-696%C2%B0c-greenland-temperature-northern-hemisphere-record |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Li bajarê Nuukê germahiya rojane ya navînî li gorî demsalan ji -5.1 heta 9.9 °C ê diguhere.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.weather-atlas.com/en/greenland/nuuk-climate |sernav=Yearly & Monthly weather - Nuuk, Greenland |malper=Weather Atlas |roja-gihiştinê=2026-01-07 |ziman=en-us |paşnav=Atlas |pêşnav=Weather |roja-arşîvê=2019-08-17 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20190817152132/https://www.weather-atlas.com/en/greenland/nuuk-climate |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>
Li binê qeşayê rêze kanyon hene ku kanyona herî mezin jê re Kanyona Mezin a Grînlendayê tê gotin ku ji ber herikîna çemên avê yên ji çerxa dubarekirî ya helandina qeşayê û çêbûna qeşaya nû pêk hatiye.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Keisling |pêşnav=Benjamin A. |paşnav2=Nielsen |pêşnav2=Lisbeth T. |paşnav3=Hvidberg |pêşnav3=Christine S. |paşnav4=Nuterman |pêşnav4=Roman |paşnav5=DeConto |pêşnav5=Robert M. |tarîx=2020-07-01 |sernav=Pliocene–Pleistocene megafloods as a mechanism for Greenlandic megacanyon formation |url=https://pubs.geoscienceworld.org/geology/article/48/7/737/584570/Pliocene-Pleistocene-megafloods-as-a-mechanism-for |kovar=Geology |ziman=en |cild=48 |hejmar=7 |rr=737–741 |doi=10.1130/G47253.1 |issn=0091-7613 }}</ref> Nêzîkî peravê bilindahî bejahiyê ji nişka ve û bi awayekî asê bilind dibin.
Qeşa bi gelemperî ji navenda giravê ber bi peravê ve diherikin. Lêkolînek ku di sala 1951ê de ji aliyê zanyarê fransî Paul-Emile Victor ve hat birêvebirin gihîşt wê encamê ku di bin qata qeşayê de, Grînlenda ji sê giravên mezin pêk tên.<ref>{{Jêder-malper |url=https://news.google.com/newspapers?nid=860&dat=19511024&id=pWwKAAAAIBAJ&sjid=xEoDAAAAIBAJ&pg=5335,4712968 |sernav=Ellensburg Daily Record - Google News Archive Search |malper=news.google.com |roja-gihiştinê=2026-01-07 }}</ref> Ev yek bi nakokî ye lê eger wisa be, ew ê bi tengavên teng ji hev veqetin ku li foryoda cemedên ya Ilulissatê li Kanyona mezin a Grînlendayê û li başûrê Nordostrundingen digihîjin deryayê.
Hemî bajar û niştecihên Grînlendê li perava bêqeşayî ye û nifûsa welat li perava rojava kom bûye. Beşa bakurê rojhilatê Grînlendê ne beşek ji ti şaredariyê ye lê ew cihê parka neteweyî ya herî mezin a cîhanê ye ku parka neteweyî ya bakurê rojhilatê Grînlendayê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.greenland.com/en/about-greenland/natur-klima/nationalparken.aspx |sernav=The national park: the world’s largest reserve of natural land |malper=www.greenland.com |roja-gihiştinê=2026-01-07 }}</ref>
== Gel ==
Li gorî daneyên sala 2021ê, nifûsa Grînlendê 56,421 bû ku 18.800 kes li paytext Nuukê dijiyan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://stat.gl/publ/en/GF/2021/pdf/Greenland%20in%20Figures%202021.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=stat.gl |roja-gihiştinê=2026-01-08 }}</ref> Hema hema hem grînlendî li kêleka fyordên li başûrê rojavayê girava sereke dijîn ku xwedan keşûhewayek hinek nerm e.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.stalvik.com/Engelska/laegreenland.htm |sernav=greenland |malper=www.stalvik.com |roja-gihiştinê=2026-01-08 |roja-arşîvê=2010-09-23 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20100923001626/http://www.stalvik.com/Engelska/laegreenland.htm |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Her çiqas piraniya nifûsê li bakurê 64°B di keşûhewayên peravê yên sartir de bijîn jî, keşûhewayên herî germ ên Grînlendê ku wekî deverên nebatî yên li dora Narsarsuaq tê zanîn kêm nifûs in.
Piraniya nifûsê luterî ne. Birayên moravî yên (Herrnhuters) ku ji aliyê dîrokî ve girîng in ku di çarçoveyek danîmarkî de li Christiansfeld, li Jutlanda Başûr ku komeke baweriyê bûn û bi qismî ji eslê xwe alman bûn lê ji ber navê wan nayê wê wateyê ku ew moravî (Çek) yên etnîkî bin.
Ji aliyê etnîsîteyê ve tê texmînkirin ku nifûs ji %89.5 grînlendî, %7.5 danîmarkî, %1.1 nordîkiyên din û %1.9 jî ji eslên din pêk tê.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2026-01-05 |sernav=Greenland |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ |kovar=The World Factbook |ziman=en |weşanger=Central Intelligence Agency |roja-gihiştinê=2026-01-07 |roja-arşîvê=2023-05-13 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20230513214534/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Nifûsa piretnîkî ya înuîtên ewropî ji xelkên ku bi eslê xwe danîmarkî, norwêcî û di rêjeyek kêmtir de ji faroyî, îslendî, holendî (nêçîrvanên balînayan), alman û ji amerîkiyan pêk tên.
Lêkolîneke genetîkî ya berfireh a sala 2015an a ku derbarê genetîka grînlendiyan de hatiye kirin de, hatiye dîtin ku înuîyên roja îro ya li Grînlandê rasterast neviyên pêşengên înuî yên pêşîn ên çanda Thule ne ku di sedsala 13an de gihîştine wir ku bi qasî %25 tevlîbûna kolonîzatorên ewropî yên ji sedsala 16an pêk tînin. Tevî texmînên berê, ti delîlên pêşiyên niştecihên wîkîngan nehatine dîtin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Moltke |pêşnav=Ida |paşnav2=Fumagalli |pêşnav2=Matteo |paşnav3=Korneliussen |pêşnav3=Thorfinn S. |paşnav4=Crawford |pêşnav4=Jacob E. |paşnav5=Bjerregaard |pêşnav5=Peter |paşnav6=Jørgensen |pêşnav6=Marit E. |paşnav7=Grarup |pêşnav7=Niels |paşnav8=Gulløv |pêşnav8=Hans Christian |paşnav9=Linneberg |pêşnav9=Allan |paşnav10=Pedersen |pêşnav10=Oluf |paşnav11=Hansen |pêşnav11=Torben |paşnav12=Nielsen |pêşnav12=Rasmus |paşnav13=Albrechtsen |pêşnav13=Anders |tarîx=2015-01-08 |sernav=Uncovering the Genetic History of the Present-Day Greenlandic Population |url=https://www.cell.com/ajhg/abstract/S0002-9297(14)00478-9 |kovar=The American Journal of Human Genetics |ziman=en |cild=96 |hejmar=1 |rr=54–69 |doi=10.1016/j.ajhg.2014.11.012 |issn=0002-9297 |pmc=4289681 |pmid=25557782 }}</ref>
{{Nifûsa tarîxî/wd}}
{{Çepê paqij bike}}
== Galerî ==
<gallery>
Wêne:Ursus maritimus Steve Amstrup.jpg|Hirçên cemserê (seholbendê)
Wêne:Greenland glacier grooves.jpg|Cemser li Grînlendayê ye
Wêne:Eskimo Family NGM-v31-p564.jpg|
Wêne:Uummannaq-football-game.jpg|
</gallery>
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
== Girêdanên derve ==
* [http://denmark.dk/portal/page?_pageid=374,520493&_dad=portal&_schema=PORTAL#555070 Grönland] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070223062646/http://denmark.dk/portal/page?_pageid=374,520493&_dad=portal&_schema=PORTAL#555070 |date=2007-02-23 }} (bi elmanî, fermî sîte Danîmarka)
* [http://www.nanoq.gl Kargeriya Grînlendayê] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110220125001/http://www.nanoq.gl/ |date=2011-02-20 }} (inuktitut, danî û îngilîzî)
* [http://www.greenland-guide.gl/ Ji bo gerokên Grînlendayê] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051016173830/http://www.greenland-guide.gl/ |date=2005-10-16 }} (îngîlîzî)
* http://www.nordtrek.net/ Wêne
{{Welatên Amerîkayê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Amerîkaya Bakur]]
[[Kategorî:Bakurê Amerîkayê]]
[[Kategorî:Danîmarka]]
[[Kategorî:Dewletên Amerîkaya Bakur]]
[[Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1979an de hatine avakirin]]
[[Kategorî:Giravên Okyanûsa Atlantîkê]]
[[Kategorî:Grînlenda| ]]
dv8h2ppu594nhqnmahx4d7tl636xw3p
Necmettin Erbakan
0
16714
1995430
1948986
2026-04-01T22:55:18Z
Kurê Acemî
105128
1995430
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sinop]], {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere]]) yek ji [[siyasetmedar]]ên navdar û [[serokwezîr]]ên bêrê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] ye.
Piştî dibistana seretayî perwerdeya endazyariya makîna dibîne. Ji bo perwerdeya bilind a zankoyê diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwerdeya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya [[Deutz]] de kar dibîne.
Di sala 1965î de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha teknîk a Stembolê]] dersê dide.
== Jiyana Erbakan a polîtîk ==
Ew di salên 70yî de di bin siya îdeologiya Tirk-Îslamê de dest bi siyasetê dike. Bi navê "[[Milli Görüş]] - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike. Lê di 1971î de desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "[[Milli Nizam Partisi]] - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên bisînorkirin.
Di sala [[1973]]î de [[MSP]] (Partiya bextewariya neteweyî) dadimezirîne. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên Kurdan dewlet alîkariyê dide wî. Di [[1974]]-[[1978]]î de di gelek koalîsyonan de wekî cihgirê serok peywirdar dibe.
Di {{dîrok|12|îlon|1980}} de leşker dîsa dest didin ser desthilatdariyê û Erbakan jî tê girtin. 10 sal cezayê siyasetê lê tê birrîn. Di sala [[1987]]î de cezayê tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina RP (Partiya refahê) ew di salên 1996-1997 serokwezîrtiyê dike. Lê leşker rika xwe berdidin wî çalakiyên wî bisînordikin. Lewra ew sînorê ku artêşê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xerakirin. Di {{dîrok|30|hezîran|1997}} de leşker xebatên wî qedexe dikin û [[RP]] yê jî vedigirin.
Erbakan mîtînga Bîngol ([[Çewlîg]]) da got; "Çima dibêjin, 'Çi şadî dibêje ez Tirk im' vî wextî biranîna Kurd ji dibêjê 'Ez jî Kurd im, Çi şadî dibêje ez Kurd im!". Ji bo vî gotinan Erbakan hatin binçav kirin.
Erbakan bi navê Fazilet Partisi dîsa partiyek dadimezirîne lê ew jî tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine vekirin.
Ji wexta serokwezîrtiye da [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna) civîna Yekîtiya Îslamiye hat vekir.
Erbakan di {{Dîrok|27|2|2011}} da li bajarê [[Enqere|Enqerê]] jiyana xwe ji dest da. Li bajarê [[Stembol]]ê di [[Goristana Merkez efendî]]da di [[1ê adar]]a 2011an da li kêleka gora jina xwe hat definkirin.
== Erbakan di jiyana xwe ya polîtîk de çi kir? ==
* Yekemîn car bi Îsraelê ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lê Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî Cihûtiyê derdiket, siyonîzm rexne dikir.
* Dagirkirina [[Kîpros]]ê de ew cihgirê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Di axavtineke xwe ya li Amedê de wiha digot "Hey neviyên Selahedînê Eyûbî, we ola Îslamê xelas kir, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî Kurdan dimeşand.
* Li dijî cîhana rojavayî derdiket lê zarokên xwe li [[DYA]] dide xwandin.
* Doza Îslamê dikir lê Îslam bi awayekî Tirkperwer şîrovedikir. Tirk wekî xwedî û rêberê [[Îslam]]ê dida pêş.
* Her gav pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bêî rexne bicihdianî. Lê digot ez demokratim.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
mummi0guh5z6tm601gcwlmmrgqlxk9s
1995431
1995430
2026-04-01T22:55:35Z
Kurê Acemî
105128
1995431
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sinop]], {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Piştî dibistana seretayî perwerdeya endazyariya makîna dibîne. Ji bo perwerdeya bilind a zankoyê diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwerdeya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya [[Deutz]] de kar dibîne.
Di sala 1965î de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha teknîk a Stembolê]] dersê dide.
== Jiyana Erbakan a polîtîk ==
Ew di salên 70yî de di bin siya îdeologiya Tirk-Îslamê de dest bi siyasetê dike. Bi navê "[[Milli Görüş]] - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike. Lê di 1971î de desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "[[Milli Nizam Partisi]] - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên bisînorkirin.
Di sala [[1973]]î de [[MSP]] (Partiya bextewariya neteweyî) dadimezirîne. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên Kurdan dewlet alîkariyê dide wî. Di [[1974]]-[[1978]]î de di gelek koalîsyonan de wekî cihgirê serok peywirdar dibe.
Di {{dîrok|12|îlon|1980}} de leşker dîsa dest didin ser desthilatdariyê û Erbakan jî tê girtin. 10 sal cezayê siyasetê lê tê birrîn. Di sala [[1987]]î de cezayê tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina RP (Partiya refahê) ew di salên 1996-1997 serokwezîrtiyê dike. Lê leşker rika xwe berdidin wî çalakiyên wî bisînordikin. Lewra ew sînorê ku artêşê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xerakirin. Di {{dîrok|30|hezîran|1997}} de leşker xebatên wî qedexe dikin û [[RP]] yê jî vedigirin.
Erbakan mîtînga Bîngol ([[Çewlîg]]) da got; "Çima dibêjin, 'Çi şadî dibêje ez Tirk im' vî wextî biranîna Kurd ji dibêjê 'Ez jî Kurd im, Çi şadî dibêje ez Kurd im!". Ji bo vî gotinan Erbakan hatin binçav kirin.
Erbakan bi navê Fazilet Partisi dîsa partiyek dadimezirîne lê ew jî tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine vekirin.
Ji wexta serokwezîrtiye da [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna) civîna Yekîtiya Îslamiye hat vekir.
Erbakan di {{Dîrok|27|2|2011}} da li bajarê [[Enqere|Enqerê]] jiyana xwe ji dest da. Li bajarê [[Stembol]]ê di [[Goristana Merkez efendî]]da di [[1ê adar]]a 2011an da li kêleka gora jina xwe hat definkirin.
== Erbakan di jiyana xwe ya polîtîk de çi kir? ==
* Yekemîn car bi Îsraelê ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lê Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî Cihûtiyê derdiket, siyonîzm rexne dikir.
* Dagirkirina [[Kîpros]]ê de ew cihgirê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Di axavtineke xwe ya li Amedê de wiha digot "Hey neviyên Selahedînê Eyûbî, we ola Îslamê xelas kir, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî Kurdan dimeşand.
* Li dijî cîhana rojavayî derdiket lê zarokên xwe li [[DYA]] dide xwandin.
* Doza Îslamê dikir lê Îslam bi awayekî Tirkperwer şîrovedikir. Tirk wekî xwedî û rêberê [[Îslam]]ê dida pêş.
* Her gav pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bêî rexne bicihdianî. Lê digot ez demokratim.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
83dph8b3uqdxzqlpmi66lermlpmf8ih
1995432
1995431
2026-04-01T22:56:24Z
Kurê Acemî
105128
1995432
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sinop]], {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwerdeya bilind a zankoyê diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwerdeya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya [[Deutz]] de kar dibîne.
Di sala 1965î de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha teknîk a Stembolê]] dersê dide.
== Jiyana Erbakan a polîtîk ==
Ew di salên 70yî de di bin siya îdeologiya Tirk-Îslamê de dest bi siyasetê dike. Bi navê "[[Milli Görüş]] - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike. Lê di 1971î de desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "[[Milli Nizam Partisi]] - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên bisînorkirin.
Di sala [[1973]]î de [[MSP]] (Partiya bextewariya neteweyî) dadimezirîne. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên Kurdan dewlet alîkariyê dide wî. Di [[1974]]-[[1978]]î de di gelek koalîsyonan de wekî cihgirê serok peywirdar dibe.
Di {{dîrok|12|îlon|1980}} de leşker dîsa dest didin ser desthilatdariyê û Erbakan jî tê girtin. 10 sal cezayê siyasetê lê tê birrîn. Di sala [[1987]]î de cezayê tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina RP (Partiya refahê) ew di salên 1996-1997 serokwezîrtiyê dike. Lê leşker rika xwe berdidin wî çalakiyên wî bisînordikin. Lewra ew sînorê ku artêşê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xerakirin. Di {{dîrok|30|hezîran|1997}} de leşker xebatên wî qedexe dikin û [[RP]] yê jî vedigirin.
Erbakan mîtînga Bîngol ([[Çewlîg]]) da got; "Çima dibêjin, 'Çi şadî dibêje ez Tirk im' vî wextî biranîna Kurd ji dibêjê 'Ez jî Kurd im, Çi şadî dibêje ez Kurd im!". Ji bo vî gotinan Erbakan hatin binçav kirin.
Erbakan bi navê Fazilet Partisi dîsa partiyek dadimezirîne lê ew jî tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine vekirin.
Ji wexta serokwezîrtiye da [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna) civîna Yekîtiya Îslamiye hat vekir.
Erbakan di {{Dîrok|27|2|2011}} da li bajarê [[Enqere|Enqerê]] jiyana xwe ji dest da. Li bajarê [[Stembol]]ê di [[Goristana Merkez efendî]]da di [[1ê adar]]a 2011an da li kêleka gora jina xwe hat definkirin.
== Erbakan di jiyana xwe ya polîtîk de çi kir? ==
* Yekemîn car bi Îsraelê ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lê Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî Cihûtiyê derdiket, siyonîzm rexne dikir.
* Dagirkirina [[Kîpros]]ê de ew cihgirê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Di axavtineke xwe ya li Amedê de wiha digot "Hey neviyên Selahedînê Eyûbî, we ola Îslamê xelas kir, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî Kurdan dimeşand.
* Li dijî cîhana rojavayî derdiket lê zarokên xwe li [[DYA]] dide xwandin.
* Doza Îslamê dikir lê Îslam bi awayekî Tirkperwer şîrovedikir. Tirk wekî xwedî û rêberê [[Îslam]]ê dida pêş.
* Her gav pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bêî rexne bicihdianî. Lê digot ez demokratim.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
6zegwyscjwfxygt7yt62pl67vpbon8p
1995433
1995432
2026-04-01T22:56:50Z
Kurê Acemî
105128
1995433
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sinop]], {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwerdeya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya [[Deutz]] de kar dibîne.
Di sala 1965î de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha teknîk a Stembolê]] dersê dide.
== Jiyana Erbakan a polîtîk ==
Ew di salên 70yî de di bin siya îdeologiya Tirk-Îslamê de dest bi siyasetê dike. Bi navê "[[Milli Görüş]] - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike. Lê di 1971î de desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "[[Milli Nizam Partisi]] - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên bisînorkirin.
Di sala [[1973]]î de [[MSP]] (Partiya bextewariya neteweyî) dadimezirîne. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên Kurdan dewlet alîkariyê dide wî. Di [[1974]]-[[1978]]î de di gelek koalîsyonan de wekî cihgirê serok peywirdar dibe.
Di {{dîrok|12|îlon|1980}} de leşker dîsa dest didin ser desthilatdariyê û Erbakan jî tê girtin. 10 sal cezayê siyasetê lê tê birrîn. Di sala [[1987]]î de cezayê tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina RP (Partiya refahê) ew di salên 1996-1997 serokwezîrtiyê dike. Lê leşker rika xwe berdidin wî çalakiyên wî bisînordikin. Lewra ew sînorê ku artêşê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xerakirin. Di {{dîrok|30|hezîran|1997}} de leşker xebatên wî qedexe dikin û [[RP]] yê jî vedigirin.
Erbakan mîtînga Bîngol ([[Çewlîg]]) da got; "Çima dibêjin, 'Çi şadî dibêje ez Tirk im' vî wextî biranîna Kurd ji dibêjê 'Ez jî Kurd im, Çi şadî dibêje ez Kurd im!". Ji bo vî gotinan Erbakan hatin binçav kirin.
Erbakan bi navê Fazilet Partisi dîsa partiyek dadimezirîne lê ew jî tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine vekirin.
Ji wexta serokwezîrtiye da [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna) civîna Yekîtiya Îslamiye hat vekir.
Erbakan di {{Dîrok|27|2|2011}} da li bajarê [[Enqere|Enqerê]] jiyana xwe ji dest da. Li bajarê [[Stembol]]ê di [[Goristana Merkez efendî]]da di [[1ê adar]]a 2011an da li kêleka gora jina xwe hat definkirin.
== Erbakan di jiyana xwe ya polîtîk de çi kir? ==
* Yekemîn car bi Îsraelê ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lê Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî Cihûtiyê derdiket, siyonîzm rexne dikir.
* Dagirkirina [[Kîpros]]ê de ew cihgirê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Di axavtineke xwe ya li Amedê de wiha digot "Hey neviyên Selahedînê Eyûbî, we ola Îslamê xelas kir, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî Kurdan dimeşand.
* Li dijî cîhana rojavayî derdiket lê zarokên xwe li [[DYA]] dide xwandin.
* Doza Îslamê dikir lê Îslam bi awayekî Tirkperwer şîrovedikir. Tirk wekî xwedî û rêberê [[Îslam]]ê dida pêş.
* Her gav pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bêî rexne bicihdianî. Lê digot ez demokratim.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
0l680jzprhzxxh0ab6douix8yqa9v4b
1995434
1995433
2026-04-01T22:57:33Z
Kurê Acemî
105128
1995434
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sinop]], {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya [[Deutz]] de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Jiyana Erbakan a polîtîk ==
Ew di salên 70yî de di bin siya îdeologiya Tirk-Îslamê de dest bi siyasetê dike. Bi navê "[[Milli Görüş]] - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike. Lê di 1971î de desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "[[Milli Nizam Partisi]] - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên bisînorkirin.
Di sala [[1973]]î de [[MSP]] (Partiya bextewariya neteweyî) dadimezirîne. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên Kurdan dewlet alîkariyê dide wî. Di [[1974]]-[[1978]]î de di gelek koalîsyonan de wekî cihgirê serok peywirdar dibe.
Di {{dîrok|12|îlon|1980}} de leşker dîsa dest didin ser desthilatdariyê û Erbakan jî tê girtin. 10 sal cezayê siyasetê lê tê birrîn. Di sala [[1987]]î de cezayê tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina RP (Partiya refahê) ew di salên 1996-1997 serokwezîrtiyê dike. Lê leşker rika xwe berdidin wî çalakiyên wî bisînordikin. Lewra ew sînorê ku artêşê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xerakirin. Di {{dîrok|30|hezîran|1997}} de leşker xebatên wî qedexe dikin û [[RP]] yê jî vedigirin.
Erbakan mîtînga Bîngol ([[Çewlîg]]) da got; "Çima dibêjin, 'Çi şadî dibêje ez Tirk im' vî wextî biranîna Kurd ji dibêjê 'Ez jî Kurd im, Çi şadî dibêje ez Kurd im!". Ji bo vî gotinan Erbakan hatin binçav kirin.
Erbakan bi navê Fazilet Partisi dîsa partiyek dadimezirîne lê ew jî tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine vekirin.
Ji wexta serokwezîrtiye da [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna) civîna Yekîtiya Îslamiye hat vekir.
Erbakan di {{Dîrok|27|2|2011}} da li bajarê [[Enqere|Enqerê]] jiyana xwe ji dest da. Li bajarê [[Stembol]]ê di [[Goristana Merkez efendî]]da di [[1ê adar]]a 2011an da li kêleka gora jina xwe hat definkirin.
== Erbakan di jiyana xwe ya polîtîk de çi kir? ==
* Yekemîn car bi Îsraelê ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lê Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî Cihûtiyê derdiket, siyonîzm rexne dikir.
* Dagirkirina [[Kîpros]]ê de ew cihgirê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Di axavtineke xwe ya li Amedê de wiha digot "Hey neviyên Selahedînê Eyûbî, we ola Îslamê xelas kir, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî Kurdan dimeşand.
* Li dijî cîhana rojavayî derdiket lê zarokên xwe li [[DYA]] dide xwandin.
* Doza Îslamê dikir lê Îslam bi awayekî Tirkperwer şîrovedikir. Tirk wekî xwedî û rêberê [[Îslam]]ê dida pêş.
* Her gav pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bêî rexne bicihdianî. Lê digot ez demokratim.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
i3y72whqj5fucyar95tzs6ev72htagq
1995435
1995434
2026-04-01T22:57:53Z
Kurê Acemî
105128
1995435
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sinop]], {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya [[Deutz]] de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 70yî de di bin siya îdeologiya Tirk-Îslamê de dest bi siyasetê dike. Bi navê "[[Milli Görüş]] - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike. Lê di 1971î de desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "[[Milli Nizam Partisi]] - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên bisînorkirin.
Di sala [[1973]]î de [[MSP]] (Partiya bextewariya neteweyî) dadimezirîne. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên Kurdan dewlet alîkariyê dide wî. Di [[1974]]-[[1978]]î de di gelek koalîsyonan de wekî cihgirê serok peywirdar dibe.
Di {{dîrok|12|îlon|1980}} de leşker dîsa dest didin ser desthilatdariyê û Erbakan jî tê girtin. 10 sal cezayê siyasetê lê tê birrîn. Di sala [[1987]]î de cezayê tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina RP (Partiya refahê) ew di salên 1996-1997 serokwezîrtiyê dike. Lê leşker rika xwe berdidin wî çalakiyên wî bisînordikin. Lewra ew sînorê ku artêşê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xerakirin. Di {{dîrok|30|hezîran|1997}} de leşker xebatên wî qedexe dikin û [[RP]] yê jî vedigirin.
Erbakan mîtînga Bîngol ([[Çewlîg]]) da got; "Çima dibêjin, 'Çi şadî dibêje ez Tirk im' vî wextî biranîna Kurd ji dibêjê 'Ez jî Kurd im, Çi şadî dibêje ez Kurd im!". Ji bo vî gotinan Erbakan hatin binçav kirin.
Erbakan bi navê Fazilet Partisi dîsa partiyek dadimezirîne lê ew jî tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine vekirin.
Ji wexta serokwezîrtiye da [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna) civîna Yekîtiya Îslamiye hat vekir.
Erbakan di {{Dîrok|27|2|2011}} da li bajarê [[Enqere|Enqerê]] jiyana xwe ji dest da. Li bajarê [[Stembol]]ê di [[Goristana Merkez efendî]]da di [[1ê adar]]a 2011an da li kêleka gora jina xwe hat definkirin.
== Erbakan di jiyana xwe ya polîtîk de çi kir? ==
* Yekemîn car bi Îsraelê ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lê Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî Cihûtiyê derdiket, siyonîzm rexne dikir.
* Dagirkirina [[Kîpros]]ê de ew cihgirê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Di axavtineke xwe ya li Amedê de wiha digot "Hey neviyên Selahedînê Eyûbî, we ola Îslamê xelas kir, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî Kurdan dimeşand.
* Li dijî cîhana rojavayî derdiket lê zarokên xwe li [[DYA]] dide xwandin.
* Doza Îslamê dikir lê Îslam bi awayekî Tirkperwer şîrovedikir. Tirk wekî xwedî û rêberê [[Îslam]]ê dida pêş.
* Her gav pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bêî rexne bicihdianî. Lê digot ez demokratim.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
fzpmcslpwh1d7ba8fmtl0zl18ryr480
1995436
1995435
2026-04-01T22:58:12Z
Kurê Acemî
105128
1995436
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sinop]], {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya [[Deutz]] de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 70yî de di bin siya îdeologiya Tirk-Îslamê de dest bi siyasetê dike. Bi navê "[[Milli Görüş]] - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike. Lê di 1971î de desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "[[Milli Nizam Partisi]] - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên bisînorkirin.
Di sala [[1973]]î de [[MSP]] (Partiya bextewariya neteweyî) dadimezirîne. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên Kurdan dewlet alîkariyê dide wî. Di [[1974]]-[[1978]]î de di gelek koalîsyonan de wekî cihgirê serok peywirdar dibe.
Di {{dîrok|12|îlon|1980}} de leşker dîsa dest didin ser desthilatdariyê û Erbakan jî tê girtin. 10 sal cezayê siyasetê lê tê birrîn. Di sala [[1987]]î de cezayê tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina RP (Partiya refahê) ew di salên 1996-1997 serokwezîrtiyê dike. Lê leşker rika xwe berdidin wî çalakiyên wî bisînordikin. Lewra ew sînorê ku artêşê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xerakirin. Di {{dîrok|30|hezîran|1997}} de leşker xebatên wî qedexe dikin û [[RP]] yê jî vedigirin.
Erbakan mîtînga Bîngol ([[Çewlîg]]) da got; "Çima dibêjin, 'Çi şadî dibêje ez Tirk im' vî wextî biranîna Kurd ji dibêjê 'Ez jî Kurd im, Çi şadî dibêje ez Kurd im!". Ji bo vî gotinan Erbakan hatin binçav kirin.
Erbakan bi navê Fazilet Partisi dîsa partiyek dadimezirîne lê ew jî tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine vekirin.
Ji wexta serokwezîrtiye da [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna) civîna Yekîtiya Îslamiye hat vekir.
Erbakan di {{Dîrok|27|2|2011}} da li bajarê [[Enqere|Enqerê]] jiyana xwe ji dest da. Li bajarê [[Stembol]]ê di [[Goristana Merkez efendî]]da di [[1ê adar]]a 2011an da li kêleka gora jina xwe hat definkirin.
== Hewldanên wî ==
* Yekemîn car bi Îsraelê ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lê Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî Cihûtiyê derdiket, siyonîzm rexne dikir.
* Dagirkirina [[Kîpros]]ê de ew cihgirê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Di axavtineke xwe ya li Amedê de wiha digot "Hey neviyên Selahedînê Eyûbî, we ola Îslamê xelas kir, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî Kurdan dimeşand.
* Li dijî cîhana rojavayî derdiket lê zarokên xwe li [[DYA]] dide xwandin.
* Doza Îslamê dikir lê Îslam bi awayekî Tirkperwer şîrovedikir. Tirk wekî xwedî û rêberê [[Îslam]]ê dida pêş.
* Her gav pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bêî rexne bicihdianî. Lê digot ez demokratim.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
rqb6dnzvyfmm5l3i8u3wsvir5wdwemf
1995437
1995436
2026-04-01T22:58:50Z
Kurê Acemî
105128
1995437
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sinop]], {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere|Enqereyê]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya [[Deutz]] de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 70yî de di bin siya îdeologiya Tirk-Îslamê de dest bi siyasetê dike. Bi navê "[[Milli Görüş]] - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike. Lê di 1971î de desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "[[Milli Nizam Partisi]] - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên bisînorkirin.
Di sala [[1973]]î de [[MSP]] (Partiya bextewariya neteweyî) dadimezirîne. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên Kurdan dewlet alîkariyê dide wî. Di [[1974]]-[[1978]]î de di gelek koalîsyonan de wekî cihgirê serok peywirdar dibe.
Di {{dîrok|12|îlon|1980}} de leşker dîsa dest didin ser desthilatdariyê û Erbakan jî tê girtin. 10 sal cezayê siyasetê lê tê birrîn. Di sala [[1987]]î de cezayê tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina RP (Partiya refahê) ew di salên 1996-1997 serokwezîrtiyê dike. Lê leşker rika xwe berdidin wî çalakiyên wî bisînordikin. Lewra ew sînorê ku artêşê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xerakirin. Di {{dîrok|30|hezîran|1997}} de leşker xebatên wî qedexe dikin û [[RP]] yê jî vedigirin.
Erbakan mîtînga Bîngol ([[Çewlîg]]) da got; "Çima dibêjin, 'Çi şadî dibêje ez Tirk im' vî wextî biranîna Kurd ji dibêjê 'Ez jî Kurd im, Çi şadî dibêje ez Kurd im!". Ji bo vî gotinan Erbakan hatin binçav kirin.
Erbakan bi navê Fazilet Partisi dîsa partiyek dadimezirîne lê ew jî tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine vekirin.
Ji wexta serokwezîrtiye da [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna) civîna Yekîtiya Îslamiye hat vekir.
Erbakan di {{Dîrok|27|2|2011}} da li bajarê [[Enqere|Enqerê]] jiyana xwe ji dest da. Li bajarê [[Stembol]]ê di [[Goristana Merkez efendî]]da di [[1ê adar]]a 2011an da li kêleka gora jina xwe hat definkirin.
== Hewldanên wî ==
* Yekemîn car bi Îsraelê ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lê Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî Cihûtiyê derdiket, siyonîzm rexne dikir.
* Dagirkirina [[Kîpros]]ê de ew cihgirê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Di axavtineke xwe ya li Amedê de wiha digot "Hey neviyên Selahedînê Eyûbî, we ola Îslamê xelas kir, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî Kurdan dimeşand.
* Li dijî cîhana rojavayî derdiket lê zarokên xwe li [[DYA]] dide xwandin.
* Doza Îslamê dikir lê Îslam bi awayekî Tirkperwer şîrovedikir. Tirk wekî xwedî û rêberê [[Îslam]]ê dida pêş.
* Her gav pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bêî rexne bicihdianî. Lê digot ez demokratim.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
4jshy2m3ds0c253e04fb3w78x0g5c8l
1995438
1995437
2026-04-01T22:59:12Z
Kurê Acemî
105128
1995438
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sînob|Sînobê]], {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere|Enqereyê]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya [[Deutz]] de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 70yî de di bin siya îdeologiya Tirk-Îslamê de dest bi siyasetê dike. Bi navê "[[Milli Görüş]] - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike. Lê di 1971î de desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "[[Milli Nizam Partisi]] - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên bisînorkirin.
Di sala [[1973]]î de [[MSP]] (Partiya bextewariya neteweyî) dadimezirîne. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên Kurdan dewlet alîkariyê dide wî. Di [[1974]]-[[1978]]î de di gelek koalîsyonan de wekî cihgirê serok peywirdar dibe.
Di {{dîrok|12|îlon|1980}} de leşker dîsa dest didin ser desthilatdariyê û Erbakan jî tê girtin. 10 sal cezayê siyasetê lê tê birrîn. Di sala [[1987]]î de cezayê tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina RP (Partiya refahê) ew di salên 1996-1997 serokwezîrtiyê dike. Lê leşker rika xwe berdidin wî çalakiyên wî bisînordikin. Lewra ew sînorê ku artêşê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xerakirin. Di {{dîrok|30|hezîran|1997}} de leşker xebatên wî qedexe dikin û [[RP]] yê jî vedigirin.
Erbakan mîtînga Bîngol ([[Çewlîg]]) da got; "Çima dibêjin, 'Çi şadî dibêje ez Tirk im' vî wextî biranîna Kurd ji dibêjê 'Ez jî Kurd im, Çi şadî dibêje ez Kurd im!". Ji bo vî gotinan Erbakan hatin binçav kirin.
Erbakan bi navê Fazilet Partisi dîsa partiyek dadimezirîne lê ew jî tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine vekirin.
Ji wexta serokwezîrtiye da [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna) civîna Yekîtiya Îslamiye hat vekir.
Erbakan di {{Dîrok|27|2|2011}} da li bajarê [[Enqere|Enqerê]] jiyana xwe ji dest da. Li bajarê [[Stembol]]ê di [[Goristana Merkez efendî]]da di [[1ê adar]]a 2011an da li kêleka gora jina xwe hat definkirin.
== Hewldanên wî ==
* Yekemîn car bi Îsraelê ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lê Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî Cihûtiyê derdiket, siyonîzm rexne dikir.
* Dagirkirina [[Kîpros]]ê de ew cihgirê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Di axavtineke xwe ya li Amedê de wiha digot "Hey neviyên Selahedînê Eyûbî, we ola Îslamê xelas kir, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî Kurdan dimeşand.
* Li dijî cîhana rojavayî derdiket lê zarokên xwe li [[DYA]] dide xwandin.
* Doza Îslamê dikir lê Îslam bi awayekî Tirkperwer şîrovedikir. Tirk wekî xwedî û rêberê [[Îslam]]ê dida pêş.
* Her gav pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bêî rexne bicihdianî. Lê digot ez demokratim.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
9xpdg0vr70tmbe2fvqek9jzutznqnjf
1995439
1995438
2026-04-01T22:59:21Z
Kurê Acemî
105128
1995439
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sînob|Sînobê]] - m. {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere|Enqereyê]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya [[Deutz]] de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 70yî de di bin siya îdeologiya Tirk-Îslamê de dest bi siyasetê dike. Bi navê "[[Milli Görüş]] - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike. Lê di 1971î de desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "[[Milli Nizam Partisi]] - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên bisînorkirin.
Di sala [[1973]]î de [[MSP]] (Partiya bextewariya neteweyî) dadimezirîne. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên Kurdan dewlet alîkariyê dide wî. Di [[1974]]-[[1978]]î de di gelek koalîsyonan de wekî cihgirê serok peywirdar dibe.
Di {{dîrok|12|îlon|1980}} de leşker dîsa dest didin ser desthilatdariyê û Erbakan jî tê girtin. 10 sal cezayê siyasetê lê tê birrîn. Di sala [[1987]]î de cezayê tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina RP (Partiya refahê) ew di salên 1996-1997 serokwezîrtiyê dike. Lê leşker rika xwe berdidin wî çalakiyên wî bisînordikin. Lewra ew sînorê ku artêşê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xerakirin. Di {{dîrok|30|hezîran|1997}} de leşker xebatên wî qedexe dikin û [[RP]] yê jî vedigirin.
Erbakan mîtînga Bîngol ([[Çewlîg]]) da got; "Çima dibêjin, 'Çi şadî dibêje ez Tirk im' vî wextî biranîna Kurd ji dibêjê 'Ez jî Kurd im, Çi şadî dibêje ez Kurd im!". Ji bo vî gotinan Erbakan hatin binçav kirin.
Erbakan bi navê Fazilet Partisi dîsa partiyek dadimezirîne lê ew jî tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine vekirin.
Ji wexta serokwezîrtiye da [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna) civîna Yekîtiya Îslamiye hat vekir.
Erbakan di {{Dîrok|27|2|2011}} da li bajarê [[Enqere|Enqerê]] jiyana xwe ji dest da. Li bajarê [[Stembol]]ê di [[Goristana Merkez efendî]]da di [[1ê adar]]a 2011an da li kêleka gora jina xwe hat definkirin.
== Hewldanên wî ==
* Yekemîn car bi Îsraelê ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lê Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî Cihûtiyê derdiket, siyonîzm rexne dikir.
* Dagirkirina [[Kîpros]]ê de ew cihgirê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Di axavtineke xwe ya li Amedê de wiha digot "Hey neviyên Selahedînê Eyûbî, we ola Îslamê xelas kir, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî Kurdan dimeşand.
* Li dijî cîhana rojavayî derdiket lê zarokên xwe li [[DYA]] dide xwandin.
* Doza Îslamê dikir lê Îslam bi awayekî Tirkperwer şîrovedikir. Tirk wekî xwedî û rêberê [[Îslam]]ê dida pêş.
* Her gav pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bêî rexne bicihdianî. Lê digot ez demokratim.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
3twqlmk5i9cd5ez5a2n8ocxpcadet2d
1995440
1995439
2026-04-01T22:59:53Z
Kurê Acemî
105128
1995440
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sînob|Sînobê]] - m. {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere|Enqereyê]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya [[Deutz]] de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 1970ê de di bin siya îdeologiya tirk-îslamî de dest bi siyasetê dike. Bi navê "[[Milli Görüş]] - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike. Lê di 1971î de desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "[[Milli Nizam Partisi]] - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên bisînorkirin.
Di sala [[1973]]î de [[MSP]] (Partiya bextewariya neteweyî) dadimezirîne. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên Kurdan dewlet alîkariyê dide wî. Di [[1974]]-[[1978]]î de di gelek koalîsyonan de wekî cihgirê serok peywirdar dibe.
Di {{dîrok|12|îlon|1980}} de leşker dîsa dest didin ser desthilatdariyê û Erbakan jî tê girtin. 10 sal cezayê siyasetê lê tê birrîn. Di sala [[1987]]î de cezayê tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina RP (Partiya refahê) ew di salên 1996-1997 serokwezîrtiyê dike. Lê leşker rika xwe berdidin wî çalakiyên wî bisînordikin. Lewra ew sînorê ku artêşê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xerakirin. Di {{dîrok|30|hezîran|1997}} de leşker xebatên wî qedexe dikin û [[RP]] yê jî vedigirin.
Erbakan mîtînga Bîngol ([[Çewlîg]]) da got; "Çima dibêjin, 'Çi şadî dibêje ez Tirk im' vî wextî biranîna Kurd ji dibêjê 'Ez jî Kurd im, Çi şadî dibêje ez Kurd im!". Ji bo vî gotinan Erbakan hatin binçav kirin.
Erbakan bi navê Fazilet Partisi dîsa partiyek dadimezirîne lê ew jî tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine vekirin.
Ji wexta serokwezîrtiye da [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna) civîna Yekîtiya Îslamiye hat vekir.
Erbakan di {{Dîrok|27|2|2011}} da li bajarê [[Enqere|Enqerê]] jiyana xwe ji dest da. Li bajarê [[Stembol]]ê di [[Goristana Merkez efendî]]da di [[1ê adar]]a 2011an da li kêleka gora jina xwe hat definkirin.
== Hewldanên wî ==
* Yekemîn car bi Îsraelê ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lê Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî Cihûtiyê derdiket, siyonîzm rexne dikir.
* Dagirkirina [[Kîpros]]ê de ew cihgirê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Di axavtineke xwe ya li Amedê de wiha digot "Hey neviyên Selahedînê Eyûbî, we ola Îslamê xelas kir, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî Kurdan dimeşand.
* Li dijî cîhana rojavayî derdiket lê zarokên xwe li [[DYA]] dide xwandin.
* Doza Îslamê dikir lê Îslam bi awayekî Tirkperwer şîrovedikir. Tirk wekî xwedî û rêberê [[Îslam]]ê dida pêş.
* Her gav pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bêî rexne bicihdianî. Lê digot ez demokratim.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
nhyrf7cj6lpna703vc4s0opek4saceg
1995441
1995440
2026-04-01T23:00:04Z
Kurê Acemî
105128
1995441
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sînob|Sînobê]] - m. {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere|Enqereyê]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya [[Deutz]] de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 1970ê de di bin siya îdeologiya tirk-îslamî de dest bi siyasetê dike. Bi navê "''Milli Görüş'' - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike. Lê di 1971î de desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "[[Milli Nizam Partisi]] - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên bisînorkirin.
Di sala [[1973]]î de [[MSP]] (Partiya bextewariya neteweyî) dadimezirîne. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên Kurdan dewlet alîkariyê dide wî. Di [[1974]]-[[1978]]î de di gelek koalîsyonan de wekî cihgirê serok peywirdar dibe.
Di {{dîrok|12|îlon|1980}} de leşker dîsa dest didin ser desthilatdariyê û Erbakan jî tê girtin. 10 sal cezayê siyasetê lê tê birrîn. Di sala [[1987]]î de cezayê tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina RP (Partiya refahê) ew di salên 1996-1997 serokwezîrtiyê dike. Lê leşker rika xwe berdidin wî çalakiyên wî bisînordikin. Lewra ew sînorê ku artêşê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xerakirin. Di {{dîrok|30|hezîran|1997}} de leşker xebatên wî qedexe dikin û [[RP]] yê jî vedigirin.
Erbakan mîtînga Bîngol ([[Çewlîg]]) da got; "Çima dibêjin, 'Çi şadî dibêje ez Tirk im' vî wextî biranîna Kurd ji dibêjê 'Ez jî Kurd im, Çi şadî dibêje ez Kurd im!". Ji bo vî gotinan Erbakan hatin binçav kirin.
Erbakan bi navê Fazilet Partisi dîsa partiyek dadimezirîne lê ew jî tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine vekirin.
Ji wexta serokwezîrtiye da [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna) civîna Yekîtiya Îslamiye hat vekir.
Erbakan di {{Dîrok|27|2|2011}} da li bajarê [[Enqere|Enqerê]] jiyana xwe ji dest da. Li bajarê [[Stembol]]ê di [[Goristana Merkez efendî]]da di [[1ê adar]]a 2011an da li kêleka gora jina xwe hat definkirin.
== Hewldanên wî ==
* Yekemîn car bi Îsraelê ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lê Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî Cihûtiyê derdiket, siyonîzm rexne dikir.
* Dagirkirina [[Kîpros]]ê de ew cihgirê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Di axavtineke xwe ya li Amedê de wiha digot "Hey neviyên Selahedînê Eyûbî, we ola Îslamê xelas kir, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî Kurdan dimeşand.
* Li dijî cîhana rojavayî derdiket lê zarokên xwe li [[DYA]] dide xwandin.
* Doza Îslamê dikir lê Îslam bi awayekî Tirkperwer şîrovedikir. Tirk wekî xwedî û rêberê [[Îslam]]ê dida pêş.
* Her gav pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bêî rexne bicihdianî. Lê digot ez demokratim.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
sxuyyyagqntpzhkjao5arnn3lipon1s
1995442
1995441
2026-04-01T23:00:27Z
Kurê Acemî
105128
1995442
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sînob|Sînobê]] - m. {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere|Enqereyê]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya [[Deutz]] de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 1970ê de di bin siya îdeologiya tirk-îslamî de dest bi siyasetê dike. Bi navê "''Milli Görüş'' - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike wê partiyê. Lê di 1971î de desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "[[Milli Nizam Partisi]] - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên bisînorkirin.
Di sala [[1973]]î de [[MSP]] (Partiya bextewariya neteweyî) dadimezirîne. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên Kurdan dewlet alîkariyê dide wî. Di [[1974]]-[[1978]]î de di gelek koalîsyonan de wekî cihgirê serok peywirdar dibe.
Di {{dîrok|12|îlon|1980}} de leşker dîsa dest didin ser desthilatdariyê û Erbakan jî tê girtin. 10 sal cezayê siyasetê lê tê birrîn. Di sala [[1987]]î de cezayê tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina RP (Partiya refahê) ew di salên 1996-1997 serokwezîrtiyê dike. Lê leşker rika xwe berdidin wî çalakiyên wî bisînordikin. Lewra ew sînorê ku artêşê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xerakirin. Di {{dîrok|30|hezîran|1997}} de leşker xebatên wî qedexe dikin û [[RP]] yê jî vedigirin.
Erbakan mîtînga Bîngol ([[Çewlîg]]) da got; "Çima dibêjin, 'Çi şadî dibêje ez Tirk im' vî wextî biranîna Kurd ji dibêjê 'Ez jî Kurd im, Çi şadî dibêje ez Kurd im!". Ji bo vî gotinan Erbakan hatin binçav kirin.
Erbakan bi navê Fazilet Partisi dîsa partiyek dadimezirîne lê ew jî tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine vekirin.
Ji wexta serokwezîrtiye da [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna) civîna Yekîtiya Îslamiye hat vekir.
Erbakan di {{Dîrok|27|2|2011}} da li bajarê [[Enqere|Enqerê]] jiyana xwe ji dest da. Li bajarê [[Stembol]]ê di [[Goristana Merkez efendî]]da di [[1ê adar]]a 2011an da li kêleka gora jina xwe hat definkirin.
== Hewldanên wî ==
* Yekemîn car bi Îsraelê ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lê Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî Cihûtiyê derdiket, siyonîzm rexne dikir.
* Dagirkirina [[Kîpros]]ê de ew cihgirê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Di axavtineke xwe ya li Amedê de wiha digot "Hey neviyên Selahedînê Eyûbî, we ola Îslamê xelas kir, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî Kurdan dimeşand.
* Li dijî cîhana rojavayî derdiket lê zarokên xwe li [[DYA]] dide xwandin.
* Doza Îslamê dikir lê Îslam bi awayekî Tirkperwer şîrovedikir. Tirk wekî xwedî û rêberê [[Îslam]]ê dida pêş.
* Her gav pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bêî rexne bicihdianî. Lê digot ez demokratim.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
eo7sm29v2pdbjqknraozk4v6cfgxk7v
1995443
1995442
2026-04-01T23:00:47Z
Kurê Acemî
105128
1995443
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sînob|Sînobê]] - m. {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere|Enqereyê]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya [[Deutz]] de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 1970ê de di bin siya îdeologiya tirk-îslamî de dest bi siyasetê dike. Bi navê "''Milli Görüş'' - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike wê partiyê. Lê di sala 1971ê de, desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "[[Milli Nizam Partisi]] - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên bisînorkirin.
Di sala [[1973]]î de [[MSP]] (Partiya bextewariya neteweyî) dadimezirîne. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên Kurdan dewlet alîkariyê dide wî. Di [[1974]]-[[1978]]î de di gelek koalîsyonan de wekî cihgirê serok peywirdar dibe.
Di {{dîrok|12|îlon|1980}} de leşker dîsa dest didin ser desthilatdariyê û Erbakan jî tê girtin. 10 sal cezayê siyasetê lê tê birrîn. Di sala [[1987]]î de cezayê tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina RP (Partiya refahê) ew di salên 1996-1997 serokwezîrtiyê dike. Lê leşker rika xwe berdidin wî çalakiyên wî bisînordikin. Lewra ew sînorê ku artêşê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xerakirin. Di {{dîrok|30|hezîran|1997}} de leşker xebatên wî qedexe dikin û [[RP]] yê jî vedigirin.
Erbakan mîtînga Bîngol ([[Çewlîg]]) da got; "Çima dibêjin, 'Çi şadî dibêje ez Tirk im' vî wextî biranîna Kurd ji dibêjê 'Ez jî Kurd im, Çi şadî dibêje ez Kurd im!". Ji bo vî gotinan Erbakan hatin binçav kirin.
Erbakan bi navê Fazilet Partisi dîsa partiyek dadimezirîne lê ew jî tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine vekirin.
Ji wexta serokwezîrtiye da [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna) civîna Yekîtiya Îslamiye hat vekir.
Erbakan di {{Dîrok|27|2|2011}} da li bajarê [[Enqere|Enqerê]] jiyana xwe ji dest da. Li bajarê [[Stembol]]ê di [[Goristana Merkez efendî]]da di [[1ê adar]]a 2011an da li kêleka gora jina xwe hat definkirin.
== Hewldanên wî ==
* Yekemîn car bi Îsraelê ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lê Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî Cihûtiyê derdiket, siyonîzm rexne dikir.
* Dagirkirina [[Kîpros]]ê de ew cihgirê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Di axavtineke xwe ya li Amedê de wiha digot "Hey neviyên Selahedînê Eyûbî, we ola Îslamê xelas kir, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî Kurdan dimeşand.
* Li dijî cîhana rojavayî derdiket lê zarokên xwe li [[DYA]] dide xwandin.
* Doza Îslamê dikir lê Îslam bi awayekî Tirkperwer şîrovedikir. Tirk wekî xwedî û rêberê [[Îslam]]ê dida pêş.
* Her gav pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bêî rexne bicihdianî. Lê digot ez demokratim.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
a18iru0yt5sws08ktpeffnud4bcelju
1995444
1995443
2026-04-01T23:01:25Z
Kurê Acemî
105128
1995444
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sînob|Sînobê]] - m. {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere|Enqereyê]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya [[Deutz]] de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 1970ê de di bin siya îdeologiya tirk-îslamî de dest bi siyasetê dike. Bi navê "''Milli Görüş'' - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike wê partiyê. Lê di sala 1971ê de, piştî derbeyekê, desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "''Milli Nizam Partisi'' - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên sinordarkirin.
Di sala [[1973]]î de [[MSP]] (Partiya bextewariya neteweyî) dadimezirîne. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên Kurdan dewlet alîkariyê dide wî. Di [[1974]]-[[1978]]î de di gelek koalîsyonan de wekî cihgirê serok peywirdar dibe.
Di {{dîrok|12|îlon|1980}} de leşker dîsa dest didin ser desthilatdariyê û Erbakan jî tê girtin. 10 sal cezayê siyasetê lê tê birrîn. Di sala [[1987]]î de cezayê tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina RP (Partiya refahê) ew di salên 1996-1997 serokwezîrtiyê dike. Lê leşker rika xwe berdidin wî çalakiyên wî bisînordikin. Lewra ew sînorê ku artêşê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xerakirin. Di {{dîrok|30|hezîran|1997}} de leşker xebatên wî qedexe dikin û [[RP]] yê jî vedigirin.
Erbakan mîtînga Bîngol ([[Çewlîg]]) da got; "Çima dibêjin, 'Çi şadî dibêje ez Tirk im' vî wextî biranîna Kurd ji dibêjê 'Ez jî Kurd im, Çi şadî dibêje ez Kurd im!". Ji bo vî gotinan Erbakan hatin binçav kirin.
Erbakan bi navê Fazilet Partisi dîsa partiyek dadimezirîne lê ew jî tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine vekirin.
Ji wexta serokwezîrtiye da [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna) civîna Yekîtiya Îslamiye hat vekir.
Erbakan di {{Dîrok|27|2|2011}} da li bajarê [[Enqere|Enqerê]] jiyana xwe ji dest da. Li bajarê [[Stembol]]ê di [[Goristana Merkez efendî]]da di [[1ê adar]]a 2011an da li kêleka gora jina xwe hat definkirin.
== Hewldanên wî ==
* Yekemîn car bi Îsraelê ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lê Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî Cihûtiyê derdiket, siyonîzm rexne dikir.
* Dagirkirina [[Kîpros]]ê de ew cihgirê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Di axavtineke xwe ya li Amedê de wiha digot "Hey neviyên Selahedînê Eyûbî, we ola Îslamê xelas kir, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî Kurdan dimeşand.
* Li dijî cîhana rojavayî derdiket lê zarokên xwe li [[DYA]] dide xwandin.
* Doza Îslamê dikir lê Îslam bi awayekî Tirkperwer şîrovedikir. Tirk wekî xwedî û rêberê [[Îslam]]ê dida pêş.
* Her gav pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bêî rexne bicihdianî. Lê digot ez demokratim.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
7mol4y3hzpry5s7uogx521puqi15kux
1995445
1995444
2026-04-01T23:01:49Z
Kurê Acemî
105128
1995445
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sînob|Sînobê]] - m. {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere|Enqereyê]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya [[Deutz]] de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 1970ê de di bin siya îdeologiya tirk-îslamî de dest bi siyasetê dike. Bi navê "''Milli Görüş'' - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike wê partiyê. Lê di sala 1971ê de, piştî derbeyekê, desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "''Milli Nizam Partisi'' - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên sinordarkirin.
Di sala 1973an de, ''MSP'' (Partiya bextewariya neteweyî) dadimezirîne. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên Kurdan dewlet alîkariyê dide wî. Di [[1974]]-[[1978]]î de di gelek koalîsyonan de wekî cihgirê serok peywirdar dibe.
Di {{dîrok|12|îlon|1980}} de leşker dîsa dest didin ser desthilatdariyê û Erbakan jî tê girtin. 10 sal cezayê siyasetê lê tê birrîn. Di sala [[1987]]î de cezayê tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina RP (Partiya refahê) ew di salên 1996-1997 serokwezîrtiyê dike. Lê leşker rika xwe berdidin wî çalakiyên wî bisînordikin. Lewra ew sînorê ku artêşê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xerakirin. Di {{dîrok|30|hezîran|1997}} de leşker xebatên wî qedexe dikin û [[RP]] yê jî vedigirin.
Erbakan mîtînga Bîngol ([[Çewlîg]]) da got; "Çima dibêjin, 'Çi şadî dibêje ez Tirk im' vî wextî biranîna Kurd ji dibêjê 'Ez jî Kurd im, Çi şadî dibêje ez Kurd im!". Ji bo vî gotinan Erbakan hatin binçav kirin.
Erbakan bi navê Fazilet Partisi dîsa partiyek dadimezirîne lê ew jî tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine vekirin.
Ji wexta serokwezîrtiye da [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna) civîna Yekîtiya Îslamiye hat vekir.
Erbakan di {{Dîrok|27|2|2011}} da li bajarê [[Enqere|Enqerê]] jiyana xwe ji dest da. Li bajarê [[Stembol]]ê di [[Goristana Merkez efendî]]da di [[1ê adar]]a 2011an da li kêleka gora jina xwe hat definkirin.
== Hewldanên wî ==
* Yekemîn car bi Îsraelê ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lê Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî Cihûtiyê derdiket, siyonîzm rexne dikir.
* Dagirkirina [[Kîpros]]ê de ew cihgirê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Di axavtineke xwe ya li Amedê de wiha digot "Hey neviyên Selahedînê Eyûbî, we ola Îslamê xelas kir, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî Kurdan dimeşand.
* Li dijî cîhana rojavayî derdiket lê zarokên xwe li [[DYA]] dide xwandin.
* Doza Îslamê dikir lê Îslam bi awayekî Tirkperwer şîrovedikir. Tirk wekî xwedî û rêberê [[Îslam]]ê dida pêş.
* Her gav pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bêî rexne bicihdianî. Lê digot ez demokratim.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
oos5uu0zefq5opern018t63o3w6fafx
1995446
1995445
2026-04-01T23:02:24Z
Kurê Acemî
105128
1995446
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sînob|Sînobê]] - m. {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere|Enqereyê]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya [[Deutz]] de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 1970ê de di bin siya îdeologiya tirk-îslamî de dest bi siyasetê dike. Bi navê "''Milli Görüş'' - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike wê partiyê. Lê di sala 1971ê de, piştî derbeyekê, desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "''Milli Nizam Partisi'' - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên sinordarkirin.
Di sala 1973an de, wî Partiya Bextewariya Neteweyî damezrandiyê. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên Kurdan dewlet alîkariyê dide wî. Di [[1974]]-[[1978]]î de di gelek koalîsyonan de wekî cihgirê serok peywirdar dibe.
Di {{dîrok|12|îlon|1980}} de leşker dîsa dest didin ser desthilatdariyê û Erbakan jî tê girtin. 10 sal cezayê siyasetê lê tê birrîn. Di sala [[1987]]î de cezayê tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina RP (Partiya refahê) ew di salên 1996-1997 serokwezîrtiyê dike. Lê leşker rika xwe berdidin wî çalakiyên wî bisînordikin. Lewra ew sînorê ku artêşê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xerakirin. Di {{dîrok|30|hezîran|1997}} de leşker xebatên wî qedexe dikin û [[RP]] yê jî vedigirin.
Erbakan mîtînga Bîngol ([[Çewlîg]]) da got; "Çima dibêjin, 'Çi şadî dibêje ez Tirk im' vî wextî biranîna Kurd ji dibêjê 'Ez jî Kurd im, Çi şadî dibêje ez Kurd im!". Ji bo vî gotinan Erbakan hatin binçav kirin.
Erbakan bi navê Fazilet Partisi dîsa partiyek dadimezirîne lê ew jî tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine vekirin.
Ji wexta serokwezîrtiye da [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna) civîna Yekîtiya Îslamiye hat vekir.
Erbakan di {{Dîrok|27|2|2011}} da li bajarê [[Enqere|Enqerê]] jiyana xwe ji dest da. Li bajarê [[Stembol]]ê di [[Goristana Merkez efendî]]da di [[1ê adar]]a 2011an da li kêleka gora jina xwe hat definkirin.
== Hewldanên wî ==
* Yekemîn car bi Îsraelê ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lê Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî Cihûtiyê derdiket, siyonîzm rexne dikir.
* Dagirkirina [[Kîpros]]ê de ew cihgirê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Di axavtineke xwe ya li Amedê de wiha digot "Hey neviyên Selahedînê Eyûbî, we ola Îslamê xelas kir, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî Kurdan dimeşand.
* Li dijî cîhana rojavayî derdiket lê zarokên xwe li [[DYA]] dide xwandin.
* Doza Îslamê dikir lê Îslam bi awayekî Tirkperwer şîrovedikir. Tirk wekî xwedî û rêberê [[Îslam]]ê dida pêş.
* Her gav pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bêî rexne bicihdianî. Lê digot ez demokratim.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
1qx67zr0r90uyn78fh5kri6bscp6a47
1995447
1995446
2026-04-01T23:03:15Z
Kurê Acemî
105128
1995447
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sînob|Sînobê]] - m. {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere|Enqereyê]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya [[Deutz]] de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 1970ê de di bin siya îdeologiya tirk-îslamî de dest bi siyasetê dike. Bi navê "''Milli Görüş'' - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike wê partiyê. Lê di sala 1971ê de, piştî derbeyekê, desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "''Milli Nizam Partisi'' - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên sinordarkirin.
Di sala 1973an de, wî Partiya Bextewariya Neteweyî damezrandiyê. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên kurdan de, dewlet gelek alîkariyê didayê wî. Di navbera salên 1974an heta 1978an de, di gelek koalîsyonan de wekî cigîrê serok peywirdar dibe.
Di {{dîrok|12|îlon|1980}} de leşker dîsa dest didin ser desthilatdariyê û Erbakan jî tê girtin. 10 sal cezayê siyasetê lê tê birrîn. Di sala [[1987]]î de cezayê tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina RP (Partiya refahê) ew di salên 1996-1997 serokwezîrtiyê dike. Lê leşker rika xwe berdidin wî çalakiyên wî bisînordikin. Lewra ew sînorê ku artêşê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xerakirin. Di {{dîrok|30|hezîran|1997}} de leşker xebatên wî qedexe dikin û [[RP]] yê jî vedigirin.
Erbakan mîtînga Bîngol ([[Çewlîg]]) da got; "Çima dibêjin, 'Çi şadî dibêje ez Tirk im' vî wextî biranîna Kurd ji dibêjê 'Ez jî Kurd im, Çi şadî dibêje ez Kurd im!". Ji bo vî gotinan Erbakan hatin binçav kirin.
Erbakan bi navê Fazilet Partisi dîsa partiyek dadimezirîne lê ew jî tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine vekirin.
Ji wexta serokwezîrtiye da [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna) civîna Yekîtiya Îslamiye hat vekir.
Erbakan di {{Dîrok|27|2|2011}} da li bajarê [[Enqere|Enqerê]] jiyana xwe ji dest da. Li bajarê [[Stembol]]ê di [[Goristana Merkez efendî]]da di [[1ê adar]]a 2011an da li kêleka gora jina xwe hat definkirin.
== Hewldanên wî ==
* Yekemîn car bi Îsraelê ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lê Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî Cihûtiyê derdiket, siyonîzm rexne dikir.
* Dagirkirina [[Kîpros]]ê de ew cihgirê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Di axavtineke xwe ya li Amedê de wiha digot "Hey neviyên Selahedînê Eyûbî, we ola Îslamê xelas kir, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî Kurdan dimeşand.
* Li dijî cîhana rojavayî derdiket lê zarokên xwe li [[DYA]] dide xwandin.
* Doza Îslamê dikir lê Îslam bi awayekî Tirkperwer şîrovedikir. Tirk wekî xwedî û rêberê [[Îslam]]ê dida pêş.
* Her gav pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bêî rexne bicihdianî. Lê digot ez demokratim.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
csq068jquo5kfbtuc7tlqgcc3n9tbpw
1995448
1995447
2026-04-01T23:03:25Z
Kurê Acemî
105128
1995448
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sînob|Sînobê]] - m. {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere|Enqereyê]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya [[Deutz]] de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 1970ê de di bin siya îdeologiya tirk-îslamî de dest bi siyasetê dike. Bi navê "''Milli Görüş'' - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike wê partiyê. Lê di sala 1971ê de, piştî derbeyekê, desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "''Milli Nizam Partisi'' - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên sinordarkirin.
Di sala 1973an de, wî Partiya Bextewariya Neteweyî damezrandiyê. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên kurdan de, dewlet gelek alîkariyê didayê wî. Di navbera salên 1974an heta 1978an de, ew di gelek koalîsyonan de wekî cigîrê serok peywirdar dibe.
Di {{dîrok|12|îlon|1980}} de leşker dîsa dest didin ser desthilatdariyê û Erbakan jî tê girtin. 10 sal cezayê siyasetê lê tê birrîn. Di sala [[1987]]î de cezayê tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina RP (Partiya refahê) ew di salên 1996-1997 serokwezîrtiyê dike. Lê leşker rika xwe berdidin wî çalakiyên wî bisînordikin. Lewra ew sînorê ku artêşê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xerakirin. Di {{dîrok|30|hezîran|1997}} de leşker xebatên wî qedexe dikin û [[RP]] yê jî vedigirin.
Erbakan mîtînga Bîngol ([[Çewlîg]]) da got; "Çima dibêjin, 'Çi şadî dibêje ez Tirk im' vî wextî biranîna Kurd ji dibêjê 'Ez jî Kurd im, Çi şadî dibêje ez Kurd im!". Ji bo vî gotinan Erbakan hatin binçav kirin.
Erbakan bi navê Fazilet Partisi dîsa partiyek dadimezirîne lê ew jî tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine vekirin.
Ji wexta serokwezîrtiye da [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna) civîna Yekîtiya Îslamiye hat vekir.
Erbakan di {{Dîrok|27|2|2011}} da li bajarê [[Enqere|Enqerê]] jiyana xwe ji dest da. Li bajarê [[Stembol]]ê di [[Goristana Merkez efendî]]da di [[1ê adar]]a 2011an da li kêleka gora jina xwe hat definkirin.
== Hewldanên wî ==
* Yekemîn car bi Îsraelê ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lê Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî Cihûtiyê derdiket, siyonîzm rexne dikir.
* Dagirkirina [[Kîpros]]ê de ew cihgirê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Di axavtineke xwe ya li Amedê de wiha digot "Hey neviyên Selahedînê Eyûbî, we ola Îslamê xelas kir, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî Kurdan dimeşand.
* Li dijî cîhana rojavayî derdiket lê zarokên xwe li [[DYA]] dide xwandin.
* Doza Îslamê dikir lê Îslam bi awayekî Tirkperwer şîrovedikir. Tirk wekî xwedî û rêberê [[Îslam]]ê dida pêş.
* Her gav pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bêî rexne bicihdianî. Lê digot ez demokratim.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
3yhkk3dhonzu0r8mcz9jozkrzr9xuwu
1995449
1995448
2026-04-01T23:03:46Z
Kurê Acemî
105128
1995449
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sînob|Sînobê]] - m. {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere|Enqereyê]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya [[Deutz]] de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 1970ê de di bin siya îdeologiya tirk-îslamî de dest bi siyasetê dike. Bi navê "''Milli Görüş'' - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike wê partiyê. Lê di sala 1971ê de, piştî derbeyekê, desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "''Milli Nizam Partisi'' - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên sinordarkirin.
Di sala 1973an de, wî Partiya Bextewariya Neteweyî damezrandiyê. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên kurdan de, dewlet gelek alîkariyê didayê wî. Di navbera salên 1974an heta 1978an de, ew di gelek koalîsyonan de wekî cigîrê serok peywirdar dibe.
Di 12ê îlona sala 1980ê de leşker dîsa dest didin ser desthilatdariyê û Erbakan jî tê girtin. 10 sal cezayê siyasetê lê tê birrîn. Di sala [[1987]]î de cezayê tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina RP (Partiya refahê) ew di salên 1996-1997 serokwezîrtiyê dike. Lê leşker rika xwe berdidin wî çalakiyên wî bisînordikin. Lewra ew sînorê ku artêşê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xerakirin. Di {{dîrok|30|hezîran|1997}} de leşker xebatên wî qedexe dikin û [[RP]] yê jî vedigirin.
Erbakan mîtînga Bîngol ([[Çewlîg]]) da got; "Çima dibêjin, 'Çi şadî dibêje ez Tirk im' vî wextî biranîna Kurd ji dibêjê 'Ez jî Kurd im, Çi şadî dibêje ez Kurd im!". Ji bo vî gotinan Erbakan hatin binçav kirin.
Erbakan bi navê Fazilet Partisi dîsa partiyek dadimezirîne lê ew jî tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine vekirin.
Ji wexta serokwezîrtiye da [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna) civîna Yekîtiya Îslamiye hat vekir.
Erbakan di {{Dîrok|27|2|2011}} da li bajarê [[Enqere|Enqerê]] jiyana xwe ji dest da. Li bajarê [[Stembol]]ê di [[Goristana Merkez efendî]]da di [[1ê adar]]a 2011an da li kêleka gora jina xwe hat definkirin.
== Hewldanên wî ==
* Yekemîn car bi Îsraelê ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lê Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî Cihûtiyê derdiket, siyonîzm rexne dikir.
* Dagirkirina [[Kîpros]]ê de ew cihgirê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Di axavtineke xwe ya li Amedê de wiha digot "Hey neviyên Selahedînê Eyûbî, we ola Îslamê xelas kir, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî Kurdan dimeşand.
* Li dijî cîhana rojavayî derdiket lê zarokên xwe li [[DYA]] dide xwandin.
* Doza Îslamê dikir lê Îslam bi awayekî Tirkperwer şîrovedikir. Tirk wekî xwedî û rêberê [[Îslam]]ê dida pêş.
* Her gav pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bêî rexne bicihdianî. Lê digot ez demokratim.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
k1eyzadoivcuftn3z8vur9lzfr4vu89
1995450
1995449
2026-04-01T23:03:57Z
Kurê Acemî
105128
1995450
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sînob|Sînobê]] - m. {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere|Enqereyê]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya [[Deutz]] de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 1970ê de di bin siya îdeologiya tirk-îslamî de dest bi siyasetê dike. Bi navê "''Milli Görüş'' - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike wê partiyê. Lê di sala 1971ê de, piştî derbeyekê, desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "''Milli Nizam Partisi'' - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên sinordarkirin.
Di sala 1973an de, wî Partiya Bextewariya Neteweyî damezrandiyê. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên kurdan de, dewlet gelek alîkariyê didayê wî. Di navbera salên 1974an heta 1978an de, ew di gelek koalîsyonan de wekî cigîrê serok peywirdar dibe.
Di 12ê îlona sala 1980ê de, leşker dîsa dest didin ser desthilatdariyê û Erbakan jî tê girtin. 10 sal cezayê siyasetê lê tê birrîn. Di sala [[1987]]î de cezayê tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina RP (Partiya refahê) ew di salên 1996-1997 serokwezîrtiyê dike. Lê leşker rika xwe berdidin wî çalakiyên wî bisînordikin. Lewra ew sînorê ku artêşê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xerakirin. Di {{dîrok|30|hezîran|1997}} de leşker xebatên wî qedexe dikin û [[RP]] yê jî vedigirin.
Erbakan mîtînga Bîngol ([[Çewlîg]]) da got; "Çima dibêjin, 'Çi şadî dibêje ez Tirk im' vî wextî biranîna Kurd ji dibêjê 'Ez jî Kurd im, Çi şadî dibêje ez Kurd im!". Ji bo vî gotinan Erbakan hatin binçav kirin.
Erbakan bi navê Fazilet Partisi dîsa partiyek dadimezirîne lê ew jî tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine vekirin.
Ji wexta serokwezîrtiye da [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna) civîna Yekîtiya Îslamiye hat vekir.
Erbakan di {{Dîrok|27|2|2011}} da li bajarê [[Enqere|Enqerê]] jiyana xwe ji dest da. Li bajarê [[Stembol]]ê di [[Goristana Merkez efendî]]da di [[1ê adar]]a 2011an da li kêleka gora jina xwe hat definkirin.
== Hewldanên wî ==
* Yekemîn car bi Îsraelê ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lê Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî Cihûtiyê derdiket, siyonîzm rexne dikir.
* Dagirkirina [[Kîpros]]ê de ew cihgirê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Di axavtineke xwe ya li Amedê de wiha digot "Hey neviyên Selahedînê Eyûbî, we ola Îslamê xelas kir, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî Kurdan dimeşand.
* Li dijî cîhana rojavayî derdiket lê zarokên xwe li [[DYA]] dide xwandin.
* Doza Îslamê dikir lê Îslam bi awayekî Tirkperwer şîrovedikir. Tirk wekî xwedî û rêberê [[Îslam]]ê dida pêş.
* Her gav pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bêî rexne bicihdianî. Lê digot ez demokratim.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
2wlqxq7b5a0k941n6dkf9swkly49o7c
1995451
1995450
2026-04-01T23:05:53Z
Kurê Acemî
105128
1995451
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sînob|Sînobê]] - m. {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere|Enqereyê]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya [[Deutz]] de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 1970ê de di bin siya îdeologiya tirk-îslamî de dest bi siyasetê dike. Bi navê "''Milli Görüş'' - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike wê partiyê. Lê di sala 1971ê de, piştî derbeyekê, desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "''Milli Nizam Partisi'' - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên sinordarkirin.
Di sala 1973an de, wî Partiya Bextewariya Neteweyî damezrandiyê. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên kurdan de, dewlet gelek alîkariyê didayê wî. Di navbera salên 1974an heta 1978an de, ew di gelek koalîsyonan de wekî cigîrê serok peywirdar dibe.
Di 12ê îlona sala 1980ê de, leşker dîsa dest didine li ser desthilatdariyê û Erbakan jî ji aliyê wan tê binçavkirin. Deh sal cezayê siyasetê lê hatibû birîn. Di sala 1987an de, cezayê îlankirî tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina [[Partiya Refahê]], ew di navbera salên 1996an heta 1997an de serokwezîrî dike. Lê leşker rika xwe berdidin wî çalakiyên wî bisînordikin. Lewra ew sînorê ku artêşê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xerakirin. Di {{dîrok|30|hezîran|1997}} de leşker xebatên wî qedexe dikin û [[RP]] yê jî vedigirin.
Erbakan mîtînga Bîngol ([[Çewlîg]]) da got; "Çima dibêjin, 'Çi şadî dibêje ez Tirk im' vî wextî biranîna Kurd ji dibêjê 'Ez jî Kurd im, Çi şadî dibêje ez Kurd im!". Ji bo vî gotinan Erbakan hatin binçav kirin.
Erbakan bi navê Fazilet Partisi dîsa partiyek dadimezirîne lê ew jî tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine vekirin.
Ji wexta serokwezîrtiye da [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna) civîna Yekîtiya Îslamiye hat vekir.
Erbakan di {{Dîrok|27|2|2011}} da li bajarê [[Enqere|Enqerê]] jiyana xwe ji dest da. Li bajarê [[Stembol]]ê di [[Goristana Merkez efendî]]da di [[1ê adar]]a 2011an da li kêleka gora jina xwe hat definkirin.
== Hewldanên wî ==
* Yekemîn car bi Îsraelê ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lê Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî Cihûtiyê derdiket, siyonîzm rexne dikir.
* Dagirkirina [[Kîpros]]ê de ew cihgirê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Di axavtineke xwe ya li Amedê de wiha digot "Hey neviyên Selahedînê Eyûbî, we ola Îslamê xelas kir, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî Kurdan dimeşand.
* Li dijî cîhana rojavayî derdiket lê zarokên xwe li [[DYA]] dide xwandin.
* Doza Îslamê dikir lê Îslam bi awayekî Tirkperwer şîrovedikir. Tirk wekî xwedî û rêberê [[Îslam]]ê dida pêş.
* Her gav pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bêî rexne bicihdianî. Lê digot ez demokratim.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
qa6dgkgokkhj65db85bzpozx1lw3uzy
1995452
1995451
2026-04-01T23:08:51Z
Kurê Acemî
105128
Ti agahiya nû ji aliyê min naye zêdekirin
1995452
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sînob|Sînobê]] - m. {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere|Enqereyê]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya [[Deutz]] de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 1970ê de di bin siya îdeologiya tirk-îslamî de dest bi siyasetê dike. Bi navê "''Milli Görüş'' - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike wê partiyê. Lê di sala 1971ê de, piştî derbeyekê, desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "''Milli Nizam Partisi'' - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên sinordarkirin.
Di sala 1973an de, wî Partiya Bextewariya Neteweyî damezrandiyê. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên kurdan de, dewlet gelek alîkariyê didayê wî. Di navbera salên 1974an heta 1978an de, ew di gelek koalîsyonan de wekî cigîrê serok peywirdar dibe.
Di 12ê îlona sala 1980ê de, leşker dîsa dest didine li ser desthilatdariyê û Erbakan jî ji aliyê wan tê binçavkirin. Deh sal cezayê siyasetê lê hatibû birîn. Di sala 1987an de, cezayê îlankirî tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina [[Partiya Refahê]], ew di navbera salên 1996an heta 1997an de serokwezîrî dike. Lê leşker rika xwe berdidin wî çalakiyên wî bisînordikin. Lewra ew sînorê ku artêşê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xerakirin. Di {{dîrok|30|hezîran|1997}} de leşker xebatên wî qedexe dikin û [[RP]] yê jî vedigirin.
Erbakan mîtînga Bîngol ([[Çewlîg]]) da got; "Çima dibêjin, 'Çi şadî dibêje ez Tirk im' vî wextî biranîna Kurd ji dibêjê 'Ez jî Kurd im, Çi şadî dibêje ez Kurd im!". Ji bo vî gotinan Erbakan hatin binçav kirin.
Erbakan bi navê Fazilet Partisi dîsa partiyek dadimezirîne lê ew jî tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine vekirin.
Ji wexta serokwezîrtiye da [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna) civîna Yekîtiya Îslamiye hat vekir.
Erbakan di {{Dîrok|27|2|2011}} da li bajarê [[Enqere|Enqerê]] jiyana xwe ji dest da. Li bajarê [[Stembol]]ê di [[Goristana Merkez efendî]]da di [[1ê adar]]a 2011an da li kêleka gora jina xwe hat definkirin.
== Hewldanên wî ==
* Yekemîn car bi Îsraelê ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lê Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî Cihûtiyê derdiket, siyonîzm rexne dikir.
* Dagirkirina [[Kîpros]]ê de ew cihgirê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Di axavtineke xwe ya li Amedê de wiha digot "Hey neviyên Selahedînê Eyûbî, we ola Îslamê xelas kir, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî Kurdan dimeşand.
* Li dijî cîhana rojavayî derdiket lê zarokên xwe li [[DYA]] dide xwandin.
* Doza Îslamê dikir lê Îslam bi awayekî Tirkperwer şîrovedikir. Tirk wekî xwedî û rêberê [[Îslam]]ê dida pêş.
* Her gav pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bêî rexne bicihdianî. Lê digot ez demokratim.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
bzbpi3axapzvahgoz2o0dw2o4va0d99
1995456
1995452
2026-04-01T23:38:05Z
Kurê Acemî
105128
1995456
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sînob|Sînobê]] - m. {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere|Enqereyê]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya [[Deutz]] de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 1970ê de di bin siya îdeologiya tirk-îslamî de dest bi siyasetê dike. Bi navê "''Milli Görüş'' - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike wê partiyê. Lê di sala 1971ê de, piştî derbeyekê, desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "''Milli Nizam Partisi'' - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên sinordarkirin.
Di sala 1973an de, wî Partiya Bextewariya Neteweyî damezrandiyê. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên kurdan de, dewlet gelek alîkariyê didayê wî. Di navbera salên 1974an heta 1978an de, ew di gelek koalîsyonan de wekî cigîrê serok peywirdar dibe.
Di 12ê îlona sala 1980ê de, leşker dîsa dest didine li ser desthilatdariyê û Erbakan jî ji aliyê wan tê binçavkirin. Deh sal cezayê siyasetê lê hatibû birîn. Di sala 1987an de, cezayê îlankirî tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina [[Partiya Refahê]], ew di navbera salên 1996an heta 1997an de serokwezîrî dike. Lêbelê çalakiya siyasî a wî dîsa jî ji aliyê hikûmetê ve tê sinordarkirin. Lewra ew sînorê ku artêşê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xerakirin. Di {{dîrok|30|hezîran|1997}} de leşker xebatên wî qedexe dikin û [[RP]] yê jî vedigirin.
Erbakan mîtînga Bîngol ([[Çewlîg]]) da got; "Çima dibêjin, 'Çi şadî dibêje ez Tirk im' vî wextî biranîna Kurd ji dibêjê 'Ez jî Kurd im, Çi şadî dibêje ez Kurd im!". Ji bo vî gotinan Erbakan hatin binçav kirin.
Erbakan bi navê Fazilet Partisi dîsa partiyek dadimezirîne lê ew jî tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine vekirin.
Ji wexta serokwezîrtiye da [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna) civîna Yekîtiya Îslamiye hat vekir.
Erbakan di {{Dîrok|27|2|2011}} da li bajarê [[Enqere|Enqerê]] jiyana xwe ji dest da. Li bajarê [[Stembol]]ê di [[Goristana Merkez efendî]]da di [[1ê adar]]a 2011an da li kêleka gora jina xwe hat definkirin.
== Hewldanên wî ==
* Yekemîn car bi Îsraelê ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lê Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî Cihûtiyê derdiket, siyonîzm rexne dikir.
* Dagirkirina [[Kîpros]]ê de ew cihgirê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Di axavtineke xwe ya li Amedê de wiha digot "Hey neviyên Selahedînê Eyûbî, we ola Îslamê xelas kir, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî Kurdan dimeşand.
* Li dijî cîhana rojavayî derdiket lê zarokên xwe li [[DYA]] dide xwandin.
* Doza Îslamê dikir lê Îslam bi awayekî Tirkperwer şîrovedikir. Tirk wekî xwedî û rêberê [[Îslam]]ê dida pêş.
* Her gav pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bêî rexne bicihdianî. Lê digot ez demokratim.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
eeuyju4v0m9kimgb6l61blxh7wsqco0
1995457
1995456
2026-04-01T23:38:52Z
Kurê Acemî
105128
1995457
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sînob|Sînobê]] - m. {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere|Enqereyê]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya [[Deutz]] de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 1970ê de di bin siya îdeologiya tirk-îslamî de dest bi siyasetê dike. Bi navê "''Milli Görüş'' - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike wê partiyê. Lê di sala 1971ê de, piştî derbeyekê, desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "''Milli Nizam Partisi'' - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên sinordarkirin.
Di sala 1973an de, wî Partiya Bextewariya Neteweyî damezrandiyê. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên kurdan de, dewlet gelek alîkariyê didayê wî. Di navbera salên 1974an heta 1978an de, ew di gelek koalîsyonan de wekî cigîrê serok peywirdar dibe.
Di 12ê îlona sala 1980ê de, leşker dîsa dest didine li ser desthilatdariyê û Erbakan jî ji aliyê wan tê binçavkirin. Deh sal cezayê siyasetê lê hatibû birîn. Di sala 1987an de, cezayê îlankirî tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina [[Partiya Refahê]], ew di navbera salên 1996an heta 1997an de serokwezîrî dike. Lêbelê çalakiya siyasî a wî dîsa jî ji aliyê hikûmetê ve tê sinordarkirin. Lewma ew sinorê ku hikûmetê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xirabtir kirin. Di {{dîrok|30|hezîran|1997}} de leşker xebatên wî qedexe dikin û [[RP]] yê jî vedigirin.
Erbakan mîtînga Bîngol ([[Çewlîg]]) da got; "Çima dibêjin, 'Çi şadî dibêje ez Tirk im' vî wextî biranîna Kurd ji dibêjê 'Ez jî Kurd im, Çi şadî dibêje ez Kurd im!". Ji bo vî gotinan Erbakan hatin binçav kirin.
Erbakan bi navê Fazilet Partisi dîsa partiyek dadimezirîne lê ew jî tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine vekirin.
Ji wexta serokwezîrtiye da [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna) civîna Yekîtiya Îslamiye hat vekir.
Erbakan di {{Dîrok|27|2|2011}} da li bajarê [[Enqere|Enqerê]] jiyana xwe ji dest da. Li bajarê [[Stembol]]ê di [[Goristana Merkez efendî]]da di [[1ê adar]]a 2011an da li kêleka gora jina xwe hat definkirin.
== Hewldanên wî ==
* Yekemîn car bi Îsraelê ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lê Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî Cihûtiyê derdiket, siyonîzm rexne dikir.
* Dagirkirina [[Kîpros]]ê de ew cihgirê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Di axavtineke xwe ya li Amedê de wiha digot "Hey neviyên Selahedînê Eyûbî, we ola Îslamê xelas kir, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî Kurdan dimeşand.
* Li dijî cîhana rojavayî derdiket lê zarokên xwe li [[DYA]] dide xwandin.
* Doza Îslamê dikir lê Îslam bi awayekî Tirkperwer şîrovedikir. Tirk wekî xwedî û rêberê [[Îslam]]ê dida pêş.
* Her gav pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bêî rexne bicihdianî. Lê digot ez demokratim.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
les1z4xjl975t0h9kzsab63fg6hv922
1995458
1995457
2026-04-01T23:41:08Z
Kurê Acemî
105128
1995458
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sînob|Sînobê]] - m. {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere|Enqereyê]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya [[Deutz]] de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 1970ê de di bin siya îdeologiya tirk-îslamî de dest bi siyasetê dike. Bi navê "''Milli Görüş'' - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike wê partiyê. Lê di sala 1971ê de, piştî derbeyekê, desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "''Milli Nizam Partisi'' - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên sinordarkirin.
Di sala 1973an de, wî Partiya Bextewariya Neteweyî damezrandiyê. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên kurdan de, dewlet gelek alîkariyê didayê wî. Di navbera salên 1974an heta 1978an de, ew di gelek koalîsyonan de wekî cigîrê serok peywirdar dibe.
Di 12ê îlona sala 1980ê de, leşker dîsa dest didine li ser desthilatdariyê û Erbakan jî ji aliyê wan tê binçavkirin. Deh sal cezayê siyasetê lê hatibû birîn. Di sala 1987an de, cezayê îlankirî tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina [[Partiya Refahê]], ew di navbera salên 1996an heta 1997an de serokwezîrî dike. Lêbelê çalakiya siyasî a wî dîsa jî ji aliyê hikûmetê ve tê sinordarkirin. Lewma ew sinorê ku hikûmetê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xirabtir kirin. Di 30ê hezîrana 1970ê de, hikûmet xebatên wî dîsa qedexe dikin û Partiya Refahê jî vedigirin.
Erbakan di mîtîngekê li [[Çewlîg|Çewlîgê]] de wiha got; "Çima dibêjin, 'çi şadî ye dibêje ez tirk im' vî wextî biranîna kurd ji dibêjê 'Ez jî kurd im, çi şadî ye dibêje ez kurd im!". Ji bo wê gotinan Erbakan hatiye binçavkirin.
Erbakan bi navê Fazilet Partisi dîsa partiyek dadimezirîne lê ew jî tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine vekirin.
Ji wexta serokwezîrtiye da [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna) civîna Yekîtiya Îslamiye hat vekir.
Erbakan di {{Dîrok|27|2|2011}} da li bajarê [[Enqere|Enqerê]] jiyana xwe ji dest da. Li bajarê [[Stembol]]ê di [[Goristana Merkez efendî]]da di [[1ê adar]]a 2011an da li kêleka gora jina xwe hat definkirin.
== Hewldanên wî ==
* Yekemîn car bi Îsraelê ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lê Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî Cihûtiyê derdiket, siyonîzm rexne dikir.
* Dagirkirina [[Kîpros]]ê de ew cihgirê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Di axavtineke xwe ya li Amedê de wiha digot "Hey neviyên Selahedînê Eyûbî, we ola Îslamê xelas kir, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî Kurdan dimeşand.
* Li dijî cîhana rojavayî derdiket lê zarokên xwe li [[DYA]] dide xwandin.
* Doza Îslamê dikir lê Îslam bi awayekî Tirkperwer şîrovedikir. Tirk wekî xwedî û rêberê [[Îslam]]ê dida pêş.
* Her gav pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bêî rexne bicihdianî. Lê digot ez demokratim.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
0u65fmyvkkiygg94x3yx37ktvzqwwjw
1995459
1995458
2026-04-01T23:41:48Z
Kurê Acemî
105128
1995459
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sînob|Sînobê]] - m. {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere|Enqereyê]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya [[Deutz]] de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 1970ê de di bin siya îdeologiya tirk-îslamî de dest bi siyasetê dike. Bi navê "''Milli Görüş'' - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike wê partiyê. Lê di sala 1971ê de, piştî derbeyekê, desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "''Milli Nizam Partisi'' - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên sinordarkirin.
Di sala 1973an de, wî Partiya Bextewariya Neteweyî damezrandiyê. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên kurdan de, dewlet gelek alîkariyê didayê wî. Di navbera salên 1974an heta 1978an de, ew di gelek koalîsyonan de wekî cigîrê serok peywirdar dibe.
Di 12ê îlona sala 1980ê de, leşker dîsa dest didine li ser desthilatdariyê û Erbakan jî ji aliyê wan tê binçavkirin. Deh sal cezayê siyasetê lê hatibû birîn. Di sala 1987an de, cezayê îlankirî tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina [[Partiya Refahê]], ew di navbera salên 1996an heta 1997an de serokwezîrî dike. Lêbelê çalakiya siyasî a wî dîsa jî ji aliyê hikûmetê ve tê sinordarkirin. Lewma ew sinorê ku hikûmetê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xirabtir kirin. Di 30ê hezîrana 1970ê de, hikûmet xebatên wî dîsa qedexe dikin û Partiya Refahê jî vedigirin.
Erbakan di mîtîngekê li [[Çewlîg|Çewlîgê]] de wiha got; "Çima dibêjin, 'çi şadî ye dibêje ez tirk im', çimgî eynî demê de kurd ji dibêjê 'Ez jî kurd im, çi şadî ye dibêje ez kurd im!". Ji bo wê gotinan Erbakan hatiye binçavkirin.
Erbakan bi navê Fazilet Partisi dîsa partiyek dadimezirîne lê ew jî tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine vekirin.
Ji wexta serokwezîrtiye da [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna) civîna Yekîtiya Îslamiye hat vekir.
Erbakan di {{Dîrok|27|2|2011}} da li bajarê [[Enqere|Enqerê]] jiyana xwe ji dest da. Li bajarê [[Stembol]]ê di [[Goristana Merkez efendî]]da di [[1ê adar]]a 2011an da li kêleka gora jina xwe hat definkirin.
== Hewldanên wî ==
* Yekemîn car bi Îsraelê ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lê Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî Cihûtiyê derdiket, siyonîzm rexne dikir.
* Dagirkirina [[Kîpros]]ê de ew cihgirê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Di axavtineke xwe ya li Amedê de wiha digot "Hey neviyên Selahedînê Eyûbî, we ola Îslamê xelas kir, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî Kurdan dimeşand.
* Li dijî cîhana rojavayî derdiket lê zarokên xwe li [[DYA]] dide xwandin.
* Doza Îslamê dikir lê Îslam bi awayekî Tirkperwer şîrovedikir. Tirk wekî xwedî û rêberê [[Îslam]]ê dida pêş.
* Her gav pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bêî rexne bicihdianî. Lê digot ez demokratim.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
q9vgf36hnxadhvibrdywkknvilgi3op
1995460
1995459
2026-04-01T23:42:15Z
Kurê Acemî
105128
1995460
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sînob|Sînobê]] - m. {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere|Enqereyê]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya [[Deutz]] de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 1970ê de di bin siya îdeologiya tirk-îslamî de dest bi siyasetê dike. Bi navê "''Milli Görüş'' - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike wê partiyê. Lê di sala 1971ê de, piştî derbeyekê, desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "''Milli Nizam Partisi'' - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên sinordarkirin.
Di sala 1973an de, wî Partiya Bextewariya Neteweyî damezrandiyê. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên kurdan de, dewlet gelek alîkariyê didayê wî. Di navbera salên 1974an heta 1978an de, ew di gelek koalîsyonan de wekî cigîrê serok peywirdar dibe.
Di 12ê îlona sala 1980ê de, leşker dîsa dest didine li ser desthilatdariyê û Erbakan jî ji aliyê wan tê binçavkirin. Deh sal cezayê siyasetê lê hatibû birîn. Di sala 1987an de, cezayê îlankirî tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina [[Partiya Refahê]], ew di navbera salên 1996an heta 1997an de serokwezîrî dike. Lêbelê çalakiya siyasî a wî dîsa jî ji aliyê hikûmetê ve tê sinordarkirin. Lewma ew sinorê ku hikûmetê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xirabtir kirin. Di 30ê hezîrana 1970ê de, hikûmet xebatên wî dîsa qedexe dikin û Partiya Refahê jî vedigirin.
Erbakan di mîtîngekê li [[Çewlîg|Çewlîgê]] de wiha got; "Çima dibêjin, 'kî şadî ye dibêje ez tirk im', çimgî eynî demê de kurd ji dibêjê 'Ez jî kurd im, kî şadî ye dibêje ez kurd im!". Ji bo wê gotinan Erbakan hatiye binçavkirin.
Erbakan bi navê Fazilet Partisi dîsa partiyek dadimezirîne lê ew jî tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine vekirin.
Ji wexta serokwezîrtiye da [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna) civîna Yekîtiya Îslamiye hat vekir.
Erbakan di {{Dîrok|27|2|2011}} da li bajarê [[Enqere|Enqerê]] jiyana xwe ji dest da. Li bajarê [[Stembol]]ê di [[Goristana Merkez efendî]]da di [[1ê adar]]a 2011an da li kêleka gora jina xwe hat definkirin.
== Hewldanên wî ==
* Yekemîn car bi Îsraelê ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lê Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî Cihûtiyê derdiket, siyonîzm rexne dikir.
* Dagirkirina [[Kîpros]]ê de ew cihgirê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Di axavtineke xwe ya li Amedê de wiha digot "Hey neviyên Selahedînê Eyûbî, we ola Îslamê xelas kir, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî Kurdan dimeşand.
* Li dijî cîhana rojavayî derdiket lê zarokên xwe li [[DYA]] dide xwandin.
* Doza Îslamê dikir lê Îslam bi awayekî Tirkperwer şîrovedikir. Tirk wekî xwedî û rêberê [[Îslam]]ê dida pêş.
* Her gav pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bêî rexne bicihdianî. Lê digot ez demokratim.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
t9zrwdajqeurxf7vtt1ckx9tg24x51v
1995461
1995460
2026-04-01T23:43:30Z
Kurê Acemî
105128
1995461
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sînob|Sînobê]] - m. {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere|Enqereyê]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya [[Deutz]] de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 1970ê de di bin siya îdeologiya tirk-îslamî de dest bi siyasetê dike. Bi navê "''Milli Görüş'' - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike wê partiyê. Lê di sala 1971ê de, piştî derbeyekê, desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "''Milli Nizam Partisi'' - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên sinordarkirin.
Di sala 1973an de, wî Partiya Bextewariya Neteweyî damezrandiyê. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên kurdan de, dewlet gelek alîkariyê didayê wî. Di navbera salên 1974an heta 1978an de, ew di gelek koalîsyonan de wekî cigîrê serok peywirdar dibe.
Di 12ê îlona sala 1980ê de, leşker dîsa dest didine li ser desthilatdariyê û Erbakan jî ji aliyê wan tê binçavkirin. Deh sal cezayê siyasetê lê hatibû birîn. Di sala 1987an de, cezayê îlankirî tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina [[Partiya Refahê]], ew di navbera salên 1996an heta 1997an de serokwezîrî dike. Lêbelê çalakiya siyasî a wî dîsa jî ji aliyê hikûmetê ve tê sinordarkirin. Lewma ew sinorê ku hikûmetê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xirabtir kirin. Di 30ê hezîrana 1970ê de, hikûmet xebatên wî dîsa qedexe dikin û Partiya Refahê jî vedigirin.
Erbakan di mîtîngekê li [[Çewlîg|Çewlîgê]] de wiha got; "Çima dibêjin, 'kî şadî ye dibêje ez tirk im', çimgî eynî demê de kurd ji dibêjê 'Ez jî kurd im, kî şadî ye dibêje ez kurd im!". Ji bo wê gotinan Erbakan hatiye binçavkirin.
Erbakan bi navê [[Partiya Faziletê]] dîsa partiyekê damezrandiyê, lê ew jî di demekê kurt piştre tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine vekirin.
Ji wexta serokwezîrtiye da [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna) civîna Yekîtiya Îslamiye hat vekir.
Erbakan di {{Dîrok|27|2|2011}} da li bajarê [[Enqere|Enqerê]] jiyana xwe ji dest da. Li bajarê [[Stembol]]ê di [[Goristana Merkez efendî]]da di [[1ê adar]]a 2011an da li kêleka gora jina xwe hat definkirin.
== Hewldanên wî ==
* Yekemîn car bi Îsraelê ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lê Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî Cihûtiyê derdiket, siyonîzm rexne dikir.
* Dagirkirina [[Kîpros]]ê de ew cihgirê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Di axavtineke xwe ya li Amedê de wiha digot "Hey neviyên Selahedînê Eyûbî, we ola Îslamê xelas kir, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî Kurdan dimeşand.
* Li dijî cîhana rojavayî derdiket lê zarokên xwe li [[DYA]] dide xwandin.
* Doza Îslamê dikir lê Îslam bi awayekî Tirkperwer şîrovedikir. Tirk wekî xwedî û rêberê [[Îslam]]ê dida pêş.
* Her gav pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bêî rexne bicihdianî. Lê digot ez demokratim.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
bu9kta4f4kapr1fcqfseivng3f71m1a
1995462
1995461
2026-04-01T23:43:48Z
Kurê Acemî
105128
1995462
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sînob|Sînobê]] - m. {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere|Enqereyê]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya [[Deutz]] de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 1970ê de di bin siya îdeologiya tirk-îslamî de dest bi siyasetê dike. Bi navê "''Milli Görüş'' - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike wê partiyê. Lê di sala 1971ê de, piştî derbeyekê, desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "''Milli Nizam Partisi'' - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên sinordarkirin.
Di sala 1973an de, wî Partiya Bextewariya Neteweyî damezrandiyê. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên kurdan de, dewlet gelek alîkariyê didayê wî. Di navbera salên 1974an heta 1978an de, ew di gelek koalîsyonan de wekî cigîrê serok peywirdar dibe.
Di 12ê îlona sala 1980ê de, leşker dîsa dest didine li ser desthilatdariyê û Erbakan jî ji aliyê wan tê binçavkirin. Deh sal cezayê siyasetê lê hatibû birîn. Di sala 1987an de, cezayê îlankirî tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina [[Partiya Refahê]], ew di navbera salên 1996an heta 1997an de serokwezîrî dike. Lêbelê çalakiya siyasî a wî dîsa jî ji aliyê hikûmetê ve tê sinordarkirin. Lewma ew sinorê ku hikûmetê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xirabtir kirin. Di 30ê hezîrana 1970ê de, hikûmet xebatên wî dîsa qedexe dikin û Partiya Refahê jî vedigirin.
Erbakan di mîtîngekê li [[Çewlîg|Çewlîgê]] de wiha got; "Çima dibêjin, 'kî şadî ye dibêje ez tirk im', çimgî eynî demê de kurd ji dibêjê 'Ez jî kurd im, kî şadî ye dibêje ez kurd im!". Ji bo wê gotinan Erbakan hatiye binçavkirin.
Erbakan bi navê [[Partiya Faziletê]] dîsa partiyekê damezrandiyê, lê ew jî di demekê kurt piştre tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine avakirin.
Ji wexta serokwezîrtiye da [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna) civîna Yekîtiya Îslamiye hat vekir.
Erbakan di {{Dîrok|27|2|2011}} da li bajarê [[Enqere|Enqerê]] jiyana xwe ji dest da. Li bajarê [[Stembol]]ê di [[Goristana Merkez efendî]]da di [[1ê adar]]a 2011an da li kêleka gora jina xwe hat definkirin.
== Hewldanên wî ==
* Yekemîn car bi Îsraelê ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lê Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî Cihûtiyê derdiket, siyonîzm rexne dikir.
* Dagirkirina [[Kîpros]]ê de ew cihgirê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Di axavtineke xwe ya li Amedê de wiha digot "Hey neviyên Selahedînê Eyûbî, we ola Îslamê xelas kir, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî Kurdan dimeşand.
* Li dijî cîhana rojavayî derdiket lê zarokên xwe li [[DYA]] dide xwandin.
* Doza Îslamê dikir lê Îslam bi awayekî Tirkperwer şîrovedikir. Tirk wekî xwedî û rêberê [[Îslam]]ê dida pêş.
* Her gav pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bêî rexne bicihdianî. Lê digot ez demokratim.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
kjzv3erpj51c3esnqjb39g2fz7x06r2
1995463
1995462
2026-04-01T23:45:45Z
Kurê Acemî
105128
1995463
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sînob|Sînobê]] - m. {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere|Enqereyê]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya [[Deutz]] de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 1970ê de di bin siya îdeologiya tirk-îslamî de dest bi siyasetê dike. Bi navê "''Milli Görüş'' - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike wê partiyê. Lê di sala 1971ê de, piştî derbeyekê, desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "''Milli Nizam Partisi'' - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên sinordarkirin.
Di sala 1973an de, wî Partiya Bextewariya Neteweyî damezrandiyê. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên kurdan de, dewlet gelek alîkariyê didayê wî. Di navbera salên 1974an heta 1978an de, ew di gelek koalîsyonan de wekî cigîrê serok peywirdar dibe.
Di 12ê îlona sala 1980ê de, leşker dîsa dest didine li ser desthilatdariyê û Erbakan jî ji aliyê wan tê binçavkirin. Deh sal cezayê siyasetê lê hatibû birîn. Di sala 1987an de, cezayê îlankirî tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina [[Partiya Refahê]], ew di navbera salên 1996an heta 1997an de serokwezîrî dike. Lêbelê çalakiya siyasî a wî dîsa jî ji aliyê hikûmetê ve tê sinordarkirin. Lewma ew sinorê ku hikûmetê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xirabtir kirin. Di 30ê hezîrana 1970ê de, hikûmet xebatên wî dîsa qedexe dikin û Partiya Refahê jî vedigirin.
Erbakan di mîtîngekê li [[Çewlîg|Çewlîgê]] de wiha got; "Çima dibêjin, 'kî şadî ye dibêje ez tirk im', çimgî eynî demê de kurd ji dibêjê 'Ez jî kurd im, kî şadî ye dibêje ez kurd im!". Ji bo wê gotinan Erbakan hatiye binçavkirin.
Erbakan bi navê [[Partiya Faziletê]] dîsa partiyekê damezrandiyê, lê ew jî di demekê kurt piştre tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine avakirin.
Di demê serokwezîriya wî de, [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna), civîna Yekîtiya Îslamiye hatiye avakirin.
Erbakan di 27ê sibata 2011ê de li bajarê [[Enqere|Enqereyê]] jiyana xwe ji dest da. Ew li bajarê [[Stembol]]ê di Goristana Merkez Efendî de, di 1ê adara 2011ê dê li kêleka gora jina xwe hatiye definkirin.
== Hewldanên wî ==
* Yekemîn car bi Îsraelê ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lê Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî Cihûtiyê derdiket, siyonîzm rexne dikir.
* Dagirkirina [[Kîpros]]ê de ew cihgirê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Di axavtineke xwe ya li Amedê de wiha digot "Hey neviyên Selahedînê Eyûbî, we ola Îslamê xelas kir, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî Kurdan dimeşand.
* Li dijî cîhana rojavayî derdiket lê zarokên xwe li [[DYA]] dide xwandin.
* Doza Îslamê dikir lê Îslam bi awayekî Tirkperwer şîrovedikir. Tirk wekî xwedî û rêberê [[Îslam]]ê dida pêş.
* Her gav pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bêî rexne bicihdianî. Lê digot ez demokratim.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
anak38shkr3znvb8aiz3uixpbhx5owm
1995464
1995463
2026-04-01T23:47:06Z
Kurê Acemî
105128
1995464
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sînob|Sînobê]] - m. {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere|Enqereyê]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya [[Deutz]] de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 1970ê de di bin siya îdeologiya tirk-îslamî de dest bi siyasetê dike. Bi navê "''Milli Görüş'' - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike wê partiyê. Lê di sala 1971ê de, piştî derbeyekê, desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "''Milli Nizam Partisi'' - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên sinordarkirin.
Di sala 1973an de, wî Partiya Bextewariya Neteweyî damezrandiyê. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên kurdan de, dewlet gelek alîkariyê didayê wî. Di navbera salên 1974an heta 1978an de, ew di gelek koalîsyonan de wekî cigîrê serok peywirdar dibe.
Di 12ê îlona sala 1980ê de, leşker dîsa dest didine li ser desthilatdariyê û Erbakan jî ji aliyê wan tê binçavkirin. Deh sal cezayê siyasetê lê hatibû birîn. Di sala 1987an de, cezayê îlankirî tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina [[Partiya Refahê]], ew di navbera salên 1996an heta 1997an de serokwezîrî dike. Lêbelê çalakiya siyasî a wî dîsa jî ji aliyê hikûmetê ve tê sinordarkirin. Lewma ew sinorê ku hikûmetê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xirabtir kirin. Di 30ê hezîrana 1970ê de, hikûmet xebatên wî dîsa qedexe dikin û Partiya Refahê jî vedigirin.
Erbakan di mîtîngekê li [[Çewlîg|Çewlîgê]] de wiha got; "Çima dibêjin, 'kî şadî ye dibêje ez tirk im', çimgî eynî demê de kurd ji dibêjê 'Ez jî kurd im, kî şadî ye dibêje ez kurd im!". Ji bo wê gotinan Erbakan hatiye binçavkirin.
Erbakan bi navê [[Partiya Faziletê]] dîsa partiyekê damezrandiyê, lê ew jî di demekê kurt piştre tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine avakirin.
Di demê serokwezîriya wî de, [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna), civîna Yekîtiya Îslamiye hatiye avakirin.
Erbakan di 27ê sibata 2011ê de li bajarê [[Enqere|Enqereyê]] jiyana xwe ji dest da. Ew li bajarê [[Stembol]]ê di Goristana Merkez Efendî de, di 1ê adara 2011ê dê li kêleka gora jina xwe hatiye definkirin.
== Hewldanên wî ==
* Yekem car bi [[Îsraêl|Îsraêlê]] ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lêbelê, Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî [[Cihûtî|cihûtiyan]] derdiketiye û gelek rexneya îdeolojiya [[Siyonîzm|siyonîzmê]] dikirye.
* Dagirkirina [[Kîpros]]ê de ew cihgirê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Di axavtineke xwe ya li Amedê de wiha digot "Hey neviyên Selahedînê Eyûbî, we ola Îslamê xelas kir, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî Kurdan dimeşand.
* Li dijî cîhana rojavayî derdiket lê zarokên xwe li [[DYA]] dide xwandin.
* Doza Îslamê dikir lê Îslam bi awayekî Tirkperwer şîrovedikir. Tirk wekî xwedî û rêberê [[Îslam]]ê dida pêş.
* Her gav pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bêî rexne bicihdianî. Lê digot ez demokratim.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
85dycl7a1n98y9t1459w5uwavc7pbso
1995465
1995464
2026-04-01T23:47:38Z
Kurê Acemî
105128
1995465
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sînob|Sînobê]] - m. {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere|Enqereyê]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya [[Deutz]] de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 1970ê de di bin siya îdeologiya tirk-îslamî de dest bi siyasetê dike. Bi navê "''Milli Görüş'' - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike wê partiyê. Lê di sala 1971ê de, piştî derbeyekê, desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "''Milli Nizam Partisi'' - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên sinordarkirin.
Di sala 1973an de, wî Partiya Bextewariya Neteweyî damezrandiyê. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên kurdan de, dewlet gelek alîkariyê didayê wî. Di navbera salên 1974an heta 1978an de, ew di gelek koalîsyonan de wekî cigîrê serok peywirdar dibe.
Di 12ê îlona sala 1980ê de, leşker dîsa dest didine li ser desthilatdariyê û Erbakan jî ji aliyê wan tê binçavkirin. Deh sal cezayê siyasetê lê hatibû birîn. Di sala 1987an de, cezayê îlankirî tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina [[Partiya Refahê]], ew di navbera salên 1996an heta 1997an de serokwezîrî dike. Lêbelê çalakiya siyasî a wî dîsa jî ji aliyê hikûmetê ve tê sinordarkirin. Lewma ew sinorê ku hikûmetê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xirabtir kirin. Di 30ê hezîrana 1970ê de, hikûmet xebatên wî dîsa qedexe dikin û Partiya Refahê jî vedigirin.
Erbakan di mîtîngekê li [[Çewlîg|Çewlîgê]] de wiha got; "Çima dibêjin, 'kî şadî ye dibêje ez tirk im', çimgî eynî demê de kurd ji dibêjê 'Ez jî kurd im, kî şadî ye dibêje ez kurd im!". Ji bo wê gotinan Erbakan hatiye binçavkirin.
Erbakan bi navê [[Partiya Faziletê]] dîsa partiyekê damezrandiyê, lê ew jî di demekê kurt piştre tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine avakirin.
Di demê serokwezîriya wî de, [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna), civîna Yekîtiya Îslamiye hatiye avakirin.
Erbakan di 27ê sibata 2011ê de li bajarê [[Enqere|Enqereyê]] jiyana xwe ji dest da. Ew li bajarê [[Stembol]]ê di Goristana Merkez Efendî de, di 1ê adara 2011ê dê li kêleka gora jina xwe hatiye definkirin.
== Hewldanên wî ==
* Yekem car bi [[Îsraêl|Îsraêlê]] ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lêbelê, Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî [[Cihûtî|cihûtiyan]] derdiketiye û gelek rexneya îdeolojiya [[Siyonîzm|siyonîzmê]] dikirye.
* Di dagirkirina [[Qibris|Qibrisê]] de, ew cigîrê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Di axavtineke xwe ya li Amedê de wiha digot "Hey neviyên Selahedînê Eyûbî, we ola Îslamê xelas kir, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî Kurdan dimeşand.
* Li dijî cîhana rojavayî derdiket lê zarokên xwe li [[DYA]] dide xwandin.
* Doza Îslamê dikir lê Îslam bi awayekî Tirkperwer şîrovedikir. Tirk wekî xwedî û rêberê [[Îslam]]ê dida pêş.
* Her gav pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bêî rexne bicihdianî. Lê digot ez demokratim.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
l1ifl3qccwsnrl2829n0rkslymwlsx0
1995466
1995465
2026-04-01T23:51:18Z
Kurê Acemî
105128
1995466
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sînob|Sînobê]] - m. {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere|Enqereyê]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya [[Deutz]] de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 1970ê de di bin siya îdeologiya tirk-îslamî de dest bi siyasetê dike. Bi navê "''Milli Görüş'' - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike wê partiyê. Lê di sala 1971ê de, piştî derbeyekê, desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "''Milli Nizam Partisi'' - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên sinordarkirin.
Di sala 1973an de, wî Partiya Bextewariya Neteweyî damezrandiyê. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên kurdan de, dewlet gelek alîkariyê didayê wî. Di navbera salên 1974an heta 1978an de, ew di gelek koalîsyonan de wekî cigîrê serok peywirdar dibe.
Di 12ê îlona sala 1980ê de, leşker dîsa dest didine li ser desthilatdariyê û Erbakan jî ji aliyê wan tê binçavkirin. Deh sal cezayê siyasetê lê hatibû birîn. Di sala 1987an de, cezayê îlankirî tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina [[Partiya Refahê]], ew di navbera salên 1996an heta 1997an de serokwezîrî dike. Lêbelê çalakiya siyasî a wî dîsa jî ji aliyê hikûmetê ve tê sinordarkirin. Lewma ew sinorê ku hikûmetê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xirabtir kirin. Di 30ê hezîrana 1970ê de, hikûmet xebatên wî dîsa qedexe dikin û Partiya Refahê jî vedigirin.
Erbakan di mîtîngekê li [[Çewlîg|Çewlîgê]] de wiha got; "Çima dibêjin, 'kî şadî ye dibêje ez tirk im', çimgî eynî demê de kurd ji dibêjê 'Ez jî kurd im, kî şadî ye dibêje ez kurd im!". Ji bo wê gotinan Erbakan hatiye binçavkirin.
Erbakan bi navê [[Partiya Faziletê]] dîsa partiyekê damezrandiyê, lê ew jî di demekê kurt piştre tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine avakirin.
Di demê serokwezîriya wî de, [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna), civîna Yekîtiya Îslamiye hatiye avakirin.
Erbakan di 27ê sibata 2011ê de li bajarê [[Enqere|Enqereyê]] jiyana xwe ji dest da. Ew li bajarê [[Stembol]]ê di Goristana Merkez Efendî de, di 1ê adara 2011ê dê li kêleka gora jina xwe hatiye definkirin.
== Hewldanên wî ==
* Yekem car bi [[Îsraêl|Îsraêlê]] ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lêbelê, Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî [[Cihûtî|cihûtiyan]] derdiketiye û gelek rexneya îdeolojiya [[Siyonîzm|siyonîzmê]] dikirye.
* Di dagirkirina [[Qibris|Qibrisê]] de, ew cigîrê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Erbakan di axavtineke xwe li [[Amed|Amedê]] de wiha digot "Hey neviyên [[Selahedînê Eyûbî]], wê dînê [[Îslam|îslamê]] xilas kiriye, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî kurdan dimeşand.
* Erbakan gelek caran li dijî cîhana rojavayî derketiye, lê zarokên xwe dîsa jî di [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|Dewletên Yekbûyî]] dida xwendin.
* Erbakan gelek caran doza îslamê kiriye, lê dînê îslamê bi awayekî tirkperwerî her tim şîrove dikir. Ew bi gelemperî tirk wekî xwedî û rêberê îslamê dida pêş.
* Her gav ew pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bê rexne bicih anî. Lê di eynî demê de digot ku ew demokrat e.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
40hm7r6dmk131d8y1xy8ac3gg6a631f
1995467
1995466
2026-04-01T23:51:34Z
Kurê Acemî
105128
1995467
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sînob|Sînobê]] - m. {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere|Enqereyê]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya [[Deutz]] de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 1970ê de di bin siya îdeologiya tirk-îslamî de dest bi siyasetê dike. Bi navê "''Milli Görüş'' - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike wê partiyê. Lê di sala 1971ê de, piştî derbeyekê, desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "''Milli Nizam Partisi'' - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên sinordarkirin.
Di sala 1973an de, wî Partiya Bextewariya Neteweyî damezrandiyê. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên kurdan de, dewlet gelek alîkariyê didayê wî. Di navbera salên 1974an heta 1978an de, ew di gelek koalîsyonan de wekî cigîrê serok peywirdar dibe.
Di 12ê îlona sala 1980ê de, leşker dîsa dest didine li ser desthilatdariyê û Erbakan jî ji aliyê wan tê binçavkirin. Deh sal cezayê siyasetê lê hatibû birîn. Di sala 1987an de, cezayê îlankirî tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina [[Partiya Refahê]], ew di navbera salên 1996an heta 1997an de serokwezîrî dike. Lêbelê çalakiya siyasî a wî dîsa jî ji aliyê hikûmetê ve tê sinordarkirin. Lewma ew sinorê ku hikûmetê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xirabtir kirin. Di 30ê hezîrana 1970ê de, hikûmet xebatên wî dîsa qedexe dikin û Partiya Refahê jî vedigirin.
Erbakan di mîtîngekê li [[Çewlîg|Çewlîgê]] de wiha got; "Çima dibêjin, 'kî şadî ye dibêje ez tirk im', çimgî eynî demê de kurd ji dibêjê 'Ez jî kurd im, kî şadî ye dibêje ez kurd im!". Ji bo wê gotinan Erbakan hatiye binçavkirin.
Erbakan bi navê [[Partiya Faziletê]] dîsa partiyekê damezrandiyê, lê ew jî di demekê kurt piştre tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine avakirin.
Di demê serokwezîriya wî de, [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna), civîna Yekîtiya Îslamiye hatiye avakirin.
Erbakan di 27ê sibata 2011ê de li bajarê [[Enqere|Enqereyê]] jiyana xwe ji dest da. Ew li bajarê [[Stembol]]ê di Goristana Merkez Efendî de, di 1ê adara 2011ê dê li kêleka gora jina xwe hatiye definkirin.
== Nakokiyên wî ==
* Yekem car bi [[Îsraêl|Îsraêlê]] ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lêbelê, Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî [[Cihûtî|cihûtiyan]] derdiketiye û gelek rexneya îdeolojiya [[Siyonîzm|siyonîzmê]] dikirye.
* Di dagirkirina [[Qibris|Qibrisê]] de, ew cigîrê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Erbakan di axavtineke xwe li [[Amed|Amedê]] de wiha digot "Hey neviyên [[Selahedînê Eyûbî]], wê dînê [[Îslam|îslamê]] xilas kiriye, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî kurdan dimeşand.
* Erbakan gelek caran li dijî cîhana rojavayî derketiye, lê zarokên xwe dîsa jî di [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|Dewletên Yekbûyî]] dida xwendin.
* Erbakan gelek caran doza îslamê kiriye, lê dînê îslamê bi awayekî tirkperwerî her tim şîrove dikir. Ew bi gelemperî tirk wekî xwedî û rêberê îslamê dida pêş.
* Her gav ew pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bê rexne bicih anî. Lê di eynî demê de digot ku ew demokrat e.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
e3jct9zaw4e01j2al0l8xy7up3k7zxk
1995468
1995467
2026-04-01T23:53:16Z
Kurê Acemî
105128
1995468
wikitext
text/x-wiki
{{Xebat}}{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sînob|Sînobê]] - m. {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere|Enqereyê]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Necmettin Erbakan di 29ê çiriya pêşîn a sala 1926an de li bajarê [[Sînob|Sînobê]], li bakurê [[Tirkiye|Tirkiyeyê]], di malbatekê [[çerkez]] jidayik bûye. Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya [[Deutz]] de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 1970ê de di bin siya îdeologiya tirk-îslamî de dest bi siyasetê dike. Bi navê "''Milli Görüş'' - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike wê partiyê. Lê di sala 1971ê de, piştî derbeyekê, desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "''Milli Nizam Partisi'' - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên sinordarkirin.
Di sala 1973an de, wî Partiya Bextewariya Neteweyî damezrandiyê. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên kurdan de, dewlet gelek alîkariyê didayê wî. Di navbera salên 1974an heta 1978an de, ew di gelek koalîsyonan de wekî cigîrê serok peywirdar dibe.
Di 12ê îlona sala 1980ê de, leşker dîsa dest didine li ser desthilatdariyê û Erbakan jî ji aliyê wan tê binçavkirin. Deh sal cezayê siyasetê lê hatibû birîn. Di sala 1987an de, cezayê îlankirî tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina [[Partiya Refahê]], ew di navbera salên 1996an heta 1997an de serokwezîrî dike. Lêbelê çalakiya siyasî a wî dîsa jî ji aliyê hikûmetê ve tê sinordarkirin. Lewma ew sinorê ku hikûmetê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xirabtir kirin. Di 30ê hezîrana 1970ê de, hikûmet xebatên wî dîsa qedexe dikin û Partiya Refahê jî vedigirin.
Erbakan di mîtîngekê li [[Çewlîg|Çewlîgê]] de wiha got; "Çima dibêjin, 'kî şadî ye dibêje ez tirk im', çimgî eynî demê de kurd ji dibêjê 'Ez jî kurd im, kî şadî ye dibêje ez kurd im!". Ji bo wê gotinan Erbakan hatiye binçavkirin.
Erbakan bi navê [[Partiya Faziletê]] dîsa partiyekê damezrandiyê, lê ew jî di demekê kurt piştre tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine avakirin.
Di demê serokwezîriya wî de, [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna), civîna Yekîtiya Îslamiye hatiye avakirin.
Erbakan di 27ê sibata 2011ê de li bajarê [[Enqere|Enqereyê]] jiyana xwe ji dest da. Ew li bajarê [[Stembol]]ê di Goristana Merkez Efendî de, di 1ê adara 2011ê dê li kêleka gora jina xwe hatiye definkirin.
== Nakokiyên wî ==
* Yekem car bi [[Îsraêl|Îsraêlê]] ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lêbelê, Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî [[Cihûtî|cihûtiyan]] derdiketiye û gelek rexneya îdeolojiya [[Siyonîzm|siyonîzmê]] dikirye.
* Di dagirkirina [[Qibris|Qibrisê]] de, ew cigîrê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Erbakan di axavtineke xwe li [[Amed|Amedê]] de wiha digot "Hey neviyên [[Selahedînê Eyûbî]], wê dînê [[Îslam|îslamê]] xilas kiriye, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî kurdan dimeşand.
* Erbakan gelek caran li dijî cîhana rojavayî derketiye, lê zarokên xwe dîsa jî di [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|Dewletên Yekbûyî]] dida xwendin.
* Erbakan gelek caran doza îslamê kiriye, lê dînê îslamê bi awayekî tirkperwerî her tim şîrove dikir. Ew bi gelemperî tirk wekî xwedî û rêberê îslamê dida pêş.
* Her gav ew pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bê rexne bicih anî. Lê di eynî demê de digot ku ew demokrat e.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
5mhxwddxm69pbhilg87c1exydzswej2
1995469
1995468
2026-04-01T23:53:36Z
Kurê Acemî
105128
1995469
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sînob|Sînobê]] - m. {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere|Enqereyê]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Necmettin Erbakan di 29ê çiriya pêşîn a sala 1926an de li bajarê [[Sînob|Sînobê]], li bakurê [[Tirkiye|Tirkiyeyê]], di malbatekê [[çerkez]] jidayik bûye. Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya [[Deutz]] de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 1970ê de di bin siya îdeologiya tirk-îslamî de dest bi siyasetê dike. Bi navê "''Milli Görüş'' - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike wê partiyê. Lê di sala 1971ê de, piştî derbeyekê, desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "''Milli Nizam Partisi'' - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên sinordarkirin.
Di sala 1973an de, wî Partiya Bextewariya Neteweyî damezrandiyê. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên kurdan de, dewlet gelek alîkariyê didayê wî. Di navbera salên 1974an heta 1978an de, ew di gelek koalîsyonan de wekî cigîrê serok peywirdar dibe.
Di 12ê îlona sala 1980ê de, leşker dîsa dest didine li ser desthilatdariyê û Erbakan jî ji aliyê wan tê binçavkirin. Deh sal cezayê siyasetê lê hatibû birîn. Di sala 1987an de, cezayê îlankirî tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina [[Partiya Refahê]], ew di navbera salên 1996an heta 1997an de serokwezîrî dike. Lêbelê çalakiya siyasî a wî dîsa jî ji aliyê hikûmetê ve tê sinordarkirin. Lewma ew sinorê ku hikûmetê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xirabtir kirin. Di 30ê hezîrana 1970ê de, hikûmet xebatên wî dîsa qedexe dikin û Partiya Refahê jî vedigirin.
Erbakan di mîtîngekê li [[Çewlîg|Çewlîgê]] de wiha got; "Çima dibêjin, 'kî şadî ye dibêje ez tirk im', çimgî eynî demê de kurd ji dibêjê 'Ez jî kurd im, kî şadî ye dibêje ez kurd im!". Ji bo wê gotinan Erbakan hatiye binçavkirin.
Erbakan bi navê [[Partiya Faziletê]] dîsa partiyekê damezrandiyê, lê ew jî di demekê kurt piştre tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine avakirin.
Di demê serokwezîriya wî de, [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna), civîna Yekîtiya Îslamiye hatiye avakirin.
Erbakan di 27ê sibata 2011ê de li bajarê [[Enqere|Enqereyê]] jiyana xwe ji dest da. Ew li bajarê [[Stembol]]ê di Goristana Merkez Efendî de, di 1ê adara 2011ê dê li kêleka gora jina xwe hatiye definkirin.
== Nakokiyên wî ==
* Yekem car bi [[Îsraêl|Îsraêlê]] ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lêbelê, Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî [[Cihûtî|cihûtiyan]] derdiketiye û gelek rexneya îdeolojiya [[Siyonîzm|siyonîzmê]] dikirye.
* Di dagirkirina [[Qibris|Qibrisê]] de, ew cigîrê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Erbakan di axavtineke xwe li [[Amed|Amedê]] de wiha digot "Hey neviyên [[Selahedînê Eyûbî]], wê dînê [[Îslam|îslamê]] xilas kiriye, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî kurdan dimeşand.
* Erbakan gelek caran li dijî cîhana rojavayî derketiye, lê zarokên xwe dîsa jî di [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|Dewletên Yekbûyî]] dida xwendin.
* Erbakan gelek caran doza îslamê kiriye, lê dînê îslamê bi awayekî tirkperwerî her tim şîrove dikir. Ew bi gelemperî tirk wekî xwedî û rêberê îslamê dida pêş.
* Her gav ew pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bê rexne bicih anî. Lê di eynî demê de digot ku ew demokrat e.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
i1zexcln0wfjqi88iwd8lmu6e3jy7ni
1995470
1995469
2026-04-01T23:53:52Z
Kurê Acemî
105128
1995470
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sînob|Sînobê]] - m. {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere|Enqereyê]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Necmettin Erbakan di 29ê çiriya pêşîn a sala 1926an de li bajarê [[Sînob|Sînobê]], li bakurê [[Tirkiye|Tirkiyeyê]], di malbatekê [[çerkez]] de jidayik bûye. Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya [[Deutz]] de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 1970ê de di bin siya îdeologiya tirk-îslamî de dest bi siyasetê dike. Bi navê "''Milli Görüş'' - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike wê partiyê. Lê di sala 1971ê de, piştî derbeyekê, desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "''Milli Nizam Partisi'' - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên sinordarkirin.
Di sala 1973an de, wî Partiya Bextewariya Neteweyî damezrandiyê. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên kurdan de, dewlet gelek alîkariyê didayê wî. Di navbera salên 1974an heta 1978an de, ew di gelek koalîsyonan de wekî cigîrê serok peywirdar dibe.
Di 12ê îlona sala 1980ê de, leşker dîsa dest didine li ser desthilatdariyê û Erbakan jî ji aliyê wan tê binçavkirin. Deh sal cezayê siyasetê lê hatibû birîn. Di sala 1987an de, cezayê îlankirî tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina [[Partiya Refahê]], ew di navbera salên 1996an heta 1997an de serokwezîrî dike. Lêbelê çalakiya siyasî a wî dîsa jî ji aliyê hikûmetê ve tê sinordarkirin. Lewma ew sinorê ku hikûmetê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xirabtir kirin. Di 30ê hezîrana 1970ê de, hikûmet xebatên wî dîsa qedexe dikin û Partiya Refahê jî vedigirin.
Erbakan di mîtîngekê li [[Çewlîg|Çewlîgê]] de wiha got; "Çima dibêjin, 'kî şadî ye dibêje ez tirk im', çimgî eynî demê de kurd ji dibêjê 'Ez jî kurd im, kî şadî ye dibêje ez kurd im!". Ji bo wê gotinan Erbakan hatiye binçavkirin.
Erbakan bi navê [[Partiya Faziletê]] dîsa partiyekê damezrandiyê, lê ew jî di demekê kurt piştre tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine avakirin.
Di demê serokwezîriya wî de, [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna), civîna Yekîtiya Îslamiye hatiye avakirin.
Erbakan di 27ê sibata 2011ê de li bajarê [[Enqere|Enqereyê]] jiyana xwe ji dest da. Ew li bajarê [[Stembol]]ê di Goristana Merkez Efendî de, di 1ê adara 2011ê dê li kêleka gora jina xwe hatiye definkirin.
== Nakokiyên wî ==
* Yekem car bi [[Îsraêl|Îsraêlê]] ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lêbelê, Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî [[Cihûtî|cihûtiyan]] derdiketiye û gelek rexneya îdeolojiya [[Siyonîzm|siyonîzmê]] dikirye.
* Di dagirkirina [[Qibris|Qibrisê]] de, ew cigîrê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Erbakan di axavtineke xwe li [[Amed|Amedê]] de wiha digot "Hey neviyên [[Selahedînê Eyûbî]], wê dînê [[Îslam|îslamê]] xilas kiriye, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî kurdan dimeşand.
* Erbakan gelek caran li dijî cîhana rojavayî derketiye, lê zarokên xwe dîsa jî di [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|Dewletên Yekbûyî]] dida xwendin.
* Erbakan gelek caran doza îslamê kiriye, lê dînê îslamê bi awayekî tirkperwerî her tim şîrove dikir. Ew bi gelemperî tirk wekî xwedî û rêberê îslamê dida pêş.
* Her gav ew pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bê rexne bicih anî. Lê di eynî demê de digot ku ew demokrat e.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
e4ghvqgf3h7t7bgim8hrabfrj1m5ga3
1995471
1995470
2026-04-01T23:54:33Z
Kurê Acemî
105128
1995471
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sînob|Sînobê]] - m. {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere|Enqereyê]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Necmettin Erbakan di 29ê çiriya pêşîn a sala 1926an de li bajarê [[Sînob|Sînobê]], li bakurê [[Tirkiye|Tirkiyeyê]], di malbatekê [[çerkez]] de jidayik bûye. Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya Deutz de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 1970ê de di bin siya îdeologiya tirk-îslamî de dest bi siyasetê dike. Bi navê "''Milli Görüş'' - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike wê partiyê. Lê di sala 1971ê de, piştî derbeyekê, desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "''Milli Nizam Partisi'' - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên sinordarkirin.
Di sala 1973an de, wî Partiya Bextewariya Neteweyî damezrandiyê. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên kurdan de, dewlet gelek alîkariyê didayê wî. Di navbera salên 1974an heta 1978an de, ew di gelek koalîsyonan de wekî cigîrê serok peywirdar dibe.
Di 12ê îlona sala 1980ê de, leşker dîsa dest didine li ser desthilatdariyê û Erbakan jî ji aliyê wan tê binçavkirin. Deh sal cezayê siyasetê lê hatibû birîn. Di sala 1987an de, cezayê îlankirî tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina [[Partiya Refahê]], ew di navbera salên 1996an heta 1997an de serokwezîrî dike. Lêbelê çalakiya siyasî a wî dîsa jî ji aliyê hikûmetê ve tê sinordarkirin. Lewma ew sinorê ku hikûmetê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xirabtir kirin. Di 30ê hezîrana 1970ê de, hikûmet xebatên wî dîsa qedexe dikin û Partiya Refahê jî vedigirin.
Erbakan di mîtîngekê li [[Çewlîg|Çewlîgê]] de wiha got; "Çima dibêjin, 'kî şadî ye dibêje ez tirk im', çimgî eynî demê de kurd ji dibêjê 'Ez jî kurd im, kî şadî ye dibêje ez kurd im!". Ji bo wê gotinan Erbakan hatiye binçavkirin.
Erbakan bi navê [[Partiya Faziletê]] dîsa partiyekê damezrandiyê, lê ew jî di demekê kurt piştre tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine avakirin.
Di demê serokwezîriya wî de, [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna), civîna Yekîtiya Îslamiye hatiye avakirin.
Erbakan di 27ê sibata 2011ê de li bajarê [[Enqere|Enqereyê]] jiyana xwe ji dest da. Ew li bajarê [[Stembol]]ê di Goristana Merkez Efendî de, di 1ê adara 2011ê dê li kêleka gora jina xwe hatiye definkirin.
== Nakokiyên wî ==
* Yekem car bi [[Îsraêl|Îsraêlê]] ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lêbelê, Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî [[Cihûtî|cihûtiyan]] derdiketiye û gelek rexneya îdeolojiya [[Siyonîzm|siyonîzmê]] dikirye.
* Di dagirkirina [[Qibris|Qibrisê]] de, ew cigîrê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Erbakan di axavtineke xwe li [[Amed|Amedê]] de wiha digot "Hey neviyên [[Selahedînê Eyûbî]], wê dînê [[Îslam|îslamê]] xilas kiriye, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî kurdan dimeşand.
* Erbakan gelek caran li dijî cîhana rojavayî derketiye, lê zarokên xwe dîsa jî di [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|Dewletên Yekbûyî]] dida xwendin.
* Erbakan gelek caran doza îslamê kiriye, lê dînê îslamê bi awayekî tirkperwerî her tim şîrove dikir. Ew bi gelemperî tirk wekî xwedî û rêberê îslamê dida pêş.
* Her gav ew pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bê rexne bicih anî. Lê di eynî demê de digot ku ew demokrat e.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
nvu8vr1xvnv3k8bcax6bkwbqelwkupw
1995472
1995471
2026-04-01T23:54:43Z
Kurê Acemî
105128
1995472
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sînob|Sînobê]] - m. {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere|Enqereyê]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Necmettin Erbakan di 29ê çiriya pêşîn a sala 1926an de li bajarê [[Sînob|Sînobê]], li bakurê [[Tirkiye|Tirkiyeyê]], di malbatekê [[çerkez]] de jidayik bûye. Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di fîrmaya ''Deutz'' de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 1970ê de di bin siya îdeologiya tirk-îslamî de dest bi siyasetê dike. Bi navê "''Milli Görüş'' - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike wê partiyê. Lê di sala 1971ê de, piştî derbeyekê, desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "''Milli Nizam Partisi'' - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên sinordarkirin.
Di sala 1973an de, wî Partiya Bextewariya Neteweyî damezrandiyê. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên kurdan de, dewlet gelek alîkariyê didayê wî. Di navbera salên 1974an heta 1978an de, ew di gelek koalîsyonan de wekî cigîrê serok peywirdar dibe.
Di 12ê îlona sala 1980ê de, leşker dîsa dest didine li ser desthilatdariyê û Erbakan jî ji aliyê wan tê binçavkirin. Deh sal cezayê siyasetê lê hatibû birîn. Di sala 1987an de, cezayê îlankirî tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina [[Partiya Refahê]], ew di navbera salên 1996an heta 1997an de serokwezîrî dike. Lêbelê çalakiya siyasî a wî dîsa jî ji aliyê hikûmetê ve tê sinordarkirin. Lewma ew sinorê ku hikûmetê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xirabtir kirin. Di 30ê hezîrana 1970ê de, hikûmet xebatên wî dîsa qedexe dikin û Partiya Refahê jî vedigirin.
Erbakan di mîtîngekê li [[Çewlîg|Çewlîgê]] de wiha got; "Çima dibêjin, 'kî şadî ye dibêje ez tirk im', çimgî eynî demê de kurd ji dibêjê 'Ez jî kurd im, kî şadî ye dibêje ez kurd im!". Ji bo wê gotinan Erbakan hatiye binçavkirin.
Erbakan bi navê [[Partiya Faziletê]] dîsa partiyekê damezrandiyê, lê ew jî di demekê kurt piştre tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine avakirin.
Di demê serokwezîriya wî de, [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna), civîna Yekîtiya Îslamiye hatiye avakirin.
Erbakan di 27ê sibata 2011ê de li bajarê [[Enqere|Enqereyê]] jiyana xwe ji dest da. Ew li bajarê [[Stembol]]ê di Goristana Merkez Efendî de, di 1ê adara 2011ê dê li kêleka gora jina xwe hatiye definkirin.
== Nakokiyên wî ==
* Yekem car bi [[Îsraêl|Îsraêlê]] ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lêbelê, Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî [[Cihûtî|cihûtiyan]] derdiketiye û gelek rexneya îdeolojiya [[Siyonîzm|siyonîzmê]] dikirye.
* Di dagirkirina [[Qibris|Qibrisê]] de, ew cigîrê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Erbakan di axavtineke xwe li [[Amed|Amedê]] de wiha digot "Hey neviyên [[Selahedînê Eyûbî]], wê dînê [[Îslam|îslamê]] xilas kiriye, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî kurdan dimeşand.
* Erbakan gelek caran li dijî cîhana rojavayî derketiye, lê zarokên xwe dîsa jî di [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|Dewletên Yekbûyî]] dida xwendin.
* Erbakan gelek caran doza îslamê kiriye, lê dînê îslamê bi awayekî tirkperwerî her tim şîrove dikir. Ew bi gelemperî tirk wekî xwedî û rêberê îslamê dida pêş.
* Her gav ew pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bê rexne bicih anî. Lê di eynî demê de digot ku ew demokrat e.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
ljfti5so5tbyhiljlfttoe1esn7qmj7
1995473
1995472
2026-04-01T23:54:55Z
Kurê Acemî
105128
1995473
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sînob|Sînobê]] - m. {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere|Enqereyê]]) yek ji siyasetmedarên navdar û serokwezîrên berê yên [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Necmettin Erbakan di 29ê çiriya pêşîn a sala 1926an de li bajarê [[Sînob|Sînobê]], li bakurê [[Tirkiye|Tirkiyeyê]], di malbatekê [[çerkez]] de jidayik bûye. Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di şîrketa ''Deutz'' de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 1970ê de di bin siya îdeologiya tirk-îslamî de dest bi siyasetê dike. Bi navê "''Milli Görüş'' - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike wê partiyê. Lê di sala 1971ê de, piştî derbeyekê, desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "''Milli Nizam Partisi'' - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên sinordarkirin.
Di sala 1973an de, wî Partiya Bextewariya Neteweyî damezrandiyê. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên kurdan de, dewlet gelek alîkariyê didayê wî. Di navbera salên 1974an heta 1978an de, ew di gelek koalîsyonan de wekî cigîrê serok peywirdar dibe.
Di 12ê îlona sala 1980ê de, leşker dîsa dest didine li ser desthilatdariyê û Erbakan jî ji aliyê wan tê binçavkirin. Deh sal cezayê siyasetê lê hatibû birîn. Di sala 1987an de, cezayê îlankirî tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina [[Partiya Refahê]], ew di navbera salên 1996an heta 1997an de serokwezîrî dike. Lêbelê çalakiya siyasî a wî dîsa jî ji aliyê hikûmetê ve tê sinordarkirin. Lewma ew sinorê ku hikûmetê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xirabtir kirin. Di 30ê hezîrana 1970ê de, hikûmet xebatên wî dîsa qedexe dikin û Partiya Refahê jî vedigirin.
Erbakan di mîtîngekê li [[Çewlîg|Çewlîgê]] de wiha got; "Çima dibêjin, 'kî şadî ye dibêje ez tirk im', çimgî eynî demê de kurd ji dibêjê 'Ez jî kurd im, kî şadî ye dibêje ez kurd im!". Ji bo wê gotinan Erbakan hatiye binçavkirin.
Erbakan bi navê [[Partiya Faziletê]] dîsa partiyekê damezrandiyê, lê ew jî di demekê kurt piştre tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine avakirin.
Di demê serokwezîriya wî de, [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna), civîna Yekîtiya Îslamiye hatiye avakirin.
Erbakan di 27ê sibata 2011ê de li bajarê [[Enqere|Enqereyê]] jiyana xwe ji dest da. Ew li bajarê [[Stembol]]ê di Goristana Merkez Efendî de, di 1ê adara 2011ê dê li kêleka gora jina xwe hatiye definkirin.
== Nakokiyên wî ==
* Yekem car bi [[Îsraêl|Îsraêlê]] ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lêbelê, Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî [[Cihûtî|cihûtiyan]] derdiketiye û gelek rexneya îdeolojiya [[Siyonîzm|siyonîzmê]] dikirye.
* Di dagirkirina [[Qibris|Qibrisê]] de, ew cigîrê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Erbakan di axavtineke xwe li [[Amed|Amedê]] de wiha digot "Hey neviyên [[Selahedînê Eyûbî]], wê dînê [[Îslam|îslamê]] xilas kiriye, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî kurdan dimeşand.
* Erbakan gelek caran li dijî cîhana rojavayî derketiye, lê zarokên xwe dîsa jî di [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|Dewletên Yekbûyî]] dida xwendin.
* Erbakan gelek caran doza îslamê kiriye, lê dînê îslamê bi awayekî tirkperwerî her tim şîrove dikir. Ew bi gelemperî tirk wekî xwedî û rêberê îslamê dida pêş.
* Her gav ew pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bê rexne bicih anî. Lê di eynî demê de digot ku ew demokrat e.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
8e2xe3wm9q5lkdxho64qouyifngztuf
1995474
1995473
2026-04-01T23:55:37Z
Kurê Acemî
105128
1995474
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sînob|Sînobê]] - m. {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere|Enqereyê]]) siyasetmedar û serokwezîrê berê yê [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Necmettin Erbakan di 29ê çiriya pêşîn a sala 1926an de li bajarê [[Sînob|Sînobê]], li bakurê [[Tirkiye|Tirkiyeyê]], di malbatekê [[çerkez]] de jidayik bûye. Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di şîrketa ''Deutz'' de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 1970ê de di bin siya îdeologiya tirk-îslamî de dest bi siyasetê dike. Bi navê "''Milli Görüş'' - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike wê partiyê. Lê di sala 1971ê de, piştî derbeyekê, desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "''Milli Nizam Partisi'' - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên sinordarkirin.
Di sala 1973an de, wî Partiya Bextewariya Neteweyî damezrandiyê. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên kurdan de, dewlet gelek alîkariyê didayê wî. Di navbera salên 1974an heta 1978an de, ew di gelek koalîsyonan de wekî cigîrê serok peywirdar dibe.
Di 12ê îlona sala 1980ê de, leşker dîsa dest didine li ser desthilatdariyê û Erbakan jî ji aliyê wan tê binçavkirin. Deh sal cezayê siyasetê lê hatibû birîn. Di sala 1987an de, cezayê îlankirî tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina [[Partiya Refahê]], ew di navbera salên 1996an heta 1997an de serokwezîrî dike. Lêbelê çalakiya siyasî a wî dîsa jî ji aliyê hikûmetê ve tê sinordarkirin. Lewma ew sinorê ku hikûmetê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xirabtir kirin. Di 30ê hezîrana 1970ê de, hikûmet xebatên wî dîsa qedexe dikin û Partiya Refahê jî vedigirin.
Erbakan di mîtîngekê li [[Çewlîg|Çewlîgê]] de wiha got; "Çima dibêjin, 'kî şadî ye dibêje ez tirk im', çimgî eynî demê de kurd ji dibêjê 'Ez jî kurd im, kî şadî ye dibêje ez kurd im!". Ji bo wê gotinan Erbakan hatiye binçavkirin.
Erbakan bi navê [[Partiya Faziletê]] dîsa partiyekê damezrandiyê, lê ew jî di demekê kurt piştre tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine avakirin.
Di demê serokwezîriya wî de, [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna), civîna Yekîtiya Îslamiye hatiye avakirin.
Erbakan di 27ê sibata 2011ê de li bajarê [[Enqere|Enqereyê]] jiyana xwe ji dest da. Ew li bajarê [[Stembol]]ê di Goristana Merkez Efendî de, di 1ê adara 2011ê dê li kêleka gora jina xwe hatiye definkirin.
== Nakokiyên wî ==
* Yekem car bi [[Îsraêl|Îsraêlê]] ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lêbelê, Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî [[Cihûtî|cihûtiyan]] derdiketiye û gelek rexneya îdeolojiya [[Siyonîzm|siyonîzmê]] dikirye.
* Di dagirkirina [[Qibris|Qibrisê]] de, ew cigîrê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Erbakan di axavtineke xwe li [[Amed|Amedê]] de wiha digot "Hey neviyên [[Selahedînê Eyûbî]], wê dînê [[Îslam|îslamê]] xilas kiriye, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî kurdan dimeşand.
* Erbakan gelek caran li dijî cîhana rojavayî derketiye, lê zarokên xwe dîsa jî di [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|Dewletên Yekbûyî]] dida xwendin.
* Erbakan gelek caran doza îslamê kiriye, lê dînê îslamê bi awayekî tirkperwerî her tim şîrove dikir. Ew bi gelemperî tirk wekî xwedî û rêberê îslamê dida pêş.
* Her gav ew pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bê rexne bicih anî. Lê di eynî demê de digot ku ew demokrat e.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
m1wrt9gaetq40ero837d9pa5t319ipw
1995478
1995474
2026-04-02T00:32:25Z
Balyozbot
42414
[[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (Lînk paqij kir.)
1995478
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sînob]]ê - m. {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere]]yê) siyasetmedar û serokwezîrê berê yê [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bûye.
Necmettin Erbakan di 29ê çiriya pêşîn a sala 1926an de li bajarê [[Sînob]]ê, li bakurê [[Tirkiye]]yê, di malbatekê [[çerkez]] de jidayik bûye. Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di şîrketa ''Deutz'' de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 1970ê de di bin siya îdeologiya tirk-îslamî de dest bi siyasetê dike. Bi navê "''Milli Görüş'' - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike wê partiyê. Lê di sala 1971ê de, piştî derbeyekê, desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "''Milli Nizam Partisi'' - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên sinordarkirin.
Di sala 1973an de, wî Partiya Bextewariya Neteweyî damezrandiyê. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên kurdan de, dewlet gelek alîkariyê didayê wî. Di navbera salên 1974an heta 1978an de, ew di gelek koalîsyonan de wekî cigîrê serok peywirdar dibe.
Di 12ê îlona sala 1980ê de, leşker dîsa dest didine li ser desthilatdariyê û Erbakan jî ji aliyê wan tê binçavkirin. Deh sal cezayê siyasetê lê hatibû birîn. Di sala 1987an de, cezayê îlankirî tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina [[Partiya Refahê]], ew di navbera salên 1996an heta 1997an de serokwezîrî dike. Lêbelê çalakiya siyasî a wî dîsa jî ji aliyê hikûmetê ve tê sinordarkirin. Lewma ew sinorê ku hikûmetê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xirabtir kirin. Di 30ê hezîrana 1970ê de, hikûmet xebatên wî dîsa qedexe dikin û Partiya Refahê jî vedigirin.
Erbakan di mîtîngekê li [[Çewlîg]]ê de wiha got; "Çima dibêjin, 'kî şadî ye dibêje ez tirk im', çimgî eynî demê de kurd ji dibêjê 'Ez jî kurd im, kî şadî ye dibêje ez kurd im!". Ji bo wê gotinan Erbakan hatiye binçavkirin.
Erbakan bi navê [[Partiya Faziletê]] dîsa partiyekê damezrandiyê, lê ew jî di demekê kurt piştre tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine avakirin.
Di demê serokwezîriya wî de, [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna), civîna Yekîtiya Îslamiye hatiye avakirin.
Erbakan di 27ê sibata 2011ê de li bajarê [[Enqere]]yê jiyana xwe ji dest da. Ew li bajarê [[Stembol]]ê di Goristana Merkez Efendî de, di 1ê adara 2011ê dê li kêleka gora jina xwe hatiye definkirin.
== Nakokiyên wî ==
* Yekem car bi [[Îsraêl]]ê ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lêbelê, Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî [[Cihûtî|cihûtiyan]] derdiketiye û gelek rexneya îdeolojiya [[siyonîzm]]ê dikirye.
* Di dagirkirina [[Qibris]]ê de, ew cigîrê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Erbakan di axavtineke xwe li [[Amed]]ê de wiha digot "Hey neviyên [[Selahedînê Eyûbî]], wê dînê [[îslam]]ê xilas kiriye, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî kurdan dimeşand.
* Erbakan gelek caran li dijî cîhana rojavayî derketiye, lê zarokên xwe dîsa jî di [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|Dewletên Yekbûyî]] dida xwendin.
* Erbakan gelek caran doza îslamê kiriye, lê dînê îslamê bi awayekî tirkperwerî her tim şîrove dikir. Ew bi gelemperî tirk wekî xwedî û rêberê îslamê dida pêş.
* Her gav ew pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bê rexne bicih anî. Lê di eynî demê de digot ku ew demokrat e.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
2ekp7eiwxz3b7pfc05v2103wfukqckn
1995518
1995478
2026-04-02T06:54:59Z
Penaber49
39672
1995518
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sînob]]ê - m. {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere]]yê) siyasetmedar û serokwezîrê berê yê [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bû.
Necmettin Erbakan di 29ê çiriya pêşîn a sala 1926an de li bajarê [[Sînob]]ê, li bakurê [[Tirkiye]]yê, di malbatekê [[çerkez]] de jidayik bûye. Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, wî perwedahiya endazyariya makîna dest pê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di şîrketa ''Deutz'' de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 1970ê de di bin siya îdeologiya tirk-îslamî de dest bi siyasetê dike. Bi navê "''Milli Görüş'' - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike wê partiyê. Lê di sala 1971ê de, piştî derbeyekê, desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "''Milli Nizam Partisi'' - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên sinordarkirin.
Di sala 1973an de, wî Partiya Bextewariya Neteweyî damezrandiyê. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên kurdan de, dewlet gelek alîkariyê didayê wî. Di navbera salên 1974an heta 1978an de, ew di gelek koalîsyonan de wekî cigîrê serok peywirdar dibe.
Di 12ê îlona sala 1980ê de, leşker dîsa dest didine li ser desthilatdariyê û Erbakan jî ji aliyê wan tê binçavkirin. Deh sal cezayê siyasetê lê hatibû birîn. Di sala 1987an de, cezayê îlankirî tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina [[Partiya Refahê]], ew di navbera salên 1996an heta 1997an de serokwezîrî dike. Lêbelê çalakiya siyasî a wî dîsa jî ji aliyê hikûmetê ve tê sinordarkirin. Lewma ew sinorê ku hikûmetê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xirabtir kirin. Di 30ê hezîrana 1970ê de, hikûmet xebatên wî dîsa qedexe dikin û Partiya Refahê jî vedigirin.
Erbakan di mîtîngekê li [[Çewlîg]]ê de wiha got; "Çima dibêjin, 'kî şadî ye dibêje ez tirk im', çimgî eynî demê de kurd ji dibêjê 'Ez jî kurd im, kî şadî ye dibêje ez kurd im!". Ji bo wê gotinan Erbakan hatiye binçavkirin.
Erbakan bi navê [[Partiya Faziletê]] dîsa partiyekê damezrandiyê, lê ew jî di demekê kurt piştre tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine avakirin.
Di demê serokwezîriya wî de, [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna), civîna Yekîtiya Îslamiye hatiye avakirin.
Erbakan di 27ê sibata 2011ê de li bajarê [[Enqere]]yê jiyana xwe ji dest da. Ew li bajarê [[Stembol]]ê di Goristana Merkez Efendî de, di 1ê adara 2011ê dê li kêleka gora jina xwe hatiye definkirin.
== Nakokiyên wî ==
* Yekem car bi [[Îsraêl]]ê ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lêbelê, Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî [[Cihûtî|cihûtiyan]] derdiketiye û gelek rexneya îdeolojiya [[siyonîzm]]ê dikirye.
* Di dagirkirina [[Qibris]]ê de, ew cigîrê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Erbakan di axavtineke xwe li [[Amed]]ê de wiha digot "Hey neviyên [[Selahedînê Eyûbî]], wê dînê [[îslam]]ê xilas kiriye, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî kurdan dimeşand.
* Erbakan gelek caran li dijî cîhana rojavayî derketiye, lê zarokên xwe dîsa jî di [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|Dewletên Yekbûyî]] dida xwendin.
* Erbakan gelek caran doza îslamê kiriye, lê dînê îslamê bi awayekî tirkperwerî her tim şîrove dikir. Ew bi gelemperî tirk wekî xwedî û rêberê îslamê dida pêş.
* Her gav ew pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bê rexne bicih anî. Lê di eynî demê de digot ku ew demokrat e.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
hr69igv4jakc3z6xaoqhipdzv97orxn
1995520
1995518
2026-04-02T06:56:55Z
Penaber49
39672
1995520
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Necmettin Erbakan''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|çiriya pêşîn|1926}} li [[Sînob]]ê - m. {{dîrok|27|sibat|2011}} li [[Enqere]]yê) siyasetmedar û serokwezîrê berê yê [[Tirkiyê|Tirkiyeyê]] bû.
Necmettin Erbakan di 29ê çiriya pêşîn a sala 1926an de li bajarê [[Sînob]]ê, li bakurê [[Tirkiye]]yê, di malbatekê [[çerkez]] de jidayik bûye. Piştî ku dibistana seretayî temam kiriye, dest perwedahiya endazyariya makîneyê dike. Ji bo perwedahiya bilind di zanîngehê, ew diçe [[Almanya]] û li bajarê [[Aachen]] dixwîne. Di perwedahiya xwe de serkeftinên berbiçav bidest dixe dike û ev yeka han bala gelekan dikişîne. Erbakan li Almanya di şîrketa ''Deutz'' de kar dibîne.
Di sala 1965an de dibe profesorê endazyariya makînayê û li [[Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê]] dersê didaye.
== Kariyera siyasî ==
Ew di salên 1970ê de di bin siya îdeologiya tirk-îslamî de dest bi siyasetê dike. Bi navê "''Milli Görüş'' - Nêrîna neteweyî" rêxistineke li dijî tevgera xurt a çepgîran dadimezirîne. Dewlet jî gelek alîkariyê dike wê partiyê. Lê di sala 1971ê de, piştî derbeyekê, desthilatî dikeve destê artêşê û partiya yekem a ku wî damezirandibû "''Milli Nizam Partisi'' - Partiya sazîbûna neteweyî" tê qedexekirin û çalakiyên wî tên sinordarkirin.
Di sala 1973an de, wî Partiya Bextewariya Neteweyî damezrandiyê. Li dijî xurtbûn û pêşketina çepgîran û tevgerên kurdan de, dewlet gelek alîkariyê didayê wî. Di navbera salên 1974an heta 1978an de, ew di gelek koalîsyonan de wekî cigîrê serok peywirdar dibe.
Di 12ê îlona sala 1980ê de, leşker dîsa dest didine li ser desthilatdariyê û Erbakan jî ji aliyê wan tê binçavkirin. Deh sal cezayê siyasetê lê hatibû birîn. Di sala 1987an de, cezayê îlankirî tê rakirin û ew jî ji mêj ve dest bi polîtîkayê dike. Bi damezrandina [[Partiya Refahê]], ew di navbera salên 1996an heta 1997an de serokwezîrî dike. Lêbelê çalakiya siyasî a wî dîsa jî ji aliyê hikûmetê ve tê sinordarkirin. Lewma ew sinorê ku hikûmetê ji wî re danibû bi hin axavtinên wî dihate xirabtir kirin. Di 30ê hezîrana 1970ê de, hikûmet xebatên wî dîsa qedexe dikin û Partiya Refahê jî vedigirin.
Erbakan di mîtîngekê li [[Çewlîg]]ê de wiha got; "Çima dibêjin, 'kî şadî ye dibêje ez tirk im', çimgî eynî demê de kurd ji dibêjê 'Ez jî kurd im, kî şadî ye dibêje ez kurd im!". Ji bo wê gotinan Erbakan hatiye binçavkirin.
Erbakan bi navê [[Partiya Faziletê]] dîsa partiyekê damezrandiyê, lê ew jî di demekê kurt piştre tê qedexekirin. Li dijî wê gelek doz hatine avakirin.
Di demê serokwezîriya wî de, [[D-8]] (Welatan Yê Qewimîna), civîna Yekîtiya Îslamiye hatiye avakirin.
Erbakan di 27ê sibata 2011ê de li bajarê [[Enqere]]yê jiyana xwe ji dest da. Ew li bajarê [[Stembol]]ê di Goristana Merkez Efendî de, di 1ê adara 2011ê dê li kêleka gora jina xwe hatiye definkirin.
== Nakokiyên wî ==
* Yekem car bi [[Îsraêl]]ê ve peymana strajetîk a parastinê mor kir. Lêbelê, Erbakan di gotinên xwe de hergav li dijî [[Cihûtî|cihûtiyan]] derdiketiye û gelek rexneya îdeolojiya [[siyonîzm]]ê dikirye.
* Di dagirkirina [[Qibris]]ê de, ew cigîrê serokwezîr [[Bülent Ecevit]] bû.
* Erbakan di axavtineke xwe li [[Amed]]ê de wiha digot "Hey neviyên [[Selahedînê Eyûbî]], wê dînê [[îslam]]ê xilas kiriye, hûn çi ji me bixwazin kêm e". Lê di desthilatiyên xwe de siyasetên qirêj û têr xwînî li dijî kurdan dimeşand.
* Erbakan gelek caran li dijî cîhana rojavayî derketiye, lê zarokên xwe dîsa jî di [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|Dewletên Yekbûyî]] dida xwendin.
* Erbakan gelek caran doza îslamê kiriye, lê dînê îslamê bi awayekî tirkperwerî her tim şîrove dikir. Ew bi gelemperî tirk wekî xwedî û rêberê îslamê dida pêş.
* Her gav ew pesnê artêşê dida û hemî biryar û daxwazên leşkeran bê rexne bicih anî. Lê di eynî demê de digot ku ew demokrat e.
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* [http://www.necmettinerbakan.org Malpera fermî û taybetî ya Erbakan]
{{Serokwezîrên Tirkiyeyê}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{DEFAULTSORT:Erbakan, Necmettin}}
[[Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 20an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
[[Kategorî:Mirin 2011]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên tirk]]
[[Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
pws2khiqc6ytuobv2jva2zrv694dfp4
Pêşangeha Pirtûkan ya Frankfurtê
0
29520
1995318
1767055
2026-04-01T17:04:34Z
Avestaboy
34898
1995318
wikitext
text/x-wiki
[[Wêne:Buchmesse Frankfurt 2005.jpg|thumb|300px|Pêşangeha Pirtûkan a Frankfurtê]]
'''Pêşangeha Pirtûkan a Frankfurtê ya Navneteweyî''' mezintirîn pêşangeha pirtûkane li cîhanê ye.
Her sal di meha dehan de li [[Frankfurt]]ê ev pêşangeh tê vekirin û 5 rojan berdewam dike.
Dîroka vekirina vê pêşangehê dîrokeke dûr û dirêj e, ew xwe dirêjî 500 salên derbasbûyî dike. Nêzîkî bajarê Frankfurtê li Mainzê, Johannes Gutenberg ku yekemîn kes bû li Ewropa çapxane peyda kir û dest bi çapkirina pirtûkan kir, ligel 3 kesên din Johannes Fust, Peter Schoffer û Konrad Kenkîs, li bajarê Frankfurtê pirtûk daxistin bazarê û pêşangeha wan vekirin.
Heya sedsala 17 li Ewropa Frankfurt weke navenda pêşangeha pirtûkan dimîne.
Piştre demeke dirêj bajarê Almanî Leipzîg weke navend dimîne. Piştre careke din ew navend li Frankfurtê vedigere û cara yekemîn bi awayekî fermî di sala 1949 de li kilîseyeke bi navê Kilîseya Paul ji aliyê Komeleya Pirtûkfiroşên Alman ve ew tê vekirin û heya roja îro berdewam dike.
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Pêşangeh]]
k5iap77q8qnab2g9e9alm6ajyu6dpai
1995348
1995318
2026-04-01T17:52:54Z
Balyozbot
42414
[[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin
1995348
wikitext
text/x-wiki
[[Wêne:Buchmesse Frankfurt 2005.jpg|thumb|300px|Pêşangeha Pirtûkan a Frankfurtê]]
'''Pêşangeha Pirtûkan a Frankfurtê ya Navneteweyî''' mezintirîn pêşangeha pirtûkane li cîhanê ye.
Her sal di meha dehan de li [[Frankfurt]]ê ev pêşangeh tê vekirin û 5 rojan berdewam dike.
Dîroka vekirina vê pêşangehê dîrokeke dûr û dirêj e, ew xwe dirêjî 500 salên derbasbûyî dike. Nêzîkî bajarê Frankfurtê li Mainzê, Johannes Gutenberg ku yekemîn kes bû li Ewropa çapxane peyda kir û dest bi çapkirina pirtûkan kir, ligel 3 kesên din Johannes Fust, Peter Schoffer û Konrad Kenkîs, li bajarê Frankfurtê pirtûk daxistin bazarê û pêşangeha wan vekirin.
Heya sedsala 17 li Ewropa Frankfurt weke navenda pêşangeha pirtûkan dimîne.
Piştre demeke dirêj bajarê Almanî Leipzîg weke navend dimîne. Piştre careke din ew navend li Frankfurtê vedigere û cara yekemîn bi awayekî fermî di sala 1949 de li kilîseyeke bi navê Kilîseya Paul ji aliyê Komeleya Pirtûkfiroşên Alman ve ew tê vekirin û heya roja îro berdewam dike.
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Pêşangeh]]
[[Kategorî:Pêşangehên pirtûkan li Almanyayê]]
eml44til7evukv0js7cyhgjak36ffv6
Grîşayê Memê
0
50053
1995453
1966194
2026-04-01T23:09:06Z
InternetArchiveBot
45060
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1995453
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| çînaser = nivîskar
}}
'''Grîşayê Memê''' ([[28'ê adarê]], [[1948]] [[Elegez]]), nivîskarekî kurd e.
[[28'ê adarê]] sala [[1948]]'an li gundê kurdan – Kervanserayê, navçeya [[Elegez]]ê, komara [[Ermenistan]]ê ji diya xwe bû. Zanîngeha Yêrêvanê ya dewletê, fakûltêta rohilatzanyê, para tirknasyê xilaz kir û eva devedevî 35 sal e rojnemê da xebiti. Berê wek [[werger]], paşê serokê parê, cigirê berpirsyar, 2006 da berpirsyarê sereke.
Grîşayê Memê weke 35 salan di redaksyona rojnameyê da kar kir, ji wergervaniyê gihîşte heta berpirsyarê rojnameyê.Berpirsyarê rojnameya kurdî ya here jiyandirêj ”[[Rya teze]]” - Grîşayê Memê 11-ê çiriya paşin sala [[2010]]-an di 62-saliya xwe da wefat kir.
== Girêdanên derve ==
* [http://www.nefel.com/articles/article_detail.asp?RubricNr=8&ArticleNr=5294 Berpirsyarê rojnameya ”Rya teze” wefat kir]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna pêşîn 2025 }}
* [http://www.gelawej.net/modules.php?name=Content&pa=showpage&pid=3337 Grîşayê Memê û Rya Teze - Recep Maraşli]{{Mirin girêdan|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.yeziden.de/44.0.html?&tx_ttnews%5Btt_news%5D=1082&tx_ttnews%5BbackPid%5D=22&cHash=2b82fe58e113309acb6f2729571021df Me hevalekî xwe jî unda kir-Eskerê Boyik] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101120092523/http://www.yeziden.de/44.0.html?&tx_ttnews[tt_news]=1082&tx_ttnews[backPid]=22&cHash=2b82fe58e113309acb6f2729571021df |date=2010-11-20 }}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Jidayikbûn 1948]]
[[Kategorî:Mêr]]
[[Kategorî:Mirin 2010]]
[[Kategorî:Nivîskarên êzîdî]]
[[Kategorî:Nivîskarên kurd]]
fbn64x9qoqtepvlbn17m3vqa185v3v4
1995477
1995453
2026-04-02T00:22:47Z
Balyozbot
42414
[[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addtarix.py|Bot]]: Tarîx hat sererastkirin: {{[[Şablon:Mirin girêdan|Mirin girêdan]]}}
1995477
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| çînaser = nivîskar
}}
'''Grîşayê Memê''' ([[28'ê adarê]], [[1948]] [[Elegez]]), nivîskarekî kurd e.
[[28'ê adarê]] sala [[1948]]'an li gundê kurdan – Kervanserayê, navçeya [[Elegez]]ê, komara [[Ermenistan]]ê ji diya xwe bû. Zanîngeha Yêrêvanê ya dewletê, fakûltêta rohilatzanyê, para tirknasyê xilaz kir û eva devedevî 35 sal e rojnemê da xebiti. Berê wek [[werger]], paşê serokê parê, cigirê berpirsyar, 2006 da berpirsyarê sereke.
Grîşayê Memê weke 35 salan di redaksyona rojnameyê da kar kir, ji wergervaniyê gihîşte heta berpirsyarê rojnameyê.Berpirsyarê rojnameya kurdî ya here jiyandirêj ”[[Rya teze]]” - Grîşayê Memê 11-ê çiriya paşin sala [[2010]]-an di 62-saliya xwe da wefat kir.
== Girêdanên derve ==
* [http://www.nefel.com/articles/article_detail.asp?RubricNr=8&ArticleNr=5294 Berpirsyarê rojnameya ”Rya teze” wefat kir]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna pêşîn 2025 }}
* [http://www.gelawej.net/modules.php?name=Content&pa=showpage&pid=3337 Grîşayê Memê û Rya Teze - Recep Maraşli]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=nîsan 2026 }}
* [http://www.yeziden.de/44.0.html?&tx_ttnews%5Btt_news%5D=1082&tx_ttnews%5BbackPid%5D=22&cHash=2b82fe58e113309acb6f2729571021df Me hevalekî xwe jî unda kir-Eskerê Boyik] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101120092523/http://www.yeziden.de/44.0.html?&tx_ttnews[tt_news]=1082&tx_ttnews[backPid]=22&cHash=2b82fe58e113309acb6f2729571021df |date=2010-11-20 }}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Jidayikbûn 1948]]
[[Kategorî:Mêr]]
[[Kategorî:Mirin 2010]]
[[Kategorî:Nivîskarên êzîdî]]
[[Kategorî:Nivîskarên kurd]]
t4c44mvdcztgwex68v9epv8d5ye0q0k
Uğur Dündar
0
50208
1995222
1995076
2026-04-01T12:30:16Z
Kurê Acemî
105128
1995222
wikitext
text/x-wiki
{{Bêçavkanî|tarîx=adar 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| wêne = Uğur Dündar.jpg
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1943|temen=erê}}
| hevwelatî =
| çînaser = nivîskar
}}
'''Uğur Dündar''' (jdb. 1ê kanûna paşîn a 1943an) [[rojnamevan]] û moderatorekî tirk ye. Dündar xwedî nêrînên [[kemalîst]] e.
Dündar di 1ê kanûna paşîn a sala 1943an de di navçeya [[Silivri]] ya [[Stembol]]ê di malbatekê [[pomak]]an jidayik bûye. Dibistana amadeyî û lîseya xwe di Vefayê temam dike. Di [[Zanîngeha Stembolê]], beşa di rojnamegeriyê de wergirtiye. Sala 1970ê de tevlî [[TRT]]ê dibe. Di navbera salên 1990-2008an de li [[Kanal D]]ê ya bi navê ''Arena'' bernameyekê çêdike.
Di bernameyên xwe de neheqî û kujeriyên civakê tîne ziman lê pirsgirêk, êş û daxwazên [[kurd]]an înkar dike, di meseleya kurd de pesindariya [[kemalîzm]] û [[statukoparêzî|statukoparêziyê]] dike.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Jidayikbûn 1943]]
[[Kategorî:Mêr]]
[[Kategorî:Mirovên zindî]]
[[Kategorî:Rojnamevanên tirk]]
m96vfp75za9hv0gt0e0jtd25f9cn6su
Gotûbêj:Pizîlaq
1
52972
1995510
1507295
2026-04-02T06:37:36Z
Mezde
39605
/* Tevlîhevkirina du Pelan */ beşeke nû
1995510
wikitext
text/x-wiki
{{Serê gotûbêjê}}
{{Kalika wîkîprojeyê|sinif=şitil|1=
{{Wîkîproje Kurdistan|muhîmî=}}
|bingehîn=erê}}
Pizîlaq tenê navê cureyekê sosinê (pelezê) ye, herêmî ye. Min di ferhenga online de nedît. Niha em çawa bikin? Ev di hevwateya Iris, Susanne de hatiye interwîkîkirin. --[[Bikarhêner:Bablekan|Bablekan]] ([[Bikarhêner nîqaş:Bablekan|gotûbêj]]) 12:25, 11 pûşper 2012 (UTC)
== Tevlîhevkirina du Pelan ==
Pela derbarê sosinan ([[Sosin]]) û pela derbarê pizîlaqan (ev pel) bixwe derbarê yek mijarê ye, û gereke ku yek ji wan bê jêbirin û tevlî ya din bibe. [[Bikarhêner:Mezde|Mezde]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Mezde|gotûbêj]]) 06:37, 2 nîsan 2026 (UTC)
55dajvov85599svyurbfa9va0hj99r8
Fatih Erbakan
0
63345
1995425
1810734
2026-04-01T22:51:23Z
Kurê Acemî
105128
1995425
wikitext
text/x-wiki
[[Wêne:Fatiherbakan.jpg|thumb|rast|Dr. Muhammed Ali Fatih Erbakan]]
'''Muhammed Ali Fatih Erbakan''' (jdb. 1ê Rêbendan 1977 li [[Enqere]]) siyasetmedarekî tirk e ku lawikê serokwezîre berê yê Tirkiyeyê, [[Necmettin Erbakan]]ê, e. Ew cigîrê giştî ya [[Partiya Seadetê]] ye.<ref>{{Jêder |sernav=Rûpela Fermiye Partiya Saadet |url=http://www.saadet.org.tr/kisi/muhammed-ali-fatih-erbakan |roja-gihiştinê=2014-04-08 |roja-arşîvê=2011-11-03 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20111103161710/http://saadet.org.tr/kisi/muhammed-ali-fatih-erbakan |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 28an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1979]]
[[Kategorî:Mirovên zindî]]
[[Kategorî:Parlamenterên Stembolê]]
lh1v3dgibvjzeqqh58eijh5s59gepop
1995426
1995425
2026-04-01T22:51:41Z
Kurê Acemî
105128
1995426
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Muhammed Ali Fatih Erbakan''' (jdb. 1ê Rêbendan 1977 li [[Enqere]]) siyasetmedarekî tirk e ku lawikê serokwezîre berê yê Tirkiyeyê, [[Necmettin Erbakan]]ê, e. Ew cigîrê giştî ya [[Partiya Seadetê]] ye.<ref>{{Jêder |sernav=Rûpela Fermiye Partiya Saadet |url=http://www.saadet.org.tr/kisi/muhammed-ali-fatih-erbakan |roja-gihiştinê=2014-04-08 |roja-arşîvê=2011-11-03 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20111103161710/http://saadet.org.tr/kisi/muhammed-ali-fatih-erbakan |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 28an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1979]]
[[Kategorî:Mirovên zindî]]
[[Kategorî:Parlamenterên Stembolê]]
9bnhr534glnxqzc66556jh6z91oqdgj
1995427
1995426
2026-04-01T22:52:01Z
Kurê Acemî
105128
1995427
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Muhammed Ali Fatih Erbakan''' (jdb. 1ê çileya sala 1977an li [[Enqere|Enqereyê]]) siyasetmedarekî tirk e ku lawikê serokwezîre berê yê Tirkiyeyê, [[Necmettin Erbakan]]ê, e. Ew cigîrê giştî ya [[Partiya Seadetê]] ye.<ref>{{Jêder |sernav=Rûpela Fermiye Partiya Saadet |url=http://www.saadet.org.tr/kisi/muhammed-ali-fatih-erbakan |roja-gihiştinê=2014-04-08 |roja-arşîvê=2011-11-03 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20111103161710/http://saadet.org.tr/kisi/muhammed-ali-fatih-erbakan |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 28an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1979]]
[[Kategorî:Mirovên zindî]]
[[Kategorî:Parlamenterên Stembolê]]
83ctcosnk2m7h92onmerhxrp20cige9
1995428
1995427
2026-04-01T22:53:16Z
Kurê Acemî
105128
1995428
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Muhammed Ali Fatih Erbakan''' (jdb. 1ê çileya sala 1977an li [[Enqere|Enqereyê]]) siyasetmedarekî tirk e ku lawikê serokwezîre berê yê Tirkiyeyê, [[Necmettin Erbakan]]ê, e. Ew damezrîner û serokê [[Partiya Jinûve Refahê]] ye.<ref>{{Jêder |sernav=Rûpela Fermiye Partiya Saadet |url=http://www.saadet.org.tr/kisi/muhammed-ali-fatih-erbakan |roja-gihiştinê=2014-04-08 |roja-arşîvê=2011-11-03 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20111103161710/http://saadet.org.tr/kisi/muhammed-ali-fatih-erbakan |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 28an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1979]]
[[Kategorî:Mirovên zindî]]
[[Kategorî:Parlamenterên Stembolê]]
34rpqkblsx6drjf2owzfg4d953k8gyc
1995429
1995428
2026-04-01T22:53:39Z
Kurê Acemî
105128
1995429
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Muhammed Ali Fatih Erbakan''' (jdb. 1ê çileya sala 1977an li [[Enqere|Enqereyê]]) siyasetmedarekî tirk e ku lawikê serokwezîre berê yê Tirkiyeyê, [[Necmettin Erbakan]]ê, e. Ew damezrîner û serokê [[Partiya Jinûve Refahê]] ye.<ref>{{Cite web |url=https://blogs.lse.ac.uk/gender/2023/05/11/the-threats-and-possibilities-awaiting-the-gender-equal-democracy-in-turkey-after-the-2023-general-elections/ |title=The threats and possibilities awaiting the gender-equal democracy in Turkey after the 2023 general elections |website=The London School of Economics and Political Science |date=2023-05-11 |access-date=2023-05-16 |language=en-US}}</ref>
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 28an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1979]]
[[Kategorî:Mirovên zindî]]
[[Kategorî:Parlamenterên Stembolê]]
9acgi15c69lnw6n9atsgpgldr0pvajy
1995454
1995429
2026-04-01T23:12:11Z
Balyozbot
42414
[[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan; paqijiyên kozmetîk (Destpêkê standard kir, Lînk paqij kir, --Valahiyên nehewce.)
1995454
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Muhammed Ali Fatih Erbakan''' (jdb. 1ê çileya sala 1977an li [[Enqere]]yê) siyasetmedarekî tirk e ku lawikê serokwezîre berê yê Tirkiyeyê, [[Necmettin Erbakan]]ê, e. Ew damezrîner û serokê [[Partiya Jinûve Refahê]] ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://blogs.lse.ac.uk/gender/2023/05/11/the-threats-and-possibilities-awaiting-the-gender-equal-democracy-in-turkey-after-the-2023-general-elections/ |sernav=The threats and possibilities awaiting the gender-equal democracy in Turkey after the 2023 general elections |malper=The London School of Economics and Political Science |tarîx=2023-05-11 |roja-gihiştinê=2023-05-16 |ziman=en-US }}</ref>
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 28an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1979]]
[[Kategorî:Mirovên zindî]]
[[Kategorî:Parlamenterên Stembolê]]
o4v9jmh8l5lznmeby20jyqsnoy7j5c1
1995475
1995454
2026-04-01T23:56:57Z
Kurê Acemî
105128
1995475
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Muhammed Ali Fatih Erbakan''' (jdb. 1ê çileya sala 1977an li [[Enqere]]yê) siyasetmedarekî tirk e ku lawikê serokwezîre berê yê Tirkiyeyê, [[Necmettin Erbakan]], ye. Ew damezrîner û serokê [[Partiya Jinûve Refahê]] ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://blogs.lse.ac.uk/gender/2023/05/11/the-threats-and-possibilities-awaiting-the-gender-equal-democracy-in-turkey-after-the-2023-general-elections/ |sernav=The threats and possibilities awaiting the gender-equal democracy in Turkey after the 2023 general elections |malper=The London School of Economics and Political Science |tarîx=2023-05-11 |roja-gihiştinê=2023-05-16 |ziman=en-US }}</ref>
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 28an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1979]]
[[Kategorî:Mirovên zindî]]
[[Kategorî:Parlamenterên Stembolê]]
4h05d2x0vm4pt0127xws6wgh1tlyl0s
Veganên Kurdistanê
0
80083
1995543
1547407
2026-04-02T09:18:22Z
MikaelF
935
1995543
wikitext
text/x-wiki
[[Wêne:Kurdistan Vegans logo.png|thumb|Logoya rêxistina Veganên Kurdistanê]]
'''Veganên Kurdistanê''' yan '''Vîginekanî Kurdistan''' ({{langx|en|Kurdistan Vegans}}) rêxistineke [[mafê giyaneweran]] e ku li hezîrana 2018 ji layê [[Zanko Bexşî]] û [[Jiyar Elî]] ve li bajêrê [[Hewlêr]]ê hatiye damezirandin.
Ev rêxistine tîşkê dêxîte ser mafên [[ajal]] û [[giyanewer]]an û di heman dem da hana parastina [[jîngeh]]ê û saxlemiyê diket bi rêka bangeşekirinê bo [[veganîzm]]ê tekînewe li bikarînanên berhemên giyanewerî.
Evê rêxistinê li [[Roja Cîhanî ya Veganan]] li 1ê [[çiriya paşîn]] a 2018ê, piştî pênc heyvan ji damezirandinê, êkem çalakiya xo ya fizîkî encam da. Li sêmanyê li [[Parka Azadî]] û li Hewlêrê jî li [[Parka Samî Ebdulrehman]], rêxistinê çendîn zanyarî derbarey veganîzm (vîginîzm) û şêwazê jiyana vegan belav kiriye bi bexşîna çend namîlke û pirtûkeka biçûk ku ji zanyariyan pêkhatbû.
Piştî vê çalakiya rêxistinê, kanalên navxwe wekî [[Rûdaw]], [[NRT]], [[Kurdistan24]] û çendîn kanalên dîtir çavpêkeftin di gel endamên rêxistinê encam dayne û tîşk êxistîne ser felsefeya veganîzmê.
== Mêjû ==
=== Derkeftin ===
Li destpêkê rêxistin wekî [[blog]]ekê bo hişdarîkirina xelkî sebaret bi veganîzmê li 2017 hate dirustkirin. Ta ku damezirandina rêkxirawê bi fermî, çalakiyên Veganên Kurdistanê bi tinê ji belavkirinê pêk hatibû li ser turên komelayetî [[Facebook]] û [[Instagram]]. Piştî wê çendê ku serokê rêkxirawê çend çalakvanên mafên giyaneweran niyasî, pêk ve biryar dan ku karên xo biken fermî û wekî rêkxiraweyek kar biken, bi vî şêwey ev rêkxirawe li 24ê xizîrana 2018 bi fermî ji layê [[Fermangeha Rêkxirawên Nehikûmî yên Kurdistanê]], li jêr madeya 10 û 11 ya sala 2011, [[bîrwaname]] pê hate dan û moleta karkirinê wergirt.
=== Roja Cîhanî ya Vegan ===
Evê rêkxirawê li Roja Cîhanî ya Veganan li 1ê [[mijdar]]a 2018, piştî pênc heyvan ji damezirandinê, êkem çalakiya xo ya fizîkî encam da. Li sêmaniyê bi [[staf]]ekê pênc kesî ve li Parka Azadî bi nûnerayetiya cêgrê serokî [[Jiyar Elî]]<ref>{{Jêder-malper |sernav=ڕاپۆرتی کەناڵی NRT2 لە سەر بۆنەی ڕۆژی جیھانی ڤیگن لە ١/١١/٢٠١٨ لە سلێمانی |url=https://www.youtube.com/watch?v=wHkHKq6Mh58 |tarîxa-gihiştinê=2 nîsan 2019 |tarîx=1 kanûna pêşîn 2018 }}</ref> û li Hewlêrê jî bi stafekê çar kesî ve li Parka Samî Ebdulrehman bi nînerayetiya bexşî bixo<ref>{{Jêder-malper |sernav=ڕوژی جیھانی ڤیگن لە شاری ھەولێر ١/١١/٢٠١٨ کوردستان ٢٤ |url=https://www.youtube.com/watch?v=1bpN1oADiXc |tarîxa-gihiştinê=2 nîsan 2019 |tarîx=2 kanûna pêşîn 2018 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |sernav=ڕاپۆرتی کەناڵی ڕوداو لە سەر ڕۆژی جیھانی ڤیگن لە ھەولێر ١/١١/٢٠١٨ |url=https://www.youtube.com/watch?v=T-RxfPiAM4Q |tarîxa-gihiştinê=2 nîsan 2019 |tarîx=2 kanûna pêşîn 2018 }}</ref> ku xudanê rêkxirawê ye birêvebir.
Naveroka vê çalakiyê pêk hatibû ji dabeşkirina çend namîlke û pirtûkeka biçûk ku zanyariyên sebaret bi jemên xwarinê û [[vîtamîn]]an û kesayetiyên navdar yên vegan bi xo ve girtbû, di gel lêdiwanên nûneran bo amadebûyan derbarey veganîzm û hewlîn wan bo têgehandina xelkî li vê felsefê <ref>{{Jêder-malper |sernav=چالاکییەک بۆ ڕۆژی جیھانیی ڕوەکخواردن ئەنجامدرا |url=https://rojnews.news/ژینگە/چالاکییەک-بۆ-ڕۆژی-جیھانیی-ڕوەکخواردن-ئەنجامدرا-32456 |malper=ROJ News |tarîxa-gihiştinê=2 nîsan 2019 |tarîxa-arşîvê=2 nîsan 2019 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20190402124455/https://rojnews.news/%25DA%2598%25DB%258C%25D9%2586%25DA%25AF%25DB%2595/%25DA%2586%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25A7%25DA%25A9%25DB%258C%25DB%258C%25DB%2595%25DA%25A9-%25D8%25A8%25DB%2586-%25DA%2595%25DB%2586%25DA%2598%25DB%258C-%25D8%25AC%25DB%258C%25DA%25BE%25D8%25A7%25D9%2586%25DB%258C%25DB%258C-%25DA%2595%25D9%2588%25DB%2595%25DA%25A9%25D8%25AE%25D9%2588%25D8%25A7%25D8%25B1%25D8%25AF%25D9%2586-%25D8%25A6%25DB%2595%25D9%2586%25D8%25AC%25D8%25A7%25D9%2585%25D8%25AF%25D8%25B1%25D8%25A7-32456 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>.
=== Armanc û bîrubawer ===
Veganên Kurdistanê li ser binemayê felsefeyeka exlaqî bi navê "veganîzm" (vîginîzm) rêxistina xo damezirandîne. Ev rêkxirawe wesa hizir diket ku nabît giyanewer bo hîç meremekî ji layê mirovan ve bihêne bikarînan û mifa ji wan bihête wergirtin. Di çavpêkeftinekî da di gel medyaya [[Jiyan]] da, Zanko Bexşî got:
<blockquote>
"Ev kesên vegan bi felsefeyeka exlaqî pabendibûn ku tê da kesên bawerî pê heyn, ne bi tinê xo ji xwarinên berhemên giyanewerî duyir diken, belkû ji bikarînana pîstê giyaneweran jî dirawist in, çinkî di wê baweriyê da ne hetakû cêgir bo wan tiştan hebît, giyaneweran, nevên bibine beşek ji wan êşanên ku di bazirganîkirinê da bi giyaneweran dihête kirin"<ref>{{Jêder-malper |sernav=رووەکخۆری روو لە ھەڵکشانە |url=https://zhyan.co/detailnews.aspx?jimare=10775&cor=10&related=2 |malper=zhyan.co |tarîxa-gihiştinê=2 nîsan 2019 |tarîxa-arşîvê=3 nîsan 2019 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20190403162500/https://zhyan.co/detailnews.aspx?jimare=10775&cor=10&related=2 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>.
</blockquote>
Di çavpêkeftineka dî da, Zanko Bexşî ciyawaziya veganîzm, ku felsefeya rêkxirawê ye, di gel [[vejetaryanîtî]] bo NRT ron kir û gotî: "Vejetariyan dişêt wekî rijêmeka xwarinê bihête seyirkirin, ew kes bi tinê goştê giyaneweran naxon, belê pa veganîzm berhemên giyaneweran jî naxon û bi kar naînin, wekî hêk û berhemên sipyatî û şîremenyan, çinkî di wê baweriyê da ne ewa ku di kêlgeyên balindeyan da dihête kirin kêmtir nîne ji kuştina giyaneweran"<ref>{{Jêder-malper |paşnav1=Corporation |pêşnav1=Nalia |sernav=بۆچی لە کوردستان کەمترین کەسی ڤیگن ھەیە؟ |url=http://www.nrttv.com/NRT2/News.aspx?id=64&MapID=2 |malper=www.nrttv.com |tarîxa-gihiştinê=2 nîsan 2019 }}</ref>. Ev rêkxirawe û endamên wê helgirên ewê bîr û baweriyê ne ku bikarînana giyaneweran û paşmawên wan karekê ne diruste ji ber wê serederîkirina ne exlaqî ya ku di gel giyaneweran dihête kirin û ew eşkencedana giyanewer di pêşesaziyan da derbaz dibin.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Komele]]
9usegj0oyif3uz8gj3lpwp51ybuf830
Dragqueen
0
123841
1995397
1936868
2026-04-01T21:05:28Z
MikaelF
935
1995397
wikitext
text/x-wiki
[[Wêne:ESC2014 - Austria 16.jpg|thumb|[[Conchita Wurst]], dragqueenê awistirî ya biserketî di [[Pêşbirka Stranê ya Eurovisionê]] ya sala 2014an de]]
[[Wêne:Victoria Sin, sandwich.jpg|thumb|Victoria Sin, dragqueenekî kenedayî ye.]]
'''Dragqueen''' hunermendekî zilam ê bi xemilandina jinane ya hunerî ye ku stranan bi şêwaza ''lip-synch'' ("lêv-sink", [[sinkronîzasyona lêvî û deng]]) dibêje û kêfa bîneran tîne<ref>William Steward (1995). Casell's Queer Companion: A dictionary of lesbian and gay life and culture. Casell, London.</ref>.
== Mijarên têkildar ==
* [[Lîsteya dragqueenan]]
* [[Transgender]]
* [[Travestîtîzm]]
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Drag]]
[[Kategorî:Dragqueen| ]]
4xy9lwhvbks5g3eaknq3sxy6v3nbq2y
1995399
1995397
2026-04-01T21:06:55Z
MikaelF
935
1995399
wikitext
text/x-wiki
[[Wêne:ESC2014 - Austria 16.jpg|thumb|[[Conchita Wurst]], dragqueenê awistirî yê biserketî di [[Pêşbirka Stranê ya Eurovisionê]] ya sala 2014an de]]
[[Wêne:Victoria Sin, sandwich.jpg|thumb|Victoria Sin, dragqueenekî kenedayî ye.]]
'''Dragqueen''' hunermendekî zilam ê bi xemilandina jinane ya hunerî ye ku stranan bi şêwaza ''lip-synch'' ("lêv-sink", [[sinkronîzasyona lêvî û deng]]) dibêje û kêfa bîneran tîne<ref>William Steward (1995). Casell's Queer Companion: A dictionary of lesbian and gay life and culture. Casell, London.</ref>.
== Mijarên têkildar ==
* [[Lîsteya dragqueenan]]
* [[Transgender]]
* [[Travestîtîzm]]
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Drag]]
[[Kategorî:Dragqueen| ]]
flxu26hjf1moabcheua06crx6iauea6
1995400
1995399
2026-04-01T21:22:03Z
MikaelF
935
1995400
wikitext
text/x-wiki
[[Wêne:ESC2014 - Austria 16.jpg|thumb|[[Conchita Wurst]], dragqueenê awistirî yê biserketî di [[Pêşbirka Stranê ya Eurovisionê]] ya sala 2014an de]]
[[Wêne:Victoria Sin, sandwich.jpg|thumb|Victoria Sin, dragqueenekî kenedayî ye.]]
'''Dragqueen''' an jî '''drag queen'''' (<small>bilêvkirin</small> [dɹæɡ kwiːn]) hunermendekî zilam ê bi xemilandina jinane ya hunerî ye ku stranan bi şêwaza ''lip-synch'' ("lêv-sink", [[sinkronîzasyona lêvî û deng]]) dibêje û kêfa bîneran tîne<ref>William Steward (1995). Casell's Queer Companion: A dictionary of lesbian and gay life and culture. Casell, London.</ref>.
== Mijarên têkildar ==
* [[Lîsteya dragqueenan]]
* [[Transgender]]
* [[Travestîtîzm]]
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Drag]]
[[Kategorî:Dragqueen| ]]
ntxb5hzq9ygsgl0gpalhtkmwv6ediqe
1995401
1995400
2026-04-01T21:22:18Z
MikaelF
935
1995401
wikitext
text/x-wiki
[[Wêne:ESC2014 - Austria 16.jpg|thumb|[[Conchita Wurst]], dragqueenê awistirî yê biserketî di [[Pêşbirka Stranê ya Eurovisionê]] ya sala 2014an de]]
[[Wêne:Victoria Sin, sandwich.jpg|thumb|Victoria Sin, dragqueenekî kenedayî ye.]]
'''Dragqueen''' an jî '''drag queen''' (<small>bilêvkirin</small> [dɹæɡ kwiːn]) hunermendekî zilam ê bi xemilandina jinane ya hunerî ye ku stranan bi şêwaza ''lip-synch'' ("lêv-sink", [[sinkronîzasyona lêvî û deng]]) dibêje û kêfa bîneran tîne<ref>William Steward (1995). Casell's Queer Companion: A dictionary of lesbian and gay life and culture. Casell, London.</ref>.
== Mijarên têkildar ==
* [[Lîsteya dragqueenan]]
* [[Transgender]]
* [[Travestîtîzm]]
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Drag]]
[[Kategorî:Dragqueen| ]]
4wbjfv9x5to3axn0a7aw0xanbs8vezd
Hermann Adam von Kamp
0
125028
1995480
1835693
2026-04-02T00:54:57Z
InternetArchiveBot
45060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1995480
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank nivîskar
| nav =
| wêne = MH-Von-Kamp-Denkmal Witthausbusch.jpg
| mezinahiya_wêne =
| sernavê_wêne = Kevirê bîranînê li Witthausbusch, Mülheim an der Ruhr
| navê_rastî = <!-- Navê bi zimanê zikmakî heke ji rûpelê cuda be-->
| navê_jidayikbûnê =
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|15|09|1796|temen=}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Ruhrort]]
| roja_mirinê =
| cihê_mirinê = [[Mülheim an der Ruhr]]
| koordînatên_cihê_goristanê =
| netewe =
| hevwelatî =
| perwerde =
| destûrname =
| pîşe =
| salên_çalak =
| serdem =
| berhem = <!-- Berhemên navdar -->
| tevger = <!-- Tevgera wêjeyî -->
| şêwe = <!-- Şêweya wêjeyî -->
| ziman = <!-- Zimanê nivîsê -->
| hevjîn = <!-- zewicî -->
| partner = <!-- nezewicî -->
| zarok =
| dê =
| bav =
| malper = <!-- bi vî awayî: {{URL|mînak.com}} -->
| bandorbar =
| bandorker =
| şanenav = <!-- îmze -->
| mezinahiya_şanenavê =
| modul =
| jêrenot = <!-- Agahiyên din (bûyer, ...) -->
| bernav =
}}
'''Hermann Adam von Kamp''' (jdb. 15ê îlona 1796 li [[Ruhrort]] ; m. 26ê çiriya paşîn 1867 li Mülheim an der Ruhr ) mamoste, warnas û nivîskarekî alman bû. Strana ''Alles neu macht der Mai'' <ref>{{Jêder-malper |url=http://www.lieder-archiv.de/lieder/show_song.php?ix=300052 |sernav="Alles neu macht der Mai", Musik: trad. (18. Jhdt.), Text: Hermann Adam von Kamp (1829) |malper=Lieder Archiv |weşanger=Alojado Publishing |ziman=de |roja-gihiştinê=2010-09-02 }}</ref>( Di Gulanê de her tişt nû ye ), ku di sala 1818an de ji hêla wî ve hatî nivîsandin û di 1829an de hatî çap kirin, beşek ji mîrata çanda lîrîk a zimanê almanî ye.
== Jiyan ==
Hermann Adam von Kamp ji sala 1814 heta mirina xwe li Mülheim an der Ruhr mamoste bû.Di sala 1814 de ji aliyê xwediyê Kela Broich, Landgraf û Prens Georg Karl von Hessen-Darmstadt ve, ew ji bo nivîsgehê li Dibistana Broichê hate tayîn kirin.Di çarçoveya xebata xwe ya dibistanê de, wî bajarê Mülheim di destpêka sedsala 19an de, dibe ku li ser navê kardêrê xwe vebêje. Dûv re wî danasînê dirêj kir da ku navçeya Duisburgê, ku ji Essen heya Dinslaken-ê li dora 1824an dirêj bû, bigire.Bi vî awayî, wî belgeyên rastîn ên dema xwe ji bo vê herêmê çêkir.
Lê bi pirtûkên xwe yên zarok û xortaniyê girîngiya xwe ya giştî bi dest xistiye.
Di sala 1864an de, Hermann Adam von Kamp bi helkefta salvegera hînkirina wî ya zêrîn, [[Nîşana Eyloya Sor]] hate xelat kirin.Komeleya dîrokê ya bajarê Mülheimê di 14ê tîrmeha 1929an de - 100 sal piştî weşandina strana Gulanê - li Witthausbuschê ji bo wî [[kevirê bîranînê]] danîn.
Di Nîsana 2010 de, çîrokek dirêj-jibîrkirî ya Kamp bû sernavê navneteweyî. Adelaide, das Mädchen vom Alpengebirge, ku di sala 1830an de bi du "çîrokên ji bo zarokan" ên din ve hatî çap kirin, ji hêla Frankfurt Almanist Peter Büttner ve wekî şablona wêjeyî ya romanên ''[[Heidi]]'' ya nivîskara swîsrî ''[[Johanna Spyri]]'' hate binav kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.3sat.de/dynamic/sitegen/bin/sitegen.php?tab=2&source=/kulturzeit/themen/143450/index.html |sernav=Ur-Heidi aus dem Ruhrpott. Ist Johanna Spyris Alpengeschichte geklaut? |paşnav=Stecher |pêşnav=Thorsten |tarîx=2010-04-07 |urlya-arşîvê=https://archive.today/20120730120236/http://www.3sat.de/dynamic/sitegen/bin/sitegen.php?tab=2&source=/kulturzeit/themen/143450/i |roja-arşîvê=2012-07-30 |roja-gihiştinê=2010-09-02 }}</ref> Teza Büttner di bernameyên wêneguhêzê Kulturzeit û Kulturplatz de cih girt, lê ji aliyê jînenîgarvana Spyri ''[[Regina Schindler]]'' Regi ve hat ronkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://srf.ch/play/tv/redirect/detail/96208e60-9f81-41ad-9aa9-dac57f389538 |sernav=Sendung vom 7. April 2010 |ziman=de |roja-gihiştinê=2021-01-26 }}</ref> [[Neue Zürcher Zeitung|NZZ]] tenê paralelên rûkal dît û gelek cûdahiyên di du çîrokan de destnîşan kir.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.nzz.ch/nachrichten/kultur/literatur/die_maer_vom_ur-heidi_1.5448506.html |sernav=Die Mär vom Ur-Heidi |paşnav=Geisel |pêşnav=Sieglinde |tarîx=15 nîsan a 2010 |weşanger=Neue Zürcher Zeitung |ziman=de |roja-gihiştinê=2022-03-19 |roja-arşîvê=2010-04-18 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20100418045959/http://www.nzz.ch/nachrichten/kultur/literatur/die_maer_vom_ur-heidi_1.5448506.html |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Büttner teza xwe di pirtûkeke ku di sala 2011an de ji aliyê weşanxaneya Inselê ve hatiye çapkirin parastiye.
== Berhemên wî ==
* ''Natur und Menschenleben. Drei Erzählungen für Kinder zur Unterhaltung, Belehrung und Warnung''. Baedeker, Essen 1830
* ''Der Landwehrmann oder kleine zusammenhängende Erzählungen aus den Jahren 1750–1826. Zur Weckung und Belebung vaterländischer Gefühle für die Jugend des Preußischen Staates''. Funcke, Crefeld 1832
* ''Das Schloss Broich und die [[Herrschaft Broich]]. Eine Sammlung geschichtlicher Merkwürdigkeiten I. Theil. Nebst einer Abbildung vom Schlosse Broich und dessen nächster Umgebung.'' Duisburg : Ewich, 1852. [http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:hbz:061:1-73466 Digitalisierte Ausgabe] der [[Universitäts- und Landesbibliothek Düsseldorf]]
** Reprint Kessinger Pub. 2010, ISBN 978-1-161-28385-3 (geb.) oder ISBN 978-1-161-04393-8 (brosch.)
* ''Alt-Mülheim um das Jahr 1835. Portrait einer Schiffer- und Kohlenstadt an der unteren Ruhr mit einer Beschreibung des Kreises Duisburg'' (mit Gustav Lauterfeld). In: Zeitschrift des Geschichtsvereins, N. F. 16, Mülheim 1964/66
== Pirtûk ==
* Historisch bedeutsame Persönlichkeiten der Stadt Mülheim a. d. Ruhr. Hrsg. von der Arbeitsgemeinschaft der heimatkundlichen Vereine in Mülheim an der Ruhr. Mülheim an der Ruhr, 1983, S. 31–34.
* Gregor Sanders: ''Hermann Adam von Kamp: „Aus der Schule ins Grab“. Ein Volksschullehrer aus dem 19. Jahrhundert''. In: ''Jahrbuch 2004,'' Mülheim an der Ruhr 2004, S. 313–322.
* Peter O. Büttner: ''Das Ur-[[Heidi (Roman)#Vorlage|Heidi]]. Eine Enthüllungsgeschichte.'' Insel, Berlin 2011, ISBN 978-3-458-19349-4. [https://bilder.buecher.de/zusatz/33/33396/33396965_lese_1.pdf Leseprobe pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220404193152/https://bilder.buecher.de/zusatz/33/33396/33396965_lese_1.pdf |date=2022-04-04 }}
== Çavkaniyên din ==
* Stadtarchiv Mülheim an der Ruhr, Bestände 880 (Bibliothek) u. 1608 (Archivische Sammlung)
== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê}}
* {{DNB-Portal|189554185}}
* [http://www.muelheim-ruhr.de/cms/hermann_adam_von_kamp.html Beitrag des Stadtarchivs Mülheim an der Ruhr zu H.A. von Kamp] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220310211227/https://www.muelheim-ruhr.de/cms/hermann_adam_von_kamp.html |date=2022-03-10 }}
* [http://www.muelheim-ruhr.de/cms/kam_heidis_vater_aus_muelheim3.html Beitrag des Mülheimer Stadtarchivs zur "Heidi-Debatte"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304090921/http://www.muelheim-ruhr.de/cms/kam_heidis_vater_aus_muelheim3.html |date=2016-03-04 }}
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Jidayikbûn 1796]]
[[Kategorî:Mirin 1867]]
[[Kategorî:Nivîskarên alman]]
h7ljhwjg16p0dsfus7u847fzo3p2fdy
Hemşehrî
0
128869
1995479
1977129
2026-04-02T00:45:12Z
InternetArchiveBot
45060
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1995479
wikitext
text/x-wiki
{{Sernavê îtalîk}}
{{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2024}}
'''''Hemşehrî''''' ({{Bi-fa|''همشهری''|italic=yes|''Hemşehrî''}}) rojnameyeke rojnameya Sobh a [[Îran]]ê ye ku ji sala 1371an ve ji aliyê [[Enstîtuya Hemşehrî|Enstîtuya Hemşehrî ve]] di bin çavdêriya [[şaredariya Tehranê]] de tê weşandin.
=== şanika şewatê ===
Marqeya Hemşehrî di 10emîn Festîvala Neteweyî ya Şampiyonên Pîşesaziya Îranê ya sala 2013an de wek yek ji 100 markayên herî baş ên Îranê hat naskirin.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî|۲}}21. Muhemed Mehdî Kerbasçî, yekem Rêveberê Enstîtuya Hemşehrî roja Çarşemî 5ê Îlonê koça dawî kir.
# [http://www.mehrnews.com/news/4067111/کسری-نوری-سرپرست-موسسه-همشهری-شد Kasrî Nûrî bû serokê civatê]
== Girêdanên derve ==
* [http://www.hamshahrionline.ir/ Malpera fermî ya rojnameya Hemşehrî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110902041455/http://www.hamshahrionline.ir/ |date=2011-09-02 }}
* [https://web.archive.org/web/20170414001659/http://www.hamshahrimags.ir/ Malpera koma kovara Hemşehrî]
* [http://newspaper.hamshahrionline.ir/ Nûçeyên Hamşehrî papar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200105181525/http://newspaper.hamshahrionline.ir/ |date=2020-01-05 }}
* [http://www.rahnama.com/ Malpera rêberê Hemşehrî]{{Mirin girêdan|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Avabûnên 1992an li Îranê]]
p7jn4xegw9c49j21bqmxj4zhgn98lpi
1995481
1995479
2026-04-02T01:22:47Z
Balyozbot
42414
[[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addtarix.py|Bot]]: Tarîx hat sererastkirin: {{[[Şablon:Mirin girêdan|Mirin girêdan]]}}
1995481
wikitext
text/x-wiki
{{Sernavê îtalîk}}
{{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2024}}
'''''Hemşehrî''''' ({{Bi-fa|''همشهری''|italic=yes|''Hemşehrî''}}) rojnameyeke rojnameya Sobh a [[Îran]]ê ye ku ji sala 1371an ve ji aliyê [[Enstîtuya Hemşehrî|Enstîtuya Hemşehrî ve]] di bin çavdêriya [[şaredariya Tehranê]] de tê weşandin.
=== şanika şewatê ===
Marqeya Hemşehrî di 10emîn Festîvala Neteweyî ya Şampiyonên Pîşesaziya Îranê ya sala 2013an de wek yek ji 100 markayên herî baş ên Îranê hat naskirin.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî|۲}}21. Muhemed Mehdî Kerbasçî, yekem Rêveberê Enstîtuya Hemşehrî roja Çarşemî 5ê Îlonê koça dawî kir.
# [http://www.mehrnews.com/news/4067111/کسری-نوری-سرپرست-موسسه-همشهری-شد Kasrî Nûrî bû serokê civatê]
== Girêdanên derve ==
* [http://www.hamshahrionline.ir/ Malpera fermî ya rojnameya Hemşehrî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110902041455/http://www.hamshahrionline.ir/ |date=2011-09-02 }}
* [https://web.archive.org/web/20170414001659/http://www.hamshahrimags.ir/ Malpera koma kovara Hemşehrî]
* [http://newspaper.hamshahrionline.ir/ Nûçeyên Hamşehrî papar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200105181525/http://newspaper.hamshahrionline.ir/ |date=2020-01-05 }}
* [http://www.rahnama.com/ Malpera rêberê Hemşehrî]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=nîsan 2026 }}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Avabûnên 1992an li Îranê]]
r0eyk7yt3vr44rxfja5zknprvzjfsx0
Bikarhêner:Balyozbot/kontrol/beralîkirinên kategoriyan
2
156563
1995525
1995141
2026-04-02T08:21:05Z
Balyozbot
42414
Bota sererastkirina beralîkirinên kategoriyan
1995525
wikitext
text/x-wiki
== 2026-04-02T08:21:04Z ==
* [[:Kategorî:Kîpros]]: 1 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin
* [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 32 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin
* Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]]
* Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve:
== 2026-04-01T08:20:40Z ==
* [[:Kategorî:Kîpros]]: 1 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin
* [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 31 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin
* Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]]
* Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve:
== 2026-03-29T08:20:49Z ==
* [[:Kategorî:Kîpros]]: 1 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin
* [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 32 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin
* Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]]
* Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve:
== 2026-03-28T08:20:51Z ==
* [[:Kategorî:Kîpros]]: 1 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin
* [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 30 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin
* Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]]
* Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve:
== 2026-03-27T08:20:50Z ==
* [[:Kategorî:Kîpros]]: 1 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin
* [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 30 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin
* Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]]
* Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve:
== 2026-03-26T11:53:44Z ==
* Ne-beralîkirina nehêvîkirî: [[:Kategorî:Beralîkirinên kategoriyan yên ne vala ne]]
* [[:Kategorî:Kîpros]]: 1 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin
* [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 30 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin
* Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]]
* Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve:
*# [[:Kategorî:1890î li Portugalê]] → [[:Kategorî:1890î li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:1893 li Portugalê]] → [[:Kategorî:1893 li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:1930î li Portugalê]] → [[:Kategorî:1930î li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:1938 li Portugalê]] → [[:Kategorî:1938 li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:1960î li Walesê]] → [[:Kategorî:1960î li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:1970î li Walesê]] → [[:Kategorî:1970î li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:1974 li Walesê]] → [[:Kategorî:1974 li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:1990î li Portugalê]] → [[:Kategorî:1990î li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:1996 li Portugalê]] → [[:Kategorî:1996 li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:2010an şitlek drama fîlm]] → [[:Kategorî:Şitilên fîlmên dramayê 2010an]]
*# [[:Kategorî:Aboriya Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Aboriya Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Aboriya Walesê]] → [[:Kategorî:Aboriya Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Aborîzan li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Aborînas li gorî neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Aborîzan]] → [[:Kategorî:Aborînas]]
*# [[:Kategorî:Aborîzanên amerîkî]] → [[:Kategorî:Aborînasên amerîkî]]
*# [[:Kategorî:Aborîzanên bangladeşî]] → [[:Kategorî:Aborînasên bengladeşî]]
*# [[:Kategorî:Aborîzanên bengladeşî]] → [[:Kategorî:Aborînasên bengladeşî]]
*# [[:Kategorî:Abxazya]] → [[:Kategorî:Ebxazya]]
*# [[:Kategorî:Agahîdank wargeh/wîkîdane bêdûgel]] → [[:Kategorî:Agahîdank wargeh/wîkîdane bêdewlet]]
*# [[:Kategorî:Ajalnasî]] → [[:Kategorî:Zoolojî]]
*# [[:Kategorî:Ajalên difirin]] → [[:Kategorî:Heywanên difirin]]
*# [[:Kategorî:Ajalên ku rewşa wan baş e]] → [[:Kategorî:Cureyên bi kêmtirîn metirsî]]
*# [[:Kategorî:Ajalên çîrokî]] → [[:Kategorî:Heywanên mîtolojîk]]
*# [[:Kategorî:Akademiyên netewî]] → [[:Kategorî:Akademiyên neteweyî]]
*# [[:Kategorî:Akademiyên zanistî yên netewî]] → [[:Kategorî:Akademiyên zanistî yên neteweyî]]
*# [[:Kategorî:Aktor li gorî bajar an bajarokê Îtalyayê]] → [[:Kategorî:Aktor li gorî bajar an bajarokên Îtalyayê]]
*# [[:Kategorî:Aktor li gotî neteweyan]] → [[:Kategorî:Aktor li gorî neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Aktorên Fîlîpînî]] → [[:Kategorî:Aktorên filîpînî]]
*# [[:Kategorî:Aktorên awistralyayî]] → [[:Kategorî:Aktorên awistralî]]
*# [[:Kategorî:Aktorên fîlîpînî]] → [[:Kategorî:Aktorên filîpînî]]
*# [[:Kategorî:Aktorên hindî]] → [[:Kategorî:Aktorên hindistanî]]
*# [[:Kategorî:Aktorên polon]] → [[:Kategorî:Aktorên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Aktorên walesî]] → [[:Kategorî:Aktorên wêlsî]]
*# [[:Kategorî:Aktrîsên awistralyayî]] → [[:Kategorî:Aktrîsên awistralî]]
*# [[:Kategorî:Aktrîsên brazîlî]] → [[:Kategorî:Aktrîsên brezîlî]]
*# [[:Kategorî:Aktrîsên hindî]] → [[:Kategorî:Aktrîsên hindistanî]]
*# [[:Kategorî:Aktrîsên ji Meksîkê]] → [[:Kategorî:Aktrîsên ji Meksîkoyê]]
*# [[:Kategorî:Aktrîsên walesî]] → [[:Kategorî:Aktrîsên wêlsî]]
*# [[:Kategorî:Alava avakirina avahiyan]] → [[:Kategorî:Keresteyên avakirinê]]
*# [[:Kategorî:Alim dînî]] → [[:Kategorî:Alimên dînî]]
*# [[:Kategorî:Alîm li gorî binebeşê]] → [[:Kategorî:Alim li gorî binebeşê]]
*# [[:Kategorî:Alîm û akademisyen li gorî mijaran]] → [[:Kategorî:Alim û akademisyen li gorî mijaran]]
*# [[:Kategorî:Alîm û akademisyen]] → [[:Kategorî:Alim û akademisyen]]
*# [[:Kategorî:Alîmên dînî]] → [[:Kategorî:Alimên dînî]]
*# [[:Kategorî:Anarşî]] → [[:Kategorî:Anarşîzm]]
*# [[:Kategorî:Anatolya Navîn]] → [[:Kategorî:Anatolyaya Navîn]]
*# [[:Kategorî:Ansîklopedîstên ketelan]] → [[:Kategorî:Ensîklopedîstên ketelan]]
*# [[:Kategorî:Ansîklopedîstên swîsrî]] → [[:Kategorî:Ensîklopedîstên swîsrî]]
*# [[:Kategorî:Antigûa û Berbûda]] → [[:Kategorî:Antîgua û Berbûda]]
*# [[:Kategorî:Antropologên brîtanî]] → [[:Kategorî:Mirovnasên brîtanî]]
*# [[:Kategorî:Antîkomûnîzm]] → [[:Kategorî:Antîkomunîzm]]
*# [[:Kategorî:Apocynaceae]] → [[:Kategorî:Famîleya kinfan]]
*# [[:Kategorî:Apple Inc.]] → [[:Kategorî:Apple, Inc.]]
*# [[:Kategorî:Apîyolojî]] → [[:Kategorî:Apiyolojî]]
*# [[:Kategorî:Arizona (erdnîgarî)]] → [[:Kategorî:Arîzona (erdnîgarî)]]
*# [[:Kategorî:Arjantîn]] → [[:Kategorî:Arjentîn]]
*# [[:Kategorî:Arjantînî]] → [[:Kategorî:Arjentînî]]
*# [[:Kategorî:Arma]] → [[:Kategorî:Nîşan]]
*# [[:Kategorî:Article namespace templates]] → [[:Kategorî:Şablonên ji bo gotaran]]
*# [[:Kategorî:Articles which use infobox templates with no data rows]] → [[:Kategorî:Articles using infobox templates with no data rows]]
*# [[:Kategorî:Articles with multiple maintenance issues]] → [[:Kategorî:Gotarên bi gelek probleman]]
*# [[:Kategorî:Artuklu]] → [[:Kategorî:Ertuqî]]
*# [[:Kategorî:Artêşa Parastina ên Şoreşa Îslamî]] → [[:Kategorî:Artêşa Pasdaran a Şoreşa Îslamî ya Îranê]]
*# [[:Kategorî:Arşîvên li Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Arşîvên li Awistiryayê]]
*# [[:Kategorî:Asklipîos]] → [[:Kategorî:Asklêpios]]
*# [[:Kategorî:Astrofizîk]] → [[:Kategorî:Stêrfizîk]]
*# [[:Kategorî:Astrofîzîknas]] → [[:Kategorî:Stêrfîzîknas]]
*# [[:Kategorî:Astronom]] → [[:Kategorî:Stêrnas]]
*# [[:Kategorî:Astronomên DYAyê]] → [[:Kategorî:Stêrnasên amerîkî]]
*# [[:Kategorî:Astronomên ereb]] → [[:Kategorî:Stêrnasên ereb]]
*# [[:Kategorî:Astronomên fars]] → [[:Kategorî:Stêrnasên faris]]
*# [[:Kategorî:Astronomên hindî]] → [[:Kategorî:Stêrnasên hindistanî]]
*# [[:Kategorî:Astronomên jin]] → [[:Kategorî:Stêrnasên jin]]
*# [[:Kategorî:Astronomên kurd]] → [[:Kategorî:Stêrnasên kurd]]
*# [[:Kategorî:Astronomên misilman]] → [[:Kategorî:Stêrnasên misilman]]
*# [[:Kategorî:Astronomên swêdî]] → [[:Kategorî:Stêrnasên swêdî]]
*# [[:Kategorî:Astronomên tirk]] → [[:Kategorî:Stêrnasên tirk]]
*# [[:Kategorî:Astronomên yewnanî]] → [[:Kategorî:Stêrnasên yewnan]]
*# [[:Kategorî:Astronomî li Ûkraynayê]] → [[:Kategorî:Stêrnasî li Ûkraynayê]]
*# [[:Kategorî:Astronomî]] → [[:Kategorî:Stêrnasî]]
*# [[:Kategorî:Astronot]] → [[:Kategorî:Esmanger]]
*# [[:Kategorî:Asîd]] → [[:Kategorî:Tirşe]]
*# [[:Kategorî:Asûrî]] → [[:Kategorî:Suryanî]]
*# [[:Kategorî:Av li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Av li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Av li Walesê]] → [[:Kategorî:Av li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Avabûn 1663 li Înglistanê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1663an li Înglistanê]]
*# [[:Kategorî:Avabûn li gorî welat û hezarsalê]] → [[:Kategorî:Avabûn li gorî welat û hezarsalan]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 1890î li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1890î li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 1893an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1893an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 1901an li Norwêcê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1901ê li Norwêcê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 1901an li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1901ê li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 1901an]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1901ê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 1930î li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1930î li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 1938an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1938an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 1961ê li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1961ê li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 1970î li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1970î li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 1990î li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1990î li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 1996an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1996an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 2012an li Sûrîyê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 2012an li Sûriyê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 1ê li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 1ê li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 3an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 3an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 3an li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 3an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên li Kroatyayê li gorî hezarsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Xirwatistanê li gorî hezarsalan]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên li Kroatyayê li gorî sedsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Xirwatistanê li gorî sedsalan]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên li Portugalê li gorî dehsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Portûgalê li gorî dehsalan]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên li Portugalê li gorî hezarsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Portûgalê li gorî hezarsalan]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên li Portugalê li gorî salan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Portûgalê li gorî salan]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên li Portugalê li gorî sedsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Portûgalê li gorî sedsalan]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên li Walesê li gorî dehsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Wêlsê li gorî dehsalan]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên li Walesê li gorî hezarsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Wêlsê li gorî hezarsalan]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 11an li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 11an li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 19an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 19an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 20an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 20an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 20an li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 20an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 8an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 8an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avahiya dîrokî]] → [[:Kategorî:Avahiyên dîrokî]]
*# [[:Kategorî:Avahî li Berlînê]] → [[:Kategorî:Avahiyên li Berlînê]]
*# [[:Kategorî:Avahîsaz li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Mîmar li gorî neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Avahîsaz]] → [[:Kategorî:Mîmar]]
*# [[:Kategorî:Avahîsazên kurd]] → [[:Kategorî:Mîmarên kurd]]
*# [[:Kategorî:Avahîsazî]] → [[:Kategorî:Mîmarî]]
*# [[:Kategorî:Avûstûrya]] → [[:Kategorî:Awistirya]]
*# [[:Kategorî:Awayên rêvebirinan]] → [[:Kategorî:Şiklên birevêbirinê]]
*# [[:Kategorî:Awistralyayî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Awistralî li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Awistralyayî]] → [[:Kategorî:Awistralî]]
*# [[:Kategorî:Awistriya]] → [[:Kategorî:Awistirya]]
*# [[:Kategorî:Awustralya]] → [[:Kategorî:Awistralya]]
*# [[:Kategorî:Azerbeycan]] → [[:Kategorî:Azerbaycan]]
*# [[:Kategorî:Aşik]] → [[:Kategorî:Gede]]
*# [[:Kategorî:Aşîtî]] → [[:Kategorî:Aştî]]
*# [[:Kategorî:BIBSYS]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera BIBSYS]]
*# [[:Kategorî:BNE]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera BNE]]
*# [[:Kategorî:BNF]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera BNF]]
*# [[:Kategorî:Babel - Users by language]] → [[:Kategorî:Bikarhêner ziman]]
*# [[:Kategorî:Babîl - Bikarhênerên li gorî zimanê]] → [[:Kategorî:Bikarhêner ziman]]
*# [[:Kategorî:Bahamas]] → [[:Kategorî:Bahama]]
*# [[:Kategorî:Bajar û komûnên Basilicatayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Basilicatayê]]
*# [[:Kategorî:Bajaren parêzgeha Xorasana Rezewî]] → [[:Kategorî:Bajarên parêzgeha Xorasana Rezewî]]
*# [[:Kategorî:Bajarokên Hessen]] → [[:Kategorî:Bajarokên Hessenê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên Almanî]] → [[:Kategorî:Bajarên Almanyayê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Bajarên Awistiryayê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên Brazîlê]] → [[:Kategorî:Bajarên Brezîlê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên Danîmarkê]] → [[:Kategorî:Bajarên Danîmarkayê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên Kirmanşanê]] → [[:Kategorî:Bajarên parêzgeha Kirmaşanê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên Komara Çekî]] → [[:Kategorî:Bajarên Çekyayê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên Macaristanê]] → [[:Kategorî:Bajarên Mecaristanê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên Nemsayê]] → [[:Kategorî:Bajarên Awistriyayê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên Polendayê]] → [[:Kategorî:Bajarên Polonyayê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên Walesê]] → [[:Kategorî:Bajarên Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên herêma Emîliya Romanyayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Emîliya Romanyayê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên herêma Friuli-Venezia Giulia]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Friuli-Venezia Giulia]]
*# [[:Kategorî:Bajarên herêma Kampaniyayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Kampaniyayê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên herêma Lombardiyayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Lombardiyayê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên herêma Markeyê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Markeyê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên herêma Molîzeyê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Molîzeyê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên herêma Piemontê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Piemontê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên herêma Pugliayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Pugliayê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên herêma Trentino-Alto Adige/Südtirolê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Trentino-Alto Adige/Südtirolê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên herêma Umbriyayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Umbriyayê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên herêma Venetoyê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Venetoyê]]
*# [[:Kategorî:Balindeyên wîçwîçokan]] → [[:Kategorî:Fîkar]]
*# [[:Kategorî:Bandora civakî]] → [[:Kategorî:Tesîra civakî]]
*# [[:Kategorî:Bangeşe li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Propaganda li gorî neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Bangeşe li Îranê]] → [[:Kategorî:Propaganda li Îranê]]
*# [[:Kategorî:Bangeşe]] → [[:Kategorî:Propaganda]]
*# [[:Kategorî:Bangladeş]] → [[:Kategorî:Bengladeş]]
*# [[:Kategorî:Bangladeşî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Bengladeşî li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Bangladeşî]] → [[:Kategorî:Bengladeşî]]
*# [[:Kategorî:Bedlîs (navend)]] → [[:Kategorî:Bidlîs (navend)]]
*# [[:Kategorî:Bedlîs]] → [[:Kategorî:Bidlîs]]
*# [[:Kategorî:Bees (bîrdozî)]] → [[:Kategorî:Be's (bîrdozî)]]
*# [[:Kategorî:Berhem li gorî nivîskarên awistirî]] → [[:Kategorî:Berhemên nivîskarên awistirî]]
*# [[:Kategorî:Berhem li gorî nivîskarên swêdî]] → [[:Kategorî:Berhemên nivîskarên swêdî]]
*# [[:Kategorî:Berhemên 2001an]] → [[:Kategorî:Berhemên 2001ê]]
*# [[:Kategorî:Berhemên japonan]] → [[:Kategorî:Berhemên japoniyan]]
*# [[:Kategorî:Bernamenûsên kurd]] → [[:Kategorî:Bernamenivîsên kurd]]
*# [[:Kategorî:Bestekarên kroatî]] → [[:Kategorî:Bestekarên xirwat]]
*# [[:Kategorî:Bexşên parêzgeha Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Nahiyeyên parêzgeha Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Bexşên Îranê]] → [[:Kategorî:Nahiyeyên Îranê]]
*# [[:Kategorî:Bexşên şaristana Sineyê]] → [[:Kategorî:Nahiyeyên navçeya Sineyê]]
*# [[:Kategorî:Bexşên şaristana Ûrmiyeyê]] → [[:Kategorî:Nahiyeyên Ûrmiyeyê (navçe)]]
*# [[:Kategorî:Beşên psîkolojiyê]] → [[:Kategorî:Beşên derûnnasiyê]]
*# [[:Kategorî:Bijîşkên fars]] → [[:Kategorî:Bijîşkên faris]]
*# [[:Kategorî:Bijîşkên yewnanî]] → [[:Kategorî:Bijîşkên yewnan]]
*# [[:Kategorî:Bikarhênerê kurd]] → [[:Kategorî:Bikarhênerên kurd]]
*# [[:Kategorî:Binebeşên zanista siyasetê]] → [[:Kategorî:Binebeşên siyasetnasiyê]]
*# [[:Kategorî:Blogerên polon]] → [[:Kategorî:Blogerên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Blogerên walesî]] → [[:Kategorî:Blogerên wêlsî]]
*# [[:Kategorî:Bolîvîa]] → [[:Kategorî:Bolîvya]]
*# [[:Kategorî:Bomhemya]] → [[:Kategorî:Bohemya]]
*# [[:Kategorî:Bordèu]] → [[:Kategorî:Bordo]]
*# [[:Kategorî:Brazîl]] → [[:Kategorî:Brezîl]]
*# [[:Kategorî:Brazîlî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Brezîlî li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Brazîlî]] → [[:Kategorî:Brezîlî]]
*# [[:Kategorî:Burkîna Fazo]] → [[:Kategorî:Burkîna Faso]]
*# [[:Kategorî:Bîrdozî]] → [[:Kategorî:Îdeolojî]]
*# [[:Kategorî:Bûyer li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Bûyer li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Bûyer li Portugalê]] → [[:Kategorî:Bûyer li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Bûyer li Walesê]] → [[:Kategorî:Bûyer li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Bûyerên dîrokî li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Bûyerên dîrokî li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Bûyerên dîrokî li Portugalê]] → [[:Kategorî:Bûyerên dîrokî li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:CDU]] → [[:Kategorî:Yekîtiya Demokratên Xiristiyan a Almanyayê]]
*# [[:Kategorî:CS1 American English-language sources (en-us)]] → [[:Kategorî:CS1 îngilîziya amerîkî-language sources (en-us)]]
*# [[:Kategorî:CS1 British English-language sources (en-gb)]] → [[:Kategorî:CS1 îngilîziya brîtanî-language sources (en-gb)]]
*# [[:Kategorî:CS1 Canadian English-language sources (en-ca)]] → [[:Kategorî:CS1 îngilîziya kanadayî-language sources (en-ca)]]
*# [[:Kategorî:CS1 English-language sources (en)]] → [[:Kategorî:CS1 îngilîzî-language sources (en)]]
*# [[:Kategorî:CS1 European Spanish-language sources (es-es)]] → [[:Kategorî:CS1 spanî (Ewropa)-language sources (es-es)]]
*# [[:Kategorî:CS1 indonezî-language sources (id)]] → [[:Kategorî:CS1 endonezî-language sources (id)]]
*# [[:Kategorî:CS1 uses Korean-language script (ko)]] → [[:Kategorî:CS1 uses koreyî-language script (ko)]]
*# [[:Kategorî:CS1 uses rusî-language script (ru)]] → [[:Kategorî:CS1 uses rûsî-language script (ru)]]
*# [[:Kategorî:CS1 îngilîziya amerîkî-language sources (en)]] → [[:Kategorî:CS1 îngilîziya amerîkî-language sources (en-us)]]
*# [[:Kategorî:Cardiff]] → [[:Kategorî:Kardîf]]
*# [[:Kategorî:Cejnên êzîdiyan]] → [[:Kategorî:Cejnên êzdiyan]]
*# [[:Kategorî:Ceng li gorî şêwazan]] → [[:Kategorî:Cureyên şer]]
*# [[:Kategorî:Cihên arkeolojîkên li Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Şûnewarên Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Cihên dîrokî li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Cihên dîrokî li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Cihên merkezî li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Cihên merkezî li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Cihên turîstîk li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk li gorî parzemînan]]
*# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk li Îtalyayê]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk li Îtalyayê]]
*# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk ên Ewropayê li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk ên Ewropayê li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk ên Ewropayê]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk ên Ewropayê]]
*# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk]]
*# [[:Kategorî:Citation Style 1 templates]] → [[:Kategorî:Şablonên Çavkaniyên Stîl 1]]
*# [[:Kategorî:Citation Style 1 translation templates]] → [[:Kategorî:Şablonên Çavkaniyên Stîl 1 yên tercimekirinê]]
*# [[:Kategorî:Citation and verifiability maintenance templates]] → [[:Kategorî:Şablonên çavdêriyê ji bo çavkanî û teyîdkirinê]]
*# [[:Kategorî:Citation templates]] → [[:Kategorî:Şablonên çavkaniyan]]
*# [[:Kategorî:Civaka Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Civaka Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Civaka Walesê]] → [[:Kategorî:Civaka Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Classification templates]] → [[:Kategorî:Şablonên sinifandinê]]
*# [[:Kategorî:Cleanup templates]] → [[:Kategorî:Şablonên paqijkirinê]]
*# [[:Kategorî:Cureya wêjeyî]] → [[:Kategorî:Cureyê wêjeyî]]
*# [[:Kategorî:Cureyên tûrîzmê]] → [[:Kategorî:Cureyên turîzmê]]
*# [[:Kategorî:Cêwîyên yewnan]] → [[:Kategorî:Cêwiyên yewnan]]
*# [[:Kategorî:Cîhadvan]] → [[:Kategorî:Micahîd]]
*# [[:Kategorî:Dabeşkirina îdarî ya asta duyem li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Dabeşkirinên îdarî yên asta duyem li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Dabeşkirinên siyayî yên DYAyê]] → [[:Kategorî:Dabeşkirinên siyasî yên DYAyê]]
*# [[:Kategorî:Dabeşkirinên îdarî li gorî dûgelan]] → [[:Kategorî:Dabeşkirinên îdarî li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Dada leşkerî]] → [[:Kategorî:Dadweriya leşkerî]]
*# [[:Kategorî:Dadgehên Albanyayê]] → [[:Kategorî:Dadgehên li Albanyayê]]
*# [[:Kategorî:Dadgehên Awistiryayê]] → [[:Kategorî:Dadgehên li Awistiryayê]]
*# [[:Kategorî:Dadgehên Awistralyayê]] → [[:Kategorî:Dadgehên li Awistralyayê]]
*# [[:Kategorî:Dadgehên Belçîkayê]] → [[:Kategorî:Dadgehên li Belçîkayê]]
*# [[:Kategorî:Dadgehên Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Dadgehên li Tirkiyeyê]]
*# [[:Kategorî:Dadgehên Yewnanistanê]] → [[:Kategorî:Dadgehên li Yewnanistanê]]
*# [[:Kategorî:Dadgehên li Kenya]] → [[:Kategorî:Dadgehên li Kenyayê]]
*# [[:Kategorî:Dadweriya mafên telîfê]] → [[:Kategorî:Dadweriya mafê daneriyê]]
*# [[:Kategorî:Daneya Komputerê]] → [[:Kategorî:Daneyên komputerê]]
*# [[:Kategorî:Danserên kamboçyayî]] → [[:Kategorî:Danserên kambocayî]]
*# [[:Kategorî:Danserên skotlendî mêr]] → [[:Kategorî:Danserên skotlendî yên mêr]]
*# [[:Kategorî:Danserên yewnan yên jin]] → [[:Kategorî:Danserên yewnan ên jin]]
*# [[:Kategorî:Danserên îngilîz yên mêr]] → [[:Kategorî:Danserên îngilîz ên mêr]]
*# [[:Kategorî:Daxwazên yekkirina dîrokê]] → [[:Kategorî:Yekkirina dîrokê]]
*# [[:Kategorî:Dehsal li Portugalê]] → [[:Kategorî:Dehsal li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Dem]] → [[:Kategorî:Zeman]]
*# [[:Kategorî:Departement]] → [[:Kategorî:Departmen]]
*# [[:Kategorî:Departmanên Fransayê]] → [[:Kategorî:Departementên Fransayê]]
*# [[:Kategorî:Deryaya Azov]] → [[:Kategorî:Deryaya Azovê]]
*# [[:Kategorî:Derûnnas]] → [[:Kategorî:Psîkolog]]
*# [[:Kategorî:Destpêkirinên 1901an]] → [[:Kategorî:Destpêkirinên 1901ê]]
*# [[:Kategorî:Destpêkirinên hezarsala 2yem]] → [[:Kategorî:Destpêkirinên hezarsala 2an]]
*# [[:Kategorî:Destpêkirinên sedsala 21an]] → [[:Kategorî:Destpêkirinên sedsala 21ê]]
*# [[:Kategorî:Dewletên DYA]] → [[:Kategorî:Dewletên DYAyê]]
*# [[:Kategorî:Dewletên berê li gorî şiklê birêvebirinê]] → [[:Kategorî:Dewletên dîrokî li gorî şiklê birêvebirinê]]
*# [[:Kategorî:Dewletên biniqaş]] → [[:Kategorî:Herêmên binîqaş]]
*# [[:Kategorî:Dewletên kurda]] → [[:Kategorî:Dewletên kurdan]]
*# [[:Kategorî:Dewê Xinis]] → [[:Kategorî:Xinûs]]
*# [[:Kategorî:Dezgehên birêvebirinê]] → [[:Kategorî:Dezgehên hikûmetê]]
*# [[:Kategorî:Diana, prensesa Wales]] → [[:Kategorî:Diana, prensesa Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Documentation assistance templates]] → [[:Kategorî:Şablonên alîkar ji bo belgekirinê]]
*# [[:Kategorî:Documentation see also templates]] → [[:Kategorî:Şablonên belgekirinê yên binêre herwiha]]
*# [[:Kategorî:Documentation templates]] → [[:Kategorî:Şablonên belgekirinê]]
*# [[:Kategorî:Dotmîrên swîsreyî]] → [[:Kategorî:Dotmîrên swîsrî]]
*# [[:Kategorî:Dozger]] → [[:Kategorî:Dozgêr]]
*# [[:Kategorî:Dozgerên kurd]] → [[:Kategorî:Dozgêrên kurd]]
*# [[:Kategorî:Doğu Anadolu Bölgesi]] → [[:Kategorî:Herêma Rojhilatê Anatolyayê]]
*# [[:Kategorî:Drag queen]] → [[:Kategorî:Dragqueen]]
*# [[:Kategorî:Dêrên Çiyayên Athosê]] → [[:Kategorî:Dêrên Çiyayê Athosê]]
*# [[:Kategorî:Dîgor]] → [[:Kategorî:Dîxor]]
*# [[:Kategorî:Dînnasî]] → [[:Kategorî:Îlahiyat]]
*# [[:Kategorî:Dîroka Cihûyan li Ewropayê]] → [[:Kategorî:Dîroka cihûyan li Ewropayê]]
*# [[:Kategorî:Dîroka Jenev ê]] → [[:Kategorî:Dîroka Jenevê]]
*# [[:Kategorî:Dîroka Kroatyayê li gorî mijaran]] → [[:Kategorî:Dîroka Xirwatistanê li gorî mijaran]]
*# [[:Kategorî:Dîroka Kroatyayê li gorî serdeman]] → [[:Kategorî:Dîroka Xirwatistanê li gorî serdeman]]
*# [[:Kategorî:Dîroka Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Dîroka Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Dîroka Portugalê li gorî serdeman]] → [[:Kategorî:Dîroka Portûgalê li gorî serdeman]]
*# [[:Kategorî:Dîroka Portugalê]] → [[:Kategorî:Dîroka Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Dîroka Rojavayê Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Dîroka Rojavaya Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Dîroka Walesê li gorî serdeman]] → [[:Kategorî:Dîroka Wêlsê li gorî serdeman]]
*# [[:Kategorî:Dîroka Walesê]] → [[:Kategorî:Dîroka Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Dîroka dadweriyê]] → [[:Kategorî:Dîroka dadê]]
*# [[:Kategorî:Dîroka dînê li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Dîroka dîn li gorî parzemînan]]
*# [[:Kategorî:Dîroka leşkerî ya Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Dîroka leşkerî ya Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Dîroka Îsraelê]] → [[:Kategorî:Dîroka Îsraêlê]]
*# [[:Kategorî:Dîroknasên fars]] → [[:Kategorî:Dîroknasên faris]]
*# [[:Kategorî:Dîroknasên polon]] → [[:Kategorî:Dîroknasên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Dîrokzan]] → [[:Kategorî:Dîroknas]]
*# [[:Kategorî:Dîzayner li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Sêwirîner li gorî neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Dîzayner]] → [[:Kategorî:Sêwirîner]]
*# [[:Kategorî:Edalet]] → [[:Kategorî:Dadmendî]]
*# [[:Kategorî:Edaleta tawanî]] → [[:Kategorî:Dadmendiya sizayî]]
*# [[:Kategorî:Edebiyatvanên kurd]] → [[:Kategorî:Wêjevanên kurd]]
*# [[:Kategorî:Efrîka]] → [[:Kategorî:Afrîka]]
*# [[:Kategorî:Efrîqa]] → [[:Kategorî:Afrîka]]
*# [[:Kategorî:Efrîqaya Başûr]] → [[:Kategorî:Afrîkaya Başûr]]
*# [[:Kategorî:Elbîstan]] → [[:Kategorî:Albistan]]
*# [[:Kategorî:Elewiyên tirk]] → [[:Kategorî:Tirkên elewî]]
*# [[:Kategorî:Elewî li gorî neteweyê]] → [[:Kategorî:Elewî li gorî neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Elmanya]] → [[:Kategorî:Almanya]]
*# [[:Kategorî:Elî Xaminêyî]] → [[:Kategorî:Elî Xamineyî]]
*# [[:Kategorî:Emerîkaya Başûr]] → [[:Kategorî:Amerîkaya Başûr]]
*# [[:Kategorî:Emerîkî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Amerîkî li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Emerîkî]] → [[:Kategorî:Amerîkî]]
*# [[:Kategorî:Emîrtiyên Erebî yên Yekbûyî]] → [[:Kategorî:Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]]
*# [[:Kategorî:Endamê Konseya Ewropayê]] → [[:Kategorî:Endamên Konseya Ewropayê]]
*# [[:Kategorî:Endamên G20yê]] → [[:Kategorî:Endamên G20ê]]
*# [[:Kategorî:Endamên akademiyên netewî]] → [[:Kategorî:Endamên akademiyên neteweyî]]
*# [[:Kategorî:Endazyar]] → [[:Kategorî:Endezyar]]
*# [[:Kategorî:Endazyarên alman]] → [[:Kategorî:Endezyarên alman]]
*# [[:Kategorî:Endazyarên elman]] → [[:Kategorî:Endezyarên alman]]
*# [[:Kategorî:Endustriyên xizmetê li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Endustriyên xizmetê li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Endustrlî li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Endustrî li gorî parzemînan]]
*# [[:Kategorî:Endustrî li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Endustrî li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Enerjî]] → [[:Kategorî:Wize]]
*# [[:Kategorî:Ensîklopediyên serhêl]] → [[:Kategorî:Ensîklopediyên înternetê]]
*# [[:Kategorî:Erdhejên li DYA'yê]] → [[:Kategorî:Erdhejên li DYAyê]]
*# [[:Kategorî:Erdhejên Şîleyê]] → [[:Kategorî:Erdhejên li Şîleyê]]
*# [[:Kategorî:Erdnasên fars]] → [[:Kategorî:Erdnîgarnasên faris]]
*# [[:Kategorî:Erdnigariya Bulgaristanê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Bulgaristanê]]
*# [[:Kategorî:Erdnigariya Qirgizistanê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Qirgizistanê]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Awistiryayê]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya Brazîlê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Brezîlê]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya Fransayê li gorî departmanan]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Fransayê li gorî departementan]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya Hessen]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Hessenê]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya Holandayê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Holendayê]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya Komara Çekî]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Çekyayê]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya Nemsayê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Awistiryayê]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya Rojavayê Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Rojavaya Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya Sudanê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Sûdanê]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya Walesê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya tûrîzmê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya turîzmê]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya yewnana kevnare]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Yewnanistana kevnare]]
*# [[:Kategorî:Erdzanî]] → [[:Kategorî:Erdnasî]]
*# [[:Kategorî:Erzirom]] → [[:Kategorî:Erzîrom]]
*# [[:Kategorî:Escalloniaceae]] → [[:Kategorî:Famîleya eskalonyayan]]
*# [[:Kategorî:Esmangerên polon]] → [[:Kategorî:Esmangerên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Estonî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Eston li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Estonî]] → [[:Kategorî:Eston]]
*# [[:Kategorî:Eyûbiyan]] → [[:Kategorî:Eyûbî]]
*# [[:Kategorî:Ezman]] → [[:Kategorî:Esman]]
*# [[:Kategorî:Eşîrên Rojavayê Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Eşîrên Rojavaya Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:FAST]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera FAST]]
*# [[:Kategorî:Famîleya keweran]] → [[:Kategorî:Famîleya şêfeletan]]
*# [[:Kategorî:Famîleya sosinên Înka]] → [[:Kategorî:Famîleya sosinên înka]]
*# [[:Kategorî:Fas]] → [[:Kategorî:Maroko]]
*# [[:Kategorî:Faunaya Okyanûsya]] → [[:Kategorî:Faunaya Okanûsiyayê]]
*# [[:Kategorî:Faunaya Çemê Dîcleyê]] → [[:Kategorî:Faunaya Dîcleyê]]
*# [[:Kategorî:Faunaya Çemê Firatê]] → [[:Kategorî:Faunaya Firatê]]
*# [[:Kategorî:Felsefevanên kurd]] → [[:Kategorî:Fîlozofên kurd]]
*# [[:Kategorî:Felsefevanên tirk]] → [[:Kategorî:Fîlozofên tirk]]
*# [[:Kategorî:Felsefeya dadweriyê]] → [[:Kategorî:Felsefeya dadê]]
*# [[:Kategorî:Femînîst]] → [[:Kategorî:Femînîzm]]
*# [[:Kategorî:Fiqihzan]] → [[:Kategorî:Fiqihnas]]
*# [[:Kategorî:Fiqihzanên kurd]] → [[:Kategorî:Fiqihnasên kurd]]
*# [[:Kategorî:Firaq]] → [[:Kategorî:Firax]]
*# [[:Kategorî:Firmesun]] → [[:Kategorî:Fîlozof]]
*# [[:Kategorî:Firokevan]] → [[:Kategorî:Pîlot]]
*# [[:Kategorî:Firîşte di Pirtûka Henox de]] → [[:Kategorî:Firîşteyên di Pirtûka Henox de]]
*# [[:Kategorî:Fizîknas ereb]] → [[:Kategorî:Fizîknasên ereb]]
*# [[:Kategorî:Fizîknasên fars]] → [[:Kategorî:Fizîknasên faris]]
*# [[:Kategorî:Fizîknasên polon]] → [[:Kategorî:Fizîknasên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Fizîkvanên kurd]] → [[:Kategorî:Fizîknasên kurd]]
*# [[:Kategorî:Formata dosyayên]] → [[:Kategorî:Formata faylê]]
*# [[:Kategorî:Fotokêş]] → [[:Kategorî:Wênegir]]
*# [[:Kategorî:Fotokêşên îtalî]] → [[:Kategorî:Wênegirên îtalî]]
*# [[:Kategorî:Futbol Amerîkî]] → [[:Kategorî:Futbola amerîkî]]
*# [[:Kategorî:Fîlmên 2001]] → [[:Kategorî:Fîlmên 2001ê]]
*# [[:Kategorî:Fîlmên 2005]] → [[:Kategorî:Fîlmên 2005an]]
*# [[:Kategorî:Fîlmên honaka zanistiyê]] → [[:Kategorî:Fîlmên honaka zanistî]]
*# [[:Kategorî:Fîlmên li ser xwekujiyê]] → [[:Kategorî:Fîlmên li ser xwekuştinê]]
*# [[:Kategorî:Fîlmên superlehengên afroamerîkan]] → [[:Kategorî:Fîlmên superlehengên afroamerîkî]]
*# [[:Kategorî:Fîlmên îranê]] → [[:Kategorî:Fîlmên îranî]]
*# [[:Kategorî:Fîlozofên skotlandî]] → [[:Kategorî:Fîlozofên skotlendî]]
*# [[:Kategorî:Fîlozofên yewnanî]] → [[:Kategorî:Fîlozofên yewnan]]
*# [[:Kategorî:Fîlîpînî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Filîpînî li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Fîlîpînî]] → [[:Kategorî:Filîpînî]]
*# [[:Kategorî:Fîziyolojî]] → [[:Kategorî:Fizyolojî]]
*# [[:Kategorî:Fîzîknasên brîtanî]] → [[:Kategorî:Fizîknasên brîtanî]]
*# [[:Kategorî:Fîzîkzanên ereb]] → [[:Kategorî:Fizîknasên ereb]]
*# [[:Kategorî:GND]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera GND]]
*# [[:Kategorî:Generic WikiProject templates]] → [[:Kategorî:Şablonên Wîkîprojeyan]]
*# [[:Kategorî:Gernas]] → [[:Kategorî:Leheng]]
*# [[:Kategorî:Gerîlayên Kurd di şer de hatin kuştin]] → [[:Kategorî:Gerîlayên kurd di şer de hatin kuştin]]
*# [[:Kategorî:Girtîgehên Iraqê]] → [[:Kategorî:Girtîgehên li Iraqê]]
*# [[:Kategorî:Giyanewer]] → [[:Kategorî:Jiyan]]
*# [[:Kategorî:Globalîzasyona çandî]] → [[:Kategorî:Cîhanîbûna çandî]]
*# [[:Kategorî:Golên Anatolya Navîn]] → [[:Kategorî:Golên Anatolyaya Navîn]]
*# [[:Kategorî:Gotara bi Xwarîn]] → [[:Kategorî:Gotara bi Xwarîn]]
*# [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûr]] → [[:Kategorî:Gotarên bi kurdiya başûr]]
*# [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya navendî]] → [[:Kategorî:Gotara bi soranî]]
*# [[:Kategorî:Gotara bi zaravayên kurdî]] → [[:Kategorî:Gotarên bi zaravayên din]]
*# [[:Kategorî:Gotara bijartî]] → [[:Kategorî:Gotarên bijartî]]
*# [[:Kategorî:Gotarên Fransayê yên bi muhîmiya Herî kêm]] → [[:Kategorî:Gotarên Fransayê bi muhîmiya Herî kêm]]
*# [[:Kategorî:Gotarên Fransayê yên bi sinifa NA]] → [[:Kategorî:Gotarên Fransayê bi sinifa NA]]
*# [[:Kategorî:Gotarên bi "Agahîdank Bajar" û koordînatê]] → [[:Kategorî:Gotarên bi "Agahîdank bajar" û koordînatê]]
*# [[:Kategorî:Gotarên bi "Infobox Navçe" û koordînatê]] → [[:Kategorî:Gotarên bi "Agahîdank navçe" û koordînatê]]
*# [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera WORLDCATID]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera WorldCat Entities]]
*# [[:Kategorî:Gotarên bi wergerandina xirab]] → [[:Kategorî:Rûpelên bi wergerandina xirab]]
*# [[:Kategorî:Gotarên bingehîn bi Nesinifandî]] → [[:Kategorî:Gotarên bingehîn ên nehatine sinifandin]]
*# [[:Kategorî:Gotarên bê çavkanî]] → [[:Kategorî:Gotarên bêçavkanî]]
*# [[:Kategorî:Gotarên ku divê werin sererastkirin]] → [[:Kategorî:Gotarên ku divê werin paqijkirin]]
*# [[:Kategorî:Gotarên ku ne ensîklopedîk in]] → [[:Kategorî:Gotarên bi navdariya ne eşkere]]
*# [[:Kategorî:Gotarên ku werin sererastkirin]] → [[:Kategorî:Gotarên ku divê werin sererastkirin]]
*# [[:Kategorî:Goştê berazê]] → [[:Kategorî:Goştê berazan]]
*# [[:Kategorî:Gundistanên şaristana Ûrmiyeyê]] → [[:Kategorî:Gundistanên Ûrmiyeyê (navçe)]]
*# [[:Kategorî:Gundên Depeyê]] → [[:Kategorî:Gundên Depê]]
*# [[:Kategorî:Gundên Kuluyê]] → [[:Kategorî:Gundên Qulekê]]
*# [[:Kategorî:Gundên Melkişîyê]] → [[:Kategorî:Gundên Melkişiyê]]
*# [[:Kategorî:Gundên Pirsûsê]] → [[:Kategorî:Gundên Sirûcê]]
*# [[:Kategorî:Gundên Silîvana]] → [[:Kategorî:Gundên Mirgewerê]]
*# [[:Kategorî:Gundên noqavkirî bi sedema Projeya Başûrê Rojhilata Anatoliyayê (GAP)]] → [[:Kategorî:Cihên noqavkirî bi sedema Projeya Başûrê Rojhilata Anatoliyayê (GAP)]]
*# [[:Kategorî:Gundên parêzgeha Dêrsimê]] → [[:Kategorî:Gundên Dêrsimê (parêzgeh)]]
*# [[:Kategorî:Gundên Çaypareê]] → [[:Kategorî:Gundên Çaypareyê]]
*# [[:Kategorî:Gundên çaypareyê]] → [[:Kategorî:Gundên Çaypareyê]]
*# [[:Kategorî:Gundên çaypareê]] → [[:Kategorî:Gundên Çaypareyê]]
*# [[:Kategorî:Gundên şaristana Şot]] → [[:Kategorî:Gundên Şotê (navçe)]]
*# [[:Kategorî:Gundên şaristana Şotê]] → [[:Kategorî:Gundên Şotê (navçe)]]
*# [[:Kategorî:Gûatêmala]] → [[:Kategorî:Guatemala]]
*# [[:Kategorî:Gûatêmalî]] → [[:Kategorî:Guatemalî]]
*# [[:Kategorî:Güneydoğu Anadolu Bölgesi]] → [[:Kategorî:Herêma Başûrê Rojhilatê Anatolyayê]]
*# [[:Kategorî:Hedîsvanê fars]] → [[:Kategorî:Hedîsvanên faris]]
*# [[:Kategorî:Hedîsvanên fars]] → [[:Kategorî:Hedîsvanên faris]]
*# [[:Kategorî:Helbestvan li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Helbestvan li gorî neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Helbestvanên fars]] → [[:Kategorî:Helbestvanên faris]]
*# [[:Kategorî:Helbestvanên fînlandî]] → [[:Kategorî:Helbestvanên fînlendî]]
*# [[:Kategorî:Helbestvanên kurd Xorasanê]] → [[:Kategorî:Helbestvanên kurdên Xorasanê]]
*# [[:Kategorî:Helbestvanên polon]] → [[:Kategorî:Helbestvanên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Helbestvanên romantîkê]] → [[:Kategorî:Helbestvanên romantîk]]
*# [[:Kategorî:Helbestvanên zimanê farsî]] → [[:Kategorî:Helbestvanên zimanê farisî]]
*# [[:Kategorî:Helbestvanên şîlîyî]] → [[:Kategorî:Helbestvanên şîliyî]]
*# [[:Kategorî:Hemîd Kerzeî]] → [[:Kategorî:Hamid Kerzay]]
*# [[:Kategorî:Hemû gotarên reklamî]] → [[:Kategorî:Hemû gotarên wekî reklamê]]
*# [[:Kategorî:Hemû rûpelên bi kêm girêdanan]] → [[:Kategorî:Hemû gotarên bi kêm girêdanan]]
*# [[:Kategorî:Hemû rûpelên bi kêm girêdanên]] → [[:Kategorî:Hemû rûpelên bi kêm girêdanan]]
*# [[:Kategorî:Hemû şirket]] → [[:Kategorî:Şirket]]
*# [[:Kategorî:Herpetologî]] → [[:Kategorî:Herpetolojî]]
*# [[:Kategorî:Herêmên Holandayê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Holendayê]]
*# [[:Kategorî:Herêmên Holendayê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Holendayê]]
*# [[:Kategorî:Herêmên Komara Çekî]] → [[:Kategorî:Herêmên Çekyayê]]
*# [[:Kategorî:Herêmên Yewnanistanê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Yewnanistanê]]
*# [[:Kategorî:Herêmên dîrokî li Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Herêmên dîrokî yên Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Hewanasî]] → [[:Kategorî:Meteorolojî]]
*# [[:Kategorî:Heywanên çîrokî]] → [[:Kategorî:Heywanên mîtolojîk]]
*# [[:Kategorî:Hezarsal li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Hezarsal li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Hezarsal li Portugalê]] → [[:Kategorî:Hezarsal li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Hezarsal li Walesê]] → [[:Kategorî:Hezarsal li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Hezarsala 1em]] → [[:Kategorî:Hezarsala 1ê]]
*# [[:Kategorî:Hezarsala 1ê li Portugalê]] → [[:Kategorî:Hezarsala 1ê li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Hezarsala 2an li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Hezarsala 2an li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Hezarsala 2an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Hezarsala 2an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Hezarsala 2yem]] → [[:Kategorî:Hezarsala 2an]]
*# [[:Kategorî:Hezarsala 3an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Hezarsala 3an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Hezarsala 3an li Walesê]] → [[:Kategorî:Hezarsala 3an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Hezzo]] → [[:Kategorî:Hezo]]
*# [[:Kategorî:Hikûmdarên Asyayê]] → [[:Kategorî:Hikûmdarên li Asyayê]]
*# [[:Kategorî:Hikûmeta Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Hikûmeta Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Hilanok]] → [[:Kategorî:Asansor]]
*# [[:Kategorî:Hochsauerland]] → [[:Kategorî:Hochsauerlandkreis]]
*# [[:Kategorî:Homoseksuelî]] → [[:Kategorî:Hevzayendîtî]]
*# [[:Kategorî:Huner li Walesê]] → [[:Kategorî:Huner li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Hunermendê Operayê]] → [[:Kategorî:Hunermendê operayê]]
*# [[:Kategorî:Hunermendê operayê]] → [[:Kategorî:Hunermendên operayê]]
*# [[:Kategorî:Hunermendên hindî]] → [[:Kategorî:Hunermendên hindistanî]]
*# [[:Kategorî:Hunermendên ji Cardiffê]] → [[:Kategorî:Hunermendên ji Kardîfê]]
*# [[:Kategorî:Hunermendên jin ên bîseksuel]] → [[:Kategorî:Hunermendên bîseksuel ên jin]]
*# [[:Kategorî:Hunermendên kurd Xorasanê]] → [[:Kategorî:Hunermendên kurdên Xorasanê]]
*# [[:Kategorî:Hunerên ahengê li Walesê]] → [[:Kategorî:Hunerên ahengê li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Hêzên esmanî yên Brîtanyayê]] → [[:Kategorî:Hêzên Esmanî yên Brîtanyayê]]
*# [[:Kategorî:Hêzên esmanî yên Keyaniyê]] → [[:Kategorî:Hêzên esmanî yên Brîtanyayê]]
*# [[:Kategorî:ISNI]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera ISNI]]
*# [[:Kategorî:Infobox]] → [[:Kategorî:Agahîdank]]
*# [[:Kategorî:Japonya]] → [[:Kategorî:Japon]]
*# [[:Kategorî:Jazz]] → [[:Kategorî:Caz]]
*# [[:Kategorî:Jidayikbun 1970]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1970]]
*# [[:Kategorî:Jidayikbûn hezarsala 2yem]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn hezarsala 2an]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 0î b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 0î b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 10 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 10 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 100 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 100 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1000î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1000î]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1001]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1001]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1002]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1002]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1003]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1003]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1004]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1004]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1005]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1005]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1006]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1006]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1007]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1007]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1008]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1008]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1009]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1009]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 100]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 100]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 100î b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 100î b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 100î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 100î]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1010]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1010]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1010î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1010î]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1012]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1012]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1013]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1013]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1014]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1014]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1015]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1015]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1016]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1016]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1017]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1017]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1018]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1018]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1019]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1019]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1020]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1020]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1020î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1020î]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1021]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1021]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1022]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1022]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1023]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1023]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1024]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1024]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1025]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1025]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1026]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1026]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1027]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1027]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1028]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1028]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1029]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1029]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1030]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1030]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1030î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1030î]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1031]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1031]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1032]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1032]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1033]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1033]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1034]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1034]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1035]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1035]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1036]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1036]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1037]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1037]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1038]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1038]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1039]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1039]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1040]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1040]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1040î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1040î]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1041]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1041]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1042]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1042]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1043]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1043]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1044]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1044]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1045]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1045]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1046]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1046]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1047]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1047]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1048]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1048]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1049]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1049]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1050]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1050]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1050î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1050î]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1051]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1051]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1052]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1052]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1053]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1053]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1054]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1054]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1055]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1055]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1056]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1056]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1057]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1057]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1058]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1058]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1059]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1059]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 106 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 106 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1060]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1060]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1061]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1061]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1062]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1062]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1063]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1063]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1064]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1064]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1065]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1065]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1066]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1066]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1067]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1067]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1068]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1068]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1069]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1069]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1070]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1070]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1071]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1071]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1072]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1072]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1073]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1073]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1074]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1074]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1075]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1075]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1076]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1076]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1077]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1077]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1078]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1078]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1079]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1079]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1080]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1080]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1081]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1081]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1082]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1082]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1083]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1083]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1084]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1084]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1085]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1085]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1086]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1086]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1087]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1087]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1088]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1088]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1089]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1089]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1090]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1090]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1091]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1091]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1092]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1092]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1093]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1093]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1094]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1094]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1095]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1095]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1096]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1096]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1097]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1097]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1098]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1098]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1099]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1099]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1100]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1100]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1101]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1101]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1102]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1102]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1103]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1103]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1104]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1104]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1105]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1105]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1106]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1106]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1107]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1107]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1108]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1108]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1109]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1109]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1110]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1110]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1111]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1111]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1112]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1112]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1113]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1113]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1114]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1114]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1115]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1115]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1116]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1116]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1117]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1117]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1118]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1118]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1119]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1119]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1120]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1120]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1121]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1121]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1122]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1122]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1123]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1123]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1124]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1124]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1125]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1125]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1126]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1126]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1127]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1127]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1128]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1128]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1129]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1129]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1130]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1130]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1131]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1131]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1132]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1132]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1133]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1133]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1134]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1134]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1135]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1135]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1136]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1136]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1137]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1137]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1138]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1138]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1139]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1139]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1140]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1140]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1141]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1141]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1142]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1142]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1143]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1143]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1144]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1144]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1145]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1145]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1146]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1146]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1147]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1147]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1148]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1148]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1149]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1149]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1150]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1150]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1151]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1151]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1152]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1152]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1153]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1153]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1154]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1154]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1155]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1155]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1156]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1156]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1157]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1157]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1158]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1158]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1159]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1159]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1160]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1160]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1161]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1161]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1162]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1162]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1163]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1163]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1164]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1164]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1165]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1165]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1166]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1166]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1167]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1167]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1168]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1168]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1169]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1169]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1170]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1170]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1171]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1171]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1172]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1172]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1173]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1173]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1174]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1174]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1175]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1175]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1176]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1176]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1177]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1177]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1178]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1178]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1179]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1179]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1180]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1180]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1181]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1181]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1182]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1182]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1183]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1183]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1184]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1184]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1185]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1185]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1186]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1186]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1187]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1187]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1188]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1188]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1189]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1189]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1190]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1190]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1191]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1191]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1192]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1192]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1193]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1193]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1194]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1194]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1195]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1195]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1196]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1196]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1197]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1197]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1198]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1198]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1199]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1199]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1200]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1200]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1201]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1201]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1202]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1202]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1203]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1203]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1204]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1204]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1205]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1205]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1206]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1206]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1207]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1207]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1208]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1208]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1209]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1209]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1210]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1210]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1211]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1211]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1212]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1212]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1213]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1213]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1214]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1214]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1215]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1215]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1216]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1216]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1217]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1217]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1218]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1218]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1219]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1219]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 121]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 121]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1220]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1220]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1221]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1221]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1222]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1222]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1223]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1223]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1224]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1224]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1225]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1225]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1226]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1226]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1227]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1227]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1228]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1228]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1229]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1229]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1230]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1230]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1231]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1231]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1232]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1232]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1233]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1233]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1234]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1234]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1235]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1235]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1236]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1236]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1237]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1237]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1238]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1238]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1239]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1239]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 123]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 123]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1240]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1240]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1241]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1241]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1242]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1242]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1243]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1243]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1244]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1244]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1245]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1245]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1246]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1246]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1247]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1247]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1248]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1248]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1249]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1249]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 124]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 124]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1250]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1250]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1251]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1251]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1252]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1252]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1253]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1253]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1254]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1254]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1255]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1255]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1256]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1256]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1257]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1257]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1258]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1258]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1259]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1259]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1260]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1260]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1261]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1261]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1262]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1262]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1263]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1263]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1264]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1264]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1265]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1265]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1266]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1266]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1267]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1267]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1268]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1268]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1269]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1269]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 126]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 126]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1270]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1270]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1271]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1271]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1272]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1272]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1273]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1273]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1274]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1274]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1275]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1275]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1276]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1276]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1277]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1277]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1278]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1278]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1279]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1279]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1280]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1280]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1281]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1281]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1282]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1282]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1283]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1283]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1284]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1284]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1285]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1285]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1286]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1286]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1287]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1287]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1288]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1288]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1289]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1289]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1290]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1290]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1291]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1291]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1292]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1292]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1293]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1293]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1294]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1294]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1295]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1295]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1296]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1296]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1297]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1297]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1298]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1298]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1299]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1299]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 129]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 129]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 12]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 12]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1301]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1301]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1302]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1302]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1303]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1303]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1304]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1304]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1305]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1305]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1306]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1306]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1307]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1307]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1308]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1308]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1309]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1309]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 130]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 130]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1310]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1310]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1312]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1312]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1313]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1313]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1314]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1314]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1315]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1315]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1316]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1316]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1317]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1317]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1318]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1318]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1319]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1319]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1320]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1320]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1321]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1321]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1322]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1322]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1323]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1323]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1324]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1324]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1325]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1325]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1326]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1326]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1327]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1327]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1328]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1328]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1329]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1329]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1330]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1330]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1331]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1331]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1332]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1332]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1333]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1333]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1334]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1334]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1335]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1335]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1336]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1336]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1337]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1337]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1338]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1338]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1339]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1339]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1340]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1340]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1341]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1341]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1342]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1342]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1343]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1343]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1344]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1344]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1345]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1345]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1346]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1346]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1347]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1347]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1348]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1348]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1349]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1349]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1350]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1350]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1351]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1351]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1352]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1352]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1353]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1353]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1354]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1354]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1355]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1355]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1356]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1356]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1357]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1357]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1358]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1358]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1359]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1359]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1360]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1360]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1361]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1361]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1362]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1362]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1363]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1363]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1364]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1364]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1365]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1365]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1366]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1366]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1367]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1367]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1368]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1368]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1369]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1369]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1370]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1370]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1371]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1371]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1372]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1372]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1373]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1373]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1374]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1374]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1375]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1375]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1376]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1376]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1377]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1377]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1378]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1378]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1379]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1379]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1380]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1380]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1381]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1381]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1382]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1382]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1383]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1383]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1384]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1384]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1385]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1385]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1386]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1386]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1387]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1387]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1388]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1388]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1389]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1389]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1390]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1390]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1391]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1391]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1392]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1392]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1393]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1393]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1394]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1394]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1395]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1395]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1396]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1396]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1397]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1397]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1398]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1398]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1399]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1399]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 140 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 140 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1401]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1401]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1402]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1402]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1403]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1403]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1404]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1404]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1405]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1405]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1406]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1406]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1407]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1407]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1408]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1408]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1409]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1409]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1410]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1410]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1412]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1412]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1413]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1413]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1414]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1414]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1415]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1415]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1416]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1416]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1417]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1417]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1418]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1418]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1419]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1419]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1420]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1420]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1421]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1421]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1422]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1422]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1423]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1423]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1424]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1424]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1425]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1425]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1426]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1426]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1427]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1427]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1428]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1428]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1429]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1429]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1430]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1430]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1431]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1431]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1432]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1432]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1433]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1433]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1434]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1434]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1435]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1435]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1436]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1436]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1437]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1437]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1438]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1438]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1439]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1439]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1440]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1440]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1441]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1441]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1442]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1442]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1443]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1443]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1444]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1444]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1445]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1445]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1446]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1446]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1447]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1447]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1448]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1448]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1449]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1449]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1450]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1450]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1451]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1451]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1452]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1452]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1453]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1453]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1454]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1454]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1455]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1455]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1456]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1456]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1457]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1457]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1458]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1458]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1459]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1459]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 145]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 145]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1460]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1460]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1461]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1461]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1462]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1462]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1463]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1463]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1464]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1464]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1465]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1465]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1466]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1466]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1467]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1467]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1468]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1468]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1469]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1469]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1470]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1470]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1471]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1471]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1472]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1472]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1473]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1473]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1474]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1474]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1475]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1475]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1476]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1476]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1477]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1477]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1478]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1478]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1479]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1479]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1480]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1480]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1481]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1481]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1482]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1482]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1483]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1483]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1484]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1484]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1485]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1485]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1486]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1486]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1487]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1487]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1488]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1488]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1489]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1489]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1490]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1490]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1491]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1491]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1492]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1492]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1493]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1493]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1494]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1494]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1495]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1495]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1496]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1496]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1497]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1497]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1498]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1498]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1499]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1499]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1500]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1500]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1501]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1501]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1502]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1502]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1503]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1503]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1504]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1504]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1505]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1505]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1506]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1506]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1507]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1507]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1508]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1508]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1509]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1509]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1510]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1510]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1511]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1511]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1512]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1512]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1513]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1513]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1514]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1514]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1515]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1515]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1516]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1516]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1517]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1517]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1518]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1518]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1519]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1519]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1520]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1520]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1521]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1521]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1522]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1522]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1523]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1523]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1524]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1524]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1525]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1525]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1526]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1526]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1527]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1527]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1528]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1528]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1529]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1529]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1530]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1530]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1531]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1531]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1532]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1532]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1533]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1533]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1534]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1534]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1535]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1535]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1536]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1536]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1537]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1537]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1538]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1538]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1539]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1539]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1540]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1540]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1541]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1541]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1542]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1542]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1543]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1543]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1544]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1544]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1545]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1545]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1546]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1546]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1547]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1547]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1548]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1548]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1549]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1549]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1550]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1550]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1551]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1551]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1552]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1552]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1553]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1553]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1554]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1554]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1555]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1555]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1556]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1556]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1557]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1557]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1558]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1558]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1559]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1559]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1560]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1560]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1561]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1561]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1562]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1562]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1563]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1563]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1564]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1564]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1565]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1565]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1566]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1566]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1567]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1567]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1568]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1568]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1569]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1569]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1570]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1570]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1571]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1571]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1572]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1572]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1573]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1573]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1574]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1574]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1575]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1575]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1576]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1576]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1577]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1577]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1578]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1578]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1579]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1579]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1580]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1580]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1581]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1581]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1582]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1582]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1583]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1583]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1584]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1584]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1585]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1585]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1586]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1586]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1587]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1587]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1588]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1588]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1589]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1589]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1590]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1590]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1591]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1591]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1592]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1592]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1593]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1593]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1594]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1594]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1595]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1595]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1596]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1596]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1597]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1597]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1598]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1598]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1599]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1599]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 15]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 15]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1601]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1601]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1602]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1602]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1603]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1603]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1604]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1604]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1605]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1605]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1606]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1606]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1607]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1607]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1608]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1608]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1609]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1609]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1610]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1610]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1611]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1611]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1612]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1612]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1613]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1613]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1614]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1614]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1615]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1615]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1616]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1616]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1617]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1617]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1618]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1618]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1619]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1619]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 161]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 161]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1620]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1620]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1621]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1621]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1622]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1622]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1623]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1623]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1624]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1624]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1625]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1625]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1626]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1626]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1627]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1627]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1628]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1628]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1629]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1629]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1630]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1630]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1631]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1631]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1632]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1632]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1633]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1633]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1634]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1634]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1635]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1635]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1636]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1636]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1637]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1637]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1638]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1638]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1639]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1639]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1640]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1640]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1641]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1641]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1642]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1642]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1643]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1643]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1644]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1644]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1645]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1645]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1646]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1646]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1647]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1647]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1648]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1648]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1649]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1649]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1650]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1650]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1651]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1651]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1652]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1652]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1653]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1653]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1654]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1654]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1655]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1655]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1656]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1656]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1657]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1657]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1658]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1658]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1659]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1659]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 165]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 165]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1660]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1660]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1661]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1661]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1662]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1662]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1663]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1663]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1664]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1664]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1665]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1665]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1666]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1666]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1667]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1667]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1668]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1668]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1669]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1669]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1670]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1670]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1671]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1671]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1672]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1672]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1673]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1673]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1674]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1674]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1675]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1675]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1676]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1676]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1677]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1677]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1678]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1678]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1679]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1679]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1680]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1680]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1681]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1681]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1682]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1682]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1683]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1683]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1684]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1684]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1685]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1685]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1686]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1686]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1687]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1687]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1688]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1688]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1689]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1689]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1690]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1690]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1691]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1691]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1692]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1692]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1693]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1693]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1694]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1694]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1695]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1695]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1696]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1696]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1697]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1697]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1698]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1698]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1699]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1699]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1700]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1700]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1701]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1701]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1702]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1702]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1703]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1703]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1704]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1704]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1705]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1705]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1706]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1706]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1707]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1707]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1708]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1708]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1709]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1709]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1710]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1710]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1711]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1711]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1712]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1712]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1713]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1713]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1714]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1714]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1715]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1715]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1716]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1716]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1717]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1717]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1718]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1718]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1719]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1719]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1720]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1720]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1721]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1721]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1722]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1722]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1723]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1723]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1724]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1724]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1725]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1725]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1726]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1726]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1727]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1727]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1728]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1728]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1729]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1729]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1730]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1730]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1731]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1731]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1732]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1732]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1733]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1733]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1734]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1734]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1735]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1735]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1736]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1736]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1737]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1737]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1738]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1738]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1739]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1739]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1740]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1740]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1741]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1741]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1742]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1742]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1743]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1743]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1744]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1744]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1745]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1745]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1746]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1746]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1747]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1747]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1748]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1748]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1749]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1749]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1750]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1750]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1751]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1751]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1752]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1752]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1753]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1753]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1754]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1754]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1755]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1755]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1756]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1756]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1757]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1757]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1758]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1758]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1759]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1759]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1760]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1760]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1761]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1761]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1762]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1762]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1763]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1763]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1764]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1764]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1765]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1765]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1766]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1766]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1767]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1767]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1768]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1768]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1769]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1769]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1770]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1770]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1771]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1771]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1772]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1772]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1773]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1773]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1774]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1774]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1775]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1775]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1776]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1776]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1777]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1777]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1778]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1778]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1779]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1779]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1780]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1780]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1781]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1781]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1782]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1782]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1783]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1783]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1784]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1784]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1785]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1785]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1786]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1786]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1787]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1787]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1788]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1788]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1789]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1789]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1790]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1790]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1791]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1791]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1792]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1792]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1793]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1793]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1794]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1794]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1795]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1795]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1796]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1796]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1797]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1797]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1798]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1798]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1799]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1799]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1800]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1800]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1801]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1801]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1802]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1802]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1803]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1803]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1804]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1804]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1805]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1805]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1806]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1806]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1807]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1807]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1808]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1808]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1809]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1809]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 180]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 180]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1810]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1810]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1811]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1811]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1812]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1812]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1813]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1813]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1814]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1814]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1815]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1815]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1816]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1816]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1817]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1817]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1818]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1818]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1819]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1819]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1820]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1820]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1821]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1821]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1822]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1822]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1823]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1823]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1824]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1824]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1825]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1825]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1826]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1826]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1827]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1827]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1828]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1828]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1829]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1829]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1830]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1830]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1831]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1831]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1832]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1832]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1833]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1833]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1834]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1834]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1835]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1835]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1836]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1836]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1837]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1837]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1838]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1838]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1839]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1839]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1840]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1840]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1841]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1841]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1842]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1842]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1843]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1843]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1844]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1844]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1845]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1845]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1846]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1846]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1847]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1847]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1848]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1848]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1849]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1849]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 185 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 185 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1850]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1850]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1851]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1851]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1852]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1852]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1853]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1853]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1854]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1854]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1855]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1855]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1856]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1856]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1857]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1857]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1858]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1858]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1859]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1859]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1860]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1860]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1861]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1861]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1862]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1862]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1863]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1863]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1864]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1864]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1865]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1865]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1866]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1866]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1867]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1867]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1868]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1868]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1869]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1869]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1870]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1870]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1871]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1871]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1872]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1872]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1873]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1873]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1874]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1874]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1875]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1875]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1876]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1876]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1877]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1877]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1878]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1878]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1879]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1879]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1880]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1880]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1881]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1881]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1882]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1882]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1883]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1883]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1884]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1884]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1885]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1885]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1886]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1886]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1887]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1887]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1888]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1888]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1889]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1889]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 188]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 188]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1890]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1890]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1891]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1891]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1892]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1892]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1893]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1893]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1894]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1894]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1895]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1895]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1896]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1896]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1897]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1897]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1898]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1898]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1899]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1899]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 189]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 189]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1900]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1900]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1901]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1901]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1903]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1903]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1904]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1904]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1905]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1905]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1906]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1906]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1907]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1907]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1908]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1908]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1909]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1909]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1910]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1910]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1911]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1911]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1912]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1912]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1913]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1913]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1914]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1914]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1915]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1915]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1916]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1916]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1917]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1917]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1918]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1918]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1919]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1919]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1920]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1920]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1921]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1921]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1922]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1922]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1923]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1923]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1924]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1924]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1925]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1925]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1926]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1927]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1927]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1928]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1928]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 192]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 192]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1930]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1930]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1931]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1931]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1932]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1932]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1933]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1933]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1934]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1934]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1935]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1935]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1936]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1936]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1937]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1937]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1938]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1938]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1939]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1939]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1940]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1940]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1941]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1941]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1942]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1942]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1943]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1943]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1944]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1944]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1945]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1945]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1948]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1948]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1949]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1949]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1952]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1952]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1953]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1953]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1955]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1955]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1958]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1958]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1959]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1959]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1961]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1961]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1962]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1962]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1963]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1963]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1964]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1964]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1965]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1965]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1966]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1966]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1967]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1967]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1971]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1971]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1972]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1972]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1973]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1973]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1976]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1976]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1978]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1978]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1979]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1979]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1980]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1980]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1981]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1981]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1982]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1982]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1983]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1983]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1984]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1984]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1985]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1985]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1986]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1986]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1987]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1987]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1988]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1988]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1989]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1989]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1990]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1990]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1991]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1991]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1992]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1992]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1993]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1993]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1994]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1994]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1995]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1995]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1996]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1996]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1997]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1997]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1998]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1998]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2000]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2000]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2001]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2001]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2002]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2002]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2003]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2003]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2006]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2006]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2007]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2007]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2009]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2009]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2012]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2012]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 204]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 204]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 205]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 205]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 208]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 208]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 216]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 216]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 225]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 225]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 229 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 229 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 240]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 240]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 247 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 247 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 260 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 260 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 265 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 265 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 272]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 272]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 27]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 27]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 284 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 284 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 286 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 286 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 298]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 298]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 3 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 3 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 309 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 309 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 309]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 309]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 30]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 30]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 321]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 321]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 328]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 328]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 32]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 32]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 347]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 347]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 354]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 354]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 356 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 356 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 360]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 360]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 37]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 37]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 384 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 384 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 384]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 384]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 39]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 39]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 40]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 40]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 42 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 42 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 428 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 428 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 43 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 43 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 473]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 473]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 476]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 476]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 497]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 497]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 51]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 51]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 539]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 539]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 53]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 53]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 544 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 544 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 546]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 546]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 549]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 549]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 551 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 551 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 555]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 555]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 556]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 556]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 560]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 560]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 563]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 563]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 565]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 565]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 567]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 567]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 568]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 568]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 569]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 569]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 570]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 570]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 573]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 573]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 574]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 574]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 575]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 575]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 576]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 576]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 579]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 579]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 580]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 580]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 581]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 581]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 583]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 583]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 584]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 584]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 585]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 585]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 588]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 588]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 590]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 590]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 591]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 591]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 592]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 592]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 593]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 593]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 594]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 594]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 595]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 595]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 596]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 596]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 598]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 598]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 599]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 599]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 600]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 600]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 601]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 601]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 603]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 603]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 605]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 605]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 606]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 606]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 608]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 608]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 610]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 610]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 611]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 611]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 612]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 612]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 614]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 614]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 615]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 615]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 619]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 619]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 61]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 61]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 624]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 624]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 625]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 625]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 626]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 626]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 63 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 63 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 646]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 646]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 65 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 65 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 668]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 668]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 675 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 675 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 675]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 675]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 677]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 677]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 69 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 69 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 699]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 699]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 70 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 70 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 700]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 700]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 711]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 711]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 714]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 714]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 718]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 718]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 721]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 721]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 724]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 724]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 740]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 740]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 742]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 742]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 750]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 750]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 766]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 766]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 767]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 767]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 768]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 768]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 76]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 76]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 776]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 776]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 780]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 780]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 781]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 781]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 786]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 786]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 787]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 787]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 789]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 789]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 790]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 790]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 796]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 796]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 798]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 798]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 800]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 800]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 801]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 801]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 802]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 802]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 804]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 804]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 805]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 805]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 810]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 810]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 815]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 815]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 820]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 820]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 821]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 821]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 824]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 824]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 827]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 827]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 828]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 828]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 830]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 830]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 835]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 835]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 839]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 839]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 850]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 850]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 853]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 853]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 858]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 858]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 864]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 864]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 865]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 865]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 86]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 86]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 873]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 873]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 880]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 880]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 893]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 893]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 895]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 895]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 896]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 896]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 900]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 900]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 901]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 901]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 903]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 903]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 908]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 908]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 910]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 910]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 920]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 920]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 932]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 932]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 935]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 935]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 936]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 936]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 940]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 940]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 945]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 945]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 950]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 950]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 953]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 953]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 960]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 960]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 965]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 965]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 966]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 966]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 971]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 971]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 972]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 972]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 973]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 973]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 974]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 974]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 978]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 978]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 980]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 980]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 998]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 998]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn Dijon]] → [[:Kategorî:Kesên ji Dijonê]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn sedsala 7'an]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn sedsala 7an]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn sedsala 7an]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn sedsala 7an]]
*# [[:Kategorî:Jin li Antarktîka]] → [[:Kategorî:Jin li Antarktîkayê]]
*# [[:Kategorî:Jinên Azerî]] → [[:Kategorî:Jinên azerî]]
*# [[:Kategorî:Jinên awistralyayî]] → [[:Kategorî:Jinên awistralî]]
*# [[:Kategorî:Jinên fînlandî]] → [[:Kategorî:Jinên fînlendî]]
*# [[:Kategorî:Jinên li Awistralyayê]] → [[:Kategorî:Jin li Awistralyayê]]
*# [[:Kategorî:Jinên li Okyanûsyayê]] → [[:Kategorî:Jin li Okyanûsyayê]]
*# [[:Kategorî:Jinên polon]] → [[:Kategorî:Jinên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Joanne K. Rowling]] → [[:Kategorî:J. K. Rowling]]
*# [[:Kategorî:Jîngeh li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Jîngeh li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Jîngeh li Walesê]] → [[:Kategorî:Jîngeh li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Kabilcevz]] → [[:Kategorî:Qabilcewz]]
*# [[:Kategorî:Kafkasya]] → [[:Kategorî:Qefqasya]]
*# [[:Kategorî:Kamboçyayî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Kambocayî li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Kamboçyayî]] → [[:Kategorî:Kambocayî]]
*# [[:Kategorî:Kanalên Amerîkayê]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Amerîkayê]]
*# [[:Kategorî:Kanalên pirzimanî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên pirzimanî]]
*# [[:Kategorî:Kanalên televîzyona yên Brezîlya]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Brezîlê]]
*# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Arjantînî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Arjentînê]]
*# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Brezîlya]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Brezîlê]]
*# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi spanî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê spanî]]
*# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên inglîzî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê inglîzî]]
*# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên portekîzî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê portûgalî]]
*# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên portûgalî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê portûgalî]]
*# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên spanî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê spanî]]
*# [[:Kategorî:Karakterên honakî]] → [[:Kategorî:Kesayetên honakî]]
*# [[:Kategorî:Kardiyolojî]] → [[:Kategorî:Dilnasî]]
*# [[:Kategorî:Kareba]] → [[:Kategorî:Elektrîk]]
*# [[:Kategorî:Karsazên walesî]] → [[:Kategorî:Karsazên wêlsî]]
*# [[:Kategorî:Karsazî li Walesê]] → [[:Kategorî:Karsazî li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Karta dayikî]] → [[:Kategorî:Makekart]]
*# [[:Kategorî:Kasa Cîhanê ya Jinan a FIFA]] → [[:Kategorî:Kasa Cîhanî ya Jinan a FIFA]]
*# [[:Kategorî:Kasa Cîhanê]] → [[:Kategorî:Kasa Cîhanî]]
*# [[:Kategorî:Katalan]] → [[:Kategorî:Ketelan]]
*# [[:Kategorî:Kategoriyên li gorî parzemîn û sedsalan]] → [[:Kategorî:Kategorî li gorî parzemîn û sedsalan]]
*# [[:Kategorî:Kategoriyên mirovan ên antropolojîk]] → [[:Kategorî:Kategoriyên antropolojîk ên mirovan]]
*# [[:Kategorî:Kategorî li gorî bajarên li Înglistanê]] → [[:Kategorî:Kategorî li gorî bajarên Înglistanê]]
*# [[:Kategorî:Kategorî li gorî dûgelan]] → [[:Kategorî:Kategorî li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Kel]] → [[:Kategorî:Keleh]]
*# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Asyayê li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Asyayê li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Asyayê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Asyayê]]
*# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Efxanistanê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Efxanistanê]]
*# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Ewropayê li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Ewropayê li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Ewropayê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Ewropayê]]
*# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Tirkiyeyê]]
*# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li gorî parzemînan]]
*# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Îranê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Îranê]]
*# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Îtalyayê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Îtalyayê]]
*# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê]]
*# [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Kelheyên Wanê]] → [[:Kategorî:Kelehên Wanê]]
*# [[:Kategorî:Kelheyên li Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Kelehên li Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Kembodja]] → [[:Kategorî:Kamboca]]
*# [[:Kategorî:Keneda]] → [[:Kategorî:Kanada]]
*# [[:Kategorî:Kentucky]] → [[:Kategorî:Kentakî]]
*# [[:Kategorî:Kes li gorî olan]] → [[:Kategorî:Kes li gorî dînan]]
*# [[:Kategorî:Kes li gorî pîşe,sedsal û neteweyan]] → [[:Kategorî:Kes li gorî pîşe, sedsal û neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Keseyetên di destanên kurdan de]] → [[:Kategorî:Kesayetên di destanên kurdan de]]
*# [[:Kategorî:Kesên Asyayî yên sedsala 20an]] → [[:Kategorî:Kesên asyayî yên sedsala 20an]]
*# [[:Kategorî:Kesên Asyayî yên sedsala 21an]] → [[:Kategorî:Kesên asyayî yên sedsala 21an]]
*# [[:Kategorî:Kesên Leşciwanî]] → [[:Kategorî:Leşciwanî]]
*# [[:Kategorî:Kesên hezarsala 2yem]] → [[:Kategorî:Kesên hezarsala 2an]]
*# [[:Kategorî:Kesên ji Almanya]] → [[:Kategorî:Kesên ji Almanyayê]]
*# [[:Kategorî:Kesên ji Arjentînê]] → [[:Kategorî:Arjentînî]]
*# [[:Kategorî:Kesên ji Awistriyayê li gorî bajaran]] → [[:Kategorî:Kesên ji Awistiryayê li gorî bajaran]]
*# [[:Kategorî:Kesên ji Cardiffê li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Kesên ji Kardîfê li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Kesên ji Cardiffê]] → [[:Kategorî:Kesên ji Kardîfê]]
*# [[:Kategorî:Kesên ji Kinikan]] → [[:Kategorî:Kesên ji Kinikanê]]
*# [[:Kategorî:Kesên ji Navçeyên Kurdistanê (parêzgeh)]] → [[:Kategorî:Kesên ji Kurdistanê (parêzgeh)]]
*# [[:Kategorî:Kesên ji Ohioê]] → [[:Kategorî:Kesên ji Ohioyê]]
*# [[:Kategorî:Kesên ji Seqiz]] → [[:Kategorî:Kesên ji Seqizê]]
*# [[:Kategorî:Kesên ji Stenbolê]] → [[:Kategorî:Kesên ji Stembolê]]
*# [[:Kategorî:Kesên leşciwan]] → [[:Kategorî:Leşciwanî]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 10'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 10an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 11'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 11an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 12'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 12an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 13'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 13an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 14'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 14an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 15'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 15an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 16'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 16an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 17'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 17an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 18'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 18an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 19'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 19an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 20'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 20an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 6'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 6an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 7'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 7an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 8'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 8an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 9'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 9an]]
*# [[:Kategorî:Keyaniya Asturiasê]] → [[:Kategorî:Keyaniya Astûryayê]]
*# [[:Kategorî:Keyaniya Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Keyaniya Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Keyaniyên Walesê]] → [[:Kategorî:Keyaniyên Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Keyên Markoyê]] → [[:Kategorî:Keyên Marokoyê]]
*# [[:Kategorî:Koandamêt heywanan]] → [[:Kategorî:Anatomiya guhandaran]]
*# [[:Kategorî:Kobanê]] → [[:Kategorî:Kobanî]]
*# [[:Kategorî:Kolonîtî]] → [[:Kategorî:Kolonyalîzm]]
*# [[:Kategorî:Koma etnodînî]] → [[:Kategorî:Komên etnodînî]]
*# [[:Kategorî:Komagene]] → [[:Kategorî:Komagênê]]
*# [[:Kategorî:Komara Mehabadê]] → [[:Kategorî:Komara Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Komara Tirk a Bakurê Kîprosê]] → [[:Kategorî:Bakurê Kîprosê]]
*# [[:Kategorî:Komara Tirkî ya Bakurê Kîprosê]] → [[:Kategorî:Bakurê Kîprosê]]
*# [[:Kategorî:Komara Çekî]] → [[:Kategorî:Çekya]]
*# [[:Kategorî:Komunên Aveyronê]] → [[:Kategorî:Komunên Avaironê]]
*# [[:Kategorî:Komunên Fransayê li gorî departmanan]] → [[:Kategorî:Komunên Fransayê li gorî departementan]]
*# [[:Kategorî:Komunên parêzgeha Agrigentoyê]] → [[:Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Agrigentoyê]]
*# [[:Kategorî:Komunên parêzgeha Alessandriayê]] → [[:Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Alessandriayê]]
*# [[:Kategorî:Komunên parêzgeha Chieti]] → [[:Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Chieti]]
*# [[:Kategorî:Komên avê li Asyayê]] → [[:Kategorî:Komên avê yên Asyayê]]
*# [[:Kategorî:Komên avê li Pakistanê]] → [[:Kategorî:Komên avê yên Pakistanê]]
*# [[:Kategorî:Komên avê yên Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Komên avê yên Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Komên avê yên Sudanê]] → [[:Kategorî:Komên avê yên Sûdanê]]
*# [[:Kategorî:Komên avê yên Walesê]] → [[:Kategorî:Komên avê yên Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Komên etnîk li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Komên etnîk li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Komên etnîkî li Çînê]] → [[:Kategorî:Komên etnîk li Çînê]]
*# [[:Kategorî:Komên etnîkî yên bi hidûdên navmiletî hatine parkirin]] → [[:Kategorî:Komên etnîkî yên bi hidûdên navneteweyî hatine parkirin]]
*# [[:Kategorî:Komên etnîkî yên Çînê]] → [[:Kategorî:Komên etnîk li Çînê]]
*# [[:Kategorî:Komûnên Fransayê]] → [[:Kategorî:Komunên Fransayê]]
*# [[:Kategorî:Komûnên departementa Girondeê]] → [[:Kategorî:Komunên Girondayê]]
*# [[:Kategorî:Komûnên departementa Loire-Atlantique]] → [[:Kategorî:Komunên departementa Loire-Atlantique]]
*# [[:Kategorî:Komûnîzm]] → [[:Kategorî:Komunîzm]]
*# [[:Kategorî:Konfederalîzma Demokratîk]] → [[:Kategorî:Konfederalîzma demokratîk]]
*# [[:Kategorî:Konfusyus]] → [[:Kategorî:Konfuçyus]]
*# [[:Kategorî:Koordînat li ser Wîkîdatayê ye]] → [[:Kategorî:Koordînat li ser Wîkîdaneyê ye]]
*# [[:Kategorî:Kosovo]] → [[:Kategorî:Kosova]]
*# [[:Kategorî:Kroatya]] → [[:Kategorî:Xirwatistan]]
*# [[:Kategorî:Kroatî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Xirwat li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Kroatî]] → [[:Kategorî:Xirwat]]
*# [[:Kategorî:Krowatî]] → [[:Kategorî:Xirwatî]]
*# [[:Kategorî:Krîmînolojî]] → [[:Kategorî:Tawannasî]]
*# [[:Kategorî:Kulu]] → [[:Kategorî:Qulek]]
*# [[:Kategorî:Kurdnas li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Kurdolog li gorî neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Kurdnas]] → [[:Kategorî:Kurdolog]]
*# [[:Kategorî:Kurdnasên awistirî]] → [[:Kategorî:Kurdologên awistirî]]
*# [[:Kategorî:Kurdnasên fransî]] → [[:Kategorî:Kurdologên fransî]]
*# [[:Kategorî:Kurdnasên kurd]] → [[:Kategorî:Kurdologên kurd]]
*# [[:Kategorî:Kurdnasên rûs]] → [[:Kategorî:Kurdologên rûs]]
*# [[:Kategorî:Kurdnasên îtalî]] → [[:Kategorî:Kurdologên îtalî]]
*# [[:Kategorî:Kurdnasî]] → [[:Kategorî:Kurdolojî]]
*# [[:Kategorî:Kurdên Anatoliyaya Navîn]] → [[:Kategorî:Kurdên Anatolyaya Navîn]]
*# [[:Kategorî:Kurdên Kafkasyayê]] → [[:Kategorî:Kurdên Qefqasyayê]]
*# [[:Kategorî:Kurdên Osmanî]] → [[:Kategorî:Kurdên Împeratoriya Osmanî]]
*# [[:Kategorî:Kurdên YKKS'ê]] → [[:Kategorî:Kurdên Sovyeta Berê]]
*# [[:Kategorî:Kurdên ji Misirê]] → [[:Kategorî:Kurdên Misirê]]
*# [[:Kategorî:Kurdên osmanî]] → [[:Kategorî:Kurdên Împeratoriya Osmanî]]
*# [[:Kategorî:Kurdên rojhilat]] → [[:Kategorî:Kurdên Rojhilata Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Kurt]] → [[:Kategorî:Şitil]]
*# [[:Kategorî:Kuv]] → [[:Kategorî:Karok]]
*# [[:Kategorî:Kîmyagerên çek (gel)]] → [[:Kategorî:Kîmyagerên çekyayî]]
*# [[:Kategorî:Kîmyagerên çek]] → [[:Kategorî:Kîmyagerên çekyayî]]
*# [[:Kategorî:Kîvroşk]] → [[:Kategorî:Kerguh]]
*# [[:Kategorî:LCCN]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera LCCN]]
*# [[:Kategorî:LNB]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera LNB]]
*# [[:Kategorî:Language maintenance templates]] → [[:Kategorî:Şablonên çavdêriyê ji bo zimên]]
*# [[:Kategorî:Language templates]] → [[:Kategorî:Şablonên zimanan]]
*# [[:Kategorî:Latînî]] → [[:Kategorî:Zimanê latînî]]
*# [[:Kategorî:Lezbiyentî]] → [[:Kategorî:Lezbiyenî]]
*# [[:Kategorî:Leşkeriya Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Leşkeriya Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Leşkerên Kurd]] → [[:Kategorî:Leşkerên kurd]]
*# [[:Kategorî:Li gorî zayendê kes]] → [[:Kategorî:Kes li gorî zayendê]]
*# [[:Kategorî:Lîga Şampiyonên UEFA'yê ya 2010/2011]] → [[:Kategorî:Lîga Şampiyonên UEFAyê 2010/2011]]
*# [[:Kategorî:Lîsteya fîlmên kurdî]] → [[:Kategorî:Sînemaya kurdî]]
*# [[:Kategorî:Lîsteya navên Xwedê li gorî îslamê]] → [[:Kategorî:Navên Xwedê di îslamê de]]
*# [[:Kategorî:Lîstikvanên kurd]] → [[:Kategorî:Aktorên kurd]]
*# [[:Kategorî:Macar]] → [[:Kategorî:Mecar]]
*# [[:Kategorî:Malbata Mihemedê]] → [[:Kategorî:Malbata Muhemmed]]
*# [[:Kategorî:Malbatên ji Ohioê]] → [[:Kategorî:Malbatên ji Ohioyê]]
*# [[:Kategorî:Malbatên kurd]] → [[:Kategorî:Malbatên kurdî]]
*# [[:Kategorî:Malperên ku 2004'ê avabûne]] → [[:Kategorî:Malperên ku di 2004an de ava bûne]]
*# [[:Kategorî:Mangavan]] → [[:Kategorî:Mangaka]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzan li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Matematîknas li gorî neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzan]] → [[:Kategorî:Matematîknas]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzanên ereb]] → [[:Kategorî:Matematîknasên ereb]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzanên faris]] → [[:Kategorî:Matematîknasên faris]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzanên fars]] → [[:Kategorî:Matematîknasên faris]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzanên fransî]] → [[:Kategorî:Matematîknasên fransî]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzanên hindistanî]] → [[:Kategorî:Matematîknasên hindistanî]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzanên hindî]] → [[:Kategorî:Matematîknasên hindistanî]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzanên kurd]] → [[:Kategorî:Matematîknasên kurd]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzanên swêdî]] → [[:Kategorî:Matematîknasên swêdî]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzanên tirk]] → [[:Kategorî:Matematîknasên tirk]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzanên yewnan]] → [[:Kategorî:Matematîknasên yewnan]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzanên yewnanî]] → [[:Kategorî:Matematîknasên yewnan]]
*# [[:Kategorî:Meclîsa Mezin a Newengeran a Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
*# [[:Kategorî:Meclîsa Mezin ya Neteweyî ya Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
*# [[:Kategorî:Medya almanî]] → [[:Kategorî:Medyaya Almanyayê]]
*# [[:Kategorî:Medya azerî]] → [[:Kategorî:Medyaya Azerbaycanê]]
*# [[:Kategorî:Medya fransî]] → [[:Kategorî:Medyaya Fransayê]]
*# [[:Kategorî:Meksîka]] → [[:Kategorî:Meksîk]]
*# [[:Kategorî:Mela Hisênê Bateyî]] → [[:Kategorî:Mela Huseynê Bateyî]]
*# [[:Kategorî:Melayê Bateyî]] → [[:Kategorî:Mela Huseynê Bateyî]]
*# [[:Kategorî:Meledî]] → [[:Kategorî:Meletî]]
*# [[:Kategorî:Melek]] → [[:Kategorî:Firîşte]]
*# [[:Kategorî:Merên kûbayî]] → [[:Kategorî:Mêrên kûbayî]]
*# [[:Kategorî:Mexlûqên efsanevî]] → [[:Kategorî:Mexlûqên efsanewî]]
*# [[:Kategorî:Mezheba îslamî]] → [[:Kategorî:Mezhebên îslamê]]
*# [[:Kategorî:Mihemed]] → [[:Kategorî:Muhemmed]]
*# [[:Kategorî:Mirin hezarsala 1em]] → [[:Kategorî:Mirin hezarsala 1ê]]
*# [[:Kategorî:Mirin hezarsala 2yem]] → [[:Kategorî:Mirin hezarsala 2an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 10'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 10an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 11'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 11an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 12'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 12an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 13'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 13an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 14'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 14an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 15'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 15an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 16'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 16an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 17'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 17an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 18'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 18an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 19'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 19an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 20'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 20an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 21'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 21ê]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 21an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 21ê]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 4'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 4an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 6'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 6an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 8'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 8an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 8an b.z.]] → [[:Kategorî:Mirinên di sedsala 8an a b.z. de]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 9'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 9an]]
*# [[:Kategorî:Mirovnasiya çandî]] → [[:Kategorî:Antropolojiya çandî]]
*# [[:Kategorî:Modelên jin ên arjentînî]] → [[:Kategorî:Modelên arjentînî yên jin]]
*# [[:Kategorî:Modelên çek (gel)]] → [[:Kategorî:Modelên çekyayî]]
*# [[:Kategorî:Modelên çek]] → [[:Kategorî:Modelên çekyayî]]
*# [[:Kategorî:Modulên nexşeya cihanên welatan]] → [[:Kategorî:Modulên nexşeya cihan ên welatan]]
*# [[:Kategorî:Morarşiyên berê li gorî cureyan]] → [[:Kategorî:Monarşiyên berê li gorî cureyan]]
*# [[:Kategorî:Moskow]] → [[:Kategorî:Mosko]]
*# [[:Kategorî:Motorçerxe]] → [[:Kategorî:Motorsiklet]]
*# [[:Kategorî:Muhemmed Reza Pehlewî]] → [[:Kategorî:Mohammad Reza Pehlewî]]
*# [[:Kategorî:MusicBrainz]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera MusicBrainz]]
*# [[:Kategorî:Muzîknasên brezîlí]] → [[:Kategorî:Muzîknasên brezîlî]]
*# [[:Kategorî:Muzîknasên şîlîyî]] → [[:Kategorî:Muzîknasên şîliyî]]
*# [[:Kategorî:Muzîkologên kurd]] → [[:Kategorî:Muzîknasên kurd]]
*# [[:Kategorî:Muzîkvanên ji Cardiffê]] → [[:Kategorî:Muzîkvanên ji Kardîfê]]
*# [[:Kategorî:Muzîkvanên jin ên amerîkî]] → [[:Kategorî:Muzîkvanên amerîkî yên jin]]
*# [[:Kategorî:Muzîkvanên polon]] → [[:Kategorî:Muzîkvanên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Muzîkvanên walesî]] → [[:Kategorî:Muzîkvanên wêlsî]]
*# [[:Kategorî:Mêmfis]] → [[:Kategorî:Memfîs]]
*# [[:Kategorî:Mêrên awistralyayî]] → [[:Kategorî:Mêrên awistralî]]
*# [[:Kategorî:Mîmarî li Taywanê]] → [[:Kategorî:Avahîsazî li Taywanê]]
*# [[:Kategorî:Mîtolojiya walesî]] → [[:Kategorî:Mîtolojiya wêlsî]]
*# [[:Kategorî:Mîtolojîya yewnanî]] → [[:Kategorî:Mîtolojiya yewnanî]]
*# [[:Kategorî:NDL]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera NDL]]
*# [[:Kategorî:NKC]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera NKC]]
*# [[:Kategorî:NLA]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera NLA]]
*# [[:Kategorî:NTA]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera NTA]]
*# [[:Kategorî:NY]] → [[:Kategorî:Neteweyên Yekbûyî]]
*# [[:Kategorî:Nanjing]] → [[:Kategorî:Nankîn]]
*# [[:Kategorî:Navçeya Avûstûrya jêr]] → [[:Kategorî:Navçeya Awistriya Jêrîn]]
*# [[:Kategorî:Navçeya Baden-Württemberg]] → [[:Kategorî:Baden-Württemberg]]
*# [[:Kategorî:Navçeya Bayern]] → [[:Kategorî:Bavyera]]
*# [[:Kategorî:Navçeya Hessen]] → [[:Kategorî:Hessen]]
*# [[:Kategorî:Navçeya Niedersachsen]] → [[:Kategorî:Saksonya Jêrîn]]
*# [[:Kategorî:Navçeya Nordrhein-Westfalen]] → [[:Kategorî:Nordrhein-Westfalen]]
*# [[:Kategorî:Navçeya Overijsselê]] → [[:Kategorî:Overijssel]]
*# [[:Kategorî:Navçeya Sachsen]] → [[:Kategorî:Saksonya]]
*# [[:Kategorî:Navçeyên Enqerê]] → [[:Kategorî:Navçeyên Enqereyê]]
*# [[:Kategorî:Navçeyên Hessen]] → [[:Kategorî:Navçeyên Hessenê]]
*# [[:Kategorî:Navê gedan]] → [[:Kategorî:Navê gedeyan]]
*# [[:Kategorî:Naxçivan]] → [[:Kategorî:Komara Xweser a Naxçivanê]]
*# [[:Kategorî:Nebat]] → [[:Kategorî:Riwek]]
*# [[:Kategorî:Nemsa]] → [[:Kategorî:Awistirya]]
*# [[:Kategorî:Neurolog]] → [[:Kategorî:Norolog]]
*# [[:Kategorî:Neurolojî]] → [[:Kategorî:Norolojî]]
*# [[:Kategorî:Neuss (navçe)]] → [[:Kategorî:Rhein-Kreis Neuss]]
*# [[:Kategorî:Nexweşiyên neurolojîk]] → [[:Kategorî:Nexweşiyên norolojîk]]
*# [[:Kategorî:Nifûs]] → [[:Kategorî:Gelhe]]
*# [[:Kategorî:Nijada Qefqasoîd]] → [[:Kategorî:Nijada spî]]
*# [[:Kategorî:Niue]] → [[:Kategorî:Niûe]]
*# [[:Kategorî:Nivîskarên belarûs]] → [[:Kategorî:Nivîskarên belarûsî]]
*# [[:Kategorî:Nivîskarên fars]] → [[:Kategorî:Nivîskarên faris]]
*# [[:Kategorî:Nivîskarên fransayî]] → [[:Kategorî:Nivîskarên fransî]]
*# [[:Kategorî:Nivîskarên honaka zanistiyê]] → [[:Kategorî:Nivîskarên honaka zanistî]]
*# [[:Kategorî:Nivîskarên jin ên bîseksuel]] → [[:Kategorî:Nivîskarên bîseksuel ên jin]]
*# [[:Kategorî:Nivîskarên komûnîst]] → [[:Kategorî:Nivîskarên komunîst]]
*# [[:Kategorî:Nivîskarên kurd Xorasanê]] → [[:Kategorî:Nivîskarên kurdên Xorasanê]]
*# [[:Kategorî:Nivîskarên polon]] → [[:Kategorî:Nivîskarên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Nivîskarên yewnanî]] → [[:Kategorî:Nivîskarên yewnan]]
*# [[:Kategorî:Nivîskarên çek (gel)]] → [[:Kategorî:Nivîskarên çekyayî]]
*# [[:Kategorî:Nivîskarên çek]] → [[:Kategorî:Nivîskarên çekyayî]]
*# [[:Kategorî:Norway stub templates]] → [[:Kategorî:Şablonên şitilên Norwêcê]]
*# [[:Kategorî:Norweg]] → [[:Kategorî:Norwêc]]
*# [[:Kategorî:Nêrîna bêalî hewce ye]] → [[:Kategorî:Gotarên ku nêrîna bêalî hewce ye]]
*# [[:Kategorî:Nîvxwedayên mîtolojiya yewnanî]] → [[:Kategorî:Nîvxwedayên mîtolojiya klasîk]]
*# [[:Kategorî:Nû Înglistan]] → [[:Kategorî:New England]]
*# [[:Kategorî:Olzan]] → [[:Kategorî:Teolog]]
*# [[:Kategorî:Organ]] → [[:Kategorî:Endam (biyolojî)]]
*# [[:Kategorî:Organel]] → [[:Kategorî:Endamok]]
*# [[:Kategorî:PDK-Î]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê]]
*# [[:Kategorî:PDK-Îran]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê]]
*# [[:Kategorî:PDK-Îraq]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Demokrat a Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:PDS]] → [[:Kategorî:Partiya Sosyalîzma Demokrat]]
*# [[:Kategorî:PLWABN]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera PLWABN]]
*# [[:Kategorî:PSK]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Sosyalîst a Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Padîşahên seleukîd]] → [[:Kategorî:Şahên seleukî]]
*# [[:Kategorî:Pages using citations with old-style implicit et al.]] → [[:Kategorî:CS1 errors: explicit use of et al.]]
*# [[:Kategorî:Pages with citations having redundant parameters]] → [[:Kategorî:CS1 errors: redundant parameter]]
*# [[:Kategorî:Pages with citations using unsupported parameters]] → [[:Kategorî:CS1 errors: unsupported parameter]]
*# [[:Kategorî:Pakrewan]] → [[:Kategorî:Şehîd]]
*# [[:Kategorî:Pakrewanên misilman]] → [[:Kategorî:Şehîdên misilman]]
*# [[:Kategorî:Pakrewanên xiristiyan]] → [[:Kategorî:Şehîdên xiristiyan]]
*# [[:Kategorî:Palatîna Jorîn]] → [[:Kategorî:Oberpfalz]]
*# [[:Kategorî:Paqijkirina zimanî]] → [[:Kategorî:Purîzma zimanî]]
*# [[:Kategorî:Parastina xwezayê li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Parastina xwezayê li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Partiya Gel a Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Partiya Gel a Awistiryayê]]
*# [[:Kategorî:Partiya Gel]] → [[:Kategorî:Partiya Gel a Awistriyayê]]
*# [[:Kategorî:Partiya Sosyaldemokrat]] → [[:Kategorî:Partiyên sosyaldemokrat]]
*# [[:Kategorî:Partiya Sosyalizma Demokrat]] → [[:Kategorî:Partiya Sosyalîzma Demokrat]]
*# [[:Kategorî:Partiya Xirîstiyanî]] → [[:Kategorî:Partiyên xirîstiyanî]]
*# [[:Kategorî:Partiya sosyalîst]] → [[:Kategorî:Partiyên sosyalîst]]
*# [[:Kategorî:Partiya xirîstiyanî]] → [[:Kategorî:Partiyên xirîstiyanî]]
*# [[:Kategorî:Partiyên Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Tirkiyeyê]]
*# [[:Kategorî:Partî (Başûrê Kurdistanê)]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Başûrê Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Partî (Iraq)]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Iraqê]]
*# [[:Kategorî:Partî (Rojavayê Kurdistanê)]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Rojavaya Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Partî (Tirkiye)]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Tirkiyeyê]]
*# [[:Kategorî:Partî (Îran)]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Îranê]]
*# [[:Kategorî:Partî siyasî yên Îranê]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Îranê]]
*# [[:Kategorî:Parêzgeha Dêrsimê]] → [[:Kategorî:Dêrsim (parêzgeh)]]
*# [[:Kategorî:Parêzgehên Kanadayê]] → [[:Kategorî:Parêzgeh û herêmên Kanadayê]]
*# [[:Kategorî:Parêzgehên Walesê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Pasîfîst]] → [[:Kategorî:Aştîxwaz]]
*# [[:Kategorî:Paytextên DYA]] → [[:Kategorî:Paytextên DYAyê]]
*# [[:Kategorî:Paytextên dabeşkirinên îdarî li Ewropeyê]] → [[:Kategorî:Paytextên dabeşkirinên îdarî li Ewropayê]]
*# [[:Kategorî:Perwerde li Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Perwerde li Awistiryayê]]
*# [[:Kategorî:Perwerde li Jenevre]] → [[:Kategorî:Perwerde li Jenevê]]
*# [[:Kategorî:Perwerdehî li Nîkosyayê]] → [[:Kategorî:Perwerde li Nîkosyayê]]
*# [[:Kategorî:Peykertiraş]] → [[:Kategorî:Peykervan]]
*# [[:Kategorî:Peymana Versailles]] → [[:Kategorî:Peymana Versayê]]
*# [[:Kategorî:Peştûnan]] → [[:Kategorî:Peştûn]]
*# [[:Kategorî:Pirtûk li ser îslamê]] → [[:Kategorî:Pirtûkên li ser îslamê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkhezên polon]] → [[:Kategorî:Pirtûkhezên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkhezên walesî]] → [[:Kategorî:Pirtûkhezên wêlsî]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxane Azerbaycanê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Azerbaycanê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxane li gorî dewletan]] → [[:Kategorî:Pirtûkxane li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneya Wîkîpediyayê]] → [[:Kategorî:Kitêbxaneya Wîkîpediyayê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Afrîkayê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Afrîkayê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Almanyayê li gorî bajaran]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Almanyayê li gorî bajaran]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Amerîkaya Bakur]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Amerîkaya Bakur]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Asyayê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Asyayê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Azerbaycanê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Azerbaycanê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Keyaniya Yekbûyî]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Keyaniya Yekbûyî]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Misirê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Misirê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Orşelîmê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Orşelîmê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Tirkiyeyê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Yewnanistanê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Yewnanistanê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên dîjîtal ên Brîtanyayê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên dîjîtal ên li Brîtanyayê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Înglistanê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Înglistanê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Îsraêlê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Îsraêlê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkên Erdnîgariyê]] → [[:Kategorî:Pirtûkên erdnîgarî]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkên Erdnîgarî]] → [[:Kategorî:Pirtûkên Erdnîgariyê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkên astronomiyê]] → [[:Kategorî:Pirtûkên stêrnasiyê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkên bê bergê]] → [[:Kategorî:Pirtûkên bê berg]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkên erdnîgarî]] → [[:Kategorî:Pirtûkên erdnîgariyê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkên li ser astronomiyê]] → [[:Kategorî:Pirtûkên stêrnasiyê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkên zimanê azerî]] → [[:Kategorî:Pirtûkên azerî]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkên îngilîzî]] → [[:Kategorî:Pirtûkên inglîzî]]
*# [[:Kategorî:Playmates]] → [[:Kategorî:Playmate]]
*# [[:Kategorî:Polon li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Polonyayî li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Polonên honakî]] → [[:Kategorî:Kesên polonyayî yên honakî]]
*# [[:Kategorî:Popvanên polon]] → [[:Kategorî:Popvanên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Pornostêrkên Japon]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên japonî]]
*# [[:Kategorî:Pornostêrkên fransiz]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên fransî]]
*# [[:Kategorî:Pornostêrkên macar]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên mecar]]
*# [[:Kategorî:Pornostêrkên marokanî]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên marokan]]
*# [[:Kategorî:Pornostêrkên Ûkraynî]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên ûkraynî]]
*# [[:Kategorî:Pornostêrkên çek (gel)]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên çekyayî]]
*# [[:Kategorî:Porê mirovan]] → [[:Kategorî:Porê mirov]]
*# [[:Kategorî:Psîkologî]] → [[:Kategorî:Derûnnasî]]
*# [[:Kategorî:Psîkolojiya sepandî]] → [[:Kategorî:Derûnnasiya sepandî]]
*# [[:Kategorî:Pêjgeha awistriyayî]] → [[:Kategorî:Pêjgeha awistirî]]
*# [[:Kategorî:Pêjgeha kroatî]] → [[:Kategorî:Pêjgeha xirwat]]
*# [[:Kategorî:Pêjgeha kurd]] → [[:Kategorî:Pêjgeha kurdî]]
*# [[:Kategorî:Pêjgeha macar]] → [[:Kategorî:Pêjgeha mecar]]
*# [[:Kategorî:Pêjgeha mecar]] → [[:Kategorî:Pêjgeha mecarî]]
*# [[:Kategorî:Pêjgeha polon]] → [[:Kategorî:Pêjgeha polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Pêjgeha polonyayî]] → [[:Kategorî:Pêjgeha polonî]]
*# [[:Kategorî:Pêjgeha serb]] → [[:Kategorî:Pêjgeha serbî]]
*# [[:Kategorî:Pêjgeha şîleyê]] → [[:Kategorî:Pêjgeha Şîliyê]]
*# [[:Kategorî:Pêvayoyên biyolojîk]] → [[:Kategorî:Pêvajoyên biyolojîk]]
*# [[:Kategorî:Pîşesaziya çapemeniyê]] → [[:Kategorî:Pîşesaziya medyayê]]
*# [[:Kategorî:Pîşeyê MusicBrainz]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera MusicBrainz work]]
*# [[:Kategorî:Qehreman]] → [[:Kategorî:Leheng]]
*# [[:Kategorî:Qeyser]] → [[:Kategorî:Împerator]]
*# [[:Kategorî:Qirtasî]] → [[:Kategorî:Nivîsemenî]]
*# [[:Kategorî:Qubris]] → [[:Kategorî:Kîpros]]
*# [[:Kategorî:Qûm (parêzgeh)]] → [[:Kategorî:Qum (parêzgeh)]]
*# [[:Kategorî:Rapvanên jin ên amerîkî]] → [[:Kategorî:Rapvanên amerîkî yên jin]]
*# [[:Kategorî:Rejîsor]] → [[:Kategorî:Derhêner]]
*# [[:Kategorî:Rejîsorên fransî]] → [[:Kategorî:Derhênerên fransî]]
*# [[:Kategorî:Rewşa gîyanî]] → [[:Kategorî:Rewşa giyanî]]
*# [[:Kategorî:Roja hefteyê]] → [[:Kategorî:Rojên hefteyê]]
*# [[:Kategorî:Rojavayê Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Rojavaya Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Rojbûnî yên 1985'an]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1985]]
*# [[:Kategorî:Rojbûyînên 1985'an]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1985]]
*# [[:Kategorî:Rojhilatnasên polon]] → [[:Kategorî:Rojhilatnasên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Rojnamegerên jin li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Rojnamevanên jin li gorî neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Rojnamegerên jin ên îtalî]] → [[:Kategorî:Rojnamevanên jin ên îtalî]]
*# [[:Kategorî:Rojnamevanên hindî]] → [[:Kategorî:Rojnamevanên hindistanî]]
*# [[:Kategorî:Rojnamevanên jin ên îtalî]] → [[:Kategorî:Rojnamevanên îtalî yên jin]]
*# [[:Kategorî:Rojnameyên DYA'yê]] → [[:Kategorî:Rojnameyên DYAyê]]
*# [[:Kategorî:Rojnameyên mûsewî]] → [[:Kategorî:Rojnamegeriya mûsewî]]
*# [[:Kategorî:Romaya Kevnare]] → [[:Kategorî:Romaya kevnare]]
*# [[:Kategorî:Rêbaza civakî]] → [[:Kategorî:Polîtîkaya civakî]]
*# [[:Kategorî:Rêbaza raya giştî]] → [[:Kategorî:Polîtîkaya raya giştî]]
*# [[:Kategorî:Rêxistinên Apoyî li Sûriyê]] → [[:Kategorî:Rêxistinên apoyî li Sûriyê]]
*# [[:Kategorî:Rêxistinên Apoyî]] → [[:Kategorî:Rêxistinên apoyî]]
*# [[:Kategorî:Rêxistinên Ermeniyên Sûriyê]] → [[:Kategorî:Rêxistinên ermeniyên Sûriyê]]
*# [[:Kategorî:Rêxistinên netewî]] → [[:Kategorî:Rêxistinên neteweyî]]
*# [[:Kategorî:Rêxistinên paramilîter bi merkeza li Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Rêxistinên paramilîter ên li Tirkiyeyê]]
*# [[:Kategorî:Rêxistinên siyasî ji li gorî îdeolojiyan]] → [[:Kategorî:Rêxistinên siyasî li gorî îdeolojiyan]]
*# [[:Kategorî:Rêxistinên têkildarî birêvebirinê]] → [[:Kategorî:Rêxistinên têkildarî hikûmetê]]
*# [[:Kategorî:Rêxistinên îslamî yên kurd]] → [[:Kategorî:Rêxistinên îslamî yên kurdan]]
*# [[:Kategorî:Rêzimana xelet]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêzimana xelet]]
*# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank balafirgeh yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank balafirgeh bi parametreyên xelet bi kar tînin]]
*# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank hunermend yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank hunermend bi parametreyên xelet bi kar tînin]]
*# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank jînenîgarî (Wîkîdane) yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank mirov/wîkîdane bi parametreyên xelet bi kar tînin]]
*# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank mirov yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank mirov bi parametreyên xelet bi kar tînin]]
*# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank model yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank model bi parametreyên xelet bi kar tînin]]
*# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank nivîskar yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank nivîskar bi parametreyên xelet bi kar tînin]]
*# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank xwedî meqam yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank xwedî meqam bi parametreyên xelet bi kar tînin]]
*# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank zanyar yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank zanyar bi parametreyên xelet bi kar tînin]]
*# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Taxobox yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Taxobox bi parametreyên xelet bi kar tînin]]
*# [[:Kategorî:Rûpelên bêgirêdanên gotarên din]] → [[:Kategorî:Rûpelên bê dergeh]]
*# [[:Kategorî:Rûpelên ku agahîdanka pirtûkê bi parametreyên nakokî bikar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdanka pirtûk bi parametreyên xelet bi kar tînin]]
*# [[:Kategorî:Rûpelên pîvanên bikaranîna kontrola otorîte]] → [[:Kategorî:Gotarên bi agahiyên kontrola otorîteyê]]
*# [[:Kategorî:Rûsya Sipî]] → [[:Kategorî:Belarûs]]
*# [[:Kategorî:Rûsî]] → [[:Kategorî:Rûs]]
*# [[:Kategorî:SUDOC]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera SUDOC]]
*# [[:Kategorî:Sal li Portugalê]] → [[:Kategorî:Sal li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Sala 1663an li gorî welatan]] → [[:Kategorî:1663 li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Salên sedsala 19an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Salên sedsala 19an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Salên sedsala 20an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Salên sedsala 20an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Salên sedsala 20an li Walesê]] → [[:Kategorî:Salên sedsala 20an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Saziya Zimanê kurdî]] → [[:Kategorî:Saziya Zimanê Kurdî]]
*# [[:Kategorî:Sedsal li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Sedsal li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Sedsal li Portugalê]] → [[:Kategorî:Sedsal li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 10'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 10an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 10an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 10an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 11'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 11an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 11an li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Sedsala 11an li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 11an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 11an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 12'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 12an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 12an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 12an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 13'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 13an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 13an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 13an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 14'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 14an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 15'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 15an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 16'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 16an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 17'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 17an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 18'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 18an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 19'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 19an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 19an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Sedsala 19an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 20'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 20an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 20.]] → [[:Kategorî:Sedsala 20an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 20an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Sedsala 20an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 20an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 20an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 21'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 21ê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 21an]] → [[:Kategorî:Sedsala 21ê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 4'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 4an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 5'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 5an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 5an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 5an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 6'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 6an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 6an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 6an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 7'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 7an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 8'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 8an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 8an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Sedsala 8an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 8an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 8an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 9'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 9an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 9an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 9an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Sefewiyan]] → [[:Kategorî:Dewleta Sefewiyan]]
*# [[:Kategorî:Sefewî]] → [[:Kategorî:Dewleta Sefewiyan]]
*# [[:Kategorî:Sehebayên Mihemed]] → [[:Kategorî:Sehebayên Muhemmed]]
*# [[:Kategorî:Selçûqî]] → [[:Kategorî:Selcûqî]]
*# [[:Kategorî:Sembol]] → [[:Kategorî:Çeveng]]
*# [[:Kategorî:Senarîst]] → [[:Kategorî:Senaryonivîs]]
*# [[:Kategorî:Senifandina mijarên sereke]] → [[:Kategorî:Sinifandina mijarên sereke]]
*# [[:Kategorî:Serdem]] → [[:Kategorî:Serdemên dîrokê]]
*# [[:Kategorî:Serdema Kevnare]] → [[:Kategorî:Serdema kevnare]]
*# [[:Kategorî:Serdema Navîn]] → [[:Kategorî:Serdema navîn]]
*# [[:Kategorî:Serdema helenîstîk]] → [[:Kategorî:Serdema helenîstî]]
*# [[:Kategorî:Serhildanan]] → [[:Kategorî:Serhildan]]
*# [[:Kategorî:Serhildêrên êzîdî]] → [[:Kategorî:Serhildêrên êzdî]]
*# [[:Kategorî:Serokdewletên Bangladeşê]] → [[:Kategorî:Serokdewletên Bengladeşê]]
*# [[:Kategorî:Serokdewletên DYA'yê]] → [[:Kategorî:Serokdewletên DYAyê]]
*# [[:Kategorî:Serokkomarên Komara Çekî]] → [[:Kategorî:Serokkomarên Çekyayê]]
*# [[:Kategorî:Serokwezîrên Fînlandê]] → [[:Kategorî:Serokwezîrên Fînlendayê]]
*# [[:Kategorî:Sinciq]] → [[:Kategorî:Sincik]]
*# [[:Kategorî:Siyaseta Ekuadorê]] → [[:Kategorî:Siyaseta Ekwadorê]]
*# [[:Kategorî:Siyaseta Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Siyaseta Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Siyaseta Walesê]] → [[:Kategorî:Siyaseta Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Siyaseta Ûrûguay]] → [[:Kategorî:Siyaseta Ûrûguayê]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarê CDU]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Yekîtiya Demokratên Xiristiyan a Almanyayê]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarê PDS]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Sosyalîzma Demokrat]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarê Tirkiyê]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarên Lezbiyen]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên lezbiyen]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarên Marokan]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên marokan]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Sosyalizma Demokrat]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Sosyalîzma Demokrat]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarên almanyayê]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Almanyayê]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarên bangladeşî]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên bengladeşî]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarên hindî]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên hindistanî]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarên jin ên bîseksuel]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên bîseksuel ên jin]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarên kroatî]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên xirwat]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarên yewnanî]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên yewnan]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarên Îsraelê]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên îsraêlî]]
*# [[:Kategorî:Skot]] → [[:Kategorî:Skotlendî]]
*# [[:Kategorî:Somaliya]] → [[:Kategorî:Somalya]]
*# [[:Kategorî:Standardên Telekomunîkasyon û Komputerê]] → [[:Kategorî:Standardên telekomunîkasyon û komputerê]]
*# [[:Kategorî:Standartên Internetê]] → [[:Kategorî:Standardên Internetê]]
*# [[:Kategorî:Standartên Telekomunîkasyon û Komputerê]] → [[:Kategorî:Standardên telekomunîkasyon û komputerê]]
*# [[:Kategorî:Standartên li ser bingeha XMLê]] → [[:Kategorî:Standardên li ser bingeha XMLê]]
*# [[:Kategorî:Stranbêjên ereb]] → [[:Kategorî:Hunermendên ereb]]
*# [[:Kategorî:Stranbêjên jin ên amerîkî]] → [[:Kategorî:Stranbêjên amerîkî yên jin]]
*# [[:Kategorî:Stranbêjên polon]] → [[:Kategorî:Stranbêjên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Stranbêjên walesî]] → [[:Kategorî:Stranbêjên wêlsî]]
*# [[:Kategorî:Stranbêjên Îranê]] → [[:Kategorî:Stranbêjên îranî]]
*# [[:Kategorî:Stêrnas DYAyê]] → [[:Kategorî:Stêrnasên amerîkî]]
*# [[:Kategorî:Stêrnasên fars]] → [[:Kategorî:Stêrnasên faris]]
*# [[:Kategorî:Stêrnasên fînî]] → [[:Kategorî:Stêrnasên fînlendî]]
*# [[:Kategorî:Stêrnasên hindî]] → [[:Kategorî:Stêrnasên hindistanî]]
*# [[:Kategorî:Stêrnasî li Slovenya]] → [[:Kategorî:Stêrnasî li Slovenyayê]]
*# [[:Kategorî:Stêrnasî lî li Amerîkaya Başûr]] → [[:Kategorî:Stêrnasî li Amerîkaya Başûr]]
*# [[:Kategorî:Stêrzanên kurd]] → [[:Kategorî:Stêrnasên kurd]]
*# [[:Kategorî:Sultan]] → [[:Kategorî:Siltan]]
*# [[:Kategorî:Superlehengên Marvel Comics yên mêr]] → [[:Kategorî:Superlehengên mêr ên Marvel Comics]]
*# [[:Kategorî:Superlehengên polon]] → [[:Kategorî:Superlehengên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Supersirûştî]] → [[:Kategorî:Serxwezayî]]
*# [[:Kategorî:Swisrî]] → [[:Kategorî:Swîsrî]]
*# [[:Kategorî:Swêd (siyaset)]] → [[:Kategorî:Siyaseta Swêdê]]
*# [[:Kategorî:Swîsreyî]] → [[:Kategorî:Swîsrî]]
*# [[:Kategorî:Sîcîlya]] → [[:Kategorî:Sîsîlya]]
*# [[:Kategorî:Sîstema hezmê]] → [[:Kategorî:Koendama herisê]]
*# [[:Kategorî:Sîstema mîzê]] → [[:Kategorî:Koendama mîzê]]
*# [[:Kategorî:Sîstema rehikan]] → [[:Kategorî:Koendama demarê]]
*# [[:Kategorî:Sûcan]] → [[:Kategorî:Sûc]]
*# [[:Kategorî:Talk message boxes]] → [[:Kategorî:Şablonên hişyarde ji bo gotûbêjan]]
*# [[:Kategorî:Tatar]] → [[:Kategorî:Teter]]
*# [[:Kategorî:Tawan]] → [[:Kategorî:Sûc]]
*# [[:Kategorî:Tawanên şerên Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Tawanên şer ên Tirkiyeyê]]
*# [[:Kategorî:Teknîkên bangeşeyê]] → [[:Kategorî:Teknîkên propagandayê]]
*# [[:Kategorî:Telebe]] → [[:Kategorî:Xwendekar]]
*# [[:Kategorî:Template namespace templates]] → [[:Kategorî:Şablonên ji bo şablonan]]
*# [[:Kategorî:Templates generating COinS]] → [[:Kategorî:Şablonên ku COinS çêdikin]]
*# [[:Kategorî:Tendurustî li Efxanistanê]] → [[:Kategorî:Tenduristî li Efxanistanê]]
*# [[:Kategorî:Tendurustî li Mecaristanê]] → [[:Kategorî:Tenduristî li Mecaristanê]]
*# [[:Kategorî:Tendurustî li Misirê]] → [[:Kategorî:Tenduristî li Misirê]]
*# [[:Kategorî:Tendurustî li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Tenduristî li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Tendurustî li Îsraêlê]] → [[:Kategorî:Tenduristî li Îsraêlê]]
*# [[:Kategorî:Tennessee]] → [[:Kategorî:Tênêsî]]
*# [[:Kategorî:Tevgera wêjeyî]] → [[:Kategorî:Tevgerên wêjeyî]]
*# [[:Kategorî:Tevgerên neteweperest li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Tevgerên neteweperwer li gorî parzemînan]]
*# [[:Kategorî:Tevinek]] → [[:Kategorî:Şane]]
*# [[:Kategorî:Tevineka girdikî]] → [[:Kategorî:Masûlkeşane]]
*# [[:Kategorî:Tevineka girêdanê]] → [[:Kategorî:Bestereşane]]
*# [[:Kategorî:Tevineka rehikî]] → [[:Kategorî:Demareşane]]
*# [[:Kategorî:Tevineka serrûyî]] → [[:Kategorî:Rûkeşeşane]]
*# [[:Kategorî:Tracking templates]] → [[:Kategorî:Şablonên şopandinê]]
*# [[:Kategorî:Tramvay]] → [[:Kategorî:Tramway]]
*# [[:Kategorî:Tramwey]] → [[:Kategorî:Tramway]]
*# [[:Kategorî:Translation templates]] → [[:Kategorî:Şablonên tercimekirinê]]
*# [[:Kategorî:Trove]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera Trove]]
*# [[:Kategorî:Turîzm li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Turîzm li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Têgeh]] → [[:Kategorî:Konsept]]
*# [[:Kategorî:Têgehên siyasetê]] → [[:Kategorî:Konseptên siyasetê]]
*# [[:Kategorî:Têgihnasî]] → [[:Kategorî:Termînolojî]]
*# [[:Kategorî:Têgînên astronomiyê]] → [[:Kategorî:Têgînên stêrnasiyê]]
*# [[:Kategorî:Têkiliyên derve yên Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Têkiliyên derve yên Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Têlî]] → [[:Kategorî:Tîl]]
*# [[:Kategorî:Tîmên superlehengên Marvel]] → [[:Kategorî:Tîmên superlehengan ên Marvel Comics]]
*# [[:Kategorî:Tûrabdîn]] → [[:Kategorî:Tor]]
*# [[:Kategorî:Tûrîzm li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Turîzm li gorî parzemînan]]
*# [[:Kategorî:Tûrîzm li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Turîzm li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Tûrîzm li Îtalyayê]] → [[:Kategorî:Turîzm li Îtalyayê]]
*# [[:Kategorî:Tûrîzm]] → [[:Kategorî:Turîzm]]
*# [[:Kategorî:Tûrîzma li Ewropayê li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Turîzm li Ewropayê li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Tûrîzma li Ewropayê]] → [[:Kategorî:Turîzm li Ewropayê]]
*# [[:Kategorî:Tûrîzma çandî]] → [[:Kategorî:Turîzma çandî]]
*# [[:Kategorî:UN]] → [[:Kategorî:Neteweyên Yekbûyî]]
*# [[:Kategorî:User en-2]] → [[:Kategorî:Bikarhêner en-2]]
*# [[:Kategorî:User en-3]] → [[:Kategorî:Bikarhêner en-3]]
*# [[:Kategorî:VIAF]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera VIAF]]
*# [[:Kategorî:Vîrûs]] → [[:Kategorî:Vîrus]]
*# [[:Kategorî:Vîrûsnas]] → [[:Kategorî:Vîrusnas]]
*# [[:Kategorî:WORLDCATID]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera WorldCat Entities]]
*# [[:Kategorî:Walaxîye]] → [[:Kategorî:Ûlaxya]]
*# [[:Kategorî:Wales]] → [[:Kategorî:Wêls]]
*# [[:Kategorî:Walesî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Wêlsî li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Wargehên Hessen]] → [[:Kategorî:Wargehên Hessenê]]
*# [[:Kategorî:Welatên Katalanî]] → [[:Kategorî:Welatên Ketelanî]]
*# [[:Kategorî:Welatên nordî]] → [[:Kategorî:Welatên nordîk]]
*# [[:Kategorî:Wergerandina xirab]] → [[:Kategorî:Rûpelên bi wergerandina xirab]]
*# [[:Kategorî:Werziş li Îngilistanê]] → [[:Kategorî:Werziş li Înglistanê]]
*# [[:Kategorî:Werzişkar li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Werzişvan li gorî neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Werzişkar]] → [[:Kategorî:Werzişvan]]
*# [[:Kategorî:Werzişkarên alman]] → [[:Kategorî:Werzişvanên alman]]
*# [[:Kategorî:Werzişkarên amerîkî]] → [[:Kategorî:Werzişvanên amerîkî]]
*# [[:Kategorî:Werzişkarên fransî]] → [[:Kategorî:Werzişvanên fransî]]
*# [[:Kategorî:Werzişkarên holendî]] → [[:Kategorî:Werzişvanên holendî]]
*# [[:Kategorî:Werzişkarên kurd]] → [[:Kategorî:Werzişvanên kurd]]
*# [[:Kategorî:Werzişkarên swêdî]] → [[:Kategorî:Werzişvanên swêdî]]
*# [[:Kategorî:Weşandin 2004]] → [[:Kategorî:Weşanên sala 2004an]]
*# [[:Kategorî:Wikidata templates]] → [[:Kategorî:Şablonên Wîkîdaneyê]]
*# [[:Kategorî:Wikimedia]] → [[:Kategorî:Weqfa Wikimedia]]
*# [[:Kategorî:Wikipedia maintenance templates]] → [[:Kategorî:Şablonên hişyarde]]
*# [[:Kategorî:Wikipedia template categories]] → [[:Kategorî:Kategoriyên Wîkîpediyayê yên şablonan]]
*# [[:Kategorî:Wikipedia templates by namespace]] → [[:Kategorî:Şablonên Wîkîpediyayê li gorî valahiya nav]]
*# [[:Kategorî:Wikipedia translation templates]] → [[:Kategorî:Şablonên Wîkîpediyayê yên tercimekirinê]]
*# [[:Kategorî:Wîkîpediya:Çavlêgerandin]] → [[:Kategorî:Gotarên ku divê werin paqijkirin]]
*# [[:Kategorî:Wîlayetên Walesê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Walesê]]
*# [[:Kategorî:Wîlayetên Îrlendaya Bakurê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Îrlendaya Bakurê]]
*# [[:Kategorî:Wîlayetên Îrlendayê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Îrlendayê]]
*# [[:Kategorî:Xanedaniyên kurdî]] → [[:Kategorî:Xanedanên kurdan]]
*# [[:Kategorî:Xelata wêjeya honaka zanistî]] → [[:Kategorî:Xelatên wêjeya honaka zanistî]]
*# [[:Kategorî:Xelatgirên Xelata Şerefnamê]] → [[:Kategorî:Xelatgirên Xelata Şerefnameyê]]
*# [[:Kategorî:Xelatên edebî yên spanî]] → [[:Kategorî:Xelatên edebî yên Spanyayê]]
*# [[:Kategorî:Xizinde]] → [[:Kategorî:Xijende]]
*# [[:Kategorî:Xristiyan]] → [[:Kategorî:Xirîstiyanî]]
*# [[:Kategorî:Xwedabanûyên şerê]] → [[:Kategorî:Xwedabanûyên şer]]
*# [[:Kategorî:Xwedawendên şerê]] → [[:Kategorî:Xwedawendên şer]]
*# [[:Kategorî:Xwedayan]] → [[:Kategorî:Xweda]]
*# [[:Kategorî:Xwekujî]] → [[:Kategorî:Xwekuj]]
*# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ji Amedê]] → [[:Kategorî:Yaneyên futbolê ji Amedê]]
*# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ji Diyarbekirê]] → [[:Kategorî:Yaneyên futbolê ji Diyarbekirê]]
*# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Almanyayê]] → [[:Kategorî:Yaneyên futbolê ya Almanyayê]]
*# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Holandê]] → [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Holendayê]]
*# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Macaristanê]] → [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Mecaristanê]]
*# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Skotlandê]] → [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Skotlendayê]]
*# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Îngilistanê]] → [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Înglistanê]]
*# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Îsraelê]] → [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Îsraêlê]]
*# [[:Kategorî:Yaneyên futbolê yên Îraqê]] → [[:Kategorî:Yaneyên futbolê yên Iraqê]]
*# [[:Kategorî:Yewnanistan (Wêje)]] → [[:Kategorî:Wêjeya Yewnanistanê]]
*# [[:Kategorî:Yewnanî]] → [[:Kategorî:Zimanê yewnanî]]
*# [[:Kategorî:Zanayên Ola Êzîdîtiyê]] → [[:Kategorî:Zanayên dînê êzdîtiyê]]
*# [[:Kategorî:Zanista dadweriyê]] → [[:Kategorî:Zanista dadê]]
*# [[:Kategorî:Zanistvanên ereb]] → [[:Kategorî:Zanyarên ereb]]
*# [[:Kategorî:Zanistvanên fars]] → [[:Kategorî:Zanyarên faris]]
*# [[:Kategorî:Zanistvanên kurd]] → [[:Kategorî:Zanyarên kurd]]
*# [[:Kategorî:Zanistvanên misilman]] → [[:Kategorî:Zanyarên misilman]]
*# [[:Kategorî:Zanistên mirovatiyê]] → [[:Kategorî:Lêkolînên mirovahiyê]]
*# [[:Kategorî:Zanistên siruştê]] → [[:Kategorî:Zanistên siruştî]]
*# [[:Kategorî:Zanyarên fars]] → [[:Kategorî:Zanyarên faris]]
*# [[:Kategorî:Zanyarên polon]] → [[:Kategorî:Zanyarên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Zanyarên Îngîlîz]] → [[:Kategorî:Zanyarên îngilîz]]
*# [[:Kategorî:Zanyarên îngîlîz]] → [[:Kategorî:Zanyarên îngilîz]]
*# [[:Kategorî:Zanîngeh li gorî dûgelan]] → [[:Kategorî:Zanîngeh li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Zanîngeha Chicagoyê]] → [[:Kategorî:Zanîngeha Şîkagoyê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngeha Moskowê]] → [[:Kategorî:Zanîngeha Moskoyê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Almanyayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Almanyayê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Awistiryayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Awistiryayê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Belçîkayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Belçîkayê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Brazîlê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên Brezîlê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Brezîlê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Brezîlê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Fransayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Fransayê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Iraqê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Iraqê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Kanadayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Kanadayê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Keyaniya Yekbûyî]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Keyaniya Yekbûyî]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Marokoyê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Marokoyê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Misirê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Misirê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Zelandaya Nû]] → [[:Kategorî:Zanîngehên Zelendaya Nû]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Çekyayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Çekyayê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Îranê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Îranê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Îtalyayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Îtalyayê]]
*# [[:Kategorî:Zargotina walesî]] → [[:Kategorî:Zargotina wêlsî]]
*# [[:Kategorî:Zaro]] → [[:Kategorî:Zarokatî]]
*# [[:Kategorî:Zengan (parêzgeh)]] → [[:Kategorî:Zencan (parêzgeh)]]
*# [[:Kategorî:Zimanmalbat]] → [[:Kategorî:Malbatên zimanan]]
*# [[:Kategorî:Zimanê napolî]] → [[:Kategorî:Zimanê napolîtanî]]
*# [[:Kategorî:Zimanê programkirinê]] → [[:Kategorî:Zimanê bernamekirinê]]
*# [[:Kategorî:Zimanê çêkirî]] → [[:Kategorî:Zimanên çêkirî]]
*# [[:Kategorî:Zimanên Asyayê li gorî welat]] → [[:Kategorî:Zimanên Asyayê li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Zimanên Bosniya û Herzegovînayê]] → [[:Kategorî:Zimanên Bosniya û Herzegovîna]]
*# [[:Kategorî:Zimanên Ewropayê li gorî welat]] → [[:Kategorî:Zimanên Ewropayê li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Zimanên Keltî]] → [[:Kategorî:Zimanên keltî]]
*# [[:Kategorî:Zimanên Kolumbiyayê]] → [[:Kategorî:Zimanên Kolombiyayê]]
*# [[:Kategorî:Zimanên Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Zimanên Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Zimanên Slavî]] → [[:Kategorî:Zimanên slavî]]
*# [[:Kategorî:Zimanên Walesê]] → [[:Kategorî:Zimanên Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Zimanên galloîtalî]] → [[:Kategorî:Zimanên galoîtalî]]
*# [[:Kategorî:Zimanên karlûkî]] → [[:Kategorî:Zimanên qarlûqî]]
*# [[:Kategorî:Zimanên laponî]] → [[:Kategorî:Zimanên sámî]]
*# [[:Kategorî:Zoolocî]] → [[:Kategorî:Zoolojî]]
*# [[:Kategorî:Zoologî]] → [[:Kategorî:Zoolojî]]
*# [[:Kategorî:Çalakvan li gorî mijar û neteweyan]] → [[:Kategorî:Çalakvan li gorî pirsgirêk û neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Çalakvanên mafên mirovan ên bûrkînafasoyî]] → [[:Kategorî:Çalakvanên mafên mirovan ên burkînafasoyî]]
*# [[:Kategorî:Çand li Cardiffê]] → [[:Kategorî:Çand li Kardîfê]]
*# [[:Kategorî:Çanda Kolumbiyayê]] → [[:Kategorî:Çanda Kolombiyayê]]
*# [[:Kategorî:Çanda Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Çanda Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Çanda Meksîkî]] → [[:Kategorî:Çanda Meksîkê]]
*# [[:Kategorî:Çanda Portugalê]] → [[:Kategorî:Çanda Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Çanda Walesê]] → [[:Kategorî:Çanda Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Çanda almanî]] → [[:Kategorî:Çanda Almanyayê]]
*# [[:Kategorî:Çanda farsî]] → [[:Kategorî:Çanda farisî]]
*# [[:Kategorî:Çanda hindî]] → [[:Kategorî:Çanda Hindistanê]]
*# [[:Kategorî:Çanda japonî]] → [[:Kategorî:Çanda Japonê]]
*# [[:Kategorî:Çanda li gorî serdeman]] → [[:Kategorî:Çand li gorî serdeman]]
*# [[:Kategorî:Çanda rojhilata navîn]] → [[:Kategorî:Hunera rojhilata navîn]]
*# [[:Kategorî:Çanda Înternetê]] → [[:Kategorî:Çanda înternetê]]
*# [[:Kategorî:Çanda Îtalyayê li gorî herêman]] → [[:Kategorî:Çanda îtalî li gorî herêman]]
*# [[:Kategorî:Çax]] → [[:Kategorî:Serdemên dîrokê]]
*# [[:Kategorî:Çaxa Antîk]] → [[:Kategorî:Serdema kevnare]]
*# [[:Kategorî:Çaxa Nû]] → [[:Kategorî:Serdema Nû]]
*# [[:Kategorî:Çek (gel) li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Çekyayî li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Çek (gel)]] → [[:Kategorî:Çekyayî]]
*# [[:Kategorî:Çemên Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Çemên Awistiryayê]]
*# [[:Kategorî:Çemên Ewropayê yên navnetewî]] → [[:Kategorî:Çemên Ewropayê yên navneteweyî]]
*# [[:Kategorî:Çemên Macaristanê]] → [[:Kategorî:Çemên Mecaristanê]]
*# [[:Kategorî:Çemên Sudanê]] → [[:Kategorî:Çemên Sûdanê]]
*# [[:Kategorî:Çermnasî]] → [[:Kategorî:Dermatolojî]]
*# [[:Kategorî:Çiyayên DYA'yê]] → [[:Kategorî:Çiyayên DYAyê]]
*# [[:Kategorî:Çêkerên hind]] → [[:Kategorî:Çêkerên hindistanî]]
*# [[:Kategorî:Çêlikan]] → [[:Kategorî:Komîşîr]]
*# [[:Kategorî:Çînên civakî li împeratoriya Romayê]] → [[:Kategorî:Çînên civakî li împeratoriya Romê]]
*# [[:Kategorî:Êzîdîtî]] → [[:Kategorî:Êzdîtî]]
*# [[:Kategorî:Êşkence]] → [[:Kategorî:Îşkence]]
*# [[:Kategorî:Îcatker]] → [[:Kategorî:Dahêner]]
*# [[:Kategorî:Împeratoriya Romê ya Pîroz]] → [[:Kategorî:Împeratoriya Romayê ya Pîroz]]
*# [[:Kategorî:Împeratoriya Selçûqiyan]] → [[:Kategorî:Împeratoriya Selcûqiyan]]
*# [[:Kategorî:Îngilistan]] → [[:Kategorî:Înglistan]]
*# [[:Kategorî:Îrlandî]] → [[:Kategorî:Îrlendî]]
*# [[:Kategorî:Îslam li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Îslam li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Îsraîl]] → [[:Kategorî:Îsraêl]]
*# [[:Kategorî:Ûrûgûay]] → [[:Kategorî:Ûrûguay]]
*# [[:Kategorî:Şablon (Brazîl)]] → [[:Kategorî:Şablon (Brezîl)]]
*# [[:Kategorî:Şablon (Kosovo)]] → [[:Kategorî:Şablon (Kosova)]]
*# [[:Kategorî:Şablon (bi zimanê)]] → [[:Kategorî:Şablon (sîmbol zimanê)]]
*# [[:Kategorî:Şablon (bi-x)]] → [[:Kategorî:Şablon (bi-zimanê)]]
*# [[:Kategorî:Şablon (tipên erebî)]] → [[:Kategorî:Şablon (tîpguhêziya erebî)]]
*# [[:Kategorî:Şablon (tipên kîrîlî)]] → [[:Kategorî:Şablon (tîpguhêziya kîrîlî)]]
*# [[:Kategorî:Şablon (tipên latînî)]] → [[:Kategorî:Şablon (tîpguhêziya latînî)]]
*# [[:Kategorî:Şablonên erdnîgarî]] → [[:Kategorî:Şablonên erdnîgariyê]]
*# [[:Kategorî:Şablonên fîzyolojiyê]] → [[:Kategorî:Şablonên fizyolojiyê]]
*# [[:Kategorî:Şablonên heşyarde]] → [[:Kategorî:Şablonên hişyarde]]
*# [[:Kategorî:Şablonên hişyarde ji bo kategoriyan]] → [[:Kategorî:Şablonên ji bo kategoriyan]]
*# [[:Kategorî:Şablonên hişyarde yên bi parametreyên kêm]] → [[:Kategorî:Şablonên hişyarde ji bo gotaran bi parametreyên kêm]]
*# [[:Kategorî:Şablonên ji bo valahiya nav ya kategoriyê]] → [[:Kategorî:Şablonên ji bo kategoriyan]]
*# [[:Kategorî:Şablonên navbera bikarhêner]] → [[:Kategorî:Şablonên valahiya nava bikarhêneran]]
*# [[:Kategorî:Şablonên şitilên jînenigariyê]] → [[:Kategorî:Şablonên şitilên jînenîgariyê]]
*# [[:Kategorî:Şahên efsanewî]] → [[:Kategorî:Keyên efsanewî]]
*# [[:Kategorî:Şahên seleukîd]] → [[:Kategorî:Şahên seleukî]]
*# [[:Kategorî:Şanezanist]] → [[:Kategorî:Biyolojiya xaneyî]]
*# [[:Kategorî:Şaredariyên Hessen]] → [[:Kategorî:Şaredariyên Hessenê]]
*# [[:Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Palermoyê]] → [[:Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan ê Palermoyê]]
*# [[:Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Torînoyê]] → [[:Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan ê Torînoyê]]
*# [[:Kategorî:Şaredariyên metropola Napoliyê]] → [[:Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan ê Napoliyê]]
*# [[:Kategorî:Şaristana Şot]] → [[:Kategorî:Şot (navçe)]]
*# [[:Kategorî:Şaristana Şotê]] → [[:Kategorî:Şot (navçe)]]
*# [[:Kategorî:Şaristanên Azerbaycana Rojavayê]] → [[:Kategorî:Navçeyên Azerbaycana Rojavayê]]
*# [[:Kategorî:Şaristanên Hemedanê]] → [[:Kategorî:Navçeyên Hemedanê]]
*# [[:Kategorî:Şaristanên Kirmanşanê]] → [[:Kategorî:Navçeyên Kirmanşanê]]
*# [[:Kategorî:Şaristanên Kurdistanê (parêzgeh)]] → [[:Kategorî:Navçeyên Kurdistanê (parêzgeh)]]
*# [[:Kategorî:Şaristanên Îranê]] → [[:Kategorî:Navçeyên Îranê]]
*# [[:Kategorî:Şaşiyên agahîdankan]] → [[:Kategorî:Xeletiyên agahîdankan]]
*# [[:Kategorî:Şerê Rûs-Ûkraynayê]] → [[:Kategorî:Şerê Rûsyayê li ser Ûkraynayê]]
*# [[:Kategorî:Şerên Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Şerên Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Sudanê]] → [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Sûdanê]]
*# [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Walesê]] → [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Şitilên Kurdistan'ê]] → [[:Kategorî:Şitilên Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Şitilên Nivîsbariyê]] → [[:Kategorî:Şitilên nivîsbariyê]]
*# [[:Kategorî:Şitilên Nivîsbarîyê]] → [[:Kategorî:Şitilên nivîsbariyê]]
*# [[:Kategorî:Şitilên Riha'yê]] → [[:Kategorî:Şitilên Rihayê]]
*# [[:Kategorî:Şitilên Teknolojiyê]] → [[:Kategorî:Şitilên teknolojiyê]]
*# [[:Kategorî:Şitilên Teknolojîyê]] → [[:Kategorî:Şitilên teknolojiyê]]
*# [[:Kategorî:Şitilên Televîzyonê]] → [[:Kategorî:Şitilên televîzyonê]]
*# [[:Kategorî:Şitilên Wikimedia'yê]] → [[:Kategorî:Şitilên Wikimediayê]]
*# [[:Kategorî:Şitilên astronoman]] → [[:Kategorî:Şitilên stêrnasan]]
*# [[:Kategorî:Şitilên bi şaşî û kêmasî]] → [[:Kategorî:Şablonên şitilan ên bi şaşî û kêmasî]]
*# [[:Kategorî:Şitilên dînî]] → [[:Kategorî:Şitilên dîn]]
*# [[:Kategorî:Şitilên fîlmên dramayê 2010an]] → [[:Kategorî:Şitilên fîlmên dramayê yên 2010î]]
*# [[:Kategorî:Şoreşa Pîşesaziyê]] → [[:Kategorî:Şoreşa pîşesaziyê]]
*# [[:Kategorî:Şotê (navçe)]] → [[:Kategorî:Şot (navçe)]]
== 2026-03-26T08:20:38Z ==
* [[:Kategorî:Kîpros]]: 1 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin
* [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 30 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin
* Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]]
* Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve:
'''[//ku.wikipedia.org/w/index.php?title=Bikarh%C3%AAner%3ABalyozbot%2Fkontrol%2Fberal%C3%AEkirin%C3%AAn_kategoriyan&oldid=1992617 Qeydên kevn]'''
ifout1nv9wpfyqczrfyw8an1nojbptg
Modul:Transclusion count/data/C
828
181387
1995533
1988788
2026-04-02T09:03:14Z
Balyozbot
42414
rojanekirin
1995533
Scribunto
text/plain
return {
["CatAutoTOC"] = 29000,
["CatAutoTOC/core"] = 29000,
["Category_handler"] = 6000,
["Category_other"] = 32000,
["Category_see_also_if_exists"] = 2600,
["Category_see_also_if_exists_2"] = 5700,
["Century_name_from_decade_or_year"] = 4500,
["Clear"] = 74000,
["Cmbox"] = 6200,
["Commonscat"] = 22000,
["Coord"] = 48000,
["Modul:Category_handler"] = 22000,
["Modul:Category_handler/blacklist"] = 21000,
["Modul:Category_handler/config"] = 21000,
["Modul:Category_handler/data"] = 21000,
["Modul:Category_handler/shared"] = 21000,
["Modul:Check_for_clobbered_parameters"] = 59000,
["Modul:Check_for_deprecated_parameters"] = 21000,
["Modul:Check_for_unknown_parameters"] = 191000,
["Modul:Citation/CS1"] = 54000,
["Modul:Citation/CS1/COinS"] = 54000,
["Modul:Citation/CS1/Configuration"] = 54000,
["Modul:Citation/CS1/Date_validation"] = 54000,
["Modul:Citation/CS1/Identifiers"] = 54000,
["Modul:Citation/CS1/Utilities"] = 54000,
["Modul:Citation/CS1/Whitelist"] = 54000,
["Modul:Citation/CS1/styles.css"] = 54000,
["Modul:Class"] = 98000,
["Modul:Class/definition.json"] = 98000,
["Modul:Class_mask"] = 98000,
["Modul:Complex_date"] = 52000,
["Modul:Coordinates"] = 59000,
}
m0rk82f58q6oeij9jf68509gh0w3quo
Modul:Transclusion count/data/G
828
181393
1995534
1969363
2026-04-02T09:03:20Z
Balyozbot
42414
rojanekirin
1995534
Scribunto
text/plain
return {
["GirêdanWikidata"] = 48000,
["Gotara_bingehîn"] = 4600,
["Modul:GetParameters"] = 52000,
}
ru3k0k8bx3wguwhvpxwbon660cw4zrm
Modul:Transclusion count/data/R
828
181405
1995535
1978751
2026-04-02T09:03:32Z
Balyozbot
42414
rojanekirin
1995535
Scribunto
text/plain
return {
["Reng"] = 76000,
["Rnd"] = 48000,
["Rêzkirin/pj"] = 6200,
["Modul:Redirect"] = 99000,
}
pius5qlittazy811iiqdaftybqnk17d
Modul:Transclusion count/data/S
828
181406
1995536
1987172
2026-04-02T09:03:33Z
Balyozbot
42414
rojanekirin
1995536
Scribunto
text/plain
return {
["Sal_bi_paşgir"] = 2500,
["Sembola_alayê"] = 5000,
["Sembola_alayê/core"] = 5000,
["Serê_gotûbêjê"] = 100000,
["Side_box"] = 27000,
["Single_namespace"] = 2600,
["Sister_project"] = 27000,
["Standard-kat"] = 12000,
["Str_find"] = 6900,
["Str_left"] = 6700,
["Str_len"] = 116000,
["Str_rightc"] = 116000,
["Str_sub_long"] = 116000,
["Str_sub_old"] = 116000,
["Strong"] = 100000,
["Sêwî"] = 7200,
["Sîmbol_zimanê"] = 7600,
["Modul:See_also_if_exists"] = 2600,
["Modul:Separated_entries"] = 4600,
["Modul:Side_box"] = 27000,
["Modul:Side_box/styles.css"] = 27000,
["Modul:String"] = 190000,
["Modul:String2"] = 52000,
}
kj4vnhcaajieimcdwz6kwcwimw6hj7k
Modul:Transclusion count/data/W
828
181412
1995537
1991210
2026-04-02T09:03:39Z
Balyozbot
42414
rojanekirin
1995537
Scribunto
text/plain
return {
["Wdib"] = 51000,
["Webarchive"] = 2600,
["Welat/çemandî"] = 5900,
["WikiProject_banner_shell/styles.css"] = 98000,
["Wikidata"] = 64000,
["WikidataCoord"] = 47000,
["WikidataKoord"] = 47000,
["Wikidata_image"] = 3200,
["Wîkîdaneyê_bibîne"] = 11000,
["Wîkîproje_Almanya"] = 9100,
["Wîkîproje_Fransa"] = 31000,
["Wîkîproje_Kurdistan"] = 22000,
["Wîkîproje_Sal"] = 21000,
["Wîkîproje_Welat"] = 2500,
["Wîkîproje_Îtalya"] = 8800,
["Modul:Wd"] = 64000,
["Modul:Wd/i18n"] = 64000,
["Modul:Webarchive"] = 2600,
["Modul:Webarchive/data"] = 2600,
["Modul:WikiProject_banner"] = 96000,
["Modul:WikiProject_banner/auxiliary"] = 21000,
["Modul:WikiProject_banner/config"] = 96000,
["Modul:WikiProject_banner/styles.css"] = 95000,
["Modul:Wikidata"] = 3500,
["Modul:Wikidata/i18n"] = 3500,
["Modul:WikidataIB"] = 92000,
["Modul:WikidataIB/i18n"] = 92000,
["Modul:WikidataIB/nolinks"] = 92000,
["Modul:WikidataIB/titleformats"] = 92000,
["Modul:WikidataKoord"] = 47000,
["Modul:Wikitext_Parsing"] = 96000,
}
6cvuhk3dg4vo5wxro29j9wbidsboxsc
Kesên jicihûwarkirî yên navxweyî
0
181615
1995493
1989587
2026-04-02T06:03:42Z
InternetArchiveBot
45060
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1995493
wikitext
text/x-wiki
{{Sêwî|tarîx=nîsan 2024}}
[[Wêne:Lange-MigrantMother02.jpg|thumb|Dê û zarokên Okie ku di salên 1930an de li Dewletên Yekbûyî ji ji ber bahoza tozê ya Dust Bowl neçar mane ku cihwarên xwe biterikînin.]]
[[Wêne:Kosovo-metohija-koreni-duse004.jpg|thumb|Di dema Şerê Kosovayê de penaberên Sirb û penaberên din ên ku albanî nînin. Serbîstan welatê Ewropayê ye ku hejmara herî zêde yê penaber û koçber lê dijîn.]]
'''Kesên jicihûwarkirî yên navxweyî''' cûreyeke koçberiyê ye ku ji ber sedemên cihêreng kes ku neçar dimînin ji bajarê xwe derdikevin û di nav sinorên welatê xwe de dimînin.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://www.unhcr.org/us/about-unhcr/who-we-protect/internally-displaced-people |sernav=Internally Displaced People |malper=UNHCR US |roja-gihiştinê=2024-03-18 |ziman=en-us }}</ref> Ev koma jicihwarkirî her çend ew nekevin nav pênaseyên qanûnî yên penaberiyê lê bi gelemperî wekî penaber têne binav kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://ijrcenter.org/refugee-law/ |sernav=Asylum & the Rights of Refugees |malper=International Justice Resource Center |tarîx=2012-10-10 |roja-gihiştinê=2024-03-18 |ziman=en-US }}{{Mirin girêdan|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Di dawiya sala 2014an de hatiye texmîn kirin ku li seranserê cîhanê 38.2 milyon koçber hene ku ji sala 1989an û vir ve ev cureya koçberiyê gihiştiye asta herî bilind.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.internal-displacement.orgundefined/ |sernav=Global Internal Displacement Database |malper=IDMC - Internal Displacement Monitorning Centre |roja-gihiştinê=2024-03-18 |ziman=en }}{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=adar 2024 }}</ref> Li gorî daneyên sala 2012an li [[Bakurê Kurdistanê]] 9,3 milyon kes ji cihwarên xwe bûne û koçê bajarên li deverên din ên Tirkiyê bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://iktisatvetoplum.com/batiya-kurt-gocu-ve-g-doguyu-kalkindirma-soylemi/ |sernav=Batı’ya Kürt Göçü ve G.Doğu’yu Kalkındırma Söylemi… – Mustafa Sönmez (İTD 31-32) |malper=İktisat ve Toplum Dergisi |tarîx=2013-06-01 |roja-gihiştinê=2024-08-15 |ziman=tr |paşnav=İktisat ve Toplum Dergisi |pêşnav= |paşnav2=yapın |pêşnav2= }}</ref> Li gorî daneyên 3ê gulana sala 2022an jî welatên ku herî zêde nifûsa wan di nav welêt de ji cihwarên xwe bûne ev in: [[Ûkrayna]] (8 milyon),<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.demoscope.ru/weekly/2022/0945/mir01.php |sernav=Мировые новости |malper=www.demoscope.ru |roja-gihiştinê=2024-03-18 |roja-arşîvê=2024-11-26 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20241126150643/https://www.demoscope.ru/weekly/2022/0945/mir01.php |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.unhcr.org/news/news-releases/unhcr-ukraine-other-conflicts-push-forcibly-displaced-total-over-100-million |sernav=UNHCR: Ukraine, other conflicts push forcibly displaced total over 100 million for first time |malper=UNHCR |roja-gihiştinê=2024-03-18 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iom.int/news/needs-growing-over-8-million-internally-displaced-ukraine |sernav=Needs Growing for Over 8 Million Internally Displaced in Ukraine |malper=International Organization for Migration |roja-gihiştinê=2024-03-18 |ziman=en }}</ref> [[Sûrî|Sûriye]] (7,6 milyon), Etiyopya (5,5 milyon),<ref>{{Jêder-malper |url=https://reliefweb.int/report/ethiopia/response-internal-displacement-ethiopia-fact-sheet-january-march-2022 |sernav=Response to Internal Displacement in Ethiopia Fact Sheet - January to March 2022 - Ethiopia {{!}} ReliefWeb |malper=reliefweb.int |tarîx=2022-05-19 |roja-gihiştinê=2024-03-18 |ziman=en }}</ref> [[Komara Demokratîk a Kongoyê]] (5,2 milyon),<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nrc.no/global-figures/ |sernav=Global displacement figures 2023 |malper=NRC |roja-gihiştinê=2024-03-18 |ziman=en }}</ref> [[Kolombiya]] (4,9 milyon), Yemen (4,3 milyon),<ref>{{Jêder-malper |url=https://reporting.unhcr.org/operational/operations/yemen |sernav=Yemen |malper=Global Focus |roja-gihiştinê=2024-03-18 |ziman=en }}</ref> [[Efxanistan]] (3,8 milyon),<ref>{{Jêder-malper |url=https://reporting.unhcr.org/operational/situations/afghanistan-situation |sernav=Afghanistan situation |malper=Global Focus |roja-gihiştinê=2024-03-18 |ziman=en }}</ref> [[Iraq]] (3,6 milyon), [[Sûdan]] (2,2 milyon), [[Sûdana Başûr]] (1,9 milyon), [[Pakistan]] (1,4 milyon), [[Nîjerya]] (1,2 milyon) û [[Somalya]] (1,1 milyon).<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.unhcr.org/media/unhcr-global-trends-2014 |sernav=UNHCR Global Trends 2014 |malper=UNHCR |roja-gihiştinê=2024-03-18 |ziman=en }}</ref>
[[Neteweyên Yekbûyî]] û UNHCR bi rêya Navenda Çavdêriya Jicihkirina Navxweyî ku navenda saziyê li Jenevê ye, piştgiriya çavdêrîkirin û analîza li ser bêwarên li seranserê cîhanê dikin.<ref name=":0" />
== Pênasekirin ==
Digel pênaseya 'penaberiyê' li gorî Peymana Penaberan a sala 1951ê pênaseyek derbasdar heye, pênaseyek qanûnî ya gerdûnî ya mirovên jicihwarkirî tune ye; li seranserê cihanê tenê peymanek herêmî ji bo welatên Afrîkayê bi navê Peymana Kampala heye. Lêbelê raporek Neteweyên Yekbûyî, Prensîbên Rêvebir li ser Jicihwarkirina navxweyî ev pênase bikar aniye:<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.unocha.org/ |sernav=OCHA |malper=www.unocha.org |tarîx=2024-03-18 |roja-gihiştinê=2024-03-18 |ziman=en }}</ref>
<blockquote>kes an komên ku neçar bûne yan jî mecbûr mane ku birevin yan jî mal û cihên rûniştina xwe biterikînin, bi taybetî ji ber yan jî ji bo dûrketina ji bandorên şerê çekdarî, rewşên tundiya giştî, binpêkirina mafên mirovan yan jî karesatên xwezayî yan jî karesatên ku ji aliyê mirovan ve hatine çêkirin û kesên ku ji nav sinorên dewletî yên naskirî yên navneteweyî derbas nekirine.</blockquote>
Digel ku jor du hêmanên girîng ên jicihwarkirina navxweyî (bi zorê û tevgera navxweyî/hundirîn) tekez dike, li cihê pênaseyek hişk, prensîbên Rêbertî "nasnameyek raveker a kategoriya kesên ku hewcedariyên wan di prensîbên Rêbertiyê de ne" rave dikin. Bi vî awayî, belge "bi rastî ber bi nermbûnê ve diçe ne ji rastbûna qanûnî", ji ber ku peyvên "bi taybetî" destnîşan dikin ku sedemên jicihwarkirinê ne temam e. Lêbelê wekî ku Erin Mooney destnîşan kiriye, "statîstîkên gerdûnî yên li ser jicihwarkirina navxweyî bi gelemperî tenê koçberên ku ji ber pevçûn û binpê kirinên mafên mirovan ji holê rabûne têne dîtin. Her wiha di lêkolîneke dawî de tê pêşniyarkirin ku têgîna penaberên navxweyî hinek tengtir were pênasekirin û bi kesên ji ber şîdetê koçber bûne bê sinorkirin." Her çend nakokî bi giştî li ser sedema bingehîn a bêwarên berê be jî, ev nerîn êdî keniv bûye ji ber ku karesatên xwezayî û guherîna avhewa ya bi despêka-hêdî di van salên dawî de bûne sedema sereke ya jicihwarkirina navxweyî. Ji ber vê yekê, ji ber ku di statîstîkan de têne tomar kirin, bi giştî zêdetir bala xwe didin penaberên jicihwarkirî yên bandorên neyînî yên avhewayê. Ji ber vê yekê, tevî sedemên ne temamkirî yên jicihwarkirina navxweyî, gelek penaberên jicihwarkirî wek kesên ku wekî penaber werin pênase kirin, ger ev kes sinorek navneteweyî derbas bikin, tê pênaskirin.
== Hêjmara giştî ya penaberên navxweyî ==
Ji ber ku nifûs ne domdar e, ji bo amarên giştî pir zehmet e ku meriv hejmarên rast ji bo kesên jicihwarkirî yên hundurîn were bidestxistin. Dibe ku penaberên navxweyî vedigerin malên xwe dema ku yên din direvin û yên din dikarin dem bi dem vegerin kampên penaberên navxweyî ku sûdê ji alîkariyên mirovî werbigirin. Digel ku rewşa bêwarên li kampên mezin ên mîna Kampa Darfurê ku li rojavayê Sûdanê ye, bi awayekî baş tê ragihandin ku pir zehmet e ku mirov rewşa bêwarên ku direvin bajarok û bajarên mezin binirxîne. Ji bo gelek mînakan hewce ye ku hejmarên fermî bi agahdariya zêde ya ku ji rêxistinên mirovahî yên operasyonê yên li ser erdê hatine wergirtin were temam kirin. Ji ber vê yekê, divê 24.5 milyon wekî texmînek were hesabkirin. Wekê din, piraniya hejmarên fermî bi tenê kesên ku ji ber pevçûnan an karesatên xwezayî jicihwar bûne hene.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=http://www.internal-displacement.org/assets/publications/2007/2007-global-overview2006-global-en.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=web.archive.org |roja-gihiştinê=2024-03-18 |roja-arşîvê=2014-05-06 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140506182020/http://www.internal-displacement.org/assets/publications/2007/2007-global-overview2006-global-en.pdf |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Penaberên navxweyî ku ji ber pêşveçûnê têne derxistin pir caran di nirxandinan de nayên kirin. Tê texmînkirin ku di navbera ji sedî 70 û 80 ji hêjmara hemî koçberan jin û zarok in.<ref name=":3"/>
Di sala 2010an de dihat texmînkirin ku %50 ji mirovên jicihwarkirî û penaberên navxweyî li deverên bajarî bûn ku gelek ji wan demek demdirêj e ku jicihwarên xwe koç bûne û îhtimaleke kêm heye ku ev kes careke din dîsa vegerin malên xwe. Lêkolînek ku di sala 2013an de hatiye lêkolînkirin diyar kir ku ev kesên jicihwariyên bajarî yên demdirêj ji hêla arîkariyên navneteweyî ve ji ber ku rêveberiyên navneteweyî di dîrokê de tenê bal kişandiye ser jicihwarkirina gundan, ji aliyê rêveberiya navneteweyî ve zêde hatine paşguh kirin.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=http://www.odi.org.uk/publications/7533-sanctuary-city-responses-protracted-urban-displacement |sernav=Sanctuary in the city? Reframing responses to protracted urban displacement {{!}} Publication {{!}} Overseas Development Institute (ODI) |malper=web.archive.org |tarîx=2013-12-03 |roja-gihiştinê=2024-03-18 |roja-arşîvê=2013-12-03 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20131203033000/http://www.odi.org.uk/publications/7533-sanctuary-city-responses-protracted-urban-displacement |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Lêkolîn amaje dike ku ev jicihwarkiriyên bajarî ya demdirêj pêdivî bi guhertinek bingehîn ji bo kesên malavaniyên ku penaberan licihwarên xwe bicihkirine bê kirin. Ew destnîşan dikin ku ji nû ve sererastkirina bendên ji bo jicihwarkirina bajaran û di heman demê de aktorên mafên mirovan û pêşkevtinê û hikûmetên herêmî û neteweyî jî beşdar bibin.<ref name=":2" />
=== Nifûsa penaberên navxweyî ya herî dawî ===
Tabloya jêrîn lîsteya welat û herêman li gorî hejmara Kesên Jicihwarkirî yên navxweyî ye. Li gorî Navenda Çavdêriya Jicihwarkirina Navxweyî (IDMC), hejmarên jicihwarkirina navxweyî hejmara tevgerên bi darê zorê yên di nav sînorên welatê wan de ku di nav salekê de hatine tomar kirin û dibe ku hêjmara kesên ku ji carekê zêdetir ji cih û warên xwe bûne jî di lîsteyê de hebin. Hejmara giştî ya bêwaran tomarek hemdemî ye ku ji hemû kesên ku di dawiya salê de di nav jicihwarkirina navxweyî de dijîn û bi giştî hejmara bêwarên şer û awareyên karesatê ne.
{| class="wikitable sortable col1left" style="text-align: right"
|+Daneyên Navenda Çavdêriya Jicihwarkirina Navxweyî (IDMC) (2022)<ref name=":1">{{Jêder-malper |sernav=Global Internal Displacement Database |url=https://www.internal-displacement.org/database/displacement-data |roja-gihiştinê=2024-02-03 |malper=IDMC - Internal Displacement Monitoring Centre |ziman=en }}</ref>
! width=200pt |Welat / Herêm
! width=150pt |Pevçûn Jicihwarkirinên Navxweyî
! width=150pt |Koçberên ji ber pevçûnan
! width=150pt |Karesata Jicihwarkirina Navxweyî
! width=150pt |Koçberên karesatê
! width=200pt |Bi tevahî koçber
|-
|Efxanistan
|32.000
|3.444.000
|220.000
|2.482.000
|5.926.000
|-
|Albanya
|
|
|320
|
|
|-
|Cezayîr
|
|
|2.000
|1.500
|1.500
|-
|Samoaya Amerîkî
|
|
|59
|26
|26
|-
|Angola
|
|
|1.800
|
|
|-
|Arjentîn
|
|
|730
|
|
|-
|Ermenistan
|7.600
|8.400
|
|
|8.400
|-
|Awistralya
|
|
|17.000
|9.900
|9.900
|-
|Azerbaycan
|
|659.000
|190
|
|659.000
|-
|Bengladeş
|560
|427.000
|1.524.000
|8.600
|435.600
|-
|Belçîka
|
|
|100
|
|
|-
|Belîze
|
|
|5.100
|820
|820
|-
|Benîn
|1.200
|1.200
|6.900
|6.900
|8.100
|-
|Bolîvya
|
|
|3.000
|650
|650
|-
|Bosniya û Herzegovîna
|
|91.000
|78
|58
|91.058
|-
|Brezîl
|5.600
|5.600
|708.000
|44.000
|49.600
|-
|Bulgaristan
|
|
|900
|14
|14
|-
|Burkîna Faso
|438.000
|1.882.000
|2.400
|
|1.882.000
|-
|Burundî
|600
|8.500
|13.000
|67.000
|75.500
|-
|Kamboca
|
|
|28.000
|3.900
|3.900
|-
|Kamerûn
|139.000
|987.000
|66.000
|23.000
|1.010.000
|-
|Kanada
|
|
|15.000
|280
|280
|-
|Komara Navendî ya Afrîkayê
|290.000
|516.000
|77.000
|
|516.000
|-
|Çad
|80.000
|300.000
|158.000
|
|300.000
|-
|Şîlî
|
|
|1.500
|1.500
|1.500
|-
|Çîn
|
|
|3.632.000
|146.000
|146.000
|-
|Kolombiya
|339.000
|4.766.000
|281.000
|41.000
|4.807.000
|-
|Kongo
|
|27.000
|42.000
|201.000
|228.000
|-
|Giravên Cook
|
|
|7
|
|
|-
|Kosta Rîka
|
|
|1.600
|
|
|-
|Peravên Diranfîl
|
|302.000
|2.500
|
|302.000
|-
|Krowatya
|
|
|100
|38
|38
|-
|Kûba
|
|
|90.000
|
|
|-
|Qibrîs
|
|246.000
|54
|
|246.000
|-
|Komara Demokratîk a Kongoyê
|4.004.000
|5.686.000
|423.000
|283.000
|5.969.000
|-
|Danîmarka
|
|
|20
|
|
|-
|Cîbûtî
|
|
|6.100
|
|
|-
|Komara Domînîk
|
|
|54.000
|7.900
|7.900
|-
|Ekwador
|
|
|6.400
|2.200
|2.200
|-
|El Salvador
|73.000
|52.000
|4.600
|
|52.000
|-
|Eswatînî
|
|
|360
|360
|360
|-
|Etopya
|2.032.000
|3.852.000
|873.000
|717.000
|4.569.000
|-
|Fîjî
|
|
|4.800
|400
|400
|-
|Fînlenda
|
|
|8
|
|
|-
|Fransa
|
|
|45.000
|44
|44
|-
|Polîneziya Fransî
|
|
|17
|
|
|-
|Gambiya
|7.800
|5.600
|7.000
|
|5.600
|-
|Gurcistan
|
|308.000
|430
|31.000
|339.000
|-
|Almanya
|
|
|630
|
|
|-
|Gana
|
|
|2.700
|5.900
|5.900
|-
|Yewnanistan
|
|
|710
|60
|60
|-
|Guadeloupe
|
|
|140
|
|
|-
|Guatemala
|5
|242.000
|74.000
|7.900
|249.900
|-
|Gîneya Rojbendî
|
|
|340
|
|
|-
|Guyana
|
|
|120
|
|
|-
|Haîtî
|106.000
|171.000
|15.000
|24.000
|195.000
|-
|Hondûras
|260
|247.000
|46.000
|3.900
|250.900
|-
|Hong Kong
|
|
|330
|
|
|-
|Îslenda
|
|
|56
|
|
|-
|Hindistan
|1.000
|631.000
|2.507.000
|32.000
|663.000
|-
|Îndonezya
|7.100
|72.000
|308.000
|68.000
|140.000
|-
|Îran
|
|
|42.000
|390
|390
|-
|Iraq
|32.000
|1.169.000
|51.000
|69.000
|1.238.000
|-
|Îrlenda
|
|
|26
|
|
|-
|Îsraêl
|1.100
|
|
|
|
|-
|Îtalya
|
|
|4.100
|300
|300
|-
|Japon
|
|
|51.000
|45.000
|6.000
|-
|Qazaxistan
|120
|120
|4.000
|14
|134
|-
|Kenya
|15.000
|30.000
|318.000
|373.000
|403.000
|-
|Kosova
|
|16.000
|120
|
|16.000
|-
|Kuweyt
|
|
|14
|
|
|-
|Qirgizistan
|166.000
|4.000
|1.700
|4
|4.004
|-
|Laos
|
|
|560
|560
|560
|-
|Latviya
|
|
|27
|
|
|-
|Libnan
|
|
|35
|
|
|-
|Lîbya
|360
|135.000
|
|
|135.000
|-
|Madagaskar
|
|2.800
|291.000
|68.000
|70.800
|-
|Malawî
|
|
|297.000
|
|
|-
|Malezya
|
|
|156.000
|680
|680
|-
|Maldîves
|
|
|370
|
|
|-
|Malî
|154.000
|380.000
|24.000
|32.000
|412.000
|-
|Giravên Marşal
|
|
|28
|28
|28
|-
|Morîtanya
|
|
|23.000
|23.000
|23.000
|-
|Morîtyûs
|
|
|140
|
|
|-
|Mayotte
|
|8
|
|
|8
|-
|Meksîk
|9.200
|386.000
|11.000
|3.600
|389.600
|-
|Mongolya
|
|
|75
|75
|75
|-
|Maroko
|
|
|9,500
|
|
|-
|Mozambîk
|283.000
|1.030.000
|113.000
|127.000
|1.157.000
|-
|Myanmar
|1.006.000
|1.498.000
|13.000
|3.000
|1.501.000
|-
|Nepal
|
|
|93.000
|58.000
|58.000
|-
|Nû Kaledonya
|
|150
|170
|
|150
|-
|Nû Zelanda
|
|
|2.800
|150
|150
|-
|Nîkaragûa
|
|77
|16.000
|11
|88
|-
|Nîjer
|101.000
|372.000
|248.000
|5.100
|377.100
|-
|Nîjerya
|148.000
|3.646.000
|2.437.000
|854.000
|4.500.000
|-
|Koreya Bakur
|
|
|200
|
|
|-
|Makedonyaya Bakur
|
|110
|
|
|110
|-
|Norwêc
|
|
|170
|
|
|-
|Oman
|
|
|45
|
|
|-
|Pakistan
|680
|21.000
|8.168.000
|1.025.000
|1.046.000
|-
|Filistîn
|1.800
|12.000
|250
|
|12.000
|-
|Panama
|
|
|460
|
|
|-
|Papûa Gîneya Nû
|64.000
|94.000
|9.600
|190
|94.190
|-
|Perû
|
|73.000
|24.000
|29.000
|102.000
|-
|Filîpîn
|123.000
|102.000
|5.453.000
|533.000
|635.000
|-
|Portûgal
|
|
|4.500
|3
|3
|-
|Porto Rîko
|
|
|49.000
|58
|58
|-
|Romanya
|
|
|160
|
|
|-
|Rûsya
|7.100
|7.500
|2.700
|28
|7.528
|-
|Riwanda
|
|
|7.800
|3.600
|3.600
|-
|Samoa
|
|
|14
|
|
|-
|São Tomé û Principe
|
|
|240
|
|
|-
|Senegal
|
|8.400
|12.000
|460
|8.860
|-
|Serbistan
|
|195.000
|1
|
|195.000
|-
|Sierra Leone
|
|3.000
|800
|
|3.000
|-
|Slovenya
|
|
|500
|
|
|-
|Giravên Solomon
|
|1.000
|11
|11
|1,011
|-
|Somalî
|621.000
|3.864.000
|1.152.000
|
|3.864.000
|-
|Afrîkaya Başûr
|
|
|62.000
|220
|220
|-
|Koreya Başûr
|
|
|30.000
|5.100
|5.100
|-
|Sûdana Başûr
|337.000
|1.475.000
|596.000
|665.000
|2.140.000
|-
|Spanya
|
|
|31.000
|10
|10
|-
|Srî Lanka
|
|12.000
|11.000
|23
|12,023
|-
|St. Lûkya
|
|
|560
|
|
|-
|St. Vînsint û Gronûdîs
|
|
|3
|3
|3
|-
|Sûdan
|314.000
|3.553.000
|105.000
|227.000
|3.780.000
|-
|Sûrînam
|
|
|1.500
|
|
|-
|Swîsre
|
|
|66
|4
|4
|-
|Sûrî
|171.000
|6.865.000
|21.000
|
|6.865.000
|-
|Taywan
|
|
|1.700
|
|
|-
|Tacîkistan
|
|
|260
|18
|18
|-
|Tanzanya
|
|
|4.200
|2.200
|2.200
|-
|Taylenda
|
|41.000
|22.000
|680
|41.680
|-
|Togo
|2.300
|2.300
|16.000
|4.700
|7.000
|-
|Tonga
|
|
|2.400
|260
|260
|-
|Trinîdad û Tobago
|
|
|40
|7
|7
|-
|Tûnis
|
|
|2.000
|
|
|-
|Tirkiye
|
|1.099.000
|6.900
|52
|1.099.052
|-
|Giravên Turks û Kaîkos}
|
|
|160
|
|
|-
|Ûganda
|2.000
|4.800
|34.000
|38.000
|42.800
|-
|Ûkrayna
|16.870.000
|5.914.000
|1
|
|5.914.000
|-
|[[Keyaniya Yekbûyî]]
|
|
|1.900
|80
|80
|-
|[[Dewletên Yekbûyî]]
|
|
|675.000
|543.000
|543.000
|-
|Ûrûgay
|
|
|800
|
|
|-
|Ûzbêkistan
|
|
|170
|
|
|-
|Vanûatû
|
|
|390
|
|
|-
|[[Venezuela]]
|
|
|13.000
|9.900
|9.900
|-
|Viyetnam
|
|
|353.000
|2.200
|2.200
|-
|Yemen
|276.000
|4.523.000
|171.000
|
|4.523.000
|-
|Zambiya
|
|
|3.600
|3.600
|3.600
|-
|Zîmbabwe
|
|
|1.300
|
|
|-
!Giştî
!28.270.385
!61.476.565
!32.541.165
!8.978.169
!70.454.734
|}
=== Nifûsa penaberên navxweyî ya dîrokî ===
Li gorî UNHCR li welat û herêman hêjmara kesên jicihwarkirî yên navxweyî yên di navbera salên 2007 û 2014an de.
{| class="wikitable sortable"
!Welat/herêm
!2007
!2008
!2009
!2010
!2011
!2012
!2013
!2014
|-
|Efxanistan
|129.300
|153.700
|230.700
|297,100
|351.900
|447.500
|486.300
|631.300
|-
|Azerbêycan
|686.600
|686.600
|603.300
|586.000
|592.900
|599.200
|600.300
|609.000
|-
|Bosna û Herzegovinya
|135.500
|131,000
|124.500
|113.600
|113.400
|113.000
|103.400
|84.500
|-
|Bûrûndî
|13.900
|100.000
|100.000
|100.000
|157.200
|78.800
|78.900
|78.900
|-
|Komara Afrîkaya Navend
|147.000
|197.000
|197.000
|197.000
|192.500
|106.200
|51.700
|894.400
|-
|Çad
|112.700
|178.900
|166.700
|170.500
|231.000
|124.000
|90.000
|19.800
|-
|Kolombiya
|3.000.000
|3.000.000
|3.000.000
|3.304.000
|3.672 100
|3.888.300
|3.943.500
|5.368.100
|-
|Kongo
|3.500
|
|
|
|
|
|
|
|-
|Qeraxên Diranê Fîlê
|709.200
|709.000
|686.000
|519.100
|517.100
|126.700
|45.000
|24.000
|-
|Krowatya
|4000
|2.900
|2.500
|2.300
|2.100
|
|
|
|-
|Komara Demokratîk a Kongoyê
|1.075.300
|1.317.900
|1.460.100
|2.050.700
|1.721.400
|1.709.300
|2.669.100
|2.963.800
|-
|Gûrcîstan
|246.000
|271.300
|329.800
|352.600
|360.000
|274.000
|279.800
|257.600
|-
|Iraq
|1.834.400
|2.481.000
|2.647.300
|1.552.000
|1.343.600
|1.332 400
|1.131 800
|954.100
|-
|Kenya
|
|250.000
|404.000
|399.000
|300.000
|300.000
|
|
|-
|Qirgizîstan
|
|
|
|
|80.000
|163.900
|
|
|-
|Libnan
|200.000
|70.000
|
|
|
|
|
|
|-
|Lîbya
|
|
|
|
|
|93.600
|59.400
|53.600
|-
|Malî
|
|
|
|
|
|
|227.900
|254.800
|-
|Montenegro
|16.200
|16.200
|
|
|
|
|
|
|-
|Miyanmar
|58.500
|67.300
|67.300
|62.000
|239.200
|339.200
|430.400
|372.000
|-
|Nepal
|100.000
|50.000
|
|
|
|
|
|
|-
|Nîjerya
|
|
|
|
|
|
|
|360.000
|-
|Pakistan
|
|155.800
|155.800
|1.894.600
|952.000
|452.900
|758.000
|747.500
|-
|Fîlîpîn
|
|
|
|
|139.500
|159.500
|1.200
|117.400
|-
|Rûsya
|158.900
|263.700
|91.500
|79.900
|75.400
|
|
|
|-
|Sirbîstan
|227.600
|226.400
|225.900
|224.900
|228.400
|228.200
|227.800
|227.500
|-
|Somalî
|400.000
|1.000.000
|1.277.200
|1.392.300
|1.463.800
|1.356.800
|1.133.000
|1.133.000
|-
|Sûdana Başûr
|
|
|
|
|223.700
|209.700
|345.700
|331.100
|-
|Srî Lanka
|469.000
|459.600
|504.800
|434.900
|273.800
|138.400
|93.500
|42.200
|-
|Sûdan
|1.325.200
|1.225.000
|1.201.000
|1.079.100
|1.602.200
|2.033.100
|1.873.300
|1.873.300
|-
|Sûrye
|
|
|
|
|
|
|2.016.500
|6.520.800
|-
|Tîmora Rojhilat
|155.200
|62.600
|15.900
|
|
|
|
|
|-
|Ûganda
|1.814.900
|1.236.000
|853.000
|428.600
|125.600
|
|
|
|-
|Yemen
|
|77.000
|100.000
|250.000
|193.700
|347.300
|385.300
|306.600
|-
|Zîmbabwe
|
|
|
|
|
|54.300
|57.900
|60.100
|-
!Welat/herêm
!2007
!2008
!2009
!2010
!2011
!2012
!2013
!2014
|}
== Parastin û alîkarî ==
Pirsgirêka parastin û alîkariya koçberan ne mijareke nû ye. Di hiqûqa navneteweyî de hikûmetên welatan berpirsyar e ku alîkarî û parastinan ji bo koçberên li welatê xwe peyda bike. Lê belê ji ber ku gelek ji awareyan (penaberên navxweyî) ji ber encama pevçûnên sivîl û tundûtûjiyê ne yan jî li cihê ku desthilatdariya dewleta navendî di gumanê de ye, tu desthilatdariyek herêmî tinene ku bixwaze alîkarî û parastina penaberan bike.<ref name="ReferenceA">{{Jêder-kitêb |sernav=The refugee in international law |paşnav=Goodwin-Gill |pêşnav=Guy S. |weşanger=Clarendon Press |tarîx=1998 |isbn=978-0-19-826019-6 |çap=2. ed., paperback repr. with corr |cih=Oxford }}</ref> Tê texmînkirin ku li 11 welatan nêzîkî 5 milyon koçber "alîkariya mirovî ji hikûmetên welatan wernagire." Di bin van şert û mercan de, divê polîtîkayên rehabîlîtasyonê yên li ser bingehên mirovahî ji bo kêmkirina newekheviya derfetan di nav van komên xizan de bi entegrekirina wanên di nav karûbarên civakî yên herêmî de û hişt ku ew bigihîjin kar, perwerde û derfetên tenduristiyê; wekî din dibe ku nakokiyên nû derbikevin holê.
Berevajî rewşa penaberên derveyî welatan tu saziyeke mirovî ya navneteweyî ku berpirsiyariya giştî ya parastin û alîkariya kesên jicîhûwarkirinanên navxweyî bine cih tineye. Tenê çend sazî di derbarê hinek şert û mercên taybet de xebatan pêk anîne.
=== Ofîsa Komîsyonera Bilind a Penaberan a Neteweyên Yekbûyî (UNHCR) ===
Ofîsa Komîsyonera Bilind a Penaberan a Neteweyên Yekbûyî (UNHCR) bi biryara Civata Giştî ya 428 (V) ya di 14ê kanûna sala 1950an hatiye erkdar kirin ku "rêveberî û hevrêzkirina çalakiyên navneteweyî ji bo parastina penaberan li seranserê cîhanê û çareserkirina pirsgirêkên penaberan... xebatên di derbarê rewşa penaberan de ji aliyê Peymana Neteweyên Yekbûyî ya sala 1951ê û ji aliyê Protokola saziyê ya sala 1967an ve hatiye bi rêve birin." UNHCR bi kevneşopî angaşt dike ku ew ne xwediyê erkek taybetî yê ji bo penaberên navxweyî tevî ku bi kêmanî jî be ji sala 1972an vir ve bernameyên alîkariyê û rehabîlîtasyonê ji bo kesên jicîhûwarkiriyên navxweyî hebûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.unhcr.org/publications/refugees-magazine-issue-103-idps-interview-dr-francis-m-deng-advocate-uprooted |sernav=Refugees Magazine Issue 103 (IDPs) - Interview: Dr. Francis M. Deng, advocate for the uprooted |malper=UNHCR |roja-gihiştinê=2024-03-18 |ziman=en }}</ref> Heya nîvê salên 2000an de sazî bi tevlêbûna dozên ku daxwazek taybetî ji aliyê sekreterê giştî yê [[Neteweyên Yekbûyî]] ve hebe û bi razîbûna dewleta têkildar re ew amade bû ku di rewşek diyarkirî de ji bo alîkariya penaberên navxweyî bersivê bide.<ref name="ReferenceA"/> Sazî di sala 2005an de alîkariya 5.6 milyon kesên jicihwarkiriyên navxweyî kiriye ku ji van penaberan 1.1 milyon penaber li [[Afrîka]]yê ne.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Fear of Persecution: Global Human Rights, International Law, and Human Well-being |paşnav=White |pêşnav=James Daniel |weşanger=Lexington Books |tarîx=2007 |isbn=978-0-7391-1566-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=YeSKaWWGGAAC&q=cohen&pg=PA15 |paşnav2=Marsella |pêşnav2=Anthony J. }}</ref>
Di sala 2005an de ji aliyê UNHCR ve bi saziyên din ên mirovahî re peymanek hatiye îmze kirin. "Li gorî vê peymanê, UNHCR divê berpirsiyariya sereke ya parastinê, stargeha acele û rêveberiya kampê ji bo kesên jicîhûwarkiriyên navxweyî bigire ser xwe." Di sala 2019an de UNHCR polîtîkayeke ji bo kesên jicîhûwarkiriyên navxweyî ya derxist ku pabendbûna xwe ji bo tevlêbûneke bi biryar û bi pêşbînîkirî di rewşên koçbûnên navxweyî de dubare dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.unhcr.org/media/unhcr-and-internally-displaced-persons-unhcrs-role-support-enhanced-humanitarian-response-idp |sernav=UNHCR and internally displaced persons: UNHCR's role in support of an enhanced humanitarian response to IDP situations |malper=UNHCR |roja-gihiştinê=2024-03-18 |ziman=en }}</ref>
=== Komîteya Navneteweyî ya Xaça Sor (ICRC) ===
Komîteya Navneteweyî ya Xaça Sor xwedî erkeke ku di dema şerê çekdarî de bandorên neyînî li sivîlan dike dikare li gorî qanûnên mirovî yên navneteweyî tevbigere û qanûnan bîne cih. Sazî bi awayekî kevneşopî cudahiyê naxe navbera sivîlên ku di hundir de jicihwar bûne yan jî di li malên xwe de mane. ICRC di daxuyaniyeke polîtîkaya sala 2006an de wiha dibêje:<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.icrc.org/en |sernav=International Committee of the Red Cross |malper=International Committee of the Red Cross |tarîx=2013-10-03 |roja-gihiştinê=2024-03-18 |ziman=en }}</ref>
<blockquote> Xaye û armanca giştî ya ICRC ew e ku êşa mirovên ku di pevçûnên çekdarî û rewşên din ên tundûtûjiyê de têne girtin sivik bike. Dema ku kiryarên rêxistinên mirovî yên din li ber çavan digire, ew kesên çi ji cih û warên xwe bin jî û ne bin jî, ji bo vê armancê rêxistin hewl dide ku alîkarî û parastina bi bandor û bikêrhatî ji bo kesên wiha pêşkêşî bike. ICRC li ser bingeha ezmûna xwe ya dirêj ên li deverên cihêreng ên cîhanê nêzîkatiyek operasiyonel li hember xelkê sivîl bi tevahî destnîşan kiriye ku ji bo peydakirina hewcedariyên mirovahî yên bilez ên hem ji bo kesên jicîhwarkirî û hem jî ji bo civakên xwemalî û mêvandar hatiye çêkirin.</blockquote>
Lêbelê Rêvebirê Operasyonê ferq kiriye ku bêwar "ji penageh û pêwîstiyên wan ên wekî xwarin, av, derman û ji diravan bêpar dimînin û girîngiya pêdivî yên wan ên aborî yên cihêreng pejirandiye."<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.iht.com/articles/2000/03/01/edtauxe.t.php |sernav=We Should Have Humanitarian Access to Displaced Civilians |malper=web.archive.org |tarîx=2006-11-25 |roja-gihiştinê=2024-03-18 |roja-arşîvê=2006-11-25 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20061125150508/http://www.iht.com/articles/2000/03/01/edtauxe.t.php |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref>
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Koçberên navxweyî]]
[[Kategorî:Stem]]
sed3fly1ts8kru1akxaiwxkjhs8plf7
1995522
1995493
2026-04-02T07:22:48Z
Balyozbot
42414
[[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addtarix.py|Bot]]: Tarîx hat sererastkirin: {{[[Şablon:Mirin girêdan|Mirin girêdan]]}}
1995522
wikitext
text/x-wiki
{{Sêwî|tarîx=nîsan 2024}}
[[Wêne:Lange-MigrantMother02.jpg|thumb|Dê û zarokên Okie ku di salên 1930an de li Dewletên Yekbûyî ji ji ber bahoza tozê ya Dust Bowl neçar mane ku cihwarên xwe biterikînin.]]
[[Wêne:Kosovo-metohija-koreni-duse004.jpg|thumb|Di dema Şerê Kosovayê de penaberên Sirb û penaberên din ên ku albanî nînin. Serbîstan welatê Ewropayê ye ku hejmara herî zêde yê penaber û koçber lê dijîn.]]
'''Kesên jicihûwarkirî yên navxweyî''' cûreyeke koçberiyê ye ku ji ber sedemên cihêreng kes ku neçar dimînin ji bajarê xwe derdikevin û di nav sinorên welatê xwe de dimînin.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://www.unhcr.org/us/about-unhcr/who-we-protect/internally-displaced-people |sernav=Internally Displaced People |malper=UNHCR US |roja-gihiştinê=2024-03-18 |ziman=en-us }}</ref> Ev koma jicihwarkirî her çend ew nekevin nav pênaseyên qanûnî yên penaberiyê lê bi gelemperî wekî penaber têne binav kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://ijrcenter.org/refugee-law/ |sernav=Asylum & the Rights of Refugees |malper=International Justice Resource Center |tarîx=2012-10-10 |roja-gihiştinê=2024-03-18 |ziman=en-US }}{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=nîsan 2026 }}</ref>
Di dawiya sala 2014an de hatiye texmîn kirin ku li seranserê cîhanê 38.2 milyon koçber hene ku ji sala 1989an û vir ve ev cureya koçberiyê gihiştiye asta herî bilind.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.internal-displacement.orgundefined/ |sernav=Global Internal Displacement Database |malper=IDMC - Internal Displacement Monitorning Centre |roja-gihiştinê=2024-03-18 |ziman=en }}{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=adar 2024 }}</ref> Li gorî daneyên sala 2012an li [[Bakurê Kurdistanê]] 9,3 milyon kes ji cihwarên xwe bûne û koçê bajarên li deverên din ên Tirkiyê bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://iktisatvetoplum.com/batiya-kurt-gocu-ve-g-doguyu-kalkindirma-soylemi/ |sernav=Batı’ya Kürt Göçü ve G.Doğu’yu Kalkındırma Söylemi… – Mustafa Sönmez (İTD 31-32) |malper=İktisat ve Toplum Dergisi |tarîx=2013-06-01 |roja-gihiştinê=2024-08-15 |ziman=tr |paşnav=İktisat ve Toplum Dergisi |pêşnav= |paşnav2=yapın |pêşnav2= }}</ref> Li gorî daneyên 3ê gulana sala 2022an jî welatên ku herî zêde nifûsa wan di nav welêt de ji cihwarên xwe bûne ev in: [[Ûkrayna]] (8 milyon),<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.demoscope.ru/weekly/2022/0945/mir01.php |sernav=Мировые новости |malper=www.demoscope.ru |roja-gihiştinê=2024-03-18 |roja-arşîvê=2024-11-26 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20241126150643/https://www.demoscope.ru/weekly/2022/0945/mir01.php |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.unhcr.org/news/news-releases/unhcr-ukraine-other-conflicts-push-forcibly-displaced-total-over-100-million |sernav=UNHCR: Ukraine, other conflicts push forcibly displaced total over 100 million for first time |malper=UNHCR |roja-gihiştinê=2024-03-18 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iom.int/news/needs-growing-over-8-million-internally-displaced-ukraine |sernav=Needs Growing for Over 8 Million Internally Displaced in Ukraine |malper=International Organization for Migration |roja-gihiştinê=2024-03-18 |ziman=en }}</ref> [[Sûrî|Sûriye]] (7,6 milyon), Etiyopya (5,5 milyon),<ref>{{Jêder-malper |url=https://reliefweb.int/report/ethiopia/response-internal-displacement-ethiopia-fact-sheet-january-march-2022 |sernav=Response to Internal Displacement in Ethiopia Fact Sheet - January to March 2022 - Ethiopia {{!}} ReliefWeb |malper=reliefweb.int |tarîx=2022-05-19 |roja-gihiştinê=2024-03-18 |ziman=en }}</ref> [[Komara Demokratîk a Kongoyê]] (5,2 milyon),<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nrc.no/global-figures/ |sernav=Global displacement figures 2023 |malper=NRC |roja-gihiştinê=2024-03-18 |ziman=en }}</ref> [[Kolombiya]] (4,9 milyon), Yemen (4,3 milyon),<ref>{{Jêder-malper |url=https://reporting.unhcr.org/operational/operations/yemen |sernav=Yemen |malper=Global Focus |roja-gihiştinê=2024-03-18 |ziman=en }}</ref> [[Efxanistan]] (3,8 milyon),<ref>{{Jêder-malper |url=https://reporting.unhcr.org/operational/situations/afghanistan-situation |sernav=Afghanistan situation |malper=Global Focus |roja-gihiştinê=2024-03-18 |ziman=en }}</ref> [[Iraq]] (3,6 milyon), [[Sûdan]] (2,2 milyon), [[Sûdana Başûr]] (1,9 milyon), [[Pakistan]] (1,4 milyon), [[Nîjerya]] (1,2 milyon) û [[Somalya]] (1,1 milyon).<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.unhcr.org/media/unhcr-global-trends-2014 |sernav=UNHCR Global Trends 2014 |malper=UNHCR |roja-gihiştinê=2024-03-18 |ziman=en }}</ref>
[[Neteweyên Yekbûyî]] û UNHCR bi rêya Navenda Çavdêriya Jicihkirina Navxweyî ku navenda saziyê li Jenevê ye, piştgiriya çavdêrîkirin û analîza li ser bêwarên li seranserê cîhanê dikin.<ref name=":0" />
== Pênasekirin ==
Digel pênaseya 'penaberiyê' li gorî Peymana Penaberan a sala 1951ê pênaseyek derbasdar heye, pênaseyek qanûnî ya gerdûnî ya mirovên jicihwarkirî tune ye; li seranserê cihanê tenê peymanek herêmî ji bo welatên Afrîkayê bi navê Peymana Kampala heye. Lêbelê raporek Neteweyên Yekbûyî, Prensîbên Rêvebir li ser Jicihwarkirina navxweyî ev pênase bikar aniye:<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.unocha.org/ |sernav=OCHA |malper=www.unocha.org |tarîx=2024-03-18 |roja-gihiştinê=2024-03-18 |ziman=en }}</ref>
<blockquote>kes an komên ku neçar bûne yan jî mecbûr mane ku birevin yan jî mal û cihên rûniştina xwe biterikînin, bi taybetî ji ber yan jî ji bo dûrketina ji bandorên şerê çekdarî, rewşên tundiya giştî, binpêkirina mafên mirovan yan jî karesatên xwezayî yan jî karesatên ku ji aliyê mirovan ve hatine çêkirin û kesên ku ji nav sinorên dewletî yên naskirî yên navneteweyî derbas nekirine.</blockquote>
Digel ku jor du hêmanên girîng ên jicihwarkirina navxweyî (bi zorê û tevgera navxweyî/hundirîn) tekez dike, li cihê pênaseyek hişk, prensîbên Rêbertî "nasnameyek raveker a kategoriya kesên ku hewcedariyên wan di prensîbên Rêbertiyê de ne" rave dikin. Bi vî awayî, belge "bi rastî ber bi nermbûnê ve diçe ne ji rastbûna qanûnî", ji ber ku peyvên "bi taybetî" destnîşan dikin ku sedemên jicihwarkirinê ne temam e. Lêbelê wekî ku Erin Mooney destnîşan kiriye, "statîstîkên gerdûnî yên li ser jicihwarkirina navxweyî bi gelemperî tenê koçberên ku ji ber pevçûn û binpê kirinên mafên mirovan ji holê rabûne têne dîtin. Her wiha di lêkolîneke dawî de tê pêşniyarkirin ku têgîna penaberên navxweyî hinek tengtir were pênasekirin û bi kesên ji ber şîdetê koçber bûne bê sinorkirin." Her çend nakokî bi giştî li ser sedema bingehîn a bêwarên berê be jî, ev nerîn êdî keniv bûye ji ber ku karesatên xwezayî û guherîna avhewa ya bi despêka-hêdî di van salên dawî de bûne sedema sereke ya jicihwarkirina navxweyî. Ji ber vê yekê, ji ber ku di statîstîkan de têne tomar kirin, bi giştî zêdetir bala xwe didin penaberên jicihwarkirî yên bandorên neyînî yên avhewayê. Ji ber vê yekê, tevî sedemên ne temamkirî yên jicihwarkirina navxweyî, gelek penaberên jicihwarkirî wek kesên ku wekî penaber werin pênase kirin, ger ev kes sinorek navneteweyî derbas bikin, tê pênaskirin.
== Hêjmara giştî ya penaberên navxweyî ==
Ji ber ku nifûs ne domdar e, ji bo amarên giştî pir zehmet e ku meriv hejmarên rast ji bo kesên jicihwarkirî yên hundurîn were bidestxistin. Dibe ku penaberên navxweyî vedigerin malên xwe dema ku yên din direvin û yên din dikarin dem bi dem vegerin kampên penaberên navxweyî ku sûdê ji alîkariyên mirovî werbigirin. Digel ku rewşa bêwarên li kampên mezin ên mîna Kampa Darfurê ku li rojavayê Sûdanê ye, bi awayekî baş tê ragihandin ku pir zehmet e ku mirov rewşa bêwarên ku direvin bajarok û bajarên mezin binirxîne. Ji bo gelek mînakan hewce ye ku hejmarên fermî bi agahdariya zêde ya ku ji rêxistinên mirovahî yên operasyonê yên li ser erdê hatine wergirtin were temam kirin. Ji ber vê yekê, divê 24.5 milyon wekî texmînek were hesabkirin. Wekê din, piraniya hejmarên fermî bi tenê kesên ku ji ber pevçûnan an karesatên xwezayî jicihwar bûne hene.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=http://www.internal-displacement.org/assets/publications/2007/2007-global-overview2006-global-en.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=web.archive.org |roja-gihiştinê=2024-03-18 |roja-arşîvê=2014-05-06 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140506182020/http://www.internal-displacement.org/assets/publications/2007/2007-global-overview2006-global-en.pdf |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Penaberên navxweyî ku ji ber pêşveçûnê têne derxistin pir caran di nirxandinan de nayên kirin. Tê texmînkirin ku di navbera ji sedî 70 û 80 ji hêjmara hemî koçberan jin û zarok in.<ref name=":3"/>
Di sala 2010an de dihat texmînkirin ku %50 ji mirovên jicihwarkirî û penaberên navxweyî li deverên bajarî bûn ku gelek ji wan demek demdirêj e ku jicihwarên xwe koç bûne û îhtimaleke kêm heye ku ev kes careke din dîsa vegerin malên xwe. Lêkolînek ku di sala 2013an de hatiye lêkolînkirin diyar kir ku ev kesên jicihwariyên bajarî yên demdirêj ji hêla arîkariyên navneteweyî ve ji ber ku rêveberiyên navneteweyî di dîrokê de tenê bal kişandiye ser jicihwarkirina gundan, ji aliyê rêveberiya navneteweyî ve zêde hatine paşguh kirin.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=http://www.odi.org.uk/publications/7533-sanctuary-city-responses-protracted-urban-displacement |sernav=Sanctuary in the city? Reframing responses to protracted urban displacement {{!}} Publication {{!}} Overseas Development Institute (ODI) |malper=web.archive.org |tarîx=2013-12-03 |roja-gihiştinê=2024-03-18 |roja-arşîvê=2013-12-03 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20131203033000/http://www.odi.org.uk/publications/7533-sanctuary-city-responses-protracted-urban-displacement |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Lêkolîn amaje dike ku ev jicihwarkiriyên bajarî ya demdirêj pêdivî bi guhertinek bingehîn ji bo kesên malavaniyên ku penaberan licihwarên xwe bicihkirine bê kirin. Ew destnîşan dikin ku ji nû ve sererastkirina bendên ji bo jicihwarkirina bajaran û di heman demê de aktorên mafên mirovan û pêşkevtinê û hikûmetên herêmî û neteweyî jî beşdar bibin.<ref name=":2" />
=== Nifûsa penaberên navxweyî ya herî dawî ===
Tabloya jêrîn lîsteya welat û herêman li gorî hejmara Kesên Jicihwarkirî yên navxweyî ye. Li gorî Navenda Çavdêriya Jicihwarkirina Navxweyî (IDMC), hejmarên jicihwarkirina navxweyî hejmara tevgerên bi darê zorê yên di nav sînorên welatê wan de ku di nav salekê de hatine tomar kirin û dibe ku hêjmara kesên ku ji carekê zêdetir ji cih û warên xwe bûne jî di lîsteyê de hebin. Hejmara giştî ya bêwaran tomarek hemdemî ye ku ji hemû kesên ku di dawiya salê de di nav jicihwarkirina navxweyî de dijîn û bi giştî hejmara bêwarên şer û awareyên karesatê ne.
{| class="wikitable sortable col1left" style="text-align: right"
|+Daneyên Navenda Çavdêriya Jicihwarkirina Navxweyî (IDMC) (2022)<ref name=":1">{{Jêder-malper |sernav=Global Internal Displacement Database |url=https://www.internal-displacement.org/database/displacement-data |roja-gihiştinê=2024-02-03 |malper=IDMC - Internal Displacement Monitoring Centre |ziman=en }}</ref>
! width=200pt |Welat / Herêm
! width=150pt |Pevçûn Jicihwarkirinên Navxweyî
! width=150pt |Koçberên ji ber pevçûnan
! width=150pt |Karesata Jicihwarkirina Navxweyî
! width=150pt |Koçberên karesatê
! width=200pt |Bi tevahî koçber
|-
|Efxanistan
|32.000
|3.444.000
|220.000
|2.482.000
|5.926.000
|-
|Albanya
|
|
|320
|
|
|-
|Cezayîr
|
|
|2.000
|1.500
|1.500
|-
|Samoaya Amerîkî
|
|
|59
|26
|26
|-
|Angola
|
|
|1.800
|
|
|-
|Arjentîn
|
|
|730
|
|
|-
|Ermenistan
|7.600
|8.400
|
|
|8.400
|-
|Awistralya
|
|
|17.000
|9.900
|9.900
|-
|Azerbaycan
|
|659.000
|190
|
|659.000
|-
|Bengladeş
|560
|427.000
|1.524.000
|8.600
|435.600
|-
|Belçîka
|
|
|100
|
|
|-
|Belîze
|
|
|5.100
|820
|820
|-
|Benîn
|1.200
|1.200
|6.900
|6.900
|8.100
|-
|Bolîvya
|
|
|3.000
|650
|650
|-
|Bosniya û Herzegovîna
|
|91.000
|78
|58
|91.058
|-
|Brezîl
|5.600
|5.600
|708.000
|44.000
|49.600
|-
|Bulgaristan
|
|
|900
|14
|14
|-
|Burkîna Faso
|438.000
|1.882.000
|2.400
|
|1.882.000
|-
|Burundî
|600
|8.500
|13.000
|67.000
|75.500
|-
|Kamboca
|
|
|28.000
|3.900
|3.900
|-
|Kamerûn
|139.000
|987.000
|66.000
|23.000
|1.010.000
|-
|Kanada
|
|
|15.000
|280
|280
|-
|Komara Navendî ya Afrîkayê
|290.000
|516.000
|77.000
|
|516.000
|-
|Çad
|80.000
|300.000
|158.000
|
|300.000
|-
|Şîlî
|
|
|1.500
|1.500
|1.500
|-
|Çîn
|
|
|3.632.000
|146.000
|146.000
|-
|Kolombiya
|339.000
|4.766.000
|281.000
|41.000
|4.807.000
|-
|Kongo
|
|27.000
|42.000
|201.000
|228.000
|-
|Giravên Cook
|
|
|7
|
|
|-
|Kosta Rîka
|
|
|1.600
|
|
|-
|Peravên Diranfîl
|
|302.000
|2.500
|
|302.000
|-
|Krowatya
|
|
|100
|38
|38
|-
|Kûba
|
|
|90.000
|
|
|-
|Qibrîs
|
|246.000
|54
|
|246.000
|-
|Komara Demokratîk a Kongoyê
|4.004.000
|5.686.000
|423.000
|283.000
|5.969.000
|-
|Danîmarka
|
|
|20
|
|
|-
|Cîbûtî
|
|
|6.100
|
|
|-
|Komara Domînîk
|
|
|54.000
|7.900
|7.900
|-
|Ekwador
|
|
|6.400
|2.200
|2.200
|-
|El Salvador
|73.000
|52.000
|4.600
|
|52.000
|-
|Eswatînî
|
|
|360
|360
|360
|-
|Etopya
|2.032.000
|3.852.000
|873.000
|717.000
|4.569.000
|-
|Fîjî
|
|
|4.800
|400
|400
|-
|Fînlenda
|
|
|8
|
|
|-
|Fransa
|
|
|45.000
|44
|44
|-
|Polîneziya Fransî
|
|
|17
|
|
|-
|Gambiya
|7.800
|5.600
|7.000
|
|5.600
|-
|Gurcistan
|
|308.000
|430
|31.000
|339.000
|-
|Almanya
|
|
|630
|
|
|-
|Gana
|
|
|2.700
|5.900
|5.900
|-
|Yewnanistan
|
|
|710
|60
|60
|-
|Guadeloupe
|
|
|140
|
|
|-
|Guatemala
|5
|242.000
|74.000
|7.900
|249.900
|-
|Gîneya Rojbendî
|
|
|340
|
|
|-
|Guyana
|
|
|120
|
|
|-
|Haîtî
|106.000
|171.000
|15.000
|24.000
|195.000
|-
|Hondûras
|260
|247.000
|46.000
|3.900
|250.900
|-
|Hong Kong
|
|
|330
|
|
|-
|Îslenda
|
|
|56
|
|
|-
|Hindistan
|1.000
|631.000
|2.507.000
|32.000
|663.000
|-
|Îndonezya
|7.100
|72.000
|308.000
|68.000
|140.000
|-
|Îran
|
|
|42.000
|390
|390
|-
|Iraq
|32.000
|1.169.000
|51.000
|69.000
|1.238.000
|-
|Îrlenda
|
|
|26
|
|
|-
|Îsraêl
|1.100
|
|
|
|
|-
|Îtalya
|
|
|4.100
|300
|300
|-
|Japon
|
|
|51.000
|45.000
|6.000
|-
|Qazaxistan
|120
|120
|4.000
|14
|134
|-
|Kenya
|15.000
|30.000
|318.000
|373.000
|403.000
|-
|Kosova
|
|16.000
|120
|
|16.000
|-
|Kuweyt
|
|
|14
|
|
|-
|Qirgizistan
|166.000
|4.000
|1.700
|4
|4.004
|-
|Laos
|
|
|560
|560
|560
|-
|Latviya
|
|
|27
|
|
|-
|Libnan
|
|
|35
|
|
|-
|Lîbya
|360
|135.000
|
|
|135.000
|-
|Madagaskar
|
|2.800
|291.000
|68.000
|70.800
|-
|Malawî
|
|
|297.000
|
|
|-
|Malezya
|
|
|156.000
|680
|680
|-
|Maldîves
|
|
|370
|
|
|-
|Malî
|154.000
|380.000
|24.000
|32.000
|412.000
|-
|Giravên Marşal
|
|
|28
|28
|28
|-
|Morîtanya
|
|
|23.000
|23.000
|23.000
|-
|Morîtyûs
|
|
|140
|
|
|-
|Mayotte
|
|8
|
|
|8
|-
|Meksîk
|9.200
|386.000
|11.000
|3.600
|389.600
|-
|Mongolya
|
|
|75
|75
|75
|-
|Maroko
|
|
|9,500
|
|
|-
|Mozambîk
|283.000
|1.030.000
|113.000
|127.000
|1.157.000
|-
|Myanmar
|1.006.000
|1.498.000
|13.000
|3.000
|1.501.000
|-
|Nepal
|
|
|93.000
|58.000
|58.000
|-
|Nû Kaledonya
|
|150
|170
|
|150
|-
|Nû Zelanda
|
|
|2.800
|150
|150
|-
|Nîkaragûa
|
|77
|16.000
|11
|88
|-
|Nîjer
|101.000
|372.000
|248.000
|5.100
|377.100
|-
|Nîjerya
|148.000
|3.646.000
|2.437.000
|854.000
|4.500.000
|-
|Koreya Bakur
|
|
|200
|
|
|-
|Makedonyaya Bakur
|
|110
|
|
|110
|-
|Norwêc
|
|
|170
|
|
|-
|Oman
|
|
|45
|
|
|-
|Pakistan
|680
|21.000
|8.168.000
|1.025.000
|1.046.000
|-
|Filistîn
|1.800
|12.000
|250
|
|12.000
|-
|Panama
|
|
|460
|
|
|-
|Papûa Gîneya Nû
|64.000
|94.000
|9.600
|190
|94.190
|-
|Perû
|
|73.000
|24.000
|29.000
|102.000
|-
|Filîpîn
|123.000
|102.000
|5.453.000
|533.000
|635.000
|-
|Portûgal
|
|
|4.500
|3
|3
|-
|Porto Rîko
|
|
|49.000
|58
|58
|-
|Romanya
|
|
|160
|
|
|-
|Rûsya
|7.100
|7.500
|2.700
|28
|7.528
|-
|Riwanda
|
|
|7.800
|3.600
|3.600
|-
|Samoa
|
|
|14
|
|
|-
|São Tomé û Principe
|
|
|240
|
|
|-
|Senegal
|
|8.400
|12.000
|460
|8.860
|-
|Serbistan
|
|195.000
|1
|
|195.000
|-
|Sierra Leone
|
|3.000
|800
|
|3.000
|-
|Slovenya
|
|
|500
|
|
|-
|Giravên Solomon
|
|1.000
|11
|11
|1,011
|-
|Somalî
|621.000
|3.864.000
|1.152.000
|
|3.864.000
|-
|Afrîkaya Başûr
|
|
|62.000
|220
|220
|-
|Koreya Başûr
|
|
|30.000
|5.100
|5.100
|-
|Sûdana Başûr
|337.000
|1.475.000
|596.000
|665.000
|2.140.000
|-
|Spanya
|
|
|31.000
|10
|10
|-
|Srî Lanka
|
|12.000
|11.000
|23
|12,023
|-
|St. Lûkya
|
|
|560
|
|
|-
|St. Vînsint û Gronûdîs
|
|
|3
|3
|3
|-
|Sûdan
|314.000
|3.553.000
|105.000
|227.000
|3.780.000
|-
|Sûrînam
|
|
|1.500
|
|
|-
|Swîsre
|
|
|66
|4
|4
|-
|Sûrî
|171.000
|6.865.000
|21.000
|
|6.865.000
|-
|Taywan
|
|
|1.700
|
|
|-
|Tacîkistan
|
|
|260
|18
|18
|-
|Tanzanya
|
|
|4.200
|2.200
|2.200
|-
|Taylenda
|
|41.000
|22.000
|680
|41.680
|-
|Togo
|2.300
|2.300
|16.000
|4.700
|7.000
|-
|Tonga
|
|
|2.400
|260
|260
|-
|Trinîdad û Tobago
|
|
|40
|7
|7
|-
|Tûnis
|
|
|2.000
|
|
|-
|Tirkiye
|
|1.099.000
|6.900
|52
|1.099.052
|-
|Giravên Turks û Kaîkos}
|
|
|160
|
|
|-
|Ûganda
|2.000
|4.800
|34.000
|38.000
|42.800
|-
|Ûkrayna
|16.870.000
|5.914.000
|1
|
|5.914.000
|-
|[[Keyaniya Yekbûyî]]
|
|
|1.900
|80
|80
|-
|[[Dewletên Yekbûyî]]
|
|
|675.000
|543.000
|543.000
|-
|Ûrûgay
|
|
|800
|
|
|-
|Ûzbêkistan
|
|
|170
|
|
|-
|Vanûatû
|
|
|390
|
|
|-
|[[Venezuela]]
|
|
|13.000
|9.900
|9.900
|-
|Viyetnam
|
|
|353.000
|2.200
|2.200
|-
|Yemen
|276.000
|4.523.000
|171.000
|
|4.523.000
|-
|Zambiya
|
|
|3.600
|3.600
|3.600
|-
|Zîmbabwe
|
|
|1.300
|
|
|-
!Giştî
!28.270.385
!61.476.565
!32.541.165
!8.978.169
!70.454.734
|}
=== Nifûsa penaberên navxweyî ya dîrokî ===
Li gorî UNHCR li welat û herêman hêjmara kesên jicihwarkirî yên navxweyî yên di navbera salên 2007 û 2014an de.
{| class="wikitable sortable"
!Welat/herêm
!2007
!2008
!2009
!2010
!2011
!2012
!2013
!2014
|-
|Efxanistan
|129.300
|153.700
|230.700
|297,100
|351.900
|447.500
|486.300
|631.300
|-
|Azerbêycan
|686.600
|686.600
|603.300
|586.000
|592.900
|599.200
|600.300
|609.000
|-
|Bosna û Herzegovinya
|135.500
|131,000
|124.500
|113.600
|113.400
|113.000
|103.400
|84.500
|-
|Bûrûndî
|13.900
|100.000
|100.000
|100.000
|157.200
|78.800
|78.900
|78.900
|-
|Komara Afrîkaya Navend
|147.000
|197.000
|197.000
|197.000
|192.500
|106.200
|51.700
|894.400
|-
|Çad
|112.700
|178.900
|166.700
|170.500
|231.000
|124.000
|90.000
|19.800
|-
|Kolombiya
|3.000.000
|3.000.000
|3.000.000
|3.304.000
|3.672 100
|3.888.300
|3.943.500
|5.368.100
|-
|Kongo
|3.500
|
|
|
|
|
|
|
|-
|Qeraxên Diranê Fîlê
|709.200
|709.000
|686.000
|519.100
|517.100
|126.700
|45.000
|24.000
|-
|Krowatya
|4000
|2.900
|2.500
|2.300
|2.100
|
|
|
|-
|Komara Demokratîk a Kongoyê
|1.075.300
|1.317.900
|1.460.100
|2.050.700
|1.721.400
|1.709.300
|2.669.100
|2.963.800
|-
|Gûrcîstan
|246.000
|271.300
|329.800
|352.600
|360.000
|274.000
|279.800
|257.600
|-
|Iraq
|1.834.400
|2.481.000
|2.647.300
|1.552.000
|1.343.600
|1.332 400
|1.131 800
|954.100
|-
|Kenya
|
|250.000
|404.000
|399.000
|300.000
|300.000
|
|
|-
|Qirgizîstan
|
|
|
|
|80.000
|163.900
|
|
|-
|Libnan
|200.000
|70.000
|
|
|
|
|
|
|-
|Lîbya
|
|
|
|
|
|93.600
|59.400
|53.600
|-
|Malî
|
|
|
|
|
|
|227.900
|254.800
|-
|Montenegro
|16.200
|16.200
|
|
|
|
|
|
|-
|Miyanmar
|58.500
|67.300
|67.300
|62.000
|239.200
|339.200
|430.400
|372.000
|-
|Nepal
|100.000
|50.000
|
|
|
|
|
|
|-
|Nîjerya
|
|
|
|
|
|
|
|360.000
|-
|Pakistan
|
|155.800
|155.800
|1.894.600
|952.000
|452.900
|758.000
|747.500
|-
|Fîlîpîn
|
|
|
|
|139.500
|159.500
|1.200
|117.400
|-
|Rûsya
|158.900
|263.700
|91.500
|79.900
|75.400
|
|
|
|-
|Sirbîstan
|227.600
|226.400
|225.900
|224.900
|228.400
|228.200
|227.800
|227.500
|-
|Somalî
|400.000
|1.000.000
|1.277.200
|1.392.300
|1.463.800
|1.356.800
|1.133.000
|1.133.000
|-
|Sûdana Başûr
|
|
|
|
|223.700
|209.700
|345.700
|331.100
|-
|Srî Lanka
|469.000
|459.600
|504.800
|434.900
|273.800
|138.400
|93.500
|42.200
|-
|Sûdan
|1.325.200
|1.225.000
|1.201.000
|1.079.100
|1.602.200
|2.033.100
|1.873.300
|1.873.300
|-
|Sûrye
|
|
|
|
|
|
|2.016.500
|6.520.800
|-
|Tîmora Rojhilat
|155.200
|62.600
|15.900
|
|
|
|
|
|-
|Ûganda
|1.814.900
|1.236.000
|853.000
|428.600
|125.600
|
|
|
|-
|Yemen
|
|77.000
|100.000
|250.000
|193.700
|347.300
|385.300
|306.600
|-
|Zîmbabwe
|
|
|
|
|
|54.300
|57.900
|60.100
|-
!Welat/herêm
!2007
!2008
!2009
!2010
!2011
!2012
!2013
!2014
|}
== Parastin û alîkarî ==
Pirsgirêka parastin û alîkariya koçberan ne mijareke nû ye. Di hiqûqa navneteweyî de hikûmetên welatan berpirsyar e ku alîkarî û parastinan ji bo koçberên li welatê xwe peyda bike. Lê belê ji ber ku gelek ji awareyan (penaberên navxweyî) ji ber encama pevçûnên sivîl û tundûtûjiyê ne yan jî li cihê ku desthilatdariya dewleta navendî di gumanê de ye, tu desthilatdariyek herêmî tinene ku bixwaze alîkarî û parastina penaberan bike.<ref name="ReferenceA">{{Jêder-kitêb |sernav=The refugee in international law |paşnav=Goodwin-Gill |pêşnav=Guy S. |weşanger=Clarendon Press |tarîx=1998 |isbn=978-0-19-826019-6 |çap=2. ed., paperback repr. with corr |cih=Oxford }}</ref> Tê texmînkirin ku li 11 welatan nêzîkî 5 milyon koçber "alîkariya mirovî ji hikûmetên welatan wernagire." Di bin van şert û mercan de, divê polîtîkayên rehabîlîtasyonê yên li ser bingehên mirovahî ji bo kêmkirina newekheviya derfetan di nav van komên xizan de bi entegrekirina wanên di nav karûbarên civakî yên herêmî de û hişt ku ew bigihîjin kar, perwerde û derfetên tenduristiyê; wekî din dibe ku nakokiyên nû derbikevin holê.
Berevajî rewşa penaberên derveyî welatan tu saziyeke mirovî ya navneteweyî ku berpirsiyariya giştî ya parastin û alîkariya kesên jicîhûwarkirinanên navxweyî bine cih tineye. Tenê çend sazî di derbarê hinek şert û mercên taybet de xebatan pêk anîne.
=== Ofîsa Komîsyonera Bilind a Penaberan a Neteweyên Yekbûyî (UNHCR) ===
Ofîsa Komîsyonera Bilind a Penaberan a Neteweyên Yekbûyî (UNHCR) bi biryara Civata Giştî ya 428 (V) ya di 14ê kanûna sala 1950an hatiye erkdar kirin ku "rêveberî û hevrêzkirina çalakiyên navneteweyî ji bo parastina penaberan li seranserê cîhanê û çareserkirina pirsgirêkên penaberan... xebatên di derbarê rewşa penaberan de ji aliyê Peymana Neteweyên Yekbûyî ya sala 1951ê û ji aliyê Protokola saziyê ya sala 1967an ve hatiye bi rêve birin." UNHCR bi kevneşopî angaşt dike ku ew ne xwediyê erkek taybetî yê ji bo penaberên navxweyî tevî ku bi kêmanî jî be ji sala 1972an vir ve bernameyên alîkariyê û rehabîlîtasyonê ji bo kesên jicîhûwarkiriyên navxweyî hebûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.unhcr.org/publications/refugees-magazine-issue-103-idps-interview-dr-francis-m-deng-advocate-uprooted |sernav=Refugees Magazine Issue 103 (IDPs) - Interview: Dr. Francis M. Deng, advocate for the uprooted |malper=UNHCR |roja-gihiştinê=2024-03-18 |ziman=en }}</ref> Heya nîvê salên 2000an de sazî bi tevlêbûna dozên ku daxwazek taybetî ji aliyê sekreterê giştî yê [[Neteweyên Yekbûyî]] ve hebe û bi razîbûna dewleta têkildar re ew amade bû ku di rewşek diyarkirî de ji bo alîkariya penaberên navxweyî bersivê bide.<ref name="ReferenceA"/> Sazî di sala 2005an de alîkariya 5.6 milyon kesên jicihwarkiriyên navxweyî kiriye ku ji van penaberan 1.1 milyon penaber li [[Afrîka]]yê ne.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Fear of Persecution: Global Human Rights, International Law, and Human Well-being |paşnav=White |pêşnav=James Daniel |weşanger=Lexington Books |tarîx=2007 |isbn=978-0-7391-1566-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=YeSKaWWGGAAC&q=cohen&pg=PA15 |paşnav2=Marsella |pêşnav2=Anthony J. }}</ref>
Di sala 2005an de ji aliyê UNHCR ve bi saziyên din ên mirovahî re peymanek hatiye îmze kirin. "Li gorî vê peymanê, UNHCR divê berpirsiyariya sereke ya parastinê, stargeha acele û rêveberiya kampê ji bo kesên jicîhûwarkiriyên navxweyî bigire ser xwe." Di sala 2019an de UNHCR polîtîkayeke ji bo kesên jicîhûwarkiriyên navxweyî ya derxist ku pabendbûna xwe ji bo tevlêbûneke bi biryar û bi pêşbînîkirî di rewşên koçbûnên navxweyî de dubare dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.unhcr.org/media/unhcr-and-internally-displaced-persons-unhcrs-role-support-enhanced-humanitarian-response-idp |sernav=UNHCR and internally displaced persons: UNHCR's role in support of an enhanced humanitarian response to IDP situations |malper=UNHCR |roja-gihiştinê=2024-03-18 |ziman=en }}</ref>
=== Komîteya Navneteweyî ya Xaça Sor (ICRC) ===
Komîteya Navneteweyî ya Xaça Sor xwedî erkeke ku di dema şerê çekdarî de bandorên neyînî li sivîlan dike dikare li gorî qanûnên mirovî yên navneteweyî tevbigere û qanûnan bîne cih. Sazî bi awayekî kevneşopî cudahiyê naxe navbera sivîlên ku di hundir de jicihwar bûne yan jî di li malên xwe de mane. ICRC di daxuyaniyeke polîtîkaya sala 2006an de wiha dibêje:<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.icrc.org/en |sernav=International Committee of the Red Cross |malper=International Committee of the Red Cross |tarîx=2013-10-03 |roja-gihiştinê=2024-03-18 |ziman=en }}</ref>
<blockquote> Xaye û armanca giştî ya ICRC ew e ku êşa mirovên ku di pevçûnên çekdarî û rewşên din ên tundûtûjiyê de têne girtin sivik bike. Dema ku kiryarên rêxistinên mirovî yên din li ber çavan digire, ew kesên çi ji cih û warên xwe bin jî û ne bin jî, ji bo vê armancê rêxistin hewl dide ku alîkarî û parastina bi bandor û bikêrhatî ji bo kesên wiha pêşkêşî bike. ICRC li ser bingeha ezmûna xwe ya dirêj ên li deverên cihêreng ên cîhanê nêzîkatiyek operasiyonel li hember xelkê sivîl bi tevahî destnîşan kiriye ku ji bo peydakirina hewcedariyên mirovahî yên bilez ên hem ji bo kesên jicîhwarkirî û hem jî ji bo civakên xwemalî û mêvandar hatiye çêkirin.</blockquote>
Lêbelê Rêvebirê Operasyonê ferq kiriye ku bêwar "ji penageh û pêwîstiyên wan ên wekî xwarin, av, derman û ji diravan bêpar dimînin û girîngiya pêdivî yên wan ên aborî yên cihêreng pejirandiye."<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.iht.com/articles/2000/03/01/edtauxe.t.php |sernav=We Should Have Humanitarian Access to Displaced Civilians |malper=web.archive.org |tarîx=2006-11-25 |roja-gihiştinê=2024-03-18 |roja-arşîvê=2006-11-25 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20061125150508/http://www.iht.com/articles/2000/03/01/edtauxe.t.php |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref>
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Koçberên navxweyî]]
[[Kategorî:Stem]]
t879mo1azcxm94hukol7k5q07qh5gin
Parlamena Qibrisê
0
258916
1995243
1718195
2026-04-01T12:44:31Z
MikaelF
935
MikaelFî/ê navê [[Parlamena Kîprosê]] weke [[Parlamena Qibrisê]] guhart
1718195
wikitext
text/x-wiki
{{Sêwî|tarîx=hezîran 2024}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''Parlamena Kîprosê''' an jî bi fermî '''Meclîsa nûneran''' (bi [[Zimanê yewnanî|yewnanî]]:Βουλή των Αντιπροσώπων ''Voulī́ tōn Antiprosṓpōn''; bi [[Zimanê tirkî|tirkî]]:''Temsilciler Meclisi'') meclîsa yekdeng a neteweyî ya [[Kîpros|Komara Kîprosê]] ye.Endam û sê çavdêrên ku nûnerên ermenî, latînî û maronî yên kîprosî dinimînin, her pênc salan carekê bi nûnertiya rêjeyî têne hilbijartin. Ji %30ê kursiyan ji [[Tirkên Kîprosê|tirkên kîprosî]] re hatine veqetandin, lê ev kursî ji sala 1964an vir ve vala ne .Meclîsa Nûneran a Kîprosê yekane meclîsa zagonî ya Yekîtiya Ewropayê ye ku di nav [[Pergala serokatiyê|pergala tevahî serokatiyê]] de ye.
== Çavkanî ==
{{çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Avabûnên 1960an li Kîprosê]]
[[Kategorî:Parlamena Kîprosê| ]]
pe1q67nbu22uyn9u1co9aypqmfuz96d
1995247
1995243
2026-04-01T12:48:41Z
MikaelF
935
1995247
wikitext
text/x-wiki
{{Sêwî|tarîx=hezîran 2024}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''Parlamena Kîprosê''' an jî bi fermî '''Meclîsa Nûneran''' (bi [[Zimanê yewnanî|yewnanî]]: Βουλή των Αντιπροσώπων ''Voulī́ tōn Antiprosṓpōn'', bi [[Zimanê tirkî|tirkî]]: ''Temsilciler Meclisi'') meclîsa yekdeng a neteweyî ya [[Qibris|Komara Qibrisê]] ye. Endam û sê çavdêrên ku nûnerên qibrisî yên [[ermenî]], [[latînî]] û [[maronî]] dinimînin, her pênc salan carekê bi nûnertiya rêjeyî têne hilbijartin. Ji %30ê kursiyan ji [[Tirkên Qibrisê|tirkên qibrisî]] re hatine veqetandin, lê ev kursî ji sala 1964an vir ve vala ne. Meclîsa Nûneran a Qibrisê yekane meclîsa zagonî ya [[Yekîtiya Ewropayê]] ye ku di nav [[Pergala serokatiyê|pergala tevahî serokatiyê]] de ye.
== Çavkanî ==
{{çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Avabûnên 1960an li Kîprosê]]
[[Kategorî:Parlamena Qibrisê|Parlamena Qibrisê]]
3ip2m3vyovu1u6b9jnkdm47hx8jlpmo
1995248
1995247
2026-04-01T12:49:06Z
MikaelF
935
1995248
wikitext
text/x-wiki
{{Sêwî|tarîx=hezîran 2024}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''Parlamena Qibrisê''' an jî bi fermî '''Meclîsa Nûneran''' (bi [[Zimanê yewnanî|yewnanî]]: Βουλή των Αντιπροσώπων ''Voulī́ tōn Antiprosṓpōn'', bi [[Zimanê tirkî|tirkî]]: ''Temsilciler Meclisi'') meclîsa yekdeng a neteweyî ya [[Qibris|Komara Qibrisê]] ye. Endam û sê çavdêrên ku nûnerên qibrisî yên [[ermenî]], [[latînî]] û [[maronî]] dinimînin, her pênc salan carekê bi nûnertiya rêjeyî têne hilbijartin. Ji %30ê kursiyan ji [[Tirkên Qibrisê|tirkên qibrisî]] re hatine veqetandin, lê ev kursî ji sala 1964an vir ve vala ne. Meclîsa Nûneran a Qibrisê yekane meclîsa zagonî ya [[Yekîtiya Ewropayê]] ye ku di nav [[Pergala serokatiyê|pergala tevahî serokatiyê]] de ye.
== Çavkanî ==
{{çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Avabûnên 1960an li Kîprosê]]
[[Kategorî:Parlamena Qibrisê|Parlamena Qibrisê]]
4a8wkjjo04irc416v8s03obi87qncue
1995256
1995248
2026-04-01T14:32:15Z
Balyozbot
42414
[[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.)
1995256
wikitext
text/x-wiki
{{Sêwî|tarîx=hezîran 2024}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''Parlamena Qibrisê''' an jî bi fermî '''Meclîsa Nûneran''' (bi [[Zimanê yewnanî|yewnanî]]: Βουλή των Αντιπροσώπων ''Voulī́ tōn Antiprosṓpōn'', bi [[Zimanê tirkî|tirkî]]: ''Temsilciler Meclisi'') meclîsa yekdeng a neteweyî ya [[Qibris|Komara Qibrisê]] ye. Endam û sê çavdêrên ku nûnerên qibrisî yên [[ermenî]], [[latînî]] û [[maronî]] dinimînin, her pênc salan carekê bi nûnertiya rêjeyî têne hilbijartin. Ji %30ê kursiyan ji [[Tirkên Qibrisê|tirkên qibrisî]] re hatine veqetandin, lê ev kursî ji sala 1964an vir ve vala ne. Meclîsa Nûneran a Qibrisê yekane meclîsa zagonî ya [[Yekîtiya Ewropayê]] ye ku di nav [[Pergala serokatiyê|pergala tevahî serokatiyê]] de ye.
== Çavkanî ==
{{çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Avabûnên 1960an li Kîprosê]]
[[Kategorî:Parlamena Qibrisê| ]]
neq9xj180catsmlb4ggn7xgp3yxkp3l
Kategorî:Parlamena Qibrisê
14
258925
1995249
1967721
2026-04-01T12:51:07Z
MikaelF
935
MikaelFî/ê navê [[Kategorî:Parlamena Kîprosê]] weke [[Kategorî:Parlamena Qibrisê]] guhart
1967721
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
{{Gotara bingehîn}}
[[Kategorî:Hikûmeta Qibrisê]]
[[Kategorî:Parlamen li gorî welatan]]
11w79jaellv3oqcynjrcow6429q8xlk
1995255
1995249
2026-04-01T14:25:39Z
Avestaboy
34898
1995255
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
{{Gotara bingehîn}}
[[Kategorî:Hikûmeta Qibrisê]]
[[Kategorî:Parlamen li gorî welatan|Qibrisê]]
t9fd9m25kebivleg642pnwwvw78e9cd
Lauren Hays
0
261862
1995548
1930810
2026-04-02T09:56:33Z
InternetArchiveBot
45060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1995548
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov
| çînaser = sînema
| nav =
| navê_rastî = <!-- navê bi zimanê zikmakî -->
| zimanê_navê_rastî =
| wêne =
| sernavê_wêne =
| mezinahiya_wêne =
| navê_din = Lauren Hayes, Lauren Hays Thorsen, Laura Lynn
| navê_jidayikbûnê = Laura Lynn Thorsen
| roja_jidayikbûnê = {{Roja bûyînê û temen|1968|05|21}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Fairfax]], [[Vîrjînya]] , [[DYA]]
| roja_mirinê =
| cihê_mirinê =
| sedema_mirinê =
| cihê_goristanê =
| koordînatên_cihê_goristanê =
| perwerde =
| esil =
| hevwelatî =
| pîşe = [[Lîstikvan]], [[pêşkeşvan]] û [[stranbêj]]
| sedema_navdarbûnê =
| televîzyon = <!-- bernameyên navdêr yên pêşkêş kiriye -->
| salên_çalak =
| xebatên_navdar = <!-- Dewsa |xebat= tê bikaranîn, ji bo fîlm/rêzefîlm hwd -->
| sermiyana_net =
| hevjîn =
| partner =
| zarok =
| dê =
| bav =
| xelat =
| malper =
| şanenav =
| mezinahiya_şanenavê =
| modul =
| modul2 =
}}
'''Lauren Hays''' (jdb. 21ê gulana 1968an li Fairfax, Vîrjînya,DYA,bi navê rastî ''Laura Lynn Thorsen'') lîstikvan û pêşkêşvaneke amerîkî ye. Ew di bin bernavkê '''Laura Lynn''' de jî stranbêja [[Muzîka Country]]ê ye.
== Jiyana wê ==
Lauren Hays di sala 1992 de bi fîlma ''Meatballs 4'' dest bi kariyera xwe ya fîlman kir û heya sala 2003 di gelek [[Fîlma erotîkê|fîlmên erotîkê]] de ji bo bazarên DVD û televîzyonê lîst. Ew di heman demê de çend caran di rolên piştgirî yên piçûktir de di rêzefîlmên televîzyonê de yên wekî ''[[Silk Stalkings (rêzefîlm)|Silk Stalkings]]'' an ''[[Renegade (rêzefîlm)|Renegade]]'' û her wiha di rolên sereke di rêrêzefîlmên erotîk ''Hotel Erotica'' û ''Thrills'' de hate dîtin.
Ew bi stranbêjê muzîka countryyê [[Lucas Hoge]] re zewicî ye<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.thayercountymuseum.com/famous-localse |sernav=Famous People of Thayer County |tarîx=2014-01-18 |roja-gihiştinê=2025-03-01 |weşanger=Thayer County Museum |ziman=en |paşnav=Reinke |pêşnav=Bob }}{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=adar 2025 }}</ref> û bi wî re performansê dike.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.adn.com/article/20091128/charter-boat-captains-offer-veterans-free-halibut-trips |sernav=Charter boat captains to offer veterans free halibut trips |malper=Anchorage Daily News |tarîx=2009-11-29 |roja-gihiştinê=2025-03-01 |ziman=en |archive-date=2015-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150724211442/http://www.adn.com/article/20091128/charter-boat-captains-offer-veterans-free-halibut-trips |url-status=dead }}</ref> Di sala 2006an de wê bi navê Laura Lynn bi muzîka xwe albûmek bi heman navî jî derxist.
== Fîlmnîgarî ==
* 1992 : ''[[Meatballs 4]]'' : Lauren
* 1992 : ''[[Round Trip to Heaven]]'' : la contestataire
* 1992 : ''[[The Summoned]]'' : Susan Dalton
* 1992, 1996: ''Silk Stalkings'' (rêzefîlm, 2 beş) : Crystal / Bev
* 1993 : ''[[Alien Intruder]]'' : Roni
* 1993 : ''[[Ring of Fire II: Blood and Steel]]'' : la mauvaise fille de la bande
* 1993 : ''[[Mirror Images II]]'' : Amanda
* 1993 : ''[[Teasers]]'' : Mystery
* 1993 : ''[[California or Bust]]''
* 1994 : ''[[Babewatch: Lingerie Fantasies]]''
* 1994 : ''[[The Great Bikini Off-Road Adventure]]'' : Lori Baker
* 1994 : ''[[Surf, Sand and Sex]]'' : l'hôtesse
* 1995 : ''[[Raw Adventures at Bikini Point]]''
* 1992-1996 : ''[[Silk Stalkings]]'' (rêzefîlma televîzyonê) : Crystal / Bev
* 1996 : ''[[Raven (film)|Raven]]'' : Brunette
* 1997 : ''[[Le Rebelle (série télévisée)|Renegade]]'' (rêzefîlma televîzyonê) : Michelle
* 1997 : ''[[Married with Children]]'' (rêzefîlma televîzyonê) : Susie
* 1997 : ''[[Hot Springs Hotel]]'' (rêzefîlma televîzyonê) : Dana
* 1997 : ''[[Heavenly Hooters]]''
* 1998 : ''[[Sex Files: Alien Erotica]]'' : Nancy
* 1998 : ''[[Beverly Hills Bordello]]'' (rêzefîlma televîzyonê)
* 1998 : ''[[Sex Files: Digital Sex]]'' : Janet
* 1998 : ''[[Rebecca's Secret]]'' (fîlma televîzyonê) : Gwen
* 1998 : ''Life of a Gigolo (La Vie d'un gigolo)'' : Danielle
* 1998 : ''[[Dangerous Invitation]]'' : Rita
* 1998 : ''[[Club Wild Side]]'' : Mia Richardson
* 1999 : ''[[Babewatch Biker Babes]]'' : l'hôte
* 1999 : ''[[Web of Seduction]]'' : Simone
* 1999 : ''[[Temptations (film)|Temptations]]'' : Beverly Halloway
* 1999 : ''[[Stripper Wives]]'' : Michelle
* 1999 : ''[[Crime & Passion]]'' : Maria Carrin
* 2001 : ''[[Thrills (série télévisée)|Thrills]]'' (rêzefîlma televîzyonê) : Felicia Reynolds
* 2001 : ''[[Passion Cove]]'' (rêzefîlma televîzyonê) : Grace
* 2001 : ''[[Bikini Bash]]''
* 2002 : ''[[Hotel Erotica]]'' (rêzefîlma televîzyonê) : Chloe
* 2002 : ''[[Pampered Peds]]''
* 2002 : ''[[Partners in Peril]]''
* 2002 : ''[[Trance : Susan]]''
* 2002 : ''[[Perfectly Legal : Taylor Price]]''
* 2002 : ''[[BabeWatch: Dream Dolls]]''
* 2002 : ''[[Bachelorette Party Exposed]]''
* 2003 : ''[[Womb Raider : Cara Loft]]''
* 2003 : ''[[Babewatch Girls on Girls]]''
* 2003-2013 : ''[[Sexcetera]]'' (rêzefîlma televîzyonê) : la reporter
== Çavkanî ==
{{çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Aktrîsên amerîkî]]
[[Kategorî:Jinên amerîkî]]
[[Kategorî:Mirovên zindî]]
[[Kategorî:Stranbêjên Countryê]]
3jywwsrwi40pon9d7b8jmtzj8fklxxu
1995549
1995548
2026-04-02T10:12:09Z
Balyozbot
42414
[[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan
1995549
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov
| çînaser = sînema
| nav =
| navê_rastî = <!-- navê bi zimanê zikmakî -->
| zimanê_navê_rastî =
| wêne =
| sernavê_wêne =
| mezinahiya_wêne =
| navê_din = Lauren Hayes, Lauren Hays Thorsen, Laura Lynn
| navê_jidayikbûnê = Laura Lynn Thorsen
| roja_jidayikbûnê = {{Roja bûyînê û temen|1968|05|21}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Fairfax]], [[Vîrjînya]] , [[DYA]]
| roja_mirinê =
| cihê_mirinê =
| sedema_mirinê =
| cihê_goristanê =
| koordînatên_cihê_goristanê =
| perwerde =
| esil =
| hevwelatî =
| pîşe = [[Lîstikvan]], [[pêşkeşvan]] û [[stranbêj]]
| sedema_navdarbûnê =
| televîzyon = <!-- bernameyên navdêr yên pêşkêş kiriye -->
| salên_çalak =
| xebatên_navdar = <!-- Dewsa |xebat= tê bikaranîn, ji bo fîlm/rêzefîlm hwd -->
| sermiyana_net =
| hevjîn =
| partner =
| zarok =
| dê =
| bav =
| xelat =
| malper =
| şanenav =
| mezinahiya_şanenavê =
| modul =
| modul2 =
}}
'''Lauren Hays''' (jdb. 21ê gulana 1968an li Fairfax, Vîrjînya,DYA,bi navê rastî ''Laura Lynn Thorsen'') lîstikvan û pêşkêşvaneke amerîkî ye. Ew di bin bernavkê '''Laura Lynn''' de jî stranbêja [[Muzîka Country]]ê ye.
== Jiyana wê ==
Lauren Hays di sala 1992 de bi fîlma ''Meatballs 4'' dest bi kariyera xwe ya fîlman kir û heya sala 2003 di gelek [[Fîlma erotîkê|fîlmên erotîkê]] de ji bo bazarên DVD û televîzyonê lîst. Ew di heman demê de çend caran di rolên piştgirî yên piçûktir de di rêzefîlmên televîzyonê de yên wekî ''[[Silk Stalkings (rêzefîlm)|Silk Stalkings]]'' an ''[[Renegade (rêzefîlm)|Renegade]]'' û her wiha di rolên sereke di rêrêzefîlmên erotîk ''Hotel Erotica'' û ''Thrills'' de hate dîtin.
Ew bi stranbêjê muzîka countryyê [[Lucas Hoge]] re zewicî ye<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.thayercountymuseum.com/famous-localse |sernav=Famous People of Thayer County |tarîx=2014-01-18 |roja-gihiştinê=2025-03-01 |weşanger=Thayer County Museum |ziman=en |paşnav=Reinke |pêşnav=Bob }}{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=adar 2025 }}</ref> û bi wî re performansê dike.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.adn.com/article/20091128/charter-boat-captains-offer-veterans-free-halibut-trips |sernav=Charter boat captains to offer veterans free halibut trips |malper=Anchorage Daily News |tarîx=2009-11-29 |roja-gihiştinê=2025-03-01 |ziman=en |roja-arşîvê=2015-07-24 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150724211442/http://www.adn.com/article/20091128/charter-boat-captains-offer-veterans-free-halibut-trips |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Di sala 2006an de wê bi navê Laura Lynn bi muzîka xwe albûmek bi heman navî jî derxist.
== Fîlmnîgarî ==
* 1992 : ''[[Meatballs 4]]'' : Lauren
* 1992 : ''[[Round Trip to Heaven]]'' : la contestataire
* 1992 : ''[[The Summoned]]'' : Susan Dalton
* 1992, 1996: ''Silk Stalkings'' (rêzefîlm, 2 beş) : Crystal / Bev
* 1993 : ''[[Alien Intruder]]'' : Roni
* 1993 : ''[[Ring of Fire II: Blood and Steel]]'' : la mauvaise fille de la bande
* 1993 : ''[[Mirror Images II]]'' : Amanda
* 1993 : ''[[Teasers]]'' : Mystery
* 1993 : ''[[California or Bust]]''
* 1994 : ''[[Babewatch: Lingerie Fantasies]]''
* 1994 : ''[[The Great Bikini Off-Road Adventure]]'' : Lori Baker
* 1994 : ''[[Surf, Sand and Sex]]'' : l'hôtesse
* 1995 : ''[[Raw Adventures at Bikini Point]]''
* 1992-1996 : ''[[Silk Stalkings]]'' (rêzefîlma televîzyonê) : Crystal / Bev
* 1996 : ''[[Raven (film)|Raven]]'' : Brunette
* 1997 : ''[[Le Rebelle (série télévisée)|Renegade]]'' (rêzefîlma televîzyonê) : Michelle
* 1997 : ''[[Married with Children]]'' (rêzefîlma televîzyonê) : Susie
* 1997 : ''[[Hot Springs Hotel]]'' (rêzefîlma televîzyonê) : Dana
* 1997 : ''[[Heavenly Hooters]]''
* 1998 : ''[[Sex Files: Alien Erotica]]'' : Nancy
* 1998 : ''[[Beverly Hills Bordello]]'' (rêzefîlma televîzyonê)
* 1998 : ''[[Sex Files: Digital Sex]]'' : Janet
* 1998 : ''[[Rebecca's Secret]]'' (fîlma televîzyonê) : Gwen
* 1998 : ''Life of a Gigolo (La Vie d'un gigolo)'' : Danielle
* 1998 : ''[[Dangerous Invitation]]'' : Rita
* 1998 : ''[[Club Wild Side]]'' : Mia Richardson
* 1999 : ''[[Babewatch Biker Babes]]'' : l'hôte
* 1999 : ''[[Web of Seduction]]'' : Simone
* 1999 : ''[[Temptations (film)|Temptations]]'' : Beverly Halloway
* 1999 : ''[[Stripper Wives]]'' : Michelle
* 1999 : ''[[Crime & Passion]]'' : Maria Carrin
* 2001 : ''[[Thrills (série télévisée)|Thrills]]'' (rêzefîlma televîzyonê) : Felicia Reynolds
* 2001 : ''[[Passion Cove]]'' (rêzefîlma televîzyonê) : Grace
* 2001 : ''[[Bikini Bash]]''
* 2002 : ''[[Hotel Erotica]]'' (rêzefîlma televîzyonê) : Chloe
* 2002 : ''[[Pampered Peds]]''
* 2002 : ''[[Partners in Peril]]''
* 2002 : ''[[Trance : Susan]]''
* 2002 : ''[[Perfectly Legal : Taylor Price]]''
* 2002 : ''[[BabeWatch: Dream Dolls]]''
* 2002 : ''[[Bachelorette Party Exposed]]''
* 2003 : ''[[Womb Raider : Cara Loft]]''
* 2003 : ''[[Babewatch Girls on Girls]]''
* 2003-2013 : ''[[Sexcetera]]'' (rêzefîlma televîzyonê) : la reporter
== Çavkanî ==
{{çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Aktrîsên amerîkî]]
[[Kategorî:Jinên amerîkî]]
[[Kategorî:Mirovên zindî]]
[[Kategorî:Stranbêjên Countryê]]
tddp4y72fdfldvfqaw0u4zwferk9ogt
Zanîngeha Barselonayê
0
286440
1995279
1881117
2026-04-01T15:24:54Z
Avestaboy
34898
1995279
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdanka giştî
}}
'''Zanîngeha Barselonayê''' (navê fermî bi [[ketelanî]]: ''Universitat de Barcelona'', ''UB'') zanîngeha lêkolînê ya [[Barselona]]yê ye ku di 1450an de hate sazkirin. Bi 76.000 xwendekaran re, ew yek ji zanîngehên herî mezin ên [[Ketelonya]] û [[Spanya]]yê ye.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{şitil}}
[[Kategorî:Avabûnên 1450an]]
[[Kategorî:Avabûnên 1450an li Ewropayê]]
[[Kategorî:Perwerde li Barselonayê]]
[[Kategorî:Zanîngeha Barselonayê| ]]
[[Kategorî:Zanîngehên li Ketelonyayê]]
pcacg3b6amfx1hzcyj2s0p16472096s
1995283
1995279
2026-04-01T15:28:43Z
Avestaboy
34898
1995283
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdanka giştî
}}
'''Zanîngeha Barselonayê''' (navê fermî bi [[ketelanî]]: ''Universitat de Barcelona'', ''UB'') zanîngeha lêkolînê ya [[Barselona]]yê ye ku di 1450an de hate sazkirin. Bi 76.000 xwendekaran re, ew yek ji zanîngehên herî mezin ên [[Ketelonya]] û [[Spanya]]yê ye.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{şitil}}
[[Kategorî:Avabûnên 1450an]]
[[Kategorî:Avabûnên 1450an li Ewropayê]]
[[Kategorî:Perwerde li Barselonayê]]
[[Kategorî:Zanîngeha Barselonayê| ]]
[[Kategorî:Zanîngehên li Ketelonyayê|Barselona]]
f0fcz82zl5fuvwgvuld9pdz7cp0yc46
1995313
1995283
2026-04-01T16:53:42Z
Balyozbot
42414
[[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.)
1995313
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdanka giştî
}}
'''Zanîngeha Barselonayê''' (navê fermî bi [[ketelanî]]: ''Universitat de Barcelona'', ''UB'') zanîngeha lêkolînê ya [[Barselona]]yê ye ku di 1450an de hate sazkirin. Bi 76.000 xwendekaran re, ew yek ji zanîngehên herî mezin ên [[Ketelonya]] û [[Spanya]]yê ye.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{şitil}}
[[Kategorî:Avabûnên 1450an]]
[[Kategorî:Avabûnên 1450an li Ewropayê]]
[[Kategorî:Çand li Barselonayê]]
[[Kategorî:Perwerde li Barselonayê]]
[[Kategorî:Zanîngeha Barselonayê| ]]
[[Kategorî:Zanîngehên li Ketelonyayê|Barselona]]
jmgftan459o41r4752bmh8cq2kikkjy
Kategorî:Festîvalên wêjeyî li Îsraêlê
14
305293
1995326
1919765
2026-04-01T17:17:04Z
Avestaboy
34898
1995326
wikitext
text/x-wiki
[[Kategorî:Festîvalên wêjeyî li gorî welatan|Îsraêl]]
[[Kategorî:Wêjeya îsraêlî]]
4rxwukhbrwpkxvz2xl4aodhb2bvp5sj
Kategorî:Pêşangehên pirtûkan li Îsraêlê
14
305296
1995322
1919760
2026-04-01T17:12:47Z
Avestaboy
34898
1995322
wikitext
text/x-wiki
[[Kategorî:Festîvalên wêjeyî li Îsraêlê]]
[[Kategorî:Pêşangeha pirtûkan li gorî welatan|Îsraêl]]
8kaydfeta1g8ecygcpvs2x4sklhdzv5
Kategorî:Pêşangeha pirtûkan li gorî welatan
14
305297
1995319
1919772
2026-04-01T17:07:10Z
Avestaboy
34898
1995319
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
[[Kategorî:Festîvalên wêjeyî li gorî welatan]]
[[Kategorî:Kategoriyên sereke]]
[[Kategorî:Pêşangehên pirtûkan]]
q4blu23w7l58cp7l16xeq2diz2e43h2
1995347
1995319
2026-04-01T17:52:34Z
Balyozbot
42414
[[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.)
1995347
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
[[Kategorî:Festîvalên wêjeyî li gorî welatan]]
[[Kategorî:Kategoriyên sereke]]
[[Kategorî:Pêşangehên pirtûkan]]
[[Kategorî:Pirtûk li gorî welatan]]
611tr8usl2bsndaaq08ax9aamleyaie
Keyaniya Polonyayê
0
314611
1995491
1984077
2026-04-02T05:52:12Z
Balyozbot
42414
[[User:Balyozxane/skrîpt/py/removexebat.py|Bot]]: Şablona {{[[Şablon:Xebat|xebat]]}} hat rakirin; paqijiyên kozmetîk (Destpêkê standard kir.)
1995491
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdanka giştî}}
'''Keyaniya Polonyayayê''' (bi [[Zimanê polonî|polonî]]: ''Królestwo Polskie''; bi latînî: ''Regnum Poloniae'') dewletek li Ewropaya Navîn di serdema navîn û serdema nûjen a destpêkê de ji 1025 heta 1795 bû.
== Çavkanî ==
{{çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Avabûnên sedsala 11an li Polonyayê]]
[[Kategorî:Avabûnên 1025an li Ewropayê]]
[[Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1380î de hilweşiyan]]
[[Kategorî:Keyaniya Polonyayê| ]]
th0cewst0b6gsaiakkoztmh5tk9q3da
Wêjeya fransî
0
314622
1995492
1984325
2026-04-02T05:52:15Z
Balyozbot
42414
[[User:Balyozxane/skrîpt/py/removexebat.py|Bot]]: Şablona {{[[Şablon:Xebat|xebat]]}} hat rakirin; paqijiyên kozmetîk (Destpêkê standard kir.)
1995492
wikitext
text/x-wiki
'''Wêjeya fransî''' (bi fransî: ''littérature française'') hemû berhemên nivîskî an devkî yên nivîskarên xwedî neteweya Fransî an jî yên ku bi fransî dinivîsin, di nav xwe de dihewîne. Herwiha, ev têgeh dikare ji bo wêjeya ku ji aliyê welatiyên Fransî ve bi zimanên ku li Fransayê tên axaftin, wekî Baskî, Bretonî û hwd. hatiye nivîsandin jî were bikaranîn.
== Çavkanî ==
{{çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Wêjeya fransî| ]]
7r77gfxuovyqt30d4y48wmcrefm90m6
Kendava Enkidê
0
315202
1995487
1993823
2026-04-02T05:23:59Z
InternetArchiveBot
45060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1995487
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdanka giştî}}
'''Kendava Enkidê''' girseyek mezin a avê ye ku [[girava Chiloé]] ji parzemîna [[Şîlî|Şîlî yê]] vediqetîne. Di heman demê de kendav ji aliyê giravên Desertoresê ji [[kendava Korkovadoyê]] veqetandî ye. Li bakurê kendavê komgirava Kalbukoyê kendavê ji [[tengava Reloncavíyê]] vediqetîne.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.eosnap.com/tag/gulf-of-ancud/ |sernav=Earth Snapshot • Gulf of Ancud |malper=www.eosnap.com |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US |roja-arşîvê=2019-08-06 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20190806080914/http://www.eosnap.com/tag/gulf-of-ancud/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://water.worldcitydb.com/golfo_de_ancud_1293785.html |sernav=Golfo De Ancud World Water Features Database {{!}} WorldCityDB.com |malper=water.worldcitydb.com |roja-gihiştinê=2026-03-26 |archive-date=2009-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090424073546/http://water.worldcitydb.com/golfo_de_ancud_1293785.html |url-status=dead }}</ref>
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Kendav]]
t3x4rhdv34lqt58vqqiqkapkraayq27
1995496
1995487
2026-04-02T06:12:19Z
Balyozbot
42414
[[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan
1995496
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdanka giştî}}
'''Kendava Enkidê''' girseyek mezin a avê ye ku [[girava Chiloé]] ji parzemîna [[Şîlî|Şîlî yê]] vediqetîne. Di heman demê de kendav ji aliyê giravên Desertoresê ji [[kendava Korkovadoyê]] veqetandî ye. Li bakurê kendavê komgirava Kalbukoyê kendavê ji [[tengava Reloncavíyê]] vediqetîne.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.eosnap.com/tag/gulf-of-ancud/ |sernav=Earth Snapshot • Gulf of Ancud |malper=www.eosnap.com |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US |roja-arşîvê=2019-08-06 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20190806080914/http://www.eosnap.com/tag/gulf-of-ancud/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://water.worldcitydb.com/golfo_de_ancud_1293785.html |sernav=Golfo De Ancud World Water Features Database {{!}} WorldCityDB.com |malper=water.worldcitydb.com |roja-gihiştinê=2026-03-26 |roja-arşîvê=2009-04-24 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090424073546/http://water.worldcitydb.com/golfo_de_ancud_1293785.html |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Kendav]]
ghx60qoui4l5vmkgwit5o3b41m85jp9
Bikarhêner:Cano shakir
2
315230
1995302
1993760
2026-04-01T16:10:45Z
~2026-20213-46
145874
1995302
wikitext
text/x-wiki
File:Cano_Sakir.jpg|thumb|Cano Şakir
Cano ŞAKIR;
Helbestvan û Nivîskarê kurd Cano Şakir, di 24.12.1974’an
de li Gundê Til Xatûnê a girêdayî bajarê Tirbespiyê ya ser bi
navçeya Qamişlo ve li Rojavayê Kurdistanê hatiye diniyayê.
Xwendina xwe ya seretayî li gund temam dike û xwendina
xwe ya navendî li bajarê Tirbespiyê bi dawî dike.
Di despêka salên 1990’î de, berê xwe dide Şamê paytexta
welatê Sûriyê , li wir çend hevalan nas dike û xebatên wî yên
ji bo Mûzîk û Şanoyê bi rê ve diçin, heta salên 1997’an hêdî
berê xwe dide koçberiyê û li Almaniya bi cî dibe.
Nivîsên wî di kovar, rojnameyên wek; “Polîtîka Azad,
Yeni Özgür politika, Diyarname, her wiha di hin malper û
quncikên internetê de derketine.
Cano Şakir hîna di salên xwe yên dibistanê de têkiliya
wî bi helbestê re hebû. Di sala 1989’an helbesta yekem ya bi
navê; “Ez kurd im, Ez Kurd im” nivîsiye, Ji wê çaxê heta niha
ew bi helbest, çîrok, gotar û hin nivîsên din re mijûl e.
Ew endamê Pena Kurd e. Ji Havîna 2018’an heta dawiya
Tebaxa 2022’an di Çira Tv de, Bernameya “Pencereya
Wêjeyê” pêşkêş kiriye.
Her wiha di navenda nûçeyan de a Çira Tv’ê de xebitiye.
Di Payîza 2022’an de karê wî di Çira Tv de bi dawî dibe.
Ji sala 2020’î ve Endamê Sandîkaya Rojnamevaniyê ya
Rojnemevanên Elamaniyayê ye.
Berhemên Wî Yên Çapkirî
1- Rojava, Helbest, Weşanên Ar 2013
2- Rêwîtiya Ber Bi Avê Ve, Çîrok, Weşanên Ar 2014
3- Şeva Tirsê, Helbest, Weşanên Ar 2016
4- Şaviya Mirinê, Helbest, Weşanên Ar 2017
5Destana Helbestî Sêsed û Şêşt û heft (367) Pencere
5- Împeratoriya Helbestê (Nameyên Ji Gazinan)
Weşanên Ar, Destana Helbestî, 2017.
6- 77 Pêlên Ji Bêhna Leyana Şevê, Destana Helbestî,
Weşanên J&J 2018
7- Rawestgehên Bendemanê-Destana Helbestî,
Weşanên Ar 2018
8- Helbestname (1), Helbest, Weşanên Ar 2019.
9- Helbestname (2), Helbest Weşanên Ar 2019
10- Antolojiya Helbesta Nûjen A Rojavayê Kurdistanê,
Weşanên Ar, 2020
11- Helbestname (3), Weşanên Ar, 2021
12- Gotarên Wêjeyî, Gotar, Weşanên Ar 2021
13- Helbestname (4), Weşanên Ar, 2022
14- 367 Pencere Destana Helbestî Ar,2023.
15- Antolojiya Helbesta Nüjen A Rojavayê Kurdistanê, Weşanên HRRK, 2023
16-82 Tansyon Destana Helbesti Ar, 2024
17- Destana Helbestî Demê Rswestîne Ar 2025
kwteuhnbymrgsy7jnmp1vwpk76zi26t
Gotûbêja bikarhêner:F.A.Kermanj
3
315233
1995516
1993803
2026-04-02T06:49:12Z
Penaber49
39672
/* Xebatên Wîkîpediyayê */ beşeke nû
1995516
wikitext
text/x-wiki
{{Xêrhatin}}
[[Bikarhêner:Kurê Acemî|Kurê Acemî]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Kurê Acemî|gotûbêj]]) 20:07, 28 adar 2026 (UTC)
== Xebatên Wîkîpediyayê ==
Ji bo hewlên te yên li ser Wîkîpediya gelek spas dikim. Ji kerema xwe ji bîr neke ku armanca vê peyamê alikariya we ye. Wîkîpediya kurdî hewl dide ku zanyariyê bi asta kalîteyeke bilind û bi zimanekî zelal ji bo xwendevanên Wîkîpediya kurdî kom bike. Ji bo ku ji te re bibe alîkar ji kerema di derbarê xebatên Wîkîpediyayê de [[Wîkîpediya:Nivîsandin û sererastkirina gotaran|'''li vir li polîtîkayên Wîkîpediya kurdî binêre''']] ku gotar çawa têne nivîsandin. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 06:49, 2 nîsan 2026 (UTC)
h0wjnyrzkf18uswf5e6l2s55sbqwvpz
Brahîmê Alûcî
0
315253
1995563
1995194
2026-04-02T11:18:25Z
~2026-19662-12
145486
blogerên kurd
1995563
wikitext
text/x-wiki
{{Sêwî|tarîx=adar 2026}}
'''Brahîmê Alûcî''' (Gundê Alûca, Herêma Omeriya, li [[Mêrdîn]], [[Bakurê Kurdistanê]]) nivîskar û rewşenbîrekî kurd ê ku bi taybetî bi berhemên xwe yên [[e-pirtûk]]ê yên bi zimanê kurdî hatiye naskirin.
== Kurtejiyan ==
Brahîmê Alûcî nivîskar û derûnnasekî Kurd e ku bi zimanê Kurmancî dinivîse. Li vir agahiyên ku li ser wî hatine dîtin:
Karê Nivîskariyê
Brahîm Alûcî pirtûkek bi navê Ferhenga Termên Derûnnasiyê (Dictionary of Psychology) amade kiriye û li ser torên medya civakî belav kiriye. Infowelat <ref name=":0">https://infowelat.com/e-pirtukek-der-bare-hise-cekiri-u-hise-gisti-ye-cekiri-de.html</ref> Piştî wê, e-pirtûkeke nû bi navê Hişê Çêkirî û Hişê Giştî yê Çêkirî weşand ku di wê de behsa Hişê Çêkirî (Artificial Intelligence) û Hişê Giştî yê Çêkirî (Artificial General Intelligence) dike, û nîşan dide ku zimanê Kurdî çawa dikare xwe li gor vê teknolojiya nû amade bike. Infowelat <ref name=":0"/>
Warê Derûnnasiyê
Mamoste Brahîm Alûcî di kovara The Raising of Kurds de jî gotarên derûnî dinivîse; yek ji wan gotarên wî ji perspektîfên bindest û serdestan "Birîna Derûnî Ya Gelên Bindest" vedibêje. Theraisingofkurds <ref name=":1">https://theraisingofkurds.com/nameya-editor-15/</ref>
Di hejmareke din a heman kovarê de, derûnnas Brahîm Alûcî gotarek li ser mijara "Trawma Di Jiyana Zarokan De Û Derûnterapiya Hunerî" beşkeş kir. Theraisingofkurds <ref name=":1"/>
Bloga Wî
Wî blogek bi navê brahimaluci.blogspot.com <ref>https://brahimaluci.blogspot.com/</ref> heye ku tê de nivîsên wî li ser dîrok, çand û mijarên Kurdî cih digirin. Di wî blogî de hevpeyvînên kevn ên welatparêzê Kurd Osman Sebrî jî hatine weşandin.
Bi kurtî, Brahîmê Alûcî kesekî çalak e di warê derûnnasiyê û nivîskariya bi zimanê Kurdî de, û bi taybetî li ser mijarên psîkolojiya civakî û teknolojiyê dixebite.
== Berhem ==
Bi taybetî ew li ser warên derûnnasî (psikolojî) û derûnkolîneriyê (psikanalîz) xebatên xwe dimeşîne ku hewl dide pira di navbera zanista nûjen a derûnnasiyê û cîhana kurdî de ava bike û van mijaran bi zimanê kurdî şirove bike.
=== Xebatên sereke ===
* ''Deriyê derûnnasiyê'': Ew bi bloga xwe ya bi navê "Deriyê Derûnnasiyê" (an jî "Derwazaya Psikolojiyê") tê naskirin, ku li wir teoriyên ramanwerên wekî Freud, Lacan û Winnicott bi têgehên kurdî û pirsgirêkên civaka kurd ve girê dide.
* ''Gotinên Pêşiyan, Xezîneya Çanda Kurdî'': Ev pirtûka wî ji aliyê Weşanên Belkiyê ve hatiye çapkirin û li ser girîngiya gotinên pêşiyan di çanda kurdî de ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.belkiwesan.com/kampanya?id=54 |sernav=weşana belki |malper=www.belkiwesan.com |roja-gihiştinê=2026-03-30}}</ref>
=== e-Pirtûk ===
* Mijarên Lêkolînê: Alûcî li ser mijarên wekî trawma, nasname, rewşa kurdî di nêrîna derûnkolîneriyê de û heta bandora hişê çêkirî - HÇ(AI) li ser terapiyê dinivîse.<ref>{{Jêder-malper |url=https://theraisingofkurds.com/hise-gisti-ye-cekiri-hgc-u-hise-cekiri-hc/ |sernav=Hişê Giştî Yê Çêkirî (HGÇ) Û Hişê Çêkirî (HÇ) – The Raising of Kurds |tarîx=2026-01-08 |roja-gihiştinê=2026-03-30}}</ref>
Nivîskar her weha bi nivîsên xwe yên li ser medyaya civakî û platformên wekî ÇandName<ref>{{Jêder-malper |url=https://candname.com/hin-termen-derunnasiye-some-psychology-terms/ |sernav=Hin Termên Derûnnasîyê (Some Psychology Terms) |malper=ÇandName |roja-gihiştinê=2026-03-30}}</ref> û Tirşik<ref>{{Jêder-malper |url=https://tirsik.net/mijar/38106 |sernav=tirşik.net - ferhenga înteraktîf a kurdî - kürtçe sözlük |malper=tirsik.net |roja-gihiştinê=2026-03-30 |ziman=ku}}</ref> e ku balê dikişîne ser girîngiya neteweyî.
* ''Ferhenga Termên Derûnnasiyê'': Ev berhema wî ya yekem e ku li ser tora medya civakî hatiye belavkirin. Di vê ferhengê de termên derûnnasiyê bi kurdî, digel wateya wan a bi inglîzî, hatine berhevkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://drive.google.com/file/d/1PLu7bwmU3yWQIiRVALR5metsfcTgG72a/view?usp=embed_facebook |sernav=HÇ (Hişê Çêkirî) E-Kitêb.pdf |malper=Google Docs |roja-gihiştinê=2026-03-29}}</ref>
* ''Hişê Çêkirî û Hişê Giştî yê Çêkirî'': Ev e-pirtûka wî ya duyem e. Di vê berhemê de Brahîmê Alûcî dixwaze di derbarê [[Hişê Çêkirî]] de agahîyan bide xwendevanan û nîşan bide ku zimanê kurdî ji bo serdema nû ya dîjîtal amade ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://drive.google.com/file/d/1JGrAqsqv5sUN9JZqyq0scdYW9YcR13-q/view?usp=embed_facebook |sernav=Ferhenga Termên Derûnnasiyê.pdf |malper=Google Docs |roja-gihiştinê=2026-03-29}}</ref>
Di vê pirtûkê de, ji xeyalên kevnar bigire heta geşedanên îro, ev teknolojî tê lêkolînkirin. Jîriya çêkirî di sala 1956an de li Civîna Dartmouthê wekî zanist hate naskirin û bi algorîtma û daneyên mezin geş bûye. Di bijîşkî, ewlehî û perwerdehiyê de jî cihê wê tê vekolîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://drive.google.com/file/d/19qS-c7RJZR1uuPXc4dtrm1iTDnpX2m0Y/view?usp=embed_facebook |sernav=FERHENGOKA DERÛNNASIYÊ.pdf |malper=Google Docs |roja-gihiştinê=2026-03-29}}</ref>
Bi kurtasî, Brahîmê Alûcî hewl dide ku têgehên zanistî yên nûjen — wekî derûnnasî û hişê çêkirî — bi zimanê Kurdî bigihandine xwendevanên Kurd.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Derûnkolîner]]
[[Kategorî:Derûnnas]]
[[Kategorî:Nivîskarên kurd]]
[[Kategorî:Blogerên kurd]]
94rd9ih6spxoymyzxq6b05loupgse3t
Cano Şakir
0
315350
1995308
1994909
2026-04-01T16:17:36Z
~2026-20213-46
145874
{{Biyografi | nav = Cano Şakir | wêne = Cano_Sakir.jpg | jidayikbûn = 1974
1995308
wikitext
text/x-wiki
Cano_Sakir{{Sêwî|tarîx=adar 2026}}
{{Agahîdank nivîskar
| nav = Cano Şakir
| navê_rastî =
| bernav =
| wêne =
| mezinahiya_wêne =
| sernavê_wêne =
| pîşe = Nivîskar, helbestvan
| navê_jidayikbûnê =
| roja_jidayikbûnê = 24ê kanûna 1974an
| cihê_jidayikbûnê = Til Xatûnê, [[Tirbespiyê]], [[Qamişlo]]
| roja_mirinê =
| cihê_mirinê =
| koordînatên_cihê_goristanê =
| netewe =
| hevwelatî =
| perwerde =
| destûrname =
| ziman = [[Kurdî]]
| tevger =
| şêwe =
| serdem =
| salên_çalak = 1990 – niha
| berhem =
| bandorbar =
| bandorker =
| hevjîn =
| partner =
| bav =
| dê =
| zarok =
| malper =
| şanenav =
| mezinahiya_şanenavê =
| modul =
| jêrenot =
}}
'''Cano Şakir''' (jdb. 24ê kanûna 1974an, li [[Til Xatûn]]ê, [[Tirbespiyê]], [[Qamişlo]], [[Rojavaya Kurdistanê|Rojavayê Kurdistanê]]) helbestvan, nivîskar û rojnamevanekî kurd e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.pirtukakurdi.com/urun/gotaren-wejeyi?srsltid=AfmBOooyKFk8PhcEUbeCSdeAV2Vi46OQiIUJN42o4Y0xEphyk1vtA1Va |sernav=Pirtûkên Cano Şakir |malper=www.pirtukakurdi.com |roja-gihiştinê=2026-03-30}}</ref>
== Jînenîgarî ==
Xwendina xwe ya seretayî li gundê xwe temam kiriye û xwendina navendî li bajarê Tirbespiyê bi dawî kiriye. Di destpêka salên 1990î de diçe [[Şam]]ê paytexta [[Sûrî|Sûriyê]] û li wir bi çend kesên hunerî re pêwendî pêk aniye û di warê muzîk û şanoyê de xebatan meşandiye.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://ansiklopediyakurdistane.com/naverok/cano-sakir |sernav=Cano Şakir |malper=ansiklopediyakurdistane.com |roja-gihiştinê=2026-03-30}}</ref>
Cano Şakir di sala 1997an koçê li [[Almanya]]yê bûye û li wir xebatên xwe yên edebî û rojnamevanî berdewam kiriye.<ref name=":0" />
== Karûbarê edebî ==
Cano Şakir di salên xwe yên dibistanê de dest bi nivîsandina helbestê kiriye û di sala 1989an de helbesta xwe ya yekem bi navê “''Ez Kurd im''” nivîsiye. Ji wê demê ve bi nivîsandina helbest, çîrok û gotaran re eleqedar bûye.
Nivîsên wî di kovar û rojnameyên kurdî de wekê “[[Polîtîka Azad]]”, “[[Yeni Özgür Politika]]” û “[[Diyarname.com (malper)|Diyarname]]” de hatine weşandin. Di heman demê de ew endamê [[Navenda PEN a Kurd|PEN Kurd]] e.
== Karên medyayî ==
Ji havîna sala 2018an heta tebaxa sala 2022an li ser [[Çira TV Zindî|Çira TV]] bernameya edebî ya “''Pencereya Wêjeyê''” pêşkêş kiriye. Her weha di navenda nûçeyan de ya Çira TV de jî xebitiye. Di payîza sala 2022an de karê wî li vir bi dawî bûye.
Ji sala 2020an vir ve endamê sendîkaya rojnamevanên li Almanyayê ye.
== Berhem ==
* ''Rojava'' (2013)
* ''Rêwîtiya Ber Bi Avê Ve'' (2014)
* ''Şeva Tirsê'' (2016)
* ''Şaviya Mirinê'' (2017)
* ''Împeratoriya Helbestê'' (2017)
* ''77 Pêlên Ji Bêhna Leyana Şevê'' (2018)
* ''Rawestgehên Bendemanê'' (2018)
* ''Helbestname 1'' (2019)
* ''Helbestname 2'' (2019)
* ''Antolojiya Helbesta Nûjen a Rojavayê Kurdistanê'' (2020)
* ''Helbestname 3'' (2021)
* ''Gotarên Wêjeyî'' (2021)
* ''Helbestname 4'' (2022)
* ''367 Pencere'' (2023)
* ''Antolojiya Helbesta Nûjen a Rojavayê Kurdistanê'' (2023)
* ''82 Tansyon'' (2024)
* ''Destana Helbestî Demê Rawestîne'' (2025)
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Helbestvanên kurd]]
[[Kategorî:Nivîskarên kurd]]
[[Kategorî:Rojnamevanên kurd]]
4uka893kvwhuvxfo7gk3bo0sunclhym
1995337
1995308
2026-04-01T17:32:14Z
Balyozbot
42414
[[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (Destpêkê standard kir.)
1995337
wikitext
text/x-wiki
{{Sêwî|tarîx=adar 2026}}
{{Agahîdank nivîskar
| nav = Cano Şakir
| navê_rastî =
| bernav =
| wêne =
| mezinahiya_wêne =
| sernavê_wêne =
| pîşe = Nivîskar, helbestvan
| navê_jidayikbûnê =
| roja_jidayikbûnê = 24ê kanûna 1974an
| cihê_jidayikbûnê = Til Xatûnê, [[Tirbespiyê]], [[Qamişlo]]
| roja_mirinê =
| cihê_mirinê =
| koordînatên_cihê_goristanê =
| netewe =
| hevwelatî =
| perwerde =
| destûrname =
| ziman = [[Kurdî]]
| tevger =
| şêwe =
| serdem =
| salên_çalak = 1990 – niha
| berhem =
| bandorbar =
| bandorker =
| hevjîn =
| partner =
| bav =
| dê =
| zarok =
| malper =
| şanenav =
| mezinahiya_şanenavê =
| modul =
| jêrenot =
}}
Cano_Sakir
'''Cano Şakir''' (jdb. 24ê kanûna 1974an, li [[Til Xatûn]]ê, [[Tirbespiyê]], [[Qamişlo]], [[Rojavaya Kurdistanê|Rojavayê Kurdistanê]]) helbestvan, nivîskar û rojnamevanekî kurd e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.pirtukakurdi.com/urun/gotaren-wejeyi?srsltid=AfmBOooyKFk8PhcEUbeCSdeAV2Vi46OQiIUJN42o4Y0xEphyk1vtA1Va |sernav=Pirtûkên Cano Şakir |malper=www.pirtukakurdi.com |roja-gihiştinê=2026-03-30}}</ref>
== Jînenîgarî ==
Xwendina xwe ya seretayî li gundê xwe temam kiriye û xwendina navendî li bajarê Tirbespiyê bi dawî kiriye. Di destpêka salên 1990î de diçe [[Şam]]ê paytexta [[Sûrî|Sûriyê]] û li wir bi çend kesên hunerî re pêwendî pêk aniye û di warê muzîk û şanoyê de xebatan meşandiye.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://ansiklopediyakurdistane.com/naverok/cano-sakir |sernav=Cano Şakir |malper=ansiklopediyakurdistane.com |roja-gihiştinê=2026-03-30}}</ref>
Cano Şakir di sala 1997an koçê li [[Almanya]]yê bûye û li wir xebatên xwe yên edebî û rojnamevanî berdewam kiriye.<ref name=":0" />
== Karûbarê edebî ==
Cano Şakir di salên xwe yên dibistanê de dest bi nivîsandina helbestê kiriye û di sala 1989an de helbesta xwe ya yekem bi navê “''Ez Kurd im''” nivîsiye. Ji wê demê ve bi nivîsandina helbest, çîrok û gotaran re eleqedar bûye.
Nivîsên wî di kovar û rojnameyên kurdî de wekê “[[Polîtîka Azad]]”, “[[Yeni Özgür Politika]]” û “[[Diyarname.com (malper)|Diyarname]]” de hatine weşandin. Di heman demê de ew endamê [[Navenda PEN a Kurd|PEN Kurd]] e.
== Karên medyayî ==
Ji havîna sala 2018an heta tebaxa sala 2022an li ser [[Çira TV Zindî|Çira TV]] bernameya edebî ya “''Pencereya Wêjeyê''” pêşkêş kiriye. Her weha di navenda nûçeyan de ya Çira TV de jî xebitiye. Di payîza sala 2022an de karê wî li vir bi dawî bûye.
Ji sala 2020an vir ve endamê sendîkaya rojnamevanên li Almanyayê ye.
== Berhem ==
* ''Rojava'' (2013)
* ''Rêwîtiya Ber Bi Avê Ve'' (2014)
* ''Şeva Tirsê'' (2016)
* ''Şaviya Mirinê'' (2017)
* ''Împeratoriya Helbestê'' (2017)
* ''77 Pêlên Ji Bêhna Leyana Şevê'' (2018)
* ''Rawestgehên Bendemanê'' (2018)
* ''Helbestname 1'' (2019)
* ''Helbestname 2'' (2019)
* ''Antolojiya Helbesta Nûjen a Rojavayê Kurdistanê'' (2020)
* ''Helbestname 3'' (2021)
* ''Gotarên Wêjeyî'' (2021)
* ''Helbestname 4'' (2022)
* ''367 Pencere'' (2023)
* ''Antolojiya Helbesta Nûjen a Rojavayê Kurdistanê'' (2023)
* ''82 Tansyon'' (2024)
* ''Destana Helbestî Demê Rawestîne'' (2025)
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Helbestvanên kurd]]
[[Kategorî:Nivîskarên kurd]]
[[Kategorî:Rojnamevanên kurd]]
7b5jy653dpzklxa7amd0k20ed52tk9m
1995367
1995337
2026-04-01T19:20:08Z
Penaber49
39672
1995367
wikitext
text/x-wiki
{{Sêwî|tarîx=adar 2026}}
{{Agahîdank nivîskar
| nav = Cano Şakir
| navê_rastî =
| bernav =
| wêne =
| mezinahiya_wêne =
| sernavê_wêne =
| pîşe = Nivîskar, helbestvan
| navê_jidayikbûnê =
| roja_jidayikbûnê = 24ê kanûna 1974an
| cihê_jidayikbûnê = Til Xatûnê, [[Tirbespiyê]], [[Qamişlo]]
| roja_mirinê =
| cihê_mirinê =
| koordînatên_cihê_goristanê =
| netewe =
| hevwelatî =
| perwerde =
| destûrname =
| ziman = [[Kurdî]]
| tevger =
| şêwe =
| serdem =
| salên_çalak = 1990 – niha
| berhem =
| bandorbar =
| bandorker =
| hevjîn =
| partner =
| bav =
| dê =
| zarok =
| malper =
| şanenav =
| mezinahiya_şanenavê =
| modul =
| jêrenot =
}}'''Cano Şakir''' (jdb. 24ê kanûna 1974an, li [[Til Xatûn]]ê, [[Tirbespiyê]], [[Qamişlo]], [[Rojavaya Kurdistanê|Rojavayê Kurdistanê]]) helbestvan, nivîskar û rojnamevanekî kurd e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.pirtukakurdi.com/urun/gotaren-wejeyi?srsltid=AfmBOooyKFk8PhcEUbeCSdeAV2Vi46OQiIUJN42o4Y0xEphyk1vtA1Va |sernav=Pirtûkên Cano Şakir |malper=www.pirtukakurdi.com |roja-gihiştinê=2026-03-30}}</ref>
== Jînenîgarî ==
Xwendina xwe ya seretayî li gundê xwe temam kiriye û xwendina navendî li bajarê Tirbespiyê bi dawî kiriye. Di destpêka salên 1990î de diçe [[Şam]]ê paytexta [[Sûrî|Sûriyê]] û li wir bi çend kesên hunerî re pêwendî pêk aniye û di warê muzîk û şanoyê de xebatan meşandiye.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://ansiklopediyakurdistane.com/naverok/cano-sakir |sernav=Cano Şakir |malper=ansiklopediyakurdistane.com |roja-gihiştinê=2026-03-30}}</ref>
Cano Şakir di sala 1997an koçê li [[Almanya]]yê bûye û li wir xebatên xwe yên edebî û rojnamevanî berdewam kiriye.<ref name=":0" />
== Karûbarê edebî ==
Cano Şakir di salên xwe yên dibistanê de dest bi nivîsandina helbestê kiriye û di sala 1989an de helbesta xwe ya yekem bi navê “''Ez Kurd im''” nivîsiye. Ji wê demê ve bi nivîsandina helbest, çîrok û gotaran re eleqedar bûye.
Nivîsên wî di kovar û rojnameyên kurdî de wekê “[[Polîtîka Azad]]”, “[[Yeni Özgür Politika]]” û “[[Diyarname.com (malper)|Diyarname]]” de hatine weşandin. Di heman demê de ew endamê [[Navenda PEN a Kurd|PEN Kurd]] e.
== Karên medyayî ==
Ji havîna sala 2018an heta tebaxa sala 2022an li ser [[Çira TV Zindî|Çira TV]] bernameya edebî ya “''Pencereya Wêjeyê''” pêşkêş kiriye. Her weha di navenda nûçeyan de ya Çira TV de jî xebitiye. Di payîza sala 2022an de karê wî li vir bi dawî bûye.
Ji sala 2020an vir ve endamê sendîkaya rojnamevanên li Almanyayê ye.
== Berhem ==
* ''Rojava'' (2013)
* ''Rêwîtiya Ber Bi Avê Ve'' (2014)
* ''Şeva Tirsê'' (2016)
* ''Şaviya Mirinê'' (2017)
* ''Împeratoriya Helbestê'' (2017)
* ''77 Pêlên Ji Bêhna Leyana Şevê'' (2018)
* ''Rawestgehên Bendemanê'' (2018)
* ''Helbestname 1'' (2019)
* ''Helbestname 2'' (2019)
* ''Antolojiya Helbesta Nûjen a Rojavayê Kurdistanê'' (2020)
* ''Helbestname 3'' (2021)
* ''Gotarên Wêjeyî'' (2021)
* ''Helbestname 4'' (2022)
* ''367 Pencere'' (2023)
* ''Antolojiya Helbesta Nûjen a Rojavayê Kurdistanê'' (2023)
* ''82 Tansyon'' (2024)
* ''Destana Helbestî Demê Rawestîne'' (2025)
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Helbestvanên kurd]]
[[Kategorî:Nivîskarên kurd]]
[[Kategorî:Rojnamevanên kurd]]
9r87735pc4eflkywopieo7vr68of31s
1995519
1995367
2026-04-02T06:55:48Z
~2026-20213-46
145874
Cano_Sakir.jpg|thumb|Cano Şakir
1995519
wikitext
text/x-wiki
{{Sêwî|tarîx=adar 2026}}
Cano_Sakir.jpg|thumb|Cano Şakir{{Agahîdank nivîskar
| nav = Cano Şakir
| navê_rastî =
| bernav =
| wêne =
| mezinahiya_wêne =
| sernavê_wêne =
| pîşe = Nivîskar, helbestvan
| navê_jidayikbûnê =
| roja_jidayikbûnê = 24ê kanûna 1974an
| cihê_jidayikbûnê = Til Xatûnê, [[Tirbespiyê]], [[Qamişlo]]
| roja_mirinê =
| cihê_mirinê =
| koordînatên_cihê_goristanê =
| netewe =
| hevwelatî =
| perwerde =
| destûrname =
| ziman = [[Kurdî]]
| tevger =
| şêwe =
| serdem =
| salên_çalak = 1990 – niha
| berhem =
| bandorbar =
| bandorker =
| hevjîn =
| partner =
| bav =
| dê =
| zarok =
| malper =
| şanenav =
| mezinahiya_şanenavê =
| modul =
| jêrenot =
}}'''Cano Şakir''' (jdb. 24ê kanûna 1974an, li [[Til Xatûn]]ê, [[Tirbespiyê]], [[Qamişlo]], [[Rojavaya Kurdistanê|Rojavayê Kurdistanê]]) helbestvan, nivîskar û rojnamevanekî kurd e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.pirtukakurdi.com/urun/gotaren-wejeyi?srsltid=AfmBOooyKFk8PhcEUbeCSdeAV2Vi46OQiIUJN42o4Y0xEphyk1vtA1Va |sernav=Pirtûkên Cano Şakir |malper=www.pirtukakurdi.com |roja-gihiştinê=2026-03-30}}</ref>
== Jînenîgarî ==
Xwendina xwe ya seretayî li gundê xwe temam kiriye û xwendina navendî li bajarê Tirbespiyê bi dawî kiriye. Di destpêka salên 1990î de diçe [[Şam]]ê paytexta [[Sûrî|Sûriyê]] û li wir bi çend kesên hunerî re pêwendî pêk aniye û di warê muzîk û şanoyê de xebatan meşandiye.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://ansiklopediyakurdistane.com/naverok/cano-sakir |sernav=Cano Şakir |malper=ansiklopediyakurdistane.com |roja-gihiştinê=2026-03-30}}</ref>
Cano Şakir di sala 1997an koçê li [[Almanya]]yê bûye û li wir xebatên xwe yên edebî û rojnamevanî berdewam kiriye.<ref name=":0" />
== Karûbarê edebî ==
Cano Şakir di salên xwe yên dibistanê de dest bi nivîsandina helbestê kiriye û di sala 1989an de helbesta xwe ya yekem bi navê “''Ez Kurd im''” nivîsiye. Ji wê demê ve bi nivîsandina helbest, çîrok û gotaran re eleqedar bûye.
Nivîsên wî di kovar û rojnameyên kurdî de wekê “[[Polîtîka Azad]]”, “[[Yeni Özgür Politika]]” û “[[Diyarname.com (malper)|Diyarname]]” de hatine weşandin. Di heman demê de ew endamê [[Navenda PEN a Kurd|PEN Kurd]] e.
== Karên medyayî ==
Ji havîna sala 2018an heta tebaxa sala 2022an li ser [[Çira TV Zindî|Çira TV]] bernameya edebî ya “''Pencereya Wêjeyê''” pêşkêş kiriye. Her weha di navenda nûçeyan de ya Çira TV de jî xebitiye. Di payîza sala 2022an de karê wî li vir bi dawî bûye.
Ji sala 2020an vir ve endamê sendîkaya rojnamevanên li Almanyayê ye.
== Berhem ==
* ''Rojava'' (2013)
* ''Rêwîtiya Ber Bi Avê Ve'' (2014)
* ''Şeva Tirsê'' (2016)
* ''Şaviya Mirinê'' (2017)
* ''Împeratoriya Helbestê'' (2017)
* ''77 Pêlên Ji Bêhna Leyana Şevê'' (2018)
* ''Rawestgehên Bendemanê'' (2018)
* ''Helbestname 1'' (2019)
* ''Helbestname 2'' (2019)
* ''Antolojiya Helbesta Nûjen a Rojavayê Kurdistanê'' (2020)
* ''Helbestname 3'' (2021)
* ''Gotarên Wêjeyî'' (2021)
* ''Helbestname 4'' (2022)
* ''367 Pencere'' (2023)
* ''Antolojiya Helbesta Nûjen a Rojavayê Kurdistanê'' (2023)
* ''82 Tansyon'' (2024)
* ''Destana Helbestî Demê Rawestîne'' (2025)
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Helbestvanên kurd]]
[[Kategorî:Nivîskarên kurd]]
[[Kategorî:Rojnamevanên kurd]]
8nubt2apube1jb35qvlohrbx65c4mdd
1995521
1995519
2026-04-02T07:07:38Z
Penaber49
39672
Guhartoya [[Special:Diff/1995519|1995519]] yê [[Special:Contributions/~2026-20213-46|~2026-20213-46]] ([[User talk:~2026-20213-46|gotûbêj]]) şûnde kir
1995521
wikitext
text/x-wiki
{{Sêwî|tarîx=adar 2026}}
{{Agahîdank nivîskar
| nav = Cano Şakir
| navê_rastî =
| bernav =
| wêne =
| mezinahiya_wêne =
| sernavê_wêne =
| pîşe = Nivîskar, helbestvan
| navê_jidayikbûnê =
| roja_jidayikbûnê = 24ê kanûna 1974an
| cihê_jidayikbûnê = Til Xatûnê, [[Tirbespiyê]], [[Qamişlo]]
| roja_mirinê =
| cihê_mirinê =
| koordînatên_cihê_goristanê =
| netewe =
| hevwelatî =
| perwerde =
| destûrname =
| ziman = [[Kurdî]]
| tevger =
| şêwe =
| serdem =
| salên_çalak = 1990 – niha
| berhem =
| bandorbar =
| bandorker =
| hevjîn =
| partner =
| bav =
| dê =
| zarok =
| malper =
| şanenav =
| mezinahiya_şanenavê =
| modul =
| jêrenot =
}}'''Cano Şakir''' (jdb. 24ê kanûna 1974an, li [[Til Xatûn]]ê, [[Tirbespiyê]], [[Qamişlo]], [[Rojavaya Kurdistanê|Rojavayê Kurdistanê]]) helbestvan, nivîskar û rojnamevanekî kurd e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.pirtukakurdi.com/urun/gotaren-wejeyi?srsltid=AfmBOooyKFk8PhcEUbeCSdeAV2Vi46OQiIUJN42o4Y0xEphyk1vtA1Va |sernav=Pirtûkên Cano Şakir |malper=www.pirtukakurdi.com |roja-gihiştinê=2026-03-30}}</ref>
== Jînenîgarî ==
Xwendina xwe ya seretayî li gundê xwe temam kiriye û xwendina navendî li bajarê Tirbespiyê bi dawî kiriye. Di destpêka salên 1990î de diçe [[Şam]]ê paytexta [[Sûrî|Sûriyê]] û li wir bi çend kesên hunerî re pêwendî pêk aniye û di warê muzîk û şanoyê de xebatan meşandiye.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://ansiklopediyakurdistane.com/naverok/cano-sakir |sernav=Cano Şakir |malper=ansiklopediyakurdistane.com |roja-gihiştinê=2026-03-30}}</ref>
Cano Şakir di sala 1997an koçê li [[Almanya]]yê bûye û li wir xebatên xwe yên edebî û rojnamevanî berdewam kiriye.<ref name=":0" />
== Karûbarê edebî ==
Cano Şakir di salên xwe yên dibistanê de dest bi nivîsandina helbestê kiriye û di sala 1989an de helbesta xwe ya yekem bi navê “''Ez Kurd im''” nivîsiye. Ji wê demê ve bi nivîsandina helbest, çîrok û gotaran re eleqedar bûye.
Nivîsên wî di kovar û rojnameyên kurdî de wekê “[[Polîtîka Azad]]”, “[[Yeni Özgür Politika]]” û “[[Diyarname.com (malper)|Diyarname]]” de hatine weşandin. Di heman demê de ew endamê [[Navenda PEN a Kurd|PEN Kurd]] e.
== Karên medyayî ==
Ji havîna sala 2018an heta tebaxa sala 2022an li ser [[Çira TV Zindî|Çira TV]] bernameya edebî ya “''Pencereya Wêjeyê''” pêşkêş kiriye. Her weha di navenda nûçeyan de ya Çira TV de jî xebitiye. Di payîza sala 2022an de karê wî li vir bi dawî bûye.
Ji sala 2020an vir ve endamê sendîkaya rojnamevanên li Almanyayê ye.
== Berhem ==
* ''Rojava'' (2013)
* ''Rêwîtiya Ber Bi Avê Ve'' (2014)
* ''Şeva Tirsê'' (2016)
* ''Şaviya Mirinê'' (2017)
* ''Împeratoriya Helbestê'' (2017)
* ''77 Pêlên Ji Bêhna Leyana Şevê'' (2018)
* ''Rawestgehên Bendemanê'' (2018)
* ''Helbestname 1'' (2019)
* ''Helbestname 2'' (2019)
* ''Antolojiya Helbesta Nûjen a Rojavayê Kurdistanê'' (2020)
* ''Helbestname 3'' (2021)
* ''Gotarên Wêjeyî'' (2021)
* ''Helbestname 4'' (2022)
* ''367 Pencere'' (2023)
* ''Antolojiya Helbesta Nûjen a Rojavayê Kurdistanê'' (2023)
* ''82 Tansyon'' (2024)
* ''Destana Helbestî Demê Rawestîne'' (2025)
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Helbestvanên kurd]]
[[Kategorî:Nivîskarên kurd]]
[[Kategorî:Rojnamevanên kurd]]
9r87735pc4eflkywopieo7vr68of31s
Kendava Darién
0
315373
1995486
1994934
2026-04-02T05:23:33Z
InternetArchiveBot
45060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1995486
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdanka giştî}}
'''Kendava Darién''' ({{IPA-es|daˈɾjen}}) kendav û herêma herî başûrê [[deryaya Karîbê]] ye ku li bakur û li rojhilatê sinorê di navbera [[Panama]] û [[Kolombiya]]yê de ye. Di nav kendavê de [[Kendava Urabáyê|kendava Urabá]] heye ku şerîteke biçûk a deryayê ye ku ber bi başûr ve dirêj dibe, di navbera pozikê [[Caribana]] û pozikê [[Tiburón]] a Kolombiyayê de ye ku li peravên başûrê kendavê bajarê benderî ya [[Turbo]] ya Kolombiyayê heye. Deltaya [[çemê Atratoyê]] heta kendava Dariénê dirêj dibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/darien |sernav=DARIEN definition and meaning {{!}} Collins English Dictionary |malper=www.collinsdictionary.com |tarîx=2026-03-19 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lexico.com/definition/darien |sernav=Darien {{!}} Meaning of Darien by Lexico |malper=Lexico Dictionaries {{!}} English |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en |archive-date=2022-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220208112432/https://www.lexico.com/definition/Darien |url-status=dead }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ahdictionary.com/word/search.html?q=Dari%C3%A9n |sernav=The American Heritage Dictionary entry: Darién |malper=www.ahdictionary.com |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Publishers |pêşnav=HarperCollins}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Dari%C3%A9n |sernav=Definition of DARIÉN |malper=www.merriam-webster.com |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref>
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Kendav]]
h5fm8i5ohv4w1ifwucvf3y8659a9xpp
1995497
1995486
2026-04-02T06:12:23Z
Balyozbot
42414
[[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan
1995497
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdanka giştî}}
'''Kendava Darién''' ({{IPA-es|daˈɾjen}}) kendav û herêma herî başûrê [[deryaya Karîbê]] ye ku li bakur û li rojhilatê sinorê di navbera [[Panama]] û [[Kolombiya]]yê de ye. Di nav kendavê de [[Kendava Urabáyê|kendava Urabá]] heye ku şerîteke biçûk a deryayê ye ku ber bi başûr ve dirêj dibe, di navbera pozikê [[Caribana]] û pozikê [[Tiburón]] a Kolombiyayê de ye ku li peravên başûrê kendavê bajarê benderî ya [[Turbo]] ya Kolombiyayê heye. Deltaya [[çemê Atratoyê]] heta kendava Dariénê dirêj dibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/darien |sernav=DARIEN definition and meaning {{!}} Collins English Dictionary |malper=www.collinsdictionary.com |tarîx=2026-03-19 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lexico.com/definition/darien |sernav=Darien {{!}} Meaning of Darien by Lexico |malper=Lexico Dictionaries {{!}} English |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en |roja-arşîvê=2022-02-08 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20220208112432/https://www.lexico.com/definition/Darien |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ahdictionary.com/word/search.html?q=Dari%C3%A9n |sernav=The American Heritage Dictionary entry: Darién |malper=www.ahdictionary.com |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Publishers |pêşnav=HarperCollins }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Dari%C3%A9n |sernav=Definition of DARIÉN |malper=www.merriam-webster.com |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en }}</ref>
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Kendav]]
d2icgospvv2c15fqrvessejqegb0hsh
Kendava Gonâvê
0
315376
1995488
1995199
2026-04-02T05:24:46Z
InternetArchiveBot
45060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1995488
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdanka giştî}}
'''Kendava Gonâve''' ({{IPA-fr|ɡɔnav}}, bi [[kreyoliya haîtiyî]]: ''Gòf Lagonav'', bi fransî: ''Golfe de la Gonâve'') kendaveke mezin a [[deryaya Karîbê]] ye ku li ser peravê rojavayê [[Haîtî]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_762528593/gon%C3%A2ve_%C3%8Ele_de_la.html |sernav=Kendava Gonâve |malper=www.webcitation.org |roja-gihiştinê=2026-04-01 |archive-date=2009-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090821210704/http://encarta.msn.com/encyclopedia_762528593/Gon%C3%A2ve_%C3%8Ele_de_la.html |url-status=dead }}</ref> Paytexta Haîtîyê, [[Port-au-Prince]] li peravê Gonâve hatiye avakirin. Bajarên din ên li perava kendavên [[Gonaïves]], [[Saint-Marc]], [[Léogane Miragoâne]] û bajarê [[Jérémie]] ye. Çend girav di nav kendavê de ne ku girava herî mezin [[girava Gonâve]] ye û piştre jî [[giravên Cayemites]] pir biçûktir tên.
Kendav ji [[Mole-Saint-Nicolas]] heta [[Abricots]], zêdetirî 500 km dirêj bûye û ji zêdetirî deh kendavok û benderan pêk tê. [[Kendavoka Port-au-Prince]] ya herî mezin a welat û yek ji mezintirîn kendavokên karayîban e.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Kendav]]
b5lovfc55ns4c8d43pwx6d8oqs7z8yt
1995495
1995488
2026-04-02T06:12:15Z
Balyozbot
42414
[[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan
1995495
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdanka giştî}}
'''Kendava Gonâve''' ({{IPA-fr|ɡɔnav}}, bi [[kreyoliya haîtiyî]]: ''Gòf Lagonav'', bi fransî: ''Golfe de la Gonâve'') kendaveke mezin a [[deryaya Karîbê]] ye ku li ser peravê rojavayê [[Haîtî]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_762528593/gon%C3%A2ve_%C3%8Ele_de_la.html |sernav=Kendava Gonâve |malper=www.webcitation.org |roja-gihiştinê=2026-04-01 |roja-arşîvê=2009-08-21 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821210704/http://encarta.msn.com/encyclopedia_762528593/Gon%C3%A2ve_%C3%8Ele_de_la.html |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Paytexta Haîtîyê, [[Port-au-Prince]] li peravê Gonâve hatiye avakirin. Bajarên din ên li perava kendavên [[Gonaïves]], [[Saint-Marc]], [[Léogane Miragoâne]] û bajarê [[Jérémie]] ye. Çend girav di nav kendavê de ne ku girava herî mezin [[girava Gonâve]] ye û piştre jî [[giravên Cayemites]] pir biçûktir tên.
Kendav ji [[Mole-Saint-Nicolas]] heta [[Abricots]], zêdetirî 500 km dirêj bûye û ji zêdetirî deh kendavok û benderan pêk tê. [[Kendavoka Port-au-Prince]] ya herî mezin a welat û yek ji mezintirîn kendavokên karayîban e.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Kendav]]
06pih4vir17yska024go88t79ktftdl
Kendava Guayaquilê
0
315377
1995221
1995198
2026-04-01T12:29:03Z
Kurê Acemî
105128
1995221
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdanka giştî}}
'''Kendava Guayaquilê''' ({{langx|es|Golfo de Guayaquil}}) kendaveke mezin û girseyeke avê ya li [[Okyanûsa Mezin]] e ku li rojavayê [[Amerîkaya Başûr]] e
Kendav ji bajarê [[Guayaquil]] tê navlêdanîn. Çemên [[Ekvator|Ekvador]] û [[Perû]]yê ku di nav de çemên wekê [[çemê Guayas]], [[çemê Jubones]], [[çemê Zarumilla]] û [[çemê Tumbes]] hene diherikin kendava Guayaquilê.
Rêzeke ji şikestekên jeolojîk di binê kendavê de hene.<ref name="Chunga2018">{{Jêder-kovar |paşnav=Chunga |pêşnav=Kervin |paşnav2=Ochoa-Cornejo |pêşnav2=Felipe |paşnav3=Mulas |pêşnav3=Maurizio |paşnav4=Toulkeridis |pêşnav4=Theofilos |paşnav5=Menéndez |pêşnav5=Edgar |tarîx=2018-09-28 |sernav=Characterization of seismogenic crustal faults in the Gulf of Guayaquil, Ecuador |url=https://www.andeangeology.cl/index.php/revista1/article/view/V46n1-2991 |kovar=Andean Geology |ziman=en |cild=46 |hejmar=1 |rr=66–81 |doi=10.5027/andgeoV46n1-2991 |issn=0718-7106}}</ref> Çend ji van şikestekan li seranserê parzemîna Ekvadorê berdewam dikin. Ev şikestek hinek caran dikarin bibin sedema erdhejên xeternak.<ref name="Chunga2018" />
== Giravên kendava Guayaquilê ==
Di kendava Guayaquilê de çend girav hene:<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.elcomercio.com/actualidad/ecuador/islas-guayaquil-turismo-ecuador/ |sernav=Las islas del Golfo de Guayaquil llaman la atención de turistas |malper=El Comercio |tarîx=2014-07-01 |roja-gihiştinê=2026-04-01 |ziman=es |paşnav=Moreno |pêşnav=Francisco |paşnav2=redaccion-guayaquil |pêşnav2=Francisco Moreno, Diana Chamorro}}</ref>
* [[Girava Santay]]
* [[Girava Puná]]
* [[Girava Mondragón]]
* [[Girava Escalante]]
* [[Girava Chupadores Grande]]
* [[Girava Chupadores Chico]]
* [[Girava Verde (Ekwador)|Girava Verde]]
* [[Girava Esperanza (Ekwador)|Girava Esperanza]]
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Kendav]]
0ovmq9wy4mncqan20kgs8xmvrmf6c68
1995259
1995221
2026-04-01T14:43:04Z
Penaber49
39672
1995259
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdanka giştî}}
'''Kendava Guayaquilê''' ({{langx|es|Golfo de Guayaquil}}) kendaveke mezin û girseyeke avê ya li [[Okyanûsa Mezin]] e ku li rojavayê [[Amerîkaya Başûr]] e
Kendav ji bajarê [[Guayaquil]] tê navlêdanîn. Çemên [[Ekvator|Ekvador]] û [[Perû]]yê ku di nav de çemên wekê [[çemê Guayas]], [[çemê Jubones]], [[çemê Zarumilla]] û [[çemê Tumbes]] hene diherikin kendava Guayaquilê.
Rêzeke ji şikestekên jeolojîk di binê kendavê de hene.<ref name="Chunga2018">{{Jêder-kovar |paşnav=Chunga |pêşnav=Kervin |paşnav2=Ochoa-Cornejo |pêşnav2=Felipe |paşnav3=Mulas |pêşnav3=Maurizio |paşnav4=Toulkeridis |pêşnav4=Theofilos |paşnav5=Menéndez |pêşnav5=Edgar |tarîx=2018-09-28 |sernav=Characterization of seismogenic crustal faults in the Gulf of Guayaquil, Ecuador |url=https://www.andeangeology.cl/index.php/revista1/article/view/V46n1-2991 |kovar=Andean Geology |ziman=en |cild=46 |hejmar=1 |rr=66–81 |doi=10.5027/andgeoV46n1-2991 |issn=0718-7106}}</ref> Çend ji van şikestekan li seranserê parzemîna Ekvadorê berdewam dikin. Ev şikestek hinek caran dikarin bibin sedema erdhejên xeternak.<ref name="Chunga2018" />
== Giravên kendava Guayaquilê ==
Giravên di kendava Guayaquilê de:<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.elcomercio.com/actualidad/ecuador/islas-guayaquil-turismo-ecuador/ |sernav=Las islas del Golfo de Guayaquil llaman la atención de turistas |malper=El Comercio |tarîx=2014-07-01 |roja-gihiştinê=2026-04-01 |ziman=es |paşnav=Moreno |pêşnav=Francisco |paşnav2=redaccion-guayaquil |pêşnav2=Francisco Moreno, Diana Chamorro}}</ref>
* [[Girava Santay]]
* [[Girava Puná]]
* [[Girava Mondragón]]
* [[Girava Escalante]]
* [[Girava Chupadores Grande]]
* [[Girava Chupadores Chico]]
* [[Girava Verde (Ekwador)|Girava Verde]]
* [[Girava Esperanza (Ekwador)|Girava Esperanza]]
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Kendav]]
byzaud9xs8rnjldcsddcbqa029zsi2x
Kendava Hondûrasê
0
315379
1995489
1995197
2026-04-02T05:25:29Z
InternetArchiveBot
45060
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1995489
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdanka giştî}}
'''Kendava Hondûrasê''' kendaveke mezin a deryaya Karayîbê ye ku peravên welatên wekê Meksîk, Belîze, Guatemala û Hondurasê li ser kendavê hene. Kendava Hondûrasê ji bakur ber bi başûr ve, ji pozikê Catoche heya pozikê Caxinasê dirêj dibe.
Kendava hundirîn a Hondurasê ji aliyê revzên astengiya Belîzê ve hatiye dorpêçkirin ku beşa başûr a sîstema revzên astengiya Mezoamerîkî ya 900 km (600 mîl) dirêj pêk tîne ku duyem sîstema sîstema herî mezin ê revzên mercanên cîhanê ye. Revza astengiya Belîzeyê hejmarek giravên piçûk vedihewîne ku jê re dibêjin Pelican Cays û bi hev re wekê Pelican Cays têne zanîn.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Gulf of Honduras {{!}} Caribbean Sea, Belize, Map, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Gulf-of-Honduras |roja-gihiştinê=2026-04-01 |xebat=Encyclopedia Britannica |ziman=en}}</ref>
Kendava Hondurasê bi dînamîkên tevlihev ên avên peravê û vekirî û herikînên okyanûsê hatiye karakterîze kirin ku ekosîstemek pir cihêreng û bêhempa yê bi cûrbecûr avên deryayî yên peravê pêk aniye ku di nav de deyaçêyên peravê, peravên rêgirî, lagûn, qadên ava şor ên navbera geliyan, daristanên mangrove, qadên şilek ên giyayên deryayî, peravên rêgirî û revzên rêgirî hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iho-machc.org/urcp/proyecto_zmes/documentos/zmes_2english01.pdf |sernav=HP 2007 |malper=www.iho-machc.org |roja-gihiştinê=2026-04-01 |archive-date=2017-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170802211843/https://www.iho-machc.org/urcp/proyecto_zmes/documentos/zmes_2english01.pdf |url-status=dead }}</ref>
Kendav Hondûrasê ava ji çavkaniyên 12 çeman werdigire û hatiye texmînkirin ku di nav çirkeyekê de 1.232.000 lître (nêzîkî 300.000 galon) av diherike kendavê.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Thattai |pêşnav=Deeptha |paşnav2=Kjerfve |pêşnav2=Björn |paşnav3=Heyman |pêşnav3=W. D. |tarîx=2003 |sernav=Hydrometeorology and Variability of Water Discharge and Sediment Load in the Inner Gulf of Honduras, Western Caribbean |url=http://journals.ametsoc.org/doi/10.1175/1525-7541(2003)0042.0.CO;2 |kovar=Journal of Hydrometeorology |ziman=en |cild=4 |hejmar=6 |rr=985–995 |doi=10.1175/1525-7541(2003)004<0985:HAVOWD>2.0.CO;2 |issn=1525-755X}}</ref>
== Dîrok ==
Di sala 1961ê de bahoza Hattie ji kendava Hondurasê derbas bûye û li Belîzeyê bûye sedema wêrankirinên mezin.
Korsanê navdar bi navê ''Blackbeard'' di zivistana salên 1717-1718an bi şopandina keştîyên keştîvaniyê yên ku ber bi bendera Vera Cruz a Meksîkê ve diçûn û dihatin û kendava Hondurasê dagir kiribûn.<ref>{{Jêder-malper |url=http://republicofpirates.net/blog/2008/05/a_blackbeard_mystery_solved.html |sernav=Republic of Pirates Blog: A Blackbeard mystery solved |malper=republicofpirates.net |roja-gihiştinê=2026-04-01 |archive-date=2016-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160407103340/http://republicofpirates.net/blog/2008/05/a_blackbeard_mystery_solved.html |url-status=dead }}</ref>
Di 10-12ê kanûna pêşîn a sala 1989an de, sîstema entegrasyonê ya Amerîkaya Navîn komîsyona jîngeh û geşepêdanê hatiye avakirin ku ew dezgehek bû ku ji bo koordîne kirina polîtîka, proje û bernameyên parastina jîngeha li seranserê herêmê hatibû erkdarkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.sica.int/consulta/entidad.aspx?Idn=29310&IDCat=29&IdEnt=793&Idm=2&IdmStyle=2&noarea=0 |sernav=Sistema de la Integración Centroamericana (SICA) |malper=www.sica.int |roja-gihiştinê=2026-04-01}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.sica.int/ccad/breve.aspx |sernav=Sistema de la Integración Centroamericana (SICA) |malper=www.sica.int |roja-gihiştinê=2026-04-01}}</ref> Di 12ê cotmeha sala 1994an de bi îmzekirina hevpeymaniya ji bo pêşkeftina domdar a Amerîkaya Navîn, komîsyonê yekem plana xwe ya rêveberiya jîngehê ya herêmî pejirandiye. Di salên 1995 û 2005an de komîsyonê ji bo xebatên xwe yên li kendavê lêçûna xwe peyda kiriye.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2001 |paşnavê-edîtor=Seeliger |pêşnavê-edîtor=Ulrich |paşnavê-edîtor2=Kjerfve |pêşnavê-edîtor2=Björn |sernav=Coastal Marine Ecosystems of Latin America |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-662-04482-7?error=cookies_not_supported&code=c5847b87-6aaa-4c2c-a507-831b3925c3b7 |kovar=Ecological Studies |doi=10.1007/978-3-662-04482-7 |issn=0070-8356}}</ref>
Di sala 1996an de neh rêxistinên nehikûmî li Belîze, Guatemala û Hondurasê hevpeymaniya sêneteweyî ji bo parastina kendava Hondurasê (bi navê TRIGOH jî tê zanîn) ava kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://publicpartnershipdata.azureedge.net/gef/PMISGEFDocuments/International%20Waters/Regional%20-%20Gulf%20of%20Hondurus%20Maritime%20Transport%20Pollution%20Control/10-05%2004%20Annex_D.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=publicpartnershipdata.azureedge.net |roja-gihiştinê=2026-04-01}}</ref><ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2001 |paşnavê-edîtor=Seeliger |pêşnavê-edîtor=Ulrich |paşnavê-edîtor2=Kjerfve |pêşnavê-edîtor2=Björn |sernav=Coastal Marine Ecosystems of Latin America |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-662-04482-7?error=cookies_not_supported&code=98f7ee06-ee20-4efb-8a17-47127e9ba3ee |kovar=Ecological Studies |doi=10.1007/978-3-662-04482-7 |issn=0070-8356}}</ref> Hevpeymanî hewl dide ku polîtîkayên rêveberiya endaman ji bo deverên parastî yên deryayî û peravên li kendavê li hev bike û çalakiyên wan ên rêveberiyê û lêkolînê koordîne bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://publicpartnershipdata.azureedge.net/gef/PMISGEFDocuments/International%20Waters/Regional%20-%20Gulf%20of%20Hondurus%20Maritime%20Transport%20Pollution%20Control/10-05%2004%20Annex_D.pdf |sernav=HP 2003 |malper=publicpartnershipdata.azureedge.net |roja-gihiştinê=2026-04-01}}</ref>
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Kendav]]
[[Kategorî:Kendavên Amerîkaya Bakur]]
of9ogs3d6mn3zz9zcmf77xxp0opw23a
1995494
1995489
2026-04-02T06:12:11Z
Balyozbot
42414
[[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan
1995494
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdanka giştî}}
'''Kendava Hondûrasê''' kendaveke mezin a deryaya Karayîbê ye ku peravên welatên wekê Meksîk, Belîze, Guatemala û Hondurasê li ser kendavê hene. Kendava Hondûrasê ji bakur ber bi başûr ve, ji pozikê Catoche heya pozikê Caxinasê dirêj dibe.
Kendava hundirîn a Hondurasê ji aliyê revzên astengiya Belîzê ve hatiye dorpêçkirin ku beşa başûr a sîstema revzên astengiya Mezoamerîkî ya 900 km (600 mîl) dirêj pêk tîne ku duyem sîstema sîstema herî mezin ê revzên mercanên cîhanê ye. Revza astengiya Belîzeyê hejmarek giravên piçûk vedihewîne ku jê re dibêjin Pelican Cays û bi hev re wekê Pelican Cays têne zanîn.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Gulf of Honduras {{!}} Caribbean Sea, Belize, Map, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Gulf-of-Honduras |roja-gihiştinê=2026-04-01 |xebat=Encyclopedia Britannica |ziman=en }}</ref>
Kendava Hondurasê bi dînamîkên tevlihev ên avên peravê û vekirî û herikînên okyanûsê hatiye karakterîze kirin ku ekosîstemek pir cihêreng û bêhempa yê bi cûrbecûr avên deryayî yên peravê pêk aniye ku di nav de deyaçêyên peravê, peravên rêgirî, lagûn, qadên ava şor ên navbera geliyan, daristanên mangrove, qadên şilek ên giyayên deryayî, peravên rêgirî û revzên rêgirî hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iho-machc.org/urcp/proyecto_zmes/documentos/zmes_2english01.pdf |sernav=HP 2007 |malper=www.iho-machc.org |roja-gihiştinê=2026-04-01 |roja-arşîvê=2017-08-02 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170802211843/https://www.iho-machc.org/urcp/proyecto_zmes/documentos/zmes_2english01.pdf |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>
Kendav Hondûrasê ava ji çavkaniyên 12 çeman werdigire û hatiye texmînkirin ku di nav çirkeyekê de 1.232.000 lître (nêzîkî 300.000 galon) av diherike kendavê.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Thattai |pêşnav=Deeptha |paşnav2=Kjerfve |pêşnav2=Björn |paşnav3=Heyman |pêşnav3=W. D. |tarîx=2003 |sernav=Hydrometeorology and Variability of Water Discharge and Sediment Load in the Inner Gulf of Honduras, Western Caribbean |url=http://journals.ametsoc.org/doi/10.1175/1525-7541(2003)0042.0.CO;2 |kovar=Journal of Hydrometeorology |ziman=en |cild=4 |hejmar=6 |rr=985–995 |doi=10.1175/1525-7541(2003)004<0985:HAVOWD>2.0.CO;2 |issn=1525-755X }}</ref>
== Dîrok ==
Di sala 1961ê de bahoza Hattie ji kendava Hondurasê derbas bûye û li Belîzeyê bûye sedema wêrankirinên mezin.
Korsanê navdar bi navê ''Blackbeard'' di zivistana salên 1717-1718an bi şopandina keştîyên keştîvaniyê yên ku ber bi bendera Vera Cruz a Meksîkê ve diçûn û dihatin û kendava Hondurasê dagir kiribûn.<ref>{{Jêder-malper |url=http://republicofpirates.net/blog/2008/05/a_blackbeard_mystery_solved.html |sernav=Republic of Pirates Blog: A Blackbeard mystery solved |malper=republicofpirates.net |roja-gihiştinê=2026-04-01 |roja-arşîvê=2016-04-07 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160407103340/http://republicofpirates.net/blog/2008/05/a_blackbeard_mystery_solved.html |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>
Di 10-12ê kanûna pêşîn a sala 1989an de, sîstema entegrasyonê ya Amerîkaya Navîn komîsyona jîngeh û geşepêdanê hatiye avakirin ku ew dezgehek bû ku ji bo koordîne kirina polîtîka, proje û bernameyên parastina jîngeha li seranserê herêmê hatibû erkdarkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.sica.int/consulta/entidad.aspx?Idn=29310&IDCat=29&IdEnt=793&Idm=2&IdmStyle=2&noarea=0 |sernav=Sistema de la Integración Centroamericana (SICA) |malper=www.sica.int |roja-gihiştinê=2026-04-01 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.sica.int/ccad/breve.aspx |sernav=Sistema de la Integración Centroamericana (SICA) |malper=www.sica.int |roja-gihiştinê=2026-04-01 }}</ref> Di 12ê cotmeha sala 1994an de bi îmzekirina hevpeymaniya ji bo pêşkeftina domdar a Amerîkaya Navîn, komîsyonê yekem plana xwe ya rêveberiya jîngehê ya herêmî pejirandiye. Di salên 1995 û 2005an de komîsyonê ji bo xebatên xwe yên li kendavê lêçûna xwe peyda kiriye.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2001 |paşnavê-edîtor=Seeliger |pêşnavê-edîtor=Ulrich |paşnavê-edîtor2=Kjerfve |pêşnavê-edîtor2=Björn |sernav=Coastal Marine Ecosystems of Latin America |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-662-04482-7?error=cookies_not_supported&code=c5847b87-6aaa-4c2c-a507-831b3925c3b7 |kovar=Ecological Studies |doi=10.1007/978-3-662-04482-7 |issn=0070-8356 }}</ref>
Di sala 1996an de neh rêxistinên nehikûmî li Belîze, Guatemala û Hondurasê hevpeymaniya sêneteweyî ji bo parastina kendava Hondurasê (bi navê TRIGOH jî tê zanîn) ava kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://publicpartnershipdata.azureedge.net/gef/PMISGEFDocuments/International%20Waters/Regional%20-%20Gulf%20of%20Hondurus%20Maritime%20Transport%20Pollution%20Control/10-05%2004%20Annex_D.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=publicpartnershipdata.azureedge.net |roja-gihiştinê=2026-04-01 }}</ref><ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2001 |paşnavê-edîtor=Seeliger |pêşnavê-edîtor=Ulrich |paşnavê-edîtor2=Kjerfve |pêşnavê-edîtor2=Björn |sernav=Coastal Marine Ecosystems of Latin America |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-662-04482-7?error=cookies_not_supported&code=98f7ee06-ee20-4efb-8a17-47127e9ba3ee |kovar=Ecological Studies |doi=10.1007/978-3-662-04482-7 |issn=0070-8356 }}</ref> Hevpeymanî hewl dide ku polîtîkayên rêveberiya endaman ji bo deverên parastî yên deryayî û peravên li kendavê li hev bike û çalakiyên wan ên rêveberiyê û lêkolînê koordîne bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://publicpartnershipdata.azureedge.net/gef/PMISGEFDocuments/International%20Waters/Regional%20-%20Gulf%20of%20Hondurus%20Maritime%20Transport%20Pollution%20Control/10-05%2004%20Annex_D.pdf |sernav=HP 2003 |malper=publicpartnershipdata.azureedge.net |roja-gihiştinê=2026-04-01 }}</ref>
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Kendav]]
[[Kategorî:Kendavên Amerîkaya Bakur]]
q130s6lgx08d9l101t87ygqcudk93vr
Gotûbêj:Parlamena Qibrisê
1
315382
1995245
1995220
2026-04-01T12:44:32Z
MikaelF
935
MikaelFî/ê navê [[Gotûbêj:Parlamena Kîprosê]] weke [[Gotûbêj:Parlamena Qibrisê]] guhart
1995220
wikitext
text/x-wiki
== Rastnivîs ==
Silav @[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] , @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] û @[[Bikarhêner:Biyolojiyabikurdi|Biyolojiyabikurdi]]. Hûn çawa nin ? Baş in ? Gelo hûn dikarin sernavê gotarê û yê kategoriyê wek '''Parlamena Qibrisê''' biguhêrînin ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 11:51, 1 nîsan 2026 (UTC)
463j5lqcvumnmy98aximouz7q2etcww
1995483
1995245
2026-04-02T03:53:05Z
Balyozbot
42414
Bot: {{[[Şablon:Serê gotûbêjê|Serê gotûbêjê]]}} lê hat zêdekirin
1995483
wikitext
text/x-wiki
{{Serê gotûbêjê}}
== Rastnivîs ==
Silav @[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] , @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] û @[[Bikarhêner:Biyolojiyabikurdi|Biyolojiyabikurdi]]. Hûn çawa nin ? Baş in ? Gelo hûn dikarin sernavê gotarê û yê kategoriyê wek '''Parlamena Qibrisê''' biguhêrînin ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 11:51, 1 nîsan 2026 (UTC)
6wpnndm96el1g82cperrdoq5fx8l0g4
Parlamena Kîprosê
0
315383
1995244
2026-04-01T12:44:32Z
MikaelF
935
MikaelFî/ê navê [[Parlamena Kîprosê]] weke [[Parlamena Qibrisê]] guhart
1995244
wikitext
text/x-wiki
#BERALÎKIRIN [[Parlamena Qibrisê]]
stceg7h7oukl5emtlr4bsuqyxgfl4iv
Gotûbêj:Parlamena Kîprosê
1
315384
1995246
2026-04-01T12:44:32Z
MikaelF
935
MikaelFî/ê navê [[Gotûbêj:Parlamena Kîprosê]] weke [[Gotûbêj:Parlamena Qibrisê]] guhart
1995246
wikitext
text/x-wiki
#BERALÎKIRIN [[Gotûbêj:Parlamena Qibrisê]]
qc7f0s537c4m6dlix2s7wc0kf5anksn
Kategorî:Parlamena Kîprosê
14
315385
1995250
2026-04-01T12:51:07Z
MikaelF
935
MikaelFî/ê navê [[Kategorî:Parlamena Kîprosê]] weke [[Kategorî:Parlamena Qibrisê]] guhart
1995250
wikitext
text/x-wiki
{{beralîkirina kategoriyê|Kategorî:Parlamena Qibrisê}}
6j49yysj6e9htaxu3v37tzdfg83jeh1
Kategorî:Werziş li Qibrisê li gorî werzişan
14
315386
1995257
2026-04-01T14:38:08Z
Avestaboy
34898
Rûpeleke vala hat çêkirin
1995257
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
1995258
1995257
2026-04-01T14:39:55Z
Avestaboy
34898
1995258
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
[[Kategorî:Werziş li Qibrisê]]
0kromo0jay56il2kmh4tvb5h6kilcmy
Kategorî:Futbol li Qibrisê
14
315387
1995260
2026-04-01T14:46:14Z
Avestaboy
34898
Rûpeleke vala hat çêkirin
1995260
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
1995262
1995260
2026-04-01T14:46:59Z
Avestaboy
34898
1995262
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
{{Gotara bingehîn}}
2wk9zlhk27bl8ps6eflthtt7pzqxpgi
1995263
1995262
2026-04-01T14:47:59Z
Avestaboy
34898
1995263
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
{{Gotara bingehîn}}
[[Kategorî:Kategorî:Werziş li Qibrisê li gorî werzişan]]
9go3ofzx8fo0dno3pe7gk208pmn025q
1995264
1995263
2026-04-01T14:48:08Z
Avestaboy
34898
1995264
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
{{Gotara bingehîn}}
[[Kategorî:Werziş li Qibrisê li gorî werzişan]]
dy3urp8qidqzrgvejtccwxtgvcre9xy
Kategorî:Dibistanên li Ketelonyayê
14
315388
1995266
2026-04-01T14:53:38Z
Avestaboy
34898
Rûpeleke vala hat çêkirin
1995266
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
1995267
1995266
2026-04-01T14:54:29Z
Avestaboy
34898
1995267
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
mvsqylo4l8vhbb7zyjpch482g6kym6h
1995268
1995267
2026-04-01T14:55:05Z
Avestaboy
34898
1995268
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
[[Kategorî:Perwerde li Ketelonyayê]]
lnzpb23tn22kwimedgkzserig61dc2d
1995296
1995268
2026-04-01T15:52:33Z
Balyozbot
42414
[[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.)
1995296
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
[[Kategorî:Avahî li Ketelonyayê]]
[[Kategorî:Perwerde li Ketelonyayê]]
mq92o3mx1nfd6inygd44p4ydg9l0tmc
Kategorî:Dibistanên navneteweyî li Ketelonyayê
14
315389
1995270
2026-04-01T14:57:10Z
Avestaboy
34898
Rûpeleke vala hat çêkirin
1995270
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
1995271
1995270
2026-04-01T14:58:51Z
Avestaboy
34898
1995271
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
[[Kategorî:Dibistanên li Ketelonyayê]]
qf0628n442asvvh868dpaqug5fj3lul
1995272
1995271
2026-04-01T14:59:12Z
Avestaboy
34898
1995272
wikitext
text/x-wiki
[[Kategorî:Dibistanên li Ketelonyayê]]
qjxe64w8yhzol215615tr4mvmy50g20
Kategorî:Dibistanên navneteweyî li Barselonayê
14
315390
1995273
2026-04-01T15:00:14Z
Avestaboy
34898
Rûpeleke vala hat çêkirin
1995273
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
1995274
1995273
2026-04-01T15:01:31Z
Avestaboy
34898
1995274
wikitext
text/x-wiki
[[Kategorî:Dibistanên navneteweyî li Ketelonyayê]]
c239kzblfwpyifk2l4ds46epi3jl8hu
1995275
1995274
2026-04-01T15:02:35Z
Avestaboy
34898
1995275
wikitext
text/x-wiki
[[Kategorî:Dibistanên li Barselonayê]]
[[Kategorî:Dibistanên navneteweyî li Ketelonyayê]]
6x9o1l4kx3z292p1vuf5x0289k1qk3s
Kategorî:Dibistanên li Barselonayê
14
315391
1995276
2026-04-01T15:03:06Z
Avestaboy
34898
Rûpeleke vala hat çêkirin
1995276
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
1995277
1995276
2026-04-01T15:04:13Z
Avestaboy
34898
1995277
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
mvsqylo4l8vhbb7zyjpch482g6kym6h
1995278
1995277
2026-04-01T15:04:47Z
Avestaboy
34898
1995278
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
[[Kategorî:Perwerde li Barselonayê]]
od5aflb3hqnetf0dgnh9sw40ch5wod4
Kategorî:Zanîngeha Barselonayê
14
315392
1995280
2026-04-01T15:25:16Z
Avestaboy
34898
Rûpel bi "{{Kategoriya Commonsê}} {{Gotara bingehîn}}" hat çêkirin
1995280
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
{{Gotara bingehîn}}
2wk9zlhk27bl8ps6eflthtt7pzqxpgi
1995281
1995280
2026-04-01T15:26:42Z
Avestaboy
34898
1995281
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
{{Gotara bingehîn}}
[[Kategorî:Zanîngehên li Ketelonyayê]]
agnq43and17kwegxm74s62nw2afpnmu
1995282
1995281
2026-04-01T15:27:50Z
Avestaboy
34898
1995282
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
{{Gotara bingehîn}}
[[Kategorî:Zanîngehên li Ketelonyayê|Barselona]]
bp1cr30twjogi21d1xk7t5q0o71fhfs
1995314
1995282
2026-04-01T16:53:47Z
Balyozbot
42414
[[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.)
1995314
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
{{Gotara bingehîn}}
[[Kategorî:Perwerde li Barselonayê]]
[[Kategorî:Zanîngehên li Ketelonyayê|Barselona]]
fdfyyae0adovsw646jbpv8d3k2lnygc
Kategorî:Çand li Barselonayê
14
315393
1995284
2026-04-01T15:42:52Z
Avestaboy
34898
Rûpeleke vala hat çêkirin
1995284
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
1995285
1995284
2026-04-01T15:44:20Z
Avestaboy
34898
1995285
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
mvsqylo4l8vhbb7zyjpch482g6kym6h
1995286
1995285
2026-04-01T15:45:08Z
Avestaboy
34898
1995286
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
[[Kategorî:Barselona]]
mb4ooenzcs55dv72ehxjeik5k8m5ixo
1995291
1995286
2026-04-01T15:48:58Z
Avestaboy
34898
1995291
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
[[Kategorî:Barselona]]
[[Kategorî:Çanda Ketelonyayê li gorî bajaran]]
8s7f3711m9d7p8rxzjsur6peqcabo22
1995292
1995291
2026-04-01T15:50:03Z
Avestaboy
34898
1995292
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
[[Kategorî:Barselona]]
[[Kategorî:Çanda Ketelonyayê li gorî bajaran]]
[[Kategorî:Çanda Spanyayê li gorî bajaran]]
hm5i4tzi464r8w6wb36k4xn6rfdr7gl
1995299
1995292
2026-04-01T15:55:08Z
Avestaboy
34898
1995299
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
[[Kategorî:Barselona]]
[[Kategorî:Çanda Ketelonyayê li gorî bajaran|Barselona]]
[[Kategorî:Çanda Spanyayê li gorî bajaran|Barselona]]
t2vuupl41k4ty1bkejytyrztqh5zf7i
Kategorî:Çanda Ketelonyayê li gorî bajaran
14
315394
1995287
2026-04-01T15:46:17Z
Avestaboy
34898
Rûpeleke vala hat çêkirin
1995287
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
1995288
1995287
2026-04-01T15:46:59Z
Avestaboy
34898
1995288
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
mvsqylo4l8vhbb7zyjpch482g6kym6h
1995289
1995288
2026-04-01T15:47:09Z
Avestaboy
34898
Rûpel hat valakirin
1995289
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
1995290
1995289
2026-04-01T15:47:44Z
Avestaboy
34898
1995290
wikitext
text/x-wiki
[[Kategorî:Çanda Ketelonyayê]]
t85eqq159v18ci1mky5y1wte7ydpof3
Kategorî:Çanda Spanyayê li gorî bajaran
14
315395
1995293
2026-04-01T15:50:27Z
Avestaboy
34898
Rûpeleke vala hat çêkirin
1995293
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
1995294
1995293
2026-04-01T15:51:29Z
Avestaboy
34898
1995294
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
mvsqylo4l8vhbb7zyjpch482g6kym6h
1995295
1995294
2026-04-01T15:52:07Z
Avestaboy
34898
1995295
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
[[Kategorî:Çanda Spanyayê]]
3ybpae4gsyiwryh5y7dbuwi7jhhen7w
1995297
1995295
2026-04-01T15:53:05Z
Avestaboy
34898
1995297
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
[[Kategorî:Çanda Spanyayê]]
[[Kategorî:Çand li gorî welat û bajaran]]
rntdiqn60883i8pjs98w3hlzdzjo2z6
1995298
1995297
2026-04-01T15:54:00Z
Avestaboy
34898
1995298
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
[[Kategorî:Çanda Spanyayê]]
[[Kategorî:Çand li gorî welat û bajaran|Spanya]]
1mdty9nb6mcgrajem020jb8pjwfzqe2
Kategorî:Pêşangehên cîhanê li Ketelonyayê
14
315396
1995300
2026-04-01T16:06:26Z
Avestaboy
34898
Rûpeleke vala hat çêkirin
1995300
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
1995301
1995300
2026-04-01T16:10:12Z
Avestaboy
34898
1995301
wikitext
text/x-wiki
[[Kategorî:Dîroka çandî ya Ketelonyayê]]
cx4qc1y8kxsmn1wc05tq17qpy50snoe
Kategorî:Pêşangehên cîhanê li Barselonayê
14
315397
1995303
2026-04-01T16:11:31Z
Avestaboy
34898
Rûpeleke vala hat çêkirin
1995303
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
1995304
1995303
2026-04-01T16:12:41Z
Avestaboy
34898
1995304
wikitext
text/x-wiki
[[Kategorî:Pêşangehên cîhanê li Ketelonyayê]]
nvel8zv77rwwz822jerpg3rdvnigplm
1995312
1995304
2026-04-01T16:52:44Z
Balyozbot
42414
[[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin
1995312
wikitext
text/x-wiki
[[Kategorî:Pêşangehên cîhanê li Ketelonyayê]]
[[Kategorî:Pêşangehên cîhanê li Spanyayê]]
t9u8mhakn8cbdjte07aizwffflfl8vy
Kategorî:Pêşangehên cîhanê li Spanyayê
14
315398
1995305
2026-04-01T16:14:11Z
Avestaboy
34898
Rûpeleke vala hat çêkirin
1995305
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
1995306
1995305
2026-04-01T16:15:18Z
Avestaboy
34898
1995306
wikitext
text/x-wiki
[[Kategorî:Dîroka çandî ya Spanyayê]]
awqlh741q9lkuh1il11ke6ifw6yl7w5
Kategorî:Pêşangehên cîhanê
14
315399
1995307
2026-04-01T16:16:44Z
Avestaboy
34898
Rûpeleke vala hat çêkirin
1995307
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
1995309
1995307
2026-04-01T16:17:50Z
Avestaboy
34898
1995309
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
mvsqylo4l8vhbb7zyjpch482g6kym6h
1995310
1995309
2026-04-01T16:18:38Z
Avestaboy
34898
1995310
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
[[Kategorî:Festîval li gorî cureyan]]
oqtbnjm50rbphts4kvjbbwdncxg9v0f
1995350
1995310
2026-04-01T17:53:41Z
Balyozbot
42414
[[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin
1995350
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
[[Kategorî:Festîval li gorî cureyan]]
[[Kategorî:Pêşangeh]]
ih1d1y25jtod1y61sc6we8l897svjg1
Kategorî:Pêşangehên pirtûkan li Almanyayê
14
315400
1995320
2026-04-01T17:08:48Z
Avestaboy
34898
Rûpeleke vala hat çêkirin
1995320
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
1995321
1995320
2026-04-01T17:09:49Z
Avestaboy
34898
1995321
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
{{Gotara bingehîn}}
2wk9zlhk27bl8ps6eflthtt7pzqxpgi
1995323
1995321
2026-04-01T17:13:52Z
Avestaboy
34898
1995323
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
{{Gotara bingehîn}}
[[Kategorî:Festîvalên wêjeyî li Almanyayê]]
[[Kategorî:Pêşangeha pirtûkan li gorî welatan|Almanya]]
dehmhkubwc1zfb2m3nxlbp7ifemnq5u
Kategorî:Festîvalên wêjeyî li Almanyayê
14
315401
1995324
2026-04-01T17:14:20Z
Avestaboy
34898
Rûpeleke vala hat çêkirin
1995324
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
1995325
1995324
2026-04-01T17:15:50Z
Avestaboy
34898
1995325
wikitext
text/x-wiki
[[Kategorî:Wêjeya almanî]]
k8uo0w9h0a2gasyor78cfue7eaokcvm
1995327
1995325
2026-04-01T17:18:10Z
Avestaboy
34898
1995327
wikitext
text/x-wiki
[[Kategorî:Festîvalên wêjeyî li gorî welatan|Almanya]]
[[Kategorî:Wêjeya almanî]]
d57b7y27xrzl2sfm778vvx112ohguor
1995331
1995327
2026-04-01T17:28:38Z
Avestaboy
34898
1995331
wikitext
text/x-wiki
[[Kategorî:Festîvalên wêjeyî li Ewropayê]]
[[Kategorî:Festîvalên wêjeyî li gorî welatan|Almanya]]
[[Kategorî:Wêjeya almanî]]
m7gujvc3g2hdmo3dej8g3ybt8gf7ydq
1995332
1995331
2026-04-01T17:29:08Z
Avestaboy
34898
1995332
wikitext
text/x-wiki
[[Kategorî:Festîvalên wêjeyî li Ewropayê li gorî welatan]]
[[Kategorî:Festîvalên wêjeyî li gorî welatan|Almanya]]
[[Kategorî:Wêjeya almanî]]
hb2vpf9lmgczvu43422t8w7jeptor8x
1995366
1995332
2026-04-01T18:32:10Z
Balyozbot
42414
[[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.)
1995366
wikitext
text/x-wiki
[[Kategorî:Festîvalên wêjeyî li gorî welatan|Almanya]]
[[Kategorî:Festîvalên wêjeyî li Ewropayê li gorî welatan]]
[[Kategorî:Wêjeya almanî]]
qnfzj0o547nklhc89ntya8j9x7o22uk
Kategorî:Festivalên wêjeyî li Ewropayê li gorî welatan
14
315402
1995328
2026-04-01T17:21:19Z
Avestaboy
34898
Rûpeleke vala hat çêkirin
1995328
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
1995329
1995328
2026-04-01T17:23:26Z
Avestaboy
34898
1995329
wikitext
text/x-wiki
[[Kategorî:Festivalên wêjeyî li Ewropayê]]
8un8q4cr8gdtogjx62tsq1e0x8acnhj
1995330
1995329
2026-04-01T17:27:49Z
Avestaboy
34898
1995330
wikitext
text/x-wiki
{{Jêbirin}}
q6okcom5eaqpulya2xokbp4fckff492
Kategorî:Festîvalên wêjeyî li Ewropayê li gorî welatan
14
315403
1995333
2026-04-01T17:29:18Z
Avestaboy
34898
Rûpeleke vala hat çêkirin
1995333
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
1995334
1995333
2026-04-01T17:30:55Z
Avestaboy
34898
1995334
wikitext
text/x-wiki
[[Kategorî:Festîvalên wêjeyî li Ewropayê]]
k9ha0i12scv3pcvamkhq08i694phc31
Kategorî:Festîvalên wêjeyî li Ewropayê
14
315404
1995335
2026-04-01T17:31:06Z
Avestaboy
34898
Rûpeleke vala hat çêkirin
1995335
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
1995336
1995335
2026-04-01T17:32:02Z
Avestaboy
34898
1995336
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
mvsqylo4l8vhbb7zyjpch482g6kym6h
1995338
1995336
2026-04-01T17:35:40Z
Avestaboy
34898
1995338
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
[[Kategorî:Festîvalên wêjeyî li gorî parzemînan]]
qs7480a6mlcx8nc8z261hmaz9hkne0k
1995364
1995338
2026-04-01T18:10:43Z
Avestaboy
34898
1995364
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
[[Kategorî:Festîvalên wêjeyî li gorî parzemînan|Ewropa]]
9h3ql3wznmvqirj5x70zqhye7xkh9wj
Kategorî:Festîvalên wêjeyî li gorî parzemînan
14
315405
1995339
2026-04-01T17:36:33Z
Avestaboy
34898
Rûpeleke vala hat çêkirin
1995339
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
1995340
1995339
2026-04-01T17:40:28Z
Avestaboy
34898
1995340
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
{{Gotara bingehîn}}
2wk9zlhk27bl8ps6eflthtt7pzqxpgi
1995341
1995340
2026-04-01T17:40:45Z
Avestaboy
34898
1995341
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
mvsqylo4l8vhbb7zyjpch482g6kym6h
1995342
1995341
2026-04-01T17:41:30Z
Avestaboy
34898
1995342
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
[[Kategorî:Festîvalên wêjeyî]]
f60sqqb30fhda0p4rejpp3t08bjuj68
1995343
1995342
2026-04-01T17:42:08Z
Avestaboy
34898
1995343
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
[[Kategorî:Festîvalên wêjeyî]]
[[Kategorî:Wêje li gorî parzemînan]]
ngb4v91uskye3vxtla4bw2xlghnnp76
Kategorî:Festîvalên wêjeyî li Asyayê
14
315406
1995344
2026-04-01T17:50:00Z
Avestaboy
34898
Rûpeleke vala hat çêkirin
1995344
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
1995345
1995344
2026-04-01T17:51:24Z
Avestaboy
34898
1995345
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
[[Kategorî:Festîvalên wêjeyî li gorî parzemînan]]
qs7480a6mlcx8nc8z261hmaz9hkne0k
1995363
1995345
2026-04-01T18:10:08Z
Avestaboy
34898
1995363
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
[[Kategorî:Festîvalên wêjeyî li gorî parzemînan|Asya]]
kdsqvrliuxxudot0eamgfh3gg5dtmyk
Kategorî:Festîvalên wêjeyî li Afrîkayê
14
315407
1995346
2026-04-01T17:52:31Z
Avestaboy
34898
Rûpeleke vala hat çêkirin
1995346
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
1995349
1995346
2026-04-01T17:53:34Z
Avestaboy
34898
1995349
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
[[Kategorî:Festîvalên wêjeyî li gorî parzemînan]]
qs7480a6mlcx8nc8z261hmaz9hkne0k
1995351
1995349
2026-04-01T17:53:52Z
Avestaboy
34898
1995351
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
[[Kategorî:Festîvalên wêjeyî li gorî parzemînan]]
odcxwqgcxmus8wmis0osrqktmgxrlbg
1995352
1995351
2026-04-01T17:54:08Z
Avestaboy
34898
1995352
wikitext
text/x-wiki
[[Kategorî:Festîvalên wêjeyî li gorî parzemînan]]
blo36dzwynp3mdt7olpksel7gvj270s
1995361
1995352
2026-04-01T18:08:15Z
Avestaboy
34898
1995361
wikitext
text/x-wiki
[[Kategorî:Festîvalên wêjeyî li gorî parzemînan|Afrîka]]
8tbarqqt70r0rk1ojqu07bkj90s3xmg
Kategorî:Festîvalên wêjeyî li Okyanûsyayê
14
315408
1995353
2026-04-01T17:56:17Z
Avestaboy
34898
Rûpeleke vala hat çêkirin
1995353
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
1995354
1995353
2026-04-01T17:57:13Z
Avestaboy
34898
1995354
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
[[Kategorî:Festîvalên wêjeyî li gorî parzemînan]]
qs7480a6mlcx8nc8z261hmaz9hkne0k
1995365
1995354
2026-04-01T18:11:32Z
Avestaboy
34898
1995365
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
[[Kategorî:Festîvalên wêjeyî li gorî parzemînan|Okyanûsya]]
0ypkikiax8h20c4jadk6yhczypz2ebb
Kategorî:Festîvalên wêjeyî li Amerîkaya Bakur
14
315409
1995355
2026-04-01T17:58:58Z
Avestaboy
34898
Rûpeleke vala hat çêkirin
1995355
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
1995356
1995355
2026-04-01T17:59:47Z
Avestaboy
34898
1995356
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
[[Kategorî:Festîvalên wêjeyî li gorî parzemînan]]
qs7480a6mlcx8nc8z261hmaz9hkne0k
1995362
1995356
2026-04-01T18:09:27Z
Avestaboy
34898
1995362
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
[[Kategorî:Festîvalên wêjeyî li gorî parzemînan|Amerîkaya Bakur]]
nic2eq0slxk25g4px8o32icmv9bgaj8
Kategorî:Festîvalên wêjeyî li Amerîkaya Başûr
14
315410
1995357
2026-04-01T18:01:14Z
Avestaboy
34898
Rûpeleke vala hat çêkirin
1995357
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
1995359
1995357
2026-04-01T18:02:13Z
Avestaboy
34898
1995359
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
[[Kategorî:Festîvalên wêjeyî li gorî parzemînan]]
qs7480a6mlcx8nc8z261hmaz9hkne0k
1995360
1995359
2026-04-01T18:07:38Z
Avestaboy
34898
1995360
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
[[Kategorî:Festîvalên wêjeyî li gorî parzemînan|Amerîkaya Başûr]]
bospg6vsg2zv5gtl6snbbdvzpy2hzqv
Kategorî:Pêşangehên pirtûkan li gorî parzemînan
14
315411
1995368
2026-04-01T19:58:47Z
Avestaboy
34898
Rûpeleke vala hat çêkirin
1995368
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
1995369
1995368
2026-04-01T20:00:05Z
Avestaboy
34898
1995369
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
mvsqylo4l8vhbb7zyjpch482g6kym6h
1995370
1995369
2026-04-01T20:00:24Z
Avestaboy
34898
Rûpel hat valakirin
1995370
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
1995371
1995370
2026-04-01T20:01:25Z
Avestaboy
34898
1995371
wikitext
text/x-wiki
[[Kategorî:Festîvalên wêjeyî li gorî parzemînan]]
blo36dzwynp3mdt7olpksel7gvj270s
1995372
1995371
2026-04-01T20:02:21Z
Avestaboy
34898
1995372
wikitext
text/x-wiki
[[Kategorî:Festîvalên wêjeyî li gorî parzemînan]]
[[Kategorî:Pêşangehên pirtûkan]]
kujwunikanp06yiewks9fepm2p0ufdj
Bernameya Artemisê
0
315412
1995373
2026-04-01T20:15:00Z
F.A.Kermanj
145142
Bi wergerandina beşa destpêkê ya rûpela "[[:de:Special:Redirect/revision/265763922|Artemis-Programm]]" hatiye çêkirin
1995373
wikitext
text/x-wiki
[[Datei:Artemis_program_(original_with_wordmark).svg|thumb|Nişana Proje ya Artemis]]
'''Bernameya Artemis''' projeyek firîna fezayê ya bi mirovî ye ku [[NASA]] bi hevkariya hevkarên navneteweyî yên wekî ajansên fezayê yên Ewropî, Japonî û Kanadayî ( ESA, JAXA û CSA ) pêk tîne.
Bernameya Artemis mîsyonek e ya NASA ku armanca wê vegerandina mirovan bo ser Heyvê ye. Ev bername bi hevkariya rêxistinên navneteweyî wekî ESA, JAXA û CSA tê meşandin. Armanc ew e ku piştî Apollo 17 dîsa astronotan li ser Heyvê dakevin.
Wateya navê Artemis
Artemis navê xwedawenda kevnar a Yewnanî ye. Di mitolojiyê de Artemis xwedawenda Heyvê, çol û nûjenbûnê ye.
NASA ev nav hilbijartiye ji ber ku bernameya Artemis armanc dike ku mirovan dîsa li ser Heyvê bîne.
Di heman demê de, Artemis di mitolojiyê de xwişka Apollo ye.
Armanca bernameyê ew e ku ji Apollo 17 vir ve cara yekem astronotan deynin ser heyvê, ku yekem car jinek jî di nav wan de ye.
Mîsyonên Artemis
Ev mîsyon di çarçoveya bernameya Artemis de hatine kirin an jî ji bo alîkariya wê. Demên mîsyonan bi rojên temam têne hesibandin.
Heke keştiya uzayê li ser Heyvê dakeve, demê di nav parantezan de demê xebatê li ser Heyvê nîşan dide.
Piştre, tê plankirin ku salane daketinên mirovî yên li ser heyvê pêk werin.
| Mîsyon | Destpêk | Roket | Dem |
|--------|--------|------|-----|
| Ascent Abort-2 | 2 Tîrmeh 2019 | ATB | 3 deqîqe |
| Capstone | 28 Hezîran 2022 | Electron | domdar |
| Artemis 1 | 16 Mijdar 2022 | SLS Block 1 | 25 roj |
| Lunar Flashlight | 11 Kanûn 2022 | Falcon 9 | 152 roj |
| Peregrine Mission One | 8 Çile 2024 | Vulcan VC2S | 11 roj |
Proje di Adara 2019an de ji aliyê Serokê Amerîkayê [[Donald Trump]] ve hate destpêkirin.
| Mîsyon | Destpêk | Roket | Dem |
|--------|--------|------|-----|
| IM-1 | 15 Sibata 2024 | Falcon 9 | 14 roj (7 roj li ser Heyvê) |
| Blue Ghost Mission 1 | 15 Çile 2025 | Falcon 9 | 61 roj (15 roj) |
| IM-2 | 27 Sibata 2025 | Falcon 9 | 8 roj (1 roj) |
| Lunar Trailblazer | 2025 | Falcon 9 | nenas |
Bi referansa bernameya Apollo, navê wê ji [[Artemîs|Artemis]], xwedawenda heyvê û xwişka cêwî [[Apolon|ya Apollon]] di [[Mîtolojiya yewnanî|mîtolojiya Yewnanî]] de, hatiye girtin.
<nowiki>##</nowiki> Mîsyonên plan kirî
| Mîsyon | Dem | Roket | Demdirêj |
|--------|-----|------|----------|
| Artemis 2 | 2026 | SLS Block 1 | 9 roj |
| Griffin Mission One | 2026 | Falcon Heavy | nenas |
| Blue Moon MK1 | 2026 | New Glenn | nenas |
| Blue Ghost Mission 2 | 2026 | Falcon 9 | ~14 roj |
| IM-3 | 2026 | Falcon 9 | 13 roj |
| IM-4 | 2027 | Falcon 9 | nenas |
| Artemis 3 | 2027 | SLS / Starship | nenas |
| Artemis 4 | 2028 | SLS | ~30 roj |
| Artemis 5 | 2028 | SLS | nenas |
Yekem daketina Artemis bo ser heyvê di destpêkê de ji bo sala 2024an hatibû plankirin, lê ji ber derengketina dabînkirina moduleke heyvê û cilên fezayê yên nû, ew nikare beriya sala 2028an pêk were.
Mîsyonên din
- Mîsyona CLPS ji aliyê Draper û ispace ve
- Mîsyonên Blue Ghost (3 û 4)
- Şandina rovera VIPER bo qutba başûr ya Heyvê
- Testa daketinê bi Starship
- Testa daketinê bi Blue Moon
- Pêşkêşkirina moduleyên daketinê bo mîsyonên paşerojê
Amerîka dixwaze pêşî li daketina yekem a mirovî ya Çînê bo ser heyvê bigire, ku tê plankirin herî dereng heta sala 2030an pêk were.
Mîsyonên girîng
Mîsyona Peregrine di Çile 2024 de dest pê kir lê bi sedema pirsgirêkek teknîkî bi ser neket.
Paşê, mîsyona IM-1 serketî bû û yekem daketina amerîkî li ser Heyvê piştî Apollo 17 pêk anî.
Pêşeroj
Piştî Artemis 5, NASA plan dike ku her sal mîsyonên bi mirov li Heyvê werin kirin.
Armanc ew e ku Heyv bibe cihê lêkolîn û jiyanê ya dirêjdemî.
Çavkani
- [NASA](<nowiki>https://de.wikipedia.org/wiki/NASA</nowiki>)
- [Artemis-Programm](<nowiki>https://de.wikipedia.org/wiki/Artemis-Programm</nowiki>)
- [Apollo-Programm](<nowiki>https://de.wikipedia.org/wiki/Apollo-Programm</nowiki>)
- [Mond](<nowiki>https://de.wikipedia.org/wiki/Mond</nowiki>)
- [Mars](<nowiki>https://de.wikipedia.org/wiki/Mars_(Planet))</nowiki>
- [ESA](<nowiki>https://de.wikipedia.org/wiki/Europ%C3%A4ische_Weltraumorganisation</nowiki>)
- [JAXA](<nowiki>https://de.wikipedia.org/wiki/Japan_Aerospace_Exploration_Agency</nowiki>)
- [CSA](<nowiki>https://de.wikipedia.org/wiki/Canadian_Space_Agency</nowiki>)
1nboec6l71eze5ajf9fyfwanuhy922b
1995379
1995373
2026-04-01T20:50:51Z
Kurê Acemî
105128
'{{Jêbirin|Xebata xirab}}' ket şûna rûpelê.
1995379
wikitext
text/x-wiki
{{Jêbirin|Xebata xirab}}
7ht4rlamzf0m2piyjd0pkd3uvx89n28
1995402
1995379
2026-04-01T21:32:15Z
Balyozbot
42414
[[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (+{{Sêwî}}, Destpêkê standard kir, Binê standard kir.)
1995402
wikitext
text/x-wiki
{{Jêbirin|Xebata xirab}}
{{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}}
tlsojw2nhhg42t1qh27w8660vrru5lx
1995490
1995402
2026-04-02T05:34:43Z
Penaber49
39672
Guhartoya [[Special:Diff/1995402|1995402]] yê [[Special:Contributions/Balyozbot|Balyozbot]] ([[User talk:Balyozbot|gotûbêj]]) şûnde kir
1995490
wikitext
text/x-wiki
{{Jêbirin|Xebata xirab}}
7ht4rlamzf0m2piyjd0pkd3uvx89n28
1995498
1995490
2026-04-02T06:18:07Z
Penaber49
39672
Penaber49î/ê navê [[Proje ya Artemis]] weke [[Projeya Artemisê]] guhart
1995490
wikitext
text/x-wiki
{{Jêbirin|Xebata xirab}}
7ht4rlamzf0m2piyjd0pkd3uvx89n28
1995500
1995498
2026-04-02T06:19:00Z
Penaber49
39672
Penaber49î/ê navê [[Projeya Artemisê]] weke [[Bernameya Artemisê]] guhart
1995490
wikitext
text/x-wiki
{{Jêbirin|Xebata xirab}}
7ht4rlamzf0m2piyjd0pkd3uvx89n28
1995502
1995500
2026-04-02T06:23:38Z
Penaber49
39672
1995502
wikitext
text/x-wiki
'''Bernameya Artemisê''' bernameyeke keşifkirina Heyvê ye ku ji aliyê rêveberiya hewayî û fezayê ya neteweyî ya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (NASA) ve tê birêvebirin ku di sala 2017an de bi rêya direktîfa siyaseta fezayê 1, bi fermî hatiye damezrandin. Bername armanc dike ku heta sala 2028an, ji dema Apollo 17 ya di sala 1972an vir ve, carek dîsa mirovan bişîne ser rûyê Heyvê. Her wiha armanc dike ku di salên 2030an de li ser Heyvê bingehek daîmî ava bike ku wekê gavek ji bo erka mirovî ya ber bi fezayê ve ye.
qa8id7u2aikyhod7u3xbeiokmvhvcot
1995503
1995502
2026-04-02T06:27:26Z
Penaber49
39672
1995503
wikitext
text/x-wiki
'''Bernameya Artemisê''' bernameyeke keşifkirina Heyvê ye ku ji aliyê rêveberiya hewayî û fezayê ya neteweyî ya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (NASA) ve tê birêvebirin ku di sala 2017an de bi rêya direktîfa siyaseta fezayê 1, bi fermî hatiye damezrandin. Bername armanc dike ku heta sala 2028an, ji dema Apollo 17 ya di sala 1972an vir ve, carek dîsa mirovan bişîne ser rûyê Heyvê. Her wiha armanc dike ku di salên 2030an de li ser Heyvê bingehek daîmî ava bike ku wekê gavek ji bo erka mirovî ya ber bi fezayê ve ye.
Di nav hêmanên sereke yên bernameya Artemisê de alavên ji Keştiya Fezayê hatine wergirtin hene ku wekê qonaxa bingehîn a pergala Launch Space (SLS), motorên wê yên RS-25 û pêvekên roketên hişk û her weha pergalên ku di bernameya Constellation a betalkirî de derketine holê, di nav de keştîya fezayê ya Orion (ku niha bi modula xizmeta ewropî re li cihê modulek ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve hatiye çêkirin, hatiye hevber kirin) û nûvekirinên pêvekên ku di destpêkê de ji bo Ares V hatibûn pêşve xistin, hene.
gf6h2es3jqt881kyuhbx2219b9jk02i
1995504
1995503
2026-04-02T06:29:54Z
Penaber49
39672
1995504
wikitext
text/x-wiki
'''Bernameya Artemisê''' bernameyeke keşifkirina Heyvê ye ku ji aliyê rêveberiya hewayî û fezayê ya neteweyî ya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (NASA) ve tê birêvebirin ku di sala 2017an de bi rêya direktîfa siyaseta fezayê 1, bi fermî hatiye damezrandin. Bername armanc dike ku heta sala 2028an, ji dema Apollo 17 ya di sala 1972an vir ve, carek dîsa mirovan bişîne ser rûyê Heyvê. Her wiha armanc dike ku di salên 2030an de li ser Heyvê bingehek daîmî ava bike ku wekê gavek ji bo erka mirovî ya ber bi fezayê ve ye.
Di nav hêmanên sereke yên bernameya Artemisê de alavên ji Keştiya Fezayê hatine wergirtin hene ku wekê qonaxa bingehîn a pergala Launch Space (SLS), motorên wê yên RS-25 û pêvekên roketên hişk û her weha pergalên ku di bernameya Constellation a betalkirî de derketine holê, di nav de keştîya fezayê ya Orion (ku niha bi modula xizmeta ewropî re li cihê modulek ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve hatiye çêkirin, hatiye hevber kirin) û nûvekirinên pêvekên ku di destpêkê de ji bo Ares V hatibûn pêşve xistin, hene. Hêmanên din ên sîstemê wekê sîstema daketina mirovan (HLS), ji aliyê pargîdaniya fezayî yên taybet ve di bin peymanê de têne pêşve xistin. Hevkariyên navneteweyî bi Peymana Artemis ve girêdayî ne. NASA pêşniyar kiriye ku stasyona fezayê ya Lunar Gateway di rêgeha heyvê were kom kirin lê di sala 2026an de proje ji bo bingehek li ser Heyvê hatiye betal kirin.
dwtd6525bq518z00x75vc7pt4fkskhe
1995505
1995504
2026-04-02T06:31:40Z
Penaber49
39672
1995505
wikitext
text/x-wiki
'''Bernameya Artemisê''' bernameyeke keşifkirina Heyvê ye ku ji aliyê rêveberiya hewayî û fezayê ya neteweyî ya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (NASA) ve tê birêvebirin ku di sala 2017an de bi rêya direktîfa siyaseta fezayê 1, bi fermî hatiye damezrandin. Bername armanc dike ku heta sala 2028an, ji dema Apollo 17 ya di sala 1972an vir ve, carek dîsa mirovan bişîne ser rûyê Heyvê. Her wiha armanc dike ku di salên 2030an de li ser Heyvê bingehek daîmî ava bike ku wekê gavek ji bo erka mirovî ya ber bi fezayê ve ye.
Di nav hêmanên sereke yên bernameya Artemisê de alavên ji Keştiya Fezayê hatine wergirtin hene ku wekê qonaxa bingehîn a pergala Launch Space (SLS), motorên wê yên RS-25 û pêvekên roketên hişk û her weha pergalên ku di bernameya Constellation a betalkirî de derketine holê, di nav de keştîya fezayê ya Orion (ku niha bi modula xizmeta ewropî re li cihê modulek ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve hatiye çêkirin, hatiye hevber kirin) û nûvekirinên pêvekên ku di destpêkê de ji bo Ares V hatibûn pêşve xistin, hene. Hêmanên din ên sîstemê wekê sîstema daketina mirovan (HLS), ji aliyê pargîdaniya fezayî yên taybet ve di bin peymanê de têne pêşve xistin. Hevkariyên navneteweyî bi Peymana Artemis ve girêdayî ne. NASA pêşniyar kiriye ku stasyona fezayê ya Lunar Gateway di valahiya rêgeha heyvê were sazkirin lê di sala 2026an de proje ji bo bingehek li ser Heyvê hatiye betal kirin.
qo7nk08aquwb7ke58gvwqpftnj2xwsx
1995506
1995505
2026-04-02T06:33:24Z
Penaber49
39672
1995506
wikitext
text/x-wiki
'''Bernameya Artemisê''' bernameyeke keşifkirina Heyvê ye ku ji aliyê rêveberiya hewayî û fezayê ya neteweyî ya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (NASA) ve tê birêvebirin ku di sala 2017an de bi rêya direktîfa siyaseta fezayê 1, bi fermî hatiye damezrandin. Bername armanc dike ku heta sala 2028an, ji dema Apollo 17 ya di sala 1972an vir ve, carek dîsa mirovan bişîne ser rûyê Heyvê. Her wiha armanc dike ku di salên 2030an de li ser Heyvê bingehek daîmî ava bike ku wekê gavek ji bo erka mirovî ya ber bi fezayê ve ye.
Di nav hêmanên sereke yên bernameya Artemisê de alavên ji Keştiya Fezayê hatine wergirtin hene ku wekê qonaxa bingehîn a pergala Launch Space (SLS), motorên wê yên RS-25 û pêvekên roketên hişk û her weha pergalên ku di bernameya Constellation a betalkirî de derketine holê, di nav de keştîya fezayê ya Orion (ku niha bi modula xizmeta ewropî re li cihê modulek ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve hatiye çêkirin, hatiye hevber kirin) û nûvekirinên pêvekên ku di destpêkê de ji bo Ares V hatibûn pêşve xistin, hene. Hêmanên din ên sîstemê wekê sîstema daketina mirovan a ji fezayê (HLS), ji aliyê pargîdaniya fezayî yên taybet ve wekê yek ji xebatên peymanê de têne pêşve xistin. Hevkariyên navneteweyî bi Peymana Artemisê ve girêdayî ne. NASA pêşniyar kiriye ku stasyona fezayê ya Lunar Gateway di valahiya rêgeha heyvê were sazkirin lê di sala 2026an de proje ji bo bingehek li ser Heyvê hatiye betal kirin.
cj8fo5epo7774sga9zkcyouect0feuo
1995507
1995506
2026-04-02T06:33:59Z
Penaber49
39672
1995507
wikitext
text/x-wiki
'''Bernameya Artemisê''' bernameyeke keşifkirina Heyvê ye ku ji aliyê rêveberiya hewayî û fezayê ya neteweyî ya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (NASA) ve tê birêvebirin ku di sala 2017an de bi rêya direktîfa siyaseta fezayê 1, bi fermî hatiye damezrandin. Bername armanc dike ku heta sala 2028an, ji dema Apollo 17 ya di sala 1972an vir ve, carek dîsa mirovan bişîne ser rûyê Heyvê. Her wiha armanc dike ku di salên 2030an de li ser Heyvê bingehek daîmî ava bike ku wekê gavek ji bo erka mirovî ya ber bi fezayê ve ye.
Di nav hêmanên sereke yên bernameya Artemisê de alavên ji Keştiya Fezayê hatine wergirtin hene ku wekê qonaxa bingehîn a pergala Launch Space (SLS), motorên wê yên RS-25 û pêvekên roketên hişk û her weha pergalên ku di bernameya Constellation a betalkirî de derketine holê, di nav de keştîya fezayê ya Orion (ku niha bi modula xizmeta ewropî re li cihê modulek ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve hatiye çêkirin, hatiye hevber kirin) û nûvekirinên pêvekên ku di destpêkê de ji bo Ares V hatibûn pêşve xistin, hene. Hêmanên din ên sîstemê wekê sîstema daketina mirovan a ji fezayê (HLS), ji aliyê pargîdaniya fezayî yên taybet ve wekê yek ji xebatên peymanê de têne pêşve xistin. Hevkariyên navneteweyî bi Peymana Artemisê ve girêdayî ne. NASA pêşniyar kiriye ku stasyona fezayê ya Lunar Gateway di valahiya rêgeha heyvê were sazkirin lê di sala 2026an de proje ji bo bingehek li ser Heyvê hatiye betal kirin.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
[[Kategorî:Feza]]
bmnh1esjpx5uc1xjnjxy70dkw53vpam
1995508
1995507
2026-04-02T06:36:25Z
Penaber49
39672
1995508
wikitext
text/x-wiki
'''Bernameya Artemisê''' bernameyeke keşifkirina [[Heyv|Heyvê]] ye ku ji aliyê rêveberiya hewayî û fezayê ya neteweyî ya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ([[NASA]]) ve tê birêvebirin ku di sala 2017an de bi rêya direktîfa siyaseta fezayê 1, bi fermî hatiye damezrandin. Bername armanc dike ku heta sala 2028an, ji dema [[Apollo 17]] ya di sala 1972an vir ve, carek dîsa mirovan bişîne ser rûyê Heyvê. Her wiha armanc dike ku di salên 2030an de li ser Heyvê bingehek daîmî ava bike ku wekê gavek ji bo erka mirovî ya ber bi fezayê ve ye.
Di nav hêmanên sereke yên bernameya Artemisê de alavên ji [[Keştiya fezayê|Keştiya Fezayê]] hatine wergirtin hene ku wekê qonaxa bingehîn a pergala Launch Space (SLS), motorên wê yên RS-25 û pêvekên roketên hişk û her weha pergalên ku di bernameya Constellation a betalkirî de derketine holê, di nav de keştîya fezayê ya Orion (ku niha bi modula xizmeta ewropî re li cihê modulek ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve hatiye çêkirin, hatiye hevber kirin) û nûvekirinên pêvekên ku di destpêkê de ji bo Ares V hatibûn pêşve xistin, hene. Hêmanên din ên sîstemê wekê sîstema daketina mirovan a ji fezayê (HLS), ji aliyê pargîdaniya fezayî yên taybet ve wekê yek ji xebatên peymanê de têne pêşve xistin. Hevkariyên navneteweyî bi Peymana Artemisê ve girêdayî ne. NASA pêşniyar kiriye ku stasyona fezayê ya Lunar Gateway di valahiya rêgeha heyvê were sazkirin lê di sala 2026an de proje ji bo bingehek li ser Heyvê hatiye betal kirin.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
[[Kategorî:Feza]]
8obm2pydk8iot84ftotytti43w5aggp
1995509
1995508
2026-04-02T06:37:26Z
Penaber49
39672
1995509
wikitext
text/x-wiki
'''Bernameya Artemisê''' bernameyeke keşifkirina [[Heyv|Heyvê]] ye ku ji aliyê rêveberiya hewayî û fezayê ya neteweyî ya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ([[NASA]]) ve tê birêvebirin ku di sala 2017an de bi rêya direktîfa siyaseta fezayê 1, bi fermî hatiye damezrandin. Bername armanc dike ku heta sala 2028an, ji dema [[Apollo 17]] ya di sala 1972an vir ve, carek dîsa mirovan bişîne ser rûyê Heyvê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nasa.gov/directorates/esdmd/nasa-strengthens-artemis-adds-mission-refines-overall-architecture/ |sernav=NASA Strengthens Artemis: Adds Mission, Refines Overall Architecture - NASA |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-04-02 |ziman=en-US}}</ref> Her wiha armanc dike ku di salên 2030an de li ser Heyvê bingehek daîmî ava bike ku wekê gavek ji bo erka mirovî ya ber bi fezayê ve ye.
Di nav hêmanên sereke yên bernameya Artemisê de alavên ji [[Keştiya fezayê|Keştiya Fezayê]] hatine wergirtin hene ku wekê qonaxa bingehîn a pergala Launch Space (SLS), motorên wê yên RS-25 û pêvekên roketên hişk û her weha pergalên ku di bernameya Constellation a betalkirî de derketine holê, di nav de keştîya fezayê ya Orion (ku niha bi modula xizmeta ewropî re li cihê modulek ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve hatiye çêkirin, hatiye hevber kirin) û nûvekirinên pêvekên ku di destpêkê de ji bo Ares V hatibûn pêşve xistin, hene. Hêmanên din ên sîstemê wekê sîstema daketina mirovan a ji fezayê (HLS), ji aliyê pargîdaniya fezayî yên taybet ve wekê yek ji xebatên peymanê de têne pêşve xistin. Hevkariyên navneteweyî bi Peymana Artemisê ve girêdayî ne. NASA pêşniyar kiriye ku stasyona fezayê ya Lunar Gateway di valahiya rêgeha heyvê were sazkirin lê di sala 2026an de proje ji bo bingehek li ser Heyvê hatiye betal kirin.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
[[Kategorî:Feza]]
60kt4rpf42b5vnqkuq0gkjc4s1ff7re
1995511
1995509
2026-04-02T06:38:18Z
Penaber49
39672
1995511
wikitext
text/x-wiki
'''Bernameya Artemisê''' bernameyeke keşifkirina [[Heyv|Heyvê]] ye ku ji aliyê rêveberiya hewayî û fezayê ya neteweyî ya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ([[NASA]]) ve tê birêvebirin ku di sala 2017an de bi rêya direktîfa siyaseta fezayê 1, bi fermî hatiye damezrandin. Bername armanc dike ku heta sala 2028an, ji dema [[Apollo 17]] ya di sala 1972an vir ve, carek dîsa mirovan bişîne ser rûyê Heyvê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nasa.gov/directorates/esdmd/nasa-strengthens-artemis-adds-mission-refines-overall-architecture/ |sernav=NASA Strengthens Artemis: Adds Mission, Refines Overall Architecture - NASA |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-04-02 |ziman=en-US}}</ref> Her wiha armanc dike ku di salên 2030an de li ser Heyvê bingehek daîmî ava bike ku wekê gavek ji bo erka mirovî ya ber bi fezayê ve ye.
Di nav hêmanên sereke yên bernameya Artemisê de alavên ji [[Keştiya fezayê|Keştiya Fezayê]] hatine wergirtin hene ku wekê qonaxa bingehîn a pergala Launch Space (SLS), motorên wê yên RS-25 û pêvekên roketên hişk û her weha pergalên ku di bernameya Constellation a betalkirî de derketine holê, di nav de keştîya fezayê ya Orion (ku niha bi modula xizmeta ewropî re li cihê modulek ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve hatiye çêkirin, hatiye hevber kirin) û nûvekirinên pêvekên ku di destpêkê de ji bo Ares V hatibûn pêşve xistin, hene. Hêmanên din ên sîstemê wekê sîstema daketina mirovan a ji fezayê (HLS), ji aliyê pargîdaniya fezayî yên taybet ve wekê yek ji xebatên peymanê de têne pêşve xistin. Hevkariyên navneteweyî bi Peymana Artemisê ve girêdayî ne. NASA pêşniyar kiriye ku stasyona fezayê ya Lunar Gateway di valahiya rêgeha heyvê were sazkirin lê di sala 2026an de proje ji bo bingehek li ser Heyvê hatiye betal kirin.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Feza]]
j8dao4nshg81w600y5wvmhhv759i9kb
1995512
1995511
2026-04-02T06:38:49Z
Penaber49
39672
1995512
wikitext
text/x-wiki
'''Bernameya Artemisê''' bernameyeke keşifkirina [[Heyv|Heyvê]] ye ku ji aliyê rêveberiya hewayî û fezayê ya neteweyî ya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ([[NASA]]) ve tê birêvebirin ku di sala 2017an de bi rêya direktîfa siyaseta fezayê 1, bi fermî hatiye damezrandin. Bername armanc dike ku heta sala 2028an, ji dema [[Apollo 17]] ya di sala 1972an vir ve, carek dîsa mirovan bişîne ser rûyê Heyvê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nasa.gov/directorates/esdmd/nasa-strengthens-artemis-adds-mission-refines-overall-architecture/ |sernav=NASA Strengthens Artemis: Adds Mission, Refines Overall Architecture - NASA |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-04-02 |ziman=en-US}}</ref> Her wiha armanc dike ku di salên 2030an de li ser Heyvê bingehek daîmî ava bike ku wekê gavek ji bo erka mirovî ya ber bi fezayê ve ye.
Di nav hêmanên sereke yên bernameya Artemisê de alavên ji [[Keştiya fezayê|Keştiya Fezayê]] hatine wergirtin hene ku wekê qonaxa bingehîn a pergala Launch Space (SLS), motorên wê yên RS-25 û pêvekên roketên hişk û her weha pergalên ku di bernameya Constellation a betalkirî de derketine holê, di nav de keştîya fezayê ya Orion (ku niha bi modula xizmeta ewropî re li cihê modulek ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve hatiye çêkirin, hatiye hevber kirin) û nûvekirinên pêvekên ku di destpêkê de ji bo Ares V hatibûn pêşve xistin, hene. Hêmanên din ên sîstemê wekê sîstema daketina mirovan a ji fezayê (HLS), ji aliyê pargîdaniya fezayî yên taybet ve wekê yek ji xebatên peymanê de têne pêşve xistin. Hevkariyên navneteweyî bi Peymana Artemisê ve girêdayî ne. NASA pêşniyar kiriye ku stasyona fezayê ya Lunar Gateway di valahiya rêgeha heyvê were sazkirin lê di sala 2026an de proje ji bo bingehek li ser Heyvê hatiye betal kirin.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Feza]]
[[en:Artemis program]]
6l24x42t5v6dvmqmgvmnwgv9ci9g2sl
1995513
1995512
2026-04-02T06:39:34Z
Penaber49
39672
1995513
wikitext
text/x-wiki
'''Bernameya Artemisê''' bernameyeke keşifkirina [[Heyv|Heyvê]] ye ku ji aliyê rêveberiya hewayî û fezayê ya neteweyî ya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ([[NASA]]) ve tê birêvebirin ku di sala 2017an de bi rêya direktîfa siyaseta fezayê 1, bi fermî hatiye damezrandin. Bername armanc dike ku heta sala 2028an, ji dema [[Apollo 17]] ya di sala 1972an vir ve, carek dîsa mirovan bişîne ser rûyê Heyvê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nasa.gov/directorates/esdmd/nasa-strengthens-artemis-adds-mission-refines-overall-architecture/ |sernav=NASA Strengthens Artemis: Adds Mission, Refines Overall Architecture - NASA |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-04-02 |ziman=en-US}}</ref> Her wiha armanc dike ku di salên 2030an de li ser Heyvê bingehek daîmî ava bike ku wekê gavek ji bo erka mirovî ya ber bi fezayê ve ye.
Di nav hêmanên sereke yên bernameya Artemisê de alavên ji [[Keştiya fezayê|Keştiya Fezayê]] hatine wergirtin hene ku wekê qonaxa bingehîn a pergala Launch Space (SLS), motorên wê yên RS-25 û pêvekên roketên hişk û her weha pergalên ku di bernameya Constellation a betalkirî de derketine holê, di nav de keştîya fezayê ya Orion (ku niha bi modula xizmeta ewropî re li cihê modulek ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve hatiye çêkirin, hatiye hevber kirin) û nûvekirinên pêvekên ku di destpêkê de ji bo Ares V hatibûn pêşve xistin, hene. Hêmanên din ên sîstemê wekê sîstema daketina mirovan a ji fezayê (HLS), ji aliyê pargîdaniya fezayî yên taybet ve wekê yek ji xebatên peymanê de têne pêşve xistin. Hevkariyên navneteweyî bi Peymana Artemisê ve girêdayî ne. NASA pêşniyar kiriye ku stasyona fezayê ya Lunar Gateway di valahiya rêgeha heyvê were sazkirin lê di sala 2026an de proje ji bo bingehek ku li ser Heyvê were avakirin, hatiye betal kirin.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Feza]]
[[en:Artemis program]]
nput0g2ncokthe217c3qs99hf69qemz
1995514
1995513
2026-04-02T06:40:13Z
Penaber49
39672
1995514
wikitext
text/x-wiki
'''Bernameya Artemisê''' bernameyeke keşifkirina [[Heyv|Heyvê]] ye ku ji aliyê rêveberiya hewayî û fezayê ya neteweyî ya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ([[NASA]]) ve tê birêvebirin ku di sala 2017an de bi rêya direktîfa siyaseta fezayê 1, bi fermî hatiye damezrandin. Bername armanc dike ku heta sala 2028an, ji dema [[Apollo 17]] ya di sala 1972an vir ve, carek dîsa mirovan bişîne ser rûyê Heyvê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nasa.gov/directorates/esdmd/nasa-strengthens-artemis-adds-mission-refines-overall-architecture/ |sernav=NASA Strengthens Artemis: Adds Mission, Refines Overall Architecture - NASA |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-04-02 |ziman=en-US}}</ref> Her wiha armanc dike ku di salên 2030an de li ser Heyvê bingehek daîmî ava bike ku wekê gavek ji bo erka mirovî ya ber bi fezayê ve ye.
Di nav hêmanên sereke yên bernameya Artemisê de alavên ji [[Keştiya fezayê|Keştiya Fezayê]] hatine wergirtin hene ku wekê qonaxa bingehîn a pergala Launch Space (SLS), motorên wê yên RS-25 û pêvekên roketên hişk û her weha pergalên ku di bernameya Constellation a betalkirî de derketine holê, di nav de keştîya fezayê ya Orion (ku niha bi modula xizmeta ewropî re li cihê modulek ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve hatiye çêkirin, hatiye hevber kirin) û nûvekirinên pêvekên ku di destpêkê de ji bo Ares V hatibûn pêşve xistin, hene. Hêmanên din ên sîstemê wekê sîstema daketina mirovan a ji fezayê (HLS), ji aliyê pargîdaniya fezayî yên taybet ve wekê yek ji xebatên peymanê de têne pêşve xistin. Hevkariyên navneteweyî bi Peymana Artemisê ve girêdayî ne. NASA pêşniyar kiriye ku stasyona fezayê ya Lunar Gateway di valahiya rêgeha heyvê were sazkirin lê di sala 2026an de proje ji bo baregehek ku li ser Heyvê were avakirin, hatiye betal kirin.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Feza]]
[[en:Artemis program]]
cgu193yittb4bwfoh6ynqw448t0efez
1995515
1995514
2026-04-02T06:40:35Z
Penaber49
39672
1995515
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdanka giştî}}
'''Bernameya Artemisê''' bernameyeke keşifkirina [[Heyv|Heyvê]] ye ku ji aliyê rêveberiya hewayî û fezayê ya neteweyî ya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ([[NASA]]) ve tê birêvebirin ku di sala 2017an de bi rêya direktîfa siyaseta fezayê 1, bi fermî hatiye damezrandin. Bername armanc dike ku heta sala 2028an, ji dema [[Apollo 17]] ya di sala 1972an vir ve, carek dîsa mirovan bişîne ser rûyê Heyvê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nasa.gov/directorates/esdmd/nasa-strengthens-artemis-adds-mission-refines-overall-architecture/ |sernav=NASA Strengthens Artemis: Adds Mission, Refines Overall Architecture - NASA |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-04-02 |ziman=en-US}}</ref> Her wiha armanc dike ku di salên 2030an de li ser Heyvê bingehek daîmî ava bike ku wekê gavek ji bo erka mirovî ya ber bi fezayê ve ye.
Di nav hêmanên sereke yên bernameya Artemisê de alavên ji [[Keştiya fezayê|Keştiya Fezayê]] hatine wergirtin hene ku wekê qonaxa bingehîn a pergala Launch Space (SLS), motorên wê yên RS-25 û pêvekên roketên hişk û her weha pergalên ku di bernameya Constellation a betalkirî de derketine holê, di nav de keştîya fezayê ya Orion (ku niha bi modula xizmeta ewropî re li cihê modulek ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve hatiye çêkirin, hatiye hevber kirin) û nûvekirinên pêvekên ku di destpêkê de ji bo Ares V hatibûn pêşve xistin, hene. Hêmanên din ên sîstemê wekê sîstema daketina mirovan a ji fezayê (HLS), ji aliyê pargîdaniya fezayî yên taybet ve wekê yek ji xebatên peymanê de têne pêşve xistin. Hevkariyên navneteweyî bi Peymana Artemisê ve girêdayî ne. NASA pêşniyar kiriye ku stasyona fezayê ya Lunar Gateway di valahiya rêgeha heyvê were sazkirin lê di sala 2026an de proje ji bo baregehek ku li ser Heyvê were avakirin, hatiye betal kirin.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Feza]]
[[en:Artemis program]]
mxv83kmqzylg8wirqma95q2p8plu6xi
1995517
1995515
2026-04-02T06:52:11Z
Penaber49
39672
1995517
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdanka giştî}}
'''Bernameya Artemisê''' bernameyeke keşifkirina [[Heyv|Heyvê]] ye ku ji aliyê rêveberiya hewayî û fezayê ya neteweyî ya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ([[NASA]]) ve tê birêvebirin ku di sala 2017an de bi rêya direktîfa siyaseta fezayê 1, bi fermî hatiye damezrandin. Bername armanc dike ku heta sala 2028an, ji dema [[Apollo 17]] ya di sala 1972an vir ve, carek dîsa mirovan bişîne ser rûyê Heyvê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nasa.gov/directorates/esdmd/nasa-strengthens-artemis-adds-mission-refines-overall-architecture/ |sernav=NASA Strengthens Artemis: Adds Mission, Refines Overall Architecture - NASA |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-04-02 |ziman=en-US}}</ref> Her wiha armanc dike ku di salên 2030an de li ser Heyvê bingehek mayînde ava bike ku wekê gavek ji bo erka mirovî ya ber bi fezayê ve ye.
Di nav hêmanên sereke yên bernameya Artemisê de alavên ji [[Keştiya fezayê|Keştiya Fezayê]] hatine wergirtin hene ku wekê qonaxa bingehîn a pergala Launch Space (SLS), motorên wê yên RS-25 û pêvekên roketên hişk û her weha pergalên ku di bernameya Constellation a betalkirî de derketine holê, di nav de keştîya fezayê ya Orion (ku niha bi modula xizmeta ewropî re li cihê modulek ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve hatiye çêkirin, hatiye hevber kirin) û nûvekirinên pêvekên ku di destpêkê de ji bo Ares V hatibûn pêşve xistin, hene. Hêmanên din ên sîstemê wekê sîstema daketina mirovan a ji fezayê (HLS), ji aliyê pargîdaniya fezayî yên taybet ve wekê yek ji xebatên peymanê de têne pêşve xistin. Hevkariyên navneteweyî bi Peymana Artemisê ve girêdayî ne. NASA pêşniyar kiriye ku stasyona fezayê ya Lunar Gateway di valahiya rêgeha heyvê were sazkirin lê di sala 2026an de proje ji bo baregehek ku li ser Heyvê were avakirin, hatiye betal kirin.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Feza]]
[[en:Artemis program]]
lloajosl6pk5fcsno27ayxaxpi4ad8i
1995523
1995517
2026-04-02T07:32:09Z
Balyozbot
42414
[[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (+{{Sêwî}}, Binê standard kir, Lînk paqij kir.)
1995523
wikitext
text/x-wiki
{{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''Bernameya Artemisê''' bernameyeke keşifkirina [[Heyv]]ê ye ku ji aliyê rêveberiya hewayî û fezayê ya neteweyî ya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ([[NASA]]) ve tê birêvebirin ku di sala 2017an de bi rêya direktîfa siyaseta fezayê 1, bi fermî hatiye damezrandin. Bername armanc dike ku heta sala 2028an, ji dema [[Apollo 17]] ya di sala 1972an vir ve, carek dîsa mirovan bişîne ser rûyê Heyvê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nasa.gov/directorates/esdmd/nasa-strengthens-artemis-adds-mission-refines-overall-architecture/ |sernav=NASA Strengthens Artemis: Adds Mission, Refines Overall Architecture - NASA |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-04-02 |ziman=en-US}}</ref> Her wiha armanc dike ku di salên 2030an de li ser Heyvê bingehek mayînde ava bike ku wekê gavek ji bo erka mirovî ya ber bi fezayê ve ye.
Di nav hêmanên sereke yên bernameya Artemisê de alavên ji [[Keştiya fezayê|Keştiya Fezayê]] hatine wergirtin hene ku wekê qonaxa bingehîn a pergala Launch Space (SLS), motorên wê yên RS-25 û pêvekên roketên hişk û her weha pergalên ku di bernameya Constellation a betalkirî de derketine holê, di nav de keştîya fezayê ya Orion (ku niha bi modula xizmeta ewropî re li cihê modulek ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve hatiye çêkirin, hatiye hevber kirin) û nûvekirinên pêvekên ku di destpêkê de ji bo Ares V hatibûn pêşve xistin, hene. Hêmanên din ên sîstemê wekê sîstema daketina mirovan a ji fezayê (HLS), ji aliyê pargîdaniya fezayî yên taybet ve wekê yek ji xebatên peymanê de têne pêşve xistin. Hevkariyên navneteweyî bi Peymana Artemisê ve girêdayî ne. NASA pêşniyar kiriye ku stasyona fezayê ya Lunar Gateway di valahiya rêgeha heyvê were sazkirin lê di sala 2026an de proje ji bo baregehek ku li ser Heyvê were avakirin, hatiye betal kirin.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Feza]]
[[en:Artemis program]]
9es2lc4dxpc8cxtjzaooawpk86cjcju
1995544
1995523
2026-04-02T09:42:08Z
Balyozbot
42414
Bot: Rakirina înterwîkiyên kevn
1995544
wikitext
text/x-wiki
{{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''Bernameya Artemisê''' bernameyeke keşifkirina [[Heyv]]ê ye ku ji aliyê rêveberiya hewayî û fezayê ya neteweyî ya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ([[NASA]]) ve tê birêvebirin ku di sala 2017an de bi rêya direktîfa siyaseta fezayê 1, bi fermî hatiye damezrandin. Bername armanc dike ku heta sala 2028an, ji dema [[Apollo 17]] ya di sala 1972an vir ve, carek dîsa mirovan bişîne ser rûyê Heyvê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nasa.gov/directorates/esdmd/nasa-strengthens-artemis-adds-mission-refines-overall-architecture/ |sernav=NASA Strengthens Artemis: Adds Mission, Refines Overall Architecture - NASA |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-04-02 |ziman=en-US}}</ref> Her wiha armanc dike ku di salên 2030an de li ser Heyvê bingehek mayînde ava bike ku wekê gavek ji bo erka mirovî ya ber bi fezayê ve ye.
Di nav hêmanên sereke yên bernameya Artemisê de alavên ji [[Keştiya fezayê|Keştiya Fezayê]] hatine wergirtin hene ku wekê qonaxa bingehîn a pergala Launch Space (SLS), motorên wê yên RS-25 û pêvekên roketên hişk û her weha pergalên ku di bernameya Constellation a betalkirî de derketine holê, di nav de keştîya fezayê ya Orion (ku niha bi modula xizmeta ewropî re li cihê modulek ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve hatiye çêkirin, hatiye hevber kirin) û nûvekirinên pêvekên ku di destpêkê de ji bo Ares V hatibûn pêşve xistin, hene. Hêmanên din ên sîstemê wekê sîstema daketina mirovan a ji fezayê (HLS), ji aliyê pargîdaniya fezayî yên taybet ve wekê yek ji xebatên peymanê de têne pêşve xistin. Hevkariyên navneteweyî bi Peymana Artemisê ve girêdayî ne. NASA pêşniyar kiriye ku stasyona fezayê ya Lunar Gateway di valahiya rêgeha heyvê were sazkirin lê di sala 2026an de proje ji bo baregehek ku li ser Heyvê were avakirin, hatiye betal kirin.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Feza]]
84czkwy26bcv5i5enudathtq2jj3dyh
1995550
1995544
2026-04-02T10:26:07Z
Avestaboy
34898
1995550
wikitext
text/x-wiki
{{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''Bernameya Artemisê''' bernameyeke keşifkirina [[Heyv]]ê ye ku ji aliyê rêveberiya hewayî û fezayê ya neteweyî ya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ([[NASA]]) ve tê birêvebirin ku di sala 2017an de bi rêya direktîfa siyaseta fezayê 1, bi fermî hatiye damezrandin. Bername armanc dike ku heta sala 2028an, ji dema [[Apollo 17]] ya di sala 1972an vir ve, carek dîsa mirovan bişîne ser rûyê Heyvê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nasa.gov/directorates/esdmd/nasa-strengthens-artemis-adds-mission-refines-overall-architecture/ |sernav=NASA Strengthens Artemis: Adds Mission, Refines Overall Architecture - NASA |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-04-02 |ziman=en-US}}</ref> Her wiha armanc dike ku di salên 2030an de li ser Heyvê bingehek mayînde ava bike ku wekê gavek ji bo erka mirovî ya ber bi fezayê ve ye.
Di nav hêmanên sereke yên bernameya Artemisê de alavên ji [[Keştiya fezayê|Keştiya Fezayê]] hatine wergirtin hene ku wekê qonaxa bingehîn a pergala Launch Space (SLS), motorên wê yên RS-25 û pêvekên roketên hişk û her weha pergalên ku di bernameya Constellation a betalkirî de derketine holê, di nav de keştîya fezayê ya Orion (ku niha bi modula xizmeta ewropî re li cihê modulek ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve hatiye çêkirin, hatiye hevber kirin) û nûvekirinên pêvekên ku di destpêkê de ji bo Ares V hatibûn pêşve xistin, hene. Hêmanên din ên sîstemê wekê sîstema daketina mirovan a ji fezayê (HLS), ji aliyê pargîdaniya fezayî yên taybet ve wekê yek ji xebatên peymanê de têne pêşve xistin. Hevkariyên navneteweyî bi Peymana Artemisê ve girêdayî ne. NASA pêşniyar kiriye ku stasyona fezayê ya Lunar Gateway di valahiya rêgeha heyvê were sazkirin lê di sala 2026an de proje ji bo baregehek ku li ser Heyvê were avakirin, hatiye betal kirin.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Şitil}}
[[Kategori:Bernameya Artemisê]][[Kategorî:Feza]]
1szh10qi7s68lgcotsgjkc5d7cuv6vs
1995551
1995550
2026-04-02T10:26:17Z
Avestaboy
34898
1995551
wikitext
text/x-wiki
{{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''Bernameya Artemisê''' bernameyeke keşifkirina [[Heyv]]ê ye ku ji aliyê rêveberiya hewayî û fezayê ya neteweyî ya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ([[NASA]]) ve tê birêvebirin ku di sala 2017an de bi rêya direktîfa siyaseta fezayê 1, bi fermî hatiye damezrandin. Bername armanc dike ku heta sala 2028an, ji dema [[Apollo 17]] ya di sala 1972an vir ve, carek dîsa mirovan bişîne ser rûyê Heyvê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nasa.gov/directorates/esdmd/nasa-strengthens-artemis-adds-mission-refines-overall-architecture/ |sernav=NASA Strengthens Artemis: Adds Mission, Refines Overall Architecture - NASA |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-04-02 |ziman=en-US}}</ref> Her wiha armanc dike ku di salên 2030an de li ser Heyvê bingehek mayînde ava bike ku wekê gavek ji bo erka mirovî ya ber bi fezayê ve ye.
Di nav hêmanên sereke yên bernameya Artemisê de alavên ji [[Keştiya fezayê|Keştiya Fezayê]] hatine wergirtin hene ku wekê qonaxa bingehîn a pergala Launch Space (SLS), motorên wê yên RS-25 û pêvekên roketên hişk û her weha pergalên ku di bernameya Constellation a betalkirî de derketine holê, di nav de keştîya fezayê ya Orion (ku niha bi modula xizmeta ewropî re li cihê modulek ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve hatiye çêkirin, hatiye hevber kirin) û nûvekirinên pêvekên ku di destpêkê de ji bo Ares V hatibûn pêşve xistin, hene. Hêmanên din ên sîstemê wekê sîstema daketina mirovan a ji fezayê (HLS), ji aliyê pargîdaniya fezayî yên taybet ve wekê yek ji xebatên peymanê de têne pêşve xistin. Hevkariyên navneteweyî bi Peymana Artemisê ve girêdayî ne. NASA pêşniyar kiriye ku stasyona fezayê ya Lunar Gateway di valahiya rêgeha heyvê were sazkirin lê di sala 2026an de proje ji bo baregehek ku li ser Heyvê were avakirin, hatiye betal kirin.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Şitil}}
[[Kategori:Bernameya Artemisê]][[Kategorî:Feza]]
7fw0yhu07i3j375te8jifzdcp5o36mq
1995552
1995551
2026-04-02T10:28:20Z
Avestaboy
34898
1995552
wikitext
text/x-wiki
{{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''Bernameya Artemisê''' bernameyeke keşifkirina [[Heyv]]ê ye ku ji aliyê rêveberiya hewayî û fezayê ya neteweyî ya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ([[NASA]]) ve tê birêvebirin ku di sala 2017an de bi rêya direktîfa siyaseta fezayê 1, bi fermî hatiye damezrandin. Bername armanc dike ku heta sala 2028an, ji dema [[Apollo 17]] ya di sala 1972an vir ve, carek dîsa mirovan bişîne ser rûyê Heyvê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nasa.gov/directorates/esdmd/nasa-strengthens-artemis-adds-mission-refines-overall-architecture/ |sernav=NASA Strengthens Artemis: Adds Mission, Refines Overall Architecture - NASA |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-04-02 |ziman=en-US}}</ref> Her wiha armanc dike ku di salên 2030an de li ser Heyvê bingehek mayînde ava bike ku wekê gavek ji bo erka mirovî ya ber bi fezayê ve ye.
Di nav hêmanên sereke yên bernameya Artemisê de alavên ji [[Keştiya fezayê|Keştiya Fezayê]] hatine wergirtin hene ku wekê qonaxa bingehîn a pergala Launch Space (SLS), motorên wê yên RS-25 û pêvekên roketên hişk û her weha pergalên ku di bernameya Constellation a betalkirî de derketine holê, di nav de keştîya fezayê ya Orion (ku niha bi modula xizmeta ewropî re li cihê modulek ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve hatiye çêkirin, hatiye hevber kirin) û nûvekirinên pêvekên ku di destpêkê de ji bo Ares V hatibûn pêşve xistin, hene. Hêmanên din ên sîstemê wekê sîstema daketina mirovan a ji fezayê (HLS), ji aliyê pargîdaniya fezayî yên taybet ve wekê yek ji xebatên peymanê de têne pêşve xistin. Hevkariyên navneteweyî bi Peymana Artemisê ve girêdayî ne. NASA pêşniyar kiriye ku stasyona fezayê ya Lunar Gateway di valahiya rêgeha heyvê were sazkirin lê di sala 2026an de proje ji bo baregehek ku li ser Heyvê were avakirin, hatiye betal kirin.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Bernameya Artemisê]][[Kategorî:Feza]]
2o9goil0ksmm5li2e37nuet7ef5dhot
1995555
1995552
2026-04-02T10:32:41Z
Balyozbot
42414
[[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.)
1995555
wikitext
text/x-wiki
{{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''Bernameya Artemisê''' bernameyeke keşifkirina [[Heyv]]ê ye ku ji aliyê rêveberiya hewayî û fezayê ya neteweyî ya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ([[NASA]]) ve tê birêvebirin ku di sala 2017an de bi rêya direktîfa siyaseta fezayê 1, bi fermî hatiye damezrandin. Bername armanc dike ku heta sala 2028an, ji dema [[Apollo 17]] ya di sala 1972an vir ve, carek dîsa mirovan bişîne ser rûyê Heyvê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nasa.gov/directorates/esdmd/nasa-strengthens-artemis-adds-mission-refines-overall-architecture/ |sernav=NASA Strengthens Artemis: Adds Mission, Refines Overall Architecture - NASA |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-04-02 |ziman=en-US}}</ref> Her wiha armanc dike ku di salên 2030an de li ser Heyvê bingehek mayînde ava bike ku wekê gavek ji bo erka mirovî ya ber bi fezayê ve ye.
Di nav hêmanên sereke yên bernameya Artemisê de alavên ji [[Keştiya fezayê|Keştiya Fezayê]] hatine wergirtin hene ku wekê qonaxa bingehîn a pergala Launch Space (SLS), motorên wê yên RS-25 û pêvekên roketên hişk û her weha pergalên ku di bernameya Constellation a betalkirî de derketine holê, di nav de keştîya fezayê ya Orion (ku niha bi modula xizmeta ewropî re li cihê modulek ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve hatiye çêkirin, hatiye hevber kirin) û nûvekirinên pêvekên ku di destpêkê de ji bo Ares V hatibûn pêşve xistin, hene. Hêmanên din ên sîstemê wekê sîstema daketina mirovan a ji fezayê (HLS), ji aliyê pargîdaniya fezayî yên taybet ve wekê yek ji xebatên peymanê de têne pêşve xistin. Hevkariyên navneteweyî bi Peymana Artemisê ve girêdayî ne. NASA pêşniyar kiriye ku stasyona fezayê ya Lunar Gateway di valahiya rêgeha heyvê were sazkirin lê di sala 2026an de proje ji bo baregehek ku li ser Heyvê were avakirin, hatiye betal kirin.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Bernameya Artemisê| ]]
[[Kategorî:Feza]]
1i0lw8uhijytaylucbawxi39ihgkcne
1995556
1995555
2026-04-02T10:36:11Z
Penaber49
39672
1995556
wikitext
text/x-wiki
{{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''Bernameya Artemisê''' (bi ingîlîzî: Artemis program) bernameyeke keşifkirina [[Heyv]]ê ye ku ji aliyê rêveberiya hewayî û fezayê ya neteweyî ya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ([[NASA]]) ve tê birêvebirin ku di sala 2017an de bi rêya direktîfa siyaseta fezayê 1, bi fermî hatiye damezrandin. Bername armanc dike ku heta sala 2028an, ji dema [[Apollo 17]] ya di sala 1972an vir ve, carek dîsa mirovan bişîne ser rûyê Heyvê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nasa.gov/directorates/esdmd/nasa-strengthens-artemis-adds-mission-refines-overall-architecture/ |sernav=NASA Strengthens Artemis: Adds Mission, Refines Overall Architecture - NASA |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-04-02 |ziman=en-US}}</ref> Her wiha armanc dike ku di salên 2030an de li ser Heyvê bingehek mayînde ava bike ku wekê gavek ji bo erka mirovî ya ber bi fezayê ve ye.
Di nav hêmanên sereke yên bernameya Artemisê de alavên ji [[Keştiya fezayê|Keştiya Fezayê]] hatine wergirtin hene ku wekê qonaxa bingehîn a pergala Launch Space (SLS), motorên wê yên RS-25 û pêvekên roketên hişk û her weha pergalên ku di bernameya Constellation a betalkirî de derketine holê, di nav de keştîya fezayê ya Orion (ku niha bi modula xizmeta ewropî re li cihê modulek ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve hatiye çêkirin, hatiye hevber kirin) û nûvekirinên pêvekên ku di destpêkê de ji bo Ares V hatibûn pêşve xistin, hene. Hêmanên din ên sîstemê wekê sîstema daketina mirovan a ji fezayê (HLS), ji aliyê pargîdaniya fezayî yên taybet ve wekê yek ji xebatên peymanê de têne pêşve xistin. Hevkariyên navneteweyî bi Peymana Artemisê ve girêdayî ne. NASA pêşniyar kiriye ku stasyona fezayê ya Lunar Gateway di valahiya rêgeha heyvê were sazkirin lê di sala 2026an de proje ji bo baregehek ku li ser Heyvê were avakirin, hatiye betal kirin.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Bernameya Artemisê| ]]
[[Kategorî:Feza]]
2shmq05u3cad0ggg1uptppouhixi9z3
1995557
1995556
2026-04-02T10:36:47Z
Penaber49
39672
1995557
wikitext
text/x-wiki
{{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''Bernameya Artemisê''' (bi ingîlîzî: ''Artemis program'') bernameyeke keşifkirina [[Heyv]]ê ye ku ji aliyê rêveberiya hewayî û fezayê ya neteweyî ya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ([[NASA]]) ve tê birêvebirin ku di sala 2017an de bi rêya direktîfa siyaseta fezayê 1, bi fermî hatiye damezrandin. Bername armanc dike ku heta sala 2028an, ji dema [[Apollo 17]] ya di sala 1972an vir ve, carek dîsa mirovan bişîne ser rûyê Heyvê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nasa.gov/directorates/esdmd/nasa-strengthens-artemis-adds-mission-refines-overall-architecture/ |sernav=NASA Strengthens Artemis: Adds Mission, Refines Overall Architecture - NASA |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-04-02 |ziman=en-US}}</ref> Her wiha armanc dike ku di salên 2030an de li ser Heyvê bingehek mayînde ava bike ku wekê gavek ji bo erka mirovî ya ber bi fezayê ve ye.
Di nav hêmanên sereke yên bernameya Artemisê de alavên ji [[Keştiya fezayê|Keştiya Fezayê]] hatine wergirtin hene ku wekê qonaxa bingehîn a pergala Launch Space (SLS), motorên wê yên RS-25 û pêvekên roketên hişk û her weha pergalên ku di bernameya Constellation a betalkirî de derketine holê, di nav de keştîya fezayê ya Orion (ku niha bi modula xizmeta ewropî re li cihê modulek ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve hatiye çêkirin, hatiye hevber kirin) û nûvekirinên pêvekên ku di destpêkê de ji bo Ares V hatibûn pêşve xistin, hene. Hêmanên din ên sîstemê wekê sîstema daketina mirovan a ji fezayê (HLS), ji aliyê pargîdaniya fezayî yên taybet ve wekê yek ji xebatên peymanê de têne pêşve xistin. Hevkariyên navneteweyî bi Peymana Artemisê ve girêdayî ne. NASA pêşniyar kiriye ku stasyona fezayê ya Lunar Gateway di valahiya rêgeha heyvê were sazkirin lê di sala 2026an de proje ji bo baregehek ku li ser Heyvê were avakirin, hatiye betal kirin.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Bernameya Artemisê| ]]
[[Kategorî:Feza]]
2icv2gmaskudhgqhnq8balqai8q37cr
1995558
1995557
2026-04-02T10:53:08Z
Balyozbot
42414
[[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin
1995558
wikitext
text/x-wiki
{{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''Bernameya Artemisê''' (bi ingîlîzî: ''Artemis program'') bernameyeke keşifkirina [[Heyv]]ê ye ku ji aliyê rêveberiya hewayî û fezayê ya neteweyî ya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ([[NASA]]) ve tê birêvebirin ku di sala 2017an de bi rêya direktîfa siyaseta fezayê 1, bi fermî hatiye damezrandin. Bername armanc dike ku heta sala 2028an, ji dema [[Apollo 17]] ya di sala 1972an vir ve, carek dîsa mirovan bişîne ser rûyê Heyvê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nasa.gov/directorates/esdmd/nasa-strengthens-artemis-adds-mission-refines-overall-architecture/ |sernav=NASA Strengthens Artemis: Adds Mission, Refines Overall Architecture - NASA |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-04-02 |ziman=en-US}}</ref> Her wiha armanc dike ku di salên 2030an de li ser Heyvê bingehek mayînde ava bike ku wekê gavek ji bo erka mirovî ya ber bi fezayê ve ye.
Di nav hêmanên sereke yên bernameya Artemisê de alavên ji [[Keştiya fezayê|Keştiya Fezayê]] hatine wergirtin hene ku wekê qonaxa bingehîn a pergala Launch Space (SLS), motorên wê yên RS-25 û pêvekên roketên hişk û her weha pergalên ku di bernameya Constellation a betalkirî de derketine holê, di nav de keştîya fezayê ya Orion (ku niha bi modula xizmeta ewropî re li cihê modulek ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve hatiye çêkirin, hatiye hevber kirin) û nûvekirinên pêvekên ku di destpêkê de ji bo Ares V hatibûn pêşve xistin, hene. Hêmanên din ên sîstemê wekê sîstema daketina mirovan a ji fezayê (HLS), ji aliyê pargîdaniya fezayî yên taybet ve wekê yek ji xebatên peymanê de têne pêşve xistin. Hevkariyên navneteweyî bi Peymana Artemisê ve girêdayî ne. NASA pêşniyar kiriye ku stasyona fezayê ya Lunar Gateway di valahiya rêgeha heyvê were sazkirin lê di sala 2026an de proje ji bo baregehek ku li ser Heyvê were avakirin, hatiye betal kirin.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Şitil}}
[[Kategorî:Bernameya Artemisê| ]]
[[Kategorî:Feza]]
[[Kategorî:2010î li DYAyê]]
[[Kategorî:2020î li DYAyê]]
9uu83xaaihmxx13ug8jpbghpxmvaypw
RuPaul
0
315413
1995374
2026-04-01T20:26:58Z
MikaelF
935
Rûpel bi "{{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''RuPaul''', navê wî yê rastî '''RuPaul Andre Charles''' (jdb. 17 çiriya paşîn 1960), kesayetiyekî televîzyonê, [[dragqueen]], [[fîlmçêker]], [[model]] û stranbêjekî amerîkî ye. Ew yek ji dragqueenên herî serkeftî ye li ser asta navneteweyî û bernameya wî ya pêşbaziyê ya bi navê ''[[RuPaul's Drag Race]]'' bûye fenomeneke çandî ya cîhanî. {{Çk}} [[Kategorî:Dragqueen]] Kategorî:Dragqueenên am..." hat çêkirin
1995374
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
}}
'''RuPaul''', navê wî yê rastî '''RuPaul Andre Charles''' (jdb. 17 çiriya paşîn 1960), kesayetiyekî televîzyonê, [[dragqueen]], [[fîlmçêker]], [[model]] û stranbêjekî amerîkî ye. Ew yek ji dragqueenên herî serkeftî ye li ser asta navneteweyî û bernameya wî ya pêşbaziyê ya bi navê ''[[RuPaul's Drag Race]]'' bûye fenomeneke çandî ya cîhanî.
{{Çk}}
[[Kategorî:Dragqueen]]
[[Kategorî:Dragqueenên amerîkî]]
rl51xktn50g92twhkaxglpiwscilwqq
1995375
1995374
2026-04-01T20:30:54Z
MikaelF
935
1995375
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2
}}
'''RuPaul''', navê wî yê rastî '''RuPaul Andre Charles''' (jdb. 17 çiriya paşîn 1960), kesayetiyekî televîzyonê, [[dragqueen]], [[fîlmçêker]], [[model]] û stranbêjekî amerîkî ye. Ew yek ji dragqueenên herî serkeftî ye li ser asta navneteweyî û bernameya wî ya pêşbaziyê ya bi navê ''[[RuPaul's Drag Race]]'' bûye fenomeneke çandî ya cîhanî.
{{Çk}}
[[Kategorî:Dragqueen]]
[[Kategorî:Dragqueenên amerîkî]]
7uy66yyoxg1zex7as85hls5df4znyr2
1995376
1995375
2026-04-01T20:35:52Z
MikaelF
935
1995376
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2
}}
'''RuPaul''', navê hunerî yê '''RuPaul Andre Charles''' e (jdb. 17 çiriya paşîn 1960), kesayetiyekî televîzyonê, [[dragqueen]], [[fîlmçêker]], [[model]] û stranbêjekî amerîkî ye. Ew yek ji dragqueenên herî serkeftî ye li ser asta navneteweyî û bernameya wî ya pêşbaziyê ya bi navê ''[[RuPaul's Drag Race]]'' bûye fenomeneke çandî ya cîhanî.
{{Çk}}
[[Kategorî:Dragqueen]]
[[Kategorî:Dragqueenên amerîkî]]
ck2uayav2zrfucjlf5db3dhdvv65kjr
1995377
1995376
2026-04-01T20:43:09Z
Balyozbot
42414
[[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/cavkanileke.py|Bot]]: {{[[Şablon:Çk|Çk]]}} kir {{[[Şablon:Çk|subst:Çk]]}}; paqijiyên kozmetîk (--Valahiyên nehewce.)
1995377
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2
}}
'''RuPaul''', navê hunerî yê '''RuPaul Andre Charles''' e (jdb. 17 çiriya paşîn 1960), kesayetiyekî televîzyonê, [[dragqueen]], [[fîlmçêker]], [[model]] û stranbêjekî amerîkî ye. Ew yek ji dragqueenên herî serkeftî ye li ser asta navneteweyî û bernameya wî ya pêşbaziyê ya bi navê ''[[RuPaul's Drag Race]]'' bûye fenomeneke çandî ya cîhanî.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
[[Kategorî:Dragqueen]]
[[Kategorî:Dragqueenên amerîkî]]
8a80jf30qeshb351jth9e4sbavbiz9f
1995378
1995377
2026-04-01T20:48:12Z
MikaelF
935
1995378
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2
}}
'''RuPaul Andre Charles''', bi navê wî yê hunerî '''RuPaul''' (jdb. 17 çiriya paşîn 1960), kesayetiyekî televîzyonê, [[dragqueen]], [[fîlmçêker]], [[model]] û stranbêjekî amerîkî ye.
RuPaul dragqueenekî zehf serkeftî ye li ser asta navneteweyî û bernameya wî ya pêşbaziyê ya bi navê ''[[RuPaul's Drag Race]]'' wek fenomeneke çandî ya cîhanî tê dîtin. Bi bernameya xwe, RuPaul hunera ''drag'' (xemilandina jinane ya hunerî) anî nav raya giştî û çanda populer.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
[[Kategorî:Dragqueen]]
[[Kategorî:Dragqueenên amerîkî]]
hgti4f5zkwhp1rei4z19o1r3aumi8ir
1995403
1995378
2026-04-01T21:54:42Z
Balyozbot
42414
[[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.)
1995403
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2
}}
'''RuPaul Andre Charles''', bi navê wî yê hunerî '''RuPaul''' (jdb. 17 çiriya paşîn 1960), kesayetiyekî televîzyonê, [[dragqueen]], [[fîlmçêker]], [[model]] û stranbêjekî amerîkî ye.
RuPaul dragqueenekî zehf serkeftî ye li ser asta navneteweyî û bernameya wî ya pêşbaziyê ya bi navê ''[[RuPaul's Drag Race]]'' wek fenomeneke çandî ya cîhanî tê dîtin. Bi bernameya xwe, RuPaul hunera ''drag'' (xemilandina jinane ya hunerî) anî nav raya giştî û çanda populer.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
[[Kategorî:Blogerên amerîkî]]
[[Kategorî:Blogerên amerîkî yên mêr]]
[[Kategorî:Dragqueen]]
[[Kategorî:Dragqueenên amerîkî]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1960]]
[[Kategorî:Mirovên zindî]]
[[Kategorî:Modelên amerîkî yên mêr]]
iwmtvdzjs08q6n5xi3eco1m5oeqi18e
1995559
1995403
2026-04-02T11:13:04Z
Balyozbot
42414
Bot: +{{[[Şablon:Kontrola otorîteyê|Kontrola otorîteyê]]}} (bnr. [[Taybet:PermanentLink/1295521#Şablona_Kontrola_otorîteyê|gotûbêjê]]); paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.)
1995559
wikitext
text/x-wiki
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2
}}
'''RuPaul Andre Charles''', bi navê wî yê hunerî '''RuPaul''' (jdb. 17 çiriya paşîn 1960), kesayetiyekî televîzyonê, [[dragqueen]], [[fîlmçêker]], [[model]] û stranbêjekî amerîkî ye.
RuPaul dragqueenekî zehf serkeftî ye li ser asta navneteweyî û bernameya wî ya pêşbaziyê ya bi navê ''[[RuPaul's Drag Race]]'' wek fenomeneke çandî ya cîhanî tê dîtin. Bi bernameya xwe, RuPaul hunera ''drag'' (xemilandina jinane ya hunerî) anî nav raya giştî û çanda populer.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Blogerên amerîkî]]
[[Kategorî:Blogerên amerîkî yên mêr]]
[[Kategorî:Dragqueen]]
[[Kategorî:Dragqueenên amerîkî]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1960]]
[[Kategorî:Mirovên zindî]]
[[Kategorî:Modelên amerîkî yên mêr]]
59yjhb91hcq199umsbvk4o8xz5sobvp
Proje ya Artemis
0
315414
1995499
2026-04-02T06:18:07Z
Penaber49
39672
Penaber49î/ê navê [[Proje ya Artemis]] weke [[Projeya Artemisê]] guhart
1995499
wikitext
text/x-wiki
#BERALÎKIRIN [[Projeya Artemisê]]
nbil1y1zpry32lc5h8gagvrkjrblywr
Projeya Artemisê
0
315415
1995501
2026-04-02T06:19:00Z
Penaber49
39672
Penaber49î/ê navê [[Projeya Artemisê]] weke [[Bernameya Artemisê]] guhart
1995501
wikitext
text/x-wiki
#BERALÎKIRIN [[Bernameya Artemisê]]
a4sbox5kyq53shjeh39z4cmxa7o80o7
Kategorî:Bernameya Artemisê
14
315416
1995553
2026-04-02T10:28:30Z
Avestaboy
34898
Rûpeleke vala hat çêkirin
1995553
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
1995554
1995553
2026-04-02T10:29:31Z
Avestaboy
34898
1995554
wikitext
text/x-wiki
{{Kategoriya Commonsê}}
mvsqylo4l8vhbb7zyjpch482g6kym6h
1995564
1995554
2026-04-02T11:32:17Z
Balyozbot
42414
[[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (+{{Bêkategorî}}.)
1995564
wikitext
text/x-wiki
{{Bêkategorî|tarîx=nîsan 2026}}
{{Kategoriya Commonsê}}
9bc8a76g7za24d5xdi12anl2th6ihgs