Wîkîpediya kuwiki https://ku.wikipedia.org/wiki/Destp%C3%AAk MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Medya Taybet Gotûbêj Bikarhêner Gotûbêja bikarhêner Wîkîpediya Gotûbêja Wîkîpediyayê Wêne Gotûbêja wêneyî MediaWiki Gotûbêja MediaWiki Şablon Gotûbêja şablonê Alîkarî Gotûbêja alîkariyê Kategorî Gotûbêja kategoriyê Portal Gotûbêja portalê TimedText TimedText talk Modul Gotûbêja modulê Event Event talk 0 4854 2002477 2001872 2026-04-16T22:27:14Z Angutkuşu666 148164 Tirkî yek ji zimanên fermî yên Komara Qibrisê ye. 2002477 wikitext text/x-wiki {{Bêçavkanî|tarîx=nîsan 2024}} {{Agahîdank ziman | nav = Tirkî | navê xwemalî = {{ziman|tr|Türkçe}} | renga malbat = Altayî | dewlet = Tirkiye<br/>Îraq<br/>Bakurê Kîprosê | herêm = [[Anatolya]] û [[Balkan]] | nexşe = Idioma turco.png | firehiya nexşe = | binnexşe = Firehbûna zimanê tirkî: | zimanê zikmakî = 75 milyon (zikmakî)<br>5,9 milyon (zimanê duyem) | malbat1 = [[Zimanên ûral-altayî]] | malbat2 = [[Zimanên altayî]] | malbat3 = Zimanên tirkî | malbat4 = Zimanên tirkî yên başûr-rojava | malbat5 = Zimanên oxizî yên rojava | pêşîn = [[Zimanê tirkiya berîn a Anatolyayê|Selcûqî]] | pêşîn2 = [[Zimanê tirkiya osmanî]] | netewe = {{flagicon image|Flag of Turkey.svg|25px}} [[Tirkiye]] <br> {{flagicon image|Flag of the Turkish Republic of Northern Cyprus.svg|25px}} [[Bakurê Qibrisê]] [[Bakurê Qibrisê]] <br> {{flagicon image|Flag of Cyprus.svg|25px}} [[Qibris]] <ref>{{Citation | year= | title=Language of South Cyprus| url=https://web.archive.org/web/20160303204039/http://www.presidency.gov.cy/presidency/presidency.nsf/all/1003AEDD83EED9C7C225756F0023C6AD/$file/CY_Constitution.pdf|website=|}}</ref> | kêmnetewe = | ajans = [[Saziya Zimanê Tirkî]] | iso1 = tr | iso2 = tur | iso3 = tur | agahdarî = }} '''Zimanê tirkî''' yan jî '''romî''' ({{langx|tr|Türkçe|link=no}} {{IPA|tr|ˈtyɾctʃe||Turkce.ogg}}, {{Ziman|tr|Türk dili}}) zimanê [[tirk]]an e û roja îro zimanê fermî yê [[Tirkiye]] û [[Bakurê Kîprosê]] ye. Tirkî zimanekî ji malbata [[Zimanên tirkî]] ye. Zimanê tirkî ji [[Balkan]] heya [[Deryaya Qezwînê]] tê axiftin. Zedêtirî 80 milyon kesî tirkî diaxivin.<ref> {{Jêder-malper |url=https://www.worlddata.info/languages/turkish.php |sernav=Turkish - Worldwide distribution |malper=Worlddata.info |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-03-24 }}</ref> == Mijarên têkildar == * [[Romî]] == Girêdanên derve == {{InterWiki|code=tr|tirkî}} == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Zimanên Almanyayê]] [[Kategorî:Zimanên Azerbaycanê|Tirkî]] [[Kategorî:Zimanên Bulgaristanê]] [[Kategorî:Zimanên Kîprosê]] [[Kategorî:Zimanên Kurdistanê|Tirkî]] [[Kategorî:Zimanên Makedonyaya Bakur]] [[Kategorî:Zimanên Rûsyayê]] [[Kategorî:Zimanên Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Zimanê tirkî| ]] oyuppi4uheja018kq1bshfwz7zsguwr 2002478 2002477 2026-04-16T22:27:46Z Angutkuşu666 148164 2002478 wikitext text/x-wiki {{Bêçavkanî|tarîx=nîsan 2024}} {{Agahîdank ziman | nav = Tirkî | navê xwemalî = {{ziman|tr|Türkçe}} | renga malbat = Altayî | dewlet = Tirkiye<br/>Îraq<br/>Bakurê Kîprosê | herêm = [[Anatolya]] û [[Balkan]] | nexşe = Idioma turco.png | firehiya nexşe = | binnexşe = Firehbûna zimanê tirkî: | zimanê zikmakî = 75 milyon (zikmakî)<br>5,9 milyon (zimanê duyem) | malbat1 = [[Zimanên ûral-altayî]] | malbat2 = [[Zimanên altayî]] | malbat3 = Zimanên tirkî | malbat4 = Zimanên tirkî yên başûr-rojava | malbat5 = Zimanên oxizî yên rojava | pêşîn = [[Zimanê tirkiya berîn a Anatolyayê|Selcûqî]] | pêşîn2 = [[Zimanê tirkiya osmanî]] | netewe = {{flagicon image|Flag of Turkey.svg|25px}} [[Tirkiye]] <br> {{flagicon image|Flag of the Turkish Republic of Northern Cyprus.svg|25px}} [[Bakurê Qibrisê]] <br> {{flagicon image|Flag of Cyprus.svg|25px}} [[Qibris]] <ref>{{Citation | year= | title=Language of South Cyprus| url=https://web.archive.org/web/20160303204039/http://www.presidency.gov.cy/presidency/presidency.nsf/all/1003AEDD83EED9C7C225756F0023C6AD/$file/CY_Constitution.pdf|website=|}}</ref> | kêmnetewe = | ajans = [[Saziya Zimanê Tirkî]] | iso1 = tr | iso2 = tur | iso3 = tur | agahdarî = }} '''Zimanê tirkî''' yan jî '''romî''' ({{langx|tr|Türkçe|link=no}} {{IPA|tr|ˈtyɾctʃe||Turkce.ogg}}, {{Ziman|tr|Türk dili}}) zimanê [[tirk]]an e û roja îro zimanê fermî yê [[Tirkiye]] û [[Bakurê Kîprosê]] ye. Tirkî zimanekî ji malbata [[Zimanên tirkî]] ye. Zimanê tirkî ji [[Balkan]] heya [[Deryaya Qezwînê]] tê axiftin. Zedêtirî 80 milyon kesî tirkî diaxivin.<ref> {{Jêder-malper |url=https://www.worlddata.info/languages/turkish.php |sernav=Turkish - Worldwide distribution |malper=Worlddata.info |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-03-24 }}</ref> == Mijarên têkildar == * [[Romî]] == Girêdanên derve == {{InterWiki|code=tr|tirkî}} == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Zimanên Almanyayê]] [[Kategorî:Zimanên Azerbaycanê|Tirkî]] [[Kategorî:Zimanên Bulgaristanê]] [[Kategorî:Zimanên Kîprosê]] [[Kategorî:Zimanên Kurdistanê|Tirkî]] [[Kategorî:Zimanên Makedonyaya Bakur]] [[Kategorî:Zimanên Rûsyayê]] [[Kategorî:Zimanên Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Zimanê tirkî| ]] ni6erzt08xjqa8v99vlnn01zfl3mzgd 2002479 2002478 2026-04-16T23:12:11Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan; paqijiyên kozmetîk (Valahiya agahîdankê standard kir.) 2002479 wikitext text/x-wiki {{Bêçavkanî|tarîx=nîsan 2024}} {{Agahîdank ziman | nav = Tirkî | navê xwemalî = {{ziman|tr|Türkçe}} | renga malbat = Altayî | dewlet = Tirkiye<br/>Îraq<br/>Bakurê Kîprosê | herêm = [[Anatolya]] û [[Balkan]] | nexşe = Idioma turco.png | firehiya nexşe = | binnexşe = Firehbûna zimanê tirkî: | zimanê zikmakî = 75 milyon (zikmakî)<br>5,9 milyon (zimanê duyem) | malbat1 = [[Zimanên ûral-altayî]] | malbat2 = [[Zimanên altayî]] | malbat3 = Zimanên tirkî | malbat4 = Zimanên tirkî yên başûr-rojava | malbat5 = Zimanên oxizî yên rojava | pêşîn = [[Zimanê tirkiya berîn a Anatolyayê|Selcûqî]] | pêşîn2 = [[Zimanê tirkiya osmanî]] | netewe = {{flagicon image|Flag of Turkey.svg|25px}} [[Tirkiye]] <br> {{flagicon image|Flag of the Turkish Republic of Northern Cyprus.svg|25px}} [[Bakurê Qibrisê]] <br> {{flagicon image|Flag of Cyprus.svg|25px}} [[Qibris]] <ref>{{Jêder |sal= |sernav=Language of South Cyprus | url=https://web.archive.org/web/20160303204039/http://www.presidency.gov.cy/presidency/presidency.nsf/all/1003AEDD83EED9C7C225756F0023C6AD/$file/CY_Constitution.pdf |malper= | }}</ref> | kêmnetewe = | ajans = [[Saziya Zimanê Tirkî]] | iso1 = tr | iso2 = tur | iso3 = tur | agahdarî = }} '''Zimanê tirkî''' yan jî '''romî''' ({{langx|tr|Türkçe|link=no}} {{IPA|tr|ˈtyɾctʃe||Turkce.ogg}}, {{Ziman|tr|Türk dili}}) zimanê [[tirk]]an e û roja îro zimanê fermî yê [[Tirkiye]] û [[Bakurê Kîprosê]] ye. Tirkî zimanekî ji malbata [[Zimanên tirkî]] ye. Zimanê tirkî ji [[Balkan]] heya [[Deryaya Qezwînê]] tê axiftin. Zedêtirî 80 milyon kesî tirkî diaxivin.<ref> {{Jêder-malper |url=https://www.worlddata.info/languages/turkish.php |sernav=Turkish - Worldwide distribution |malper=Worlddata.info |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-03-24 }}</ref> == Mijarên têkildar == * [[Romî]] == Girêdanên derve == {{InterWiki|code=tr|tirkî}} == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Zimanên Almanyayê]] [[Kategorî:Zimanên Azerbaycanê|Tirkî]] [[Kategorî:Zimanên Bulgaristanê]] [[Kategorî:Zimanên Kîprosê]] [[Kategorî:Zimanên Kurdistanê|Tirkî]] [[Kategorî:Zimanên Makedonyaya Bakur]] [[Kategorî:Zimanên Rûsyayê]] [[Kategorî:Zimanên Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Zimanê tirkî| ]] 6dyudpc0o7wn4wmi3fh9z4r0lyiun6f 0 10614 2002448 2002383 2026-04-16T13:13:05Z Kurê Acemî 105128 2002448 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank bajar | nav = Helebce | navê_fermî = ھەڵەبجە | mertal = | nexşeya_cihan = Îraq | koordînat = {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|display=inline, title}} | welat = [[Başûrê Kurdistanê]] | dûgel = [[Îraq]] | parêzgeh = [[Helebce (parêzgeh)|Helebce]] | gelhe = 95.175 | gelhe_sal = [[2012]] | rûerd = | bilindayî = 690 | nexşe = | wêneSer = Halabja.jpg | wêneSer_sernav = Bajarê Helebceyê | malper = }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka Kevnar === [[Helebce]] xwedî dîrokek kevne. Kolîna herî nêz a arkeolojîk li [[Bakr Awa]] piştrast dike.Di gorisatnê de gorên gelek şexsîyetên dîrokî hene, wek [[Ahmed Muxtar Jaff]], [[Tayar Beg Jaff]] and [[Lady Adela|Adila Khanim]]. Di tebaxa 2009, li bajarê Ababile sê goristanên sedsala 17emîn hatibû dîtin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Hinek çavkanî pêşniyaz dike ku ev bajara, xwedî dîroka gelekî kevnare,bi gotina çavkanîyê ku ev bajara bi alî [[Osmanîan]] ve li der dora 1850î hatîye ava kirin. Lê, pêşketinên nûdem di dawîya sedsala 20emîn de destpê kirîye. [[Yekemîn Postexane]] 1924 de hatîye vekirin û yekemîn dibistan di salên pêy da vebûye. Firoşgehên [[Qaysari Paşa]] û [[Hamid Beg]] di sala 1932 de hatîye ava kirin. Elektrîk, negihîştîbû bajêr hetanî 1940.<ref>{{Jêder-malper |sernav=History of Halabja |weşanger=PUK media |tarîx=2009-03-16 |url=http://pukmedia.com/english/index.php?option=com_content&task=view&id=3760&Itemid=1 |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20111003135858/http://pukmedia.com/english/index.php?option=com_content&task=view&id=3760&Itemid=1 |tarîxa-arşîvê=3 çiriya pêşîn 2011 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Di destpêka sedsala 20emîn de, gelek Leşkerên [[Birîtanî]] li bajarên Helebcê bûn. Dema [[Yekemîn Şera Cîhanî]] de, [[Adela xanim]] jiyana gelek leşkerên Birîtanî parastîbû, Birîtanîya wek navê [[Khan Bahadur]] bi rûmet qala wê dikirin, Keçmîra Cesûr. Ew bi ava kirina zindanên nû jî berpisyar bû, bi cih kirina dadgehên Edaletê, kû ew serokê yekemîne û firoşgehên nû ava kirîye.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Adela Khanum – Princess of the Brave |weşanger=Kurdistan's Women |tarîx=2008-04-04 |url=http://kurdistanwomen.blogspot.com/2008/04/adela-khanum-princess-of-brave_2339.html |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 }}</ref> Di dema[[Komkujîya Enfal]] a dewleta iraqê de, di dema Adar 1987 û Gulan 1989, Di Gulan a 1987 de ji bo hemberîdana Pêşmerga, [[Kanî Ashqan]] û [[Mordana]] bi temamî hatibû jêbirin .<ref>{{Jêder-kitêb |url= |sernav=Genocide in Iraq: The Anfal Campaign Against the Kurds |paşnav=Committee |pêşnav=Human Rights Watch Middle East Watch |paşnav2=Staff |pêşnav2=Middle East Watch |paşnav3=Black |pêşnav3=George |paşnav4=Watch (Organization) |pêşnav4=Middle East |tarîx=1993 |weşanger=Human Rights Watch |sal= |isbn=9781564321084 |cih= |rr=103 |ziman=en }}</ref> Lê Helebce gelekî zorkêş di dema [[kampanya Enfalê]] de dît, [[Saddam Hussein]] bi awayekî dijwar dixwest Şoreşa Kurdan biqedîne. === Komkujiya Helebceyê === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê}} Di [[16'ê adarê|16'ê Adara]] [[1988]]'an de balafirên şer yên artêşa [[Îraq]]ê [[bombeyên kîmyawî]] barandin ser bajarê Helebce. Di nava çend saetan de li Helebce û derdora wê bi hezaran kurd mirin û bi 10 hezaran kurd jî seqet man. === Êrîşa Kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Halabja poison gas attack}} Gerîlayên Kurd [[peshmerga]], bi sedema piştgirtina îranê ([[Iran]], [[ایران]]) di dawîye şera Iraq-îran ê de hatibû girtin. [[Iran–Iraq War|Şera Iraq-îran]]. di seat 11:00 AM, di Adara 16, 1988, piştî du rojan bajar hatibû topbaran kirin, Balafiirên Iraqê Bombeyên Kîmyewî li ser bajêr da barandin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Remembering Victims of Genocide: The Chemical Attack on Halabja 1988 |url=http://www.rudaw.net/english/kurdistan/15032017 |malper=Rudaw }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/16/newsid_4304000/4304853.stm |weşanger=BBC News |sernav=1988: Bi hezaran kes dimirin bi Êrîşa Kîmyayî ve |tarîx=1988-03-16 |tarîxa-gihiştinê=2010-05-04 }}</ref> Bajar û derdora bajêr bi bombeyan tuşbûyina erîşan hatibû, Agirê Topan û çekên kîmyewî dihate barandin, li dawîyê hate piştrast kirin kû ev wêrankirine herî mezin bû. Bi kêmanî 5,000 kesan Jiyana xwe ji dest da û di encama êrîşa kîmyayî de bi texmîn 7,000 kes jî birîndar bûn anjî kêşa nexweşîyên dirêj lê qewimî.<ref>{{Jêder-nûçe |nivîskar=Osman, Hiwa |tarîx=17 adar 2002 |sernav=Iraqi Kurds recall chemical attack |weşanger=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/1877161.stm |tarîxa-gihiştinê=2006-08-05 }}</ref>Gelek qurbanê li Bajarê Helebcê [[Kurd]] bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hrw.org/legacy/reports/1991/IRAQ913.htm |sernav=Whatever Happened To The Iraqi Kurds? |tarîx=11 adar 1991 |weşanger=Human Rights Watch }}</ref> === Kurdistana xweserî === Li çîyan hetanî Rojhilatê Helebce, hinek Çekdarên [[Islamism|Islamist]], [[Ansar al-Islam]], deverek biçûk di 2000–2003 dagir kiribûn. Peşmergeyên Peshmerge yên ji [[PUK-Partîya Yekitîya Kurdistan]], bi alîkarîya [[U.S|Emerîka]] ve, di destpêka 2003 de erîş birin ser heremê. Bajar weke navenda ola îslamê ma, lê. ji ber kû Kurdan di 1991 de hinek xweserî li Kurdistanê qezenc kirin, Helebce jî di nav de, bajarekî Nû hate ava kirin ku piştre gelek penaberên kurd li wir hatin bi cih kirin. Bajarê Nû wek bi navê ''Halabja Taza'' (anjî ''Helebca nû'') îro der dora 9,000 malbat lê dijîn.<ref>[https://www.nytimes.com/2009/09/04/world/middleeast/04kurdistan.html Dagher, Sam. Uprooted for Decades, Iraqi Kurds Long for Home. Halabja Taza Journal. NY Times, 3 September 2009]</ref> Herema Kurdistanê, hinekî hewl dan kû cardin bajêr ava bikin. piştî 2003 cardin avakirina hinek malan destpê kir û rêçek ji bo Helbece pêraxistin. Monûmnetek jî ji bo bîranîna kesên tuşbûyina erîşa kîmyayî hatibû hate ava kirin. Lê, Kesên li Helebce dijî ji bo kêmasîya xizmeta hêsan gazinde dikirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www2.canada.com/ottawacitizen/quest/story.html?id=bfabd6c7-6bf6-4235-ba50-9309d26a55d4 |sernav=Mohammad, Susan. Revisiting the horror of Halabja. The Ottawa Citizen, 22 October 2007 |xebat=canada.com |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090412070653/http://www2.canada.com/ottawacitizen/quest/story.html?id=bfabd6c7-6bf6-4235-ba50-9309d26a55d4 |tarîxa-arşîvê=12 nîsan 2009 }}</ref> Di 2006 an da salvegera êrîşa gazê de, Li Helebce xwepêşndanek hilweşîya. Li der dora 7000 kesan li dijî cardin avakirinê protesto kirin ji bo pêşanîyên bi nû ve ava kirinê, digotin rayedar pirsgrêkên rast Yên pêşanîyên nabîne. Rê hatin girtin û agir bi [[memorial|monentûmê]] xistin. Polîsan gule berdan xwepêşandana û zarokekî 14 salî hate kuştin û gelek kes jî birîndar bû.<ref>{{Jêder-malper |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4812128.stm |sernav=BBC NEWS – Middle East – Kurdish clash at Halabja memorial |xebat=bbc.co.uk }}</ref> === Dema Nûjen === Di 2008 de, Bernam hatin ragihandin kû wê ji bô Helebcê [[Balafirgehekê]] ava bike.<ref>{{Jêder-malper |sernav=International Airport to be built in Halabja town (K Sat) |weşanger=Independent Kurdistan Journalism |tarîx=2008-07-16 |url=http://independentkurdistanjournalism.blogspot.com/2008/07/international-airport-to-be-built-in.html |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 }}</ref> 12 2017 di seat 21:18 Çileya paşî de Erdhêjek rû da, [[2017 Halabja earthquake|Erdhej]] {{Convert|32|km|}} li başûr-Başurêrojava yê helebce.<ref name="USGS">{{Jêder-malper |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us2000bmcg |sernav=M 7.3 - 30km SW of Halabjah, Iraq |malper=earthquake.usgs.gov |tarîxa-gihiştinê=12 çiriya paşîn 2017 }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] cb94hhimpkz3rjgk2hwp8zz871clwqx 2002449 2002448 2026-04-16T13:14:09Z Kurê Acemî 105128 2002449 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}}{{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka Kevnar === [[Helebce]] xwedî dîrokek kevne. Kolîna herî nêz a arkeolojîk li [[Bakr Awa]] piştrast dike.Di gorisatnê de gorên gelek şexsîyetên dîrokî hene, wek [[Ahmed Muxtar Jaff]], [[Tayar Beg Jaff]] and [[Lady Adela|Adila Khanim]]. Di tebaxa 2009, li bajarê Ababile sê goristanên sedsala 17emîn hatibû dîtin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Hinek çavkanî pêşniyaz dike ku ev bajara, xwedî dîroka gelekî kevnare,bi gotina çavkanîyê ku ev bajara bi alî [[Osmanîan]] ve li der dora 1850î hatîye ava kirin. Lê, pêşketinên nûdem di dawîya sedsala 20emîn de destpê kirîye. [[Yekemîn Postexane]] 1924 de hatîye vekirin û yekemîn dibistan di salên pêy da vebûye. Firoşgehên [[Qaysari Paşa]] û [[Hamid Beg]] di sala 1932 de hatîye ava kirin. Elektrîk, negihîştîbû bajêr hetanî 1940.<ref>{{Jêder-malper |sernav=History of Halabja |weşanger=PUK media |tarîx=2009-03-16 |url=http://pukmedia.com/english/index.php?option=com_content&task=view&id=3760&Itemid=1 |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20111003135858/http://pukmedia.com/english/index.php?option=com_content&task=view&id=3760&Itemid=1 |tarîxa-arşîvê=3 çiriya pêşîn 2011 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Di destpêka sedsala 20emîn de, gelek Leşkerên [[Birîtanî]] li bajarên Helebcê bûn. Dema [[Yekemîn Şera Cîhanî]] de, [[Adela xanim]] jiyana gelek leşkerên Birîtanî parastîbû, Birîtanîya wek navê [[Khan Bahadur]] bi rûmet qala wê dikirin, Keçmîra Cesûr. Ew bi ava kirina zindanên nû jî berpisyar bû, bi cih kirina dadgehên Edaletê, kû ew serokê yekemîne û firoşgehên nû ava kirîye.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Adela Khanum – Princess of the Brave |weşanger=Kurdistan's Women |tarîx=2008-04-04 |url=http://kurdistanwomen.blogspot.com/2008/04/adela-khanum-princess-of-brave_2339.html |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 }}</ref> Di dema[[Komkujîya Enfal]] a dewleta iraqê de, di dema Adar 1987 û Gulan 1989, Di Gulan a 1987 de ji bo hemberîdana Pêşmerga, [[Kanî Ashqan]] û [[Mordana]] bi temamî hatibû jêbirin .<ref>{{Jêder-kitêb |url= |sernav=Genocide in Iraq: The Anfal Campaign Against the Kurds |paşnav=Committee |pêşnav=Human Rights Watch Middle East Watch |paşnav2=Staff |pêşnav2=Middle East Watch |paşnav3=Black |pêşnav3=George |paşnav4=Watch (Organization) |pêşnav4=Middle East |tarîx=1993 |weşanger=Human Rights Watch |sal= |isbn=9781564321084 |cih= |rr=103 |ziman=en }}</ref> Lê Helebce gelekî zorkêş di dema [[kampanya Enfalê]] de dît, [[Saddam Hussein]] bi awayekî dijwar dixwest Şoreşa Kurdan biqedîne. === Komkujiya Helebceyê === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê}} Di [[16'ê adarê|16'ê Adara]] [[1988]]'an de balafirên şer yên artêşa [[Îraq]]ê [[bombeyên kîmyawî]] barandin ser bajarê Helebce. Di nava çend saetan de li Helebce û derdora wê bi hezaran kurd mirin û bi 10 hezaran kurd jî seqet man. === Êrîşa Kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Halabja poison gas attack}} Gerîlayên Kurd [[peshmerga]], bi sedema piştgirtina îranê ([[Iran]], [[ایران]]) di dawîye şera Iraq-îran ê de hatibû girtin. [[Iran–Iraq War|Şera Iraq-îran]]. di seat 11:00 AM, di Adara 16, 1988, piştî du rojan bajar hatibû topbaran kirin, Balafiirên Iraqê Bombeyên Kîmyewî li ser bajêr da barandin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Remembering Victims of Genocide: The Chemical Attack on Halabja 1988 |url=http://www.rudaw.net/english/kurdistan/15032017 |malper=Rudaw }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/16/newsid_4304000/4304853.stm |weşanger=BBC News |sernav=1988: Bi hezaran kes dimirin bi Êrîşa Kîmyayî ve |tarîx=1988-03-16 |tarîxa-gihiştinê=2010-05-04 }}</ref> Bajar û derdora bajêr bi bombeyan tuşbûyina erîşan hatibû, Agirê Topan û çekên kîmyewî dihate barandin, li dawîyê hate piştrast kirin kû ev wêrankirine herî mezin bû. Bi kêmanî 5,000 kesan Jiyana xwe ji dest da û di encama êrîşa kîmyayî de bi texmîn 7,000 kes jî birîndar bûn anjî kêşa nexweşîyên dirêj lê qewimî.<ref>{{Jêder-nûçe |nivîskar=Osman, Hiwa |tarîx=17 adar 2002 |sernav=Iraqi Kurds recall chemical attack |weşanger=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/1877161.stm |tarîxa-gihiştinê=2006-08-05 }}</ref>Gelek qurbanê li Bajarê Helebcê [[Kurd]] bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hrw.org/legacy/reports/1991/IRAQ913.htm |sernav=Whatever Happened To The Iraqi Kurds? |tarîx=11 adar 1991 |weşanger=Human Rights Watch }}</ref> === Kurdistana xweserî === Li çîyan hetanî Rojhilatê Helebce, hinek Çekdarên [[Islamism|Islamist]], [[Ansar al-Islam]], deverek biçûk di 2000–2003 dagir kiribûn. Peşmergeyên Peshmerge yên ji [[PUK-Partîya Yekitîya Kurdistan]], bi alîkarîya [[U.S|Emerîka]] ve, di destpêka 2003 de erîş birin ser heremê. Bajar weke navenda ola îslamê ma, lê. ji ber kû Kurdan di 1991 de hinek xweserî li Kurdistanê qezenc kirin, Helebce jî di nav de, bajarekî Nû hate ava kirin ku piştre gelek penaberên kurd li wir hatin bi cih kirin. Bajarê Nû wek bi navê ''Halabja Taza'' (anjî ''Helebca nû'') îro der dora 9,000 malbat lê dijîn.<ref>[https://www.nytimes.com/2009/09/04/world/middleeast/04kurdistan.html Dagher, Sam. Uprooted for Decades, Iraqi Kurds Long for Home. Halabja Taza Journal. NY Times, 3 September 2009]</ref> Herema Kurdistanê, hinekî hewl dan kû cardin bajêr ava bikin. piştî 2003 cardin avakirina hinek malan destpê kir û rêçek ji bo Helbece pêraxistin. Monûmnetek jî ji bo bîranîna kesên tuşbûyina erîşa kîmyayî hatibû hate ava kirin. Lê, Kesên li Helebce dijî ji bo kêmasîya xizmeta hêsan gazinde dikirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www2.canada.com/ottawacitizen/quest/story.html?id=bfabd6c7-6bf6-4235-ba50-9309d26a55d4 |sernav=Mohammad, Susan. Revisiting the horror of Halabja. The Ottawa Citizen, 22 October 2007 |xebat=canada.com |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090412070653/http://www2.canada.com/ottawacitizen/quest/story.html?id=bfabd6c7-6bf6-4235-ba50-9309d26a55d4 |tarîxa-arşîvê=12 nîsan 2009 }}</ref> Di 2006 an da salvegera êrîşa gazê de, Li Helebce xwepêşndanek hilweşîya. Li der dora 7000 kesan li dijî cardin avakirinê protesto kirin ji bo pêşanîyên bi nû ve ava kirinê, digotin rayedar pirsgrêkên rast Yên pêşanîyên nabîne. Rê hatin girtin û agir bi [[memorial|monentûmê]] xistin. Polîsan gule berdan xwepêşandana û zarokekî 14 salî hate kuştin û gelek kes jî birîndar bû.<ref>{{Jêder-malper |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4812128.stm |sernav=BBC NEWS – Middle East – Kurdish clash at Halabja memorial |xebat=bbc.co.uk }}</ref> === Dema Nûjen === Di 2008 de, Bernam hatin ragihandin kû wê ji bô Helebcê [[Balafirgehekê]] ava bike.<ref>{{Jêder-malper |sernav=International Airport to be built in Halabja town (K Sat) |weşanger=Independent Kurdistan Journalism |tarîx=2008-07-16 |url=http://independentkurdistanjournalism.blogspot.com/2008/07/international-airport-to-be-built-in.html |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 }}</ref> 12 2017 di seat 21:18 Çileya paşî de Erdhêjek rû da, [[2017 Halabja earthquake|Erdhej]] {{Convert|32|km|}} li başûr-Başurêrojava yê helebce.<ref name="USGS">{{Jêder-malper |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us2000bmcg |sernav=M 7.3 - 30km SW of Halabjah, Iraq |malper=earthquake.usgs.gov |tarîxa-gihiştinê=12 çiriya paşîn 2017 }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] hf2a4yamckdqqzem3jkji20huyxmbis 2002450 2002449 2026-04-16T13:14:37Z Kurê Acemî 105128 2002450 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}}{{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka Kevnar === [[Helebce]] xwedî dîrokek kevn e. Kolîna herî nêz a arkeolojîk li [[Bakr Awa]] piştrast dike.Di gorisatnê de gorên gelek şexsîyetên dîrokî hene, wek [[Ahmed Muxtar Jaff]], [[Tayar Beg Jaff]] and [[Lady Adela|Adila Khanim]]. Di tebaxa 2009, li bajarê Ababile sê goristanên sedsala 17emîn hatibû dîtin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Hinek çavkanî pêşniyaz dike ku ev bajara, xwedî dîroka gelekî kevnare,bi gotina çavkanîyê ku ev bajara bi alî [[Osmanîan]] ve li der dora 1850î hatîye ava kirin. Lê, pêşketinên nûdem di dawîya sedsala 20emîn de destpê kirîye. [[Yekemîn Postexane]] 1924 de hatîye vekirin û yekemîn dibistan di salên pêy da vebûye. Firoşgehên [[Qaysari Paşa]] û [[Hamid Beg]] di sala 1932 de hatîye ava kirin. Elektrîk, negihîştîbû bajêr hetanî 1940.<ref>{{Jêder-malper |sernav=History of Halabja |weşanger=PUK media |tarîx=2009-03-16 |url=http://pukmedia.com/english/index.php?option=com_content&task=view&id=3760&Itemid=1 |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20111003135858/http://pukmedia.com/english/index.php?option=com_content&task=view&id=3760&Itemid=1 |tarîxa-arşîvê=3 çiriya pêşîn 2011 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Di destpêka sedsala 20emîn de, gelek Leşkerên [[Birîtanî]] li bajarên Helebcê bûn. Dema [[Yekemîn Şera Cîhanî]] de, [[Adela xanim]] jiyana gelek leşkerên Birîtanî parastîbû, Birîtanîya wek navê [[Khan Bahadur]] bi rûmet qala wê dikirin, Keçmîra Cesûr. Ew bi ava kirina zindanên nû jî berpisyar bû, bi cih kirina dadgehên Edaletê, kû ew serokê yekemîne û firoşgehên nû ava kirîye.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Adela Khanum – Princess of the Brave |weşanger=Kurdistan's Women |tarîx=2008-04-04 |url=http://kurdistanwomen.blogspot.com/2008/04/adela-khanum-princess-of-brave_2339.html |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 }}</ref> Di dema[[Komkujîya Enfal]] a dewleta iraqê de, di dema Adar 1987 û Gulan 1989, Di Gulan a 1987 de ji bo hemberîdana Pêşmerga, [[Kanî Ashqan]] û [[Mordana]] bi temamî hatibû jêbirin .<ref>{{Jêder-kitêb |url= |sernav=Genocide in Iraq: The Anfal Campaign Against the Kurds |paşnav=Committee |pêşnav=Human Rights Watch Middle East Watch |paşnav2=Staff |pêşnav2=Middle East Watch |paşnav3=Black |pêşnav3=George |paşnav4=Watch (Organization) |pêşnav4=Middle East |tarîx=1993 |weşanger=Human Rights Watch |sal= |isbn=9781564321084 |cih= |rr=103 |ziman=en }}</ref> Lê Helebce gelekî zorkêş di dema [[kampanya Enfalê]] de dît, [[Saddam Hussein]] bi awayekî dijwar dixwest Şoreşa Kurdan biqedîne. === Komkujiya Helebceyê === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê}} Di [[16'ê adarê|16'ê Adara]] [[1988]]'an de balafirên şer yên artêşa [[Îraq]]ê [[bombeyên kîmyawî]] barandin ser bajarê Helebce. Di nava çend saetan de li Helebce û derdora wê bi hezaran kurd mirin û bi 10 hezaran kurd jî seqet man. === Êrîşa Kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Halabja poison gas attack}} Gerîlayên Kurd [[peshmerga]], bi sedema piştgirtina îranê ([[Iran]], [[ایران]]) di dawîye şera Iraq-îran ê de hatibû girtin. [[Iran–Iraq War|Şera Iraq-îran]]. di seat 11:00 AM, di Adara 16, 1988, piştî du rojan bajar hatibû topbaran kirin, Balafiirên Iraqê Bombeyên Kîmyewî li ser bajêr da barandin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Remembering Victims of Genocide: The Chemical Attack on Halabja 1988 |url=http://www.rudaw.net/english/kurdistan/15032017 |malper=Rudaw }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/16/newsid_4304000/4304853.stm |weşanger=BBC News |sernav=1988: Bi hezaran kes dimirin bi Êrîşa Kîmyayî ve |tarîx=1988-03-16 |tarîxa-gihiştinê=2010-05-04 }}</ref> Bajar û derdora bajêr bi bombeyan tuşbûyina erîşan hatibû, Agirê Topan û çekên kîmyewî dihate barandin, li dawîyê hate piştrast kirin kû ev wêrankirine herî mezin bû. Bi kêmanî 5,000 kesan Jiyana xwe ji dest da û di encama êrîşa kîmyayî de bi texmîn 7,000 kes jî birîndar bûn anjî kêşa nexweşîyên dirêj lê qewimî.<ref>{{Jêder-nûçe |nivîskar=Osman, Hiwa |tarîx=17 adar 2002 |sernav=Iraqi Kurds recall chemical attack |weşanger=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/1877161.stm |tarîxa-gihiştinê=2006-08-05 }}</ref>Gelek qurbanê li Bajarê Helebcê [[Kurd]] bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hrw.org/legacy/reports/1991/IRAQ913.htm |sernav=Whatever Happened To The Iraqi Kurds? |tarîx=11 adar 1991 |weşanger=Human Rights Watch }}</ref> === Kurdistana xweserî === Li çîyan hetanî Rojhilatê Helebce, hinek Çekdarên [[Islamism|Islamist]], [[Ansar al-Islam]], deverek biçûk di 2000–2003 dagir kiribûn. Peşmergeyên Peshmerge yên ji [[PUK-Partîya Yekitîya Kurdistan]], bi alîkarîya [[U.S|Emerîka]] ve, di destpêka 2003 de erîş birin ser heremê. Bajar weke navenda ola îslamê ma, lê. ji ber kû Kurdan di 1991 de hinek xweserî li Kurdistanê qezenc kirin, Helebce jî di nav de, bajarekî Nû hate ava kirin ku piştre gelek penaberên kurd li wir hatin bi cih kirin. Bajarê Nû wek bi navê ''Halabja Taza'' (anjî ''Helebca nû'') îro der dora 9,000 malbat lê dijîn.<ref>[https://www.nytimes.com/2009/09/04/world/middleeast/04kurdistan.html Dagher, Sam. Uprooted for Decades, Iraqi Kurds Long for Home. Halabja Taza Journal. NY Times, 3 September 2009]</ref> Herema Kurdistanê, hinekî hewl dan kû cardin bajêr ava bikin. piştî 2003 cardin avakirina hinek malan destpê kir û rêçek ji bo Helbece pêraxistin. Monûmnetek jî ji bo bîranîna kesên tuşbûyina erîşa kîmyayî hatibû hate ava kirin. Lê, Kesên li Helebce dijî ji bo kêmasîya xizmeta hêsan gazinde dikirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www2.canada.com/ottawacitizen/quest/story.html?id=bfabd6c7-6bf6-4235-ba50-9309d26a55d4 |sernav=Mohammad, Susan. Revisiting the horror of Halabja. The Ottawa Citizen, 22 October 2007 |xebat=canada.com |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090412070653/http://www2.canada.com/ottawacitizen/quest/story.html?id=bfabd6c7-6bf6-4235-ba50-9309d26a55d4 |tarîxa-arşîvê=12 nîsan 2009 }}</ref> Di 2006 an da salvegera êrîşa gazê de, Li Helebce xwepêşndanek hilweşîya. Li der dora 7000 kesan li dijî cardin avakirinê protesto kirin ji bo pêşanîyên bi nû ve ava kirinê, digotin rayedar pirsgrêkên rast Yên pêşanîyên nabîne. Rê hatin girtin û agir bi [[memorial|monentûmê]] xistin. Polîsan gule berdan xwepêşandana û zarokekî 14 salî hate kuştin û gelek kes jî birîndar bû.<ref>{{Jêder-malper |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4812128.stm |sernav=BBC NEWS – Middle East – Kurdish clash at Halabja memorial |xebat=bbc.co.uk }}</ref> === Dema Nûjen === Di 2008 de, Bernam hatin ragihandin kû wê ji bô Helebcê [[Balafirgehekê]] ava bike.<ref>{{Jêder-malper |sernav=International Airport to be built in Halabja town (K Sat) |weşanger=Independent Kurdistan Journalism |tarîx=2008-07-16 |url=http://independentkurdistanjournalism.blogspot.com/2008/07/international-airport-to-be-built-in.html |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 }}</ref> 12 2017 di seat 21:18 Çileya paşî de Erdhêjek rû da, [[2017 Halabja earthquake|Erdhej]] {{Convert|32|km|}} li başûr-Başurêrojava yê helebce.<ref name="USGS">{{Jêder-malper |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us2000bmcg |sernav=M 7.3 - 30km SW of Halabjah, Iraq |malper=earthquake.usgs.gov |tarîxa-gihiştinê=12 çiriya paşîn 2017 }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] rzv2janfb36xigxrjcgv6mje3h4fi7r 2002451 2002450 2026-04-16T13:14:48Z Kurê Acemî 105128 2002451 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}}{{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka Kevnar === Helebce xwedî dîrokek kevn e. Kolîna herî nêz a arkeolojîk li [[Bakr Awa]] piştrast dike.Di gorisatnê de gorên gelek şexsîyetên dîrokî hene, wek [[Ahmed Muxtar Jaff]], [[Tayar Beg Jaff]] and [[Lady Adela|Adila Khanim]]. Di tebaxa 2009, li bajarê Ababile sê goristanên sedsala 17emîn hatibû dîtin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Hinek çavkanî pêşniyaz dike ku ev bajara, xwedî dîroka gelekî kevnare,bi gotina çavkanîyê ku ev bajara bi alî [[Osmanîan]] ve li der dora 1850î hatîye ava kirin. Lê, pêşketinên nûdem di dawîya sedsala 20emîn de destpê kirîye. [[Yekemîn Postexane]] 1924 de hatîye vekirin û yekemîn dibistan di salên pêy da vebûye. Firoşgehên [[Qaysari Paşa]] û [[Hamid Beg]] di sala 1932 de hatîye ava kirin. Elektrîk, negihîştîbû bajêr hetanî 1940.<ref>{{Jêder-malper |sernav=History of Halabja |weşanger=PUK media |tarîx=2009-03-16 |url=http://pukmedia.com/english/index.php?option=com_content&task=view&id=3760&Itemid=1 |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20111003135858/http://pukmedia.com/english/index.php?option=com_content&task=view&id=3760&Itemid=1 |tarîxa-arşîvê=3 çiriya pêşîn 2011 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Di destpêka sedsala 20emîn de, gelek Leşkerên [[Birîtanî]] li bajarên Helebcê bûn. Dema [[Yekemîn Şera Cîhanî]] de, [[Adela xanim]] jiyana gelek leşkerên Birîtanî parastîbû, Birîtanîya wek navê [[Khan Bahadur]] bi rûmet qala wê dikirin, Keçmîra Cesûr. Ew bi ava kirina zindanên nû jî berpisyar bû, bi cih kirina dadgehên Edaletê, kû ew serokê yekemîne û firoşgehên nû ava kirîye.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Adela Khanum – Princess of the Brave |weşanger=Kurdistan's Women |tarîx=2008-04-04 |url=http://kurdistanwomen.blogspot.com/2008/04/adela-khanum-princess-of-brave_2339.html |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 }}</ref> Di dema[[Komkujîya Enfal]] a dewleta iraqê de, di dema Adar 1987 û Gulan 1989, Di Gulan a 1987 de ji bo hemberîdana Pêşmerga, [[Kanî Ashqan]] û [[Mordana]] bi temamî hatibû jêbirin .<ref>{{Jêder-kitêb |url= |sernav=Genocide in Iraq: The Anfal Campaign Against the Kurds |paşnav=Committee |pêşnav=Human Rights Watch Middle East Watch |paşnav2=Staff |pêşnav2=Middle East Watch |paşnav3=Black |pêşnav3=George |paşnav4=Watch (Organization) |pêşnav4=Middle East |tarîx=1993 |weşanger=Human Rights Watch |sal= |isbn=9781564321084 |cih= |rr=103 |ziman=en }}</ref> Lê Helebce gelekî zorkêş di dema [[kampanya Enfalê]] de dît, [[Saddam Hussein]] bi awayekî dijwar dixwest Şoreşa Kurdan biqedîne. === Komkujiya Helebceyê === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê}} Di [[16'ê adarê|16'ê Adara]] [[1988]]'an de balafirên şer yên artêşa [[Îraq]]ê [[bombeyên kîmyawî]] barandin ser bajarê Helebce. Di nava çend saetan de li Helebce û derdora wê bi hezaran kurd mirin û bi 10 hezaran kurd jî seqet man. === Êrîşa Kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Halabja poison gas attack}} Gerîlayên Kurd [[peshmerga]], bi sedema piştgirtina îranê ([[Iran]], [[ایران]]) di dawîye şera Iraq-îran ê de hatibû girtin. [[Iran–Iraq War|Şera Iraq-îran]]. di seat 11:00 AM, di Adara 16, 1988, piştî du rojan bajar hatibû topbaran kirin, Balafiirên Iraqê Bombeyên Kîmyewî li ser bajêr da barandin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Remembering Victims of Genocide: The Chemical Attack on Halabja 1988 |url=http://www.rudaw.net/english/kurdistan/15032017 |malper=Rudaw }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/16/newsid_4304000/4304853.stm |weşanger=BBC News |sernav=1988: Bi hezaran kes dimirin bi Êrîşa Kîmyayî ve |tarîx=1988-03-16 |tarîxa-gihiştinê=2010-05-04 }}</ref> Bajar û derdora bajêr bi bombeyan tuşbûyina erîşan hatibû, Agirê Topan û çekên kîmyewî dihate barandin, li dawîyê hate piştrast kirin kû ev wêrankirine herî mezin bû. Bi kêmanî 5,000 kesan Jiyana xwe ji dest da û di encama êrîşa kîmyayî de bi texmîn 7,000 kes jî birîndar bûn anjî kêşa nexweşîyên dirêj lê qewimî.<ref>{{Jêder-nûçe |nivîskar=Osman, Hiwa |tarîx=17 adar 2002 |sernav=Iraqi Kurds recall chemical attack |weşanger=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/1877161.stm |tarîxa-gihiştinê=2006-08-05 }}</ref>Gelek qurbanê li Bajarê Helebcê [[Kurd]] bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hrw.org/legacy/reports/1991/IRAQ913.htm |sernav=Whatever Happened To The Iraqi Kurds? |tarîx=11 adar 1991 |weşanger=Human Rights Watch }}</ref> === Kurdistana xweserî === Li çîyan hetanî Rojhilatê Helebce, hinek Çekdarên [[Islamism|Islamist]], [[Ansar al-Islam]], deverek biçûk di 2000–2003 dagir kiribûn. Peşmergeyên Peshmerge yên ji [[PUK-Partîya Yekitîya Kurdistan]], bi alîkarîya [[U.S|Emerîka]] ve, di destpêka 2003 de erîş birin ser heremê. Bajar weke navenda ola îslamê ma, lê. ji ber kû Kurdan di 1991 de hinek xweserî li Kurdistanê qezenc kirin, Helebce jî di nav de, bajarekî Nû hate ava kirin ku piştre gelek penaberên kurd li wir hatin bi cih kirin. Bajarê Nû wek bi navê ''Halabja Taza'' (anjî ''Helebca nû'') îro der dora 9,000 malbat lê dijîn.<ref>[https://www.nytimes.com/2009/09/04/world/middleeast/04kurdistan.html Dagher, Sam. Uprooted for Decades, Iraqi Kurds Long for Home. Halabja Taza Journal. NY Times, 3 September 2009]</ref> Herema Kurdistanê, hinekî hewl dan kû cardin bajêr ava bikin. piştî 2003 cardin avakirina hinek malan destpê kir û rêçek ji bo Helbece pêraxistin. Monûmnetek jî ji bo bîranîna kesên tuşbûyina erîşa kîmyayî hatibû hate ava kirin. Lê, Kesên li Helebce dijî ji bo kêmasîya xizmeta hêsan gazinde dikirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www2.canada.com/ottawacitizen/quest/story.html?id=bfabd6c7-6bf6-4235-ba50-9309d26a55d4 |sernav=Mohammad, Susan. Revisiting the horror of Halabja. The Ottawa Citizen, 22 October 2007 |xebat=canada.com |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090412070653/http://www2.canada.com/ottawacitizen/quest/story.html?id=bfabd6c7-6bf6-4235-ba50-9309d26a55d4 |tarîxa-arşîvê=12 nîsan 2009 }}</ref> Di 2006 an da salvegera êrîşa gazê de, Li Helebce xwepêşndanek hilweşîya. Li der dora 7000 kesan li dijî cardin avakirinê protesto kirin ji bo pêşanîyên bi nû ve ava kirinê, digotin rayedar pirsgrêkên rast Yên pêşanîyên nabîne. Rê hatin girtin û agir bi [[memorial|monentûmê]] xistin. Polîsan gule berdan xwepêşandana û zarokekî 14 salî hate kuştin û gelek kes jî birîndar bû.<ref>{{Jêder-malper |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4812128.stm |sernav=BBC NEWS – Middle East – Kurdish clash at Halabja memorial |xebat=bbc.co.uk }}</ref> === Dema Nûjen === Di 2008 de, Bernam hatin ragihandin kû wê ji bô Helebcê [[Balafirgehekê]] ava bike.<ref>{{Jêder-malper |sernav=International Airport to be built in Halabja town (K Sat) |weşanger=Independent Kurdistan Journalism |tarîx=2008-07-16 |url=http://independentkurdistanjournalism.blogspot.com/2008/07/international-airport-to-be-built-in.html |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 }}</ref> 12 2017 di seat 21:18 Çileya paşî de Erdhêjek rû da, [[2017 Halabja earthquake|Erdhej]] {{Convert|32|km|}} li başûr-Başurêrojava yê helebce.<ref name="USGS">{{Jêder-malper |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us2000bmcg |sernav=M 7.3 - 30km SW of Halabjah, Iraq |malper=earthquake.usgs.gov |tarîxa-gihiştinê=12 çiriya paşîn 2017 }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] lfghprswo5umustuexsskpin8mbctrp 2002452 2002451 2026-04-16T13:15:49Z Kurê Acemî 105128 2002452 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}}{{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka Kevnar === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di gorisatnê de gorên gelek şexsîyetên dîrokî hene, wek [[Ahmed Muxtar Jaff]], [[Tayar Beg Jaff]] and [[Lady Adela|Adila Khanim]]. Di tebaxa 2009, li bajarê Ababile sê goristanên sedsala 17emîn hatibû dîtin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Hinek çavkanî pêşniyaz dike ku ev bajara, xwedî dîroka gelekî kevnare,bi gotina çavkanîyê ku ev bajara bi alî [[Osmanîan]] ve li der dora 1850î hatîye ava kirin. Lê, pêşketinên nûdem di dawîya sedsala 20emîn de destpê kirîye. [[Yekemîn Postexane]] 1924 de hatîye vekirin û yekemîn dibistan di salên pêy da vebûye. Firoşgehên [[Qaysari Paşa]] û [[Hamid Beg]] di sala 1932 de hatîye ava kirin. Elektrîk, negihîştîbû bajêr hetanî 1940.<ref>{{Jêder-malper |sernav=History of Halabja |weşanger=PUK media |tarîx=2009-03-16 |url=http://pukmedia.com/english/index.php?option=com_content&task=view&id=3760&Itemid=1 |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20111003135858/http://pukmedia.com/english/index.php?option=com_content&task=view&id=3760&Itemid=1 |tarîxa-arşîvê=3 çiriya pêşîn 2011 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Di destpêka sedsala 20emîn de, gelek Leşkerên [[Birîtanî]] li bajarên Helebcê bûn. Dema [[Yekemîn Şera Cîhanî]] de, [[Adela xanim]] jiyana gelek leşkerên Birîtanî parastîbû, Birîtanîya wek navê [[Khan Bahadur]] bi rûmet qala wê dikirin, Keçmîra Cesûr. Ew bi ava kirina zindanên nû jî berpisyar bû, bi cih kirina dadgehên Edaletê, kû ew serokê yekemîne û firoşgehên nû ava kirîye.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Adela Khanum – Princess of the Brave |weşanger=Kurdistan's Women |tarîx=2008-04-04 |url=http://kurdistanwomen.blogspot.com/2008/04/adela-khanum-princess-of-brave_2339.html |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 }}</ref> Di dema[[Komkujîya Enfal]] a dewleta iraqê de, di dema Adar 1987 û Gulan 1989, Di Gulan a 1987 de ji bo hemberîdana Pêşmerga, [[Kanî Ashqan]] û [[Mordana]] bi temamî hatibû jêbirin .<ref>{{Jêder-kitêb |url= |sernav=Genocide in Iraq: The Anfal Campaign Against the Kurds |paşnav=Committee |pêşnav=Human Rights Watch Middle East Watch |paşnav2=Staff |pêşnav2=Middle East Watch |paşnav3=Black |pêşnav3=George |paşnav4=Watch (Organization) |pêşnav4=Middle East |tarîx=1993 |weşanger=Human Rights Watch |sal= |isbn=9781564321084 |cih= |rr=103 |ziman=en }}</ref> Lê Helebce gelekî zorkêş di dema [[kampanya Enfalê]] de dît, [[Saddam Hussein]] bi awayekî dijwar dixwest Şoreşa Kurdan biqedîne. === Komkujiya Helebceyê === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê}} Di [[16'ê adarê|16'ê Adara]] [[1988]]'an de balafirên şer yên artêşa [[Îraq]]ê [[bombeyên kîmyawî]] barandin ser bajarê Helebce. Di nava çend saetan de li Helebce û derdora wê bi hezaran kurd mirin û bi 10 hezaran kurd jî seqet man. === Êrîşa Kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Halabja poison gas attack}} Gerîlayên Kurd [[peshmerga]], bi sedema piştgirtina îranê ([[Iran]], [[ایران]]) di dawîye şera Iraq-îran ê de hatibû girtin. [[Iran–Iraq War|Şera Iraq-îran]]. di seat 11:00 AM, di Adara 16, 1988, piştî du rojan bajar hatibû topbaran kirin, Balafiirên Iraqê Bombeyên Kîmyewî li ser bajêr da barandin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Remembering Victims of Genocide: The Chemical Attack on Halabja 1988 |url=http://www.rudaw.net/english/kurdistan/15032017 |malper=Rudaw }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/16/newsid_4304000/4304853.stm |weşanger=BBC News |sernav=1988: Bi hezaran kes dimirin bi Êrîşa Kîmyayî ve |tarîx=1988-03-16 |tarîxa-gihiştinê=2010-05-04 }}</ref> Bajar û derdora bajêr bi bombeyan tuşbûyina erîşan hatibû, Agirê Topan û çekên kîmyewî dihate barandin, li dawîyê hate piştrast kirin kû ev wêrankirine herî mezin bû. Bi kêmanî 5,000 kesan Jiyana xwe ji dest da û di encama êrîşa kîmyayî de bi texmîn 7,000 kes jî birîndar bûn anjî kêşa nexweşîyên dirêj lê qewimî.<ref>{{Jêder-nûçe |nivîskar=Osman, Hiwa |tarîx=17 adar 2002 |sernav=Iraqi Kurds recall chemical attack |weşanger=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/1877161.stm |tarîxa-gihiştinê=2006-08-05 }}</ref>Gelek qurbanê li Bajarê Helebcê [[Kurd]] bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hrw.org/legacy/reports/1991/IRAQ913.htm |sernav=Whatever Happened To The Iraqi Kurds? |tarîx=11 adar 1991 |weşanger=Human Rights Watch }}</ref> === Kurdistana xweserî === Li çîyan hetanî Rojhilatê Helebce, hinek Çekdarên [[Islamism|Islamist]], [[Ansar al-Islam]], deverek biçûk di 2000–2003 dagir kiribûn. Peşmergeyên Peshmerge yên ji [[PUK-Partîya Yekitîya Kurdistan]], bi alîkarîya [[U.S|Emerîka]] ve, di destpêka 2003 de erîş birin ser heremê. Bajar weke navenda ola îslamê ma, lê. ji ber kû Kurdan di 1991 de hinek xweserî li Kurdistanê qezenc kirin, Helebce jî di nav de, bajarekî Nû hate ava kirin ku piştre gelek penaberên kurd li wir hatin bi cih kirin. Bajarê Nû wek bi navê ''Halabja Taza'' (anjî ''Helebca nû'') îro der dora 9,000 malbat lê dijîn.<ref>[https://www.nytimes.com/2009/09/04/world/middleeast/04kurdistan.html Dagher, Sam. Uprooted for Decades, Iraqi Kurds Long for Home. Halabja Taza Journal. NY Times, 3 September 2009]</ref> Herema Kurdistanê, hinekî hewl dan kû cardin bajêr ava bikin. piştî 2003 cardin avakirina hinek malan destpê kir û rêçek ji bo Helbece pêraxistin. Monûmnetek jî ji bo bîranîna kesên tuşbûyina erîşa kîmyayî hatibû hate ava kirin. Lê, Kesên li Helebce dijî ji bo kêmasîya xizmeta hêsan gazinde dikirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www2.canada.com/ottawacitizen/quest/story.html?id=bfabd6c7-6bf6-4235-ba50-9309d26a55d4 |sernav=Mohammad, Susan. Revisiting the horror of Halabja. The Ottawa Citizen, 22 October 2007 |xebat=canada.com |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090412070653/http://www2.canada.com/ottawacitizen/quest/story.html?id=bfabd6c7-6bf6-4235-ba50-9309d26a55d4 |tarîxa-arşîvê=12 nîsan 2009 }}</ref> Di 2006 an da salvegera êrîşa gazê de, Li Helebce xwepêşndanek hilweşîya. Li der dora 7000 kesan li dijî cardin avakirinê protesto kirin ji bo pêşanîyên bi nû ve ava kirinê, digotin rayedar pirsgrêkên rast Yên pêşanîyên nabîne. Rê hatin girtin û agir bi [[memorial|monentûmê]] xistin. Polîsan gule berdan xwepêşandana û zarokekî 14 salî hate kuştin û gelek kes jî birîndar bû.<ref>{{Jêder-malper |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4812128.stm |sernav=BBC NEWS – Middle East – Kurdish clash at Halabja memorial |xebat=bbc.co.uk }}</ref> === Dema Nûjen === Di 2008 de, Bernam hatin ragihandin kû wê ji bô Helebcê [[Balafirgehekê]] ava bike.<ref>{{Jêder-malper |sernav=International Airport to be built in Halabja town (K Sat) |weşanger=Independent Kurdistan Journalism |tarîx=2008-07-16 |url=http://independentkurdistanjournalism.blogspot.com/2008/07/international-airport-to-be-built-in.html |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 }}</ref> 12 2017 di seat 21:18 Çileya paşî de Erdhêjek rû da, [[2017 Halabja earthquake|Erdhej]] {{Convert|32|km|}} li başûr-Başurêrojava yê helebce.<ref name="USGS">{{Jêder-malper |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us2000bmcg |sernav=M 7.3 - 30km SW of Halabjah, Iraq |malper=earthquake.usgs.gov |tarîxa-gihiştinê=12 çiriya paşîn 2017 }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] sdqm8rbzjpvh0pkbg56qaq4nlhj5qg5 2002453 2002452 2026-04-16T13:16:21Z Kurê Acemî 105128 2002453 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}}{{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka Kevnar === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên [[Ahmed Muxtar Jaff]], [[Tayar Beg Jaff]] and [[Lady Adela|Adila Khanim]]. Di tebaxa 2009, li bajarê Ababile sê goristanên sedsala 17emîn hatibû dîtin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Hinek çavkanî pêşniyaz dike ku ev bajara, xwedî dîroka gelekî kevnare,bi gotina çavkanîyê ku ev bajara bi alî [[Osmanîan]] ve li der dora 1850î hatîye ava kirin. Lê, pêşketinên nûdem di dawîya sedsala 20emîn de destpê kirîye. [[Yekemîn Postexane]] 1924 de hatîye vekirin û yekemîn dibistan di salên pêy da vebûye. Firoşgehên [[Qaysari Paşa]] û [[Hamid Beg]] di sala 1932 de hatîye ava kirin. Elektrîk, negihîştîbû bajêr hetanî 1940.<ref>{{Jêder-malper |sernav=History of Halabja |weşanger=PUK media |tarîx=2009-03-16 |url=http://pukmedia.com/english/index.php?option=com_content&task=view&id=3760&Itemid=1 |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20111003135858/http://pukmedia.com/english/index.php?option=com_content&task=view&id=3760&Itemid=1 |tarîxa-arşîvê=3 çiriya pêşîn 2011 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Di destpêka sedsala 20emîn de, gelek Leşkerên [[Birîtanî]] li bajarên Helebcê bûn. Dema [[Yekemîn Şera Cîhanî]] de, [[Adela xanim]] jiyana gelek leşkerên Birîtanî parastîbû, Birîtanîya wek navê [[Khan Bahadur]] bi rûmet qala wê dikirin, Keçmîra Cesûr. Ew bi ava kirina zindanên nû jî berpisyar bû, bi cih kirina dadgehên Edaletê, kû ew serokê yekemîne û firoşgehên nû ava kirîye.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Adela Khanum – Princess of the Brave |weşanger=Kurdistan's Women |tarîx=2008-04-04 |url=http://kurdistanwomen.blogspot.com/2008/04/adela-khanum-princess-of-brave_2339.html |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 }}</ref> Di dema[[Komkujîya Enfal]] a dewleta iraqê de, di dema Adar 1987 û Gulan 1989, Di Gulan a 1987 de ji bo hemberîdana Pêşmerga, [[Kanî Ashqan]] û [[Mordana]] bi temamî hatibû jêbirin .<ref>{{Jêder-kitêb |url= |sernav=Genocide in Iraq: The Anfal Campaign Against the Kurds |paşnav=Committee |pêşnav=Human Rights Watch Middle East Watch |paşnav2=Staff |pêşnav2=Middle East Watch |paşnav3=Black |pêşnav3=George |paşnav4=Watch (Organization) |pêşnav4=Middle East |tarîx=1993 |weşanger=Human Rights Watch |sal= |isbn=9781564321084 |cih= |rr=103 |ziman=en }}</ref> Lê Helebce gelekî zorkêş di dema [[kampanya Enfalê]] de dît, [[Saddam Hussein]] bi awayekî dijwar dixwest Şoreşa Kurdan biqedîne. === Komkujiya Helebceyê === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê}} Di [[16'ê adarê|16'ê Adara]] [[1988]]'an de balafirên şer yên artêşa [[Îraq]]ê [[bombeyên kîmyawî]] barandin ser bajarê Helebce. Di nava çend saetan de li Helebce û derdora wê bi hezaran kurd mirin û bi 10 hezaran kurd jî seqet man. === Êrîşa Kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Halabja poison gas attack}} Gerîlayên Kurd [[peshmerga]], bi sedema piştgirtina îranê ([[Iran]], [[ایران]]) di dawîye şera Iraq-îran ê de hatibû girtin. [[Iran–Iraq War|Şera Iraq-îran]]. di seat 11:00 AM, di Adara 16, 1988, piştî du rojan bajar hatibû topbaran kirin, Balafiirên Iraqê Bombeyên Kîmyewî li ser bajêr da barandin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Remembering Victims of Genocide: The Chemical Attack on Halabja 1988 |url=http://www.rudaw.net/english/kurdistan/15032017 |malper=Rudaw }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/16/newsid_4304000/4304853.stm |weşanger=BBC News |sernav=1988: Bi hezaran kes dimirin bi Êrîşa Kîmyayî ve |tarîx=1988-03-16 |tarîxa-gihiştinê=2010-05-04 }}</ref> Bajar û derdora bajêr bi bombeyan tuşbûyina erîşan hatibû, Agirê Topan û çekên kîmyewî dihate barandin, li dawîyê hate piştrast kirin kû ev wêrankirine herî mezin bû. Bi kêmanî 5,000 kesan Jiyana xwe ji dest da û di encama êrîşa kîmyayî de bi texmîn 7,000 kes jî birîndar bûn anjî kêşa nexweşîyên dirêj lê qewimî.<ref>{{Jêder-nûçe |nivîskar=Osman, Hiwa |tarîx=17 adar 2002 |sernav=Iraqi Kurds recall chemical attack |weşanger=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/1877161.stm |tarîxa-gihiştinê=2006-08-05 }}</ref>Gelek qurbanê li Bajarê Helebcê [[Kurd]] bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hrw.org/legacy/reports/1991/IRAQ913.htm |sernav=Whatever Happened To The Iraqi Kurds? |tarîx=11 adar 1991 |weşanger=Human Rights Watch }}</ref> === Kurdistana xweserî === Li çîyan hetanî Rojhilatê Helebce, hinek Çekdarên [[Islamism|Islamist]], [[Ansar al-Islam]], deverek biçûk di 2000–2003 dagir kiribûn. Peşmergeyên Peshmerge yên ji [[PUK-Partîya Yekitîya Kurdistan]], bi alîkarîya [[U.S|Emerîka]] ve, di destpêka 2003 de erîş birin ser heremê. Bajar weke navenda ola îslamê ma, lê. ji ber kû Kurdan di 1991 de hinek xweserî li Kurdistanê qezenc kirin, Helebce jî di nav de, bajarekî Nû hate ava kirin ku piştre gelek penaberên kurd li wir hatin bi cih kirin. Bajarê Nû wek bi navê ''Halabja Taza'' (anjî ''Helebca nû'') îro der dora 9,000 malbat lê dijîn.<ref>[https://www.nytimes.com/2009/09/04/world/middleeast/04kurdistan.html Dagher, Sam. Uprooted for Decades, Iraqi Kurds Long for Home. Halabja Taza Journal. NY Times, 3 September 2009]</ref> Herema Kurdistanê, hinekî hewl dan kû cardin bajêr ava bikin. piştî 2003 cardin avakirina hinek malan destpê kir û rêçek ji bo Helbece pêraxistin. Monûmnetek jî ji bo bîranîna kesên tuşbûyina erîşa kîmyayî hatibû hate ava kirin. Lê, Kesên li Helebce dijî ji bo kêmasîya xizmeta hêsan gazinde dikirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www2.canada.com/ottawacitizen/quest/story.html?id=bfabd6c7-6bf6-4235-ba50-9309d26a55d4 |sernav=Mohammad, Susan. Revisiting the horror of Halabja. The Ottawa Citizen, 22 October 2007 |xebat=canada.com |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090412070653/http://www2.canada.com/ottawacitizen/quest/story.html?id=bfabd6c7-6bf6-4235-ba50-9309d26a55d4 |tarîxa-arşîvê=12 nîsan 2009 }}</ref> Di 2006 an da salvegera êrîşa gazê de, Li Helebce xwepêşndanek hilweşîya. Li der dora 7000 kesan li dijî cardin avakirinê protesto kirin ji bo pêşanîyên bi nû ve ava kirinê, digotin rayedar pirsgrêkên rast Yên pêşanîyên nabîne. Rê hatin girtin û agir bi [[memorial|monentûmê]] xistin. Polîsan gule berdan xwepêşandana û zarokekî 14 salî hate kuştin û gelek kes jî birîndar bû.<ref>{{Jêder-malper |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4812128.stm |sernav=BBC NEWS – Middle East – Kurdish clash at Halabja memorial |xebat=bbc.co.uk }}</ref> === Dema Nûjen === Di 2008 de, Bernam hatin ragihandin kû wê ji bô Helebcê [[Balafirgehekê]] ava bike.<ref>{{Jêder-malper |sernav=International Airport to be built in Halabja town (K Sat) |weşanger=Independent Kurdistan Journalism |tarîx=2008-07-16 |url=http://independentkurdistanjournalism.blogspot.com/2008/07/international-airport-to-be-built-in.html |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 }}</ref> 12 2017 di seat 21:18 Çileya paşî de Erdhêjek rû da, [[2017 Halabja earthquake|Erdhej]] {{Convert|32|km|}} li başûr-Başurêrojava yê helebce.<ref name="USGS">{{Jêder-malper |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us2000bmcg |sernav=M 7.3 - 30km SW of Halabjah, Iraq |malper=earthquake.usgs.gov |tarîxa-gihiştinê=12 çiriya paşîn 2017 }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] 7jmw6zevq6zklmb9vjke4064y5lplsu 2002454 2002453 2026-04-16T13:17:03Z Kurê Acemî 105128 2002454 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}}{{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka Kevnar === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Di tebaxa 2009, li bajarê Ababile sê goristanên sedsala 17emîn hatibû dîtin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Hinek çavkanî pêşniyaz dike ku ev bajara, xwedî dîroka gelekî kevnare,bi gotina çavkanîyê ku ev bajara bi alî [[Osmanîan]] ve li der dora 1850î hatîye ava kirin. Lê, pêşketinên nûdem di dawîya sedsala 20emîn de destpê kirîye. [[Yekemîn Postexane]] 1924 de hatîye vekirin û yekemîn dibistan di salên pêy da vebûye. Firoşgehên [[Qaysari Paşa]] û [[Hamid Beg]] di sala 1932 de hatîye ava kirin. Elektrîk, negihîştîbû bajêr hetanî 1940.<ref>{{Jêder-malper |sernav=History of Halabja |weşanger=PUK media |tarîx=2009-03-16 |url=http://pukmedia.com/english/index.php?option=com_content&task=view&id=3760&Itemid=1 |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20111003135858/http://pukmedia.com/english/index.php?option=com_content&task=view&id=3760&Itemid=1 |tarîxa-arşîvê=3 çiriya pêşîn 2011 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Di destpêka sedsala 20emîn de, gelek Leşkerên [[Birîtanî]] li bajarên Helebcê bûn. Dema [[Yekemîn Şera Cîhanî]] de, [[Adela xanim]] jiyana gelek leşkerên Birîtanî parastîbû, Birîtanîya wek navê [[Khan Bahadur]] bi rûmet qala wê dikirin, Keçmîra Cesûr. Ew bi ava kirina zindanên nû jî berpisyar bû, bi cih kirina dadgehên Edaletê, kû ew serokê yekemîne û firoşgehên nû ava kirîye.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Adela Khanum – Princess of the Brave |weşanger=Kurdistan's Women |tarîx=2008-04-04 |url=http://kurdistanwomen.blogspot.com/2008/04/adela-khanum-princess-of-brave_2339.html |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 }}</ref> Di dema[[Komkujîya Enfal]] a dewleta iraqê de, di dema Adar 1987 û Gulan 1989, Di Gulan a 1987 de ji bo hemberîdana Pêşmerga, [[Kanî Ashqan]] û [[Mordana]] bi temamî hatibû jêbirin .<ref>{{Jêder-kitêb |url= |sernav=Genocide in Iraq: The Anfal Campaign Against the Kurds |paşnav=Committee |pêşnav=Human Rights Watch Middle East Watch |paşnav2=Staff |pêşnav2=Middle East Watch |paşnav3=Black |pêşnav3=George |paşnav4=Watch (Organization) |pêşnav4=Middle East |tarîx=1993 |weşanger=Human Rights Watch |sal= |isbn=9781564321084 |cih= |rr=103 |ziman=en }}</ref> Lê Helebce gelekî zorkêş di dema [[kampanya Enfalê]] de dît, [[Saddam Hussein]] bi awayekî dijwar dixwest Şoreşa Kurdan biqedîne. === Komkujiya Helebceyê === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê}} Di [[16'ê adarê|16'ê Adara]] [[1988]]'an de balafirên şer yên artêşa [[Îraq]]ê [[bombeyên kîmyawî]] barandin ser bajarê Helebce. Di nava çend saetan de li Helebce û derdora wê bi hezaran kurd mirin û bi 10 hezaran kurd jî seqet man. === Êrîşa Kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Halabja poison gas attack}} Gerîlayên Kurd [[peshmerga]], bi sedema piştgirtina îranê ([[Iran]], [[ایران]]) di dawîye şera Iraq-îran ê de hatibû girtin. [[Iran–Iraq War|Şera Iraq-îran]]. di seat 11:00 AM, di Adara 16, 1988, piştî du rojan bajar hatibû topbaran kirin, Balafiirên Iraqê Bombeyên Kîmyewî li ser bajêr da barandin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Remembering Victims of Genocide: The Chemical Attack on Halabja 1988 |url=http://www.rudaw.net/english/kurdistan/15032017 |malper=Rudaw }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/16/newsid_4304000/4304853.stm |weşanger=BBC News |sernav=1988: Bi hezaran kes dimirin bi Êrîşa Kîmyayî ve |tarîx=1988-03-16 |tarîxa-gihiştinê=2010-05-04 }}</ref> Bajar û derdora bajêr bi bombeyan tuşbûyina erîşan hatibû, Agirê Topan û çekên kîmyewî dihate barandin, li dawîyê hate piştrast kirin kû ev wêrankirine herî mezin bû. Bi kêmanî 5,000 kesan Jiyana xwe ji dest da û di encama êrîşa kîmyayî de bi texmîn 7,000 kes jî birîndar bûn anjî kêşa nexweşîyên dirêj lê qewimî.<ref>{{Jêder-nûçe |nivîskar=Osman, Hiwa |tarîx=17 adar 2002 |sernav=Iraqi Kurds recall chemical attack |weşanger=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/1877161.stm |tarîxa-gihiştinê=2006-08-05 }}</ref>Gelek qurbanê li Bajarê Helebcê [[Kurd]] bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hrw.org/legacy/reports/1991/IRAQ913.htm |sernav=Whatever Happened To The Iraqi Kurds? |tarîx=11 adar 1991 |weşanger=Human Rights Watch }}</ref> === Kurdistana xweserî === Li çîyan hetanî Rojhilatê Helebce, hinek Çekdarên [[Islamism|Islamist]], [[Ansar al-Islam]], deverek biçûk di 2000–2003 dagir kiribûn. Peşmergeyên Peshmerge yên ji [[PUK-Partîya Yekitîya Kurdistan]], bi alîkarîya [[U.S|Emerîka]] ve, di destpêka 2003 de erîş birin ser heremê. Bajar weke navenda ola îslamê ma, lê. ji ber kû Kurdan di 1991 de hinek xweserî li Kurdistanê qezenc kirin, Helebce jî di nav de, bajarekî Nû hate ava kirin ku piştre gelek penaberên kurd li wir hatin bi cih kirin. Bajarê Nû wek bi navê ''Halabja Taza'' (anjî ''Helebca nû'') îro der dora 9,000 malbat lê dijîn.<ref>[https://www.nytimes.com/2009/09/04/world/middleeast/04kurdistan.html Dagher, Sam. Uprooted for Decades, Iraqi Kurds Long for Home. Halabja Taza Journal. NY Times, 3 September 2009]</ref> Herema Kurdistanê, hinekî hewl dan kû cardin bajêr ava bikin. piştî 2003 cardin avakirina hinek malan destpê kir û rêçek ji bo Helbece pêraxistin. Monûmnetek jî ji bo bîranîna kesên tuşbûyina erîşa kîmyayî hatibû hate ava kirin. Lê, Kesên li Helebce dijî ji bo kêmasîya xizmeta hêsan gazinde dikirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www2.canada.com/ottawacitizen/quest/story.html?id=bfabd6c7-6bf6-4235-ba50-9309d26a55d4 |sernav=Mohammad, Susan. Revisiting the horror of Halabja. The Ottawa Citizen, 22 October 2007 |xebat=canada.com |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090412070653/http://www2.canada.com/ottawacitizen/quest/story.html?id=bfabd6c7-6bf6-4235-ba50-9309d26a55d4 |tarîxa-arşîvê=12 nîsan 2009 }}</ref> Di 2006 an da salvegera êrîşa gazê de, Li Helebce xwepêşndanek hilweşîya. Li der dora 7000 kesan li dijî cardin avakirinê protesto kirin ji bo pêşanîyên bi nû ve ava kirinê, digotin rayedar pirsgrêkên rast Yên pêşanîyên nabîne. Rê hatin girtin û agir bi [[memorial|monentûmê]] xistin. Polîsan gule berdan xwepêşandana û zarokekî 14 salî hate kuştin û gelek kes jî birîndar bû.<ref>{{Jêder-malper |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4812128.stm |sernav=BBC NEWS – Middle East – Kurdish clash at Halabja memorial |xebat=bbc.co.uk }}</ref> === Dema Nûjen === Di 2008 de, Bernam hatin ragihandin kû wê ji bô Helebcê [[Balafirgehekê]] ava bike.<ref>{{Jêder-malper |sernav=International Airport to be built in Halabja town (K Sat) |weşanger=Independent Kurdistan Journalism |tarîx=2008-07-16 |url=http://independentkurdistanjournalism.blogspot.com/2008/07/international-airport-to-be-built-in.html |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 }}</ref> 12 2017 di seat 21:18 Çileya paşî de Erdhêjek rû da, [[2017 Halabja earthquake|Erdhej]] {{Convert|32|km|}} li başûr-Başurêrojava yê helebce.<ref name="USGS">{{Jêder-malper |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us2000bmcg |sernav=M 7.3 - 30km SW of Halabjah, Iraq |malper=earthquake.usgs.gov |tarîxa-gihiştinê=12 çiriya paşîn 2017 }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] ae3fwg56z6u1khfo3exd7yzhhldsbd8 2002484 2002454 2026-04-16T23:42:12Z Kurê Acemî 105128 2002484 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}}{{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka Kevnar === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Hinek çavkanî pêşniyaz dike ku ev bajara, xwedî dîroka gelekî kevnare,bi gotina çavkanîyê ku ev bajara bi alî [[Osmanîan]] ve li der dora 1850î hatîye ava kirin. Lê, pêşketinên nûdem di dawîya sedsala 20emîn de destpê kirîye. [[Yekemîn Postexane]] 1924 de hatîye vekirin û yekemîn dibistan di salên pêy da vebûye. Firoşgehên [[Qaysari Paşa]] û [[Hamid Beg]] di sala 1932 de hatîye ava kirin. Elektrîk, negihîştîbû bajêr hetanî 1940.<ref>{{Jêder-malper |sernav=History of Halabja |weşanger=PUK media |tarîx=2009-03-16 |url=http://pukmedia.com/english/index.php?option=com_content&task=view&id=3760&Itemid=1 |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20111003135858/http://pukmedia.com/english/index.php?option=com_content&task=view&id=3760&Itemid=1 |tarîxa-arşîvê=3 çiriya pêşîn 2011 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Di destpêka sedsala 20emîn de, gelek Leşkerên [[Birîtanî]] li bajarên Helebcê bûn. Dema [[Yekemîn Şera Cîhanî]] de, [[Adela xanim]] jiyana gelek leşkerên Birîtanî parastîbû, Birîtanîya wek navê [[Khan Bahadur]] bi rûmet qala wê dikirin, Keçmîra Cesûr. Ew bi ava kirina zindanên nû jî berpisyar bû, bi cih kirina dadgehên Edaletê, kû ew serokê yekemîne û firoşgehên nû ava kirîye.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Adela Khanum – Princess of the Brave |weşanger=Kurdistan's Women |tarîx=2008-04-04 |url=http://kurdistanwomen.blogspot.com/2008/04/adela-khanum-princess-of-brave_2339.html |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 }}</ref> Di dema[[Komkujîya Enfal]] a dewleta iraqê de, di dema Adar 1987 û Gulan 1989, Di Gulan a 1987 de ji bo hemberîdana Pêşmerga, [[Kanî Ashqan]] û [[Mordana]] bi temamî hatibû jêbirin .<ref>{{Jêder-kitêb |url= |sernav=Genocide in Iraq: The Anfal Campaign Against the Kurds |paşnav=Committee |pêşnav=Human Rights Watch Middle East Watch |paşnav2=Staff |pêşnav2=Middle East Watch |paşnav3=Black |pêşnav3=George |paşnav4=Watch (Organization) |pêşnav4=Middle East |tarîx=1993 |weşanger=Human Rights Watch |sal= |isbn=9781564321084 |cih= |rr=103 |ziman=en }}</ref> Lê Helebce gelekî zorkêş di dema [[kampanya Enfalê]] de dît, [[Saddam Hussein]] bi awayekî dijwar dixwest Şoreşa Kurdan biqedîne. === Komkujiya Helebceyê === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê}} Di [[16'ê adarê|16'ê Adara]] [[1988]]'an de balafirên şer yên artêşa [[Îraq]]ê [[bombeyên kîmyawî]] barandin ser bajarê Helebce. Di nava çend saetan de li Helebce û derdora wê bi hezaran kurd mirin û bi 10 hezaran kurd jî seqet man. === Êrîşa Kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Halabja poison gas attack}} Gerîlayên Kurd [[peshmerga]], bi sedema piştgirtina îranê ([[Iran]], [[ایران]]) di dawîye şera Iraq-îran ê de hatibû girtin. [[Iran–Iraq War|Şera Iraq-îran]]. di seat 11:00 AM, di Adara 16, 1988, piştî du rojan bajar hatibû topbaran kirin, Balafiirên Iraqê Bombeyên Kîmyewî li ser bajêr da barandin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Remembering Victims of Genocide: The Chemical Attack on Halabja 1988 |url=http://www.rudaw.net/english/kurdistan/15032017 |malper=Rudaw }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/16/newsid_4304000/4304853.stm |weşanger=BBC News |sernav=1988: Bi hezaran kes dimirin bi Êrîşa Kîmyayî ve |tarîx=1988-03-16 |tarîxa-gihiştinê=2010-05-04 }}</ref> Bajar û derdora bajêr bi bombeyan tuşbûyina erîşan hatibû, Agirê Topan û çekên kîmyewî dihate barandin, li dawîyê hate piştrast kirin kû ev wêrankirine herî mezin bû. Bi kêmanî 5,000 kesan Jiyana xwe ji dest da û di encama êrîşa kîmyayî de bi texmîn 7,000 kes jî birîndar bûn anjî kêşa nexweşîyên dirêj lê qewimî.<ref>{{Jêder-nûçe |nivîskar=Osman, Hiwa |tarîx=17 adar 2002 |sernav=Iraqi Kurds recall chemical attack |weşanger=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/1877161.stm |tarîxa-gihiştinê=2006-08-05 }}</ref>Gelek qurbanê li Bajarê Helebcê [[Kurd]] bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hrw.org/legacy/reports/1991/IRAQ913.htm |sernav=Whatever Happened To The Iraqi Kurds? |tarîx=11 adar 1991 |weşanger=Human Rights Watch }}</ref> === Kurdistana xweserî === Li çîyan hetanî Rojhilatê Helebce, hinek Çekdarên [[Islamism|Islamist]], [[Ansar al-Islam]], deverek biçûk di 2000–2003 dagir kiribûn. Peşmergeyên Peshmerge yên ji [[PUK-Partîya Yekitîya Kurdistan]], bi alîkarîya [[U.S|Emerîka]] ve, di destpêka 2003 de erîş birin ser heremê. Bajar weke navenda ola îslamê ma, lê. ji ber kû Kurdan di 1991 de hinek xweserî li Kurdistanê qezenc kirin, Helebce jî di nav de, bajarekî Nû hate ava kirin ku piştre gelek penaberên kurd li wir hatin bi cih kirin. Bajarê Nû wek bi navê ''Halabja Taza'' (anjî ''Helebca nû'') îro der dora 9,000 malbat lê dijîn.<ref>[https://www.nytimes.com/2009/09/04/world/middleeast/04kurdistan.html Dagher, Sam. Uprooted for Decades, Iraqi Kurds Long for Home. Halabja Taza Journal. NY Times, 3 September 2009]</ref> Herema Kurdistanê, hinekî hewl dan kû cardin bajêr ava bikin. piştî 2003 cardin avakirina hinek malan destpê kir û rêçek ji bo Helbece pêraxistin. Monûmnetek jî ji bo bîranîna kesên tuşbûyina erîşa kîmyayî hatibû hate ava kirin. Lê, Kesên li Helebce dijî ji bo kêmasîya xizmeta hêsan gazinde dikirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www2.canada.com/ottawacitizen/quest/story.html?id=bfabd6c7-6bf6-4235-ba50-9309d26a55d4 |sernav=Mohammad, Susan. Revisiting the horror of Halabja. The Ottawa Citizen, 22 October 2007 |xebat=canada.com |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090412070653/http://www2.canada.com/ottawacitizen/quest/story.html?id=bfabd6c7-6bf6-4235-ba50-9309d26a55d4 |tarîxa-arşîvê=12 nîsan 2009 }}</ref> Di 2006 an da salvegera êrîşa gazê de, Li Helebce xwepêşndanek hilweşîya. Li der dora 7000 kesan li dijî cardin avakirinê protesto kirin ji bo pêşanîyên bi nû ve ava kirinê, digotin rayedar pirsgrêkên rast Yên pêşanîyên nabîne. Rê hatin girtin û agir bi [[memorial|monentûmê]] xistin. Polîsan gule berdan xwepêşandana û zarokekî 14 salî hate kuştin û gelek kes jî birîndar bû.<ref>{{Jêder-malper |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4812128.stm |sernav=BBC NEWS – Middle East – Kurdish clash at Halabja memorial |xebat=bbc.co.uk }}</ref> === Dema Nûjen === Di 2008 de, Bernam hatin ragihandin kû wê ji bô Helebcê [[Balafirgehekê]] ava bike.<ref>{{Jêder-malper |sernav=International Airport to be built in Halabja town (K Sat) |weşanger=Independent Kurdistan Journalism |tarîx=2008-07-16 |url=http://independentkurdistanjournalism.blogspot.com/2008/07/international-airport-to-be-built-in.html |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 }}</ref> 12 2017 di seat 21:18 Çileya paşî de Erdhêjek rû da, [[2017 Halabja earthquake|Erdhej]] {{Convert|32|km|}} li başûr-Başurêrojava yê helebce.<ref name="USGS">{{Jêder-malper |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us2000bmcg |sernav=M 7.3 - 30km SW of Halabjah, Iraq |malper=earthquake.usgs.gov |tarîxa-gihiştinê=12 çiriya paşîn 2017 }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] 2qh7s1aj85n616ki1pjv7fvuxmqrx08 2002485 2002484 2026-04-16T23:43:27Z Kurê Acemî 105128 Têye nû nivîsandin 2002485 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}}{{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka Kevnar === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] 8er2a5w54yo0tbynvqm6flmrkdwbm35 2002486 2002485 2026-04-16T23:43:42Z Kurê Acemî 105128 2002486 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}}{{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] lyfsgmgecgxvt7hgo0ujarok5efier2 2002487 2002486 2026-04-16T23:45:37Z Kurê Acemî 105128 2002487 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}}{{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] 7d8nvzk8601sx0x7vphvzma095cm23v 2002488 2002487 2026-04-16T23:47:48Z Kurê Acemî 105128 2002488 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}}{{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] ddwk0n5mjrupqi6o42w4nxid1gvehuc 2002489 2002488 2026-04-16T23:48:15Z Kurê Acemî 105128 2002489 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}}{{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] 8ical2ls4ouitbwwjkj82bnj4yhgpz9 2002490 2002489 2026-04-16T23:48:44Z Kurê Acemî 105128 2002490 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}}{{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] c28t2qqkj4vwodtszmcy2napviltm16 2002491 2002490 2026-04-16T23:48:53Z Kurê Acemî 105128 2002491 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}}{{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] gz104u0044rbzixfv160gzny57d7v4q 2002492 2002491 2026-04-16T23:50:00Z Kurê Acemî 105128 2002492 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}}{{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] 0bvlww34fs8kcp9bandl2nm4j5duxz0 2002493 2002492 2026-04-16T23:50:38Z Kurê Acemî 105128 2002493 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}}{{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] 8il1976ul53jq88qxirv4sno3rfznrz 2002494 2002493 2026-04-16T23:51:19Z Kurê Acemî 105128 2002494 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}}{{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[Elektrîk|elektrîkê]] heta sala 1940ê ne gihiştiyê bajêr. == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] kh1jxrfnld027c9a78ywl9bsx9dcspj 2002495 2002494 2026-04-16T23:51:40Z Kurê Acemî 105128 2002495 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}}{{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[Elektrîk|elektrîkê]] heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] le7j63vc7g6hq40ma6duf5jscwyxooh 2002496 2002495 2026-04-16T23:53:02Z Kurê Acemî 105128 2002496 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}}{{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[Elektrîk|elektrîkê]] heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] opjn62k47gj6o2yfufuvu9u8m13f0jl 2002497 2002496 2026-04-16T23:53:44Z Kurê Acemî 105128 2002497 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}}{{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[Elektrîk|elektrîkê]] heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] gt0kqbr5vfeg54032cz1ehujqdhzuye 2002498 2002497 2026-04-16T23:55:04Z Kurê Acemî 105128 2002498 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}}{{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[Elektrîk|elektrîkê]] heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] s1bx5ttmu0mxfacc9ryc4e19695ls6f 2002499 2002498 2026-04-16T23:56:28Z Kurê Acemî 105128 2002499 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}}{{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[Elektrîk|elektrîkê]] heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê Xan Barhadûr, Prenseyek Wêrek, rumetdar kirin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] ayue5qmff1x1tik3nmyq2rpa98oe2s3 2002500 2002499 2026-04-16T23:56:47Z Kurê Acemî 105128 2002500 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}}{{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[Elektrîk|elektrîkê]] heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rumetdar kirin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] 11bseacxppy72wedgl1yafwgrzteiyt 2002501 2002500 2026-04-16T23:56:59Z Kurê Acemî 105128 2002501 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}}{{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[Elektrîk|elektrîkê]] heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] 9vkoqvye5e61yij096sc4r35zxqzrll 2002502 2002501 2026-04-16T23:58:54Z Kurê Acemî 105128 2002502 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}}{{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[Elektrîk|elektrîkê]] heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] 9bi4m87tthaolny74d116fijrmeq0ae 2002503 2002502 2026-04-16T23:59:32Z Kurê Acemî 105128 2002503 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}}{{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[Elektrîk|elektrîkê]] heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] 3yuoyvqc0woehqb7smrigqccep5n2tk 2002504 2002503 2026-04-17T00:53:08Z Kurê Acemî 105128 2002504 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}}{{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[Elektrîk|elektrîkê]] heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] el5a0qu19t6is31uyzer09n9zojue9g 2002505 2002504 2026-04-17T00:54:49Z Kurê Acemî 105128 2002505 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}}{{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[Elektrîk|elektrîkê]] heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] 7x5t5s2jzz4gpzuyu0ycehd2o9t7koy 2002506 2002505 2026-04-17T00:55:28Z Kurê Acemî 105128 2002506 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}}{{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[Elektrîk|elektrîkê]] heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kimyayî === == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] mggyq9bu9iqdeow7v19twd6acnmt2hc 2002507 2002506 2026-04-17T00:56:36Z Kurê Acemî 105128 2002507 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}}{{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye.<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[Elektrîk|elektrîkê]] heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kimyayî === == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] 8la0w5acwj0rwxmtmcv6yn2wia4bmyc 2002508 2002507 2026-04-17T01:32:09Z Balyozbot 42414 [[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (Destpêkê standard kir, Lînk paqij kir, Valahiya agahîdankê standard kir.) 2002508 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye.<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kimyayî === == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] oar25f9p890ueyqg6wusht3ok9mnm81 2002509 2002508 2026-04-17T03:49:50Z Kurê Acemî 105128 2002509 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye.<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kimyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] 92xol43ziqx752onkcb0mdrzzndu2qn 2002510 2002509 2026-04-17T03:50:24Z Kurê Acemî 105128 2002510 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye.<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kimyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}}Gerîlayên Pêşmerge == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] 75az39rw1zulmzlo4r6s2shq5motymk 2002511 2002510 2026-04-17T03:50:36Z Kurê Acemî 105128 2002511 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye.<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kimyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] 25l42yx7u6lvpoui720xb3ah5qfaurx 2002512 2002511 2026-04-17T03:52:58Z Kurê Acemî 105128 2002512 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye.<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kimyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran|Îranê]] hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] m3zfxg4w06z2dmsssjyso3khtgk80u2 2002514 2002512 2026-04-17T03:54:29Z Kurê Acemî 105128 2002514 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye.<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kimyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran|Îranê]] hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. Saet 11:00ê, di 16ê adara 1988an de, piştî du rojan bombebaran kirina bi artîlerî ji aliyê arteşa Iraqê ve, du balafirgehên iraqî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] pfxndtgw04q2x1pdgl58aszc5cc4c29 2002515 2002514 2026-04-17T03:55:26Z Kurê Acemî 105128 2002515 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye.<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kimyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran|Îranê]] hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. Saet 11:00ê, di 16ê adara 1988an de, piştî du rojan bombebaran kirina bi artîlerî ji aliyê arteşa Iraqê ve, balafirgehên iraqî lûleyên gazê li ser bajêrê avêtin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] jwvr4to56gunbpmhzwibm914qksrkmm 2002516 2002515 2026-04-17T03:56:41Z Kurê Acemî 105128 2002516 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye.<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kimyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran|Îranê]] hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. Saet 11:00ê, di 16ê adara 1988an de, piştî du rojan bombebaran kirina bi artîlerî ji aliyê arteşa Iraqê ve, balafirgehên iraqî lûleyên gazê li ser bajêrê avêtin. Bajar û navçeyên derdorê bi bombeyên artîlerî û çekdarên kîmyayî hatin êrîşkirin == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] pnig1zdm0hzjz7smf7y7d2ztc6rkuls 2002517 2002516 2026-04-17T03:56:53Z Kurê Acemî 105128 2002517 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye.<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran|Îranê]] hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. Saet 11:00ê, di 16ê adara 1988an de, piştî du rojan bombebaran kirina bi artîlerî ji aliyê arteşa Iraqê ve, balafirgehên iraqî lûleyên gazê li ser bajêrê avêtin. Bajar û navçeyên derdorê bi bombeyên artîlerî û çekdarên kîmyayî hatin êrîşkirin == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] sepnqw18kmfqefyu925d52dhby9uleg 2002518 2002517 2026-04-17T03:57:57Z Kurê Acemî 105128 2002518 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye.<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran|Îranê]] hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. Saet 11:00ê, di 16ê adara 1988an de, piştî du rojan bombebaran kirina bi artîlerî ji aliyê arteşa Iraqê ve, balafirgehên iraqî lûleyên gazê li ser bajêrê avêtin. Bajar û navçeyên derdorê bi bombeyên artîlerî û çekdarên kîmyayî hatin êrîşkirin ku êrîşa herî dawîn yê herî wêranker bûye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] 1t6k8nenlsmsvlc9s6w8chq6cfrjl8a 2002519 2002518 2026-04-17T03:59:03Z Kurê Acemî 105128 2002519 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye.<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran|Îranê]] hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. Saet 11:00ê, di 16ê adara 1988an de, piştî du rojan bombebaran kirina bi artîlerî ji aliyê arteşa Iraqê ve, balafirgehên iraqî [[Gaza rondikbar|lûleyên gazê]] li ser bajêrê avêtin. Bajar û navçeyên derdorê bi bombeyên artîlerî û [[Kîmya|çekdarên kîmyayî]] hatin êrîşkirin ku êrîşa herî dawîn yê herî wêranker bûye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] 67i1lchtkofg1qer8ladq4826umvkaf 2002520 2002519 2026-04-17T04:00:10Z Kurê Acemî 105128 2002520 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye.<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran|Îranê]] hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. Saet 11:00ê, di 16ê adara 1988an de, piştî du rojan bombebaran kirina bi artîlerî ji aliyê arteşa Iraqê ve, balafirgehên iraqî [[Gaza rondikbar|lûleyên gazê]] li ser bajêrê avêtin. Bajar û navçeyên derdorê bi bombeyên artîlerî û [[Kîmya|çekdarên kîmyayî]] hatin êrîşkirin ku êrîşa herî dawîn yê herî wêranker bûye. Di vê bûyerê de, herî kêm 5 hezar kurd hatin kuştin == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] nb9wu1km9y8ct65jv61iod1h1e5mcmc 2002521 2002520 2026-04-17T04:01:13Z Kurê Acemî 105128 2002521 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye.<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran|Îranê]] hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. Saet 11:00ê, di 16ê adara 1988an de, piştî du rojan bombebaran kirina bi artîlerî ji aliyê arteşa Iraqê ve, balafirgehên iraqî [[Gaza rondikbar|lûleyên gazê]] li ser bajêrê avêtin. Bajar û navçeyên derdorê bi bombeyên artîlerî û [[Kîmya|çekdarên kîmyayî]] hatin êrîşkirin ku êrîşa herî dawîn yê herî wêranker bûye. Di vê bûyerê de, herî kêm 5 hezar kurd hatin kuştin û tê bawerkirin ku 7 hezar kes birîndar an nexweşiyên dem-dirêj jê kişandin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] rp6bn29s0aaph0eq7md2hgh6t8d3cb9 2002522 2002521 2026-04-17T04:04:48Z Kurê Acemî 105128 2002522 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye.<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Tê bawerkirin ku bajar di sala 1650ê {{Bz}} hatiye avakirin. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran|Îranê]] hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. Saet 11:00ê, di 16ê adara 1988an de, piştî du rojan bombebaran kirina bi artîlerî ji aliyê arteşa Iraqê ve, balafirgehên iraqî [[Gaza rondikbar|lûleyên gazê]] li ser bajêrê avêtin. Bajar û navçeyên derdorê bi bombeyên artîlerî û [[Kîmya|çekdarên kîmyayî]] hatin êrîşkirin ku êrîşa herî dawîn yê herî wêranker bûye. Di vê bûyerê de, herî kêm 5 hezar kurd hatin kuştin û tê bawerkirin ku 7 hezar kes birîndar an nexweşiyên dem-dirêj jê kişandin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] ivohwjy7mgwjtis466jfbig5mwsf3p3 2002523 2002522 2026-04-17T04:10:00Z Kurê Acemî 105128 2002523 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye.<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Tê bawerkirin ku bajar di sala 1650ê {{Bz}} hatiye avakirin. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran|Îranê]] hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. Saet 11:00ê, di 16ê adara 1988an de, piştî du rojan bombebaran kirina bi artîlerî ji aliyê arteşa Iraqê ve, balafirgehên iraqî [[Gaza rondikbar|lûleyên gazê]] li ser bajêrê avêtin. Bajar û navçeyên derdorê bi bombeyên artîlerî û [[Kîmya|çekdarên kîmyayî]] hatin êrîşkirin ku êrîşa herî dawîn yê herî wêranker bûye. Di vê bûyerê de, herî kêm 5 hezar kurd hatin kuştin û tê bawerkirin ku 7 hezar kes birîndar an nexweşiyên dem-dirêj jê kişandin. Di êrîşê de, asanên demarî wekê == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] 2k3901o6qngq7v0j4obyhp27k3z0l9k 2002524 2002523 2026-04-17T04:10:29Z Kurê Acemî 105128 2002524 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye.<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Tê bawerkirin ku bajar di sala 1650ê {{Bz}} hatiye avakirin. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran|Îranê]] hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. Saet 11:00ê, di 16ê adara 1988an de, piştî du rojan bombebaran kirina bi artîlerî ji aliyê arteşa Iraqê ve, balafirgehên iraqî [[Gaza rondikbar|lûleyên gazê]] li ser bajêrê avêtin. Bajar û navçeyên derdorê bi bombeyên artîlerî û [[Kîmya|çekdarên kîmyayî]] hatin êrîşkirin ku êrîşa herî dawîn yê herî wêranker bûye. Di vê bûyerê de, herî kêm 5 hezar kurd hatin kuştin û tê bawerkirin ku 7 hezar kes birîndar an nexweşiyên dem-dirêj jê kişandin. Di êrîşê de, asanên demarî wekê Tabun, Sarin û VX, û her wiha gaza xerdelê jî hatine bikaranîn. == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] 24d7uph09x5c6r3al5rtdbca9m4gcr4 2002525 2002524 2026-04-17T04:11:45Z Kurê Acemî 105128 2002525 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye.<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Tê bawerkirin ku bajar di sala 1650ê {{Bz}} hatiye avakirin. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran|Îranê]] hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. Saet 11:00ê, di 16ê adara 1988an de, piştî du rojan bombebaran kirina bi artîlerî ji aliyê arteşa Iraqê ve, balafirgehên iraqî [[Gaza rondikbar|lûleyên gazê]] li ser bajêrê avêtin. Bajar û navçeyên derdorê bi bombeyên artîlerî û [[Kîmya|çekdarên kîmyayî]] hatin êrîşkirin ku êrîşa herî dawîn yê herî wêranker bûye. Di vê bûyerê de, herî kêm 5 hezar kurd hatin kuştin û tê bawerkirin ku 7 hezar kes birîndar an nexweşiyên dem-dirêj jê kişandin. Di êrîşê de, asanên demarî wekê Tabun, Sarin û VX, û her wiha gaza xerdelê jî hatine bikaranîn. Lêkolîneke zanîstî a piralî ya sala == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] f292id7gx5d0hfyhq3chl82cs94dv8b 2002526 2002525 2026-04-17T04:32:12Z Balyozbot 42414 [[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (Lînk paqij kir.) 2002526 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye.<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Tê bawerkirin ku bajar di sala 1650ê {{Bz}} hatiye avakirin. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran]]ê hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. Saet 11:00ê, di 16ê adara 1988an de, piştî du rojan bombebaran kirina bi artîlerî ji aliyê arteşa Iraqê ve, balafirgehên iraqî [[Gaza rondikbar|lûleyên gazê]] li ser bajêrê avêtin. Bajar û navçeyên derdorê bi bombeyên artîlerî û [[Kîmya|çekdarên kîmyayî]] hatin êrîşkirin ku êrîşa herî dawîn yê herî wêranker bûye. Di vê bûyerê de, herî kêm 5 hezar kurd hatin kuştin û tê bawerkirin ku 7 hezar kes birîndar an nexweşiyên dem-dirêj jê kişandin. Di êrîşê de, asanên demarî wekê Tabun, Sarin û VX, û her wiha gaza xerdelê jî hatine bikaranîn. Lêkolîneke zanîstî a piralî ya sala == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] h5tokgye59js76r9q8f38xiv8gb6b4a 2002527 2002526 2026-04-17T05:14:26Z Kurê Acemî 105128 2002527 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye.<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Tê bawerkirin ku bajar di sala 1650ê {{Bz}} hatiye avakirin. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran]]ê hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. Saet 11:00ê, di 16ê adara 1988an de, piştî du rojan bombebaran kirina bi artîlerî ji aliyê arteşa Iraqê ve, balafirgehên iraqî [[Gaza rondikbar|lûleyên gazê]] li ser bajêrê avêtin. Bajar û navçeyên derdorê bi bombeyên artîlerî û [[Kîmya|çekdarên kîmyayî]] hatin êrîşkirin ku êrîşa herî dawîn yê herî wêranker bûye. Di vê bûyerê de, herî kêm 5 hezar kurd hatin kuştin û tê bawerkirin ku 7 hezar kes birîndar an nexweşiyên dem-dirêj jê kişandin. Di êrîşê de, asanên demarî wekê Tabun, Sarin û VX, û her wiha gaza xerdelê jî hatine bikaranîn. Lêkolîneke zanîstî a piralî ya sala 2019an de, piştî zêdetirî sê dehsalan nîşan da ku êrîşên kîmyayî li ser Helebceyê bandorên [[Biyolojî|biyolojîk]], [[Derûnnasî|derûnî]] û civakî ya dem-dirêj li ser kesên şahîd û sax mane dikin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] 7ifjeudxr52e0la9qv2b6e98wkv0xf9 2002528 2002527 2026-04-17T05:15:14Z Kurê Acemî 105128 2002528 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye.<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Tê bawerkirin ku bajar di sala 1650ê {{Bz}} hatiye avakirin. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran]]ê hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. Saet 11:00ê, di 16ê adara 1988an de, piştî du rojan bombebaran kirina bi artîlerî ji aliyê arteşa Iraqê ve, balafirgehên iraqî [[Gaza rondikbar|lûleyên gazê]] li ser bajêrê avêtin. Bajar û navçeyên derdorê bi bombeyên artîlerî û [[Kîmya|çekdarên kîmyayî]] hatin êrîşkirin ku êrîşa herî dawîn yê herî wêranker bûye. Di vê bûyerê de, herî kêm 5 hezar kurd hatin kuştin û tê bawerkirin ku 7 hezar kes birîndar an nexweşiyên dem-dirêj jê kişandin. Di êrîşê de, asanên demarî wekê Tabun, Sarin û VX, û her wiha gaza xerdelê jî hatine bikaranîn. Lêkolîneke zanîstî a piralî ya sala 2019an de, piştî zêdetirî sê dehsalan nîşan da ku êrîşên kîmyayî li ser Helebceyê bandorên [[Biyolojî|biyolojîk]], [[Derûnnasî|derûnî]] û civakî ya dem-dirêj li ser kesên şahîd û sax mane dikin. Nivîskarên Mia Söderberg, Fazil Moradi û yên din encam didin: == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] 1g870zvzbxkm60aq55l470utby9s95u 2002529 2002528 2026-04-17T05:16:20Z Kurê Acemî 105128 2002529 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye.<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Tê bawerkirin ku bajar di sala 1650ê {{Bz}} hatiye avakirin. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran]]ê hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. Saet 11:00ê, di 16ê adara 1988an de, piştî du rojan bombebaran kirina bi artîlerî ji aliyê arteşa Iraqê ve, balafirgehên iraqî [[Gaza rondikbar|lûleyên gazê]] li ser bajêrê avêtin. Bajar û navçeyên derdorê bi bombeyên artîlerî û [[Kîmya|çekdarên kîmyayî]] hatin êrîşkirin ku êrîşa herî dawîn yê herî wêranker bûye. Di vê bûyerê de, herî kêm 5 hezar kurd hatin kuştin û tê bawerkirin ku 7 hezar kes birîndar an nexweşiyên dem-dirêj jê kişandin. Di êrîşê de, asanên demarî wekê Tabun, Sarin û VX, û her wiha gaza xerdelê jî hatine bikaranîn. Lêkolîneke zanîstî a piralî ya sala 2019an de, piştî zêdetirî sê dehsalan nîşan da ku êrîşên kîmyayî li ser Helebceyê bandorên [[Biyolojî|biyolojîk]], [[Derûnnasî|derûnî]] û civakî ya dem-dirêj li ser kesên şahîd û sax mane dikin. Nivîskarên Mia Söderberg, Fazil Moradi û yên din encam didin: {{Quote|"Bandorên somatîk û psîkososyal ên piştî rûbirûbûnê yên wekî nîşanên nefesê yên CWAyê beşdarên muhtemel ên tenduristiya giştî ya xirab û kalîteya jiyanê di nav kesên sax mane de ne. Em encam didin ku mudaxeleyên piralî hewce ne ku bi tevliheviyên biyopsîkososyal ên li kesên sax mane yên rûbirûbûna SMê re mijûl bibin da ku zirara tenduristiyê ya din di pêşerojê de kêm bikin, û her weha kalîteya jiyana wan a bi tenduristiyê ve girêdayî pêşve bibin."}} == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] ipw3zm8u4o4pr6mehabf508zeyh3vw1 2002530 2002529 2026-04-17T05:32:10Z Balyozbot 42414 [[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (Lînk paqij kir, --Valahiyên nehewce.) 2002530 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye.<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Tê bawerkirin ku bajar di sala 1650ê {{Bz}} hatiye avakirin. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran]]ê hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. Saet 11:00ê, di 16ê adara 1988an de, piştî du rojan bombebaran kirina bi artîlerî ji aliyê arteşa Iraqê ve, balafirgehên iraqî [[Gaza rondikbar|lûleyên gazê]] li ser bajêrê avêtin. Bajar û navçeyên derdorê bi bombeyên artîlerî û [[Kîmya|çekdarên kîmyayî]] hatin êrîşkirin ku êrîşa herî dawîn yê herî wêranker bûye. Di vê bûyerê de, herî kêm 5 hezar kurd hatin kuştin û tê bawerkirin ku 7 hezar kes birîndar an nexweşiyên dem-dirêj jê kişandin. Di êrîşê de, asanên demarî wekê Tabun, Sarin û VX, û her wiha gaza xerdelê jî hatine bikaranîn. Lêkolîneke zanîstî a piralî ya sala 2019an de, piştî zêdetirî sê dehsalan nîşan da ku êrîşên kîmyayî li ser Helebceyê bandorên [[biyolojî]]k, [[Derûnnasî|derûnî]] û civakî ya dem-dirêj li ser kesên şahîd û sax mane dikin. Nivîskarên Mia Söderberg, Fazil Moradi û yên din encam didin: {{Quote|"Bandorên somatîk û psîkososyal ên piştî rûbirûbûnê yên wekî nîşanên nefesê yên CWAyê beşdarên muhtemel ên tenduristiya giştî ya xirab û kalîteya jiyanê di nav kesên sax mane de ne. Em encam didin ku mudaxeleyên piralî hewce ne ku bi tevliheviyên biyopsîkososyal ên li kesên sax mane yên rûbirûbûna SMê re mijûl bibin da ku zirara tenduristiyê ya din di pêşerojê de kêm bikin, û her weha kalîteya jiyana wan a bi tenduristiyê ve girêdayî pêşve bibin."}} == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] jjno6szzvw14n4ct6qflplatszy1cwp 2002532 2002530 2026-04-17T06:52:24Z Penaber49 39672 2002532 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | welat = [[Başûrê Kurdistanê]] | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye.<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Tê bawerkirin ku bajar di sala 1650ê {{Bz}} hatiye avakirin. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran]]ê hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. Saet 11:00ê, di 16ê adara 1988an de, piştî du rojan bombebaran kirina bi artîlerî ji aliyê arteşa Iraqê ve, balafirgehên iraqî [[Gaza rondikbar|lûleyên gazê]] li ser bajêrê avêtin. Bajar û navçeyên derdorê bi bombeyên artîlerî û [[Kîmya|çekdarên kîmyayî]] hatin êrîşkirin ku êrîşa herî dawîn yê herî wêranker bûye. Di vê bûyerê de, herî kêm 5 hezar kurd hatin kuştin û tê bawerkirin ku 7 hezar kes birîndar an nexweşiyên dem-dirêj jê kişandin. Di êrîşê de, asanên demarî wekê Tabun, Sarin û VX, û her wiha gaza xerdelê jî hatine bikaranîn. Lêkolîneke zanîstî a piralî ya sala 2019an de, piştî zêdetirî sê dehsalan nîşan da ku êrîşên kîmyayî li ser Helebceyê bandorên [[biyolojî]]k, [[Derûnnasî|derûnî]] û civakî ya dem-dirêj li ser kesên şahîd û sax mane dikin. Nivîskarên Mia Söderberg, Fazil Moradi û yên din encam didin: {{Quote|"Bandorên somatîk û psîkososyal ên piştî rûbirûbûnê yên wekî nîşanên nefesê yên CWAyê beşdarên muhtemel ên tenduristiya giştî ya xirab û kalîteya jiyanê di nav kesên sax mane de ne. Em encam didin ku mudaxeleyên piralî hewce ne ku bi tevliheviyên biyopsîkososyal ên li kesên sax mane yên rûbirûbûna SMê re mijûl bibin da ku zirara tenduristiyê ya din di pêşerojê de kêm bikin, û her weha kalîteya jiyana wan a bi tenduristiyê ve girêdayî pêşve bibin."}} == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] r0kzccmgm575d68kd7zqsdsyum0i5w5 2002533 2002532 2026-04-17T06:55:04Z Kurê Acemî 105128 2002533 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | welat = [[Başûrê Kurdistanê]] | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye.<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Tê bawerkirin ku bajar di sala 1650ê {{Bz}} hatiye avakirin. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran]]ê hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. Saet 11:00ê, di 16ê adara 1988an de, piştî du rojan bombebaran kirina bi artîlerî ji aliyê arteşa Iraqê ve, balafirgehên iraqî [[Gaza rondikbar|lûleyên gazê]] li ser bajêrê avêtin. Bajar û navçeyên derdorê bi bombeyên artîlerî û [[Kîmya|çekdarên kîmyayî]] hatin êrîşkirin ku êrîşa herî dawîn yê herî wêranker bûye. Di vê bûyerê de, herî kêm 5 hezar kurd hatin kuştin û tê bawerkirin ku 7 hezar kes birîndar an nexweşiyên dem-dirêj jê kişandin. Di êrîşê de, asanên demarî wekê Tabun, Sarin û VX, û her wiha gaza xerdelê jî hatine bikaranîn. Lêkolîneke zanîstî a piralî ya sala 2019an de, piştî zêdetirî sê dehsalan nîşan da ku êrîşên kîmyayî li ser Helebceyê bandorên [[biyolojî]]k, [[Derûnnasî|derûnî]] û civakî ya dem-dirêj li ser kesên şahîd û sax mane dikin. Nivîskarên Mia Söderberg, Fazil Moradi û yên din encam didin: {{Quote|"Bandorên somatîk û psîkososyal ên piştî rûbirûbûnê yên wekî nîşanên nefesê yên CWAyê beşdarên muhtemel ên tenduristiya giştî ya xirab û kalîteya jiyanê di nav kesên sax mane de ne. Em encam didin ku mudaxeleyên piralî hewce ne ku bi tevliheviyên biyopsîkososyal ên li kesên sax mane yên rûbirûbûna SMê re mijûl bibin da ku zirara tenduristiyê ya din di pêşerojê de kêm bikin, û her weha kalîteya jiyana wan a bi tenduristiyê ve girêdayî pêşve bibin."}}Herwiha îdîa hene ku [[Jehr|jehra]] siyanûr jî di nav wan çekên kîmyayî de hatiye bikaranîn, her çend ew îdîa ketiye == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] chuc67zm3n5986l03101zky9jlevnj0 2002537 2002533 2026-04-17T07:32:10Z Balyozbot 42414 [[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (Lînk paqij kir.) 2002537 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | welat = [[Başûrê Kurdistanê]] | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye.<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Tê bawerkirin ku bajar di sala 1650ê {{Bz}} hatiye avakirin. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran]]ê hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. Saet 11:00ê, di 16ê adara 1988an de, piştî du rojan bombebaran kirina bi artîlerî ji aliyê arteşa Iraqê ve, balafirgehên iraqî [[Gaza rondikbar|lûleyên gazê]] li ser bajêrê avêtin. Bajar û navçeyên derdorê bi bombeyên artîlerî û [[Kîmya|çekdarên kîmyayî]] hatin êrîşkirin ku êrîşa herî dawîn yê herî wêranker bûye. Di vê bûyerê de, herî kêm 5 hezar kurd hatin kuştin û tê bawerkirin ku 7 hezar kes birîndar an nexweşiyên dem-dirêj jê kişandin. Di êrîşê de, asanên demarî wekê Tabun, Sarin û VX, û her wiha gaza xerdelê jî hatine bikaranîn. Lêkolîneke zanîstî a piralî ya sala 2019an de, piştî zêdetirî sê dehsalan nîşan da ku êrîşên kîmyayî li ser Helebceyê bandorên [[biyolojî]]k, [[Derûnnasî|derûnî]] û civakî ya dem-dirêj li ser kesên şahîd û sax mane dikin. Nivîskarên Mia Söderberg, Fazil Moradi û yên din encam didin: {{Quote|"Bandorên somatîk û psîkososyal ên piştî rûbirûbûnê yên wekî nîşanên nefesê yên CWAyê beşdarên muhtemel ên tenduristiya giştî ya xirab û kalîteya jiyanê di nav kesên sax mane de ne. Em encam didin ku mudaxeleyên piralî hewce ne ku bi tevliheviyên biyopsîkososyal ên li kesên sax mane yên rûbirûbûna SMê re mijûl bibin da ku zirara tenduristiyê ya din di pêşerojê de kêm bikin, û her weha kalîteya jiyana wan a bi tenduristiyê ve girêdayî pêşve bibin."}}Herwiha îdîa hene ku [[jehr]]a siyanûr jî di nav wan çekên kîmyayî de hatiye bikaranîn, her çend ew îdîa ketiye == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] je2t4ejgghqy4fv7cqkm7t8nq82fe1w 2002576 2002537 2026-04-17T09:52:28Z Kurê Acemî 105128 2002576 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | welat = [[Başûrê Kurdistanê]] | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye.<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Tê bawerkirin ku bajar di sala 1650ê {{Bz}} hatiye avakirin. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran]]ê hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. Saet 11:00ê, di 16ê adara 1988an de, piştî du rojan bombebaran kirina bi artîlerî ji aliyê arteşa Iraqê ve, balafirgehên iraqî [[Gaza rondikbar|lûleyên gazê]] li ser bajêrê avêtin. Bajar û navçeyên derdorê bi bombeyên artîlerî û [[Kîmya|çekdarên kîmyayî]] hatin êrîşkirin ku êrîşa herî dawîn yê herî wêranker bûye. Di vê bûyerê de, herî kêm 5 hezar kurd hatin kuştin û tê bawerkirin ku 7 hezar kes birîndar an nexweşiyên dem-dirêj jê kişandin. Di êrîşê de, asanên demarî wekê Tabun, Sarin û VX, û her wiha gaza xerdelê jî hatine bikaranîn. Lêkolîneke zanîstî a piralî ya sala 2019an de, piştî zêdetirî sê dehsalan nîşan da ku êrîşên kîmyayî li ser Helebceyê bandorên [[biyolojî]]k, [[Derûnnasî|derûnî]] û civakî ya dem-dirêj li ser kesên şahîd û sax mane dikin. Nivîskarên Mia Söderberg, Fazil Moradi û yên din encam didin: {{Quote|"Bandorên somatîk û psîkososyal ên piştî rûbirûbûnê yên wekî nîşanên nefesê yên CWAyê beşdarên muhtemel ên tenduristiya giştî ya xirab û kalîteya jiyanê di nav kesên sax mane de ne. Em encam didin ku mudaxeleyên piralî hewce ne ku bi tevliheviyên biyopsîkososyal ên li kesên sax mane yên rûbirûbûna SMê re mijûl bibin da ku zirara tenduristiyê ya din di pêşerojê de kêm bikin, û her weha kalîteya jiyana wan a bi tenduristiyê ve girêdayî pêşve bibin."}}Herwiha îdîa hene ku [[jehr]]a siyanûr jî di nav wan çekên kîmyayî de hatiye bikaranîn, lê ew îdîa çend çaran ketiye bin gumanê, ji ber ku siyanûr berhemeke xwezayî ya Tabûna nepak e. == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] 91nlx1d9l67xvay5x6tnnlwllaoauci 2002577 2002576 2026-04-17T09:52:41Z Kurê Acemî 105128 2002577 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | welat = [[Başûrê Kurdistanê]] | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye.<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Tê bawerkirin ku bajar di sala 1650ê {{Bz}} hatiye avakirin. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran]]ê hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. Saet 11:00ê, di 16ê adara 1988an de, piştî du rojan bombebaran kirina bi artîlerî ji aliyê arteşa Iraqê ve, balafirgehên iraqî [[Gaza rondikbar|lûleyên gazê]] li ser bajêrê avêtin. Bajar û navçeyên derdorê bi bombeyên artîlerî û [[Kîmya|çekdarên kîmyayî]] hatin êrîşkirin ku êrîşa herî dawîn yê herî wêranker bûye. Di vê bûyerê de, herî kêm 5 hezar kurd hatin kuştin û tê bawerkirin ku 7 hezar kes birîndar an nexweşiyên dem-dirêj jê kişandin. Di êrîşê de, asanên demarî wekê Tabun, Sarin û VX, û her wiha gaza xerdelê jî hatine bikaranîn. Lêkolîneke zanîstî a piralî ya sala 2019an de, piştî zêdetirî sê dehsalan nîşan da ku êrîşên kîmyayî li ser Helebceyê bandorên [[biyolojî]]k, [[Derûnnasî|derûnî]] û civakî ya dem-dirêj li ser kesên şahîd û sax mane dikin. Nivîskarên Mia Söderberg, Fazil Moradi û yên din encam didin: {{Quote|"Bandorên somatîk û psîkososyal ên piştî rûbirûbûnê yên wekî nîşanên nefesê yên CWAyê beşdarên muhtemel ên tenduristiya giştî ya xirab û kalîteya jiyanê di nav kesên sax mane de ne. Em encam didin ku mudaxeleyên piralî hewce ne ku bi tevliheviyên biyopsîkososyal ên li kesên sax mane yên rûbirûbûna SMê re mijûl bibin da ku zirara tenduristiyê ya din di pêşerojê de kêm bikin, û her weha kalîteya jiyana wan a bi tenduristiyê ve girêdayî pêşve bibin."}}Herwiha îdîa hene ku [[jehr]]a siyanûr jî di nav wan çekên kîmyayî de hatiye bikaranîn, lê ew îdîa çend çaran ketiye bin gumanê, ji ber ku siyanûr berhemeke xwezayî ya tabûna nepak e. == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] 2pj8jittts2lkhgmolapekgoy1c6fzk 2002578 2002577 2026-04-17T10:02:55Z Kurê Acemî 105128 2002578 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | welat = [[Başûrê Kurdistanê]] | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye.<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Tê bawerkirin ku bajar di sala 1650ê {{Bz}} hatiye avakirin .Her çend bermahiyên wargehê nehatin kolandin jî, perçeyên seramîk ên serdema [[Serdema ûrûk|ûrûkê]] yên dawiya hezarsala 4an {{Bz}} hatin dîtin. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran]]ê hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. Saet 11:00ê, di 16ê adara 1988an de, piştî du rojan bombebaran kirina bi artîlerî ji aliyê arteşa Iraqê ve, balafirgehên iraqî [[Gaza rondikbar|lûleyên gazê]] li ser bajêrê avêtin. Bajar û navçeyên derdorê bi bombeyên artîlerî û [[Kîmya|çekdarên kîmyayî]] hatin êrîşkirin ku êrîşa herî dawîn yê herî wêranker bûye. Di vê bûyerê de, herî kêm 5 hezar kurd hatin kuştin û tê bawerkirin ku 7 hezar kes birîndar an nexweşiyên dem-dirêj jê kişandin. Di êrîşê de, asanên demarî wekê Tabun, Sarin û VX, û her wiha gaza xerdelê jî hatine bikaranîn. Lêkolîneke zanîstî a piralî ya sala 2019an de, piştî zêdetirî sê dehsalan nîşan da ku êrîşên kîmyayî li ser Helebceyê bandorên [[biyolojî]]k, [[Derûnnasî|derûnî]] û civakî ya dem-dirêj li ser kesên şahîd û sax mane dikin. Nivîskarên Mia Söderberg, Fazil Moradi û yên din encam didin: {{Quote|"Bandorên somatîk û psîkososyal ên piştî rûbirûbûnê yên wekî nîşanên nefesê yên CWAyê beşdarên muhtemel ên tenduristiya giştî ya xirab û kalîteya jiyanê di nav kesên sax mane de ne. Em encam didin ku mudaxeleyên piralî hewce ne ku bi tevliheviyên biyopsîkososyal ên li kesên sax mane yên rûbirûbûna SMê re mijûl bibin da ku zirara tenduristiyê ya din di pêşerojê de kêm bikin, û her weha kalîteya jiyana wan a bi tenduristiyê ve girêdayî pêşve bibin."}}Herwiha îdîa hene ku [[jehr]]a siyanûr jî di nav wan çekên kîmyayî de hatiye bikaranîn, lê ew îdîa çend çaran ketiye bin gumanê, ji ber ku siyanûr berhemeke xwezayî ya tabûna nepak e. == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] 4nxq0c4r2eft53a9eerjpl0lchz6w8u 2002579 2002578 2026-04-17T10:03:06Z Kurê Acemî 105128 2002579 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | welat = [[Başûrê Kurdistanê]] | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye.<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Tê bawerkirin ku bajar di sala 1650ê {{Bz}} hatiye avakirin .Her çend bermahiyên wargehê nehatin kolandin jî, perçeyên seramîk ên serdema [[Serdema ûrûk|ûrûkê]] yên dawiya hezarsala 4an {{Bz}} hatin dîtin. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran]]ê hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. Saet 11:00ê, di 16ê adara 1988an de, piştî du rojan bombebaran kirina bi artîlerî ji aliyê arteşa Iraqê ve, balafirgehên iraqî [[Gaza rondikbar|lûleyên gazê]] li ser bajêrê avêtin. Bajar û navçeyên derdorê bi bombeyên artîlerî û [[Kîmya|çekdarên kîmyayî]] hatin êrîşkirin ku êrîşa herî dawîn yê herî wêranker bûye. Di vê bûyerê de, herî kêm 5 hezar kurd hatin kuştin û tê bawerkirin ku 7 hezar kes birîndar an nexweşiyên dem-dirêj jê kişandin. Di êrîşê de, asanên demarî wekê Tabun, Sarin û VX, û her wiha gaza xerdelê jî hatine bikaranîn. Lêkolîneke zanîstî a piralî ya sala 2019an de, piştî zêdetirî sê dehsalan nîşan da ku êrîşên kîmyayî li ser Helebceyê bandorên [[biyolojî]]k, [[Derûnnasî|derûnî]] û civakî ya dem-dirêj li ser kesên şahîd û sax mane dikin. Nivîskarên Mia Söderberg, Fazil Moradi û yên din encam didin: {{Quote|"Bandorên somatîk û psîkososyal ên piştî rûbirûbûnê yên wekî nîşanên nefesê yên CWAyê beşdarên muhtemel ên tenduristiya giştî ya xirab û kalîteya jiyanê di nav kesên sax mane de ne. Em encam didin ku mudaxeleyên piralî hewce ne ku bi tevliheviyên biyopsîkososyal ên li kesên sax mane yên rûbirûbûna SMê re mijûl bibin da ku zirara tenduristiyê ya din di pêşerojê de kêm bikin, û her weha kalîteya jiyana wan a bi tenduristiyê ve girêdayî pêşve bibin."}}Herwiha îdîa hene ku [[jehr]]a siyanûr jî di nav wan çekên kîmyayî de hatiye bikaranîn, lê ew îdîa çend çaran ketiye bin gumanê, ji ber ku siyanûr berhemeke xwezayî ya tabûna nepak e. == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] pg3bdyco2yo923z4j2vwuf5nn75xxlk 2002580 2002579 2026-04-17T10:04:56Z Kurê Acemî 105128 2002580 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | welat = [[Başûrê Kurdistanê]] | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye.<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Tê bawerkirin ku bajar di sala 1650ê {{Bz}} hatiye avakirin .Her çend bermahiyên wargehê nehatin kolandin jî, perçeyên seramîk ên serdema [[Serdema ûrûk|ûrûkê]] yên dawiya hezarsala 4an {{Bz}} hatin dîtin. Ji aliyê rojhilatê telê avahiyek mezin ji kerpîçên heriyê ya 30 metre bi 22 metre û hewşek kevirî ya 11 metre bi 10.5 metre ku dîroka wê vedigere dora sala 2000 {{Bz}} ([[serdema bronzî]]) ji aliyê kolanvanên kurdî ve hate dîtin û wekî perestgeh hate binavkirin. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran]]ê hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. Saet 11:00ê, di 16ê adara 1988an de, piştî du rojan bombebaran kirina bi artîlerî ji aliyê arteşa Iraqê ve, balafirgehên iraqî [[Gaza rondikbar|lûleyên gazê]] li ser bajêrê avêtin. Bajar û navçeyên derdorê bi bombeyên artîlerî û [[Kîmya|çekdarên kîmyayî]] hatin êrîşkirin ku êrîşa herî dawîn yê herî wêranker bûye. Di vê bûyerê de, herî kêm 5 hezar kurd hatin kuştin û tê bawerkirin ku 7 hezar kes birîndar an nexweşiyên dem-dirêj jê kişandin. Di êrîşê de, asanên demarî wekê Tabun, Sarin û VX, û her wiha gaza xerdelê jî hatine bikaranîn. Lêkolîneke zanîstî a piralî ya sala 2019an de, piştî zêdetirî sê dehsalan nîşan da ku êrîşên kîmyayî li ser Helebceyê bandorên [[biyolojî]]k, [[Derûnnasî|derûnî]] û civakî ya dem-dirêj li ser kesên şahîd û sax mane dikin. Nivîskarên Mia Söderberg, Fazil Moradi û yên din encam didin: {{Quote|"Bandorên somatîk û psîkososyal ên piştî rûbirûbûnê yên wekî nîşanên nefesê yên CWAyê beşdarên muhtemel ên tenduristiya giştî ya xirab û kalîteya jiyanê di nav kesên sax mane de ne. Em encam didin ku mudaxeleyên piralî hewce ne ku bi tevliheviyên biyopsîkososyal ên li kesên sax mane yên rûbirûbûna SMê re mijûl bibin da ku zirara tenduristiyê ya din di pêşerojê de kêm bikin, û her weha kalîteya jiyana wan a bi tenduristiyê ve girêdayî pêşve bibin."}}Herwiha îdîa hene ku [[jehr]]a siyanûr jî di nav wan çekên kîmyayî de hatiye bikaranîn, lê ew îdîa çend çaran ketiye bin gumanê, ji ber ku siyanûr berhemeke xwezayî ya tabûna nepak e. == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] a7yyohzzt00boxhyrl4dmhv5wnij8wu 2002581 2002580 2026-04-17T10:05:28Z Kurê Acemî 105128 2002581 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | welat = [[Başûrê Kurdistanê]] | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye.<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Tê bawerkirin ku bajar di sala 1650ê {{Bz}} hatiye avakirin .Her çend bermahiyên wargehê nehatin kolandin jî, perçeyên seramîk ên serdema [[Serdema ûrûk|ûrûkê]] yên dawiya hezarsala 4an {{Bz}} hatin dîtin. Ji aliyê rojhilatê telê avahiyek mezin ji kerpîçên heriyê ya 30 metre bi 22 metre û hewşek kevirî ya 11 metre bi 10.5 metre ku dîroka wê vedigere dora sala 2000 {{Bz}} ([[serdema bronzî]]) ji aliyê kolanvanên kurdî ve hate dîtin û wekî perestgeh hate binavkirin. Kolandina qatên jêrîn di dema kolandinên belçîkî de bû sedema ku avahî ji nû ve were dabeşkirin bo avahiyek niştecîbûnê. Bi taybetî, taybetmendiyek ku di destpêkê de wekî gorîgehek dihat fikirîn wekî perestgehek navmalî hate nas kirin ku ji bo wê demê tîpîk e. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran]]ê hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. Saet 11:00ê, di 16ê adara 1988an de, piştî du rojan bombebaran kirina bi artîlerî ji aliyê arteşa Iraqê ve, balafirgehên iraqî [[Gaza rondikbar|lûleyên gazê]] li ser bajêrê avêtin. Bajar û navçeyên derdorê bi bombeyên artîlerî û [[Kîmya|çekdarên kîmyayî]] hatin êrîşkirin ku êrîşa herî dawîn yê herî wêranker bûye. Di vê bûyerê de, herî kêm 5 hezar kurd hatin kuştin û tê bawerkirin ku 7 hezar kes birîndar an nexweşiyên dem-dirêj jê kişandin. Di êrîşê de, asanên demarî wekê Tabun, Sarin û VX, û her wiha gaza xerdelê jî hatine bikaranîn. Lêkolîneke zanîstî a piralî ya sala 2019an de, piştî zêdetirî sê dehsalan nîşan da ku êrîşên kîmyayî li ser Helebceyê bandorên [[biyolojî]]k, [[Derûnnasî|derûnî]] û civakî ya dem-dirêj li ser kesên şahîd û sax mane dikin. Nivîskarên Mia Söderberg, Fazil Moradi û yên din encam didin: {{Quote|"Bandorên somatîk û psîkososyal ên piştî rûbirûbûnê yên wekî nîşanên nefesê yên CWAyê beşdarên muhtemel ên tenduristiya giştî ya xirab û kalîteya jiyanê di nav kesên sax mane de ne. Em encam didin ku mudaxeleyên piralî hewce ne ku bi tevliheviyên biyopsîkososyal ên li kesên sax mane yên rûbirûbûna SMê re mijûl bibin da ku zirara tenduristiyê ya din di pêşerojê de kêm bikin, û her weha kalîteya jiyana wan a bi tenduristiyê ve girêdayî pêşve bibin."}}Herwiha îdîa hene ku [[jehr]]a siyanûr jî di nav wan çekên kîmyayî de hatiye bikaranîn, lê ew îdîa çend çaran ketiye bin gumanê, ji ber ku siyanûr berhemeke xwezayî ya tabûna nepak e. == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] 9amsfr1bj4rvpk8e2dtmpe0asjv8380 2002582 2002581 2026-04-17T10:06:48Z Kurê Acemî 105128 2002582 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | welat = [[Başûrê Kurdistanê]] | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye.<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Tê bawerkirin ku bajar di sala 1650ê {{Bz}} hatiye avakirin .Her çend bermahiyên wargehê nehatin kolandin jî, perçeyên seramîk ên serdema [[Serdema ûrûk|ûrûkê]] yên dawiya hezarsala 4an {{Bz}} hatin dîtin. Ji aliyê rojhilatê telê avahiyek mezin ji kerpîçên heriyê ya 30 metre bi 22 metre û hewşek kevirî ya 11 metre bi 10.5 metre ku dîroka wê vedigere dora sala 2000 {{Bz}} ([[serdema bronzî]]) ji aliyê kolanvanên kurdî ve hate dîtin û wekî perestgeh hate binavkirin. Kolandina qatên jêrîn di dema kolandinên belçîkî de bû sedema ku avahî ji nû ve were dabeşkirin bo avahiyek niştecîbûnê. Bi taybetî, taybetmendiyek ku di destpêkê de wekî gorîgehek dihat fikirîn wekî perestgehek navmalî hate nas kirin ku ji bo wê demê tîpîk e. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran]]ê hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. Saet 11:00ê, di 16ê adara 1988an de, piştî du rojan bombebaran kirina bi artîlerî ji aliyê arteşa Iraqê ve, balafirgehên iraqî [[Gaza rondikbar|lûleyên gazê]] li ser bajêrê avêtin. Bajar û navçeyên derdorê bi bombeyên artîlerî û [[Kîmya|çekdarên kîmyayî]] hatin êrîşkirin ku êrîşa herî dawîn yê herî wêranker bûye. Di vê bûyerê de, herî kêm 5 hezar kurd hatin kuştin û tê bawerkirin ku 7 hezar kes birîndar an nexweşiyên dem-dirêj jê kişandin. Di êrîşê de, asanên demarî wekê Tabun, Sarin û VX, û her wiha gaza xerdelê jî hatine bikaranîn. Lêkolîneke zanîstî a piralî ya sala 2019an de, piştî zêdetirî sê dehsalan nîşan da ku êrîşên kîmyayî li ser Helebceyê bandorên [[biyolojî]]k, [[Derûnnasî|derûnî]] û civakî ya dem-dirêj li ser kesên şahîd û sax mane dikin. Nivîskarên Mia Söderberg, Fazil Moradi û yên din encam didin: {{Quote|"Bandorên somatîk û psîkososyal ên piştî rûbirûbûnê yên wekî nîşanên nefesê yên CWAyê beşdarên muhtemel ên tenduristiya giştî ya xirab û kalîteya jiyanê di nav kesên sax mane de ne. Em encam didin ku mudaxeleyên piralî hewce ne ku bi tevliheviyên biyopsîkososyal ên li kesên sax mane yên rûbirûbûna SMê re mijûl bibin da ku zirara tenduristiyê ya din di pêşerojê de kêm bikin, û her weha kalîteya jiyana wan a bi tenduristiyê ve girêdayî pêşve bibin."}}Herwiha îdîa hene ku [[jehr]]a siyanûr jî di nav wan çekên kîmyayî de hatiye bikaranîn, lê ew îdîa çend çaran ketiye bin gumanê, ji ber ku siyanûr berhemeke xwezayî ya tabûna nepak e. Berî ku şer bi dawî dibe == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] mkk0zcr9u5i57icp8tn9n5kgbwd80w7 2002583 2002582 2026-04-17T10:07:39Z Kurê Acemî 105128 2002583 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | welat = [[Başûrê Kurdistanê]] | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye.<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Tê bawerkirin ku bajar di sala 1650ê {{Bz}} hatiye avakirin .Her çend bermahiyên wargehê nehatin kolandin jî, perçeyên seramîk ên serdema [[Serdema ûrûk|ûrûkê]] yên dawiya hezarsala 4an {{Bz}} hatin dîtin. Ji aliyê rojhilatê telê avahiyek mezin ji kerpîçên heriyê ya 30 metre bi 22 metre û hewşek kevirî ya 11 metre bi 10.5 metre ku dîroka wê vedigere dora sala 2000 {{Bz}} ([[serdema bronzî]]) ji aliyê kolanvanên kurdî ve hate dîtin û wekî perestgeh hate binavkirin. Kolandina qatên jêrîn di dema kolandinên belçîkî de bû sedema ku avahî ji nû ve were dabeşkirin bo avahiyek niştecîbûnê. Bi taybetî, taybetmendiyek ku di destpêkê de wekî gorîgehek dihat fikirîn wekî perestgehek navmalî hate nas kirin ku ji bo wê demê tîpîk e. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran]]ê hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. Saet 11:00ê, di 16ê adara 1988an de, piştî du rojan bombebaran kirina bi artîlerî ji aliyê arteşa Iraqê ve, balafirgehên iraqî [[Gaza rondikbar|lûleyên gazê]] li ser bajêrê avêtin. Bajar û navçeyên derdorê bi bombeyên artîlerî û [[Kîmya|çekdarên kîmyayî]] hatin êrîşkirin ku êrîşa herî dawîn yê herî wêranker bûye. Di vê bûyerê de, herî kêm 5 hezar kurd hatin kuştin û tê bawerkirin ku 7 hezar kes birîndar an nexweşiyên dem-dirêj jê kişandin. Di êrîşê de, asanên demarî wekê Tabun, Sarin û VX, û her wiha gaza xerdelê jî hatine bikaranîn. Lêkolîneke zanîstî a piralî ya sala 2019an de, piştî zêdetirî sê dehsalan nîşan da ku êrîşên kîmyayî li ser Helebceyê bandorên [[biyolojî]]k, [[Derûnnasî|derûnî]] û civakî ya dem-dirêj li ser kesên şahîd û sax mane dikin. Nivîskarên Mia Söderberg, Fazil Moradi û yên din encam didin: {{Quote|"Bandorên somatîk û psîkososyal ên piştî rûbirûbûnê yên wekî nîşanên nefesê yên CWAyê beşdarên muhtemel ên tenduristiya giştî ya xirab û kalîteya jiyanê di nav kesên sax mane de ne. Em encam didin ku mudaxeleyên piralî hewce ne ku bi tevliheviyên biyopsîkososyal ên li kesên sax mane yên rûbirûbûna SMê re mijûl bibin da ku zirara tenduristiyê ya din di pêşerojê de kêm bikin, û her weha kalîteya jiyana wan a bi tenduristiyê ve girêdayî pêşve bibin."}}Herwiha îdîa hene ku [[jehr]]a siyanûr jî di nav wan çekên kîmyayî de hatiye bikaranîn, lê ew îdîa çend çaran ketiye bin gumanê, ji ber ku siyanûr berhemeke xwezayî ya tabûna nepak e. Berî ku şer bi dawî dibe hêzên dagirker ên Iraqê ketina Helebceyê û bajar bi tevahî wêrankirin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] e6wdv968yylrpsba4p2yovjha9gwzoh 2002584 2002583 2026-04-17T10:08:06Z Kurê Acemî 105128 2002584 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | welat = [[Başûrê Kurdistanê]] | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye.<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Tê bawerkirin ku bajar di sala 1650ê {{Bz}} hatiye avakirin .Her çend bermahiyên wargehê nehatin kolandin jî, perçeyên seramîk ên serdema [[Serdema ûrûk|ûrûkê]] yên dawiya hezarsala 4an {{Bz}} hatin dîtin. Ji aliyê rojhilatê telê avahiyek mezin ji kerpîçên heriyê ya 30 metre bi 22 metre û hewşek kevirî ya 11 metre bi 10.5 metre ku dîroka wê vedigere dora sala 2000 {{Bz}} ([[serdema bronzî]]) ji aliyê kolanvanên kurdî ve hate dîtin û wekî perestgeh hate binavkirin. Kolandina qatên jêrîn di dema kolandinên belçîkî de bû sedema ku avahî ji nû ve were dabeşkirin bo avahiyek niştecîbûnê. Bi taybetî, taybetmendiyek ku di destpêkê de wekî gorîgehek dihat fikirîn wekî perestgehek navmalî hate nas kirin ku ji bo wê demê tîpîk e. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran]]ê hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. Saet 11:00ê, di 16ê adara 1988an de, piştî du rojan bombebaran kirina bi artîlerî ji aliyê arteşa Iraqê ve, balafirgehên iraqî [[Gaza rondikbar|lûleyên gazê]] li ser bajêrê avêtin. Bajar û navçeyên derdorê bi bombeyên artîlerî û [[Kîmya|çekdarên kîmyayî]] hatin êrîşkirin ku êrîşa herî dawîn yê herî wêranker bûye. Di vê bûyerê de, herî kêm 5 hezar kurd hatin kuştin û tê bawerkirin ku 7 hezar kes birîndar an nexweşiyên dem-dirêj jê kişandin. Di êrîşê de, asanên demarî wekê Tabun, Sarin û VX, û her wiha gaza xerdelê jî hatine bikaranîn. Lêkolîneke zanîstî a piralî ya sala 2019an de, piştî zêdetirî sê dehsalan nîşan da ku êrîşên kîmyayî li ser Helebceyê bandorên [[biyolojî]]k, [[Derûnnasî|derûnî]] û civakî ya dem-dirêj li ser kesên şahîd û sax mane dikin. Nivîskarên Mia Söderberg, Fazil Moradi û yên din encam didin: {{Quote|"Bandorên somatîk û psîkososyal ên piştî rûbirûbûnê yên wekî nîşanên nefesê yên CWAyê beşdarên muhtemel ên tenduristiya giştî ya xirab û kalîteya jiyanê di nav kesên sax mane de ne. Em encam didin ku mudaxeleyên piralî hewce ne ku bi tevliheviyên biyopsîkososyal ên li kesên sax mane yên rûbirûbûna SMê re mijûl bibin da ku zirara tenduristiyê ya din di pêşerojê de kêm bikin, û her weha kalîteya jiyana wan a bi tenduristiyê ve girêdayî pêşve bibin."}}Herwiha îdîa hene ku [[jehr]]a siyanûr jî di nav wan çekên kîmyayî de hatiye bikaranîn, lê ew îdîa çend çaran ketiye bin gumanê, ji ber ku siyanûr berhemeke xwezayî ya tabûna nepak e. Berî ku şer bi dawî dibe hêzên dagirker ên Iraqê ketina Helebceyê û bajar bi tevahî wêrankirin. Di adara 2010ê de, == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] ov2ujnq2sqx8k5xoneu82xlgeup3m6p 2002585 2002584 2026-04-17T10:09:24Z Kurê Acemî 105128 2002585 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | welat = [[Başûrê Kurdistanê]] | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye.<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Tê bawerkirin ku bajar di sala 1650ê {{Bz}} hatiye avakirin .Her çend bermahiyên wargehê nehatin kolandin jî, perçeyên seramîk ên serdema [[Serdema ûrûk|ûrûkê]] yên dawiya hezarsala 4an {{Bz}} hatin dîtin. Ji aliyê rojhilatê telê avahiyek mezin ji kerpîçên heriyê ya 30 metre bi 22 metre û hewşek kevirî ya 11 metre bi 10.5 metre ku dîroka wê vedigere dora sala 2000 {{Bz}} ([[serdema bronzî]]) ji aliyê kolanvanên kurdî ve hate dîtin û wekî perestgeh hate binavkirin. Kolandina qatên jêrîn di dema kolandinên belçîkî de bû sedema ku avahî ji nû ve were dabeşkirin bo avahiyek niştecîbûnê. Bi taybetî, taybetmendiyek ku di destpêkê de wekî gorîgehek dihat fikirîn wekî perestgehek navmalî hate nas kirin ku ji bo wê demê tîpîk e. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran]]ê hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. Saet 11:00ê, di 16ê adara 1988an de, piştî du rojan bombebaran kirina bi artîlerî ji aliyê arteşa Iraqê ve, balafirgehên iraqî [[Gaza rondikbar|lûleyên gazê]] li ser bajêrê avêtin. Bajar û navçeyên derdorê bi bombeyên artîlerî û [[Kîmya|çekdarên kîmyayî]] hatin êrîşkirin ku êrîşa herî dawîn yê herî wêranker bûye. Di vê bûyerê de, herî kêm 5 hezar kurd hatin kuştin û tê bawerkirin ku 7 hezar kes birîndar an nexweşiyên dem-dirêj jê kişandin. Di êrîşê de, asanên demarî wekê Tabun, Sarin û VX, û her wiha gaza xerdelê jî hatine bikaranîn. Lêkolîneke zanîstî a piralî ya sala 2019an de, piştî zêdetirî sê dehsalan nîşan da ku êrîşên kîmyayî li ser Helebceyê bandorên [[biyolojî]]k, [[Derûnnasî|derûnî]] û civakî ya dem-dirêj li ser kesên şahîd û sax mane dikin. Nivîskarên Mia Söderberg, Fazil Moradi û yên din encam didin: {{Quote|"Bandorên somatîk û psîkososyal ên piştî rûbirûbûnê yên wekî nîşanên nefesê yên CWAyê beşdarên muhtemel ên tenduristiya giştî ya xirab û kalîteya jiyanê di nav kesên sax mane de ne. Em encam didin ku mudaxeleyên piralî hewce ne ku bi tevliheviyên biyopsîkososyal ên li kesên sax mane yên rûbirûbûna SMê re mijûl bibin da ku zirara tenduristiyê ya din di pêşerojê de kêm bikin, û her weha kalîteya jiyana wan a bi tenduristiyê ve girêdayî pêşve bibin."}}Herwiha îdîa hene ku [[jehr]]a siyanûr jî di nav wan çekên kîmyayî de hatiye bikaranîn, lê ew îdîa çend çaran ketiye bin gumanê, ji ber ku siyanûr berhemeke xwezayî ya tabûna nepak e. Berî ku şer bi dawî dibe hêzên dagirker ên Iraqê ketina Helebceyê û bajar bi tevahî wêrankirin. Di adara 2010ê de, Dadgeha Bilind a Iraqê komkujiya Helebceyê bi fermî nas dikir; ev biryar ji aliyê Hikûmeta Herêma Kurdistanê ve hatiye pêşwazîkirin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] 3a57r1qqc7fvb36anck3vix3xco1bqz 2002586 2002585 2026-04-17T10:10:00Z Kurê Acemî 105128 2002586 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | welat = [[Başûrê Kurdistanê]] | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye.<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref> Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Tê bawerkirin ku bajar di sala 1650ê {{Bz}} hatiye avakirin .Her çend bermahiyên wargehê nehatin kolandin jî, perçeyên seramîk ên serdema [[Serdema ûrûk|ûrûkê]] yên dawiya hezarsala 4an {{Bz}} hatin dîtin. Ji aliyê rojhilatê telê avahiyek mezin ji kerpîçên heriyê ya 30 metre bi 22 metre û hewşek kevirî ya 11 metre bi 10.5 metre ku dîroka wê vedigere dora sala 2000 {{Bz}} ([[serdema bronzî]]) ji aliyê kolanvanên kurdî ve hate dîtin û wekî perestgeh hate binavkirin. Kolandina qatên jêrîn di dema kolandinên belçîkî de bû sedema ku avahî ji nû ve were dabeşkirin bo avahiyek niştecîbûnê. Bi taybetî, taybetmendiyek ku di destpêkê de wekî gorîgehek dihat fikirîn wekî perestgehek navmalî hate nas kirin ku ji bo wê demê tîpîk e. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran]]ê hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. Saet 11:00ê, di 16ê adara 1988an de, piştî du rojan bombebaran kirina bi artîlerî ji aliyê arteşa Iraqê ve, balafirgehên iraqî [[Gaza rondikbar|lûleyên gazê]] li ser bajêrê avêtin. Bajar û navçeyên derdorê bi bombeyên artîlerî û [[Kîmya|çekdarên kîmyayî]] hatin êrîşkirin ku êrîşa herî dawîn yê herî wêranker bûye. Di vê bûyerê de, herî kêm 5 hezar kurd hatin kuştin û tê bawerkirin ku 7 hezar kes birîndar an nexweşiyên dem-dirêj jê kişandin. Di êrîşê de, asanên demarî wekê Tabun, Sarin û VX, û her wiha gaza xerdelê jî hatine bikaranîn. Lêkolîneke zanîstî a piralî ya sala 2019an de, piştî zêdetirî sê dehsalan nîşan da ku êrîşên kîmyayî li ser Helebceyê bandorên [[biyolojî]]k, [[Derûnnasî|derûnî]] û civakî ya dem-dirêj li ser kesên şahîd û sax mane dikin. Nivîskarên Mia Söderberg, Fazil Moradi û yên din encam didin: {{Quote|"Bandorên somatîk û psîkososyal ên piştî rûbirûbûnê yên wekî nîşanên nefesê yên CWAyê beşdarên muhtemel ên tenduristiya giştî ya xirab û kalîteya jiyanê di nav kesên sax mane de ne. Em encam didin ku mudaxeleyên piralî hewce ne ku bi tevliheviyên biyopsîkososyal ên li kesên sax mane yên rûbirûbûna SMê re mijûl bibin da ku zirara tenduristiyê ya din di pêşerojê de kêm bikin, û her weha kalîteya jiyana wan a bi tenduristiyê ve girêdayî pêşve bibin."}}Herwiha îdîa hene ku [[jehr]]a siyanûr jî di nav wan çekên kîmyayî de hatiye bikaranîn, lê ew îdîa çend çaran ketiye bin gumanê, ji ber ku siyanûr berhemeke xwezayî ya tabûna nepak e. Berî ku şer bi dawî dibe hêzên dagirker ên Iraqê ketina Helebceyê û bajar bi tevahî wêrankirin. Di adara 2010ê de, Dadgeha Bilind a Iraqê komkujiya Helebceyê bi fermî nas dikir; ev biryar ji aliyê Hikûmeta Herêma Kurdistanê ve hatiye pêşwazîkirin. === Xweseriya Kurdistanê === == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] swxedtago1xkyh6vzgth9mzv5zj0w6d 2002587 2002586 2026-04-17T10:11:24Z Kurê Acemî 105128 2002587 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | welat = [[Başûrê Kurdistanê]] | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye. Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Tê bawerkirin ku bajar di sala 1650ê {{Bz}} hatiye avakirin .Her çend bermahiyên wargehê nehatin kolandin jî, perçeyên seramîk ên serdema [[Serdema ûrûk|ûrûkê]] yên dawiya hezarsala 4an {{Bz}} hatin dîtin. Ji aliyê rojhilatê telê avahiyek mezin ji kerpîçên heriyê ya 30 metre bi 22 metre û hewşek kevirî ya 11 metre bi 10.5 metre ku dîroka wê vedigere dora sala 2000 {{Bz}} ([[serdema bronzî]]) ji aliyê kolanvanên kurdî ve hate dîtin û wekî perestgeh hate binavkirin. Kolandina qatên jêrîn di dema kolandinên belçîkî de bû sedema ku avahî ji nû ve were dabeşkirin bo avahiyek niştecîbûnê. Bi taybetî, taybetmendiyek ku di destpêkê de wekî gorîgehek dihat fikirîn wekî perestgehek navmalî hate nas kirin ku ji bo wê demê tîpîk e. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran]]ê hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. Saet 11:00ê, di 16ê adara 1988an de, piştî du rojan bombebaran kirina bi artîlerî ji aliyê arteşa Iraqê ve, balafirgehên iraqî [[Gaza rondikbar|lûleyên gazê]] li ser bajêrê avêtin. Bajar û navçeyên derdorê bi bombeyên artîlerî û [[Kîmya|çekdarên kîmyayî]] hatin êrîşkirin ku êrîşa herî dawîn yê herî wêranker bûye. Di vê bûyerê de, herî kêm 5 hezar kurd hatin kuştin û tê bawerkirin ku 7 hezar kes birîndar an nexweşiyên dem-dirêj jê kişandin. Di êrîşê de, asanên demarî wekê Tabun, Sarin û VX, û her wiha gaza xerdelê jî hatine bikaranîn. Lêkolîneke zanîstî a piralî ya sala 2019an de, piştî zêdetirî sê dehsalan nîşan da ku êrîşên kîmyayî li ser Helebceyê bandorên [[biyolojî]]k, [[Derûnnasî|derûnî]] û civakî ya dem-dirêj li ser kesên şahîd û sax mane dikin. Nivîskarên Mia Söderberg, Fazil Moradi û yên din encam didin: {{Quote|"Bandorên somatîk û psîkososyal ên piştî rûbirûbûnê yên wekî nîşanên nefesê yên CWAyê beşdarên muhtemel ên tenduristiya giştî ya xirab û kalîteya jiyanê di nav kesên sax mane de ne. Em encam didin ku mudaxeleyên piralî hewce ne ku bi tevliheviyên biyopsîkososyal ên li kesên sax mane yên rûbirûbûna SMê re mijûl bibin da ku zirara tenduristiyê ya din di pêşerojê de kêm bikin, û her weha kalîteya jiyana wan a bi tenduristiyê ve girêdayî pêşve bibin."}}Herwiha îdîa hene ku [[jehr]]a siyanûr jî di nav wan çekên kîmyayî de hatiye bikaranîn, lê ew îdîa çend çaran ketiye bin gumanê, ji ber ku siyanûr berhemeke xwezayî ya tabûna nepak e. Berî ku şer bi dawî dibe hêzên dagirker ên Iraqê ketina Helebceyê û bajar bi tevahî wêrankirin. Di adara 2010ê de, Dadgeha Bilind a Iraqê komkujiya Helebceyê bi fermî nas dikir; ev biryar ji aliyê Hikûmeta Herêma Kurdistanê ve hatiye pêşwazîkirin. === Xweseriya Kurdistanê === == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] m1e5finam2kvovfnr3lys73vnf3oz79 2002588 2002587 2026-04-17T10:13:53Z Kurê Acemî 105128 2002588 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | welat = [[Başûrê Kurdistanê]] | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye. Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Tê bawerkirin ku bajar di sala 1650ê {{Bz}} hatiye avakirin. Her çend bermahiyên wargehê nehatin kolandin jî, perçeyên seramîk ên serdema [[Serdema ûrûk|ûrûkê]] yên dawiya hezarsala 4an {{Bz}} hatin dîtin. Ji aliyê rojhilatê telê avahiyek mezin ji kerpîçên heriyê ya 30 metre bi 22 metre û hewşek kevirî ya 11 metre bi 10.5 metre ku dîroka wê vedigere dora sala 2000 {{Bz}} ([[serdema bronzî]]) ji aliyê kolanvanên kurdî ve hate dîtin û wekî perestgeh hate binavkirin. Kolandina qatên jêrîn di dema kolandinên belçîkî de bû sedema ku avahî ji nû ve were dabeşkirin bo avahiyek niştecîbûnê. Bi taybetî, taybetmendiyek ku di destpêkê de wekî gorîgehek dihat fikirîn wekî perestgehek navmalî hate nas kirin ku ji bo wê demê tîpîk e. Ji sedsala 13 heta 19an, warê Helebceyê di bin gelek desthildariyên mîrektiyên kurd bû; wekê [[Mîrektiya Erdelan|Erdalan]], [[Mîrektiya Soran|Soran]] û [[Mîrektiya Baban|Baban]]. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran]]ê hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. Saet 11:00ê, di 16ê adara 1988an de, piştî du rojan bombebaran kirina bi artîlerî ji aliyê arteşa Iraqê ve, balafirgehên iraqî [[Gaza rondikbar|lûleyên gazê]] li ser bajêrê avêtin. Bajar û navçeyên derdorê bi bombeyên artîlerî û [[Kîmya|çekdarên kîmyayî]] hatin êrîşkirin ku êrîşa herî dawîn yê herî wêranker bûye. Di vê bûyerê de, herî kêm 5 hezar kurd hatin kuştin û tê bawerkirin ku 7 hezar kes birîndar an nexweşiyên dem-dirêj jê kişandin. Di êrîşê de, asanên demarî wekê Tabun, Sarin û VX, û her wiha gaza xerdelê jî hatine bikaranîn. Lêkolîneke zanîstî a piralî ya sala 2019an de, piştî zêdetirî sê dehsalan nîşan da ku êrîşên kîmyayî li ser Helebceyê bandorên [[biyolojî]]k, [[Derûnnasî|derûnî]] û civakî ya dem-dirêj li ser kesên şahîd û sax mane dikin. Nivîskarên Mia Söderberg, Fazil Moradi û yên din encam didin: {{Quote|"Bandorên somatîk û psîkososyal ên piştî rûbirûbûnê yên wekî nîşanên nefesê yên CWAyê beşdarên muhtemel ên tenduristiya giştî ya xirab û kalîteya jiyanê di nav kesên sax mane de ne. Em encam didin ku mudaxeleyên piralî hewce ne ku bi tevliheviyên biyopsîkososyal ên li kesên sax mane yên rûbirûbûna SMê re mijûl bibin da ku zirara tenduristiyê ya din di pêşerojê de kêm bikin, û her weha kalîteya jiyana wan a bi tenduristiyê ve girêdayî pêşve bibin."}}Herwiha îdîa hene ku [[jehr]]a siyanûr jî di nav wan çekên kîmyayî de hatiye bikaranîn, lê ew îdîa çend çaran ketiye bin gumanê, ji ber ku siyanûr berhemeke xwezayî ya tabûna nepak e. Berî ku şer bi dawî dibe hêzên dagirker ên Iraqê ketina Helebceyê û bajar bi tevahî wêrankirin. Di adara 2010ê de, Dadgeha Bilind a Iraqê komkujiya Helebceyê bi fermî nas dikir; ev biryar ji aliyê Hikûmeta Herêma Kurdistanê ve hatiye pêşwazîkirin. === Xweseriya Kurdistanê === == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] tev23gxuqyfp572gxojazswszuhxnli 2002610 2002588 2026-04-17T11:17:11Z Kurê Acemî 105128 2002610 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | welat = [[Başûrê Kurdistanê]] | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye. Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Tê bawerkirin ku bajar di sala 1650ê {{Bz}} hatiye avakirin. Her çend bermahiyên wargehê nehatin kolandin jî, perçeyên seramîk ên serdema [[Serdema ûrûk|ûrûkê]] yên dawiya hezarsala 4an {{Bz}} hatin dîtin. Ji aliyê rojhilatê telê avahiyek mezin ji kerpîçên heriyê ya 30 metre bi 22 metre û hewşek kevirî ya 11 metre bi 10.5 metre ku dîroka wê vedigere dora sala 2000 {{Bz}} ([[serdema bronzî]]) ji aliyê kolanvanên kurdî ve hate dîtin û wekî perestgeh hate binavkirin. Kolandina qatên jêrîn di dema kolandinên belçîkî de bû sedema ku avahî ji nû ve were dabeşkirin bo avahiyek niştecîbûnê. Bi taybetî, taybetmendiyek ku di destpêkê de wekî gorîgehek dihat fikirîn wekî perestgehek navmalî hate nas kirin ku ji bo wê demê tîpîk e. Ji sedsala 13 heta 19an, warê Helebceyê di bin gelek desthildariyên mîrektiyên kurd bû; wekê [[Mîrektiya Erdelan|Erdalan]], [[Mîrektiya Soran|Soran]] û [[Mîrektiya Baban|Baban]]. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran]]ê hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. Saet 11:00ê, di 16ê adara 1988an de, piştî du rojan bombebaran kirina bi artîlerî ji aliyê arteşa Iraqê ve, balafirgehên iraqî [[Gaza rondikbar|lûleyên gazê]] li ser bajêrê avêtin. Bajar û navçeyên derdorê bi bombeyên artîlerî û [[Kîmya|çekdarên kîmyayî]] hatin êrîşkirin ku êrîşa herî dawîn yê herî wêranker bûye. Di vê bûyerê de, herî kêm 5 hezar kurd hatin kuştin û tê bawerkirin ku 7 hezar kes birîndar an nexweşiyên dem-dirêj jê kişandin. Di êrîşê de, asanên demarî wekê Tabun, Sarin û VX, û her wiha gaza xerdelê jî hatine bikaranîn. Lêkolîneke zanîstî a piralî ya sala 2019an de, piştî zêdetirî sê dehsalan nîşan da ku êrîşên kîmyayî li ser Helebceyê bandorên [[biyolojî]]k, [[Derûnnasî|derûnî]] û civakî ya dem-dirêj li ser kesên şahîd û sax mane dikin. Nivîskarên Mia Söderberg, Fazil Moradi û yên din encam didin: {{Quote|"Bandorên somatîk û psîkososyal ên piştî rûbirûbûnê yên wekî nîşanên nefesê yên CWAyê beşdarên muhtemel ên tenduristiya giştî ya xirab û kalîteya jiyanê di nav kesên sax mane de ne. Em encam didin ku mudaxeleyên piralî hewce ne ku bi tevliheviyên biyopsîkososyal ên li kesên sax mane yên rûbirûbûna SMê re mijûl bibin da ku zirara tenduristiyê ya din di pêşerojê de kêm bikin, û her weha kalîteya jiyana wan a bi tenduristiyê ve girêdayî pêşve bibin."}}Herwiha îdîa hene ku [[jehr]]a siyanûr jî di nav wan çekên kîmyayî de hatiye bikaranîn, lê ew îdîa çend çaran ketiye bin gumanê, ji ber ku siyanûr berhemeke xwezayî ya tabûna nepak e. Berî ku şer bi dawî dibe hêzên dagirker ên Iraqê ketina Helebceyê û bajar bi tevahî wêrankirin. Di adara 2010ê de, Dadgeha Bilind a Iraqê komkujiya Helebceyê bi fermî nas dikir; ev biryar ji aliyê Hikûmeta Herêma Kurdistanê ve hatiye pêşwazîkirin. === Xweseriya Kurdistanê === Li çiyayên rojavayê Helebceyê == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] 7ylo98uvsgghmddojci4n5pqdanqloq 2002611 2002610 2026-04-17T11:18:43Z Kurê Acemî 105128 2002611 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | welat = [[Başûrê Kurdistanê]] | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye. Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Tê bawerkirin ku bajar di sala 1650ê {{Bz}} hatiye avakirin. Her çend bermahiyên wargehê nehatin kolandin jî, perçeyên seramîk ên serdema [[Serdema ûrûk|ûrûkê]] yên dawiya hezarsala 4an {{Bz}} hatin dîtin. Ji aliyê rojhilatê telê avahiyek mezin ji kerpîçên heriyê ya 30 metre bi 22 metre û hewşek kevirî ya 11 metre bi 10.5 metre ku dîroka wê vedigere dora sala 2000 {{Bz}} ([[serdema bronzî]]) ji aliyê kolanvanên kurdî ve hate dîtin û wekî perestgeh hate binavkirin. Kolandina qatên jêrîn di dema kolandinên belçîkî de bû sedema ku avahî ji nû ve were dabeşkirin bo avahiyek niştecîbûnê. Bi taybetî, taybetmendiyek ku di destpêkê de wekî gorîgehek dihat fikirîn wekî perestgehek navmalî hate nas kirin ku ji bo wê demê tîpîk e. Ji sedsala 13 heta 19an, warê Helebceyê di bin gelek desthildariyên mîrektiyên kurd bû; wekê [[Mîrektiya Erdelan|Erdalan]], [[Mîrektiya Soran|Soran]] û [[Mîrektiya Baban|Baban]]. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran]]ê hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. Saet 11:00ê, di 16ê adara 1988an de, piştî du rojan bombebaran kirina bi artîlerî ji aliyê arteşa Iraqê ve, balafirgehên iraqî [[Gaza rondikbar|lûleyên gazê]] li ser bajêrê avêtin. Bajar û navçeyên derdorê bi bombeyên artîlerî û [[Kîmya|çekdarên kîmyayî]] hatin êrîşkirin ku êrîşa herî dawîn yê herî wêranker bûye. Di vê bûyerê de, herî kêm 5 hezar kurd hatin kuştin û tê bawerkirin ku 7 hezar kes birîndar an nexweşiyên dem-dirêj jê kişandin. Di êrîşê de, asanên demarî wekê Tabun, Sarin û VX, û her wiha gaza xerdelê jî hatine bikaranîn. Lêkolîneke zanîstî a piralî ya sala 2019an de, piştî zêdetirî sê dehsalan nîşan da ku êrîşên kîmyayî li ser Helebceyê bandorên [[biyolojî]]k, [[Derûnnasî|derûnî]] û civakî ya dem-dirêj li ser kesên şahîd û sax mane dikin. Nivîskarên Mia Söderberg, Fazil Moradi û yên din encam didin: {{Quote|"Bandorên somatîk û psîkososyal ên piştî rûbirûbûnê yên wekî nîşanên nefesê yên CWAyê beşdarên muhtemel ên tenduristiya giştî ya xirab û kalîteya jiyanê di nav kesên sax mane de ne. Em encam didin ku mudaxeleyên piralî hewce ne ku bi tevliheviyên biyopsîkososyal ên li kesên sax mane yên rûbirûbûna SMê re mijûl bibin da ku zirara tenduristiyê ya din di pêşerojê de kêm bikin, û her weha kalîteya jiyana wan a bi tenduristiyê ve girêdayî pêşve bibin."}}Herwiha îdîa hene ku [[jehr]]a siyanûr jî di nav wan çekên kîmyayî de hatiye bikaranîn, lê ew îdîa çend çaran ketiye bin gumanê, ji ber ku siyanûr berhemeke xwezayî ya tabûna nepak e. Berî ku şer bi dawî dibe hêzên dagirker ên Iraqê ketina Helebceyê û bajar bi tevahî wêrankirin. Di adara 2010ê de, Dadgeha Bilind a Iraqê komkujiya Helebceyê bi fermî nas dikir; ev biryar ji aliyê Hikûmeta Herêma Kurdistanê ve hatiye pêşwazîkirin. === Xweseriya Kurdistanê === Li çiyayên rojavayê Helebceyê komê îslamî a çekdar ya [[Ensarulîslam]] di navbera salên 2000 û 2003an de herêmekê biçûk derdora [[Biyare|Biyareyê]] dagir kirin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] 7sjg8z6v392y55t92p4oj3zpzhynxfc 2002612 2002611 2026-04-17T11:20:11Z Kurê Acemî 105128 2002612 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | welat = [[Başûrê Kurdistanê]] | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye. Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Tê bawerkirin ku bajar di sala 1650ê {{Bz}} hatiye avakirin. Her çend bermahiyên wargehê nehatin kolandin jî, perçeyên seramîk ên serdema [[Serdema ûrûk|ûrûkê]] yên dawiya hezarsala 4an {{Bz}} hatin dîtin. Ji aliyê rojhilatê telê avahiyek mezin ji kerpîçên heriyê ya 30 metre bi 22 metre û hewşek kevirî ya 11 metre bi 10.5 metre ku dîroka wê vedigere dora sala 2000 {{Bz}} ([[serdema bronzî]]) ji aliyê kolanvanên kurdî ve hate dîtin û wekî perestgeh hate binavkirin. Kolandina qatên jêrîn di dema kolandinên belçîkî de bû sedema ku avahî ji nû ve were dabeşkirin bo avahiyek niştecîbûnê. Bi taybetî, taybetmendiyek ku di destpêkê de wekî gorîgehek dihat fikirîn wekî perestgehek navmalî hate nas kirin ku ji bo wê demê tîpîk e. Ji sedsala 13 heta 19an, warê Helebceyê di bin gelek desthildariyên mîrektiyên kurd bû; wekê [[Mîrektiya Erdelan|Erdalan]], [[Mîrektiya Soran|Soran]] û [[Mîrektiya Baban|Baban]]. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran]]ê hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. Saet 11:00ê, di 16ê adara 1988an de, piştî du rojan bombebaran kirina bi artîlerî ji aliyê arteşa Iraqê ve, balafirgehên iraqî [[Gaza rondikbar|lûleyên gazê]] li ser bajêrê avêtin. Bajar û navçeyên derdorê bi bombeyên artîlerî û [[Kîmya|çekdarên kîmyayî]] hatin êrîşkirin ku êrîşa herî dawîn yê herî wêranker bûye. Di vê bûyerê de, herî kêm 5 hezar kurd hatin kuştin û tê bawerkirin ku 7 hezar kes birîndar an nexweşiyên dem-dirêj jê kişandin. Di êrîşê de, asanên demarî wekê Tabun, Sarin û VX, û her wiha gaza xerdelê jî hatine bikaranîn. Lêkolîneke zanîstî a piralî ya sala 2019an de, piştî zêdetirî sê dehsalan nîşan da ku êrîşên kîmyayî li ser Helebceyê bandorên [[biyolojî]]k, [[Derûnnasî|derûnî]] û civakî ya dem-dirêj li ser kesên şahîd û sax mane dikin. Nivîskarên Mia Söderberg, Fazil Moradi û yên din encam didin: {{Quote|"Bandorên somatîk û psîkososyal ên piştî rûbirûbûnê yên wekî nîşanên nefesê yên CWAyê beşdarên muhtemel ên tenduristiya giştî ya xirab û kalîteya jiyanê di nav kesên sax mane de ne. Em encam didin ku mudaxeleyên piralî hewce ne ku bi tevliheviyên biyopsîkososyal ên li kesên sax mane yên rûbirûbûna SMê re mijûl bibin da ku zirara tenduristiyê ya din di pêşerojê de kêm bikin, û her weha kalîteya jiyana wan a bi tenduristiyê ve girêdayî pêşve bibin."}}Herwiha îdîa hene ku [[jehr]]a siyanûr jî di nav wan çekên kîmyayî de hatiye bikaranîn, lê ew îdîa çend çaran ketiye bin gumanê, ji ber ku siyanûr berhemeke xwezayî ya tabûna nepak e. Berî ku şer bi dawî dibe hêzên dagirker ên Iraqê ketina Helebceyê û bajar bi tevahî wêrankirin. Di adara 2010ê de, Dadgeha Bilind a Iraqê komkujiya Helebceyê bi fermî nas dikir; ev biryar ji aliyê Hikûmeta Herêma Kurdistanê ve hatiye pêşwazîkirin. === Xweseriya Kurdistanê === Li çiyayên rojavayê Helebceyê komê îslamî a çekdar ya [[Ensarulîslam]] di navbera salên 2000 û 2003an de herêmekê biçûk derdora [[Biyare|Biyareyê]] dagir kirin ku Biyare bû paytexta [[Mîrnişîna Îslamî ya Kurdistanê]]. == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] 7hvvckw7xf2rn6nzh02c67qvlat1v1i 2002613 2002612 2026-04-17T11:21:26Z Kurê Acemî 105128 2002613 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | welat = [[Başûrê Kurdistanê]] | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye. Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Tê bawerkirin ku bajar di sala 1650ê {{Bz}} hatiye avakirin. Her çend bermahiyên wargehê nehatin kolandin jî, perçeyên seramîk ên serdema [[Serdema ûrûk|ûrûkê]] yên dawiya hezarsala 4an {{Bz}} hatin dîtin. Ji aliyê rojhilatê telê avahiyek mezin ji kerpîçên heriyê ya 30 metre bi 22 metre û hewşek kevirî ya 11 metre bi 10.5 metre ku dîroka wê vedigere dora sala 2000 {{Bz}} ([[serdema bronzî]]) ji aliyê kolanvanên kurdî ve hate dîtin û wekî perestgeh hate binavkirin. Kolandina qatên jêrîn di dema kolandinên belçîkî de bû sedema ku avahî ji nû ve were dabeşkirin bo avahiyek niştecîbûnê. Bi taybetî, taybetmendiyek ku di destpêkê de wekî gorîgehek dihat fikirîn wekî perestgehek navmalî hate nas kirin ku ji bo wê demê tîpîk e. Ji sedsala 13 heta 19an, warê Helebceyê di bin gelek desthildariyên mîrektiyên kurd bû; wekê [[Mîrektiya Erdelan|Erdalan]], [[Mîrektiya Soran|Soran]] û [[Mîrektiya Baban|Baban]]. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran]]ê hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. Saet 11:00ê, di 16ê adara 1988an de, piştî du rojan bombebaran kirina bi artîlerî ji aliyê arteşa Iraqê ve, balafirgehên iraqî [[Gaza rondikbar|lûleyên gazê]] li ser bajêrê avêtin. Bajar û navçeyên derdorê bi bombeyên artîlerî û [[Kîmya|çekdarên kîmyayî]] hatin êrîşkirin ku êrîşa herî dawîn yê herî wêranker bûye. Di vê bûyerê de, herî kêm 5 hezar kurd hatin kuştin û tê bawerkirin ku 7 hezar kes birîndar an nexweşiyên dem-dirêj jê kişandin. Di êrîşê de, asanên demarî wekê Tabun, Sarin û VX, û her wiha gaza xerdelê jî hatine bikaranîn. Lêkolîneke zanîstî a piralî ya sala 2019an de, piştî zêdetirî sê dehsalan nîşan da ku êrîşên kîmyayî li ser Helebceyê bandorên [[biyolojî]]k, [[Derûnnasî|derûnî]] û civakî ya dem-dirêj li ser kesên şahîd û sax mane dikin. Nivîskarên Mia Söderberg, Fazil Moradi û yên din encam didin: {{Quote|"Bandorên somatîk û psîkososyal ên piştî rûbirûbûnê yên wekî nîşanên nefesê yên CWAyê beşdarên muhtemel ên tenduristiya giştî ya xirab û kalîteya jiyanê di nav kesên sax mane de ne. Em encam didin ku mudaxeleyên piralî hewce ne ku bi tevliheviyên biyopsîkososyal ên li kesên sax mane yên rûbirûbûna SMê re mijûl bibin da ku zirara tenduristiyê ya din di pêşerojê de kêm bikin, û her weha kalîteya jiyana wan a bi tenduristiyê ve girêdayî pêşve bibin."}}Herwiha îdîa hene ku [[jehr]]a siyanûr jî di nav wan çekên kîmyayî de hatiye bikaranîn, lê ew îdîa çend çaran ketiye bin gumanê, ji ber ku siyanûr berhemeke xwezayî ya tabûna nepak e. Berî ku şer bi dawî dibe hêzên dagirker ên Iraqê ketina Helebceyê û bajar bi tevahî wêrankirin. Di adara 2010ê de, Dadgeha Bilind a Iraqê komkujiya Helebceyê bi fermî nas dikir; ev biryar ji aliyê Hikûmeta Herêma Kurdistanê ve hatiye pêşwazîkirin. === Xweseriya Kurdistanê === Li herêma Helebceyê komê îslamî a çekdar ya [[Ensarulîslam]] di navbera salên 1994 û 2003an de herêmekê biçûk derdora wê û bajarê [[Biyare|Biyareyê]] dagir kirin ku Biyare jî bû paytexta [[Mîrnişîna Îslamî ya Kurdistanê]]. == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] jzf9ut8rmierwfikm31d1ltjndgvx21 2002619 2002613 2026-04-17T11:32:21Z Balyozbot 42414 [[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (Lînk paqij kir, --Valahiyên nehewce.) 2002619 wikitext text/x-wiki {{Xebat|şirove=Gotar têne tê paqij û li gorî standardên wîkîpediyayê kirin.}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nexşeya_reptiyeyê = Başûrê Kurdistanê | welat = [[Başûrê Kurdistanê]] | dewlet = [[Herêma Kurdistanê]] }} '''Helebce''' bajar û navenda îdarî ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebce]] ya [[Herêma Kurdistanê]] ye. Bajarê Helebce di herêma [[Hewraman]]ê cih digire ku li ser sinorê [[Başûrê Kurdistanê|Başûr]] û [[Rojhilata Kurdistanê]] de pêda pêda dirêj dibe. Helebce ji aliye bakur-rojhilatê de herêmên Hewraman û Shnrwe ve tê dorbeç kirin, çiyayê Balambo li başûr û [[Sîrwan (çem)|çemê Sîrwanê]] li rojavayê Helebce de ye. Kurdên Helebceyê bi piranî zaraveya [[soranî]] ya kurdî diaxivin, lê hinek gundên li derdorê bi [[Hewramî|kurdiya hewramî]] jî diaxivin. == Dîrok == === Dîroka destpêkê === Helebce xwedî dîrokek kevn e ku kolandinên arkeolojîk li herêma wê ya [[Bakr Awa]] jî piştrast dike. Tê bawerkirin ku bajar di sala 1650ê {{Bz}} hatiye avakirin. Her çend bermahiyên wargehê nehatin kolandin jî, perçeyên seramîk ên serdema [[Serdema ûrûk|ûrûkê]] yên dawiya hezarsala 4an {{Bz}} hatin dîtin. Ji aliyê rojhilatê telê avahiyek mezin ji kerpîçên heriyê ya 30 metre bi 22 metre û hewşek kevirî ya 11 metre bi 10.5 metre ku dîroka wê vedigere dora sala 2000 {{Bz}} ([[serdema bronzî]]) ji aliyê kolanvanên kurdî ve hate dîtin û wekî perestgeh hate binavkirin. Kolandina qatên jêrîn di dema kolandinên belçîkî de bû sedema ku avahî ji nû ve were dabeşkirin bo avahiyek niştecîbûnê. Bi taybetî, taybetmendiyek ku di destpêkê de wekî gorîgehek dihat fikirîn wekî perestgehek navmalî hate nas kirin ku ji bo wê demê tîpîk e. Ji sedsala 13 heta 19an, warê Helebceyê di bin gelek desthildariyên mîrektiyên kurd bû; wekê [[Mîrektiya Erdelan|Erdalan]], [[Mîrektiya Soran|Soran]] û [[Mîrektiya Baban|Baban]]. Di goristanê de gorên gelek navdarên dîrokî hene, wekî yên Ahmed Muxtar Caf, Tayar Beg Caf û [[Adile Xanim]]. Herwiha, tê bawer kirin ku bajarê kevnar yê [[Lolobî]] li nêzikî Helebce bûye. Di tebaxa 2009an de, sê gorên ji sedsala 17an di navçeya Ababilê hatin keşifkirin.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ancient tombs found in Halabja |weşanger=AK News |tarîx=2008-08-09 |url=http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-gihiştinê=2009-09-07 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090821143650/http://www.aknews.com/en/aknews/1/61417/ |tarîxa-arşîvê=21 tebax 2009 }}</ref> Ev nîşan dide ku bajar kevintir e li berevajiya çavkaniyên din, ku îdîa kiribûn ku bajar di salên 1850î hatiye avakirin. Pêşketinên nûjên ji destpêka sedsala 20an vedigerin. Meqama postê û yekem dibistana fermî di salên 1924 û 1925an de avabûne. Bazarên Qeyserî Paşa û Hemîd Beg di sala 1932an de hatin avakirin. Çavkaniyên [[elektrîk]]ê heta sala 1940ê ne gihiştine bajêr. Di destpêka sedsala 20an de, gelek leşkerên brîtanî li Helebceyê bi cih bûne. Di [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de, Adile Xanim jiyana çend leşkerên brîtanî rizgar kiribû, û di encamê de rayedarên brîtanî wê bi sernavê ''Xan Barhadûr'', Prenseyek Wêrek, rûmetdar kirin. Adile Xanim berpirsiyarê avakirina girtîgehekê nû û damezrandina dadgehekê edaletê bû ku wê bû serokê yekem ya dadgehê. Herwiha, Adile Xanim yek ji damezrînerên bazarekê nû li bajêr bûye. Di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ya hikûmeta Iraqê ku di navbera adara 1987 û gulana 1988an pêk hatibû, taxên Kanî Aşkan û Mordana di gulana 1987an de wekî tolhildanekî li dijî gel ji bo piştgiriya [[Pêşmerge]] di [[Şerê Îran û Iraqê]] de hatiye jêbirin. Lê Helebce di dema komkujiya Enfalê ku ji aliyê dîkatorê berê yê Iraqê, [[Sedam Huseyn]], hatiye fermandanîn, di mehên paşîn bêtir êş kişand. === Êrîşa kîmyayî === {{Gotara bingehîn|Komkujiya Helebceyê 1988}} Gerîlayên Pêşmerge, ku ji aliyê hikûmeta [[Îran]]ê hatin piştgirî kirin, di terma dawîn ya şerê Iraq û Îranê, bajarê Helebceyê rizgar dikin. Saet 11:00ê, di 16ê adara 1988an de, piştî du rojan bombebaran kirina bi artîlerî ji aliyê arteşa Iraqê ve, balafirgehên iraqî [[Gaza rondikbar|lûleyên gazê]] li ser bajêrê avêtin. Bajar û navçeyên derdorê bi bombeyên artîlerî û [[Kîmya|çekdarên kîmyayî]] hatin êrîşkirin ku êrîşa herî dawîn yê herî wêranker bûye. Di vê bûyerê de, herî kêm 5 hezar kurd hatin kuştin û tê bawerkirin ku 7 hezar kes birîndar an nexweşiyên dem-dirêj jê kişandin. Di êrîşê de, asanên demarî wekê Tabun, Sarin û VX, û her wiha gaza xerdelê jî hatine bikaranîn. Lêkolîneke zanîstî a piralî ya sala 2019an de, piştî zêdetirî sê dehsalan nîşan da ku êrîşên kîmyayî li ser Helebceyê bandorên [[biyolojî]]k, [[Derûnnasî|derûnî]] û civakî ya dem-dirêj li ser kesên şahîd û sax mane dikin. Nivîskarên Mia Söderberg, Fazil Moradi û yên din encam didin: {{Quote|"Bandorên somatîk û psîkososyal ên piştî rûbirûbûnê yên wekî nîşanên nefesê yên CWAyê beşdarên muhtemel ên tenduristiya giştî ya xirab û kalîteya jiyanê di nav kesên sax mane de ne. Em encam didin ku mudaxeleyên piralî hewce ne ku bi tevliheviyên biyopsîkososyal ên li kesên sax mane yên rûbirûbûna SMê re mijûl bibin da ku zirara tenduristiyê ya din di pêşerojê de kêm bikin, û her weha kalîteya jiyana wan a bi tenduristiyê ve girêdayî pêşve bibin."}}Herwiha îdîa hene ku [[jehr]]a siyanûr jî di nav wan çekên kîmyayî de hatiye bikaranîn, lê ew îdîa çend çaran ketiye bin gumanê, ji ber ku siyanûr berhemeke xwezayî ya tabûna nepak e. Berî ku şer bi dawî dibe hêzên dagirker ên Iraqê ketina Helebceyê û bajar bi tevahî wêrankirin. Di adara 2010ê de, Dadgeha Bilind a Iraqê komkujiya Helebceyê bi fermî nas dikir; ev biryar ji aliyê Hikûmeta Herêma Kurdistanê ve hatiye pêşwazîkirin. === Xweseriya Kurdistanê === Li herêma Helebceyê komê îslamî a çekdar ya [[Ensarulîslam]] di navbera salên 1994 û 2003an de herêmekê biçûk derdora wê û bajarê [[Biyare]]yê dagir kirin ku Biyare jî bû paytexta [[Mîrnişîna Îslamî ya Kurdistanê]]. == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Halabja}} * [https://web.archive.org/web/20090917143048/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Halabjah.html Iraq Image – Halabja Satellite Observation] * http://www.nawandihalabja.com {{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}} {{Bajar_kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|35|11|0|N|45|59|0|E|type:city(95175)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] [[Kategorî:Helebce| ]] 5ws4vlg4jf4ehu9cw2g433q6e18udp5 0 16132 2002556 1964114 2026-04-17T09:09:08Z MikaelF 935 /* Ziman */ 2002556 wikitext text/x-wiki {{Bêçavkanî|tarîx=adar 2024}} {{Kêm|tarîx=adar 2024}} {{Agahîdank welat2/wîkîdane}} '''Ketelonya'''<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/world/280420191 |sernav=Hilbijartinên parlemana Îspanya birêve diçin |tarîx=2019-04-28 |malper=[[Rûdaw]] |ziman=ku |tarîxa-gihiştinê=2023-06-22 }}</ref><ref>Amîrxan (2013). Ferhenga Kurdî-Almanî. Bendê 1ê , Çapa 3ê, Institut für Geographie und Regionalforschung der Universität Wien, Viyena.</ref> yan jî '''Katalonya''' ({{bi-ca|Catalunya}} {{IPA-ca|kətəˈluɲə}}, bi [[aranî]] ''Catalonha'', {{bi-es|Cataluña}}, {{bi-fr|Catalogne}}), welatek û civakeke xweser e ku li perava bakurê rojhilatê [[Spanya]]yê ye, ku ji hêla statûya xweser ve wekî neteweyek tê destnîşankirin. Ketelonya ji çar parêzgehên [[Barselona]], ​​[[Girona]], [[Lleida]], û [[Tarragona]] pêk tê. Paytext û bajarê herî mezin Barselona ye. Ew ji hêla bakurê [[Fransa]] ([[Oksîtanya]]) û [[Andorra]] re sînordar e, ji rojhilat ve [[Deryaya Navîn]], û ji civakên xweser ên Spanyayê ji rojavayî Aragon û başûr bi [[Valensiya (herêm)|Valensiya]] re. Zimanên fermî ketelanî, spanî û aranî ne. Nasnameya gelê ketelan ne spanyol, ne fransî, ne îtalî jî ye. Lê belê, Dadgeha qanûna bingehîn a Spanyayê ketelan mîna gelekî naxwaze pejirandin û Statuya Otonom a Ketelonyayê ya sala 2006 dixwaze biguherîne. [[Wêne:Cataloniae principatus 1608.jpg|thumb|Prensîbê Ketelonyayê di 1608an de li Antwerpê, Belçîka ji aliyê Jan Baptist Vrients ve hate çapkirin]] == Dîrok == * 988 Serxwebûna wîlayetên ketelanî ji Împeratoriya Karolîngî * 1137 Yekîtiya bi Aragonê * 1283 Makezagonên ketelanî * 1714 Cenga welîahtan a texteya Spanyayê di navbera malbata Habsburg û malbata Bûrbon de, dorandina serxwebûna ketelanan * 1932 Statuya Otonom a yekem [[9 îlon 1932]] * 1979 Statuya Otonom a duyem [[18 kanûna pêşîn 1979]] * 2006 Statuya Otonom a sêyem [[9 tebax 2006]] (ya ku hîna di sala 2010an de ji aliyê Dadgeha qanûna bingehîn a Spanyayê ve nehate pejirandin). * 2017 Referandûma xelkê ketelan [[1 çiriya pêşîn 2017]] û tundiya polîsên spanyol li dijî dengderan û pişt re proseya dadweriya spanyol li dijî tevgera ji bo serxwebûna Ketelonyayê û zîndankirina çalakvan û siyasetmedaran çêbû. == Erdnîgarî == Ketelonya li bakur rojhilatê nîvgirava Îberî ye. Rûerda wê 31 950 km² û di sala 2006 de jimara niştecihan digehe 7 milyon kesî. Li hawîrdorê herêma ketelonî, parêzgehên xweser ên [[Valencia|Valensiya]] û [[Aragon]], welatên [[Fransa]] û [[Andorra]] û [[Deryaya Navîn]] in. === Çar herêmên Ketelonyayê === Ketelonya ji çar herêman pêk tê: Barselona, [[Girona]], [[Lleida]] û [[Tarragona]]. === Bajarên herî mezin li Ketelonyayê === Bajarên Mezin ên Ketelonyayê: Barselona, [[Badalona]] û [[l'Hospitalet de Llobregat]] in. == Ziman == Zimanê Ketelonyayê ketelanî ye, lê ji xeynî ketelanî, spanî û zimanê [[aranî]] li Ketelonyayê fermî ne. Spanî jî zimanê fermî yê hemû Spanyayê ye. Madeya 6ê ya sêyem [[Statuyên Xweseriya Ketalonyayê]] yên ku li sala 2006an hatine erêkirin wesa dibêje: ''"Zimanê Ketelonyayê ketelanî ye. Ketelanî li Ketelonyayê zimanê fermî ye. Zimanê kastîlî jî fermî ye, wek zimanê fermî li hemû dewleta Spanî. Herkesî maf û erka zanîna her du zimanan hene."'' Madeya 6ê berdewam dibe: ''"Zimanê [[okzîtanî]], yê binavê aranî zimanê [[niwala Aranê]] ye û li Ketelonyayê fermî ye."'' [[Ketelanî]], (bi ketelanî: ''català'' {{IPA-ca|kətəˈla}}) zimanekî romanî ji koma [[Zimanmalbata hind û ewropî|hind û ewropî]] ye. Zimanê ketelanî ji aliyê 9 milyon kesan ve li Ketelonyayê, li herêma otonom [[Valensiya]], li giravên Balear, li Andorrayê (li Andorrayê zimanê fermî tenê ketelanî ye, lê li vir bi [[fransî]] û [[spanî]] jî dipeyivin), li [[Roussillon]], û li [[Alghero]] jî tê peyvîn. Zimanê ketelanî ji zimanê latînî tê. Ji sedsala XV han û vêde ew di bin bandora spanî ango kastîlî de maye. Her çiqas ev ziman biser spanî de here jî (mînak: cercar / buscar, restar / quedar, vós / vostè, û her wiha). Gerek mirov wî wek zaravayekî spanî nebîne, ji ber ku ew zimanek serbixwe ye. Ji xeynî zimanê kastîlî (spanî) yê ku bû zimanê fermî yê dewleta spanî, ketelan bi daxwazeke xort bi zimanê xwe axivîn. Ji bo ku zimanê wan bibe zimanê fermî yê herêma ketelanan daxwazeke wan a xurt hebû. Ev daxwaza wan bi mirina diktatorê [[Francisco Franco|Franco]] re hat cih. Parlamena spanî di sala [[2004]]an de ev daxwaz li komisiyona ewropayê kir, bi seba ku 9 milyon kes li Ewropayê bi ketelanî dipeyivin (zêdeyî maltayî û estonî). Ji bona vê hingê îro (2026) ketelan daxwaza fermîbûna zimanê ketelanî li Yeketiya Ewropayê jî dikin. Îro hîn ev daxwaz ne hatiye pejirandin. Têkiliyên zaravayên ketelanî ji 95% in (ji 95% hev fam dikin). Du zaravayên sereke yên vî zimanî hene. Zaravayê yekem keteloniya rojhilat e ku li [[Barselona]], li [[Girona]] (bixwîne: ''Jîrone''), li [[giravên Balear]] (Illes Balears) û li [[Roussillon]] (bi ketelanî: Rosselló, bixwîne: ''Ruselyo'') tê axaftin. Yê diyêm jî keteloniya rojava ye e ku li bakur rojava, li [[Lleida]] (bixwîne: Lyêyde) û [[Valensiya]] tê axaftin. ==== Xwendewariya zimanê ketelanî ==== Li gorî serjimêriya zimanî ya sala 2001ê de, li dor 5.900.000 kesên li Ketelonyayê (95% ji akinciyên herêmê) zimanê ketelanî têdigihên. Ji sediya mirovên ku dizanin bi ketalonî bipeyivin, bixwînin û binivîsin ev in: {| | {| align=left border=1 cellpadding=6 cellspacing=0 style="background: #ffffff; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; text-align:center; font-size: 95%;" ! style="background:#efefef;" colspan=3 | Zanîna zimanê ketelanî (nifûs: 6.215.281) |- ! style="background:#efefef;" | Zanîna ! style="background:#efefef;" | Kes ! style="background:#efefef;" | Ji sedî |- ! style="background:#efefef;" | Têgihînê | 5.872.202 | 94,5% |- ! style="background:#efefef;" | Axaftinê | 4.630.640 | 74,5% |- ! style="background:#efefef;" | Xwendinê | 4.621.404 | 74,4% |- ! style="background:#efefef;" | Nivîsînê | 3.093.223 | 49,8% |- |} | &nbsp; |} == Çand û huner == === Muzîk === * [[Montserrat Caballé]] [Munserrat Kewelyê] ([[Barcelona|Barselona]], 1933), [[soprano]]. * [[Josep Carreras]] [Jûzêp Kerrêres] (Barselona, 1946), [[tenor]]. * [[Pau Casals]] [Paw Kezals] (El Vendrell, 1876-San Juan, Puerto Rico, 1973), [[kompozîtor]] û [[viyolonselîst]]. * [[Enric Granados]] [Enrîk Grenadûs] (Lleida, 1867-La Manş, 1916), kompozîtor û [[piyanîst]]. * [[Jordi Savall]] [Jordî Sevaly] (Igualada, 1941), kompozîtor û muzîkvan. * [[Eduart Toldrà]] [Edwar Tûldra] (Vilanova i la Geltrú, 1895-Barselona, 1962), kompozîtor û muzîkvan. === Stranvanî === * [[Lluís Llach]] [Lyuîs Lyak] (Girona, 1948), stranbêj. * [[Joan Manuel Serrat]] [Jwan Menûêl Serrat] (Barselona, 1943), stranbêj. * [[Maria del Mar Bonet]] [Meriye del Mar Bûnêt] (Palma, [[Balear|Malyorka]], 1947), stranbêj. === Edeb === ==== Destpêka wêjeya bi zimanê ketelanî ==== ** [[Ramon Llull]] [Remon Lyûly] (Barselona, 1232/33-1315/16) ** [[Joanot Martorell]] [Jwenot Mertûrêly] (1410-1468?) ==== Bizava Vejandina edebî li Ketelonyayê bi navê ''Renaixença'' [Reneşênse] ==== ** Helbest: *** Bonaventura Carles Aribau [Bûneventûre Karles Erîbaw] (1798-1862) *** [[Jacint Verdaguer]] [Jesîn Berdegê] (1845-1902) ** Çîrok: *** Narcís Oller [Nersîs Ûlyê] (1846-1930) ** Şano: *** [[Àngel Guimerà]] [Anjel Gimera] (1845-1924) ==== Edeba ketelanî berî destpêka şerê birakuj (1936) ==== ** Helbest: *** Joan Maragall [Jwan Meregaly] (1860-1911) *** Eugeni d'Ors [Ewjênî Dors] (1882-1954) *** Josep Carner [Jûzêp Kernê] (1884-1970) *** Carles Riba [Karles Rîbe] (1893-1959) *** [[Joan Salvat-Papasseit]] [Jwan Selvat-Pepesêyt] (1894-1924) *** [[J.V. Foix]] [Jote Vê Foş] (1894-1987) ** Pexşan: *** Joaquim Ruyra [Jwekîm Rûyre] (1858-1939) *** Josep Maria de Sagarra [Jûzêp Meriye de Segarre] (1894-1961) *** Joan Puig i Ferreter [Jwan Pûç î Ferretê] (1882-1956) *** Miquel Llor [Mikêl Lyo] (1894-1966) *** Llorenç Villalonga [Lyûrêns Bilyelonge] (1897-1980) *** Sebastià Juan Arbó [Sebestiya Xûan Erbo] (1902-1984) ==== Edeba ketelanî piştî şerê birakuj (1939) û li sirgûnê ==== ** Helbest: *** [[Salvador Espriu]] [Selvedo Esprîw] (1913-1985) *** Joan Oliver / Pere Quart [Jwan Ôlivê - Pêre Kwar] (1899-1986) *** [[Joan Brossa]] [Jwan Brose] (1919-1998) *** Gabriel Ferrater [Gebriyêl Ferretê] (1922-1972) *** Miquel Martí i Pol [Mikêl Mertî î Pol] (1929-2003) *** Pere Gimferrer [Pêre Jimferrê] (1945) *** Maria-Mercè Marçal [Mariye-Mersê Mersal] (1952-1998) ** Pexşan: *** [[Mercè Rodoreda]] [Mersê Rûdûrêde] (1909-1983) *** [[Pere Calders]] [Pêre Keldês] (1912-1994) *** [[Josep Pla]] [Jûzêp Pla] (1897-1981) *** Montserrat Roig [Monserrat Roç] (1946-1991) *** Terenci Moix [Terênsî Moş] (1943-2003) *** Quim Monzó [Kîm Mûnzo] (1952) *** Miquel de Palol [Mikêl de Pelol] (1953) *** Jesús Moncada [Jezûs Mûnkade] (1941-2006) *** [[Carme Riera]] [Karme Riyêre] (1948) === Wênesazî === * [[Salvador Dalí]] [Selvedo Delî] (Figueres, 1904-1983) * [[Joan Miró]] [Jwan Miro] (Barselona, 1893-Palma, Malyorka, 1983) * [[Antoni Tàpies]] [Entonî Tapiyes] (Barselona, 1923) === Heykeltiraşî === * Julio González [Jûlî Gonsalês] (Barselona, 1876-Parîs, 1942) * Pau Gargallo [Paw Gergalyû] (1881-1936) === Avahîsazî === * [[Lluís Domènech i Montaner]] [Lyuîs Dûmênek î Mûntenê] (1850-1923) * [[Antoni Gaudí]] [Entonî Gawdî] (1852-1926) * [[Josep Lluís Sert]] [Jûzêp Lyuîs Sêr] (1902-1983) * [[Ricard Bofill]] [Rîkar Bûfîly] (1939) == Çend ketelonên navdar ên li cîhanê == * [[Charlie Rivel]] [Çarlî Rîvêl] (Cubelles, 1896-Sant Pere de Ribes, 1983), [[qeşmer]]ê [[sîrk]]ê. * [[Xavier Cugat]] [Şaviyê Kûgat], (Girona, 1900-Barselona, 1990), serokê orkestrayê. == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya herêmên Ketelonyayê (vegueria)]] * [[Lîsteya navçeyên Ketelonyayê (comarca)]] * [[Lîsteya parêzgehên Ketelonyayê (província)]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.travel-images.com/catalonia.html Ketelonya - Wêne] {{Herêmên xweser ên Spanyayê}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1932an de hatine avakirin]] [[Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1979an de hatine avakirin]] [[Kategorî:Herêmên xweser ên Spanyayê]] [[Kategorî:Herêmên Spanyayê]] [[Kategorî:Ketelonya| ]] [[Kategorî:Welatên Ketelanî| ]] 8fstrr5xq8ybg36cnlw3i9ispfzsgzb 0 27018 2002552 1918631 2026-04-17T08:53:26Z MikaelF 935 2002552 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane2}} '''Haci Arap Yaman''' lîstikvanekî [[bîlard]]ê ye. Yaman di sala [[1965]]an de li navçeya [[Bismil]]ê ya ser bi [[Amed]]ê hatiye dinê û li ser jiyana xwe van tiştan tîne ziman "Min li Bismilê dest bi bîlardê kir. Demeke, li vir min jiyana xwe ya bîlardê domand. Piştre jî min li [[Enqere]]yê rêwîtiya xwe domand." Yaman ji sala [[1977]]a ve li ser navê [[Tirkiye]]yê beşdarî pêşbirkan dibe. Herî dawî jî di 4 û [[5ê nîsanê]] [[2008]]a de li [[Belçîka]]yê di [[Pêşbirka Bîlardê ya Artîstîk]] de reqîbê xwe yê spanyolî [[Xaiver Fonellosa]] têk bir û bû şampiyonê cîhanê. Her wiha Yaman di neh kategoriyan de rekor şikandiye. == Girêdanên derve == * [http://www.haciarapyaman.com/ Malpera fermî ya Haci Arap Yaman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100326115353/http://www.haciarapyaman.com/ |date=2010-03-26 }} ''25ê adarê 2013, girêdana xerabûyî'' {{Kontrola otorîteyê}} {{Kurd-şitil}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1965]] [[Kategorî:Kurd]] [[Kategorî:Lîstikvanê bîlardoyê]] [[Kategorî:Mirovên zindî]] [[Kategorî:Werzişvan]] 6mzjrsx34t98w307sfs8retl03rnt3r 2002553 2002552 2026-04-17T08:54:08Z MikaelF 935 2002553 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane2}} '''Haci Arap Yaman''' lîstikvanekî [[bîlard]]ê ye. Yaman di sala [[1965]]an de li navçeya [[Bismil]]ê ya ser bi [[Amed]]ê hatiye dinê û li ser jiyana xwe van tiştan tîne ziman "Min li Bismilê dest bi bîlardê kir. Demeke, li vir min jiyana xwe ya bîlardoyê domand. Piştre jî min li [[Enqere]]yê rêwîtiya xwe domand." Yaman ji sala [[1977]]a ve li ser navê [[Tirkiye]]yê beşdarî pêşbirkan dibe. Herî dawî jî di 4 û [[5ê nîsanê]] [[2008]]a de li [[Belçîka]]yê di [[Pêşbirka Bîlardê ya Artîstîk]] de reqîbê xwe yê spanyolî [[Xaiver Fonellosa]] têk bir û bû şampiyonê cîhanê. Her wiha Yaman di neh kategoriyan de rekor şikandiye. == Girêdanên derve == * [http://www.haciarapyaman.com/ Malpera fermî ya Haci Arap Yaman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100326115353/http://www.haciarapyaman.com/ |date=2010-03-26 }} ''25ê adarê 2013, girêdana xerabûyî'' {{Kontrola otorîteyê}} {{Kurd-şitil}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1965]] [[Kategorî:Kurd]] [[Kategorî:Lîstikvanê bîlardoyê]] [[Kategorî:Mirovên zindî]] [[Kategorî:Werzişvan]] k3gzi9z5813hwtukbinjve5vk2dikzb 2002554 2002553 2026-04-17T08:54:44Z MikaelF 935 2002554 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane2}} '''Haci Arap Yaman''' lîstikvanekî [[bîlard]]ê ye. Yaman di sala [[1965]]an de li navçeya [[Bismil]]ê ya ser bi [[Amed]]ê hatiye dinê û li ser jiyana xwe van tiştan tîne ziman "Min li Bismilê dest bi bîlardê kir. Demeke, li vir min jiyana xwe ya bîlardoyê domand. Piştre jî min li [[Enqere]]yê rêwîtiya xwe domand." Yaman ji sala [[1977]]a ve li ser navê [[Tirkiye]]yê beşdarî pêşbirkan dibe. Herî dawî jî di 4 û [[5ê nîsanê]] [[2008]]a de li [[Belçîka]]yê di [[Pêşbirka Bîlardoyê ya Artîstîk]] de reqîbê xwe yê spanyolî [[Xavier Fonellosa]] têk bir û bû şampiyonê cîhanê. Her wiha Yaman di neh kategoriyan de rekor şikandiye. == Girêdanên derve == * [http://www.haciarapyaman.com/ Malpera fermî ya Haci Arap Yaman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100326115353/http://www.haciarapyaman.com/ |date=2010-03-26 }} ''25ê adarê 2013, girêdana xerabûyî'' {{Kontrola otorîteyê}} {{Kurd-şitil}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1965]] [[Kategorî:Kurd]] [[Kategorî:Lîstikvanê bîlardoyê]] [[Kategorî:Mirovên zindî]] [[Kategorî:Werzişvan]] nwwdsthv43a30pj0mplji76e0a1788j 2002555 2002554 2026-04-17T08:58:17Z MikaelF 935 2002555 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane2}} '''Haci Arap Yaman''' lîstikvanekî [[bîlard]]ê ye. Yaman di sala [[1965]]an de li navçeya [[Bismil]]ê ya ser bi [[Amed]]ê hatiye dinê û li ser jiyana xwe van tiştan tîne ziman "Min li Bismilê dest bi bîlardê kir. Demeke, li vir min jiyana xwe ya bîlardoyê domand. Piştre jî min li [[Enqere]]yê rêwîtiya xwe domand." Yaman ji sala [[1977]]a ve li ser navê [[Tirkiye]]yê beşdarî pêşbirkan dibe. Herî dawî jî di 4 û [[5ê nîsanê]] [[2008]]a de li [[Belçîka]]yê di [[Pêşbirka Bîlardoyê ya Artîstîk]] de reqîbê xwe yê [[ketelan]] [[Xavier Fonellosa]] têk bir û bû şampiyonê cîhanê. Her wiha Yaman di neh kategoriyan de rekor şikandiye. == Girêdanên derve == * [http://www.haciarapyaman.com/ Malpera fermî ya Haci Arap Yaman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100326115353/http://www.haciarapyaman.com/ |date=2010-03-26 }} ''25ê adarê 2013, girêdana xerabûyî'' {{Kontrola otorîteyê}} {{Kurd-şitil}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1965]] [[Kategorî:Kurd]] [[Kategorî:Lîstikvanê bîlardoyê]] [[Kategorî:Mirovên zindî]] [[Kategorî:Werzişvan]] 6ewtho2qp5bczvwdolwd50hzi5lmbc6 2002559 2002555 2026-04-17T09:11:18Z MikaelF 935 /* Girêdanên derve */ 2002559 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane2}} '''Haci Arap Yaman''' lîstikvanekî [[bîlard]]ê ye. Yaman di sala [[1965]]an de li navçeya [[Bismil]]ê ya ser bi [[Amed]]ê hatiye dinê û li ser jiyana xwe van tiştan tîne ziman "Min li Bismilê dest bi bîlardê kir. Demeke, li vir min jiyana xwe ya bîlardoyê domand. Piştre jî min li [[Enqere]]yê rêwîtiya xwe domand." Yaman ji sala [[1977]]a ve li ser navê [[Tirkiye]]yê beşdarî pêşbirkan dibe. Herî dawî jî di 4 û [[5ê nîsanê]] [[2008]]a de li [[Belçîka]]yê di [[Pêşbirka Bîlardoyê ya Artîstîk]] de reqîbê xwe yê [[ketelan]] [[Xavier Fonellosa]] têk bir û bû şampiyonê cîhanê. Her wiha Yaman di neh kategoriyan de rekor şikandiye. == Girêdanên derve == * [http://www.haciarapyaman.com/ Malpera fermî ya Haci Arap Yaman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100326115353/http://www.haciarapyaman.com/ |date=2010-03-26 }} ''25ê adarê 2013, girêdana xerabûyî'' {{Kontrola otorîteyê}} {{Kurd-şitil}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1965]] [[Kategorî:Kurd]] [[Kategorî:Lîstikvanên bîlardoyê]] [[Kategorî:Mirovên zindî]] [[Kategorî:Werzişvan]] 4s2d5a1883tvkv9o53ubnqny4ki20m2 0 31724 2002543 1754243 2026-04-17T08:14:49Z MikaelF 935 2002543 wikitext text/x-wiki [[Wêne:Billiards balls.jpg|thumb|[[Gokên bîlardê]]]] '''Bîlard''' an jî '''[[bîlyard]]''' lîstikekê ku du kes an jî du tîm li dijî hev dilîzîn. Lîstik bi [[gokên bîlardê]] û bi [[çemê bîlardê]] li ser [[maseya bîlardê]] tê lîstin. Destpêkê lîstik bi tiqandina goka spî bi çemê bîlard tê vekirin. Navê lîstika bîlard ji peyva fransî ''bille'' tê, ku tê wateya ''goka biçûk'', gok, anjî xar. Bîlardê bi heta 35 awayên cude tê lîstin. Awayên herî hezkirî û popûler [[bîlarda pool]], [[snooker]], [[carambolage]], [[bîlarda îtalî]], [[bîlarda rûsî]] û [[bîlarda înglîzî]] ne. {{Çk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Bîlard| ]] [[Kategorî:Lîstika bi gog]] tl3mctxta8zgkfpfinxohw2votnwhzp 2002546 2002543 2026-04-17T08:28:26Z MikaelF 935 2002546 wikitext text/x-wiki [[Wêne:Billiards balls.jpg|thumb|[[Gokên bîlardê]]]] '''Bîlard''', '''bîlardo''' an jî '''[[bîlyard]]''' lîstikekê ku du kes an jî du tîm li dijî hev dilîzîn. Lîstik bi [[gokên bîlardê]] û bi [[çemê bîlardê]] li ser [[maseya bîlardê]] tê lîstin. Destpêkê lîstik bi tiqandina goka spî bi çemê bîlard tê vekirin. Navê lîstika bîlard ji peyva fransî ''bille'' tê, ku tê wateya ''goka biçûk'', gok, anjî xar. Bîlardê bi heta 35 awayên cude tê lîstin. Awayên herî hezkirî û popûler [[bîlarda pool]], [[snooker]], [[carambolage]], [[bîlarda îtalî]], [[bîlarda rûsî]] û [[bîlarda înglîzî]] ne. {{Çk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Bîlard| ]] [[Kategorî:Lîstika bi gog]] 9t931y97vmzybn96sxumsjv29n3t6xg 2002548 2002546 2026-04-17T08:32:30Z MikaelF 935 2002548 wikitext text/x-wiki {{Agahîdanka giştî }} '''Bîlard''', '''bîlardo''' an jî '''[[bîlyard]]''' lîstikekê ku du kes an jî du tîm li dijî hev dilîzîn. Lîstik bi [[gokên bîlardê]] û bi [[çemê bîlardê]] li ser [[maseya bîlardê]] tê lîstin. Destpêkê lîstik bi tiqandina goka spî bi çemê bîlard tê vekirin. Navê lîstika bîlard ji peyva fransî ''bille'' tê, ku tê wateya ''goka biçûk'', gok, anjî xar. Bîlardê bi heta 35 awayên cude tê lîstin. Awayên herî hezkirî û popûler [[bîlarda pool]], [[snooker]], [[carambolage]], [[bîlarda îtalî]], [[bîlarda rûsî]] û [[bîlarda înglîzî]] ne. {{Çk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Bîlard| ]] [[Kategorî:Lîstika bi gog]] 5qajeidp41ooihuauk7mfnqv21acc34 2002549 2002548 2026-04-17T08:43:08Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/cavkanileke.py|Bot]]: {{[[Şablon:Çk|Çk]]}} kir {{[[Şablon:Çk|subst:Çk]]}}; paqijiyên kozmetîk (Destpêkê standard kir.) 2002549 wikitext text/x-wiki {{Agahîdanka giştî }} '''Bîlard''', '''bîlardo''' an jî '''[[bîlyard]]''' lîstikekê ku du kes an jî du tîm li dijî hev dilîzîn. Lîstik bi [[gokên bîlardê]] û bi [[çemê bîlardê]] li ser [[maseya bîlardê]] tê lîstin. Destpêkê lîstik bi tiqandina goka spî bi çemê bîlard tê vekirin. Navê lîstika bîlard ji peyva fransî ''bille'' tê, ku tê wateya ''goka biçûk'', gok, anjî xar. Bîlardê bi heta 35 awayên cude tê lîstin. Awayên herî hezkirî û popûler [[bîlarda pool]], [[snooker]], [[carambolage]], [[bîlarda îtalî]], [[bîlarda rûsî]] û [[bîlarda înglîzî]] ne. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Bîlard| ]] [[Kategorî:Lîstika bi gog]] eh48g3ks3o9w7g7asvtof242qxholyj 2002550 2002549 2026-04-17T08:51:12Z MikaelF 935 2002550 wikitext text/x-wiki {{Agahîdanka giştî }} '''Bîlardo''', '''bîlard'''{{Çavk}} an jî '''[[bîlyard]]''' lîstikekê ku du kes an jî du tîm li dijî hev dilîzîn. Lîstik bi [[gokên bîlardoyê]] û bi [[îstakaya bîlardoyê]] (darê bîlyardoyê) li ser [[maseya bîlardoyê]] tê lîstin. Destpêkê lîstik bi tiqandina goka spî bi îstakaya bîlardoyê tê vekirin. Navê lîstika bîlardo ji peyva fransî ''bille'' tê, ku tê wateya ''goka biçûk'', gok, an jî xar. Peyva îro "bîlardo", ji peyva îtalî ''biliardo'' ya ku di zimanê tirkî re derbazî zimanê kurdî bûye. Bîlardo bi heta 35 awayên cude tê lîstin. Awayên herî hezkirî û popûler [[bîlarda pool]], [[snooker]], [[carambolage]], [[bîlarda îtalî]], [[bîlarda rûsî]] û [[bîlarda înglîzî]] ne. {{Çk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Bîlard| ]] [[Kategorî:Lîstika bi gog]] 7cs8w0ok616juosv60uqb6pa8r66g21 2002551 2002550 2026-04-17T08:52:44Z MikaelF 935 2002551 wikitext text/x-wiki {{Agahîdanka giştî }} '''Bîlardo''', '''bîlard'''{{Çavk}} an jî '''[[bîlyard]]''' lîstikekê ku du kes an jî du tîm li dijî hev dilîzîn. Lîstik bi [[gokên bîlardoyê]] û bi [[îstakaya bîlardoyê]] (darê bîlyardoyê) li ser [[maseya bîlardoyê]] tê lîstin. Destpêkê lîstik bi tiqandina goka spî bi îstakaya bîlardoyê tê vekirin. Navê lîstika bîlardo ji peyva fransî ''bille'' tê, ku tê wateya ''goka biçûk'', gok, an jî xar. Peyva îro "bîlardo", ji peyva îtalî ''biliardo'' ya ku di zimanê tirkî re derbazî zimanê kurdî bûye. Bîlardo bi heta 35 awayên cude tê lîstin. Awayên herî hezkirî û popûler [[bîlardoya pool]], [[snooker]], [[carambolage]], [[bîlardoya îtalî]], [[bîlardoya rûsî]] û [[bîlardoya înglîzî]] ne. {{Çk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Bîlard| ]] [[Kategorî:Lîstika bi gog]] 5stcm9pa7t8gjjyxn2ly5cnywa1iop7 2002563 2002551 2026-04-17T09:13:50Z MikaelF 935 2002563 wikitext text/x-wiki {{Agahîdanka giştî }} '''Bîlardo''', '''bîlard'''{{Çavk}} an jî '''[[bîlyard]]''' lîstikekê ku du kes an jî du tîm li dijî hev dilîzîn. Lîstik bi [[gokên bîlardoyê]] û bi [[îstakaya bîlardoyê]] (darê bîlyardoyê) li ser [[maseya bîlardoyê]] tê lîstin. Destpêkê lîstik bi tiqandina goka spî bi îstakaya bîlardoyê tê vekirin. Navê lîstika bîlardo ji peyva fransî ''bille'' tê, ku tê wateya ''goka biçûk'', gok, an jî xar. Peyva îro "bîlardo", ji peyva îtalî ''biliardo'' ya ku di zimanê tirkî re derbazî zimanê kurdî bûye. Bîlardo bi heta 35 awayên cude tê lîstin. Awayên herî hezkirî û popûler [[bîlardoya pool]], [[snooker]], [[carambolage]], [[bîlardoya îtalî]], [[bîlardoya rûsî]] û [[bîlardoya înglîzî]] ne. {{Çk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Bîlardo| ]] [[Kategorî:Lîstika bi gog]] 4kjgqkvd6gqfixbho7ycdnkhgmm7jbv 2002564 2002563 2026-04-17T09:14:16Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Bîlard]] weke [[Bîlardo]] guhart 2002563 wikitext text/x-wiki {{Agahîdanka giştî }} '''Bîlardo''', '''bîlard'''{{Çavk}} an jî '''[[bîlyard]]''' lîstikekê ku du kes an jî du tîm li dijî hev dilîzîn. Lîstik bi [[gokên bîlardoyê]] û bi [[îstakaya bîlardoyê]] (darê bîlyardoyê) li ser [[maseya bîlardoyê]] tê lîstin. Destpêkê lîstik bi tiqandina goka spî bi îstakaya bîlardoyê tê vekirin. Navê lîstika bîlardo ji peyva fransî ''bille'' tê, ku tê wateya ''goka biçûk'', gok, an jî xar. Peyva îro "bîlardo", ji peyva îtalî ''biliardo'' ya ku di zimanê tirkî re derbazî zimanê kurdî bûye. Bîlardo bi heta 35 awayên cude tê lîstin. Awayên herî hezkirî û popûler [[bîlardoya pool]], [[snooker]], [[carambolage]], [[bîlardoya îtalî]], [[bîlardoya rûsî]] û [[bîlardoya înglîzî]] ne. {{Çk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Bîlardo| ]] [[Kategorî:Lîstika bi gog]] 4kjgqkvd6gqfixbho7ycdnkhgmm7jbv 2002569 2002564 2026-04-17T09:18:00Z MikaelF 935 2002569 wikitext text/x-wiki {{Agahîdanka giştî }} '''Bîlardo''', '''bîlard'''{{Çavk}} an jî '''[[bîlyard]]''' lîstikekê ku du kes an jî du tîm li dijî hev dilîzîn. Lîstik bi [[gokên bîlardoyê]] û bi [[îstakaya bîlardoyê]] (darê bîlyardoyê) li ser [[maseya bîlardoyê]] tê lîstin. Destpêkê lîstik bi tiqandina goka spî bi îstakaya bîlardoyê tê vekirin. Navê lîstika bîlardo ji peyva fransî ''bille'' tê, ku tê wateya ''goka biçûk'', gok, an jî xar. Peyva îro "bîlardo", ji peyva îtalî ''biliardo'' ya ku di zimanê tirkî re derbazî zimanê kurdî bûye. Bîlardo bi heta 35 awayên cude tê lîstin. Awayên herî hezkirî û popûler [[bîlardoya pool]], [[snooker]], [[carambolage]], [[bîlardoya îtalî]], [[bîlardoya rûsî]] û [[bîlardoya înglîzî]] ne. {{Çk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Bîlardo| ]] [[Kategorî:Lîstikên bi gog]] 2y5o6h0j80k8yschl20kvwndn5avr1d 2002570 2002569 2026-04-17T09:23:52Z MikaelF 935 2002570 wikitext text/x-wiki {{Agahîdanka giştî | wêne = Niels Feijen NL.JPG }} '''Bîlardo''', '''bîlard'''{{Çavk}} an jî '''[[bîlyard]]''' lîstikekê ku du kes an jî du tîm li dijî hev dilîzîn. Lîstik bi [[gokên bîlardoyê]] û bi [[îstakaya bîlardoyê]] (darê bîlyardoyê) li ser [[maseya bîlardoyê]] tê lîstin. Destpêkê lîstik bi tiqandina goka spî bi îstakaya bîlardoyê tê vekirin. Navê lîstika bîlardo ji peyva fransî ''bille'' tê, ku tê wateya ''goka biçûk'', gok, an jî xar. Peyva îro "bîlardo", ji peyva îtalî ''biliardo'' ya ku di zimanê tirkî re derbazî zimanê kurdî bûye. Bîlardo bi heta 35 awayên cude tê lîstin. Awayên herî hezkirî û popûler [[bîlardoya pool]], [[snooker]], [[carambolage]], [[bîlardoya îtalî]], [[bîlardoya rûsî]] û [[bîlardoya înglîzî]] ne. {{Çk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Bîlardo| ]] [[Kategorî:Lîstikên bi gog]] k09cenu5n6ckvwu1zgw5qo2kc27xokv 2002572 2002570 2026-04-17T09:43:09Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/cavkanileke.py|Bot]]: {{[[Şablon:Çk|Çk]]}} kir {{[[Şablon:Çk|subst:Çk]]}}; paqijiyên kozmetîk (Şablonên beralîkirî guhart, Destpêkê standard kir, Valahiya agahîdankê standard kir, --Valahiyên nehewce.) 2002572 wikitext text/x-wiki {{Agahîdanka giştî | wêne = Niels Feijen NL.JPG }} '''Bîlardo''', '''bîlard'''{{Çavkanî hewce ye}} an jî '''[[bîlyard]]''' lîstikekê ku du kes an jî du tîm li dijî hev dilîzîn. Lîstik bi [[gokên bîlardoyê]] û bi [[îstakaya bîlardoyê]] (darê bîlyardoyê) li ser [[maseya bîlardoyê]] tê lîstin. Destpêkê lîstik bi tiqandina goka spî bi îstakaya bîlardoyê tê vekirin. Navê lîstika bîlardo ji peyva fransî ''bille'' tê, ku tê wateya ''goka biçûk'', gok, an jî xar. Peyva îro "bîlardo", ji peyva îtalî ''biliardo'' ya ku di zimanê tirkî re derbazî zimanê kurdî bûye. Bîlardo bi heta 35 awayên cude tê lîstin. Awayên herî hezkirî û popûler [[bîlardoya pool]], [[snooker]], [[carambolage]], [[bîlardoya îtalî]], [[bîlardoya rûsî]] û [[bîlardoya înglîzî]] ne. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Bîlardo| ]] [[Kategorî:Lîstikên bi gog]] nm6dj2ihunukgz3odpk78i6h708uvj3 2002589 2002572 2026-04-17T10:22:43Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addtarix.py|Bot]]: Parametreya tarîx lê hat zêdekirin: {{[[Şablon:Çavkanî hewce ye|Çavkanî hewce ye]]}} 2002589 wikitext text/x-wiki {{Agahîdanka giştî | wêne = Niels Feijen NL.JPG }} '''Bîlardo''', '''bîlard'''{{Çavkanî hewce ye|tarîx=nîsan 2026}} an jî '''[[bîlyard]]''' lîstikekê ku du kes an jî du tîm li dijî hev dilîzîn. Lîstik bi [[gokên bîlardoyê]] û bi [[îstakaya bîlardoyê]] (darê bîlyardoyê) li ser [[maseya bîlardoyê]] tê lîstin. Destpêkê lîstik bi tiqandina goka spî bi îstakaya bîlardoyê tê vekirin. Navê lîstika bîlardo ji peyva fransî ''bille'' tê, ku tê wateya ''goka biçûk'', gok, an jî xar. Peyva îro "bîlardo", ji peyva îtalî ''biliardo'' ya ku di zimanê tirkî re derbazî zimanê kurdî bûye. Bîlardo bi heta 35 awayên cude tê lîstin. Awayên herî hezkirî û popûler [[bîlardoya pool]], [[snooker]], [[carambolage]], [[bîlardoya îtalî]], [[bîlardoya rûsî]] û [[bîlardoya înglîzî]] ne. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Bîlardo| ]] [[Kategorî:Lîstikên bi gog]] 783s627j69v4y7qemyu89fa5ppc2prp 14 31741 2002561 540407 2026-04-17T09:12:50Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Kategorî:Bîlard]] weke [[Kategorî:Bîlardo]] guhart 540407 wikitext text/x-wiki [[Kategorî:Pêşbirkên werzişê]] s0b7vto0mjwokwea28gi2naixstcrqx 14 31742 2002557 209148 2026-04-17T09:10:38Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Kategorî:Lîstikvanê bîlardê]] weke [[Kategorî:Lîstikvanên bîlardoyê]] guhart 209148 wikitext text/x-wiki [[Kategorî:Bîlard]] 62w4yohttn4t2ttvi76s4uqbjb7nkmg 2002560 2002557 2026-04-17T09:11:49Z MikaelF 935 2002560 wikitext text/x-wiki [[Kategorî:Bîlardo]] 4bnwsm989y96wn84uteqtsb43wc8vrc 0 49933 2002483 1870784 2026-04-16T23:38:27Z Kurê Acemî 105128 2002483 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Îzhak Mordexay''' (bi [[îvrît]]: יצחק מרדכי, ''Yitzhak Mordechai'') di 22'ê sermaweza 1944'an de li bajarê [[Zaxo]]yê{{Çavkanî hewce ye|tarîx=çiriya paşîn 2024}} ji dayika xwe bûye, general, siyasetmedarekî [[Îsrael]]ê ye. Malbata Mordexay sala [[1949]]'ê diçin Îsraelê. Sala [[1962]]'yê tevlî artêşê dibe û di hêzên [[çetirbazî|çetirbaziyê]] ([[sîwanebazî]], [[paraşûtbazî]]) de cih digire. Li zanîngeha [[Orşelîm]]ê perwerdeya dîroknasî û zanîna siyasetê dibîne. Di [[şerê şeşrojî]] de fermandariya batalyona çetirbaziyê dike û biser dikeve. Bi vê fermandariya xwe di artêşê de navdar dibe, xelatê werdigire. Sala [[1986]]'ê dibe general. Sala [[1995]]'ê xatir ji artêşê dixwaze. Sala [[1996]]'ê li ser navê partiya [[Likud]]ê bo meclîsa Îsraelê [[Knesset]]ê tê hilbijartin. Dûv re dibe wezîrê parastinê. Di adara [[2001]]'ê de li dijî wî doza destdirêjiya namûsê tê vekirin, bi cezayê 18 mehê tê cezakirin. == Kesên ne aşkenazî bin dibin serokwezîr? == [[Wêne:Yitzhak Mordechai (cropped).jpg|thumb|Îzhak Mordexay (1997)]] Wî dixwestiye bibe serokwezîr. Lê ew ne ji bera [[Cihûyên aşkenazî|aşkenazî]] bûye, ango ne ji [[cihû]]yên ji bakurê [[Ewropa]]yê bûye ku heya wê demê tenê ew dibûne serokwezîr, îdîa hebûn ku ji ber ku wî di serokwezîriyê de israr kiriye, îftira kirine stûyê wî, wî bi destdirêjiya namûsê dane navreşî kirine.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=çiriya paşîn 2024}} == Girêdanên derve == * [http://www.cnn.com/interactive/specials/9905/israel.elexguide/candidates/content/mordechai/ CNN Artikel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081211225009/http://www.cnn.com/interactive/specials/9905/israel.elexguide/candidates/content/mordechai/ |date=2008-12-11 }} (îngilîzî) * [http://www.mfa.gov.il/MFA/MFAArchive/2000_2009/2000/6/Yitzhak%20Mordexay di malpera wezareta derveyî de] (îngilîzî) * [http://www.knesset.gov.il/mk/eng/mk_eng.asp?mk_individual_id_t=87 Îzhak Mordexay] di malpera fermî ya Knessetê de {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1944]] [[Kategorî:Kurdên cihû]] [[Kategorî:Mêr]] [[Kategorî:Mirovên zindî]] [[Kategorî:Serbazên artêşa Îsraelê]] [[Kategorî:Siyasetmedarên îsraêlî]] e9yatr64nnqgqv5qr9x3y0aizby12wj 0 50681 2002470 1942219 2026-04-16T19:14:49Z ~2026-23599-69 148535 Yalan bilgiyi yalanlama 2002470 wikitext text/x-wiki {{Bêçavkanî|tarîx=hezîran 2025}} {{Agahîdanka giştî }} [[Wêne:Dresden-Zwinger-Armoury-bi-handed-sword.JPG|thumb|200px|Dudestikek ewropayî]] '''Dudestik''',{{Çavkanî hewce ye|tarîx=hezîran 2025}} '''şûrê mezin''',{{Çavkanî hewce ye|tarîx=hezîran 2025}} '''şûrê beraziyan''',{{Çavkanî hewce ye|tarîx=hezîran 2025}} '''berazkî''',{{Çavkanî hewce ye|tarîx=hezîran 2025}} '''qirro'''{{Çavkanî hewce ye|tarîx=hezîran 2025}} (li [[Ewropa]] wek '''Zweihänder''' ango dudestik tê nasîn){{Çavkanî hewce ye|tarîx=hezîran 2025}} yek ji [[şûr]]ên sereke ye ku [[kurd]]an jî bikaranîne. Şûrekî kurdî ye. Di wêjeya devkî de navê wê pirr derbas dibe. Ji ber ku lêkolîneke zanistî li ser lîteratûra şûrbazî û dîroka şer a kurdan nehatiye kirin, pirr dijwar e ku mirov pê derbixe ka çend cureyên vê şûrê li [[Kurdistan]]ê hatine bikaranîn. Agahiyên de destan de hene, yên [[ewropa]]yiyan in. Gorî tomarkirinên Ewropayê ev şûr beriya beriyê li herêma ku [[Kurdistan]] jî di nav de ye, [[Mezopotamya]]yê hatiye bikaranîn. Egîptiyan ([[misir]]), [[keltî]] û [[yewnan]]an ji wan girtine û derbasê [[german]]an jî bûye. Li Kurdistanê çima jê re ''şûrê Beraziyan'' an ''qirro'' gotine ne diyar e, nayê zanîn. Li Ewropayê cara pêşîn di sedsala 15em de navdar bûye. Şûrê şervanan bûye, giran e. 2-4 kg giran, heya 5 cm biber, heya 180 cm dirêj e. = '''Silah tamamen Avrupa kökenlidir ve hiçbir Orta Doğu milletiyle alakası yoktur. Yukarıda yazlıan "Kılıç Kürdistan bölgesi kökenlidir." gibisinden ifade gerçeği yansıtmamaktadır, uydurmadır.''' = {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Peyv û gotinên almanî]] [[Kategorî:Şûr]] romgbqzfkfdahedm4ppcobj9gdiczjv 2002475 2002470 2026-04-16T20:13:54Z Penaber49 39672 Guhartoya [[Special:Diff/2002470|2002470]] yê [[Special:Contributions/~2026-23599-69|~2026-23599-69]] ([[User talk:~2026-23599-69|gotûbêj]]) şûnde kir 2002475 wikitext text/x-wiki {{Bêçavkanî|tarîx=hezîran 2025}} {{Agahîdanka giştî }} [[Wêne:Dresden-Zwinger-Armoury-bi-handed-sword.JPG|thumb|200px|Dudestikek ewropayî]] '''Dudestik''',{{Çavkanî hewce ye|tarîx=hezîran 2025}} '''şûrê mezin''',{{Çavkanî hewce ye|tarîx=hezîran 2025}} '''şûrê beraziyan''',{{Çavkanî hewce ye|tarîx=hezîran 2025}} '''berazkî''',{{Çavkanî hewce ye|tarîx=hezîran 2025}} '''qirro'''{{Çavkanî hewce ye|tarîx=hezîran 2025}} (li [[Ewropa]] wek '''Zweihänder''' ango dudestik tê nasîn){{Çavkanî hewce ye|tarîx=hezîran 2025}} yek ji [[şûr]]ên sereke ye ku [[kurd]]an jî bikaranîne. Şûrekî kurdî ye. Di wêjeya devkî de navê wê pirr derbas dibe. Ji ber ku lêkolîneke zanistî li ser lîteratûra şûrbazî û dîroka şer a kurdan nehatiye kirin, pirr dijwar e ku mirov pê derbixe ka çend cureyên vê şûrê li [[Kurdistan]]ê hatine bikaranîn. Agahiyên de destan de hene, yên [[ewropa]]yiyan in. Gorî tomarkirinên Ewropayê ev şûr beriya beriyê li herêma ku [[Kurdistan]] jî di nav de ye, [[Mezopotamya]]yê hatiye bikaranîn. Egîptiyan ([[misir]]), [[keltî]] û [[yewnan]]an ji wan girtine û derbasê [[german]]an jî bûye. Li Kurdistanê çima jê re ''şûrê Beraziyan'' an ''qirro'' gotine ne diyar e, nayê zanîn. Li Ewropayê cara pêşîn di sedsala 15em de navdar bûye. Şûrê şervanan bûye, giran e. 2-4 kg giran, heya 5 cm biber, heya 180 cm dirêj e. {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Peyv û gotinên almanî]] [[Kategorî:Şûr]] 18sfixwhozxctw1zhqi3lqkxg68tuao 0 63667 2002575 624805 2026-04-17T09:49:24Z MikaelF 935 Beralîkirin ji bo [[Kanikyan]] hate jêbirin. 2002575 wikitext text/x-wiki {{Cudakirin}} * [[Kano (werziş)]] (werziş) * Kano yan [[Kanikyan]] (gund) 6ypbca5jvtnc25io5ivnukybwcqkaxn 0 75335 2002459 1992732 2026-04-16T17:56:08Z ~2026-23592-87 148525 Ey bêbextên bêbext, hûn bi piranî Kurd in, ey sextekar, tu der ne ya we ye, hûn pir henekbaz in, hûn çi dibêjin ew ya Kurdan e, hahaha, ey Kurdên sextekar. 2002459 wikitext text/x-wiki [[Kategorî:Navçeyên Azerbaycana Rojavayê]] 8ogcglaafaekkm261fy3qg65lkr56zu 2002461 2002459 2026-04-16T18:04:05Z Penaber49 39672 Guhartoya [[Special:Diff/2002459|2002459]] yê [[Special:Contributions/~2026-23592-87|~2026-23592-87]] ([[User talk:~2026-23592-87|gotûbêj]]) şûnde kir 2002461 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | statû = Navçe | welat = [[Rojhilata Kurdistanê]] |}} [[Wêne:West Azerbaijan ku.svg|thumb|Navçeyên Azerbaycana Rojavayê]] '''Makû''' yek ji navçeyên [[Rojhilata Kurdistanê]] ye û navenda vê navçeyê bajarê [[Makû]] ye. == Nêrîna giştî == Makû navçeyeke li nêzîkî sinorê [[Bakurê Kurdistanê]] ye. Piraniya gelê Makûyê kurd in, lê li herêmê azerî jî dijîn. Hin kes li ser vê bawerê ne ku navê Makûyê ji peyvên Mad Kûh (çiyayê mad, med) tê. Mad yan Med bav û kalên kurdan in. Kurdên Makûyê gelekî welatperwer in, ziman û çanda xwe ya kurdî baş parastine. Dewleta Îranê ji bo ku pêşveçûnên kurdan ra astengan çêbike, serdestiya navçeyê daye destên azeriyan. Azeriyan gelek nemirovahî dijî kurdan kirine û dikin lê kurdan tu caran serê xwe berjêr nekirine. == Zimanên deverê == Zimanên devera Makoyê kurdî û azerî ne. Di nivîsên li ser înternetê yan li her derê ku bibe, azerî hewl didin Makûyê wekî bajarekî azerî bidin nasandin lê ev yek nikare rastiyê biguhure. Divê bê gotin, ermenî jî li vî bajarî pirr bûn, lê azeriyan di dema qirrkirinê de, ew gişt qirr kirin. == Dabeşkirina navçeyê == Du nahiye û du bajar li navçeya Makûyê hene <ref>{{fa}} Malpera fermî ya amarên Îranê [https://www.amar.org.ir/%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87-%D8%AF%D9%87%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D9%87%D8%A7/%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B1%DB%B3%DB%B9%DB%B5/%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%8A%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%D9%8A] </ref>: === [[Navenda navçeya Makû (nahiye)|Navenda navçeya Makû]] === :Bajar:[[Makû]] === [[Bazirgan (nahiye)|Bazirgan]] === :Bajar:[[Bazirgan, Makû|Bazirgan]] === Gundên navçeyê === * [[Lîsteya gundên Makûyê]] == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Navçeyên parêzgeha Azerbaycana Rojava}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Navçeyên Azerbaycana Rojavayê]] estftqc03nir1ebw6qvsjr4sgylgp4l 2002462 2002461 2026-04-16T18:06:14Z Penaber49 39672 2002462 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | statû = Navçe | welat = [[Rojhilata Kurdistanê]] |}} [[Wêne:West Azerbaijan ku.svg|thumb|Navçeyên Azerbaycana Rojavayê]] '''Makû''' yek ji navçeyên [[Rojhilata Kurdistanê]] ye û navenda vê navçeyê bajarê [[Makû]] ye. == Nêrîna giştî == Makû navçeyeke li nêzîkî sinorê [[Bakurê Kurdistanê]] ye ku piraniya gelê Makûyê kurd in lê li hinek deverên navçeyê azerî jî dijîn. Hin kes li ser vê bawerê ne ku navê Makûyê ji peyvên Mad Kûh (çiyayê mad, med) tê. Mad yan Med bav û kalên kurdan in. Kurdên Makûyê gelekî welatperwer in, ziman û çanda xwe ya kurdî baş parastine. Dewleta Îranê ji bo ku pêşveçûnên kurdan ra astengan çêbike, serdestiya navçeyê daye destên azeriyan. Azeriyan gelek nemirovahî dijî kurdan kirine û dikin lê kurdan tu caran serê xwe berjêr nekirine. == Zimanên deverê == Zimanên devera Makoyê kurdî û azerî ne. Di nivîsên li ser înternetê yan li her derê ku bibe, azerî hewl didin Makûyê wekî bajarekî azerî bidin nasandin lê ev yek nikare rastiyê biguhure. Divê bê gotin, ermenî jî li vî bajarî pirr bûn, lê azeriyan di dema qirrkirinê de, ew gişt qirr kirin. == Dabeşkirina navçeyê == Du nahiye û du bajar li navçeya Makûyê hene <ref>{{fa}} Malpera fermî ya amarên Îranê [https://www.amar.org.ir/%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87-%D8%AF%D9%87%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D9%87%D8%A7/%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B1%DB%B3%DB%B9%DB%B5/%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%8A%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%D9%8A] </ref>: === [[Navenda navçeya Makû (nahiye)|Navenda navçeya Makû]] === :Bajar:[[Makû]] === [[Bazirgan (nahiye)|Bazirgan]] === :Bajar:[[Bazirgan, Makû|Bazirgan]] === Gundên navçeyê === * [[Lîsteya gundên Makûyê]] == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Navçeyên parêzgeha Azerbaycana Rojava}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Navçeyên Azerbaycana Rojavayê]] 9ugru79vfpjn0mcldkivqe7vcv4o5et 2002463 2002462 2026-04-16T18:06:56Z Penaber49 39672 2002463 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | statû = Navçe | welat = [[Rojhilata Kurdistanê]] |}} [[Wêne:West Azerbaijan ku.svg|thumb|Navçeyên Azerbaycana Rojavayê]] '''Makû''' yek ji navçeyên [[Rojhilata Kurdistanê]] ye û navenda vê navçeyê bajarê [[Makû]] ye. == Nêrîna giştî == Makû navçeyeke li nêzîkî sinorê [[Bakurê Kurdistanê]] ye ku piraniya gelê Makûyê kurd in lê li hinek deverên navçeyê azerî jî dijîn. Hin kes li ser vê bawerê ne ku navê Makûyê ji peyvên Mad Kûh (çiyayê mad, med) tê. Mad yan Med bav û kalên kurdan in. Kurdên Makûyê gelekî welatperwer in, ziman û çanda xwe ya kurdî baş parastine. Dewleta Îranê ji bo ku pêşveçûnên kurdan ra astengan çêbike, serdestiya navçeyê daye destên azeriyan. Azeriyan gelek nemirovahî dijî kurdan kirine û dikin lê kurdan tu caran serê xwe berjêr nekirine. == Zimanên deverê == Zimanên devera Makoyê kurdî û azerî ne. Di nivîsên li ser înternetê yan li her derê ku bibe, azerî hewl didin Makûyê wekî bajarekî azerî bidin nasandin lê ev yek nikare rastiyê biguhure. Divê bê gotin, ermenî jî li vî bajarî pirr bûn, lê azeriyan di dema qirrkirinê de, ew gişt qirr kirin. == Dabeşkirina navçeyê == Du nahiye û du bajar li navçeya Makûyê hene <ref>{{fa}} Malpera fermî ya amarên Îranê [https://www.amar.org.ir/%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87-%D8%AF%D9%87%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D9%87%D8%A7/%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B1%DB%B3%DB%B9%DB%B5/%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%8A%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%D9%8A] </ref>: === [[Navenda navçeya Makû (nahiye)|Navenda navçeya Makû]] === :Bajar:[[Makû]] === [[Bazirgan (nahiye)|Bazirgan]] === :Bajar:[[Bazirgan, Makû|Bazirgan]] === Gundên navçeyê === * [[Lîsteya gundên Makûyê]] == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Navçeyên parêzgeha Azerbaycana Rojava}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Navçeyên Rojhilata Kurdistanê]] q5j4am62z8l5o4dy0u0y2pzqm5c9gjk 2002464 2002463 2026-04-16T18:14:53Z Penaber49 39672 2002464 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | statû = Navçe | welat = [[Rojhilata Kurdistanê]] |}} [[Wêne:West Azerbaijan ku.svg|thumb|Navçeyên Azerbaycana Rojavayê]] '''Makû''' yek ji navçeyên [[Rojhilata Kurdistanê]] ye û navenda vê navçeyê bajarê [[Makû]] ye. == Nêrîna giştî == Makû navçeyeke li nêzîkî sinorê [[Bakurê Kurdistanê]] ye ku piraniya gelê Makûyê kurd in lê li hinek deverên navçeyê azerî jî dijîn. Hatiye texmîn kirin ku navê Makûyê ji peyvên Mad Kûh (çiyayê mad, med) hatiye. Mad yan Med gelekê kevnar ê kurd bû. Kurdên Makûyê gelekî welatperwer in ku ziman û çanda xwe ya kurdî baş parastine. Dewleta Îranê ji bo ku pêşveçûnên kurdan asteng bike, serdestiya navçeyê daye destên azeriyan. Azeriyan gelek nemirovahî dijî kurdan kirine û dikin lê kurdan tu caran serê xwe berjêr nekirine. == Zimanên deverê == Zimanên devera Makoyê kurdî û azerî ne. Di nivîsên li ser înternetê yan li her derê ku bibe, azerî hewl didin Makûyê wekî bajarekî azerî bidin nasandin lê ev yek nikare rastiyê biguhure. Divê bê gotin, ermenî jî li vî bajarî pirr bûn, lê azeriyan di dema qirrkirinê de, ew gişt qirr kirin. == Dabeşkirina navçeyê == Du nahiye û du bajar li navçeya Makûyê hene <ref>{{fa}} Malpera fermî ya amarên Îranê [https://www.amar.org.ir/%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87-%D8%AF%D9%87%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D9%87%D8%A7/%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B1%DB%B3%DB%B9%DB%B5/%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%8A%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%D9%8A] </ref>: === [[Navenda navçeya Makû (nahiye)|Navenda navçeya Makû]] === :Bajar:[[Makû]] === [[Bazirgan (nahiye)|Bazirgan]] === :Bajar:[[Bazirgan, Makû|Bazirgan]] === Gundên navçeyê === * [[Lîsteya gundên Makûyê]] == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Navçeyên parêzgeha Azerbaycana Rojava}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Navçeyên Rojhilata Kurdistanê]] e16d238i1rlkmgihr3xkg3fg30ew54o 2002469 2002464 2026-04-16T18:52:19Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir, Valahiya agahîdankê standard kir.) 2002469 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | statû = Navçe | welat = [[Rojhilata Kurdistanê]] | }} [[Wêne:West Azerbaijan ku.svg|thumb|Navçeyên Azerbaycana Rojavayê]] '''Makû''' yek ji navçeyên [[Rojhilata Kurdistanê]] ye û navenda vê navçeyê bajarê [[Makû]] ye. == Nêrîna giştî == Makû navçeyeke li nêzîkî sinorê [[Bakurê Kurdistanê]] ye ku piraniya gelê Makûyê kurd in lê li hinek deverên navçeyê azerî jî dijîn. Hatiye texmîn kirin ku navê Makûyê ji peyvên Mad Kûh (çiyayê mad, med) hatiye. Mad yan Med gelekê kevnar ê kurd bû. Kurdên Makûyê gelekî welatperwer in ku ziman û çanda xwe ya kurdî baş parastine. Dewleta Îranê ji bo ku pêşveçûnên kurdan asteng bike, serdestiya navçeyê daye destên azeriyan. Azeriyan gelek nemirovahî dijî kurdan kirine û dikin lê kurdan tu caran serê xwe berjêr nekirine. == Zimanên deverê == Zimanên devera Makoyê kurdî û azerî ne. Di nivîsên li ser înternetê yan li her derê ku bibe, azerî hewl didin Makûyê wekî bajarekî azerî bidin nasandin lê ev yek nikare rastiyê biguhure. Divê bê gotin, ermenî jî li vî bajarî pirr bûn, lê azeriyan di dema qirrkirinê de, ew gişt qirr kirin. == Dabeşkirina navçeyê == Du nahiye û du bajar li navçeya Makûyê hene <ref>{{fa}} Malpera fermî ya amarên Îranê [https://www.amar.org.ir/%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87-%D8%AF%D9%87%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D9%87%D8%A7/%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B1%DB%B3%DB%B9%DB%B5/%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%8A%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%D9%8A] </ref>: === [[Navenda navçeya Makû (nahiye)|Navenda navçeya Makû]] === :Bajar:[[Makû]] === [[Bazirgan (nahiye)|Bazirgan]] === :Bajar:[[Bazirgan, Makû|Bazirgan]] === Gundên navçeyê === * [[Lîsteya gundên Makûyê]] == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Navçeyên parêzgeha Azerbaycana Rojava}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Navçeyên Azerbaycana Rojavayê]] [[Kategorî:Navçeyên Rojhilata Kurdistanê]] ftuou31sqld8sqwjozcaclyxyjwcx0k 0 128482 2002466 1836397 2026-04-16T18:39:31Z Penaber49 39672 2002466 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank êrîşa sivîlan | sernav = Kuştina bi guleyan li dibistana Robb a Uvalde (Teksas, DYA) | parçeyekî = | wêne = | mezinahiya_wêne = | alt_wêne = | sernavê_wêne = | nexşe = | mezinahiya_nexşeyê = | alt_nexşe = | sernavê_nexşeyê = | cih = [[Uvalde]], [[Teksas]] [[DYA]] | hedef = | koordînat = | dîrok = 25ê gulana 2022an | dem = | saet = | cure = Êrîşa çekdarî | kuştî = 21 | birîndar = | qurbanî = | fail = | êrîşkar = Salvador Ramos | sûcdarên gumanker = | çek = | hj_beşdaran = | parêzvan = | sedem = | lêpirsîn = Berdewam e. | fermanberê_kelişînê = | hj_bertawan = | hj_sizakirî = | biryara_dadgehê = Ne diyar e | mehkûmî = | îtham = | doza_medenî = | malper = | modul = }} '''Kuştina bi guleyan li dibistana Robb a Uvalde''', êrîşekî komkujî ye ku di 24ê gulana 2022an de ji aliyê êrîşkar [[Salvador Ramos]] ê 18 salî ve li dibistana seretayî ya Robb a li bajarê [[Uvalde]] ya [[Teksas]]ê li [[Amerîka]]yê pêk hatiye. Di encamê de 19 zarok û du mamoste hatin kuştin û 16 kes jî birîndar bûn.<ref name="Twitter2022">{{Jêder-malper |url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2022-05-24/texas-elementary-school-shooting |sernav=19 children, 2 adults killed in Texas in the deadliest school shooting since Sandy Hook |paşnav= |paşnav2= |tarîx=2022-05-24 |malper=Los Angeles Times |ziman=en-US |roja-gihiştinê=2022-05-25 |paşnav3= |paşnav4= |paşnav5= |paşnav6= |paşnav7= |paşnav8= |paşnav9= }}</ref> Salvador Ramos jî ji aliyê hêzên ewlehî yên [[Amerîkî|Amerîkayê]] ve di heman rojê de hate kuştin. == Giştîve == Uvalde bajarekî bi piranî [[hîspanî]] ye ku bi qasî 16 000 kesan li herêma [[Teksasa Başûr]] dijîn. Bajar bi qasî 100 km dûrî sînorê Dewletên Yekbûyî û Meksîkê ye û bi qasî 135 km dûrî [[San Antonio]] ye.<ref name="Twitter2022" /> Nêzîkî ji sedî 90 ji xwendekarê dibistana seretayî ya Robb hîspanî ye û nêzîkê ji sedî 81 nifûsa xwendekar ji paşerojên aborî yên paşwendiyê tên.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kdrv.com/news/top-stories/shooting-at-a-texas-elementary-school-leaves-14-students-and-a-teacher-dead-governor-says/article_75611b63-aff0-5648-8466-64d952615352.html |sernav=Shooting at a Texas elementary school leaves 14 students and a teacher dead, governor says |paşnav=CNN |pêşnav=Jennifer Henderson, Jamiel Lynch and Eric Levenson |malper=NewsWatch 12 KDRV |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-05-25 }}</ref> Dibistan jibo 600 xwendekaran, ji pola duyem heta ya çarem li bajarê [[Uvalde]], [[Teksas]]ê perwerde dida.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2022/05/24/hospital-dead-shooting-at-uvalde-texas-elementary-school.html |sernav=19 children, 2 teachers killed in Texas elementary school shooting |paşnav=Fieldstadt |pêşnav=Suzanne Gamboa, Dennis Romero, Minyvonne Burke and Elisha |tarîx=2022-05-24 |malper=CNBC |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-05-25 }}</ref> == Êrîşa çekdarî == Êrîşkar, danê sibê demjimêr di 11.30an de di dema nîqaşekê de dapîra xwe li mala wan li Uvalde gulebaran kir û dapîra wî bi vî êrîşê birîndar bû.<ref name="Diaz2022">{{Jêder-malper |url=https://www.click2houston.com/news/local/2022/05/24/suspect-info-heres-what-we-know-about-the-18-year-old-shooter-who-officials-say-killed-his-grandmother-14-students-and-1-teacher/ |sernav=SUSPECT INFO: New details obtained about 18-year-old shooter who officials say killed 19 students, 2 adults at Texas elementary school |paşnav=Diaz |pêşnav=Moriah Ballard, Robert Arnold, Mario |tarîx=2022-05-24 |malper=KPRC |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-05-25 }}</ref> Ramos piştre re bi [[SUV]]e kî xwe li xendeqekî li derveyî dibistanê qelibî.<ref name="Diaz2022"/> Li gorî polîsan Romos çekbendekî bê plake (çekbendên taktîkî) li xwe kiribû û çenteyek piştan, hemî kincên reş lê bû, demançe, tivingek AR-15 û çend şerjorên xwedî kapasîteyên bilind pê re hebûn. Ramos piştre polêsek UCISD ku hewl da nehêle ew bikeve hundirê dibistanê, lêda wî birîndar kir.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.go.com/US/texas-elementary-school-reports-active-shooter-campus/story?id=84940951 |sernav=At least 19 children, 2 teachers dead after shooting at Texas elementary school |paşnav=News |pêşnav=A. B. C. |malper=ABC News |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-05-25 }}</ref> Ramos di danê sibê demjimêr di 11.30an di deriyê başûr re derbasî dibistanê dibe. Piştî demeke polîsan ragihand ku bangên li ser wesayîta ku nêzîkî dibistanê û ku kesekî çekdar bi tivingê derbasê hundir bûye, hatiye xeta 911ê yê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2022/05/25/us/uvalde-texas-elementary-school-shooting-wednesday/index.html |sernav=Parents waited late into the night for dead children to be identified after Texas elementary school massacre |paşnav=CNN |pêşnav=Nicole Chavez, Dakin Andone and Elizabeth Wolfe |malper=CNN |roja-gihiştinê=2022-05-25 }}</ref> Şahidek anî ziman ku Ramos pêşî gule berda du kesên li malekî sersaxiyê ya nêzîk lê her du kesên li wî avahiyê bûn bê birîndarî xwe xilas kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/uvalde-texas-school-shooting-44a7cfb990feaa6ffe482483df6e4683 |sernav=Onlookers urged police to charge into Texas school |tarîx=2022-05-25 |malper=AP NEWS |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-05-26 }}</ref> Ramos dema xwe gihandiye dibistanê ji 40ê heta 60 xulekan li avahiya dibistanê berî ku polîs wî rawestîne zarokan kuşt.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theguardian.com/us-news/2022/may/26/uvalde-texas-school-shooting-police-hesitated |sernav=‘More could have been done’: Texas police under scrutiny over response to school shooting |tarîx=2022-05-26 |malper=the Guardian |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-05-26 }}</ref> == Zarok û kesên ku hatine kuştin == Di encama gulebaranê de 19 xwendekarên zarok û du mamosteyên ku hatine kuştin ev in:<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.houstonchronicle.com/projects/2022/uvalde-shooting-victims/ |sernav=Remembering the victims of the horrific Uvalde school shooting |malper=The Houston Chronicle |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-05-26 }}</ref> * Uziyah Garcia, 9 * Xavier Javier Lopez, 10 * Jose Flores, 10 * Miranda Mathis, 11 * Eva Mireles, 44 * Ellie Garcia, 10 * Tess Marie Mata, 10 * Eliahana "Elijah" Cruz Torres, 10 * Annabell Guadalupe Rodriguez, 10 * Irma Garcia, 48 * Nevaeh Bravo, 10 * Makenna Elrod, 10 * Maite Yuleana Rodriguez, 10 * Alithia Ramirez, 10 * Jayce Carmelo Luevanos, 10 * Jailah Nicole Silguero, 11 * Rogelio Torres, 10 * Alexandria "Lexi" Aniyah Rubio, 10 * Amerie Jo Garza, 10 * Jackie Cazares, 10 * Layla Salazar, 10 == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Komkujiyên li dijî zarokan]] [[Kategorî:Komkujî]] 5hypalnfh3faq1w23u8lboywssmg77h 2002467 2002466 2026-04-16T18:40:07Z Penaber49 39672 2002467 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank êrîşa sivîlan | sernav = Kuştina bi guleyan li dibistana Robb a Uvalde (Teksas, DYA) | parçeyekî = | wêne = | mezinahiya_wêne = | alt_wêne = | sernavê_wêne = | nexşe = | mezinahiya_nexşeyê = | alt_nexşe = | sernavê_nexşeyê = | cih = [[Uvalde]], [[Teksas]] [[DYA]] | hedef = | koordînat = | dîrok = 25ê gulana 2022an | dem = | saet = | cure = Êrîşa çekdarî | kuştî = 21 | birîndar = | qurbanî = | fail = | êrîşkar = Salvador Ramos | sûcdarên gumanker = | çek = | hj_beşdaran = | parêzvan = | sedem = | lêpirsîn = Berdewam e. | fermanberê_kelişînê = | hj_bertawan = | hj_sizakirî = | biryara_dadgehê = Ne diyar e | mehkûmî = | îtham = | doza_medenî = | malper = | modul = }} '''Kuştina bi guleyan li dibistana Robb a Uvalde''', êrîşekî komkujî ye ku di 24ê gulana 2022an de ji aliyê êrîşkar [[Salvador Ramos]] ê 18 salî ve li dibistana seretayî ya Robb a li bajarê [[Uvalde]] ya [[Teksas]]ê li [[Amerîka]]yê pêk hatiye. Di encamê de 19 zarok û du mamoste hatin kuştin û 16 kes jî birîndar bûn.<ref name="Twitter2022">{{Jêder-malper |url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2022-05-24/texas-elementary-school-shooting |sernav=19 children, 2 adults killed in Texas in the deadliest school shooting since Sandy Hook |paşnav= |paşnav2= |tarîx=2022-05-24 |malper=Los Angeles Times |ziman=en-US |roja-gihiştinê=2022-05-25 |paşnav3= |paşnav4= |paşnav5= |paşnav6= |paşnav7= |paşnav8= |paşnav9= }}</ref> Salvador Ramos jî ji aliyê hêzên ewlehî yên [[Amerîkî|Amerîkayê]] ve di heman rojê de hate kuştin. == Giştîve == Uvalde bajarekî bi piranî [[hîspanî]] ye ku bi qasî 16 000 kesan li herêma [[Teksasa Başûr]] dijîn. Bajar bi qasî 100 km dûrî sînorê Dewletên Yekbûyî û Meksîkê ye û bi qasî 135 km dûrî [[San Antonio]] ye.<ref name="Twitter2022" /> Nêzîkî ji sedî 90 ji xwendekarê dibistana seretayî ya Robb hîspanî ye û nêzîkê ji sedî 81 nifûsa xwendekar ji paşerojên aborî yên paşwendiyê tên.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kdrv.com/news/top-stories/shooting-at-a-texas-elementary-school-leaves-14-students-and-a-teacher-dead-governor-says/article_75611b63-aff0-5648-8466-64d952615352.html |sernav=Shooting at a Texas elementary school leaves 14 students and a teacher dead, governor says |paşnav= |pêşnav= |malper=NewsWatch 12 KDRV |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-05-25 }}</ref> Dibistan jibo 600 xwendekaran, ji pola duyem heta ya çarem li bajarê [[Uvalde]], [[Teksas]]ê perwerde dida.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2022/05/24/hospital-dead-shooting-at-uvalde-texas-elementary-school.html |sernav=19 children, 2 teachers killed in Texas elementary school shooting |paşnav=Fieldstadt |pêşnav=Suzanne Gamboa, Dennis Romero, Minyvonne Burke and Elisha |tarîx=2022-05-24 |malper=CNBC |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-05-25 }}</ref> == Êrîşa çekdarî == Êrîşkar, danê sibê demjimêr di 11.30an de di dema nîqaşekê de dapîra xwe li mala wan li Uvalde gulebaran kir û dapîra wî bi vî êrîşê birîndar bû.<ref name="Diaz2022">{{Jêder-malper |url=https://www.click2houston.com/news/local/2022/05/24/suspect-info-heres-what-we-know-about-the-18-year-old-shooter-who-officials-say-killed-his-grandmother-14-students-and-1-teacher/ |sernav=SUSPECT INFO: New details obtained about 18-year-old shooter who officials say killed 19 students, 2 adults at Texas elementary school |paşnav=Diaz |pêşnav=Moriah Ballard, Robert Arnold, Mario |tarîx=2022-05-24 |malper=KPRC |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-05-25 }}</ref> Ramos piştre re bi [[SUV]]e kî xwe li xendeqekî li derveyî dibistanê qelibî.<ref name="Diaz2022"/> Li gorî polîsan Romos çekbendekî bê plake (çekbendên taktîkî) li xwe kiribû û çenteyek piştan, hemî kincên reş lê bû, demançe, tivingek AR-15 û çend şerjorên xwedî kapasîteyên bilind pê re hebûn. Ramos piştre polêsek UCISD ku hewl da nehêle ew bikeve hundirê dibistanê, lêda wî birîndar kir.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.go.com/US/texas-elementary-school-reports-active-shooter-campus/story?id=84940951 |sernav=At least 19 children, 2 teachers dead after shooting at Texas elementary school |paşnav=News |pêşnav=A. B. C. |malper=ABC News |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-05-25 }}</ref> Ramos di danê sibê demjimêr di 11.30an di deriyê başûr re derbasî dibistanê dibe. Piştî demeke polîsan ragihand ku bangên li ser wesayîta ku nêzîkî dibistanê û ku kesekî çekdar bi tivingê derbasê hundir bûye, hatiye xeta 911ê yê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2022/05/25/us/uvalde-texas-elementary-school-shooting-wednesday/index.html |sernav=Parents waited late into the night for dead children to be identified after Texas elementary school massacre |paşnav=CNN |pêşnav=Nicole Chavez, Dakin Andone and Elizabeth Wolfe |malper=CNN |roja-gihiştinê=2022-05-25 }}</ref> Şahidek anî ziman ku Ramos pêşî gule berda du kesên li malekî sersaxiyê ya nêzîk lê her du kesên li wî avahiyê bûn bê birîndarî xwe xilas kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/uvalde-texas-school-shooting-44a7cfb990feaa6ffe482483df6e4683 |sernav=Onlookers urged police to charge into Texas school |tarîx=2022-05-25 |malper=AP NEWS |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-05-26 }}</ref> Ramos dema xwe gihandiye dibistanê ji 40ê heta 60 xulekan li avahiya dibistanê berî ku polîs wî rawestîne zarokan kuşt.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theguardian.com/us-news/2022/may/26/uvalde-texas-school-shooting-police-hesitated |sernav=‘More could have been done’: Texas police under scrutiny over response to school shooting |tarîx=2022-05-26 |malper=the Guardian |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-05-26 }}</ref> == Zarok û kesên ku hatine kuştin == Di encama gulebaranê de 19 xwendekarên zarok û du mamosteyên ku hatine kuştin ev in:<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.houstonchronicle.com/projects/2022/uvalde-shooting-victims/ |sernav=Remembering the victims of the horrific Uvalde school shooting |malper=The Houston Chronicle |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-05-26 }}</ref> * Uziyah Garcia, 9 * Xavier Javier Lopez, 10 * Jose Flores, 10 * Miranda Mathis, 11 * Eva Mireles, 44 * Ellie Garcia, 10 * Tess Marie Mata, 10 * Eliahana "Elijah" Cruz Torres, 10 * Annabell Guadalupe Rodriguez, 10 * Irma Garcia, 48 * Nevaeh Bravo, 10 * Makenna Elrod, 10 * Maite Yuleana Rodriguez, 10 * Alithia Ramirez, 10 * Jayce Carmelo Luevanos, 10 * Jailah Nicole Silguero, 11 * Rogelio Torres, 10 * Alexandria "Lexi" Aniyah Rubio, 10 * Amerie Jo Garza, 10 * Jackie Cazares, 10 * Layla Salazar, 10 == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Komkujiyên li dijî zarokan]] [[Kategorî:Komkujî]] 9vt7gxomwxt6eb3he4zugsqmmkdyrg9 2002468 2002467 2026-04-16T18:41:05Z Penaber49 39672 2002468 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank êrîşa sivîlan | sernav = Kuştina bi guleyan li dibistana Robb a Uvalde (Teksas, DYA) | parçeyekî = | wêne = | mezinahiya_wêne = | alt_wêne = | sernavê_wêne = | nexşe = | mezinahiya_nexşeyê = | alt_nexşe = | sernavê_nexşeyê = | cih = [[Uvalde]], [[Teksas]] [[DYA]] | hedef = | koordînat = | dîrok = 25ê gulana 2022an | dem = | saet = | cure = Êrîşa çekdarî | kuştî = 21 | birîndar = | qurbanî = | fail = | êrîşkar = Salvador Ramos | sûcdarên gumanker = | çek = | hj_beşdaran = | parêzvan = | sedem = | lêpirsîn = Berdewam e. | fermanberê_kelişînê = | hj_bertawan = | hj_sizakirî = | biryara_dadgehê = Ne diyar e | mehkûmî = | îtham = | doza_medenî = | malper = | modul = }} '''Kuştina bi guleyan li dibistana Robb a Uvalde''', êrîşekî komkujî ye ku di 24ê gulana 2022an de ji aliyê êrîşkar [[Salvador Ramos]] ê 18 salî ve li dibistana seretayî ya Robb a li bajarê [[Uvalde]] ya [[Teksas]]ê li [[Amerîka]]yê pêk hatiye. Di encamê de 19 zarok û du mamoste hatin kuştin û 16 kes jî birîndar bûn.<ref name="Twitter2022">{{Jêder-malper |url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2022-05-24/texas-elementary-school-shooting |sernav=19 children, 2 adults killed in Texas in the deadliest school shooting since Sandy Hook |paşnav= |paşnav2= |tarîx=2022-05-24 |malper=Los Angeles Times |ziman=en-US |roja-gihiştinê=2022-05-25 |paşnav3= |paşnav4= |paşnav5= |paşnav6= |paşnav7= |paşnav8= |paşnav9= }}</ref> Salvador Ramos jî ji aliyê hêzên ewlehî yên [[Amerîkî|Amerîkayê]] ve di heman rojê de hate kuştin. == Giştîve == Uvalde bajarekî bi piranî [[hîspanî]] ye ku bi qasî 16 000 kesan li herêma [[Teksasa Başûr]] dijîn. Bajar bi qasî 100 km dûrî sînorê Dewletên Yekbûyî û Meksîkê ye û bi qasî 135 km dûrî [[San Antonio]] ye.<ref name="Twitter2022" /> Nêzîkî ji sedî 90 ji xwendekarê dibistana seretayî ya Robb hîspanî ye û nêzîkê ji sedî 81 nifûsa xwendekar ji paşerojên aborî yên paşwendiyê tên.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kdrv.com/news/top-stories/shooting-at-a-texas-elementary-school-leaves-14-students-and-a-teacher-dead-governor-says/article_75611b63-aff0-5648-8466-64d952615352.html |sernav=Shooting at a Texas elementary school leaves 14 students and a teacher dead, governor says |paşnav= |pêşnav= |malper=NewsWatch 12 KDRV |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-05-25 }}</ref> Dibistan jibo 600 xwendekaran, ji pola duyem heta ya çarem li bajarê [[Uvalde]], [[Teksas]]ê perwerde dida.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2022/05/24/hospital-dead-shooting-at-uvalde-texas-elementary-school.html |sernav=19 children, 2 teachers killed in Texas elementary school shooting |paşnav=Fieldstadt |pêşnav=Suzanne Gamboa, Dennis Romero, Minyvonne Burke and Elisha |tarîx=2022-05-24 |malper=CNBC |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-05-25 }}</ref> == Êrîşa çekdarî == Êrîşkar, danê sibê demjimêr di 11.30an de di dema nîqaşekê de dapîra xwe li mala wan li Uvalde gulebaran kir û dapîra wî bi vî êrîşê birîndar bû.<ref name="Diaz2022">{{Jêder-malper |url=https://www.click2houston.com/news/local/2022/05/24/suspect-info-heres-what-we-know-about-the-18-year-old-shooter-who-officials-say-killed-his-grandmother-14-students-and-1-teacher/ |sernav=SUSPECT INFO: New details obtained about 18-year-old shooter who officials say killed 19 students, 2 adults at Texas elementary school |paşnav=Diaz |pêşnav=Moriah Ballard, Robert Arnold, Mario |tarîx=2022-05-24 |malper=KPRC |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-05-25 }}</ref> Ramos piştre re bi [[SUV]]e kî xwe li xendeqekî li derveyî dibistanê qelibî.<ref name="Diaz2022"/> Li gorî polîsan Romos çekbendekî bê plake (çekbendên taktîkî) li xwe kiribû û çenteyek piştan, hemî kincên reş lê bû, demançe, tivingek AR-15 û çend şerjorên xwedî kapasîteyên bilind pê re hebûn. Ramos piştre polêsek UCISD ku hewl da nehêle ew bikeve hundirê dibistanê, lêda wî birîndar kir.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.go.com/US/texas-elementary-school-reports-active-shooter-campus/story?id=84940951 |sernav=At least 19 children, 2 teachers dead after shooting at Texas elementary school |paşnav= |pêşnav= |malper=ABC News |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-05-25 }}</ref> Ramos di danê sibê demjimêr di 11.30an di deriyê başûr re derbasî dibistanê dibe. Piştî demeke polîsan ragihand ku bangên li ser wesayîta ku nêzîkî dibistanê û ku kesekî çekdar bi tivingê derbasê hundir bûye, hatiye xeta 911ê yê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2022/05/25/us/uvalde-texas-elementary-school-shooting-wednesday/index.html |sernav=Parents waited late into the night for dead children to be identified after Texas elementary school massacre |paşnav= |pêşnav= |malper=CNN |roja-gihiştinê=2022-05-25 }}</ref> Şahidek anî ziman ku Ramos pêşî gule berda du kesên li malekî sersaxiyê ya nêzîk lê her du kesên li wî avahiyê bûn bê birîndarî xwe xilas kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/uvalde-texas-school-shooting-44a7cfb990feaa6ffe482483df6e4683 |sernav=Onlookers urged police to charge into Texas school |tarîx=2022-05-25 |malper=AP NEWS |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-05-26 }}</ref> Ramos dema xwe gihandiye dibistanê ji 40ê heta 60 xulekan li avahiya dibistanê berî ku polîs wî rawestîne zarokan kuşt.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theguardian.com/us-news/2022/may/26/uvalde-texas-school-shooting-police-hesitated |sernav=‘More could have been done’: Texas police under scrutiny over response to school shooting |tarîx=2022-05-26 |malper=the Guardian |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-05-26 }}</ref> == Zarok û kesên ku hatine kuştin == Di encama gulebaranê de 19 xwendekarên zarok û du mamosteyên ku hatine kuştin ev in:<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.houstonchronicle.com/projects/2022/uvalde-shooting-victims/ |sernav=Remembering the victims of the horrific Uvalde school shooting |malper=The Houston Chronicle |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-05-26 }}</ref> * Uziyah Garcia, 9 * Xavier Javier Lopez, 10 * Jose Flores, 10 * Miranda Mathis, 11 * Eva Mireles, 44 * Ellie Garcia, 10 * Tess Marie Mata, 10 * Eliahana "Elijah" Cruz Torres, 10 * Annabell Guadalupe Rodriguez, 10 * Irma Garcia, 48 * Nevaeh Bravo, 10 * Makenna Elrod, 10 * Maite Yuleana Rodriguez, 10 * Alithia Ramirez, 10 * Jayce Carmelo Luevanos, 10 * Jailah Nicole Silguero, 11 * Rogelio Torres, 10 * Alexandria "Lexi" Aniyah Rubio, 10 * Amerie Jo Garza, 10 * Jackie Cazares, 10 * Layla Salazar, 10 == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Komkujiyên li dijî zarokan]] [[Kategorî:Komkujî]] n0o9xt0hflj2vyuhaotpedcyui84nhf 2002476 2002468 2026-04-16T20:32:22Z Balyozbot 42414 [[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (+{{Sêwî}}.) 2002476 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}} {{Agahîdank êrîşa sivîlan | sernav = Kuştina bi guleyan li dibistana Robb a Uvalde (Teksas, DYA) | parçeyekî = | wêne = | mezinahiya_wêne = | alt_wêne = | sernavê_wêne = | nexşe = | mezinahiya_nexşeyê = | alt_nexşe = | sernavê_nexşeyê = | cih = [[Uvalde]], [[Teksas]] [[DYA]] | hedef = | koordînat = | dîrok = 25ê gulana 2022an | dem = | saet = | cure = Êrîşa çekdarî | kuştî = 21 | birîndar = | qurbanî = | fail = | êrîşkar = Salvador Ramos | sûcdarên gumanker = | çek = | hj_beşdaran = | parêzvan = | sedem = | lêpirsîn = Berdewam e. | fermanberê_kelişînê = | hj_bertawan = | hj_sizakirî = | biryara_dadgehê = Ne diyar e | mehkûmî = | îtham = | doza_medenî = | malper = | modul = }} '''Kuştina bi guleyan li dibistana Robb a Uvalde''', êrîşekî komkujî ye ku di 24ê gulana 2022an de ji aliyê êrîşkar [[Salvador Ramos]] ê 18 salî ve li dibistana seretayî ya Robb a li bajarê [[Uvalde]] ya [[Teksas]]ê li [[Amerîka]]yê pêk hatiye. Di encamê de 19 zarok û du mamoste hatin kuştin û 16 kes jî birîndar bûn.<ref name="Twitter2022">{{Jêder-malper |url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2022-05-24/texas-elementary-school-shooting |sernav=19 children, 2 adults killed in Texas in the deadliest school shooting since Sandy Hook |paşnav= |paşnav2= |tarîx=2022-05-24 |malper=Los Angeles Times |ziman=en-US |roja-gihiştinê=2022-05-25 |paşnav3= |paşnav4= |paşnav5= |paşnav6= |paşnav7= |paşnav8= |paşnav9= }}</ref> Salvador Ramos jî ji aliyê hêzên ewlehî yên [[Amerîkî|Amerîkayê]] ve di heman rojê de hate kuştin. == Giştîve == Uvalde bajarekî bi piranî [[hîspanî]] ye ku bi qasî 16 000 kesan li herêma [[Teksasa Başûr]] dijîn. Bajar bi qasî 100 km dûrî sînorê Dewletên Yekbûyî û Meksîkê ye û bi qasî 135 km dûrî [[San Antonio]] ye.<ref name="Twitter2022" /> Nêzîkî ji sedî 90 ji xwendekarê dibistana seretayî ya Robb hîspanî ye û nêzîkê ji sedî 81 nifûsa xwendekar ji paşerojên aborî yên paşwendiyê tên.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kdrv.com/news/top-stories/shooting-at-a-texas-elementary-school-leaves-14-students-and-a-teacher-dead-governor-says/article_75611b63-aff0-5648-8466-64d952615352.html |sernav=Shooting at a Texas elementary school leaves 14 students and a teacher dead, governor says |paşnav= |pêşnav= |malper=NewsWatch 12 KDRV |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-05-25 }}</ref> Dibistan jibo 600 xwendekaran, ji pola duyem heta ya çarem li bajarê [[Uvalde]], [[Teksas]]ê perwerde dida.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2022/05/24/hospital-dead-shooting-at-uvalde-texas-elementary-school.html |sernav=19 children, 2 teachers killed in Texas elementary school shooting |paşnav=Fieldstadt |pêşnav=Suzanne Gamboa, Dennis Romero, Minyvonne Burke and Elisha |tarîx=2022-05-24 |malper=CNBC |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-05-25 }}</ref> == Êrîşa çekdarî == Êrîşkar, danê sibê demjimêr di 11.30an de di dema nîqaşekê de dapîra xwe li mala wan li Uvalde gulebaran kir û dapîra wî bi vî êrîşê birîndar bû.<ref name="Diaz2022">{{Jêder-malper |url=https://www.click2houston.com/news/local/2022/05/24/suspect-info-heres-what-we-know-about-the-18-year-old-shooter-who-officials-say-killed-his-grandmother-14-students-and-1-teacher/ |sernav=SUSPECT INFO: New details obtained about 18-year-old shooter who officials say killed 19 students, 2 adults at Texas elementary school |paşnav=Diaz |pêşnav=Moriah Ballard, Robert Arnold, Mario |tarîx=2022-05-24 |malper=KPRC |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-05-25 }}</ref> Ramos piştre re bi [[SUV]]e kî xwe li xendeqekî li derveyî dibistanê qelibî.<ref name="Diaz2022"/> Li gorî polîsan Romos çekbendekî bê plake (çekbendên taktîkî) li xwe kiribû û çenteyek piştan, hemî kincên reş lê bû, demançe, tivingek AR-15 û çend şerjorên xwedî kapasîteyên bilind pê re hebûn. Ramos piştre polêsek UCISD ku hewl da nehêle ew bikeve hundirê dibistanê, lêda wî birîndar kir.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.go.com/US/texas-elementary-school-reports-active-shooter-campus/story?id=84940951 |sernav=At least 19 children, 2 teachers dead after shooting at Texas elementary school |paşnav= |pêşnav= |malper=ABC News |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-05-25 }}</ref> Ramos di danê sibê demjimêr di 11.30an di deriyê başûr re derbasî dibistanê dibe. Piştî demeke polîsan ragihand ku bangên li ser wesayîta ku nêzîkî dibistanê û ku kesekî çekdar bi tivingê derbasê hundir bûye, hatiye xeta 911ê yê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2022/05/25/us/uvalde-texas-elementary-school-shooting-wednesday/index.html |sernav=Parents waited late into the night for dead children to be identified after Texas elementary school massacre |paşnav= |pêşnav= |malper=CNN |roja-gihiştinê=2022-05-25 }}</ref> Şahidek anî ziman ku Ramos pêşî gule berda du kesên li malekî sersaxiyê ya nêzîk lê her du kesên li wî avahiyê bûn bê birîndarî xwe xilas kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/uvalde-texas-school-shooting-44a7cfb990feaa6ffe482483df6e4683 |sernav=Onlookers urged police to charge into Texas school |tarîx=2022-05-25 |malper=AP NEWS |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-05-26 }}</ref> Ramos dema xwe gihandiye dibistanê ji 40ê heta 60 xulekan li avahiya dibistanê berî ku polîs wî rawestîne zarokan kuşt.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theguardian.com/us-news/2022/may/26/uvalde-texas-school-shooting-police-hesitated |sernav=‘More could have been done’: Texas police under scrutiny over response to school shooting |tarîx=2022-05-26 |malper=the Guardian |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-05-26 }}</ref> == Zarok û kesên ku hatine kuştin == Di encama gulebaranê de 19 xwendekarên zarok û du mamosteyên ku hatine kuştin ev in:<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.houstonchronicle.com/projects/2022/uvalde-shooting-victims/ |sernav=Remembering the victims of the horrific Uvalde school shooting |malper=The Houston Chronicle |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-05-26 }}</ref> * Uziyah Garcia, 9 * Xavier Javier Lopez, 10 * Jose Flores, 10 * Miranda Mathis, 11 * Eva Mireles, 44 * Ellie Garcia, 10 * Tess Marie Mata, 10 * Eliahana "Elijah" Cruz Torres, 10 * Annabell Guadalupe Rodriguez, 10 * Irma Garcia, 48 * Nevaeh Bravo, 10 * Makenna Elrod, 10 * Maite Yuleana Rodriguez, 10 * Alithia Ramirez, 10 * Jayce Carmelo Luevanos, 10 * Jailah Nicole Silguero, 11 * Rogelio Torres, 10 * Alexandria "Lexi" Aniyah Rubio, 10 * Amerie Jo Garza, 10 * Jackie Cazares, 10 * Layla Salazar, 10 == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Komkujiyên li dijî zarokan]] [[Kategorî:Komkujî]] eba1iqts7siv750m7ctlra85iadk22c 0 140768 2002542 1910069 2026-04-17T08:12:03Z MikaelF 935 2002542 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=hezîran 2024}} '''Werzişa ferdî''' cureyek werzişê ye ku tê de beşdar bi [[ferdî]] bi hev re dikevin pêşbirkê. Lê pêşbirkên tîmê yên wekî [[pêşbaziya Relay]], [[Kûpaya Davis]] û [[Kûpaya Fed]] di werzîşên takekesî de jî çêdibin. == Dîrok == == Nimûneyên werzişên ferdî == {{Div col}} * [[Bedmînton]] * [[Bîlard]] * [[Bowlîng]] * [[Belemvanî]] * [[Şikeftvanî]] * [[Krasfît]] * [[Krokêt]] * [[Rev]] * [[Duçerxesiwarî]] * [[Dart]] * [[Dans]] * [[Xûjavbûn]] * [[Siwarkarî]] * [[Şûrbazî]] * [[Iskêyta pênîşanî]] * [[Golf]] * [[Jîmnastîk]] * [[Hunerên lêdanê yên hevedudanî]] * [[Hêlpeydakirin]] * [[Powerlîftîng]] * [[Kevirvanî]] * [[Roîng]] * [[Belemvanîya bavanî]] * [[Tîravêtin]] * [[Iskî]] * [[Snowbordsiwarî]] * [[Snokêr]] * [[Iskêyta Lezê]] * [[Iskwaş]] * [[Pelsiwarî]] * [[Iskêytbordîng]] * [[Melevanî]] * [[tenîsa sermaseyê]] * [[Futbola destan]] * [[Tayçîçiwan]] * [[Hunerên lêdanê yên çînî]] * [[tenîs]] * [[Werzişa sêgane]] * [[Guleş]] * [[Kindirlêdan]] {{Div col end}} == Çavkanî == {{Çavkanî|2}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Werzişên ferdî| ]] p3jot6v1dghdqzam6xttzqi11r7fgsp 0 140809 2002547 1910045 2026-04-17T08:31:08Z MikaelF 935 2002547 wikitext text/x-wiki {{Agahîdanka giştî }} '''Bowlîng''' [[werziş]]ek e ku tê de werzişvan divê li [[gog]]ên bowlîngê bileyze. Bowlîngvan ew kes e ku bi topê dileyze. == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * {{Commons-biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Werziş-şitil}} [[Kategorî:Lîstikên gogê]] [[Kategorî:Werziş]] [[Kategorî:Werzişên ferdî]] j0jw5fh905tbwq98zazzveo71xf4k0k 0 140810 2002573 1716814 2026-04-17T09:43:13Z MikaelF 935 2002573 wikitext text/x-wiki {{Agahîdanka giştî}} '''Belemvanî''' (bi îngiîzî: Canoeing), werziş û seyrangehek li derve ye ku bi [[kano]] û [[kayak]]an tê kirin. Di qada navneteweyî de, ji karanîna kayak û kanoyan re belemvanî tê gotin. Ev werziş yekem car di Olîmpiyada Havînê ya sala 1936an de li Berlînê hat lidarxistin. == Dîrok == {{Çk}} == Girêdanên derve == {{Kontrola otorîteyê}} {{Werziş-şitil}} [[Kategorî:Belemvanî| ]] [[Kategorî:Werziş]] p3csuu1zq01hqfqz37buxqhpafrmnz0 2002574 2002573 2026-04-17T09:46:22Z MikaelF 935 2002574 wikitext text/x-wiki {{Agahîdanka giştî}} '''Belemvanî''' (bi îngiîzî: Canoeing), werziş û seyrangehek li derve ye ku bi [[kano]] û [[kayak]]an tê kirin. Di qada navneteweyî de, ji karanîna kayak û kanoyan re belemvanî tê gotin. Ev werziş yekem car di Olîmpiyada Havînê ya sala 1936an de li Berlînê hat lidarxistin. == Galerî == <gallery> Finale C1 200 m féminin Jeux Olympiques Paris 2024.jpg|Belemvanên jin di Olîmpiyada Parîsê ya sala 2024an de </gallery> {{Çk}} == Girêdanên derve == {{Kontrola otorîteyê}} {{Werziş-şitil}} [[Kategorî:Belemvanî| ]] [[Kategorî:Werziş]] 6r0bw5b6xrwpm2e7pfpvjb553mx529h 2002595 2002574 2026-04-17T10:47:56Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/cavkanileke.py|Bot]]: {{[[Şablon:Çk|Çk]]}} kir {{[[Şablon:Çk|subst:Çk]]}} 2002595 wikitext text/x-wiki {{Agahîdanka giştî}} '''Belemvanî''' (bi îngiîzî: Canoeing), werziş û seyrangehek li derve ye ku bi [[kano]] û [[kayak]]an tê kirin. Di qada navneteweyî de, ji karanîna kayak û kanoyan re belemvanî tê gotin. Ev werziş yekem car di Olîmpiyada Havînê ya sala 1936an de li Berlînê hat lidarxistin. == Galerî == <gallery> Finale C1 200 m féminin Jeux Olympiques Paris 2024.jpg|Belemvanên jin di Olîmpiyada Parîsê ya sala 2024an de </gallery> == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kontrola otorîteyê}} {{Werziş-şitil}} [[Kategorî:Belemvanî| ]] [[Kategorî:Werziş]] o3ziot9h3w104q2o2c58f54ho6qnbv9 0 140813 2002596 1791548 2026-04-17T10:49:52Z MikaelF 935 2002596 wikitext text/x-wiki {{Bê dergeh|tarîx=kanûna paşîn 2024}} {{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}} {{Agahîdanka giştî }} '''Şikeftvanî''' berhevokek teknîkî ye ji bo ketina bi ewleyî di kavilên binê erdê de, ku bi diwanzdeh hazar salên dîroka ceribandin û xeletiya rêxistinkirî, û her weha lêkolînên zanistî hatine bidestxistin. Îro li zêdetirî çil welatên cîhanê kom û rêxistinên fermî yên şikeft û Şikeftvaniyê hene ku bi armanca vekolîn, lêkolîn û parastina şikeftan kar dikin. Nêrînên şaş li ser şikeftan hene, ku piraniya wan ji bo şahî û werzîşê ne, û di encamê de ev çalakiya çandî ya civakî beşek ji turîzmê an jî werzîşek profesyonel tê hesibandin. Hêjayî gotinê ye ku li gorî ragihandina fermî ya Yekîtiya Cîhanî ya Şikeftvaniyê, ji ber nebûna pêşbirk û lîga şikeftan wek werzîşa pîşeyî nayê naskirin. Beşek din a van ramanan şikeftê ji Şikeftvanî veqetîne û performansa her yekê ji rêxistinên cihêreng ve girêdide. Keşifên şikeftan ên cîhanê her çar salan carekê di bin sernavê Yekîtiya Şikeftvanî Cîhanê de dicivin û teknîkên herî dawî, lêkolînên zanistî, hilberên pîşesazî û hunerî, raporên şikeftan, tevî nexşeya şikeftan, hwd. Yekem rêxistina fermî ya Şikeftvaniyê li cîhanê Civata Şikeftvanî ya Frensî bû, ku ji hêla Edward Alfred Martel ve di 1895 de hate damezrandin.Îro, Federasyona Şikeftvaniya Frensî armancên kêrhatî bi 7,500 endamên di 250 klûbên Şikeftvanî de birêve dibe. Komeleya Şikeftvanî ya amerîkî rêxistinek gel e ji bo şopandina şikeftan û forumek ji bo komkirin û hevkariya Şikeftvanî bi zêdetirî deh hezar endam û 240 grûp (komên Şikeftvanî) Motoya Civaka Şikeftvanî ya amerîkî ev e: "Lêkolîn, Xwendin, Parastin".. Lîsteya rêxistinên din ên şikeftan ên li cîhanê {{Çk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Werziş-şitil}} [[Kategorî:Werziş]] n1v3hcp4qy1fnns953ztmo80izgge8p 2002597 2002596 2026-04-17T10:51:50Z MikaelF 935 2002597 wikitext text/x-wiki {{Bê dergeh|tarîx=kanûna paşîn 2024}} {{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}} {{Agahîdanka giştî | wêne =Caving2.jpg }} '''Şikeftvanî''' berhevokek teknîkî ye ji bo ketina bi ewleyî di kavilên binê erdê de, ku bi diwanzdeh hazar salên dîroka ceribandin û xeletiya rêxistinkirî, û her weha lêkolînên zanistî hatine bidestxistin. Îro li zêdetirî çil welatên cîhanê kom û rêxistinên fermî yên şikeft û Şikeftvaniyê hene ku bi armanca vekolîn, lêkolîn û parastina şikeftan kar dikin. Nêrînên şaş li ser şikeftan hene, ku piraniya wan ji bo şahî û werzîşê ne, û di encamê de ev çalakiya çandî ya civakî beşek ji turîzmê an jî werzîşek profesyonel tê hesibandin. Hêjayî gotinê ye ku li gorî ragihandina fermî ya Yekîtiya Cîhanî ya Şikeftvaniyê, ji ber nebûna pêşbirk û lîga şikeftan wek werzîşa pîşeyî nayê naskirin. Beşek din a van ramanan şikeftê ji Şikeftvanî veqetîne û performansa her yekê ji rêxistinên cihêreng ve girêdide. Keşifên şikeftan ên cîhanê her çar salan carekê di bin sernavê Yekîtiya Şikeftvanî Cîhanê de dicivin û teknîkên herî dawî, lêkolînên zanistî, hilberên pîşesazî û hunerî, raporên şikeftan, tevî nexşeya şikeftan, hwd. Yekem rêxistina fermî ya Şikeftvaniyê li cîhanê Civata Şikeftvanî ya Frensî bû, ku ji hêla Edward Alfred Martel ve di 1895 de hate damezrandin.Îro, Federasyona Şikeftvaniya Frensî armancên kêrhatî bi 7,500 endamên di 250 klûbên Şikeftvanî de birêve dibe. Komeleya Şikeftvanî ya amerîkî rêxistinek gel e ji bo şopandina şikeftan û forumek ji bo komkirin û hevkariya Şikeftvanî bi zêdetirî deh hezar endam û 240 grûp (komên Şikeftvanî) Motoya Civaka Şikeftvanî ya amerîkî ev e: "Lêkolîn, Xwendin, Parastin".. Lîsteya rêxistinên din ên şikeftan ên li cîhanê {{Çk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Werziş-şitil}} [[Kategorî:Werziş]] d5pys87wxq7yvpnbnktcfahxx45uafz 2002609 2002597 2026-04-17T11:14:33Z MikaelF 935 2002609 wikitext text/x-wiki {{Bê dergeh|tarîx=kanûna paşîn 2024}} {{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}} {{Agahîdanka giştî | wêne =Caving2.jpg }} '''Şikeftvanî''' berhevokek teknîkî ye ji bo ketina bi ewleyî di kavilên binê erdê de, ku bi diwanzdeh hazar salên dîroka ceribandin û xeletiya rêxistinkirî û her weha lêkolînên zanistî hatine bidestxistin. Îro li zêdetirî çil welatên cîhanê kom û rêxistinên fermî yên [[şikeft]] û şikeftvaniyê hene ku bi armanca vekolîn, lêkolîn û parastina şikeftan kar dikin. Nêrînên şaş li ser şikeftan hene, ku piraniya wan ji bo şahî û werzîşê ne û di encamê de ev çalakiya çandî ya civakî beşek ji [[turîzm]]ê an jî werzîşeke profesyonel tê hesibandin. Hêjayî gotinê ye ku li gorî ragihandina fermî ya [[Yekîtiya Şikeftvaniyê ya Cîhanê]], ji ber nebûna pêşbirk û lîga şikeftan wek werzîşa pîşeyî nayê naskirin. Beşeke din a van ramanan şikeftê ji şikeftvanî veqetîne û [[performans]]a her yekê ji rêxistinên cihêreng ve girê dide. [[Keşif]]ên şikeftan ên cîhanê her çar salan carekê di bin sernavê Yekîtiya Şikeftvaniyê ya Cîhanê de dicivin û teknîkên herî dawî, lêkolînên zanistî, hilberên pîşesazî û hunerî, raporên şikeftan, tevî nexşeya şikeftan, hwd. Yekem rêxistina fermî ya şikeftvaniyê li cîhanê Civata Şikeftvaniyê ya Fransayê (''Société de spéléologie'') bû, ku ji hêla [[Édouard-Alfred Martel]] ve di 1895an de hate damezrandin. Îro, Federasyona Şikeftvaniyê ya Fransayê armancên kêrhatî bi 7.500 endamên di 250 klûbên şikeftvaniyê de birêve dibe. Komeleya Şikeftvaniyê ya Brîtanyayê (''British Speleological Association'') di sala 1935an de hate sazkirin. Civata Şikeftvaniyê ya Amerîkayê (''National Speleological Society'') ya ku di 1941ê de hatiye danîn, rêxistinek gel e ji bo şopandina şikeftan û forumek ji bo komkirin û hevkariya şikeftvan bi zêdetirî deh hezar endam û 240 grûp (komên şikeftvanan). Diruşma Civaka Şikeftvaniyê ya Amerîkayê ew e: "Lêkolîn, Xwendin, Parastin". [[Yekîtiya Şikeftvaniyê ya Navneteweyî]] ([[UIS]]) di 1965an de hate damezrandin. {{Çk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Werziş-şitil}} [[Kategorî:Werziş]] j57pnj9wezwywzlaa2hh4g290l80tjd 2002614 2002609 2026-04-17T11:21:43Z MikaelF 935 2002614 wikitext text/x-wiki {{Bê dergeh|tarîx=kanûna paşîn 2024}} {{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}} {{Agahîdanka giştî | wêne =Caving2.jpg }} '''Şikeftvanî''' berhevokek teknîkî ye ji bo ketina bi ewleyî di kavilên binê erdê de, ku bi diwanzdeh hazar salên dîroka ceribandin û xeletiya rêxistinkirî û her weha lêkolînên zanistî hatine bidestxistin. Îro li zêdetirî çil welatên cîhanê kom û rêxistinên fermî yên [[şikeft]] û şikeftvaniyê hene ku bi armanca vekolîn, lêkolîn û parastina şikeftan kar dikin. Nêrînên şaş li ser şikeftan hene, ku piraniya wan ji bo şahî û werzîşê ne û di encamê de ev çalakiya çandî ya civakî beşek ji [[turîzm]]ê an jî werzîşeke profesyonel tê hesibandin. Hêjayî gotinê ye ku li gorî ragihandina fermî ya [[Yekîtiya Şikeftvaniyê ya Cîhanê]], ji ber nebûna pêşbirk û lîga şikeftan wek werzîşa pîşeyî nayê naskirin. Beşeke din a van ramanan şikeftê ji şikeftvanî veqetîne û [[performans]]a her yekê ji rêxistinên cihêreng ve girê dide. [[Keşif]]ên şikeftan ên cîhanê her çar salan carekê di bin sernavê Yekîtiya Şikeftvaniyê ya Cîhanê de dicivin û teknîkên herî dawî, lêkolînên zanistî, hilberên pîşesazî û hunerî, raporên şikeftan, tevî nexşeya şikeftan, hwd. == Dîrok == Yekem rêxistina fermî ya şikeftvaniyê li cîhanê Civata Speleolojiyê ya Fransayê (''Société de spéléologie'') bû, ku ji hêla [[Édouard-Alfred Martel]] ve di 1895an de hate damezrandin. Îro, Federasyona Şikeftvaniyê ya Fransayê armancên kêrhatî bi 7.500 endamên di 250 klûbên şikeftvaniyê de birêve dibe. Yekîtiya Speleolojiyê ya Brîtanyayê (''British Speleological Association'') di sala 1935an de hate sazkirin. Civata Speleolojiyê ya Amerîkayê (''National Speleological Society'') ya ku di 1941ê de hatiye danîn, rêxistinek gel e ji bo şopandina şikeftan û forumek ji bo komkirin û hevkariya şikeftvan bi zêdetirî deh hezar endam û 240 grûp (komên şikeftvanan). Diruşma Civaka Şikeftvaniyê ya Amerîkayê ew e: "Lêkolîn, Xwendin, Parastin". [[Yekîtiya Speleolojiyê ya Navneteweyî]] ([[UIS]]) di 1965an de hate damezrandin. {{Çk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Werziş-şitil}} [[Kategorî:Werziş]] fbv7bcz4folsrq3l5c00j4x5kpflqwv 2002622 2002614 2026-04-17T11:43:13Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/cavkanileke.py|Bot]]: {{[[Şablon:Çk|Çk]]}} kir {{[[Şablon:Çk|subst:Çk]]}}; paqijiyên kozmetîk (Valahiya agahîdankê standard kir.) 2002622 wikitext text/x-wiki {{Bê dergeh|tarîx=kanûna paşîn 2024}} {{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}} {{Agahîdanka giştî | wêne = Caving2.jpg }} '''Şikeftvanî''' berhevokek teknîkî ye ji bo ketina bi ewleyî di kavilên binê erdê de, ku bi diwanzdeh hazar salên dîroka ceribandin û xeletiya rêxistinkirî û her weha lêkolînên zanistî hatine bidestxistin. Îro li zêdetirî çil welatên cîhanê kom û rêxistinên fermî yên [[şikeft]] û şikeftvaniyê hene ku bi armanca vekolîn, lêkolîn û parastina şikeftan kar dikin. Nêrînên şaş li ser şikeftan hene, ku piraniya wan ji bo şahî û werzîşê ne û di encamê de ev çalakiya çandî ya civakî beşek ji [[turîzm]]ê an jî werzîşeke profesyonel tê hesibandin. Hêjayî gotinê ye ku li gorî ragihandina fermî ya [[Yekîtiya Şikeftvaniyê ya Cîhanê]], ji ber nebûna pêşbirk û lîga şikeftan wek werzîşa pîşeyî nayê naskirin. Beşeke din a van ramanan şikeftê ji şikeftvanî veqetîne û [[performans]]a her yekê ji rêxistinên cihêreng ve girê dide. [[Keşif]]ên şikeftan ên cîhanê her çar salan carekê di bin sernavê Yekîtiya Şikeftvaniyê ya Cîhanê de dicivin û teknîkên herî dawî, lêkolînên zanistî, hilberên pîşesazî û hunerî, raporên şikeftan, tevî nexşeya şikeftan, hwd. == Dîrok == Yekem rêxistina fermî ya şikeftvaniyê li cîhanê Civata Speleolojiyê ya Fransayê (''Société de spéléologie'') bû, ku ji hêla [[Édouard-Alfred Martel]] ve di 1895an de hate damezrandin. Îro, Federasyona Şikeftvaniyê ya Fransayê armancên kêrhatî bi 7.500 endamên di 250 klûbên şikeftvaniyê de birêve dibe. Yekîtiya Speleolojiyê ya Brîtanyayê (''British Speleological Association'') di sala 1935an de hate sazkirin. Civata Speleolojiyê ya Amerîkayê (''National Speleological Society'') ya ku di 1941ê de hatiye danîn, rêxistinek gel e ji bo şopandina şikeftan û forumek ji bo komkirin û hevkariya şikeftvan bi zêdetirî deh hezar endam û 240 grûp (komên şikeftvanan). Diruşma Civaka Şikeftvaniyê ya Amerîkayê ew e: "Lêkolîn, Xwendin, Parastin". [[Yekîtiya Speleolojiyê ya Navneteweyî]] ([[UIS]]) di 1965an de hate damezrandin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Werziş-şitil}} [[Kategorî:Werziş]] irtzj3miythiwwa3ln5holub349f4be 0 140814 2002616 1910089 2026-04-17T11:30:01Z MikaelF 935 2002616 wikitext text/x-wiki {{Agahîdanka giştî }} '''CrossFit''' an jî '''krosfît''', bernameyek parêz û [[fitness]]ê ye ku ji hêla [[Greg Glassman]] ve hatî damezrandin {{Çk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Werziş-şitil}} [[Kategorî:Egzersîza fizîkî]] [[Kategorî:Werziş]] e8ydg6b7018ytzspjzrre6i2atetl9d 2002617 2002616 2026-04-17T11:31:05Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Krasfît]] weke [[CrossFit]] guhart 2002616 wikitext text/x-wiki {{Agahîdanka giştî }} '''CrossFit''' an jî '''krosfît''', bernameyek parêz û [[fitness]]ê ye ku ji hêla [[Greg Glassman]] ve hatî damezrandin {{Çk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Werziş-şitil}} [[Kategorî:Egzersîza fizîkî]] [[Kategorî:Werziş]] e8ydg6b7018ytzspjzrre6i2atetl9d 2002620 2002617 2026-04-17T11:41:12Z MikaelF 935 2002620 wikitext text/x-wiki {{Agahîdanka giştî }} '''CrossFit''' an jî '''krosfît''', bernameyeke parêz û [[fitnes]]ê ye ku ji hêla [[Greg Glassman]] ve hatî damezrandin {{Çk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Werziş-şitil}} [[Kategorî:Egzersîza fizîkî]] [[Kategorî:Werziş]] lllbuuh83gbu3hx3pre9qu91x47um2b 2002621 2002620 2026-04-17T11:43:10Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/cavkanileke.py|Bot]]: {{[[Şablon:Çk|Çk]]}} kir {{[[Şablon:Çk|subst:Çk]]}} 2002621 wikitext text/x-wiki {{Agahîdanka giştî }} '''CrossFit''' an jî '''krosfît''', bernameyeke parêz û [[fitnes]]ê ye ku ji hêla [[Greg Glassman]] ve hatî damezrandin == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Werziş-şitil}} [[Kategorî:Egzersîza fizîkî]] [[Kategorî:Werziş]] 3jwp2mts2grv62s5gj8ovmsxx3pjhca 2002625 2002621 2026-04-17T11:45:46Z MikaelF 935 2002625 wikitext text/x-wiki {{Agahîdanka giştî }} '''CrossFit''' an jî '''krosfît''', bername û metodeke parêz û [[fitnes]]ê ye ku di sala 2000î de ji hêla [[Greg Glassman]] û [[Lauren Jenai]] ve hate pêşdexistin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Werziş-şitil}} [[Kategorî:Egzersîza fizîkî]] [[Kategorî:Werziş]] hn3vz59iqptx2ivvx2pbc9pq3z1kz4h 2 156563 2002544 2002447 2026-04-17T08:20:52Z Balyozbot 42414 Bota sererastkirina beralîkirinên kategoriyan 2002544 wikitext text/x-wiki == 2026-04-17T08:20:51Z == * [[:Kategorî:Kîpros]]: 1 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 33 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]] * Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve: == 2026-04-16T11:52:54Z == * Ne-beralîkirina nehêvîkirî: [[:Kategorî:Beralîkirinên kategoriyan yên ne vala ne]] * [[:Kategorî:Kîpros]]: 1 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 33 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]] * Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve: *# [[:Kategorî:1890î li Portugalê]] → [[:Kategorî:1890î li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:1893 li Portugalê]] → [[:Kategorî:1893 li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:1930î li Portugalê]] → [[:Kategorî:1930î li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:1938 li Portugalê]] → [[:Kategorî:1938 li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:1960î li Walesê]] → [[:Kategorî:1960î li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:1970î li Walesê]] → [[:Kategorî:1970î li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:1974 li Walesê]] → [[:Kategorî:1974 li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:1990î li Portugalê]] → [[:Kategorî:1990î li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:1996 li Portugalê]] → [[:Kategorî:1996 li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:2010an şitlek drama fîlm]] → [[:Kategorî:Şitilên fîlmên dramayê 2010an]] *# [[:Kategorî:Aboriya Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Aboriya Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Aboriya Walesê]] → [[:Kategorî:Aboriya Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Aborîzan li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Aborînas li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Aborîzan]] → [[:Kategorî:Aborînas]] *# [[:Kategorî:Aborîzanên amerîkî]] → [[:Kategorî:Aborînasên amerîkî]] *# [[:Kategorî:Aborîzanên bangladeşî]] → [[:Kategorî:Aborînasên bengladeşî]] *# [[:Kategorî:Aborîzanên bengladeşî]] → [[:Kategorî:Aborînasên bengladeşî]] *# [[:Kategorî:Abxazya]] → [[:Kategorî:Ebxazya]] *# [[:Kategorî:Agahîdank wargeh/wîkîdane bêdûgel]] → [[:Kategorî:Agahîdank wargeh/wîkîdane bêdewlet]] *# [[:Kategorî:Ajalnasî]] → [[:Kategorî:Zoolojî]] *# [[:Kategorî:Ajalên difirin]] → [[:Kategorî:Heywanên difirin]] *# [[:Kategorî:Ajalên ku rewşa wan baş e]] → [[:Kategorî:Cureyên bi kêmtirîn metirsî]] *# [[:Kategorî:Ajalên çîrokî]] → [[:Kategorî:Heywanên mîtolojîk]] *# [[:Kategorî:Akademiyên netewî]] → [[:Kategorî:Akademiyên neteweyî]] *# [[:Kategorî:Akademiyên zanistî yên netewî]] → [[:Kategorî:Akademiyên zanistî yên neteweyî]] *# [[:Kategorî:Aktor li gorî bajar an bajarokê Îtalyayê]] → [[:Kategorî:Aktor li gorî bajar an bajarokên Îtalyayê]] *# [[:Kategorî:Aktor li gotî neteweyan]] → [[:Kategorî:Aktor li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Aktorên Fîlîpînî]] → [[:Kategorî:Aktorên filîpînî]] *# [[:Kategorî:Aktorên awistralyayî]] → [[:Kategorî:Aktorên awistralî]] *# [[:Kategorî:Aktorên fîlîpînî]] → [[:Kategorî:Aktorên filîpînî]] *# [[:Kategorî:Aktorên hindî]] → [[:Kategorî:Aktorên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Aktorên kîprosî]] → [[:Kategorî:Aktorên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Aktorên polon]] → [[:Kategorî:Aktorên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Aktorên walesî]] → [[:Kategorî:Aktorên wêlsî]] *# [[:Kategorî:Aktrîsên awistralyayî]] → [[:Kategorî:Aktrîsên awistralî]] *# [[:Kategorî:Aktrîsên brazîlî]] → [[:Kategorî:Aktrîsên brezîlî]] *# [[:Kategorî:Aktrîsên hindî]] → [[:Kategorî:Aktrîsên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Aktrîsên ji Meksîkê]] → [[:Kategorî:Aktrîsên ji Meksîkoyê]] *# [[:Kategorî:Aktrîsên walesî]] → [[:Kategorî:Aktrîsên wêlsî]] *# [[:Kategorî:Alava avakirina avahiyan]] → [[:Kategorî:Keresteyên avakirinê]] *# [[:Kategorî:Alim dînî]] → [[:Kategorî:Alimên dînî]] *# [[:Kategorî:Alîm li gorî binebeşê]] → [[:Kategorî:Alim li gorî binebeşê]] *# [[:Kategorî:Alîm û akademisyen li gorî mijaran]] → [[:Kategorî:Alim û akademisyen li gorî mijaran]] *# [[:Kategorî:Alîm û akademisyen]] → [[:Kategorî:Alim û akademisyen]] *# [[:Kategorî:Alîmên dînî]] → [[:Kategorî:Alimên dînî]] *# [[:Kategorî:Anarşî]] → [[:Kategorî:Anarşîzm]] *# [[:Kategorî:Anatolya Navîn]] → [[:Kategorî:Anatolyaya Navîn]] *# [[:Kategorî:Ansîklopedîstên ketelan]] → [[:Kategorî:Ensîklopedîstên ketelan]] *# [[:Kategorî:Ansîklopedîstên swîsrî]] → [[:Kategorî:Ensîklopedîstên swîsrî]] *# [[:Kategorî:Antigûa û Berbûda]] → [[:Kategorî:Antîgua û Berbûda]] *# [[:Kategorî:Antropologên brîtanî]] → [[:Kategorî:Mirovnasên brîtanî]] *# [[:Kategorî:Antîkomûnîzm]] → [[:Kategorî:Antîkomunîzm]] *# [[:Kategorî:Apocynaceae]] → [[:Kategorî:Famîleya kinfan]] *# [[:Kategorî:Apple Inc.]] → [[:Kategorî:Apple, Inc.]] *# [[:Kategorî:Apîyolojî]] → [[:Kategorî:Apiyolojî]] *# [[:Kategorî:Arizona (erdnîgarî)]] → [[:Kategorî:Arîzona (erdnîgarî)]] *# [[:Kategorî:Arjantîn]] → [[:Kategorî:Arjentîn]] *# [[:Kategorî:Arjantînî]] → [[:Kategorî:Arjentînî]] *# [[:Kategorî:Arma]] → [[:Kategorî:Nîşan]] *# [[:Kategorî:Article namespace templates]] → [[:Kategorî:Şablonên ji bo gotaran]] *# [[:Kategorî:Articles which use infobox templates with no data rows]] → [[:Kategorî:Articles using infobox templates with no data rows]] *# [[:Kategorî:Articles with multiple maintenance issues]] → [[:Kategorî:Gotarên bi gelek probleman]] *# [[:Kategorî:Artuklu]] → [[:Kategorî:Ertuqî]] *# [[:Kategorî:Artêşa Parastina ên Şoreşa Îslamî]] → [[:Kategorî:Artêşa Pasdaran a Şoreşa Îslamî ya Îranê]] *# [[:Kategorî:Arşîvên li Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Arşîvên li Awistiryayê]] *# [[:Kategorî:Asklipîos]] → [[:Kategorî:Asklêpios]] *# [[:Kategorî:Astrofizîk]] → [[:Kategorî:Stêrfizîk]] *# [[:Kategorî:Astrofîzîknas]] → [[:Kategorî:Stêrfîzîknas]] *# [[:Kategorî:Astronom]] → [[:Kategorî:Stêrnas]] *# [[:Kategorî:Astronomên DYAyê]] → [[:Kategorî:Stêrnasên amerîkî]] *# [[:Kategorî:Astronomên ereb]] → [[:Kategorî:Stêrnasên ereb]] *# [[:Kategorî:Astronomên fars]] → [[:Kategorî:Stêrnasên faris]] *# [[:Kategorî:Astronomên hindî]] → [[:Kategorî:Stêrnasên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Astronomên jin]] → [[:Kategorî:Stêrnasên jin]] *# [[:Kategorî:Astronomên kurd]] → [[:Kategorî:Stêrnasên kurd]] *# [[:Kategorî:Astronomên misilman]] → [[:Kategorî:Stêrnasên misilman]] *# [[:Kategorî:Astronomên swêdî]] → [[:Kategorî:Stêrnasên swêdî]] *# [[:Kategorî:Astronomên tirk]] → [[:Kategorî:Stêrnasên tirk]] *# [[:Kategorî:Astronomên yewnanî]] → [[:Kategorî:Stêrnasên yewnan]] *# [[:Kategorî:Astronomî li Ûkraynayê]] → [[:Kategorî:Stêrnasî li Ûkraynayê]] *# [[:Kategorî:Astronomî]] → [[:Kategorî:Stêrnasî]] *# [[:Kategorî:Astronot]] → [[:Kategorî:Esmanger]] *# [[:Kategorî:Asîd]] → [[:Kategorî:Tirşe]] *# [[:Kategorî:Asûrî]] → [[:Kategorî:Suryanî]] *# [[:Kategorî:Av li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Av li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Av li Walesê]] → [[:Kategorî:Av li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Avabûn 1663 li Înglistanê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1663an li Înglistanê]] *# [[:Kategorî:Avabûn li gorî welat û hezarsalê]] → [[:Kategorî:Avabûn li gorî welat û hezarsalan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1890î li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1890î li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1893an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1893an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1901an li Norwêcê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1901ê li Norwêcê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1901an li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1901ê li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1901an]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1901ê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1930î li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1930î li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1938an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1938an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1961ê li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1961ê li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1970î li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1970î li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1990î li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1990î li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1996an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1996an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 2012an li Sûrîyê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 2012an li Sûriyê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 1ê li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 1ê li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 3an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 3an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 3an li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 3an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Kroatyayê li gorî hezarsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Xirwatistanê li gorî hezarsalan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Kroatyayê li gorî sedsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Xirwatistanê li gorî sedsalan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Portugalê li gorî dehsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Portûgalê li gorî dehsalan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Portugalê li gorî hezarsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Portûgalê li gorî hezarsalan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Portugalê li gorî salan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Portûgalê li gorî salan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Portugalê li gorî sedsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Portûgalê li gorî sedsalan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Walesê li gorî dehsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Wêlsê li gorî dehsalan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Walesê li gorî hezarsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Wêlsê li gorî hezarsalan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 11an li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 11an li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 19an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 19an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 20an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 20an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 20an li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 20an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 8an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 8an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avahiya dîrokî]] → [[:Kategorî:Avahiyên dîrokî]] *# [[:Kategorî:Avahiyên li Kîprosê li gorî bajaran]] → [[:Kategorî:Avahiyên li Qibrisê li gorî bajaran]] *# [[:Kategorî:Avahiyên li Kîprosê li gorî cureyan]] → [[:Kategorî:Avahiyên li Qibrisê li gorî cureyan]] *# [[:Kategorî:Avahî li Berlînê]] → [[:Kategorî:Avahiyên li Berlînê]] *# [[:Kategorî:Avahîsaz li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Mîmar li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Avahîsaz]] → [[:Kategorî:Mîmar]] *# [[:Kategorî:Avahîsazên kurd]] → [[:Kategorî:Mîmarên kurd]] *# [[:Kategorî:Avahîsazî]] → [[:Kategorî:Mîmarî]] *# [[:Kategorî:Avûstûrya]] → [[:Kategorî:Awistirya]] *# [[:Kategorî:Awayên rêvebirinan]] → [[:Kategorî:Şiklên birevêbirinê]] *# [[:Kategorî:Awistralyayî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Awistralî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Awistralyayî]] → [[:Kategorî:Awistralî]] *# [[:Kategorî:Awistriya]] → [[:Kategorî:Awistirya]] *# [[:Kategorî:Awustralya]] → [[:Kategorî:Awistralya]] *# [[:Kategorî:Azerbeycan]] → [[:Kategorî:Azerbaycan]] *# [[:Kategorî:Aşik]] → [[:Kategorî:Gede]] *# [[:Kategorî:Aşîtî]] → [[:Kategorî:Aştî]] *# [[:Kategorî:BIBSYS]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera BIBSYS]] *# [[:Kategorî:BNE]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera BNE]] *# [[:Kategorî:BNF]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera BNF]] *# [[:Kategorî:Babel - Users by language]] → [[:Kategorî:Bikarhêner ziman]] *# [[:Kategorî:Babîl - Bikarhênerên li gorî zimanê]] → [[:Kategorî:Bikarhêner ziman]] *# [[:Kategorî:Bahamas]] → [[:Kategorî:Bahama]] *# [[:Kategorî:Bajar û komûnên Basilicatayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Basilicatayê]] *# [[:Kategorî:Bajaren parêzgeha Xorasana Rezewî]] → [[:Kategorî:Bajarên parêzgeha Xorasana Rezewî]] *# [[:Kategorî:Bajarokên Hessen]] → [[:Kategorî:Bajarokên Hessenê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Almanî]] → [[:Kategorî:Bajarên Almanyayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Bajarên Awistiryayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Brazîlê]] → [[:Kategorî:Bajarên Brezîlê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Danîmarkê]] → [[:Kategorî:Bajarên Danîmarkayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Kirmanşanê]] → [[:Kategorî:Bajarên parêzgeha Kirmaşanê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Komara Çekî]] → [[:Kategorî:Bajarên Çekyayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Macaristanê]] → [[:Kategorî:Bajarên Mecaristanê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Nemsayê]] → [[:Kategorî:Bajarên Awistriyayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Polendayê]] → [[:Kategorî:Bajarên Polonyayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Walesê]] → [[:Kategorî:Bajarên Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Emîliya Romanyayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Emîliya Romanyayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Friuli-Venezia Giulia]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Friuli-Venezia Giulia]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Kampaniyayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Kampaniyayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Lombardiyayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Lombardiyayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Markeyê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Markeyê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Molîzeyê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Molîzeyê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Piemontê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Piemontê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Pugliayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Pugliayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Trentino-Alto Adige/Südtirolê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Trentino-Alto Adige/Südtirolê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Umbriyayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Umbriyayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Venetoyê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Venetoyê]] *# [[:Kategorî:Balindeyên wîçwîçokan]] → [[:Kategorî:Fîkar]] *# [[:Kategorî:Bandora civakî]] → [[:Kategorî:Tesîra civakî]] *# [[:Kategorî:Bangeşe li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Propaganda li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Bangeşe li Îranê]] → [[:Kategorî:Propaganda li Îranê]] *# [[:Kategorî:Bangeşe]] → [[:Kategorî:Propaganda]] *# [[:Kategorî:Bangladeş]] → [[:Kategorî:Bengladeş]] *# [[:Kategorî:Bangladeşî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Bengladeşî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Bangladeşî]] → [[:Kategorî:Bengladeşî]] *# [[:Kategorî:Bedlîs (navend)]] → [[:Kategorî:Bidlîs (navend)]] *# [[:Kategorî:Bedlîs]] → [[:Kategorî:Bidlîs]] *# [[:Kategorî:Bees (bîrdozî)]] → [[:Kategorî:Be's (bîrdozî)]] *# [[:Kategorî:Berhem li gorî nivîskarên awistirî]] → [[:Kategorî:Berhemên nivîskarên awistirî]] *# [[:Kategorî:Berhem li gorî nivîskarên swêdî]] → [[:Kategorî:Berhemên nivîskarên swêdî]] *# [[:Kategorî:Berhemên 2001an]] → [[:Kategorî:Berhemên 2001ê]] *# [[:Kategorî:Berhemên japonan]] → [[:Kategorî:Berhemên japoniyan]] *# [[:Kategorî:Bernamenûsên kurd]] → [[:Kategorî:Bernamenivîsên kurd]] *# [[:Kategorî:Bestekarên kroatî]] → [[:Kategorî:Bestekarên xirwat]] *# [[:Kategorî:Bestekarên kîprosî]] → [[:Kategorî:Bestekarên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Bexşên parêzgeha Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Nahiyeyên parêzgeha Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Bexşên Îranê]] → [[:Kategorî:Nahiyeyên Îranê]] *# [[:Kategorî:Bexşên şaristana Sineyê]] → [[:Kategorî:Nahiyeyên navçeya Sineyê]] *# [[:Kategorî:Bexşên şaristana Ûrmiyeyê]] → [[:Kategorî:Nahiyeyên Ûrmiyeyê (navçe)]] *# [[:Kategorî:Beşên psîkolojiyê]] → [[:Kategorî:Beşên derûnnasiyê]] *# [[:Kategorî:Bijîşkên fars]] → [[:Kategorî:Bijîşkên faris]] *# [[:Kategorî:Bijîşkên yewnanî]] → [[:Kategorî:Bijîşkên yewnan]] *# [[:Kategorî:Bikarhênerê kurd]] → [[:Kategorî:Bikarhênerên kurd]] *# [[:Kategorî:Binebeşên zanista siyasetê]] → [[:Kategorî:Binebeşên siyasetnasiyê]] *# [[:Kategorî:Blogerên polon]] → [[:Kategorî:Blogerên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Blogerên walesî]] → [[:Kategorî:Blogerên wêlsî]] *# [[:Kategorî:Bolîvîa]] → [[:Kategorî:Bolîvya]] *# [[:Kategorî:Bomhemya]] → [[:Kategorî:Bohemya]] *# [[:Kategorî:Bordèu]] → [[:Kategorî:Bordo]] *# [[:Kategorî:Brazîl]] → [[:Kategorî:Brezîl]] *# [[:Kategorî:Brazîlî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Brezîlî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Brazîlî]] → [[:Kategorî:Brezîlî]] *# [[:Kategorî:Burkîna Fazo]] → [[:Kategorî:Burkîna Faso]] *# [[:Kategorî:Bîrdozî]] → [[:Kategorî:Îdeolojî]] *# [[:Kategorî:Bûyer li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Bûyer li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Bûyer li Portugalê]] → [[:Kategorî:Bûyer li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Bûyer li Walesê]] → [[:Kategorî:Bûyer li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Bûyerên dîrokî li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Bûyerên dîrokî li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Bûyerên dîrokî li Portugalê]] → [[:Kategorî:Bûyerên dîrokî li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:CDU]] → [[:Kategorî:Yekîtiya Demokratên Xiristiyan a Almanyayê]] *# [[:Kategorî:CS1 American English-language sources (en-us)]] → [[:Kategorî:CS1 îngilîziya amerîkî-language sources (en-us)]] *# [[:Kategorî:CS1 British English-language sources (en-gb)]] → [[:Kategorî:CS1 îngilîziya brîtanî-language sources (en-gb)]] *# [[:Kategorî:CS1 Canadian English-language sources (en-ca)]] → [[:Kategorî:CS1 îngilîziya kanadayî-language sources (en-ca)]] *# [[:Kategorî:CS1 English-language sources (en)]] → [[:Kategorî:CS1 îngilîzî-language sources (en)]] *# [[:Kategorî:CS1 European Spanish-language sources (es-es)]] → [[:Kategorî:CS1 spanî (Ewropa)-language sources (es-es)]] *# [[:Kategorî:CS1 indonezî-language sources (id)]] → [[:Kategorî:CS1 endonezî-language sources (id)]] *# [[:Kategorî:CS1 uses Korean-language script (ko)]] → [[:Kategorî:CS1 uses koreyî-language script (ko)]] *# [[:Kategorî:CS1 uses rusî-language script (ru)]] → [[:Kategorî:CS1 uses rûsî-language script (ru)]] *# [[:Kategorî:CS1 îngilîziya amerîkî-language sources (en)]] → [[:Kategorî:CS1 îngilîziya amerîkî-language sources (en-us)]] *# [[:Kategorî:Cardiff]] → [[:Kategorî:Kardîf]] *# [[:Kategorî:Cejnên êzîdiyan]] → [[:Kategorî:Cejnên êzdiyan]] *# [[:Kategorî:Ceng li gorî şêwazan]] → [[:Kategorî:Cureyên şer]] *# [[:Kategorî:Cihên arkeolojîkên li Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Şûnewarên Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Cihên dîrokî li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Cihên dîrokî li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Cihên merkezî li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Cihên merkezî li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Cihên turîstîk li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk li gorî parzemînan]] *# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk li Îtalyayê]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk li Îtalyayê]] *# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk ên Ewropayê li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk ên Ewropayê li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk ên Ewropayê]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk ên Ewropayê]] *# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk]] *# [[:Kategorî:Citation Style 1 templates]] → [[:Kategorî:Şablonên Çavkaniyên Stîl 1]] *# [[:Kategorî:Citation Style 1 translation templates]] → [[:Kategorî:Şablonên Çavkaniyên Stîl 1 yên tercimekirinê]] *# [[:Kategorî:Citation and verifiability maintenance templates]] → [[:Kategorî:Şablonên çavdêriyê ji bo çavkanî û teyîdkirinê]] *# [[:Kategorî:Citation templates]] → [[:Kategorî:Şablonên çavkaniyan]] *# [[:Kategorî:Civaka Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Civaka Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Civaka Walesê]] → [[:Kategorî:Civaka Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Classification templates]] → [[:Kategorî:Şablonên sinifandinê]] *# [[:Kategorî:Cleanup templates]] → [[:Kategorî:Şablonên paqijkirinê]] *# [[:Kategorî:Cureya wêjeyî]] → [[:Kategorî:Cureyê wêjeyî]] *# [[:Kategorî:Cureyên tûrîzmê]] → [[:Kategorî:Cureyên turîzmê]] *# [[:Kategorî:Cêwîyên yewnan]] → [[:Kategorî:Cêwiyên yewnan]] *# [[:Kategorî:Cîhadvan]] → [[:Kategorî:Micahîd]] *# [[:Kategorî:Dabeşkirina îdarî ya asta duyem li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Dabeşkirinên îdarî yên asta duyem li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Dabeşkirinên siyayî yên DYAyê]] → [[:Kategorî:Dabeşkirinên siyasî yên DYAyê]] *# [[:Kategorî:Dabeşkirinên îdarî li gorî dûgelan]] → [[:Kategorî:Dabeşkirinên îdarî li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Dada leşkerî]] → [[:Kategorî:Dadweriya leşkerî]] *# [[:Kategorî:Dadgehên Albanyayê]] → [[:Kategorî:Dadgehên li Albanyayê]] *# [[:Kategorî:Dadgehên Awistiryayê]] → [[:Kategorî:Dadgehên li Awistiryayê]] *# [[:Kategorî:Dadgehên Awistralyayê]] → [[:Kategorî:Dadgehên li Awistralyayê]] *# [[:Kategorî:Dadgehên Belçîkayê]] → [[:Kategorî:Dadgehên li Belçîkayê]] *# [[:Kategorî:Dadgehên Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Dadgehên li Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Dadgehên Yewnanistanê]] → [[:Kategorî:Dadgehên li Yewnanistanê]] *# [[:Kategorî:Dadgehên li Kenya]] → [[:Kategorî:Dadgehên li Kenyayê]] *# [[:Kategorî:Dadweriya mafên telîfê]] → [[:Kategorî:Dadweriya mafê daneriyê]] *# [[:Kategorî:Daneya Komputerê]] → [[:Kategorî:Daneyên komputerê]] *# [[:Kategorî:Danserên kamboçyayî]] → [[:Kategorî:Danserên kambocayî]] *# [[:Kategorî:Danserên kîprosî]] → [[:Kategorî:Danserên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Danserên skotlendî mêr]] → [[:Kategorî:Danserên skotlendî yên mêr]] *# [[:Kategorî:Danserên yewnan yên jin]] → [[:Kategorî:Danserên yewnan ên jin]] *# [[:Kategorî:Danserên îngilîz yên mêr]] → [[:Kategorî:Danserên îngilîz ên mêr]] *# [[:Kategorî:Daxwazên yekkirina dîrokê]] → [[:Kategorî:Yekkirina dîrokê]] *# [[:Kategorî:Dehsal li Portugalê]] → [[:Kategorî:Dehsal li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Dem]] → [[:Kategorî:Zeman]] *# [[:Kategorî:Departement]] → [[:Kategorî:Departmen]] *# [[:Kategorî:Departmanên Fransayê]] → [[:Kategorî:Departementên Fransayê]] *# [[:Kategorî:Deryaya Azov]] → [[:Kategorî:Deryaya Azovê]] *# [[:Kategorî:Destpêkirinên 1901an]] → [[:Kategorî:Destpêkirinên 1901ê]] *# [[:Kategorî:Destpêkirinên hezarsala 2yem]] → [[:Kategorî:Destpêkirinên hezarsala 2an]] *# [[:Kategorî:Destpêkirinên sedsala 21an]] → [[:Kategorî:Destpêkirinên sedsala 21ê]] *# [[:Kategorî:Dewletên DYA]] → [[:Kategorî:Dewletên DYAyê]] *# [[:Kategorî:Dewletên berê li gorî şiklê birêvebirinê]] → [[:Kategorî:Dewletên dîrokî li gorî şiklê birêvebirinê]] *# [[:Kategorî:Dewletên biniqaş]] → [[:Kategorî:Herêmên binîqaş]] *# [[:Kategorî:Dewletên kurda]] → [[:Kategorî:Dewletên kurdan]] *# [[:Kategorî:Dewê Xinis]] → [[:Kategorî:Xinûs]] *# [[:Kategorî:Dezgehên birêvebirinê]] → [[:Kategorî:Dezgehên hikûmetê]] *# [[:Kategorî:Diana, prensesa Wales]] → [[:Kategorî:Diana, prensesa Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Documentation assistance templates]] → [[:Kategorî:Şablonên alîkar ji bo belgekirinê]] *# [[:Kategorî:Documentation see also templates]] → [[:Kategorî:Şablonên belgekirinê yên binêre herwiha]] *# [[:Kategorî:Documentation templates]] → [[:Kategorî:Şablonên belgekirinê]] *# [[:Kategorî:Dotmîrên swîsreyî]] → [[:Kategorî:Dotmîrên swîsrî]] *# [[:Kategorî:Dozger]] → [[:Kategorî:Dozgêr]] *# [[:Kategorî:Dozgerên kurd]] → [[:Kategorî:Dozgêrên kurd]] *# [[:Kategorî:Doğu Anadolu Bölgesi]] → [[:Kategorî:Herêma Rojhilatê Anatolyayê]] *# [[:Kategorî:Drag queen]] → [[:Kategorî:Dragqueen]] *# [[:Kategorî:Dêrên Çiyayên Athosê]] → [[:Kategorî:Dêrên Çiyayê Athosê]] *# [[:Kategorî:Dîgor]] → [[:Kategorî:Dîxor]] *# [[:Kategorî:Dînnasî]] → [[:Kategorî:Îlahiyat]] *# [[:Kategorî:Dîroka Cihûyan li Ewropayê]] → [[:Kategorî:Dîroka cihûyan li Ewropayê]] *# [[:Kategorî:Dîroka Jenev ê]] → [[:Kategorî:Dîroka Jenevê]] *# [[:Kategorî:Dîroka Kroatyayê li gorî mijaran]] → [[:Kategorî:Dîroka Xirwatistanê li gorî mijaran]] *# [[:Kategorî:Dîroka Kroatyayê li gorî serdeman]] → [[:Kategorî:Dîroka Xirwatistanê li gorî serdeman]] *# [[:Kategorî:Dîroka Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Dîroka Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Dîroka Portugalê li gorî serdeman]] → [[:Kategorî:Dîroka Portûgalê li gorî serdeman]] *# [[:Kategorî:Dîroka Portugalê]] → [[:Kategorî:Dîroka Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Dîroka Rojavayê Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Dîroka Rojavaya Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Dîroka Walesê li gorî serdeman]] → [[:Kategorî:Dîroka Wêlsê li gorî serdeman]] *# [[:Kategorî:Dîroka Walesê]] → [[:Kategorî:Dîroka Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Dîroka dadweriyê]] → [[:Kategorî:Dîroka dadê]] *# [[:Kategorî:Dîroka dînê li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Dîroka dîn li gorî parzemînan]] *# [[:Kategorî:Dîroka leşkerî ya Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Dîroka leşkerî ya Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Dîroka leşkerî ya Kîprosê]] → [[:Kategorî:Dîroka leşkerî ya Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Dîroka Îsraelê]] → [[:Kategorî:Dîroka Îsraêlê]] *# [[:Kategorî:Dîroknasên fars]] → [[:Kategorî:Dîroknasên faris]] *# [[:Kategorî:Dîroknasên polon]] → [[:Kategorî:Dîroknasên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Dîrokzan]] → [[:Kategorî:Dîroknas]] *# [[:Kategorî:Dîzayner li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Sêwirîner li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Dîzayner]] → [[:Kategorî:Sêwirîner]] *# [[:Kategorî:Edalet]] → [[:Kategorî:Dadmendî]] *# [[:Kategorî:Edaleta tawanî]] → [[:Kategorî:Dadmendiya sizayî]] *# [[:Kategorî:Edebiyatvanên kurd]] → [[:Kategorî:Wêjevanên kurd]] *# [[:Kategorî:Efrîka]] → [[:Kategorî:Afrîka]] *# [[:Kategorî:Efrîqa]] → [[:Kategorî:Afrîka]] *# [[:Kategorî:Efrîqaya Başûr]] → [[:Kategorî:Afrîkaya Başûr]] *# [[:Kategorî:Elbîstan]] → [[:Kategorî:Albistan]] *# [[:Kategorî:Elewiyên tirk]] → [[:Kategorî:Tirkên elewî]] *# [[:Kategorî:Elewî li gorî neteweyê]] → [[:Kategorî:Elewî li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Elmanya]] → [[:Kategorî:Almanya]] *# [[:Kategorî:Elî Xaminêyî]] → [[:Kategorî:Elî Xamineyî]] *# [[:Kategorî:Emerîkaya Başûr]] → [[:Kategorî:Amerîkaya Başûr]] *# [[:Kategorî:Emerîkî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Amerîkî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Emerîkî]] → [[:Kategorî:Amerîkî]] *# [[:Kategorî:Emîrtiyên Erebî yên Yekbûyî]] → [[:Kategorî:Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] *# [[:Kategorî:Endamê Konseya Ewropayê]] → [[:Kategorî:Endamên Konseya Ewropayê]] *# [[:Kategorî:Endamên G20yê]] → [[:Kategorî:Endamên G20ê]] *# [[:Kategorî:Endamên akademiyên netewî]] → [[:Kategorî:Endamên akademiyên neteweyî]] *# [[:Kategorî:Endazyar]] → [[:Kategorî:Endezyar]] *# [[:Kategorî:Endazyarên alman]] → [[:Kategorî:Endezyarên alman]] *# [[:Kategorî:Endazyarên elman]] → [[:Kategorî:Endezyarên alman]] *# [[:Kategorî:Endustriyên xizmetê li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Endustriyên xizmetê li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Endustrlî li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Endustrî li gorî parzemînan]] *# [[:Kategorî:Endustrî li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Endustrî li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Enerjî]] → [[:Kategorî:Wize]] *# [[:Kategorî:Ensîklopediyên serhêl]] → [[:Kategorî:Ensîklopediyên înternetê]] *# [[:Kategorî:Erdhejên li DYA'yê]] → [[:Kategorî:Erdhejên li DYAyê]] *# [[:Kategorî:Erdhejên Şîleyê]] → [[:Kategorî:Erdhejên li Şîleyê]] *# [[:Kategorî:Erdnasên fars]] → [[:Kategorî:Erdnîgarnasên faris]] *# [[:Kategorî:Erdnigariya Bulgaristanê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Bulgaristanê]] *# [[:Kategorî:Erdnigariya Qirgizistanê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Qirgizistanê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Awistiryayê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Brazîlê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Brezîlê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Fransayê li gorî departmanan]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Fransayê li gorî departementan]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Hessen]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Hessenê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Holandayê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Holendayê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Komara Çekî]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Çekyayê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Nemsayê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Awistiryayê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Rojavayê Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Rojavaya Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Sudanê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Sûdanê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Walesê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya tûrîzmê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya turîzmê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya yewnana kevnare]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Yewnanistana kevnare]] *# [[:Kategorî:Erdzanî]] → [[:Kategorî:Erdnasî]] *# [[:Kategorî:Erzirom]] → [[:Kategorî:Erzîrom]] *# [[:Kategorî:Escalloniaceae]] → [[:Kategorî:Famîleya eskalonyayan]] *# [[:Kategorî:Esmangerên polon]] → [[:Kategorî:Esmangerên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Estonî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Eston li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Estonî]] → [[:Kategorî:Eston]] *# [[:Kategorî:Eyûbiyan]] → [[:Kategorî:Eyûbî]] *# [[:Kategorî:Ezman]] → [[:Kategorî:Esman]] *# [[:Kategorî:Eşîrên Rojavayê Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Eşîrên Rojavaya Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:FAST]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera FAST]] *# [[:Kategorî:Famîleya keweran]] → [[:Kategorî:Famîleya şêfeletan]] *# [[:Kategorî:Famîleya sosinên Înka]] → [[:Kategorî:Famîleya sosinên înka]] *# [[:Kategorî:Fas]] → [[:Kategorî:Maroko]] *# [[:Kategorî:Faunaya Okyanûsya]] → [[:Kategorî:Faunaya Okanûsiyayê]] *# [[:Kategorî:Faunaya Çemê Dîcleyê]] → [[:Kategorî:Faunaya Dîcleyê]] *# [[:Kategorî:Faunaya Çemê Firatê]] → [[:Kategorî:Faunaya Firatê]] *# [[:Kategorî:Felsefevanên kurd]] → [[:Kategorî:Fîlozofên kurd]] *# [[:Kategorî:Felsefevanên tirk]] → [[:Kategorî:Fîlozofên tirk]] *# [[:Kategorî:Felsefeya dadweriyê]] → [[:Kategorî:Felsefeya dadê]] *# [[:Kategorî:Femînîst]] → [[:Kategorî:Femînîzm]] *# [[:Kategorî:Fiqihzan]] → [[:Kategorî:Fiqihnas]] *# [[:Kategorî:Fiqihzanên kurd]] → [[:Kategorî:Fiqihnasên kurd]] *# [[:Kategorî:Firaq]] → [[:Kategorî:Firax]] *# [[:Kategorî:Firmesun]] → [[:Kategorî:Fîlozof]] *# [[:Kategorî:Firokevan]] → [[:Kategorî:Pîlot]] *# [[:Kategorî:Firîşte di Pirtûka Henox de]] → [[:Kategorî:Firîşteyên di Pirtûka Henox de]] *# [[:Kategorî:Fizîknas ereb]] → [[:Kategorî:Fizîknasên ereb]] *# [[:Kategorî:Fizîknasên fars]] → [[:Kategorî:Fizîknasên faris]] *# [[:Kategorî:Fizîknasên polon]] → [[:Kategorî:Fizîknasên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Fizîkvanên kurd]] → [[:Kategorî:Fizîknasên kurd]] *# [[:Kategorî:Folklor li gorî herêman]] → [[:Kategorî:Zargotin li gorî herêman]] *# [[:Kategorî:Folklora Rojhilata Navîn]] → [[:Kategorî:Zargotina Rojhilata Navîn]] *# [[:Kategorî:Folklora asyayî]] → [[:Kategorî:Zargotina asyayî]] *# [[:Kategorî:Formata dosyayên]] → [[:Kategorî:Formata faylê]] *# [[:Kategorî:Fotokêş]] → [[:Kategorî:Wênegir]] *# [[:Kategorî:Fotokêşên îtalî]] → [[:Kategorî:Wênegirên îtalî]] *# [[:Kategorî:Futbol Amerîkî]] → [[:Kategorî:Futbola amerîkî]] *# [[:Kategorî:Fîlmên 2001]] → [[:Kategorî:Fîlmên 2001ê]] *# [[:Kategorî:Fîlmên 2005]] → [[:Kategorî:Fîlmên 2005an]] *# [[:Kategorî:Fîlmên honaka zanistiyê]] → [[:Kategorî:Fîlmên honaka zanistî]] *# [[:Kategorî:Fîlmên li ser xwekujiyê]] → [[:Kategorî:Fîlmên li ser xwekuştinê]] *# [[:Kategorî:Fîlmên superlehengên afroamerîkan]] → [[:Kategorî:Fîlmên superlehengên afroamerîkî]] *# [[:Kategorî:Fîlmên îranê]] → [[:Kategorî:Fîlmên îranî]] *# [[:Kategorî:Fîlozofên skotlandî]] → [[:Kategorî:Fîlozofên skotlendî]] *# [[:Kategorî:Fîlozofên yewnanî]] → [[:Kategorî:Fîlozofên yewnan]] *# [[:Kategorî:Fîlîpînî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Filîpînî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Fîlîpînî]] → [[:Kategorî:Filîpînî]] *# [[:Kategorî:Fîziyolojî]] → [[:Kategorî:Fizyolojî]] *# [[:Kategorî:Fîzîknasên brîtanî]] → [[:Kategorî:Fizîknasên brîtanî]] *# [[:Kategorî:Fîzîkzanên ereb]] → [[:Kategorî:Fizîknasên ereb]] *# [[:Kategorî:GND]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera GND]] *# [[:Kategorî:Generic WikiProject templates]] → [[:Kategorî:Şablonên Wîkîprojeyan]] *# [[:Kategorî:Gernas]] → [[:Kategorî:Leheng]] *# [[:Kategorî:Gerîlayên Kurd di şer de hatin kuştin]] → [[:Kategorî:Gerîlayên kurd di şer de hatin kuştin]] *# [[:Kategorî:Girtîgehên Iraqê]] → [[:Kategorî:Girtîgehên li Iraqê]] *# [[:Kategorî:Giyanewer]] → [[:Kategorî:Jiyan]] *# [[:Kategorî:Globalîzasyona çandî]] → [[:Kategorî:Cîhanîbûna çandî]] *# [[:Kategorî:Golên Anatolya Navîn]] → [[:Kategorî:Golên Anatolyaya Navîn]] *# [[:Kategorî:Gotara bi Xwarîn]] → [[:Kategorî:Gotara bi Xwarîn]] *# [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûr]] → [[:Kategorî:Gotarên bi kurdiya başûr]] *# [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya navendî]] → [[:Kategorî:Gotara bi soranî]] *# [[:Kategorî:Gotara bi zaravayên kurdî]] → [[:Kategorî:Gotarên bi zaravayên din]] *# [[:Kategorî:Gotara bijartî]] → [[:Kategorî:Gotarên bijartî]] *# [[:Kategorî:Gotarên Fransayê yên bi muhîmiya Herî kêm]] → [[:Kategorî:Gotarên Fransayê bi muhîmiya Herî kêm]] *# [[:Kategorî:Gotarên Fransayê yên bi sinifa NA]] → [[:Kategorî:Gotarên Fransayê bi sinifa NA]] *# [[:Kategorî:Gotarên bi "Agahîdank Bajar" û koordînatê]] → [[:Kategorî:Gotarên bi "Agahîdank bajar" û koordînatê]] *# [[:Kategorî:Gotarên bi "Infobox Navçe" û koordînatê]] → [[:Kategorî:Gotarên bi "Agahîdank navçe" û koordînatê]] *# [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera WORLDCATID]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera WorldCat Entities]] *# [[:Kategorî:Gotarên bi wergerandina xirab]] → [[:Kategorî:Rûpelên bi wergerandina xirab]] *# [[:Kategorî:Gotarên bingehîn bi Nesinifandî]] → [[:Kategorî:Gotarên bingehîn ên nehatine sinifandin]] *# [[:Kategorî:Gotarên bê çavkanî]] → [[:Kategorî:Gotarên bêçavkanî]] *# [[:Kategorî:Gotarên ku divê werin sererastkirin]] → [[:Kategorî:Gotarên ku divê werin paqijkirin]] *# [[:Kategorî:Gotarên ku ne ensîklopedîk in]] → [[:Kategorî:Gotarên bi navdariya ne eşkere]] *# [[:Kategorî:Gotarên ku werin sererastkirin]] → [[:Kategorî:Gotarên ku divê werin sererastkirin]] *# [[:Kategorî:Goştê berazê]] → [[:Kategorî:Goştê berazan]] *# [[:Kategorî:Gundistanên şaristana Ûrmiyeyê]] → [[:Kategorî:Gundistanên Ûrmiyeyê (navçe)]] *# [[:Kategorî:Gundên Depeyê]] → [[:Kategorî:Gundên Depê]] *# [[:Kategorî:Gundên Kuluyê]] → [[:Kategorî:Gundên Qulekê]] *# [[:Kategorî:Gundên Melkişîyê]] → [[:Kategorî:Gundên Melkişiyê]] *# [[:Kategorî:Gundên Pirsûsê]] → [[:Kategorî:Gundên Sirûcê]] *# [[:Kategorî:Gundên Silîvana]] → [[:Kategorî:Gundên Mirgewerê]] *# [[:Kategorî:Gundên noqavkirî bi sedema Projeya Başûrê Rojhilata Anatoliyayê (GAP)]] → [[:Kategorî:Cihên noqavkirî bi sedema Projeya Başûrê Rojhilata Anatoliyayê (GAP)]] *# [[:Kategorî:Gundên parêzgeha Dêrsimê]] → [[:Kategorî:Gundên Dêrsimê (parêzgeh)]] *# [[:Kategorî:Gundên Çaypareê]] → [[:Kategorî:Gundên Çaypareyê]] *# [[:Kategorî:Gundên çaypareyê]] → [[:Kategorî:Gundên Çaypareyê]] *# [[:Kategorî:Gundên çaypareê]] → [[:Kategorî:Gundên Çaypareyê]] *# [[:Kategorî:Gundên şaristana Şot]] → [[:Kategorî:Gundên Şotê (navçe)]] *# [[:Kategorî:Gundên şaristana Şotê]] → [[:Kategorî:Gundên Şotê (navçe)]] *# [[:Kategorî:Gîtarvanên kîprosî]] → [[:Kategorî:Gîtarvanên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Gûatêmala]] → [[:Kategorî:Guatemala]] *# [[:Kategorî:Gûatêmalî]] → [[:Kategorî:Guatemalî]] *# [[:Kategorî:Güneydoğu Anadolu Bölgesi]] → [[:Kategorî:Herêma Başûrê Rojhilatê Anatolyayê]] *# [[:Kategorî:Hedîsvanê fars]] → [[:Kategorî:Hedîsvanên faris]] *# [[:Kategorî:Hedîsvanên fars]] → [[:Kategorî:Hedîsvanên faris]] *# [[:Kategorî:Helbestvan li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Helbestvan li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Helbestvanên fars]] → [[:Kategorî:Helbestvanên faris]] *# [[:Kategorî:Helbestvanên fînlandî]] → [[:Kategorî:Helbestvanên fînlendî]] *# [[:Kategorî:Helbestvanên kurd Xorasanê]] → [[:Kategorî:Helbestvanên kurdên Xorasanê]] *# [[:Kategorî:Helbestvanên polon]] → [[:Kategorî:Helbestvanên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Helbestvanên romantîkê]] → [[:Kategorî:Helbestvanên romantîk]] *# [[:Kategorî:Helbestvanên zimanê farsî]] → [[:Kategorî:Helbestvanên zimanê farisî]] *# [[:Kategorî:Helbestvanên şîlîyî]] → [[:Kategorî:Helbestvanên şîliyî]] *# [[:Kategorî:Hemîd Kerzeî]] → [[:Kategorî:Hamid Kerzay]] *# [[:Kategorî:Hemû gotarên reklamî]] → [[:Kategorî:Hemû gotarên wekî reklamê]] *# [[:Kategorî:Hemû rûpelên bi kêm girêdanan]] → [[:Kategorî:Hemû gotarên bi kêm girêdanan]] *# [[:Kategorî:Hemû rûpelên bi kêm girêdanên]] → [[:Kategorî:Hemû rûpelên bi kêm girêdanan]] *# [[:Kategorî:Hemû şirket]] → [[:Kategorî:Şirket]] *# [[:Kategorî:Herpetologî]] → [[:Kategorî:Herpetolojî]] *# [[:Kategorî:Herêmên Holandayê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Holendayê]] *# [[:Kategorî:Herêmên Holendayê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Holendayê]] *# [[:Kategorî:Herêmên Komara Çekî]] → [[:Kategorî:Herêmên Çekyayê]] *# [[:Kategorî:Herêmên Yewnanistanê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Yewnanistanê]] *# [[:Kategorî:Herêmên dîrokî li Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Herêmên dîrokî yên Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Herêmên otonom]] → [[:Kategorî:Herêmên xweser]] *# [[:Kategorî:Hewanasî]] → [[:Kategorî:Meteorolojî]] *# [[:Kategorî:Heywanên çîrokî]] → [[:Kategorî:Heywanên mîtolojîk]] *# [[:Kategorî:Hezarsal li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Hezarsal li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Hezarsal li Portugalê]] → [[:Kategorî:Hezarsal li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Hezarsal li Walesê]] → [[:Kategorî:Hezarsal li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Hezarsala 1em]] → [[:Kategorî:Hezarsala 1ê]] *# [[:Kategorî:Hezarsala 1ê li Portugalê]] → [[:Kategorî:Hezarsala 1ê li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Hezarsala 2an li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Hezarsala 2an li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Hezarsala 2an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Hezarsala 2an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Hezarsala 2yem]] → [[:Kategorî:Hezarsala 2an]] *# [[:Kategorî:Hezarsala 3an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Hezarsala 3an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Hezarsala 3an li Walesê]] → [[:Kategorî:Hezarsala 3an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Hezzo]] → [[:Kategorî:Hezo]] *# [[:Kategorî:Hikûmdarên Asyayê]] → [[:Kategorî:Hikûmdarên li Asyayê]] *# [[:Kategorî:Hikûmeta Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Hikûmeta Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Hilanok]] → [[:Kategorî:Asansor]] *# [[:Kategorî:Hochsauerland]] → [[:Kategorî:Hochsauerlandkreis]] *# [[:Kategorî:Homoseksuelî]] → [[:Kategorî:Hevzayendîtî]] *# [[:Kategorî:Huner li Walesê]] → [[:Kategorî:Huner li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Hunermendê Operayê]] → [[:Kategorî:Hunermendê operayê]] *# [[:Kategorî:Hunermendê operayê]] → [[:Kategorî:Hunermendên operayê]] *# [[:Kategorî:Hunermendên hindî]] → [[:Kategorî:Hunermendên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Hunermendên ji Cardiffê]] → [[:Kategorî:Hunermendên ji Kardîfê]] *# [[:Kategorî:Hunermendên jin ên bîseksuel]] → [[:Kategorî:Hunermendên bîseksuel ên jin]] *# [[:Kategorî:Hunermendên kurd Xorasanê]] → [[:Kategorî:Hunermendên kurdên Xorasanê]] *# [[:Kategorî:Hunerên ahengê li Walesê]] → [[:Kategorî:Hunerên ahengê li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Hêzên esmanî yên Brîtanyayê]] → [[:Kategorî:Hêzên Esmanî yên Brîtanyayê]] *# [[:Kategorî:Hêzên esmanî yên Keyaniyê]] → [[:Kategorî:Hêzên esmanî yên Brîtanyayê]] *# [[:Kategorî:ISNI]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera ISNI]] *# [[:Kategorî:Infobox]] → [[:Kategorî:Agahîdank]] *# [[:Kategorî:Japonya]] → [[:Kategorî:Japon]] *# [[:Kategorî:Jazz]] → [[:Kategorî:Caz]] *# [[:Kategorî:Jidayikbun 1970]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1970]] *# [[:Kategorî:Jidayikbûn hezarsala 2yem]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn hezarsala 2an]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 0î b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 0î b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 10 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 10 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 100 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 100 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1000î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1000î]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1001]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1001]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1002]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1002]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1003]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1003]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1004]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1004]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1005]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1005]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1006]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1006]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1007]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1007]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1008]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1008]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1009]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1009]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 100]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 100]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 100î b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 100î b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 100î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 100î]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1010]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1010]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1010î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1010î]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1012]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1012]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1013]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1013]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1014]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1014]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1015]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1015]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1016]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1016]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1017]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1017]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1018]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1018]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1019]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1019]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1020]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1020]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1020î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1020î]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1021]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1021]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1022]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1022]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1023]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1023]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1024]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1024]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1025]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1025]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1026]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1026]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1027]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1027]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1028]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1028]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1029]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1029]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1030]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1030]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1030î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1030î]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1031]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1031]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1032]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1032]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1033]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1033]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1034]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1034]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1035]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1035]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1036]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1036]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1037]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1037]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1038]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1038]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1039]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1039]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1040]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1040]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1040î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1040î]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1041]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1041]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1042]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1042]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1043]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1043]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1044]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1044]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1045]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1045]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1046]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1046]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1047]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1047]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1048]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1048]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1049]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1049]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1050]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1050]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1050î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1050î]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1051]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1051]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1052]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1052]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1053]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1053]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1054]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1054]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1055]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1055]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1056]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1056]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1057]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1057]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1058]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1058]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1059]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1059]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 106 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 106 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1060]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1060]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1061]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1061]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1062]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1062]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1063]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1063]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1064]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1064]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1065]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1065]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1066]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1066]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1067]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1067]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1068]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1068]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1069]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1069]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1070]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1070]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1071]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1071]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1072]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1072]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1073]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1073]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1074]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1074]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1075]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1075]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1076]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1076]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1077]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1077]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1078]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1078]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1079]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1079]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1080]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1080]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1081]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1081]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1082]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1082]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1083]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1083]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1084]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1084]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1085]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1085]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1086]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1086]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1087]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1087]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1088]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1088]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1089]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1089]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1090]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1090]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1091]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1091]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1092]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1092]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1093]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1093]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1094]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1094]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1095]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1095]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1096]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1096]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1097]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1097]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1098]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1098]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1099]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1099]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1100]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1100]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1101]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1101]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1102]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1102]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1103]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1103]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1104]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1104]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1105]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1105]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1106]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1106]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1107]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1107]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1108]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1108]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1109]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1109]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1110]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1110]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1111]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1111]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1112]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1112]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1113]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1113]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1114]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1114]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1115]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1115]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1116]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1116]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1117]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1117]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1118]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1118]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1119]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1119]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1120]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1120]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1121]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1121]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1122]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1122]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1123]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1123]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1124]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1124]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1125]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1125]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1126]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1126]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1127]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1127]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1128]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1128]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1129]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1129]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1130]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1130]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1131]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1131]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1132]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1132]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1133]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1133]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1134]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1134]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1135]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1135]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1136]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1136]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1137]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1137]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1138]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1138]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1139]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1139]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1140]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1140]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1141]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1141]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1142]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1142]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1143]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1143]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1144]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1144]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1145]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1145]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1146]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1146]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1147]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1147]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1148]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1148]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1149]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1149]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1150]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1150]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1151]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1151]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1152]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1152]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1153]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1153]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1154]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1154]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1155]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1155]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1156]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1156]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1157]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1157]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1158]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1158]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1159]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1159]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1160]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1160]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1161]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1161]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1162]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1162]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1163]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1163]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1164]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1164]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1165]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1165]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1166]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1166]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1167]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1167]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1168]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1168]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1169]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1169]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1170]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1170]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1171]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1171]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1172]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1172]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1173]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1173]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1174]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1174]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1175]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1175]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1176]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1176]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1177]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1177]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1178]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1178]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1179]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1179]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1180]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1180]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1181]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1181]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1182]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1182]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1183]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1183]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1184]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1184]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1185]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1185]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1186]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1186]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1187]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1187]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1188]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1188]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1189]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1189]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1190]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1190]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1191]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1191]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1192]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1192]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1193]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1193]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1194]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1194]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1195]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1195]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1196]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1196]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1197]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1197]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1198]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1198]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1199]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1199]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1200]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1200]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1201]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1201]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1202]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1202]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1203]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1203]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1204]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1204]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1205]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1205]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1206]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1206]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1207]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1207]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1208]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1208]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1209]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1209]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1210]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1210]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1211]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1211]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1212]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1212]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1213]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1213]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1214]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1214]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1215]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1215]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1216]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1216]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1217]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1217]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1218]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1218]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1219]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1219]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 121]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 121]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1220]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1220]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1221]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1221]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1222]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1222]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1223]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1223]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1224]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1224]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1225]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1225]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1226]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1226]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1227]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1227]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1228]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1228]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1229]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1229]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1230]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1230]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1231]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1231]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1232]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1232]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1233]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1233]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1234]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1234]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1235]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1235]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1236]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1236]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1237]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1237]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1238]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1238]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1239]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1239]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 123]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 123]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1240]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1240]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1241]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1241]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1242]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1242]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1243]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1243]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1244]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1244]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1245]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1245]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1246]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1246]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1247]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1247]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1248]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1248]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1249]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1249]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 124]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 124]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1250]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1250]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1251]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1251]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1252]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1252]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1253]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1253]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1254]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1254]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1255]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1255]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1256]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1256]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1257]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1257]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1258]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1258]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1259]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1259]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1260]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1260]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1261]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1261]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1262]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1262]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1263]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1263]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1264]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1264]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1265]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1265]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1266]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1266]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1267]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1267]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1268]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1268]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1269]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1269]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 126]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 126]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1270]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1270]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1271]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1271]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1272]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1272]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1273]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1273]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1274]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1274]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1275]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1275]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1276]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1276]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1277]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1277]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1278]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1278]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1279]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1279]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1280]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1280]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1281]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1281]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1282]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1282]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1283]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1283]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1284]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1284]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1285]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1285]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1286]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1286]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1287]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1287]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1288]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1288]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1289]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1289]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1290]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1290]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1291]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1291]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1292]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1292]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1293]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1293]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1294]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1294]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1295]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1295]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1296]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1296]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1297]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1297]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1298]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1298]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1299]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1299]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 129]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 129]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 12]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 12]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1301]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1301]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1302]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1302]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1303]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1303]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1304]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1304]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1305]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1305]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1306]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1306]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1307]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1307]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1308]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1308]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1309]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1309]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 130]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 130]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1310]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1310]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1312]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1312]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1313]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1313]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1314]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1314]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1315]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1315]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1316]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1316]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1317]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1317]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1318]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1318]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1319]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1319]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1320]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1320]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1321]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1321]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1322]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1322]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1323]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1323]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1324]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1324]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1325]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1325]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1326]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1326]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1327]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1327]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1328]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1328]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1329]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1329]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1330]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1330]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1331]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1331]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1332]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1332]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1333]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1333]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1334]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1334]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1335]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1335]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1336]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1336]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1337]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1337]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1338]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1338]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1339]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1339]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1340]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1340]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1341]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1341]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1342]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1342]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1343]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1343]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1344]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1344]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1345]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1345]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1346]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1346]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1347]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1347]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1348]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1348]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1349]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1349]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1350]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1350]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1351]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1351]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1352]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1352]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1353]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1353]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1354]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1354]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1355]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1355]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1356]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1356]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1357]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1357]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1358]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1358]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1359]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1359]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1360]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1360]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1361]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1361]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1362]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1362]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1363]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1363]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1364]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1364]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1365]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1365]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1366]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1366]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1367]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1367]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1368]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1368]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1369]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1369]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1370]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1370]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1371]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1371]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1372]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1372]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1373]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1373]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1374]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1374]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1375]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1375]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1376]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1376]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1377]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1377]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1378]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1378]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1379]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1379]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1380]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1380]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1381]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1381]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1382]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1382]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1383]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1383]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1384]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1384]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1385]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1385]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1386]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1386]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1387]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1387]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1388]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1388]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1389]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1389]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1390]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1390]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1391]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1391]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1392]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1392]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1393]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1393]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1394]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1394]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1395]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1395]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1396]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1396]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1397]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1397]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1398]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1398]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1399]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1399]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 140 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 140 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1401]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1401]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1402]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1402]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1403]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1403]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1404]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1404]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1405]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1405]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1406]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1406]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1407]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1407]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1408]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1408]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1409]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1409]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1410]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1410]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1412]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1412]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1413]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1413]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1414]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1414]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1415]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1415]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1416]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1416]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1417]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1417]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1418]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1418]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1419]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1419]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1420]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1420]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1421]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1421]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1422]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1422]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1423]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1423]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1424]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1424]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1425]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1425]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1426]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1426]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1427]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1427]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1428]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1428]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1429]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1429]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1430]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1430]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1431]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1431]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1432]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1432]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1433]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1433]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1434]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1434]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1435]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1435]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1436]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1436]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1437]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1437]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1438]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1438]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1439]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1439]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1440]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1440]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1441]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1441]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1442]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1442]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1443]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1443]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1444]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1444]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1445]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1445]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1446]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1446]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1447]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1447]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1448]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1448]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1449]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1449]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1450]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1450]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1451]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1451]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1452]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1452]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1453]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1453]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1454]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1454]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1455]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1455]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1456]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1456]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1457]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1457]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1458]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1458]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1459]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1459]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 145]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 145]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1460]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1460]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1461]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1461]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1462]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1462]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1463]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1463]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1464]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1464]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1465]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1465]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1466]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1466]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1467]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1467]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1468]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1468]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1469]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1469]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1470]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1470]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1471]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1471]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1472]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1472]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1473]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1473]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1474]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1474]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1475]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1475]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1476]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1476]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1477]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1477]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1478]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1478]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1479]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1479]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1480]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1480]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1481]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1481]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1482]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1482]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1483]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1483]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1484]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1484]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1485]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1485]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1486]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1486]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1487]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1487]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1488]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1488]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1489]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1489]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1490]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1490]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1491]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1491]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1492]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1492]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1493]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1493]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1494]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1494]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1495]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1495]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1496]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1496]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1497]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1497]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1498]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1498]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1499]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1499]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1500]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1500]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1501]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1501]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1502]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1502]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1503]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1503]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1504]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1504]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1505]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1505]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1506]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1506]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1507]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1507]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1508]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1508]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1509]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1509]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1510]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1510]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1511]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1511]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1512]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1512]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1513]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1513]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1514]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1514]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1515]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1515]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1516]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1516]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1517]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1517]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1518]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1518]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1519]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1519]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1520]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1520]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1521]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1521]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1522]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1522]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1523]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1523]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1524]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1524]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1525]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1525]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1526]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1526]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1527]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1527]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1528]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1528]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1529]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1529]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1530]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1530]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1531]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1531]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1532]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1532]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1533]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1533]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1534]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1534]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1535]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1535]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1536]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1536]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1537]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1537]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1538]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1538]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1539]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1539]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1540]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1540]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1541]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1541]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1542]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1542]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1543]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1543]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1544]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1544]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1545]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1545]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1546]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1546]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1547]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1547]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1548]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1548]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1549]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1549]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1550]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1550]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1551]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1551]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1552]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1552]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1553]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1553]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1554]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1554]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1555]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1555]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1556]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1556]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1557]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1557]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1558]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1558]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1559]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1559]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1560]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1560]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1561]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1561]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1562]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1562]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1563]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1563]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1564]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1564]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1565]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1565]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1566]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1566]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1567]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1567]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1568]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1568]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1569]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1569]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1570]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1570]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1571]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1571]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1572]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1572]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1573]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1573]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1574]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1574]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1575]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1575]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1576]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1576]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1577]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1577]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1578]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1578]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1579]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1579]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1580]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1580]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1581]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1581]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1582]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1582]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1583]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1583]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1584]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1584]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1585]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1585]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1586]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1586]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1587]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1587]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1588]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1588]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1589]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1589]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1590]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1590]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1591]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1591]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1592]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1592]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1593]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1593]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1594]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1594]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1595]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1595]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1596]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1596]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1597]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1597]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1598]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1598]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1599]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1599]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 15]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 15]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1601]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1601]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1602]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1602]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1603]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1603]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1604]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1604]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1605]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1605]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1606]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1606]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1607]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1607]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1608]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1608]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1609]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1609]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1610]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1610]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1611]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1611]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1612]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1612]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1613]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1613]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1614]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1614]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1615]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1615]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1616]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1616]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1617]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1617]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1618]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1618]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1619]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1619]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 161]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 161]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1620]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1620]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1621]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1621]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1622]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1622]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1623]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1623]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1624]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1624]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1625]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1625]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1626]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1626]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1627]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1627]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1628]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1628]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1629]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1629]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1630]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1630]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1631]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1631]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1632]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1632]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1633]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1633]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1634]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1634]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1635]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1635]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1636]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1636]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1637]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1637]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1638]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1638]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1639]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1639]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1640]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1640]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1641]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1641]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1642]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1642]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1643]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1643]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1644]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1644]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1645]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1645]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1646]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1646]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1647]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1647]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1648]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1648]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1649]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1649]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1650]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1650]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1651]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1651]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1652]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1652]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1653]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1653]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1654]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1654]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1655]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1655]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1656]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1656]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1657]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1657]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1658]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1658]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1659]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1659]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 165]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 165]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1660]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1660]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1661]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1661]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1662]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1662]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1663]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1663]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1664]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1664]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1665]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1665]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1666]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1666]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1667]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1667]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1668]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1668]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1669]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1669]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1670]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1670]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1671]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1671]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1672]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1672]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1673]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1673]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1674]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1674]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1675]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1675]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1676]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1676]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1677]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1677]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1678]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1678]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1679]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1679]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1680]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1680]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1681]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1681]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1682]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1682]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1683]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1683]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1684]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1684]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1685]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1685]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1686]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1686]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1687]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1687]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1688]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1688]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1689]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1689]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1690]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1690]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1691]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1691]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1692]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1692]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1693]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1693]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1694]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1694]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1695]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1695]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1696]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1696]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1697]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1697]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1698]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1698]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1699]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1699]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1700]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1700]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1701]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1701]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1702]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1702]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1703]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1703]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1704]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1704]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1705]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1705]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1706]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1706]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1707]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1707]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1708]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1708]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1709]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1709]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1710]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1710]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1711]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1711]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1712]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1712]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1713]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1713]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1714]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1714]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1715]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1715]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1716]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1716]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1717]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1717]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1718]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1718]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1719]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1719]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1720]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1720]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1721]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1721]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1722]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1722]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1723]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1723]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1724]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1724]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1725]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1725]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1726]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1726]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1727]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1727]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1728]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1728]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1729]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1729]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1730]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1730]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1731]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1731]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1732]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1732]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1733]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1733]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1734]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1734]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1735]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1735]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1736]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1736]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1737]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1737]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1738]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1738]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1739]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1739]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1740]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1740]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1741]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1741]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1742]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1742]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1743]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1743]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1744]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1744]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1745]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1745]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1746]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1746]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1747]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1747]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1748]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1748]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1749]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1749]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1750]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1750]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1751]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1751]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1752]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1752]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1753]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1753]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1754]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1754]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1755]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1755]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1756]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1756]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1757]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1757]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1758]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1758]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1759]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1759]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1760]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1760]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1761]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1761]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1762]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1762]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1763]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1763]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1764]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1764]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1765]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1765]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1766]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1766]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1767]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1767]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1768]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1768]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1769]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1769]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1770]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1770]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1771]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1771]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1772]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1772]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1773]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1773]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1774]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1774]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1775]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1775]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1776]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1776]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1777]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1777]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1778]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1778]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1779]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1779]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1780]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1780]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1781]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1781]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1782]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1782]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1783]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1783]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1784]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1784]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1785]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1785]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1786]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1786]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1787]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1787]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1788]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1788]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1789]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1789]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1790]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1790]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1791]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1791]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1792]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1792]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1793]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1793]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1794]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1794]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1795]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1795]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1796]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1796]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1797]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1797]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1798]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1798]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1799]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1799]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1800]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1800]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1801]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1801]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1802]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1802]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1803]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1803]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1804]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1804]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1805]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1805]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1806]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1806]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1807]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1807]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1808]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1808]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1809]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1809]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 180]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 180]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1810]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1810]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1811]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1811]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1812]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1812]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1813]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1813]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1814]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1814]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1815]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1815]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1816]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1816]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1817]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1817]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1818]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1818]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1819]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1819]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1820]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1820]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1821]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1821]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1822]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1822]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1823]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1823]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1824]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1824]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1825]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1825]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1826]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1826]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1827]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1827]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1828]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1828]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1829]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1829]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1830]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1830]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1831]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1831]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1832]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1832]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1833]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1833]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1834]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1834]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1835]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1835]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1836]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1836]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1837]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1837]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1838]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1838]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1839]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1839]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1840]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1840]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1841]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1841]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1842]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1842]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1843]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1843]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1844]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1844]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1845]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1845]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1846]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1846]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1847]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1847]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1848]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1848]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1849]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1849]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 185 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 185 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1850]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1850]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1851]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1851]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1852]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1852]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1853]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1853]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1854]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1854]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1855]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1855]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1856]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1856]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1857]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1857]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1858]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1858]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1859]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1859]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1860]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1860]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1861]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1861]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1862]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1862]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1863]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1863]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1864]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1864]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1865]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1865]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1866]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1866]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1867]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1867]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1868]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1868]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1869]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1869]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1870]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1870]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1871]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1871]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1872]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1872]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1873]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1873]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1874]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1874]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1875]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1875]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1876]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1876]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1877]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1877]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1878]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1878]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1879]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1879]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1880]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1880]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1881]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1881]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1882]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1882]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1883]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1883]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1884]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1884]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1885]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1885]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1886]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1886]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1887]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1887]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1888]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1888]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1889]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1889]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 188]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 188]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1890]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1890]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1891]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1891]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1892]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1892]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1893]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1893]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1894]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1894]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1895]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1895]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1896]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1896]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1897]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1897]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1898]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1898]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1899]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1899]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 189]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 189]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1900]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1900]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1901]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1901]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1903]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1903]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1904]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1904]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1905]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1905]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1906]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1906]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1907]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1907]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1908]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1908]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1909]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1909]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1910]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1910]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1911]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1911]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1912]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1912]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1913]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1913]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1914]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1914]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1915]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1915]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1916]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1916]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1917]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1917]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1918]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1918]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1919]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1919]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1920]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1920]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1921]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1921]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1922]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1922]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1923]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1923]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1924]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1924]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1925]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1925]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1926]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1926]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1927]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1927]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1928]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1928]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 192]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 192]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1930]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1930]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1931]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1931]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1932]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1932]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1933]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1933]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1934]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1934]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1935]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1935]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1936]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1936]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1937]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1937]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1938]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1938]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1939]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1939]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1940]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1940]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1941]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1941]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1942]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1942]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1943]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1943]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1944]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1944]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1945]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1945]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1948]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1948]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1949]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1949]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1952]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1952]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1953]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1953]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1955]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1955]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1958]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1958]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1959]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1959]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1961]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1961]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1962]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1962]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1963]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1963]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1964]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1964]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1965]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1965]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1966]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1966]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1967]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1967]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1971]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1971]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1972]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1972]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1973]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1973]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1976]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1976]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1978]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1978]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1979]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1979]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1980]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1980]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1981]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1981]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1982]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1982]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1983]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1983]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1984]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1984]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1985]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1985]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1986]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1986]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1987]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1987]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1988]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1988]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1989]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1989]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1990]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1990]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1991]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1991]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1992]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1992]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1993]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1993]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1994]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1994]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1995]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1995]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1996]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1996]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1997]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1997]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1998]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1998]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2000]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2000]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2001]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2001]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2002]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2002]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2003]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2003]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2006]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2006]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2007]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2007]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2009]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2009]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2012]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2012]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 204]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 204]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 205]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 205]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 208]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 208]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 216]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 216]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 225]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 225]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 229 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 229 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 240]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 240]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 247 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 247 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 260 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 260 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 265 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 265 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 272]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 272]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 27]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 27]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 284 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 284 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 286 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 286 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 298]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 298]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 3 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 3 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 309 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 309 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 309]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 309]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 30]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 30]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 321]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 321]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 328]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 328]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 32]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 32]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 347]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 347]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 354]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 354]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 356 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 356 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 360]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 360]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 37]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 37]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 384 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 384 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 384]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 384]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 39]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 39]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 40]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 40]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 42 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 42 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 428 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 428 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 43 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 43 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 473]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 473]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 476]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 476]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 497]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 497]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 51]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 51]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 539]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 539]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 53]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 53]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 544 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 544 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 546]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 546]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 549]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 549]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 551 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 551 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 555]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 555]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 556]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 556]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 560]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 560]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 563]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 563]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 565]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 565]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 567]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 567]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 568]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 568]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 569]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 569]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 570]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 570]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 573]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 573]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 574]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 574]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 575]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 575]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 576]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 576]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 579]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 579]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 580]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 580]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 581]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 581]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 583]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 583]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 584]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 584]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 585]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 585]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 588]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 588]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 590]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 590]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 591]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 591]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 592]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 592]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 593]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 593]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 594]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 594]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 595]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 595]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 596]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 596]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 598]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 598]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 599]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 599]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 600]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 600]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 601]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 601]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 603]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 603]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 605]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 605]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 606]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 606]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 608]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 608]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 610]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 610]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 611]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 611]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 612]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 612]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 614]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 614]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 615]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 615]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 619]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 619]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 61]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 61]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 624]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 624]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 625]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 625]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 626]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 626]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 63 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 63 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 646]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 646]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 65 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 65 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 668]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 668]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 675 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 675 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 675]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 675]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 677]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 677]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 69 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 69 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 699]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 699]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 70 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 70 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 700]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 700]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 711]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 711]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 714]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 714]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 718]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 718]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 721]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 721]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 724]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 724]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 740]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 740]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 742]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 742]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 750]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 750]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 766]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 766]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 767]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 767]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 768]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 768]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 76]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 76]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 776]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 776]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 780]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 780]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 781]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 781]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 786]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 786]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 787]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 787]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 789]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 789]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 790]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 790]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 796]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 796]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 798]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 798]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 800]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 800]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 801]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 801]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 802]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 802]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 804]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 804]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 805]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 805]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 810]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 810]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 815]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 815]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 820]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 820]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 821]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 821]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 824]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 824]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 827]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 827]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 828]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 828]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 830]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 830]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 835]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 835]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 839]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 839]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 850]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 850]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 853]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 853]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 858]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 858]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 864]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 864]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 865]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 865]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 86]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 86]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 873]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 873]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 880]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 880]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 893]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 893]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 895]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 895]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 896]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 896]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 900]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 900]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 901]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 901]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 903]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 903]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 908]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 908]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 910]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 910]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 920]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 920]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 932]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 932]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 935]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 935]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 936]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 936]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 940]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 940]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 945]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 945]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 950]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 950]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 953]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 953]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 960]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 960]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 965]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 965]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 966]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 966]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 971]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 971]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 972]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 972]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 973]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 973]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 974]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 974]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 978]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 978]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 980]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 980]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 998]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 998]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn Dijon]] → [[:Kategorî:Kesên ji Dijonê]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn sedsala 7'an]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn sedsala 7an]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn sedsala 7an]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn sedsala 7an]] *# [[:Kategorî:Jin li Antarktîka]] → [[:Kategorî:Jin li Antarktîkayê]] *# [[:Kategorî:Jinên Azerî]] → [[:Kategorî:Jinên azerî]] *# [[:Kategorî:Jinên awistralyayî]] → [[:Kategorî:Jinên awistralî]] *# [[:Kategorî:Jinên fînlandî]] → [[:Kategorî:Jinên fînlendî]] *# [[:Kategorî:Jinên li Awistralyayê]] → [[:Kategorî:Jin li Awistralyayê]] *# [[:Kategorî:Jinên li Okyanûsyayê]] → [[:Kategorî:Jin li Okyanûsyayê]] *# [[:Kategorî:Jinên polon]] → [[:Kategorî:Jinên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Joanne K. Rowling]] → [[:Kategorî:J. K. Rowling]] *# [[:Kategorî:Jîngeh li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Jîngeh li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Jîngeh li Walesê]] → [[:Kategorî:Jîngeh li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Kabilcevz]] → [[:Kategorî:Qabilcewz]] *# [[:Kategorî:Kafkasya]] → [[:Kategorî:Qefqasya]] *# [[:Kategorî:Kamboçyayî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Kambocayî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Kamboçyayî]] → [[:Kategorî:Kambocayî]] *# [[:Kategorî:Kanalên Amerîkayê]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Amerîkayê]] *# [[:Kategorî:Kanalên pirzimanî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên pirzimanî]] *# [[:Kategorî:Kanalên televîzyona yên Brezîlya]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Brezîlê]] *# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Arjantînî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Arjentînê]] *# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Brezîlya]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Brezîlê]] *# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi spanî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê spanî]] *# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên inglîzî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê inglîzî]] *# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên portekîzî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê portûgalî]] *# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên portûgalî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê portûgalî]] *# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên spanî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê spanî]] *# [[:Kategorî:Karakterên honakî]] → [[:Kategorî:Kesayetên honakî]] *# [[:Kategorî:Kardiyolojî]] → [[:Kategorî:Dilnasî]] *# [[:Kategorî:Kareba]] → [[:Kategorî:Elektrîk]] *# [[:Kategorî:Karsazên walesî]] → [[:Kategorî:Karsazên wêlsî]] *# [[:Kategorî:Karsazî li Walesê]] → [[:Kategorî:Karsazî li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Karta dayikî]] → [[:Kategorî:Makekart]] *# [[:Kategorî:Kasa Cîhanê ya Jinan a FIFA]] → [[:Kategorî:Kasa Cîhanî ya Jinan a FIFA]] *# [[:Kategorî:Kasa Cîhanê]] → [[:Kategorî:Kasa Cîhanî]] *# [[:Kategorî:Katalan]] → [[:Kategorî:Ketelan]] *# [[:Kategorî:Kategoriyên li gorî parzemîn û sedsalan]] → [[:Kategorî:Kategorî li gorî parzemîn û sedsalan]] *# [[:Kategorî:Kategoriyên mirovan ên antropolojîk]] → [[:Kategorî:Kategoriyên antropolojîk ên mirovan]] *# [[:Kategorî:Kategorî li gorî bajarên li Înglistanê]] → [[:Kategorî:Kategorî li gorî bajarên Înglistanê]] *# [[:Kategorî:Kategorî li gorî dûgelan]] → [[:Kategorî:Kategorî li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Kel]] → [[:Kategorî:Keleh]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Asyayê li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Asyayê li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Asyayê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Asyayê]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Efxanistanê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Efxanistanê]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Ewropayê li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Ewropayê li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Ewropayê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Ewropayê]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li gorî parzemînan]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Îranê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Îranê]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Îtalyayê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Îtalyayê]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê]] *# [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Kelheyên Wanê]] → [[:Kategorî:Kelehên Wanê]] *# [[:Kategorî:Kelheyên li Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Kelehên li Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Kembodja]] → [[:Kategorî:Kamboca]] *# [[:Kategorî:Keneda]] → [[:Kategorî:Kanada]] *# [[:Kategorî:Kentucky]] → [[:Kategorî:Kentakî]] *# [[:Kategorî:Kes li gorî olan]] → [[:Kategorî:Kes li gorî dînan]] *# [[:Kategorî:Kes li gorî pîşe,sedsal û neteweyan]] → [[:Kategorî:Kes li gorî pîşe, sedsal û neteweyan]] *# [[:Kategorî:Keseyetên di destanên kurdan de]] → [[:Kategorî:Kesayetên di destanên kurdan de]] *# [[:Kategorî:Kesên Asyayî yên sedsala 20an]] → [[:Kategorî:Kesên asyayî yên sedsala 20an]] *# [[:Kategorî:Kesên Asyayî yên sedsala 21an]] → [[:Kategorî:Kesên asyayî yên sedsala 21an]] *# [[:Kategorî:Kesên Leşciwanî]] → [[:Kategorî:Leşciwanî]] *# [[:Kategorî:Kesên hezarsala 2yem]] → [[:Kategorî:Kesên hezarsala 2an]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Almanya]] → [[:Kategorî:Kesên ji Almanyayê]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Arjentînê]] → [[:Kategorî:Arjentînî]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Awistriyayê li gorî bajaran]] → [[:Kategorî:Kesên ji Awistiryayê li gorî bajaran]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Cardiffê li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Kesên ji Kardîfê li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Cardiffê]] → [[:Kategorî:Kesên ji Kardîfê]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Kinikan]] → [[:Kategorî:Kesên ji Kinikanê]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Navçeyên Kurdistanê (parêzgeh)]] → [[:Kategorî:Kesên ji Kurdistanê (parêzgeh)]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Ohioê]] → [[:Kategorî:Kesên ji Ohioyê]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Seqiz]] → [[:Kategorî:Kesên ji Seqizê]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Stenbolê]] → [[:Kategorî:Kesên ji Stembolê]] *# [[:Kategorî:Kesên leşciwan]] → [[:Kategorî:Leşciwanî]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 10'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 10an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 11'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 11an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 12'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 12an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 13'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 13an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 14'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 14an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 15'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 15an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 16'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 16an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 17'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 17an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 18'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 18an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 19'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 19an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 20'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 20an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 6'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 6an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 7'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 7an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 8'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 8an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 9'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 9an]] *# [[:Kategorî:Keyaniya Asturiasê]] → [[:Kategorî:Keyaniya Astûryayê]] *# [[:Kategorî:Keyaniya Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Keyaniya Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Keyaniyên Walesê]] → [[:Kategorî:Keyaniyên Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Keyên Markoyê]] → [[:Kategorî:Keyên Marokoyê]] *# [[:Kategorî:Koandamêt heywanan]] → [[:Kategorî:Anatomiya guhandaran]] *# [[:Kategorî:Kobanê]] → [[:Kategorî:Kobanî]] *# [[:Kategorî:Kolonîtî]] → [[:Kategorî:Kolonyalîzm]] *# [[:Kategorî:Koma etnodînî]] → [[:Kategorî:Komên etnodînî]] *# [[:Kategorî:Komagene]] → [[:Kategorî:Komagênê]] *# [[:Kategorî:Komara Mehabadê]] → [[:Kategorî:Komara Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Komara Tirk a Bakurê Kîprosê]] → [[:Kategorî:Bakurê Kîprosê]] *# [[:Kategorî:Komara Tirkî ya Bakurê Kîprosê]] → [[:Kategorî:Bakurê Kîprosê]] *# [[:Kategorî:Komara Çekî]] → [[:Kategorî:Çekya]] *# [[:Kategorî:Komunên Aveyronê]] → [[:Kategorî:Komunên Avaironê]] *# [[:Kategorî:Komunên Fransayê li gorî departmanan]] → [[:Kategorî:Komunên Fransayê li gorî departementan]] *# [[:Kategorî:Komunên parêzgeha Agrigentoyê]] → [[:Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Agrigentoyê]] *# [[:Kategorî:Komunên parêzgeha Alessandriayê]] → [[:Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Alessandriayê]] *# [[:Kategorî:Komunên parêzgeha Chieti]] → [[:Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Chieti]] *# [[:Kategorî:Komên avê li Asyayê]] → [[:Kategorî:Komên avê yên Asyayê]] *# [[:Kategorî:Komên avê li Pakistanê]] → [[:Kategorî:Komên avê yên Pakistanê]] *# [[:Kategorî:Komên avê yên Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Komên avê yên Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Komên avê yên Sudanê]] → [[:Kategorî:Komên avê yên Sûdanê]] *# [[:Kategorî:Komên avê yên Walesê]] → [[:Kategorî:Komên avê yên Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Komên etnîk li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Komên etnîk li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Komên etnîkî li Çînê]] → [[:Kategorî:Komên etnîk li Çînê]] *# [[:Kategorî:Komên etnîkî yên bi hidûdên navmiletî hatine parkirin]] → [[:Kategorî:Komên etnîkî yên bi hidûdên navneteweyî hatine parkirin]] *# [[:Kategorî:Komên etnîkî yên Çînê]] → [[:Kategorî:Komên etnîk li Çînê]] *# [[:Kategorî:Komûnên Fransayê]] → [[:Kategorî:Komunên Fransayê]] *# [[:Kategorî:Komûnên departementa Girondeê]] → [[:Kategorî:Komunên Girondayê]] *# [[:Kategorî:Komûnên departementa Loire-Atlantique]] → [[:Kategorî:Komunên departementa Loire-Atlantique]] *# [[:Kategorî:Komûnîzm]] → [[:Kategorî:Komunîzm]] *# [[:Kategorî:Konfederalîzma Demokratîk]] → [[:Kategorî:Konfederalîzma demokratîk]] *# [[:Kategorî:Konfusyus]] → [[:Kategorî:Konfuçyus]] *# [[:Kategorî:Koordînat li ser Wîkîdatayê ye]] → [[:Kategorî:Koordînat li ser Wîkîdaneyê ye]] *# [[:Kategorî:Kosovo]] → [[:Kategorî:Kosova]] *# [[:Kategorî:Kroatya]] → [[:Kategorî:Xirwatistan]] *# [[:Kategorî:Kroatî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Xirwat li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Kroatî]] → [[:Kategorî:Xirwat]] *# [[:Kategorî:Krowatî]] → [[:Kategorî:Xirwatî]] *# [[:Kategorî:Krîmînolojî]] → [[:Kategorî:Tawannasî]] *# [[:Kategorî:Kulu]] → [[:Kategorî:Qulek]] *# [[:Kategorî:Kurdnas li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Kurdolog li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Kurdnas]] → [[:Kategorî:Kurdolog]] *# [[:Kategorî:Kurdnasên awistirî]] → [[:Kategorî:Kurdologên awistirî]] *# [[:Kategorî:Kurdnasên fransî]] → [[:Kategorî:Kurdologên fransî]] *# [[:Kategorî:Kurdnasên kurd]] → [[:Kategorî:Kurdologên kurd]] *# [[:Kategorî:Kurdnasên rûs]] → [[:Kategorî:Kurdologên rûs]] *# [[:Kategorî:Kurdnasên îtalî]] → [[:Kategorî:Kurdologên îtalî]] *# [[:Kategorî:Kurdnasî]] → [[:Kategorî:Kurdolojî]] *# [[:Kategorî:Kurdên Anatoliyaya Navîn]] → [[:Kategorî:Kurdên Anatolyaya Navîn]] *# [[:Kategorî:Kurdên Kafkasyayê]] → [[:Kategorî:Kurdên Qefqasyayê]] *# [[:Kategorî:Kurdên Osmanî]] → [[:Kategorî:Kurdên Împeratoriya Osmanî]] *# [[:Kategorî:Kurdên YKKS'ê]] → [[:Kategorî:Kurdên Sovyeta Berê]] *# [[:Kategorî:Kurdên ji Misirê]] → [[:Kategorî:Kurdên Misirê]] *# [[:Kategorî:Kurdên osmanî]] → [[:Kategorî:Kurdên Împeratoriya Osmanî]] *# [[:Kategorî:Kurdên rojhilat]] → [[:Kategorî:Kurdên Rojhilata Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Kurt]] → [[:Kategorî:Şitil]] *# [[:Kategorî:Kuv]] → [[:Kategorî:Karok]] *# [[:Kategorî:Kîmyagerên çek (gel)]] → [[:Kategorî:Kîmyagerên çekyayî]] *# [[:Kategorî:Kîmyagerên çek]] → [[:Kategorî:Kîmyagerên çekyayî]] *# [[:Kategorî:Kîprosî li gorî sedsal û pîşeyan]] → [[:Kategorî:Qibrisî li gorî sedsal û pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Kîprosî li gorî sedsalan]] → [[:Kategorî:Qibrisî li gorî sedsalan]] *# [[:Kategorî:Kîvroşk]] → [[:Kategorî:Kerguh]] *# [[:Kategorî:LCCN]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera LCCN]] *# [[:Kategorî:LNB]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera LNB]] *# [[:Kategorî:Language maintenance templates]] → [[:Kategorî:Şablonên çavdêriyê ji bo zimên]] *# [[:Kategorî:Language templates]] → [[:Kategorî:Şablonên zimanan]] *# [[:Kategorî:Latînî]] → [[:Kategorî:Zimanê latînî]] *# [[:Kategorî:Lezbiyentî]] → [[:Kategorî:Lezbiyenî]] *# [[:Kategorî:Leşkeriya Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Leşkeriya Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Leşkeriya Kîprosê]] → [[:Kategorî:Leşkeriya Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Leşkerên Kurd]] → [[:Kategorî:Leşkerên kurd]] *# [[:Kategorî:Li gorî zayendê kes]] → [[:Kategorî:Kes li gorî zayendê]] *# [[:Kategorî:Lîga Şampiyonên UEFA'yê ya 2010/2011]] → [[:Kategorî:Lîga Şampiyonên UEFAyê 2010/2011]] *# [[:Kategorî:Lîsteya fîlmên kurdî]] → [[:Kategorî:Sînemaya kurdî]] *# [[:Kategorî:Lîsteya navên Xwedê li gorî îslamê]] → [[:Kategorî:Navên Xwedê di îslamê de]] *# [[:Kategorî:Lîstikvanên kurd]] → [[:Kategorî:Aktorên kurd]] *# [[:Kategorî:Macar]] → [[:Kategorî:Mecar]] *# [[:Kategorî:Malbata Mihemedê]] → [[:Kategorî:Malbata Muhemmed]] *# [[:Kategorî:Malbatên ji Ohioê]] → [[:Kategorî:Malbatên ji Ohioyê]] *# [[:Kategorî:Malbatên kurd]] → [[:Kategorî:Malbatên kurdî]] *# [[:Kategorî:Malperên ku 2004'ê avabûne]] → [[:Kategorî:Malperên ku di 2004an de ava bûne]] *# [[:Kategorî:Mangavan]] → [[:Kategorî:Mangaka]] *# [[:Kategorî:Matematîkzan li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Matematîknas li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Matematîkzan]] → [[:Kategorî:Matematîknas]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên ereb]] → [[:Kategorî:Matematîknasên ereb]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên faris]] → [[:Kategorî:Matematîknasên faris]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên fars]] → [[:Kategorî:Matematîknasên faris]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên fransî]] → [[:Kategorî:Matematîknasên fransî]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên hindistanî]] → [[:Kategorî:Matematîknasên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên hindî]] → [[:Kategorî:Matematîknasên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên kurd]] → [[:Kategorî:Matematîknasên kurd]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên swêdî]] → [[:Kategorî:Matematîknasên swêdî]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên tirk]] → [[:Kategorî:Matematîknasên tirk]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên yewnan]] → [[:Kategorî:Matematîknasên yewnan]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên yewnanî]] → [[:Kategorî:Matematîknasên yewnan]] *# [[:Kategorî:Meclîsa Mezin a Newengeran a Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Meclîsa Mezin ya Neteweyî ya Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Medya almanî]] → [[:Kategorî:Medyaya Almanyayê]] *# [[:Kategorî:Medya azerî]] → [[:Kategorî:Medyaya Azerbaycanê]] *# [[:Kategorî:Medya fransî]] → [[:Kategorî:Medyaya Fransayê]] *# [[:Kategorî:Meksîka]] → [[:Kategorî:Meksîk]] *# [[:Kategorî:Mela Hisênê Bateyî]] → [[:Kategorî:Mela Huseynê Bateyî]] *# [[:Kategorî:Melayê Bateyî]] → [[:Kategorî:Mela Huseynê Bateyî]] *# [[:Kategorî:Meledî]] → [[:Kategorî:Meletî]] *# [[:Kategorî:Melek]] → [[:Kategorî:Firîşte]] *# [[:Kategorî:Merên kûbayî]] → [[:Kategorî:Mêrên kûbayî]] *# [[:Kategorî:Mexlûqên efsanevî]] → [[:Kategorî:Mexlûqên efsanewî]] *# [[:Kategorî:Mezheba îslamî]] → [[:Kategorî:Mezhebên îslamê]] *# [[:Kategorî:Mihemed]] → [[:Kategorî:Muhemmed]] *# [[:Kategorî:Mirin hezarsala 1em]] → [[:Kategorî:Mirin hezarsala 1ê]] *# [[:Kategorî:Mirin hezarsala 2yem]] → [[:Kategorî:Mirin hezarsala 2an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 10'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 10an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 11'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 11an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 12'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 12an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 13'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 13an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 14'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 14an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 15'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 15an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 16'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 16an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 17'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 17an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 18'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 18an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 19'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 19an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 20'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 20an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 21'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 21ê]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 21an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 21ê]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 4'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 4an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 6'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 6an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 8'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 8an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 8an b.z.]] → [[:Kategorî:Mirinên di sedsala 8an a b.z. de]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 9'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 9an]] *# [[:Kategorî:Mirovnasiya çandî]] → [[:Kategorî:Antropolojiya çandî]] *# [[:Kategorî:Mirovnasî]] → [[:Kategorî:Antropolojî]] *# [[:Kategorî:Modelên jin ên arjentînî]] → [[:Kategorî:Modelên arjentînî yên jin]] *# [[:Kategorî:Modelên kîprosî]] → [[:Kategorî:Modelên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Modelên çek (gel)]] → [[:Kategorî:Modelên çekyayî]] *# [[:Kategorî:Modelên çek]] → [[:Kategorî:Modelên çekyayî]] *# [[:Kategorî:Modulên nexşeya cihanên welatan]] → [[:Kategorî:Modulên nexşeya cihan ên welatan]] *# [[:Kategorî:Morarşiyên berê li gorî cureyan]] → [[:Kategorî:Monarşiyên berê li gorî cureyan]] *# [[:Kategorî:Moskow]] → [[:Kategorî:Mosko]] *# [[:Kategorî:Motorçerxe]] → [[:Kategorî:Motorsiklet]] *# [[:Kategorî:Muhemmed Reza Pehlewî]] → [[:Kategorî:Mohammad Reza Pehlewî]] *# [[:Kategorî:MusicBrainz]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera MusicBrainz]] *# [[:Kategorî:Muzîknasên brezîlí]] → [[:Kategorî:Muzîknasên brezîlî]] *# [[:Kategorî:Muzîknasên şîlîyî]] → [[:Kategorî:Muzîknasên şîliyî]] *# [[:Kategorî:Muzîkologên kurd]] → [[:Kategorî:Muzîknasên kurd]] *# [[:Kategorî:Muzîkvanên ji Cardiffê]] → [[:Kategorî:Muzîkvanên ji Kardîfê]] *# [[:Kategorî:Muzîkvanên jin ên amerîkî]] → [[:Kategorî:Muzîkvanên amerîkî yên jin]] *# [[:Kategorî:Muzîkvanên kîprosî]] → [[:Kategorî:Muzîkvanên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Muzîkvanên polon]] → [[:Kategorî:Muzîkvanên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Muzîkvanên walesî]] → [[:Kategorî:Muzîkvanên wêlsî]] *# [[:Kategorî:Mêmfis]] → [[:Kategorî:Memfîs]] *# [[:Kategorî:Mêrên awistralyayî]] → [[:Kategorî:Mêrên awistralî]] *# [[:Kategorî:Mêrên kîprosî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Mêrên qibrisî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Mêrên kîprosî]] → [[:Kategorî:Mêrên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Mîmarî li Taywanê]] → [[:Kategorî:Avahîsazî li Taywanê]] *# [[:Kategorî:Mîtolojiya walesî]] → [[:Kategorî:Mîtolojiya wêlsî]] *# [[:Kategorî:Mîtolojîya yewnanî]] → [[:Kategorî:Mîtolojiya yewnanî]] *# [[:Kategorî:NDL]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera NDL]] *# [[:Kategorî:NKC]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera NKC]] *# [[:Kategorî:NLA]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera NLA]] *# [[:Kategorî:NTA]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera NTA]] *# [[:Kategorî:NY]] → [[:Kategorî:Neteweyên Yekbûyî]] *# [[:Kategorî:Nanjing]] → [[:Kategorî:Nankîn]] *# [[:Kategorî:Navçeya Avûstûrya jêr]] → [[:Kategorî:Navçeya Awistriya Jêrîn]] *# [[:Kategorî:Navçeya Baden-Württemberg]] → [[:Kategorî:Baden-Württemberg]] *# [[:Kategorî:Navçeya Bayern]] → [[:Kategorî:Bavyera]] *# [[:Kategorî:Navçeya Hessen]] → [[:Kategorî:Hessen]] *# [[:Kategorî:Navçeya Niedersachsen]] → [[:Kategorî:Saksonya Jêrîn]] *# [[:Kategorî:Navçeya Nordrhein-Westfalen]] → [[:Kategorî:Nordrhein-Westfalen]] *# [[:Kategorî:Navçeya Overijsselê]] → [[:Kategorî:Overijssel]] *# [[:Kategorî:Navçeya Sachsen]] → [[:Kategorî:Saksonya]] *# [[:Kategorî:Navçeyên Enqerê]] → [[:Kategorî:Navçeyên Enqereyê]] *# [[:Kategorî:Navçeyên Hessen]] → [[:Kategorî:Navçeyên Hessenê]] *# [[:Kategorî:Navê gedan]] → [[:Kategorî:Navê gedeyan]] *# [[:Kategorî:Naxçivan]] → [[:Kategorî:Komara Xweser a Naxçivanê]] *# [[:Kategorî:Nebat]] → [[:Kategorî:Riwek]] *# [[:Kategorî:Nemsa]] → [[:Kategorî:Awistirya]] *# [[:Kategorî:Neurolog]] → [[:Kategorî:Norolog]] *# [[:Kategorî:Neurolojî]] → [[:Kategorî:Norolojî]] *# [[:Kategorî:Neuss (navçe)]] → [[:Kategorî:Rhein-Kreis Neuss]] *# [[:Kategorî:Nexweşiyên neurolojîk]] → [[:Kategorî:Nexweşiyên norolojîk]] *# [[:Kategorî:Nifûs]] → [[:Kategorî:Gelhe]] *# [[:Kategorî:Nijada Qefqasoîd]] → [[:Kategorî:Nijada spî]] *# [[:Kategorî:Niue]] → [[:Kategorî:Niûe]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên belarûs]] → [[:Kategorî:Nivîskarên belarûsî]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên fars]] → [[:Kategorî:Nivîskarên faris]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên fransayî]] → [[:Kategorî:Nivîskarên fransî]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên honaka zanistiyê]] → [[:Kategorî:Nivîskarên honaka zanistî]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên jin ên bîseksuel]] → [[:Kategorî:Nivîskarên bîseksuel ên jin]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên komûnîst]] → [[:Kategorî:Nivîskarên komunîst]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên kurd Xorasanê]] → [[:Kategorî:Nivîskarên kurdên Xorasanê]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên kîprosî]] → [[:Kategorî:Nivîskarên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên polon]] → [[:Kategorî:Nivîskarên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên yewnanî]] → [[:Kategorî:Nivîskarên yewnan]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên çek (gel)]] → [[:Kategorî:Nivîskarên çekyayî]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên çek]] → [[:Kategorî:Nivîskarên çekyayî]] *# [[:Kategorî:Norway stub templates]] → [[:Kategorî:Şablonên şitilên Norwêcê]] *# [[:Kategorî:Norweg]] → [[:Kategorî:Norwêc]] *# [[:Kategorî:Nêrîna bêalî hewce ye]] → [[:Kategorî:Gotarên ku nêrîna bêalî hewce ye]] *# [[:Kategorî:Nîvxwedayên mîtolojiya yewnanî]] → [[:Kategorî:Nîvxwedayên mîtolojiya klasîk]] *# [[:Kategorî:Nû Înglistan]] → [[:Kategorî:New England]] *# [[:Kategorî:Olzan]] → [[:Kategorî:Teolog]] *# [[:Kategorî:Organ]] → [[:Kategorî:Endam (biyolojî)]] *# [[:Kategorî:Organel]] → [[:Kategorî:Endamok]] *# [[:Kategorî:PDK-Î]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê]] *# [[:Kategorî:PDK-Îran]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê]] *# [[:Kategorî:PDK-Îraq]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Demokrat a Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:PDS]] → [[:Kategorî:Partiya Sosyalîzma Demokrat]] *# [[:Kategorî:PLWABN]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera PLWABN]] *# [[:Kategorî:PSK]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Sosyalîst a Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Padîşahên seleukîd]] → [[:Kategorî:Şahên seleukî]] *# [[:Kategorî:Pages using citations with old-style implicit et al.]] → [[:Kategorî:CS1 errors: explicit use of et al.]] *# [[:Kategorî:Pages with citations having redundant parameters]] → [[:Kategorî:CS1 errors: redundant parameter]] *# [[:Kategorî:Pages with citations using unsupported parameters]] → [[:Kategorî:CS1 errors: unsupported parameter]] *# [[:Kategorî:Pakrewan]] → [[:Kategorî:Şehîd]] *# [[:Kategorî:Pakrewanên misilman]] → [[:Kategorî:Şehîdên misilman]] *# [[:Kategorî:Pakrewanên xiristiyan]] → [[:Kategorî:Şehîdên xiristiyan]] *# [[:Kategorî:Palatîna Jorîn]] → [[:Kategorî:Oberpfalz]] *# [[:Kategorî:Paqijkirina zimanî]] → [[:Kategorî:Purîzma zimanî]] *# [[:Kategorî:Parastina xwezayê li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Parastina xwezayê li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Parlamena Kîprosê]] → [[:Kategorî:Parlamena Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Partiya Gel a Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Partiya Gel a Awistiryayê]] *# [[:Kategorî:Partiya Gel]] → [[:Kategorî:Partiya Gel a Awistriyayê]] *# [[:Kategorî:Partiya Sosyaldemokrat]] → [[:Kategorî:Partiyên sosyaldemokrat]] *# [[:Kategorî:Partiya Sosyalizma Demokrat]] → [[:Kategorî:Partiya Sosyalîzma Demokrat]] *# [[:Kategorî:Partiya Xirîstiyanî]] → [[:Kategorî:Partiyên xirîstiyanî]] *# [[:Kategorî:Partiya sosyalîst]] → [[:Kategorî:Partiyên sosyalîst]] *# [[:Kategorî:Partiya xirîstiyanî]] → [[:Kategorî:Partiyên xirîstiyanî]] *# [[:Kategorî:Partiyên Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Partî (Başûrê Kurdistanê)]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Başûrê Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Partî (Iraq)]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Iraqê]] *# [[:Kategorî:Partî (Rojavayê Kurdistanê)]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Rojavaya Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Partî (Tirkiye)]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Partî (Îran)]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Îranê]] *# [[:Kategorî:Partî siyasî yên Îranê]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Îranê]] *# [[:Kategorî:Parêzgeha Dêrsimê]] → [[:Kategorî:Dêrsim (parêzgeh)]] *# [[:Kategorî:Parêzgehên Kanadayê]] → [[:Kategorî:Parêzgeh û herêmên Kanadayê]] *# [[:Kategorî:Parêzgehên Walesê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Pasîfîst]] → [[:Kategorî:Aştîxwaz]] *# [[:Kategorî:Paytextên DYA]] → [[:Kategorî:Paytextên DYAyê]] *# [[:Kategorî:Paytextên dabeşkirinên îdarî li Ewropeyê]] → [[:Kategorî:Paytextên dabeşkirinên îdarî li Ewropayê]] *# [[:Kategorî:Perwerde li Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Perwerde li Awistiryayê]] *# [[:Kategorî:Perwerde li Jenevre]] → [[:Kategorî:Perwerde li Jenevê]] *# [[:Kategorî:Perwerdehî li Nîkosyayê]] → [[:Kategorî:Perwerde li Nîkosyayê]] *# [[:Kategorî:Peykertiraş]] → [[:Kategorî:Peykervan]] *# [[:Kategorî:Peymana Versailles]] → [[:Kategorî:Peymana Versayê]] *# [[:Kategorî:Peştûnan]] → [[:Kategorî:Peştûn]] *# [[:Kategorî:Pirtûk li ser îslamê]] → [[:Kategorî:Pirtûkên li ser îslamê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkhezên polon]] → [[:Kategorî:Pirtûkhezên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Pirtûkhezên walesî]] → [[:Kategorî:Pirtûkhezên wêlsî]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxane Azerbaycanê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Azerbaycanê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxane li gorî dewletan]] → [[:Kategorî:Pirtûkxane li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneya Wîkîpediyayê]] → [[:Kategorî:Kitêbxaneya Wîkîpediyayê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Afrîkayê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Afrîkayê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Almanyayê li gorî bajaran]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Almanyayê li gorî bajaran]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Amerîkaya Bakur]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Amerîkaya Bakur]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Asyayê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Asyayê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Azerbaycanê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Azerbaycanê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Keyaniya Yekbûyî]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Keyaniya Yekbûyî]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Misirê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Misirê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Orşelîmê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Orşelîmê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Yewnanistanê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Yewnanistanê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên dîjîtal ên Brîtanyayê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên dîjîtal ên li Brîtanyayê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Înglistanê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Înglistanê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Îsraêlê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Îsraêlê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkên Erdnîgariyê]] → [[:Kategorî:Pirtûkên erdnîgarî]] *# [[:Kategorî:Pirtûkên Erdnîgarî]] → [[:Kategorî:Pirtûkên Erdnîgariyê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkên astronomiyê]] → [[:Kategorî:Pirtûkên stêrnasiyê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkên bê bergê]] → [[:Kategorî:Pirtûkên bê berg]] *# [[:Kategorî:Pirtûkên erdnîgarî]] → [[:Kategorî:Pirtûkên erdnîgariyê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkên li ser astronomiyê]] → [[:Kategorî:Pirtûkên stêrnasiyê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkên zimanê azerî]] → [[:Kategorî:Pirtûkên azerî]] *# [[:Kategorî:Pirtûkên îngilîzî]] → [[:Kategorî:Pirtûkên inglîzî]] *# [[:Kategorî:Playmates]] → [[:Kategorî:Playmate]] *# [[:Kategorî:Polon li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Polonyayî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Polonên honakî]] → [[:Kategorî:Kesên polonyayî yên honakî]] *# [[:Kategorî:Popvanên polon]] → [[:Kategorî:Popvanên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Pornostêrkên Japon]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên japonî]] *# [[:Kategorî:Pornostêrkên fransiz]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên fransî]] *# [[:Kategorî:Pornostêrkên macar]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên mecar]] *# [[:Kategorî:Pornostêrkên marokanî]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên marokan]] *# [[:Kategorî:Pornostêrkên Ûkraynî]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên ûkraynî]] *# [[:Kategorî:Pornostêrkên çek (gel)]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên çekyayî]] *# [[:Kategorî:Porê mirovan]] → [[:Kategorî:Porê mirov]] *# [[:Kategorî:Psîkologî]] → [[:Kategorî:Derûnnasî]] *# [[:Kategorî:Psîkolojiya sepandî]] → [[:Kategorî:Derûnnasiya sepandî]] *# [[:Kategorî:Pêjgeha awistriyayî]] → [[:Kategorî:Pêjgeha awistirî]] *# [[:Kategorî:Pêjgeha kroatî]] → [[:Kategorî:Pêjgeha xirwat]] *# [[:Kategorî:Pêjgeha kurd]] → [[:Kategorî:Pêjgeha kurdî]] *# [[:Kategorî:Pêjgeha macar]] → [[:Kategorî:Pêjgeha mecar]] *# [[:Kategorî:Pêjgeha mecar]] → [[:Kategorî:Pêjgeha mecarî]] *# [[:Kategorî:Pêjgeha polon]] → [[:Kategorî:Pêjgeha polonyayî]] *# [[:Kategorî:Pêjgeha polonyayî]] → [[:Kategorî:Pêjgeha polonî]] *# [[:Kategorî:Pêjgeha serb]] → [[:Kategorî:Pêjgeha serbî]] *# [[:Kategorî:Pêjgeha şîleyê]] → [[:Kategorî:Pêjgeha Şîliyê]] *# [[:Kategorî:Pêvayoyên biyolojîk]] → [[:Kategorî:Pêvajoyên biyolojîk]] *# [[:Kategorî:Pîşesaziya çapemeniyê]] → [[:Kategorî:Pîşesaziya medyayê]] *# [[:Kategorî:Pîşeyê MusicBrainz]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera MusicBrainz work]] *# [[:Kategorî:Qehreman]] → [[:Kategorî:Leheng]] *# [[:Kategorî:Qeyser]] → [[:Kategorî:Împerator]] *# [[:Kategorî:Qirtasî]] → [[:Kategorî:Nivîsemenî]] *# [[:Kategorî:Qubris]] → [[:Kategorî:Kîpros]] *# [[:Kategorî:Qûm (parêzgeh)]] → [[:Kategorî:Qum (parêzgeh)]] *# [[:Kategorî:Rapvanên jin ên amerîkî]] → [[:Kategorî:Rapvanên amerîkî yên jin]] *# [[:Kategorî:Rejîsor]] → [[:Kategorî:Derhêner]] *# [[:Kategorî:Rejîsorên fransî]] → [[:Kategorî:Derhênerên fransî]] *# [[:Kategorî:Rewşa gîyanî]] → [[:Kategorî:Rewşa giyanî]] *# [[:Kategorî:Roja hefteyê]] → [[:Kategorî:Rojên hefteyê]] *# [[:Kategorî:Rojavayê Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Rojavaya Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Rojbûnî yên 1985'an]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1985]] *# [[:Kategorî:Rojbûyînên 1985'an]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1985]] *# [[:Kategorî:Rojhilatnasên polon]] → [[:Kategorî:Rojhilatnasên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Rojnamegerên jin li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Rojnamevanên jin li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Rojnamegerên jin ên îtalî]] → [[:Kategorî:Rojnamevanên jin ên îtalî]] *# [[:Kategorî:Rojnamevanên hindî]] → [[:Kategorî:Rojnamevanên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Rojnamevanên jin ên îtalî]] → [[:Kategorî:Rojnamevanên îtalî yên jin]] *# [[:Kategorî:Rojnameyên DYA'yê]] → [[:Kategorî:Rojnameyên DYAyê]] *# [[:Kategorî:Rojnameyên mûsewî]] → [[:Kategorî:Rojnamegeriya mûsewî]] *# [[:Kategorî:Romaya Kevnare]] → [[:Kategorî:Romaya kevnare]] *# [[:Kategorî:Rêbaza civakî]] → [[:Kategorî:Polîtîkaya civakî]] *# [[:Kategorî:Rêbaza raya giştî]] → [[:Kategorî:Polîtîkaya raya giştî]] *# [[:Kategorî:Rêxistinên Apoyî li Sûriyê]] → [[:Kategorî:Rêxistinên apoyî li Sûriyê]] *# [[:Kategorî:Rêxistinên Apoyî]] → [[:Kategorî:Rêxistinên apoyî]] *# [[:Kategorî:Rêxistinên Ermeniyên Sûriyê]] → [[:Kategorî:Rêxistinên ermeniyên Sûriyê]] *# [[:Kategorî:Rêxistinên netewî]] → [[:Kategorî:Rêxistinên neteweyî]] *# [[:Kategorî:Rêxistinên paramilîter bi merkeza li Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Rêxistinên paramilîter ên li Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Rêxistinên siyasî ji li gorî îdeolojiyan]] → [[:Kategorî:Rêxistinên siyasî li gorî îdeolojiyan]] *# [[:Kategorî:Rêxistinên têkildarî birêvebirinê]] → [[:Kategorî:Rêxistinên têkildarî hikûmetê]] *# [[:Kategorî:Rêxistinên îslamî yên kurd]] → [[:Kategorî:Rêxistinên îslamî yên kurdan]] *# [[:Kategorî:Rêzimana xelet]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêzimana xelet]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank balafirgeh yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank balafirgeh bi parametreyên xelet bi kar tînin]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank hunermend yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank hunermend bi parametreyên xelet bi kar tînin]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank jînenîgarî (Wîkîdane) yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank mirov/wîkîdane bi parametreyên xelet bi kar tînin]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank mirov yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank mirov bi parametreyên xelet bi kar tînin]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank model yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank model bi parametreyên xelet bi kar tînin]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank nivîskar yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank nivîskar bi parametreyên xelet bi kar tînin]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank xwedî meqam yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank xwedî meqam bi parametreyên xelet bi kar tînin]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank zanyar yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank zanyar bi parametreyên xelet bi kar tînin]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Taxobox yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Taxobox bi parametreyên xelet bi kar tînin]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bêgirêdanên gotarên din]] → [[:Kategorî:Rûpelên bê dergeh]] *# [[:Kategorî:Rûpelên ku agahîdanka pirtûkê bi parametreyên nakokî bikar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdanka pirtûk bi parametreyên xelet bi kar tînin]] *# [[:Kategorî:Rûpelên pîvanên bikaranîna kontrola otorîte]] → [[:Kategorî:Gotarên bi agahiyên kontrola otorîteyê]] *# [[:Kategorî:Rûsya Sipî]] → [[:Kategorî:Belarûs]] *# [[:Kategorî:Rûsî]] → [[:Kategorî:Rûs]] *# [[:Kategorî:SUDOC]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera SUDOC]] *# [[:Kategorî:Sal li Portugalê]] → [[:Kategorî:Sal li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Sala 1663an li gorî welatan]] → [[:Kategorî:1663 li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Salên sedsala 19an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Salên sedsala 19an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Salên sedsala 20an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Salên sedsala 20an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Salên sedsala 20an li Walesê]] → [[:Kategorî:Salên sedsala 20an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Saziya Zimanê kurdî]] → [[:Kategorî:Saziya Zimanê Kurdî]] *# [[:Kategorî:Sedsal li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Sedsal li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Sedsal li Portugalê]] → [[:Kategorî:Sedsal li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 10'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 10an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 10an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 10an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 11'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 11an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 11an li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Sedsala 11an li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 11an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 11an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 12'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 12an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 12an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 12an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 13'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 13an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 13an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 13an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 14'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 14an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 15'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 15an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 16'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 16an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 17'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 17an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 18'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 18an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 19'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 19an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 19an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Sedsala 19an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 20'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 20an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 20.]] → [[:Kategorî:Sedsala 20an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 20an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Sedsala 20an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 20an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 20an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 21'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 21ê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 21an]] → [[:Kategorî:Sedsala 21ê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 4'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 4an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 5'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 5an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 5an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 5an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 6'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 6an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 6an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 6an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 7'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 7an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 8'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 8an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 8an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Sedsala 8an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 8an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 8an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 9'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 9an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 9an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 9an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Sefewiyan]] → [[:Kategorî:Dewleta Sefewiyan]] *# [[:Kategorî:Sefewî]] → [[:Kategorî:Dewleta Sefewiyan]] *# [[:Kategorî:Sehebayên Mihemed]] → [[:Kategorî:Sehebayên Muhemmed]] *# [[:Kategorî:Selçûqî]] → [[:Kategorî:Selcûqî]] *# [[:Kategorî:Sembol]] → [[:Kategorî:Çeveng]] *# [[:Kategorî:Senarîst]] → [[:Kategorî:Senaryonivîs]] *# [[:Kategorî:Senifandina mijarên sereke]] → [[:Kategorî:Sinifandina mijarên sereke]] *# [[:Kategorî:Serdem]] → [[:Kategorî:Serdemên dîrokê]] *# [[:Kategorî:Serdema Kevnare]] → [[:Kategorî:Serdema kevnare]] *# [[:Kategorî:Serdema Navîn]] → [[:Kategorî:Serdema navîn]] *# [[:Kategorî:Serdema helenîstîk]] → [[:Kategorî:Serdema helenîstî]] *# [[:Kategorî:Serhildanan]] → [[:Kategorî:Serhildan]] *# [[:Kategorî:Serhildêrên êzîdî]] → [[:Kategorî:Serhildêrên êzdî]] *# [[:Kategorî:Serokdewletên Bangladeşê]] → [[:Kategorî:Serokdewletên Bengladeşê]] *# [[:Kategorî:Serokdewletên DYA'yê]] → [[:Kategorî:Serokdewletên DYAyê]] *# [[:Kategorî:Serokkomarên Komara Çekî]] → [[:Kategorî:Serokkomarên Çekyayê]] *# [[:Kategorî:Serokwezîrên Fînlandê]] → [[:Kategorî:Serokwezîrên Fînlendayê]] *# [[:Kategorî:Sinciq]] → [[:Kategorî:Sincik]] *# [[:Kategorî:Siyaseta Ekuadorê]] → [[:Kategorî:Siyaseta Ekwadorê]] *# [[:Kategorî:Siyaseta Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Siyaseta Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Siyaseta Walesê]] → [[:Kategorî:Siyaseta Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Siyaseta Ûrûguay]] → [[:Kategorî:Siyaseta Ûrûguayê]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarê CDU]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Yekîtiya Demokratên Xiristiyan a Almanyayê]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarê PDS]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Sosyalîzma Demokrat]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarê Tirkiyê]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarên Lezbiyen]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên lezbiyen]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarên Marokan]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên marokan]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Sosyalizma Demokrat]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Sosyalîzma Demokrat]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarên almanyayê]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Almanyayê]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarên bangladeşî]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên bengladeşî]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarên hindî]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarên jin ên bîseksuel]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên bîseksuel ên jin]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarên kroatî]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên xirwat]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarên yewnanî]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên yewnan]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarên Îsraelê]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên îsraêlî]] *# [[:Kategorî:Skot]] → [[:Kategorî:Skotlendî]] *# [[:Kategorî:Somaliya]] → [[:Kategorî:Somalya]] *# [[:Kategorî:Standardên Telekomunîkasyon û Komputerê]] → [[:Kategorî:Standardên telekomunîkasyon û komputerê]] *# [[:Kategorî:Standartên Internetê]] → [[:Kategorî:Standardên Internetê]] *# [[:Kategorî:Standartên Telekomunîkasyon û Komputerê]] → [[:Kategorî:Standardên telekomunîkasyon û komputerê]] *# [[:Kategorî:Standartên li ser bingeha XMLê]] → [[:Kategorî:Standardên li ser bingeha XMLê]] *# [[:Kategorî:Stranbêjên ereb]] → [[:Kategorî:Hunermendên ereb]] *# [[:Kategorî:Stranbêjên jin ên amerîkî]] → [[:Kategorî:Stranbêjên amerîkî yên jin]] *# [[:Kategorî:Stranbêjên kîprosî]] → [[:Kategorî:Stranbêjên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Stranbêjên polon]] → [[:Kategorî:Stranbêjên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Stranbêjên walesî]] → [[:Kategorî:Stranbêjên wêlsî]] *# [[:Kategorî:Stranbêjên Îranê]] → [[:Kategorî:Stranbêjên îranî]] *# [[:Kategorî:Strannivîsên kîprosî]] → [[:Kategorî:Strannivîsên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Stêrnas DYAyê]] → [[:Kategorî:Stêrnasên amerîkî]] *# [[:Kategorî:Stêrnasên fars]] → [[:Kategorî:Stêrnasên faris]] *# [[:Kategorî:Stêrnasên fînî]] → [[:Kategorî:Stêrnasên fînlendî]] *# [[:Kategorî:Stêrnasên hindî]] → [[:Kategorî:Stêrnasên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Stêrnasî li Slovenya]] → [[:Kategorî:Stêrnasî li Slovenyayê]] *# [[:Kategorî:Stêrnasî lî li Amerîkaya Başûr]] → [[:Kategorî:Stêrnasî li Amerîkaya Başûr]] *# [[:Kategorî:Stêrzanên kurd]] → [[:Kategorî:Stêrnasên kurd]] *# [[:Kategorî:Sultan]] → [[:Kategorî:Siltan]] *# [[:Kategorî:Superlehengên Marvel Comics yên mêr]] → [[:Kategorî:Superlehengên mêr ên Marvel Comics]] *# [[:Kategorî:Superlehengên polon]] → [[:Kategorî:Superlehengên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Supersirûştî]] → [[:Kategorî:Serxwezayî]] *# [[:Kategorî:Swisrî]] → [[:Kategorî:Swîsrî]] *# [[:Kategorî:Swêd (siyaset)]] → [[:Kategorî:Siyaseta Swêdê]] *# [[:Kategorî:Swîsreyî]] → [[:Kategorî:Swîsrî]] *# [[:Kategorî:Sîcîlya]] → [[:Kategorî:Sîsîlya]] *# [[:Kategorî:Sîstema hezmê]] → [[:Kategorî:Koendama herisê]] *# [[:Kategorî:Sîstema mîzê]] → [[:Kategorî:Koendama mîzê]] *# [[:Kategorî:Sîstema rehikan]] → [[:Kategorî:Koendama demarê]] *# [[:Kategorî:Sûcan]] → [[:Kategorî:Sûc]] *# [[:Kategorî:Talk message boxes]] → [[:Kategorî:Şablonên hişyarde ji bo gotûbêjan]] *# [[:Kategorî:Tatar]] → [[:Kategorî:Teter]] *# [[:Kategorî:Tawan]] → [[:Kategorî:Sûc]] *# [[:Kategorî:Tawanên şerên Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Tawanên şer ên Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Teknîkên bangeşeyê]] → [[:Kategorî:Teknîkên propagandayê]] *# [[:Kategorî:Telebe]] → [[:Kategorî:Xwendekar]] *# [[:Kategorî:Template namespace templates]] → [[:Kategorî:Şablonên ji bo şablonan]] *# [[:Kategorî:Templates generating COinS]] → [[:Kategorî:Şablonên ku COinS çêdikin]] *# [[:Kategorî:Tendurustî li Efxanistanê]] → [[:Kategorî:Tenduristî li Efxanistanê]] *# [[:Kategorî:Tendurustî li Mecaristanê]] → [[:Kategorî:Tenduristî li Mecaristanê]] *# [[:Kategorî:Tendurustî li Misirê]] → [[:Kategorî:Tenduristî li Misirê]] *# [[:Kategorî:Tendurustî li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Tenduristî li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Tendurustî li Îsraêlê]] → [[:Kategorî:Tenduristî li Îsraêlê]] *# [[:Kategorî:Tennessee]] → [[:Kategorî:Tênêsî]] *# [[:Kategorî:Tevgera wêjeyî]] → [[:Kategorî:Tevgerên wêjeyî]] *# [[:Kategorî:Tevgerên neteweperest li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Tevgerên neteweperwer li gorî parzemînan]] *# [[:Kategorî:Tevinek]] → [[:Kategorî:Şane]] *# [[:Kategorî:Tevineka girdikî]] → [[:Kategorî:Masûlkeşane]] *# [[:Kategorî:Tevineka girêdanê]] → [[:Kategorî:Bestereşane]] *# [[:Kategorî:Tevineka rehikî]] → [[:Kategorî:Demareşane]] *# [[:Kategorî:Tevineka serrûyî]] → [[:Kategorî:Rûkeşeşane]] *# [[:Kategorî:Tracking templates]] → [[:Kategorî:Şablonên şopandinê]] *# [[:Kategorî:Tramvay]] → [[:Kategorî:Tramway]] *# [[:Kategorî:Tramwey]] → [[:Kategorî:Tramway]] *# [[:Kategorî:Translation templates]] → [[:Kategorî:Şablonên tercimekirinê]] *# [[:Kategorî:Trove]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera Trove]] *# [[:Kategorî:Turîzm li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Turîzm li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Têgeh]] → [[:Kategorî:Konsept]] *# [[:Kategorî:Têgehên siyasetê]] → [[:Kategorî:Konseptên siyasetê]] *# [[:Kategorî:Têgihnasî]] → [[:Kategorî:Termînolojî]] *# [[:Kategorî:Têgînên astronomiyê]] → [[:Kategorî:Têgînên stêrnasiyê]] *# [[:Kategorî:Têkiliyên derve yên Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Têkiliyên derve yên Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Têkiliyên derve yên Kîprosê]] → [[:Kategorî:Têkiliyên derve yên Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Têlî]] → [[:Kategorî:Tîl]] *# [[:Kategorî:Tîmên superlehengên Marvel]] → [[:Kategorî:Tîmên superlehengan ên Marvel Comics]] *# [[:Kategorî:Tûrabdîn]] → [[:Kategorî:Tor]] *# [[:Kategorî:Tûrîzm li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Turîzm li gorî parzemînan]] *# [[:Kategorî:Tûrîzm li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Turîzm li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Tûrîzm li Îtalyayê]] → [[:Kategorî:Turîzm li Îtalyayê]] *# [[:Kategorî:Tûrîzm]] → [[:Kategorî:Turîzm]] *# [[:Kategorî:Tûrîzma li Ewropayê li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Turîzm li Ewropayê li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Tûrîzma li Ewropayê]] → [[:Kategorî:Turîzm li Ewropayê]] *# [[:Kategorî:Tûrîzma çandî]] → [[:Kategorî:Turîzma çandî]] *# [[:Kategorî:UN]] → [[:Kategorî:Neteweyên Yekbûyî]] *# [[:Kategorî:User en-2]] → [[:Kategorî:Bikarhêner en-2]] *# [[:Kategorî:User en-3]] → [[:Kategorî:Bikarhêner en-3]] *# [[:Kategorî:VIAF]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera VIAF]] *# [[:Kategorî:Vîrûs]] → [[:Kategorî:Vîrus]] *# [[:Kategorî:Vîrûsnas]] → [[:Kategorî:Vîrusnas]] *# [[:Kategorî:WORLDCATID]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera WorldCat Entities]] *# [[:Kategorî:Walaxîye]] → [[:Kategorî:Ûlaxya]] *# [[:Kategorî:Wales]] → [[:Kategorî:Wêls]] *# [[:Kategorî:Walesî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Wêlsî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Wargehên Hessen]] → [[:Kategorî:Wargehên Hessenê]] *# [[:Kategorî:Welatên Katalanî]] → [[:Kategorî:Welatên Ketelanî]] *# [[:Kategorî:Welatên nordî]] → [[:Kategorî:Welatên nordîk]] *# [[:Kategorî:Wergerandina xirab]] → [[:Kategorî:Rûpelên bi wergerandina xirab]] *# [[:Kategorî:Werziş li Îngilistanê]] → [[:Kategorî:Werziş li Înglistanê]] *# [[:Kategorî:Werzişkar li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Werzişvan li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Werzişkar]] → [[:Kategorî:Werzişvan]] *# [[:Kategorî:Werzişkarên alman]] → [[:Kategorî:Werzişvanên alman]] *# [[:Kategorî:Werzişkarên amerîkî]] → [[:Kategorî:Werzişvanên amerîkî]] *# [[:Kategorî:Werzişkarên fransî]] → [[:Kategorî:Werzişvanên fransî]] *# [[:Kategorî:Werzişkarên holendî]] → [[:Kategorî:Werzişvanên holendî]] *# [[:Kategorî:Werzişkarên kurd]] → [[:Kategorî:Werzişvanên kurd]] *# [[:Kategorî:Werzişkarên swêdî]] → [[:Kategorî:Werzişvanên swêdî]] *# [[:Kategorî:Weşandin 2004]] → [[:Kategorî:Weşanên sala 2004an]] *# [[:Kategorî:Wikidata templates]] → [[:Kategorî:Şablonên Wîkîdaneyê]] *# [[:Kategorî:Wikimedia]] → [[:Kategorî:Weqfa Wikimedia]] *# [[:Kategorî:Wikipedia maintenance templates]] → [[:Kategorî:Şablonên hişyarde]] *# [[:Kategorî:Wikipedia template categories]] → [[:Kategorî:Kategoriyên Wîkîpediyayê yên şablonan]] *# [[:Kategorî:Wikipedia templates by namespace]] → [[:Kategorî:Şablonên Wîkîpediyayê li gorî valahiya nav]] *# [[:Kategorî:Wikipedia translation templates]] → [[:Kategorî:Şablonên Wîkîpediyayê yên tercimekirinê]] *# [[:Kategorî:Wîkîpediya:Çavlêgerandin]] → [[:Kategorî:Gotarên ku divê werin paqijkirin]] *# [[:Kategorî:Wîlayetên Walesê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Walesê]] *# [[:Kategorî:Wîlayetên Îrlendaya Bakurê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Îrlendaya Bakurê]] *# [[:Kategorî:Wîlayetên Îrlendayê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Îrlendayê]] *# [[:Kategorî:Xanedaniyên kurdî]] → [[:Kategorî:Xanedanên kurdan]] *# [[:Kategorî:Xelata wêjeya honaka zanistî]] → [[:Kategorî:Xelatên wêjeya honaka zanistî]] *# [[:Kategorî:Xelatgirên Xelata Şerefnamê]] → [[:Kategorî:Xelatgirên Xelata Şerefnameyê]] *# [[:Kategorî:Xelatên edebî yên ewropî]] → [[:Kategorî:Xelatên wêjeyî yên ewropî]] *# [[:Kategorî:Xelatên edebî yên spanî]] → [[:Kategorî:Xelatên edebî yên Spanyayê]] *# [[:Kategorî:Xizinde]] → [[:Kategorî:Xijende]] *# [[:Kategorî:Xristiyan]] → [[:Kategorî:Xirîstiyanî]] *# [[:Kategorî:Xwedabanûyên şerê]] → [[:Kategorî:Xwedabanûyên şer]] *# [[:Kategorî:Xwedawendên şerê]] → [[:Kategorî:Xwedawendên şer]] *# [[:Kategorî:Xwedayan]] → [[:Kategorî:Xweda]] *# [[:Kategorî:Xwekujî]] → [[:Kategorî:Xwekuj]] *# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ji Amedê]] → [[:Kategorî:Yaneyên futbolê ji Amedê]] *# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ji Diyarbekirê]] → [[:Kategorî:Yaneyên futbolê ji Diyarbekirê]] *# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Almanyayê]] → [[:Kategorî:Yaneyên futbolê ya Almanyayê]] *# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Holandê]] → [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Holendayê]] *# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Macaristanê]] → [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Mecaristanê]] *# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Skotlandê]] → [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Skotlendayê]] *# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Îngilistanê]] → [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Înglistanê]] *# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Îsraelê]] → [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Îsraêlê]] *# [[:Kategorî:Yaneyên futbolê yên Îraqê]] → [[:Kategorî:Yaneyên futbolê yên Iraqê]] *# [[:Kategorî:Yewnanistan (Wêje)]] → [[:Kategorî:Wêjeya Yewnanistanê]] *# [[:Kategorî:Yewnanî]] → [[:Kategorî:Zimanê yewnanî]] *# [[:Kategorî:Zanayên Ola Êzîdîtiyê]] → [[:Kategorî:Zanayên dînê êzdîtiyê]] *# [[:Kategorî:Zanist û teknolojî li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Zanist û teknolojî li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Zanista dadweriyê]] → [[:Kategorî:Zanista dadê]] *# [[:Kategorî:Zanistvanên ereb]] → [[:Kategorî:Zanyarên ereb]] *# [[:Kategorî:Zanistvanên fars]] → [[:Kategorî:Zanyarên faris]] *# [[:Kategorî:Zanistvanên kurd]] → [[:Kategorî:Zanyarên kurd]] *# [[:Kategorî:Zanistvanên misilman]] → [[:Kategorî:Zanyarên misilman]] *# [[:Kategorî:Zanistên mirovatiyê]] → [[:Kategorî:Lêkolînên mirovahiyê]] *# [[:Kategorî:Zanistên siruştê]] → [[:Kategorî:Zanistên siruştî]] *# [[:Kategorî:Zanyarên fars]] → [[:Kategorî:Zanyarên faris]] *# [[:Kategorî:Zanyarên kîprosî]] → [[:Kategorî:Zanyarên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Zanyarên polon]] → [[:Kategorî:Zanyarên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Zanyarên Îngîlîz]] → [[:Kategorî:Zanyarên îngilîz]] *# [[:Kategorî:Zanyarên îngîlîz]] → [[:Kategorî:Zanyarên îngilîz]] *# [[:Kategorî:Zanîngeh li gorî dûgelan]] → [[:Kategorî:Zanîngeh li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Zanîngeha Chicagoyê]] → [[:Kategorî:Zanîngeha Şîkagoyê]] *# [[:Kategorî:Zanîngeha Kîprosê]] → [[:Kategorî:Zanîngeha Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Zanîngeha Moskowê]] → [[:Kategorî:Zanîngeha Moskoyê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Almanyayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Almanyayê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Awistiryayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Awistiryayê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Belçîkayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Belçîkayê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Brazîlê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên Brezîlê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Brezîlê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Brezîlê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Fransayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Fransayê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Iraqê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Iraqê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Kanadayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Kanadayê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Keyaniya Yekbûyî]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Keyaniya Yekbûyî]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Marokoyê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Marokoyê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Misirê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Misirê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Zelandaya Nû]] → [[:Kategorî:Zanîngehên Zelendaya Nû]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Çekyayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Çekyayê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Îranê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Îranê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Îtalyayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Îtalyayê]] *# [[:Kategorî:Zargotina walesî]] → [[:Kategorî:Zargotina wêlsî]] *# [[:Kategorî:Zaro]] → [[:Kategorî:Zarokatî]] *# [[:Kategorî:Zengan (parêzgeh)]] → [[:Kategorî:Zencan (parêzgeh)]] *# [[:Kategorî:Zimanmalbat]] → [[:Kategorî:Malbatên zimanan]] *# [[:Kategorî:Zimanê napolî]] → [[:Kategorî:Zimanê napolîtanî]] *# [[:Kategorî:Zimanê programkirinê]] → [[:Kategorî:Zimanê bernamekirinê]] *# [[:Kategorî:Zimanê çêkirî]] → [[:Kategorî:Zimanên çêkirî]] *# [[:Kategorî:Zimanên Asyayê li gorî welat]] → [[:Kategorî:Zimanên Asyayê li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Zimanên Bosniya û Herzegovînayê]] → [[:Kategorî:Zimanên Bosniya û Herzegovîna]] *# [[:Kategorî:Zimanên Ewropayê li gorî welat]] → [[:Kategorî:Zimanên Ewropayê li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Zimanên Keltî]] → [[:Kategorî:Zimanên keltî]] *# [[:Kategorî:Zimanên Kolumbiyayê]] → [[:Kategorî:Zimanên Kolombiyayê]] *# [[:Kategorî:Zimanên Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Zimanên Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Zimanên Slavî]] → [[:Kategorî:Zimanên slavî]] *# [[:Kategorî:Zimanên Walesê]] → [[:Kategorî:Zimanên Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Zimanên galloîtalî]] → [[:Kategorî:Zimanên galoîtalî]] *# [[:Kategorî:Zimanên karlûkî]] → [[:Kategorî:Zimanên qarlûqî]] *# [[:Kategorî:Zimanên laponî]] → [[:Kategorî:Zimanên sámî]] *# [[:Kategorî:Zoolocî]] → [[:Kategorî:Zoolojî]] *# [[:Kategorî:Zoologî]] → [[:Kategorî:Zoolojî]] *# [[:Kategorî:Çalakvan li gorî mijar û neteweyan]] → [[:Kategorî:Çalakvan li gorî pirsgirêk û neteweyan]] *# [[:Kategorî:Çalakvanên kîprosî]] → [[:Kategorî:Çalakvanên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Çalakvanên mafên mirovan ên bûrkînafasoyî]] → [[:Kategorî:Çalakvanên mafên mirovan ên burkînafasoyî]] *# [[:Kategorî:Çand li Cardiffê]] → [[:Kategorî:Çand li Kardîfê]] *# [[:Kategorî:Çanda Kolumbiyayê]] → [[:Kategorî:Çanda Kolombiyayê]] *# [[:Kategorî:Çanda Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Çanda Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Çanda Meksîkî]] → [[:Kategorî:Çanda Meksîkê]] *# [[:Kategorî:Çanda Portugalê]] → [[:Kategorî:Çanda Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Çanda Walesê]] → [[:Kategorî:Çanda Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Çanda almanî]] → [[:Kategorî:Çanda Almanyayê]] *# [[:Kategorî:Çanda farsî]] → [[:Kategorî:Çanda farisî]] *# [[:Kategorî:Çanda hindî]] → [[:Kategorî:Çanda Hindistanê]] *# [[:Kategorî:Çanda japonî]] → [[:Kategorî:Çanda Japonê]] *# [[:Kategorî:Çanda li gorî serdeman]] → [[:Kategorî:Çand li gorî serdeman]] *# [[:Kategorî:Çanda rojhilata navîn]] → [[:Kategorî:Hunera rojhilata navîn]] *# [[:Kategorî:Çanda Înternetê]] → [[:Kategorî:Çanda înternetê]] *# [[:Kategorî:Çanda Îtalyayê li gorî herêman]] → [[:Kategorî:Çanda îtalî li gorî herêman]] *# [[:Kategorî:Çax]] → [[:Kategorî:Serdemên dîrokê]] *# [[:Kategorî:Çaxa Antîk]] → [[:Kategorî:Serdema kevnare]] *# [[:Kategorî:Çaxa Nû]] → [[:Kategorî:Serdema Nû]] *# [[:Kategorî:Çek (gel) li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Çekyayî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Çek (gel)]] → [[:Kategorî:Çekyayî]] *# [[:Kategorî:Çemên Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Çemên Awistiryayê]] *# [[:Kategorî:Çemên Ewropayê yên navnetewî]] → [[:Kategorî:Çemên Ewropayê yên navneteweyî]] *# [[:Kategorî:Çemên Macaristanê]] → [[:Kategorî:Çemên Mecaristanê]] *# [[:Kategorî:Çemên Sudanê]] → [[:Kategorî:Çemên Sûdanê]] *# [[:Kategorî:Çermnasî]] → [[:Kategorî:Dermatolojî]] *# [[:Kategorî:Çiyayên DYA'yê]] → [[:Kategorî:Çiyayên DYAyê]] *# [[:Kategorî:Çêkerên hind]] → [[:Kategorî:Çêkerên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Çêlikan]] → [[:Kategorî:Komîşîr]] *# [[:Kategorî:Çînên civakî li împeratoriya Romayê]] → [[:Kategorî:Çînên civakî li împeratoriya Romê]] *# [[:Kategorî:Êzîdîtî]] → [[:Kategorî:Êzdîtî]] *# [[:Kategorî:Êşkence]] → [[:Kategorî:Îşkence]] *# [[:Kategorî:Îcatker]] → [[:Kategorî:Dahêner]] *# [[:Kategorî:Împeratoriya Romê ya Pîroz]] → [[:Kategorî:Împeratoriya Romayê ya Pîroz]] *# [[:Kategorî:Împeratoriya Selçûqiyan]] → [[:Kategorî:Împeratoriya Selcûqiyan]] *# [[:Kategorî:Îngilistan]] → [[:Kategorî:Înglistan]] *# [[:Kategorî:Îrlandî]] → [[:Kategorî:Îrlendî]] *# [[:Kategorî:Îslam li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Îslam li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Îsraîl]] → [[:Kategorî:Îsraêl]] *# [[:Kategorî:Ûrûgûay]] → [[:Kategorî:Ûrûguay]] *# [[:Kategorî:Şablon (Brazîl)]] → [[:Kategorî:Şablon (Brezîl)]] *# [[:Kategorî:Şablon (Kosovo)]] → [[:Kategorî:Şablon (Kosova)]] *# [[:Kategorî:Şablon (bi zimanê)]] → [[:Kategorî:Şablon (sîmbol zimanê)]] *# [[:Kategorî:Şablon (bi-x)]] → [[:Kategorî:Şablon (bi-zimanê)]] *# [[:Kategorî:Şablon (tipên erebî)]] → [[:Kategorî:Şablon (tîpguhêziya erebî)]] *# [[:Kategorî:Şablon (tipên kîrîlî)]] → [[:Kategorî:Şablon (tîpguhêziya kîrîlî)]] *# [[:Kategorî:Şablon (tipên latînî)]] → [[:Kategorî:Şablon (tîpguhêziya latînî)]] *# [[:Kategorî:Şablonên erdnîgarî]] → [[:Kategorî:Şablonên erdnîgariyê]] *# [[:Kategorî:Şablonên fîzyolojiyê]] → [[:Kategorî:Şablonên fizyolojiyê]] *# [[:Kategorî:Şablonên heşyarde]] → [[:Kategorî:Şablonên hişyarde]] *# [[:Kategorî:Şablonên hişyarde ji bo kategoriyan]] → [[:Kategorî:Şablonên ji bo kategoriyan]] *# [[:Kategorî:Şablonên hişyarde yên bi parametreyên kêm]] → [[:Kategorî:Şablonên hişyarde ji bo gotaran bi parametreyên kêm]] *# [[:Kategorî:Şablonên ji bo valahiya nav ya kategoriyê]] → [[:Kategorî:Şablonên ji bo kategoriyan]] *# [[:Kategorî:Şablonên navbera bikarhêner]] → [[:Kategorî:Şablonên valahiya nava bikarhêneran]] *# [[:Kategorî:Şablonên şitilên jînenigariyê]] → [[:Kategorî:Şablonên şitilên jînenîgariyê]] *# [[:Kategorî:Şahên efsanewî]] → [[:Kategorî:Keyên efsanewî]] *# [[:Kategorî:Şahên seleukîd]] → [[:Kategorî:Şahên seleukî]] *# [[:Kategorî:Şanezanist]] → [[:Kategorî:Biyolojiya xaneyî]] *# [[:Kategorî:Şaredariyên Hessen]] → [[:Kategorî:Şaredariyên Hessenê]] *# [[:Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Palermoyê]] → [[:Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan ê Palermoyê]] *# [[:Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Torînoyê]] → [[:Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan ê Torînoyê]] *# [[:Kategorî:Şaredariyên metropola Napoliyê]] → [[:Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan ê Napoliyê]] *# [[:Kategorî:Şaristana Şot]] → [[:Kategorî:Şot (navçe)]] *# [[:Kategorî:Şaristana Şotê]] → [[:Kategorî:Şot (navçe)]] *# [[:Kategorî:Şaristanên Azerbaycana Rojavayê]] → [[:Kategorî:Navçeyên Azerbaycana Rojavayê]] *# [[:Kategorî:Şaristanên Hemedanê]] → [[:Kategorî:Navçeyên Hemedanê]] *# [[:Kategorî:Şaristanên Kirmanşanê]] → [[:Kategorî:Navçeyên Kirmanşanê]] *# [[:Kategorî:Şaristanên Kurdistanê (parêzgeh)]] → [[:Kategorî:Navçeyên Kurdistanê (parêzgeh)]] *# [[:Kategorî:Şaristanên Îranê]] → [[:Kategorî:Navçeyên Îranê]] *# [[:Kategorî:Şaşiyên agahîdankan]] → [[:Kategorî:Xeletiyên agahîdankan]] *# [[:Kategorî:Şerê Rûs-Ûkraynayê]] → [[:Kategorî:Şerê Rûsyayê li ser Ûkraynayê]] *# [[:Kategorî:Şerên Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Şerên Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Şerên Kîprosê]] → [[:Kategorî:Şerên Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Sudanê]] → [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Sûdanê]] *# [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Walesê]] → [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Şitilên Kurdistan'ê]] → [[:Kategorî:Şitilên Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Şitilên Nivîsbariyê]] → [[:Kategorî:Şitilên nivîsbariyê]] *# [[:Kategorî:Şitilên Nivîsbarîyê]] → [[:Kategorî:Şitilên nivîsbariyê]] *# [[:Kategorî:Şitilên Riha'yê]] → [[:Kategorî:Şitilên Rihayê]] *# [[:Kategorî:Şitilên Teknolojiyê]] → [[:Kategorî:Şitilên teknolojiyê]] *# [[:Kategorî:Şitilên Teknolojîyê]] → [[:Kategorî:Şitilên teknolojiyê]] *# [[:Kategorî:Şitilên Televîzyonê]] → [[:Kategorî:Şitilên televîzyonê]] *# [[:Kategorî:Şitilên Wikimedia'yê]] → [[:Kategorî:Şitilên Wikimediayê]] *# [[:Kategorî:Şitilên astronoman]] → [[:Kategorî:Şitilên stêrnasan]] *# [[:Kategorî:Şitilên bi şaşî û kêmasî]] → [[:Kategorî:Şablonên şitilan ên bi şaşî û kêmasî]] *# [[:Kategorî:Şitilên dînî]] → [[:Kategorî:Şitilên dîn]] *# [[:Kategorî:Şitilên fîlmên dramayê 2010an]] → [[:Kategorî:Şitilên fîlmên dramayê yên 2010î]] *# [[:Kategorî:Şoreşa Pîşesaziyê]] → [[:Kategorî:Şoreşa pîşesaziyê]] *# [[:Kategorî:Şotê (navçe)]] → [[:Kategorî:Şot (navçe)]] == 2026-04-16T08:20:38Z == * [[:Kategorî:Kîpros]]: 1 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 34 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]] * Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve: == 2026-04-15T08:20:51Z == * [[:Kategorî:Kîpros]]: 1 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 33 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]] * Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve: == 2026-04-14T08:20:43Z == * [[:Kategorî:Kîpros]]: 1 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 33 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]] * Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve: == 2026-04-13T08:20:54Z == * [[:Kategorî:Kîpros]]: 1 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 32 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]] * Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve: == 2026-04-12T08:20:52Z == * [[:Kategorî:Kîpros]]: 1 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 31 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]] * Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve: '''[//ku.wikipedia.org/w/index.php?title=Bikarh%C3%AAner%3ABalyozbot%2Fkontrol%2Fberal%C3%AEkirin%C3%AAn_kategoriyan&oldid=1999730 Qeydên kevn]''' 8p84fab441y3v2054fotvyibwtnqqzq 1 210835 2002566 1511255 2026-04-17T09:14:16Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Gotûbêj:Bîlard]] weke [[Gotûbêj:Bîlardo]] guhart 1511255 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Şitil|bingehîn=erê|1= }} ahba0cqa3l3ejv5x77pvonso0jusjke 0 266611 2002471 2001955 2026-04-16T19:29:55Z Ziv 59628 ([[c:GR|GR]]) [[File:Michelangelo Merisi da Caravaggio, Saint John the Baptist (Youth with a Ram) (c. 1602, WGA04112).jpg]] → [[File:Michelangelo Merisi da Caravaggio, Saint John the Baptist (Youth with a Ram) (c. 1602, Yorck Project).jpg]] → File replacement: Update to a version with more pixels ([[c:c:GR]]) 2002471 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2024}} Eve lîsteya tabloyên hunermendê îtalyayî [[Michelangelo Merisi da Caravaggio]] (wek [[Caravaggio]] tê naskirin, jdb. 1571 - m. 1610) ye, li gorî rêza kronolojîk.<ref>Spike, John T. ''Caravaggio''. New York : Abbeville Press, 2001: p. 253–54</ref> == Lîsteya tabloyan == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! class="sortable" | Tablo ! Sala çêkirinê û<br>navê tabloyê ! Bajar û<br> galerî ! Mezinahiya tabloyê û<br>teknîk ! class="unsortable" |Not |- | [[Wêne:CARAVAGGIO, A boy peeling fruit (1593).jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} [[1592]]-[[1593]]:<br>[[Kurê ku mêweyekê spî dike]] (''Ragazzo che monda un frutto'') | [[Firenze]], [[Fondazione Roberto Longhi]] | 75,5 × 64,4&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | Yek ji versiyonên cuda yên tabloya pêşîn a Caravaggio<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Caravaggio |url=https://books.google.com/books?id=SwLpTgpjAVYC |paşnav=Hibbard |pêşnav=Howard |sal=1983 |weşanger=Westview Press |cih=Boulder, Colorado |isbn=978-0-06-430128-2 |rr=15–17 }}{{Mirin girêdan|tarîx=tîrmeh 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | [[Wêne:Caravaggio - A boy peeling fruit (Royal Collection).jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} 1592-1593:<br>Kurê ku mêweyekê spî dike (''Ragazzo che monda un frutto'') | [[London]], [[Hampton Court Palace]] – [[Royal Collection]] | 63 × 53&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | Yek ji versiyonên cuda yên tabloya pêşîn a Caravaggio<ref name="Peeling">{{Jêder-malper |url=https://www.royalcollection.org.uk/collection/402612/boy-peeling-fruit |sernav=Michelangelo Merisi da Caravaggio (Milan 1571-Port Ercole 1610) – Boy Peeling Fruit }}</ref> |- | [[Wêne:CARAVAGGIO, A boy peeling fruit (1592).jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} 1592–1593:<br>Kurê ku mêweyekê spî dike (''Ragazzo che monda un frutto'') | [[Swîsre]], Koleksiyona taybet (berê [[Koleksiyona Ishizuka]], [[Tokyo]]) | 65 × 52&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | Yek ji versiyonên cuda yên tabloya pêşîn a Caravaggio<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Genius of Rome, 1592–1623 |paşnavê-edîtor=Brown |pêşnavê-edîtor=Beverley Louise |sal=2001 |weşanger=Royal Academy of Arts |cih=London }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://hubbychu.tumblr.com/post/14565554895 |sernav=Caravaggio, Young Boy Peeling Fruit, c. 1592 }}</ref><ref name="Peeling" /><ref>{{Jêder-malper |url=http://news-art.it/news/caravaggio-tra-originali-e-copie.htm |sernav=Caravaggio tra originali e copie }}</ref> |- | | {{Nêzîkî}} 1592–1593:<br>Kurê ku mêweyekê spî dike (''Ragazzo che monda un frutto'') | [[London]], The Dickinson Group | 64,2 × 51,4&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | Yek ji versiyonên cuda yên tabloya pêşîn a Caravaggio<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Caravaggio, 2nd revised edition |paşnav=Spike |pêşnav=John T. |sal=2010 |weşanger=Abbeville Press |cih=London }}</ref> |- |[[Wêne:Michelangelo Merisi da Caravaggio, Portrait of a Prelate.jpg|frameless|upright]] |{{Nêzîkî}} 1592–[[1599]]:<br>''Portreya [[prelat]]ekî''<ref name="Pilo2017">{{Jêder-kitêb |paşnav=Pilo |pêşnav=Giuseppe Maria |url=https://www.worldcat.org/oclc/1010736069 |sernav=Arte {{!}} Documento n. 33, Arte a Venezia, Arte a Europa |kesên-din=Giuseppe Maria Pilo, Centro per lo Studio e la Tutela dei Beni Culturali Venice |sal=2017 |isbn=978-88-6512-576-2 |cih=Venezia |rr=156–161 |ziman=it |oclc=1010736069 }}</ref> |[[Italy]], Koleksiyona taybet |68 × 53&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] |<ref name="Pilo2017" /> |- | [[Wêne:Young Sick Bacchus-Caravaggio (1593).jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} 1593:<br>[[Bakxosê Nexweş]] (''Bacchino malato'') | [[Rome]], [[Galleria Borghese]] | 67 × 53&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Boy with a Basket of Fruit by Caravaggio.jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} 1593:<br>[[Kurê bi selikeke mêweyê (Caravaggio)|Kurê bi selikeke mêweyê]] (''Fanciullo con canestro di frutta'') | [[Rome]], [[Galleria Borghese]] | 70 × 67&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio (Michelangelo Merisi) - Good Luck - Google Art Project.jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} [[1594]]:<br>[[Falavêj (Caravaggio)|Falavêj]] (''Buona ventura'') | [[Rome]], [[Muzeyên Capitoline]] | 115 × 150&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio (Michelangelo Merisi) - The Cardsharps - Google Art Project.jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} 1594:<br>''[[Cardsharps (Caravaggio)|Cardsharps]]'' | [[Fort Worth]], [[Kimbell Art Museum]] | 94.2 × 131.2&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio - I Musici.jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} 1595:<br>''[[The Musicians (Caravaggio)|Musicians]]'' | [[New York City]], [[Metropolitan Museum of Art]] | 87.9 × 115.9&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Saint Francis of Assisi in Ecstasy-Caravaggio (c.1595).jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} [[1595]]:<br>''[[Saint Francis of Assisi in Ecstasy (Caravaggio)|Saint Francis of Assisi in Ecstasy]]'' | [[Hartford, Connecticut]], [[Wadsworth Atheneum]] | 93.9 × 129.5&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio - Boy Bitten by a Lizard.jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} [[1596]]:<br>''[[Boy Bitten by a Lizard (Caravaggio)|Boy Bitten by a Lizard]]'' | [[London]], [[National Gallery, London]] | 66 × 49.5&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- |[[Wêne:Caravaggioapollo.jpg|frameless|upright]] |{{Nêzîkî}} 1596: ''[[Ûdjen (Caravaggio)|Ûdjen]]'' |Koleksiyona taybet |96 × 121 cm [[Tabloya zeytî]] |Wek versiyona pêşîn a tabloya ''Ûdjen'' tê dîtin. |- | [[Wêne:Michelangelo Caravaggio 020.jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} 1596:<br>''[[Ûdjen (Caravaggio)|Ûdjen]]'' | [[Sankt Petersburg]], [[Muzeya Hermitage]] | 94 × 119&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Lutniarz.jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} 1596:<br>''[[Ûdjen (Caravaggio)|Ûdjen]]'' | [[New York City]], [[Metropolitan Museum of Art]] (bideyndan e) | 100 × 126,5&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Canestra di frutta (Caravaggio).jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} 1596:<br>''[[Basket of Fruit (Caravaggio)|Basket of Fruit]]'' | [[Mîlan]], [[Biblioteca Ambrosiana]] | 46 × 64&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Baco, por Caravaggio.jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} 1596:<br>''[[Bakxos (Caravaggio)|Bakxos]]'' | [[Firenze]], [[Uffizi]] | 95 × 85&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] |<ref name="M:">{{Jêder-kitêb |sernav=M: The Man who Became Caravaggio |paşnav=Robb |pêşnav=Peter |lînka-nivîskar=Peter Robb (author) |sal=1998 |weşanger=Picador |cih=New York City |isbn=0-312-27474-2 |rûpel=501 |url=https://books.google.com/books?id=vEUr_dEE9tAC }}</ref> |- | [[Wêne:Penitent Magdalene-Caravaggio (1594-6).jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} [[1597]]:<br>''[[Penitent Magdalene (Caravaggio)|Penitent Magdalene]]'' | [[Rome]], [[Galleria Doria Pamphilj]] | 122.5 × 98.5&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] |<ref name="M:" /> |- | [[Wêne:Rest on the Flight into Egypt-Caravaggio (c.1597).jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} 1597:<br>''[[Rest on the Flight into Egypt (Caravaggio)|Rest on the Flight into Egypt]]'' | [[Rome]], [[Galleria Doria Pamphilj]] | 133.5 × 166.5&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] |<ref name="M:"/> |- | [[Wêne:Caravaggio - Medusa - Google Art Project.jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} 1597:<br>''[[Medusa (Caravaggio)|Medusa]]'' | [[Florence]], [[Uffizi]] | 60 × 55&nbsp;cm<br> [[Tabloya zeytî|Tabloya zeytî li ser [[mertalekî]] [[qopikî]] yê ji [[spindar]]]] |<ref name="M:" /> |- | [[Wêne:Portrait of a Courtesan by Caravaggio.jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} 1597]]:<br>''[[Portreya kurtezanekê]]'' | [[Berlin]], [[Bode Museum|Muzeya Kaiser Friedrich]] | 66 × 53&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | Di sala 1945an de hat xerakirin |- | [[Wêne:Jupiter, Neptune and Pluto-Caravaggio (c.1597-1600).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1597}}|c. [[1597 in art|1597]]}}:<br>''[[Jupiter, Neptune and Pluto]]'' | [[Rome]], [[Casino di Villa Boncompagni Ludovisi]] | 300 × 180&nbsp;cm<br>Ceiling [[fresco]] in oil | |- | [[Wêne:La Diseuse de bonne aventure, Caravaggio (Louvre INV 55) 02.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1597}}|c. [[1597 in art|1597]]}}:<br>''[[The Fortune Teller (Caravaggio)|Fortune Teller]]'' | [[Paris]], [[Muzeya Louvre|Musée du Louvre]] | 99 × 131&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio - Saint Catherine of Alexandria (post-restoration image).jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} [[1598]]:<br>''[[Saint Catherine (Caravaggio)|Saint Catherine of Alexandria]]'' | [[Madrîd]], [[Muzeya Thyssen-Bornemisza]] | 173 × 133&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Sacrifice of Isaac-Caravaggio (c. 1603).jpg|frameless|upright]] | {{{Nêzîkî}} [[1598]]:<br>''[[Îshaq li ser gorîgehê (Caravaggio)|Îshaq li ser gorîgehê]]'' | [[Princeton, New Jersey|Princeton]], [[Koleksiyona Barbara Piasecka-Johnson]] | 116 × 173&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio-Baptist-Toledo.jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} [[1598]]:<br>''[[Yûhenayê Noqkar (Caravaggio)|Yûhenayê Noqkar]]'' | [[Toledo, Spanya|Toledo]], [[Katedrala Toledoyê|Muzeya [[Katedrala Toledoyê]]]] | 169 × 112&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | [[John the Baptist (Caravaggio)#John the Baptist, Toledo|Li ser vê nayê lihevkirin]] |- | [[Wêne:Michelangelo Merisi da Caravaggio - Martha and Mary Magdalene - WGA04101.jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} [[1598]]:<br>''[[Merta û Meryema Mejdelanî (Caravaggio)|Merta û Meryema Mejdelanî]]'' | [[Detroit]], [[Detroit Institute of Arts]] | 97,8 × 132,7&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio Maffeo Barberini.jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} [[1598]]:<br>''[[Portreya Maffeo Barberini]]'' | [[Los Angeles]], Koleksiyona taybet | 124 × 99&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio - Giuditta e Oloferne (ca. 1599).jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} 1598:<br>''[[Judith Beheading Holofernes (Caravaggio)|Judith Beheading Holofernes]]'' | [[Roma]], [[Galleria Nazionale d'Arte Antica]], [[Palazzo Barberini]] | 145 × 195&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:David con la cabeza de Goliat (Caravaggio).jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} 1599:<br>''[[David and Goliath (Caravaggio)|David and Goliath]]'' | [[Madrîd]], [[Museo del Prado]] | 110 × 91&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Narcissus-Caravaggio (1594-96) edited.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1599}}|c. [[1599 in art|1599]]}}:<br>''[[Narcissus (Caravaggio)|Narcissus]]'' | [[Rome]], [[Galleria Nazionale d'Arte Antica]], [[Palazzo Barberini]] | 110 × 92&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | Disputed |- | [[Wêne:Boy Bitten by a Lizard-Caravaggio (Longhi).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1600}}|c. [[1600 in art|1600]]}}:<br>''[[Boy Bitten by a Lizard (Caravaggio)|Boy Bitten by a Lizard]]'' | [[Florence]], [[Fondazione Roberto Longhi]] | 65.8 × 52.3&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:BaptistBasle.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1600}}|c. [[1600 in art|1600]]}}:<br>''[[Paintings attributed to Caravaggio|John the Baptist]]'' | [[Basel]], [[Kunstmuseum Basel|Öffentliche Kunstsammlung]] | 102.5 × 83&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | Attributed to Juan Bautista Maino |- | [[Wêne:Caravaggio — The Calling of Saint Matthew.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1600}}|c. [[1599 in art|1600]]}}:<br>''[[The Calling of Saint Matthew (Caravaggio)|Calling of Saint Matthew]]'' | [[Rome]], [[Contarelli Chapel]] | 323 × 343&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- |[[Wêne:The Martyrdom of Saint Matthew-Caravaggio (c. 1599-1600).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1600}}|[[1600 in art|1600]]}}:<br>''[[The Martyrdom of Saint Matthew (Caravaggio)|Martyrdom of Saint Matthew]]'' | [[Rome]], [[Contarelli Chapel]] | 323 × 343&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- |[[Wêne:Caravaggio-Nativity(1600).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1600}}|[[1600 in art|1600]]}}? {{Birêzkirin|{{nts|1609}}|[[1609 in art|1609]]}}?:<br>''[[Nativity with Saint Francis and Saint Lawrence]]'' | [[Palermo]], [[Church of San Lorenzo]] | 268 × 197&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | Stolen in 1969 |- |[[Wêne:The Conversion of Saint Paul-Caravaggio (c. 1600-1).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1600}}|[[1600 in art|1600]]}}:<br>''[[The Conversion of Saint Paul (Caravaggio)|Conversion of Saint Paul]]'' | [[Rome]], [[Odescalchi Balbi Collection]] | 237 × 189&nbsp;cm<br>[[Oil on wood|Oil on cypress wood]] | |- | [[Wêne:Crucifixion of Saint Peter-Caravaggio (c.1600).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1601}}|[[1601 in art|1601]]}}:<br>''[[Crucifixion of Saint Peter (Caravaggio)|Crucifixion of Saint Peter]]'' | [[Rome]], [[Cerasi Chapel]] | 230 × 175&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio-The Conversion on the Way to Damascus.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1601}}|[[1601 in art|1601]]}}:<br>''[[Conversion on the Way to Damascus|Conversion of Saint Paul on the Road to Damascus]]'' | [[Rome]], [[Cerasi Chapel]] | 230 × 175&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Flowersandfruit.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1601}}|[[1601 in art|1601]]}}:<br>''[[Paintings attributed to Caravaggio|Still Life with Flowers and Fruit]]'' | [[Rome]], [[Galleria Borghese|Borghese]] | 105 × 184&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | Attributed to Painter of the Hartford Still Life |- |[[Wêne:The Incredulity of Saint Thomas.jpg|center|frameless|upright]] |1601:<br>''[[The Incredulity of Saint Thomas (Caravaggio)|The Incredulity of Saint Thomas]] (Ecclesiastical Version)'' |[[Florence]], Private Collection |118 × 156.5 cm<br>[[Oil painting|Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:1602-3 Caravaggio,Supper at Emmaus National Gallery, London.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1602}}|[[1602 in art|1602]]}}:<br>''[[Supper at Emmaus (London) (Caravaggio)|Supper at Emmaus]]'' | [[London]], [[National Gallery, London|National Gallery]] | 139 × 195&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio - Cupid as Victor - Google Art Project.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1602}}|[[1602 in art|1602]]}}:<br>''[[Amor Vincit Omnia (Caravaggio)|Amor Victorious]]'' | [[Berlin]], [[Gemäldegalerie (Berlin)|Gemäldegalerie]] | 156 × 113&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio MatthewAndTheAngel byMikeyAngels.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1602}}|[[1602 in art|1602]]}}:<br>''[[Saint Matthew and the Angel (Caravaggio)|Saint Matthew and the Angel]]'' | [[Berlin]], [[Bode Museum|Kaiser Friedrich Museum]] | 232 × 183&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | Destroyed in 1945 |- | [[Wêne:Caravaggio - La inspiración de San Mateo (San Luigi dei Francesi, Roma).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1602}}|[[1602 in art|1602]]}}:<br>''[[The Inspiration of Saint Matthew|Inspiration of Saint Matthew]]'' | [[Rome]], [[Contarelli Chapel]] | 292 × 186&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio (Michelangelo Merisi) - Saint John the Baptist - Google Art Project.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1602}}|[[1602 in art|1602]]}}:<br>''[[John the Baptist (Caravaggio)|John the Baptist]]'' | [[Rome]], [[Musei Capitolini|Capitoline Museums]] | 129 × 94&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Michelangelo Merisi da Caravaggio, Saint John the Baptist (Youth with a Ram) (c. 1602, Yorck Project).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1602}}|c. [[1602 in art|1602]]}}:<br>''[[John the Baptist (Caravaggio)|John the Baptist]]'' | [[Rome]], [[Doria Pamphilj Gallery]] | 129 × 94&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio - The Incredulity of Saint Thomas.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1602}}|c. [[1602 in art|1602]]}}:<br>''[[The Incredulity of Saint Thomas (Caravaggio)|Incredulity of Saint Thomas]]'' (Secular version) | [[Potsdam]], [[Sanssouci]] | 107 × 146&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio - Taking of Christ - Dublin.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1602}}|[[1602 in art|1602]]}}:<br>''[[The Taking of Christ|Taking of Christ]]'' | [[Dublin]], [[National Gallery of Ireland]] | 133 × 169&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Sacrifice of Isaac-Caravaggio (Uffizi).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1603}}|[[1603 in art|1603]]}}:<br>''[[Sacrifice of Isaac (Caravaggio)|Sacrifice of Isaac]]'' | [[Florence]], [[Uffizi]] | 104 × 135&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio - Holy Family with St. John the Baptist (Met).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1603}}|c. [[1603 in art|1603]]}}:<br>''[[Holy Family with Saint John the Baptist]]'' | [[New York City]], [[Metropolitan Museum of Art]] (on loan) | 118 × 96&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | Disputed |- | [[Wêne:Michelangelo Caravaggio 052.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1603}}|c. [[1603 in art|1603]]}}:<br>''[[The Entombment of Christ or Deposition from the Cross (Caravaggio)|Entombment]]'' | [[Vatican City]], [[Vatican Museums]] | 300 × 203&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:CaravaggioCrowning01.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1603}}|[[1603 in art|1603]]}}:<br>''[[The Crowning with Thorns (Caravaggio, Prato)|Crowning with Thorns]]'' | [[Prato]], [[Cariprato Bank]] | 125 × 178&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- |[[Wêne:Madonna di Loreto-Caravaggio (c.1604-6).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1604}}|c. [[1604 in art|1604]]}}:<br>''[[Madonna di Loreto (Caravaggio)|Madonna of Loreto]]'' | [[Rome]], [[Basilica of Sant'Agostino|Sant'Agostino]] | 260 × 150&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Michelangelo Merisi, called Caravaggio - Saint John the Baptist in the Wilderness - Google Art Project.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1604}}|[[1604 in art|1604]]}}:<br>''[[John the Baptist (Caravaggio)|John the Baptist]]'' | [[Kansas City, Missouri|Kansas City]], [[Nelson-Atkins Museum of Art]] | 172.5 × 104.5&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:John the Baptist-Caravaggio (Galleria Nazionale d'Arte Antica).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1604}}|c. [[1604 in art|1604]]}}:<br>''[[John the Baptist (Caravaggio)|John the Baptist]]'' | [[Rome]], [[Galleria Nazionale d'Arte Antica]], [[Palazzo Corsini, Rome|Palazzo Corsini]] | 94 × 131&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Michelangelo Merisi da Caravaggio (Milan 1571-Port' Ercole 1610) - The Calling of Saints Peter and Andrew - RCIN 402824 - Hampton Court Palace.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1604}}|c. [[1604 in art|1604]]}}:<br>''[[The Calling of Saints Peter and Andrew]]'' | [[London]], [[Hampton Court Palace]] – [[Royal Collection]] | 140 × 176&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Michelangelo_Merisi_da_Caravaggio_-_Christ_in_the_Garden_-_Colourised_by_Mikey_Angels.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1605}}|[[1605 in art|1605]]}}:<br>''[[Christ on the Mount of Olives (Caravaggio)|Christ on the Mount of Olives]]'' | [[Berlin]], [[Bode Museum|Kaiser Friedrich Museum]] | 154 × 222&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | Destroyed in 1945 |- | [[Wêne:Caravaggio (Michelangelo Merisi) - Ecce Homo - Google Art Project.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1605}}|c. [[1605 in art|1605]]}}:<br>''[[Ecce Homo (Caravaggio, Genoa)|Ecce Homo]]'' | [[Genoa]], [[Palazzo Bianco (Genoa)|Palazzo Bianco]] | 128 × 103&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | Disputed, perhaps a Flemish Caravaggesco operating in Sicily |- |[[Wêne:Caravaggio - Saint Jerome - Montserrat.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1605}}|c. [[1605 in art|1605]]}}:<br>''[[Saint Jerome in Meditation (Caravaggio)|Saint Jerome in Meditation]]'' | [[Montserrat (mountain)|Montserrat]], [[Museum of Montserrat]] | 118 × 81&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Saint Jerome Writing-Caravaggio (1605-6).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1605}}|c. [[1605 in art|1605]]}}:<br>''[[Saint Jerome Writing]]'' | [[Rome]], [[Galleria Borghese|Borghese]] | 112 × 157&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Pope Paul V.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1605}}|[[1605 in art|1605]]}}:<br>''[[Portrait of Pope Paul V (Caravaggio)|Portrait of Pope Paul V]]'' | [[Rome]], Private Collection of the Prince Borghese | 203 × 119&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | Disputed |- | [[Wêne:Still life carvaggio.png|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1605}}|[[1605 in art|1605]]}}:<br>''[[Still Life with Fruit (Caravaggio)|Still Life with Fruit on a Stone Ledge]]'' | [[Rome]], [[Galleria Borghese|Borghese]] | 87 × 135&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | Disputed |- | [[Wêne:Madonna and Child with St. Anne-Caravaggio (c. 1605-6).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1606}}|[[1606 in art|1606]]}}:<br>''[[Madonna and Child with Saint Anne (Dei Palafrenieri)]]'' | [[Rome]], [[Galleria Borghese|Borghese]] | 292 × 211&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] |<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.galleriaborghese.it/borghese/en/epalafren.htm |sernav=Madonna of the Palafrenieri |weşanger=Borghese Gallery |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20051025113325/http://www.galleriaborghese.it/borghese/en/epalafren.htm |roja-arşîvê=2005-10-25 }}</ref> |- | [[Wêne:Caravaggio - La Morte della Vergine.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1606}}|[[1606 in art|1601–1606]]}}:<br>''[[Death of the Virgin (Caravaggio)|Death of the Virgin]]'' | [[Paris]], [[Louvre|Musée du Louvre]] | 369 × 245&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | |[[1605/1606]]:<br>''[[Mejdelaniya Şînî]]'' |[[Rome]], Koleksiyona taybet |112 × 92&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Mary magdalene caravaggio.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1606}}|[[1606 in art|1606]]}}:<br>''[[Mary Magdalen in Ecstasy (Caravaggio)|Mary Magdalen in Ecstasy]]'' | [[Rome]], Private collection | 106.5 × 91&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:CaravaggioFrancisContemplation.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1606}}|c. [[1606 in art|1606]]}}:<br>''[[Saint Francis in Meditation (Caravaggio)|Saint Francis in Meditation]]'' | [[Cremona]], [[Museo Civico Ala Ponzone, Cremona|Museo Civico Ala Ponzone]] | 130 × 90&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Supper at Emmaus-Caravaggio (1606).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1606}}|[[1606 in art|1606]]}}:<br>''[[Supper at Emmaus (Caravaggio, Milan)|Supper at Emmaus]]'' | [[Milan]], [[Brera Art Academy|Brera Fine Arts Academy]] | 141 × 175&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio - Judith and Holophernes Toulouse - High Definition.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1607}}|[[1607 in art|1607]]}}:<br>''[[Judith Beheading Holofernes (Caravaggio)|Judith Beheading Holofernes]]'' | [[New York City|New York]], [[J. Tomilson Hill]] collection | [[Tabloya zeytî]] | Disputed attribution. Also attributed to [[Louis Finson]].<ref name="judith">{{Jêder-nûçe |paşnav1=McGivern |pêşnav1=Hannah |sernav='Caravaggio' found in French attic unveiled in Milan |url=http://theartnewspaper.com/news/caravaggio-found-in-french-attic-unveiled-in-milan/ |roja-gihiştinê=26 kanûna paşîn 2017 |weşanger=Art Newspaper }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav1=Gignoux |pêşnav1=Sabine |sernav=New leads in the Toulouse Caravaggio enigma |url=https://international.la-croix.com/news/new-leads-in-the-toulouse-caravaggio-enigma/4653/ |roja-gihiştinê=23 nîsan 2018 |rojname=[[La Croix International]] |roja-arşîvê=2020-06-27 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20200627132043/https://international.la-croix.com/news/new-leads-in-the-toulouse-caravaggio-enigma/4653 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav1=Christiansen |pêşnav1=Keith |sernav=Study day at Brera |url=http://pinacotecabrera.org/wp-content/uploads/2017/02/Study-Day-at-Brera-Keith-Christiansen-1.pdf/ |roja-gihiştinê=23 nîsan 2018 |roja-arşîvê=2020-10-19 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20201019063327/https://pinacotecabrera.org/wp-content/uploads/2017/02/Study-Day-at-Brera-Keith-Christiansen-1.pdf |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> |- |[[Wêne:Caravaggio - Sette opere di Misericordia.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1607}}|[[1607 in art|1607]]}}:<br>''[[The Seven Works of Mercy (Caravaggio)|Seven Works of Mercy]]'' | [[Naples]], [[Pio Monte della Misericordia]] | 390 × 260&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio - The Crucifixion of Saint Andrew - Post-Restoration.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1607}}|[[1607 in art|1607]]}}:<br>''[[The Crucifixion of Saint Andrew (Caravaggio)|Crucifixion of Saint Andrew]]'' | [[Cleveland (Ohio)|Cleveland]], [[Cleveland Museum of Art]] | 202.5 × 152.7&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio - David with the Head of Goliath - Vienna.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1607}}|[[1607 in art|1607]]}}:<br>''[[David with the Head of Goliath (Vienna) (Caravaggio)|David with the Head of Goliath]]'' | [[Vienna]], [[Kunsthistorisches Museum]] | 90.5 × 116&nbsp;cm<br>[[Oil on wood]] | |- | [[Wêne:Michelangelo Merisi, called Caravaggio - Madonna of the Rosary - Google Art Project.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1607}}|[[1607 in art|1607]]}}:<br>''[[Madonna of the Rosary (Caravaggio)|Madonna of the Rosary ''(Madonna del Rosario)'']]'' | [[Vienna]], [[Kunsthistorisches Museum]] | 364.5 × 249.5&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Michelangelo Merisi, called Caravaggio - The Crowning with Thorns - Google Art Project.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1607}}|[[1607 in art|1607]]}}:<br>''[[The Crowning with Thorns (Caravaggio, Vienna)|Crowning with Thorns]]'' | [[Vienna]], [[Kunsthistorisches Museum]] | 127 × 165.5&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio - La Flagellazione di Cristo.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1607}}|c. [[1607 in art|1607]]}}:<br>''[[The Flagellation of Christ(Caravaggio)|Flagellation of Christ]]'' | [[Naples]], [[Museo di Capodimonte]] | 390 × 260&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Christ at the Column-Caravaggio (c. 1607).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1607}}|c. [[1607 in art|1607]]}}:<br>''[[Christ at the Column (Caravaggio)|Christ at the Column]]'' | [[Rouen]], [[Musée des Beaux-Arts de Rouen|Musée des Beaux-Arts]] | 134.5 × 175.5&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Salome with the Head of John the Baptist-Caravaggio (1610).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1607}}|c. [[1607 in art|1607]]}}:<br>''[[Salome with the Head of John the Baptist (Caravaggio, London)|Salome with the Head of John the Baptist]]'' | [[London]], [[National Gallery, London|National Gallery]] | 90.5 × 167&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:CaravaggioJeromeValletta.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1607}}|[[1607 in art|1607]]}}:<br>''[[Saint Jerome Writing (Valletta) (Caravaggio)|Saint Jerome Writing]]'' | [[Valletta]], [[St. John's Co-Cathedral]] | 117 × 157&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] |- | [[Wêne:Ecce homo(Caravaggio).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1607}}|[[1607 in art|1607]]}}:<br>''[[Ecce Homo (Caravaggio, Madrid)|Ecce Homo]]'' | [[Madrid]], [[Museo del Prado]] | 111 × 86&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Portrait of Alof de Wignacourt and his Page-Caravaggio (1607-1608).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1608}}|[[1608 in art|1608]]}}:<br>''[[Portrait of Alof de Wignacourt and his Page (Caravaggio)|Portrait of Alof de Wignacourt and his Page]]'' | [[Paris]], [[Louvre|Musée du Louvre]] | 195 × 134&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- |[[Wêne:Portrait of Fra Antonio Martelli-Caravaggio (1610).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1608}}|[[1608 in art|1608]]}}:<br>''[[Portrait of Fra Antonio Martelli (Caravaggio)|Portrait of Fra Antonio Martelli]]'' | [[Florence]], [[Pitti Palace]] | 118.5 × 95.5&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:The Beheading of Saint John-Caravaggio (1608).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1608}}|[[1608 in art|1608]]}}:<br>''[[The Beheading of Saint John the Baptist (Caravaggio)|Beheading of Saint John the Baptist]]'' | [[Valletta]], [[St. John's Co-Cathedral]] | 361 × 520&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio sleeping cupid.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1608}}|[[1608 in art|1608]]}}:<br>''[[Sleeping Cupid (Caravaggio)|Sleeping Cupid]]'' | [[Florence]], [[Pitti Palace]] | 71 × 105&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Michelangelo Merisi da Caravaggio - St John the Baptist at the Well - WGA04201.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1608}}|[[1608 in art|1608]]}}:<br>''[[John the Baptist (Caravaggio)|John the Baptist]]'' | [[Valletta]], [https://muza.mt/ MUZA, The Malta National Community Art Museum] | 100 × 73&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | Disputed<ref>{{Jêder-malper |paşnav=Heritage Malta |sernav=A painting historically attributed to Caravaggio displayed at MUŻA |url=https://heritagemalta.mt/news/a-painting-historically-attributed-to-caravaggio-displayed-at-muza/ |sal=2022 }}</ref> |- | [[Wêne:Caravaggio - The Annunciation.JPG|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1608}}|[[1608 in art|1608]]}}:<br>''[[Annunciation (Caravaggio)|Annunciation]]'' | [[Nancy, France|Nancy]], [[Museum of Fine Arts of Nancy|Musée des Beaux-Arts]] | 285 × 205&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- |[[Wêne:Burial of Saint Lucy-Caravaggio (1608).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1608}}|[[1608 in art|1608]]}}:<br>''[[The Burial of Saint Lucy]]'' | [[Syracuse, Italy|Syracuse]], [[Santuario di Santa Lucia al Sepolcro]] | 408 × 300&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Michelangelo Caravaggio 006.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1609}}|[[1609 in art|1609]]}}:<br>''[[The Raising of Lazarus (Caravaggio)|Raising of Lazarus]]'' | [[Messina]], [[Museo Regionale]] | 380 × 275&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio - Adorazione dei pastori.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1609}}|[[1609 in art|1609]]}}:<br>''[[Adoration of the Shepherds (Caravaggio)|Adoration of the Shepherds]]'' | [[Messina]], [[Museo Regionale]] | 314 × 211&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Salomé con la cabeza del Bautista (Caravaggio).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1609}}|[[1609 in art|1609]]}}:<br>''[[Salome with the Head of John the Baptist (Madrid) (Caravaggio)|Salome with the Head of John the Baptist]]'' | [[Madrid]], [[Royal Collections Gallery]] | 116 × 140&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Toothpuller.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1609}}|[[1609 in art|1609]]}}:<br>''[[Paintings attributed to Caravaggio|Tooth Puller]]'' | [[Florence]], [[Pitti Palace]] | 139.5 × 194.5&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | Disputed |- | [[Wêne:The Denial of Saint Peter-Caravaggio (1610).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1610}}|[[1610 in art|1610]]}}:<br>''[[The Denial of Saint Peter (Caravaggio)|Denial of Saint Peter]]'' | [[New York City]], [[Metropolitan Museum of Art]] | 94 × 125&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Saint Francis in Prayer-Caravaggio (c.1606).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1610}}|c. [[1610 in art|1610]]}}:<br>''[[Saint Francis in Prayer (Caravaggio)|Saint Francis in Prayer]]'' | [[Rome]], Church of San Pietro in [[Carpineto Romano]]<br /> currently in deposit at <br />[[Il Museo E La Cripta dei Frati Cappuccini]], [[Palazzo Barberini]] | 130 × 90&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:John the Baptist (Galleria Borghese)-Caravaggio (1610).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1610}}|c. [[1610 in art|1610]]}}:<br>''[[John the Baptist (Caravaggio)|John the Baptist]]'' | [[Rome]], [[Galleria Borghese|Borghese]] | 159 × 124&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:David holding the head of Goliath by Caravaggio (Rome).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1610}}|[[1610 in art|1610]]}}:<br>''[[David with the Head of Goliath (Caravaggio, Rome)|David with the Head of Goliath]]'' | [[Rome]], [[Galleria Borghese|Borghese]] | 125 × 101&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] |<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.galleriaborghese.it/borghese/en/edavicara.htm |sernav=David with the Head of Goliath |weşanger=Borghese Gallery |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20051124000602/http://www.galleriaborghese.it/borghese/en/edavicara.htm |roja-arşîvê=2005-11-24 }}</ref> |- | [[Wêne:Caravaggio - San Giovanni Battista disteso.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1610}}|[[1610 in art|1610]]}}:<br>''[[John the Baptist (Caravaggio)|John the Baptist]]'' | [[Munich]], Private collection | 159 × 124&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:CaravaggioUrsula.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1610}}|[[1610 in art|1610]]}}:<br>''[[The Martyrdom of Saint Ursula (Caravaggio)|Martyrdom of Saint Ursula]]'' | [[Naples]], [[Palazzo Zevallos Stigliano, Naples|Galleria di Palazzo Zevallos Stigliano]] | 106 × 179.5&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | Last known work |} == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Bîbliyografî == * {{Jêder-kitêb |paşnav=Gash |pêşnav=John |sernav=Caravaggio |url=https://books.google.com/books?id=kUE3AQAAIAAJ |weşanger=University of California |sal=2003 |isbn=978-1-904449-22-5 }} * {{Jêder-kitêb |paşnav=Gilbert |pêşnav=Creighton E. |sernav=Caravaggio and His Two Cardinals |url=https://books.google.com/books?id=HXc2MNp7ffIC |weşanger=Pennsylvania State University Press |sal=1995 |isbn=978-0-271-01312-1 }} * {{Jêder-kitêb |paşnav=Hibbard |pêşnav=Howard |sernav=Caravaggio |url=https://books.google.com/books?id=SwLpTgpjAVYC |weşanger=Westview Press |sal=1985 |isbn=0-06-433322-1 }}{{Mirin girêdan|tarîx=tîrmeh 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{Jêder-kitêb |paşnav=Longhi |pêşnav=Roberto |kesên-din=translated by Karen Craig |sernav=Caravaggio |url=https://books.google.com/books?id=8CxDZReIK4cC |weşanger=Giunti |sal=1968 |isbn=88-09-21445-5 }} * {{Jêder-kitêb |paşnav=Moir |pêşnav=Alfred |sernav=Caravaggio |weşanger=Harry N Abrams |sal=1989 |isbn=978-0-8109-3150-3 }} * {{Jêder-kitêb |paşnav=Puglisi |pêşnav=Catherine |sernav=Caravaggio |url=https://books.google.com/books?id=lr3qAAAAMAAJ |weşanger=Phaidon |sal=1998 |isbn=9780714839660 }} * {{Jêder-kitêb |paşnav=Robb |pêşnav=Peter |sernav=M : The Man Who Became Caravaggio |url=https://books.google.com/books?id=ONojNh1lqW8C |weşanger=Henry Holt & Company, Inc. |sal=2000 |isbn=0-312-27474-2 }} * {{Jêder-kitêb |paşnav=Schütze |pêşnav=Sebastian |sernav=Caravaggio: The Complete Works |url=https://books.google.com/books?id=GJkIMQAACAAJ |weşanger=Taschen |sal=2017 |isbn=9783836562867 }} * {{Jêder-kitêb |paşnav=Spike |pêşnav=John T |sernav=Caravaggio |url=https://books.google.com/books?id=dOpGAQAAIAAJ |weşanger=Abbeville Press |sal=2010 |isbn=978-0-7892-1059-3 }} * {{Jêder-kitêb |paşnav=Vodret |pêşnav=Rossella |sernav=Caravaggio: The Complete Works |url=https://books.google.com/books?id=loVSSAAACAAJ |weşanger=Silvana Editoriale |sal=2010 |isbn=9788836616626 }} * {{Jêder-kitêb |paşnav=Zuffi |pêşnav=Stefano |sernav=Caravaggio : Quadrifolio |weşanger=Rizzoli (Rizzoli Quadrifolio) |sal=2001 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Caravaggio]] [[Kategorî:Lîste]] i749m6fr9f1pfhxesub6vmcu8937u7i 2002531 2002471 2026-04-17T06:51:09Z Ziv 59628 ([[c:GR|GR]]) [[File:Caravaggio - The Incredulity of Saint Thomas.jpg]] → [[File:Caravaggio incredulity.jpg]] → File replacement: Updating from an old and lower-quality version to a newer version with better quality ([[c:c:GR]]) 2002531 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2024}} Eve lîsteya tabloyên hunermendê îtalyayî [[Michelangelo Merisi da Caravaggio]] (wek [[Caravaggio]] tê naskirin, jdb. 1571 - m. 1610) ye, li gorî rêza kronolojîk.<ref>Spike, John T. ''Caravaggio''. New York : Abbeville Press, 2001: p. 253–54</ref> == Lîsteya tabloyan == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! class="sortable" | Tablo ! Sala çêkirinê û<br>navê tabloyê ! Bajar û<br> galerî ! Mezinahiya tabloyê û<br>teknîk ! class="unsortable" |Not |- | [[Wêne:CARAVAGGIO, A boy peeling fruit (1593).jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} [[1592]]-[[1593]]:<br>[[Kurê ku mêweyekê spî dike]] (''Ragazzo che monda un frutto'') | [[Firenze]], [[Fondazione Roberto Longhi]] | 75,5 × 64,4&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | Yek ji versiyonên cuda yên tabloya pêşîn a Caravaggio<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Caravaggio |url=https://books.google.com/books?id=SwLpTgpjAVYC |paşnav=Hibbard |pêşnav=Howard |sal=1983 |weşanger=Westview Press |cih=Boulder, Colorado |isbn=978-0-06-430128-2 |rr=15–17 }}{{Mirin girêdan|tarîx=tîrmeh 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | [[Wêne:Caravaggio - A boy peeling fruit (Royal Collection).jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} 1592-1593:<br>Kurê ku mêweyekê spî dike (''Ragazzo che monda un frutto'') | [[London]], [[Hampton Court Palace]] – [[Royal Collection]] | 63 × 53&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | Yek ji versiyonên cuda yên tabloya pêşîn a Caravaggio<ref name="Peeling">{{Jêder-malper |url=https://www.royalcollection.org.uk/collection/402612/boy-peeling-fruit |sernav=Michelangelo Merisi da Caravaggio (Milan 1571-Port Ercole 1610) – Boy Peeling Fruit }}</ref> |- | [[Wêne:CARAVAGGIO, A boy peeling fruit (1592).jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} 1592–1593:<br>Kurê ku mêweyekê spî dike (''Ragazzo che monda un frutto'') | [[Swîsre]], Koleksiyona taybet (berê [[Koleksiyona Ishizuka]], [[Tokyo]]) | 65 × 52&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | Yek ji versiyonên cuda yên tabloya pêşîn a Caravaggio<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Genius of Rome, 1592–1623 |paşnavê-edîtor=Brown |pêşnavê-edîtor=Beverley Louise |sal=2001 |weşanger=Royal Academy of Arts |cih=London }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://hubbychu.tumblr.com/post/14565554895 |sernav=Caravaggio, Young Boy Peeling Fruit, c. 1592 }}</ref><ref name="Peeling" /><ref>{{Jêder-malper |url=http://news-art.it/news/caravaggio-tra-originali-e-copie.htm |sernav=Caravaggio tra originali e copie }}</ref> |- | | {{Nêzîkî}} 1592–1593:<br>Kurê ku mêweyekê spî dike (''Ragazzo che monda un frutto'') | [[London]], The Dickinson Group | 64,2 × 51,4&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | Yek ji versiyonên cuda yên tabloya pêşîn a Caravaggio<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Caravaggio, 2nd revised edition |paşnav=Spike |pêşnav=John T. |sal=2010 |weşanger=Abbeville Press |cih=London }}</ref> |- |[[Wêne:Michelangelo Merisi da Caravaggio, Portrait of a Prelate.jpg|frameless|upright]] |{{Nêzîkî}} 1592–[[1599]]:<br>''Portreya [[prelat]]ekî''<ref name="Pilo2017">{{Jêder-kitêb |paşnav=Pilo |pêşnav=Giuseppe Maria |url=https://www.worldcat.org/oclc/1010736069 |sernav=Arte {{!}} Documento n. 33, Arte a Venezia, Arte a Europa |kesên-din=Giuseppe Maria Pilo, Centro per lo Studio e la Tutela dei Beni Culturali Venice |sal=2017 |isbn=978-88-6512-576-2 |cih=Venezia |rr=156–161 |ziman=it |oclc=1010736069 }}</ref> |[[Italy]], Koleksiyona taybet |68 × 53&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] |<ref name="Pilo2017" /> |- | [[Wêne:Young Sick Bacchus-Caravaggio (1593).jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} 1593:<br>[[Bakxosê Nexweş]] (''Bacchino malato'') | [[Rome]], [[Galleria Borghese]] | 67 × 53&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Boy with a Basket of Fruit by Caravaggio.jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} 1593:<br>[[Kurê bi selikeke mêweyê (Caravaggio)|Kurê bi selikeke mêweyê]] (''Fanciullo con canestro di frutta'') | [[Rome]], [[Galleria Borghese]] | 70 × 67&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio (Michelangelo Merisi) - Good Luck - Google Art Project.jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} [[1594]]:<br>[[Falavêj (Caravaggio)|Falavêj]] (''Buona ventura'') | [[Rome]], [[Muzeyên Capitoline]] | 115 × 150&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio (Michelangelo Merisi) - The Cardsharps - Google Art Project.jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} 1594:<br>''[[Cardsharps (Caravaggio)|Cardsharps]]'' | [[Fort Worth]], [[Kimbell Art Museum]] | 94.2 × 131.2&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio - I Musici.jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} 1595:<br>''[[The Musicians (Caravaggio)|Musicians]]'' | [[New York City]], [[Metropolitan Museum of Art]] | 87.9 × 115.9&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Saint Francis of Assisi in Ecstasy-Caravaggio (c.1595).jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} [[1595]]:<br>''[[Saint Francis of Assisi in Ecstasy (Caravaggio)|Saint Francis of Assisi in Ecstasy]]'' | [[Hartford, Connecticut]], [[Wadsworth Atheneum]] | 93.9 × 129.5&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio - Boy Bitten by a Lizard.jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} [[1596]]:<br>''[[Boy Bitten by a Lizard (Caravaggio)|Boy Bitten by a Lizard]]'' | [[London]], [[National Gallery, London]] | 66 × 49.5&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- |[[Wêne:Caravaggioapollo.jpg|frameless|upright]] |{{Nêzîkî}} 1596: ''[[Ûdjen (Caravaggio)|Ûdjen]]'' |Koleksiyona taybet |96 × 121 cm [[Tabloya zeytî]] |Wek versiyona pêşîn a tabloya ''Ûdjen'' tê dîtin. |- | [[Wêne:Michelangelo Caravaggio 020.jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} 1596:<br>''[[Ûdjen (Caravaggio)|Ûdjen]]'' | [[Sankt Petersburg]], [[Muzeya Hermitage]] | 94 × 119&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Lutniarz.jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} 1596:<br>''[[Ûdjen (Caravaggio)|Ûdjen]]'' | [[New York City]], [[Metropolitan Museum of Art]] (bideyndan e) | 100 × 126,5&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Canestra di frutta (Caravaggio).jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} 1596:<br>''[[Basket of Fruit (Caravaggio)|Basket of Fruit]]'' | [[Mîlan]], [[Biblioteca Ambrosiana]] | 46 × 64&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Baco, por Caravaggio.jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} 1596:<br>''[[Bakxos (Caravaggio)|Bakxos]]'' | [[Firenze]], [[Uffizi]] | 95 × 85&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] |<ref name="M:">{{Jêder-kitêb |sernav=M: The Man who Became Caravaggio |paşnav=Robb |pêşnav=Peter |lînka-nivîskar=Peter Robb (author) |sal=1998 |weşanger=Picador |cih=New York City |isbn=0-312-27474-2 |rûpel=501 |url=https://books.google.com/books?id=vEUr_dEE9tAC }}</ref> |- | [[Wêne:Penitent Magdalene-Caravaggio (1594-6).jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} [[1597]]:<br>''[[Penitent Magdalene (Caravaggio)|Penitent Magdalene]]'' | [[Rome]], [[Galleria Doria Pamphilj]] | 122.5 × 98.5&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] |<ref name="M:" /> |- | [[Wêne:Rest on the Flight into Egypt-Caravaggio (c.1597).jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} 1597:<br>''[[Rest on the Flight into Egypt (Caravaggio)|Rest on the Flight into Egypt]]'' | [[Rome]], [[Galleria Doria Pamphilj]] | 133.5 × 166.5&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] |<ref name="M:"/> |- | [[Wêne:Caravaggio - Medusa - Google Art Project.jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} 1597:<br>''[[Medusa (Caravaggio)|Medusa]]'' | [[Florence]], [[Uffizi]] | 60 × 55&nbsp;cm<br> [[Tabloya zeytî|Tabloya zeytî li ser [[mertalekî]] [[qopikî]] yê ji [[spindar]]]] |<ref name="M:" /> |- | [[Wêne:Portrait of a Courtesan by Caravaggio.jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} 1597]]:<br>''[[Portreya kurtezanekê]]'' | [[Berlin]], [[Bode Museum|Muzeya Kaiser Friedrich]] | 66 × 53&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | Di sala 1945an de hat xerakirin |- | [[Wêne:Jupiter, Neptune and Pluto-Caravaggio (c.1597-1600).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1597}}|c. [[1597 in art|1597]]}}:<br>''[[Jupiter, Neptune and Pluto]]'' | [[Rome]], [[Casino di Villa Boncompagni Ludovisi]] | 300 × 180&nbsp;cm<br>Ceiling [[fresco]] in oil | |- | [[Wêne:La Diseuse de bonne aventure, Caravaggio (Louvre INV 55) 02.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1597}}|c. [[1597 in art|1597]]}}:<br>''[[The Fortune Teller (Caravaggio)|Fortune Teller]]'' | [[Paris]], [[Muzeya Louvre|Musée du Louvre]] | 99 × 131&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio - Saint Catherine of Alexandria (post-restoration image).jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} [[1598]]:<br>''[[Saint Catherine (Caravaggio)|Saint Catherine of Alexandria]]'' | [[Madrîd]], [[Muzeya Thyssen-Bornemisza]] | 173 × 133&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Sacrifice of Isaac-Caravaggio (c. 1603).jpg|frameless|upright]] | {{{Nêzîkî}} [[1598]]:<br>''[[Îshaq li ser gorîgehê (Caravaggio)|Îshaq li ser gorîgehê]]'' | [[Princeton, New Jersey|Princeton]], [[Koleksiyona Barbara Piasecka-Johnson]] | 116 × 173&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio-Baptist-Toledo.jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} [[1598]]:<br>''[[Yûhenayê Noqkar (Caravaggio)|Yûhenayê Noqkar]]'' | [[Toledo, Spanya|Toledo]], [[Katedrala Toledoyê|Muzeya [[Katedrala Toledoyê]]]] | 169 × 112&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | [[John the Baptist (Caravaggio)#John the Baptist, Toledo|Li ser vê nayê lihevkirin]] |- | [[Wêne:Michelangelo Merisi da Caravaggio - Martha and Mary Magdalene - WGA04101.jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} [[1598]]:<br>''[[Merta û Meryema Mejdelanî (Caravaggio)|Merta û Meryema Mejdelanî]]'' | [[Detroit]], [[Detroit Institute of Arts]] | 97,8 × 132,7&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio Maffeo Barberini.jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} [[1598]]:<br>''[[Portreya Maffeo Barberini]]'' | [[Los Angeles]], Koleksiyona taybet | 124 × 99&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio - Giuditta e Oloferne (ca. 1599).jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} 1598:<br>''[[Judith Beheading Holofernes (Caravaggio)|Judith Beheading Holofernes]]'' | [[Roma]], [[Galleria Nazionale d'Arte Antica]], [[Palazzo Barberini]] | 145 × 195&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:David con la cabeza de Goliat (Caravaggio).jpg|frameless|upright]] | {{Nêzîkî}} 1599:<br>''[[David and Goliath (Caravaggio)|David and Goliath]]'' | [[Madrîd]], [[Museo del Prado]] | 110 × 91&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Narcissus-Caravaggio (1594-96) edited.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1599}}|c. [[1599 in art|1599]]}}:<br>''[[Narcissus (Caravaggio)|Narcissus]]'' | [[Rome]], [[Galleria Nazionale d'Arte Antica]], [[Palazzo Barberini]] | 110 × 92&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | Disputed |- | [[Wêne:Boy Bitten by a Lizard-Caravaggio (Longhi).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1600}}|c. [[1600 in art|1600]]}}:<br>''[[Boy Bitten by a Lizard (Caravaggio)|Boy Bitten by a Lizard]]'' | [[Florence]], [[Fondazione Roberto Longhi]] | 65.8 × 52.3&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:BaptistBasle.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1600}}|c. [[1600 in art|1600]]}}:<br>''[[Paintings attributed to Caravaggio|John the Baptist]]'' | [[Basel]], [[Kunstmuseum Basel|Öffentliche Kunstsammlung]] | 102.5 × 83&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | Attributed to Juan Bautista Maino |- | [[Wêne:Caravaggio — The Calling of Saint Matthew.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1600}}|c. [[1599 in art|1600]]}}:<br>''[[The Calling of Saint Matthew (Caravaggio)|Calling of Saint Matthew]]'' | [[Rome]], [[Contarelli Chapel]] | 323 × 343&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- |[[Wêne:The Martyrdom of Saint Matthew-Caravaggio (c. 1599-1600).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1600}}|[[1600 in art|1600]]}}:<br>''[[The Martyrdom of Saint Matthew (Caravaggio)|Martyrdom of Saint Matthew]]'' | [[Rome]], [[Contarelli Chapel]] | 323 × 343&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- |[[Wêne:Caravaggio-Nativity(1600).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1600}}|[[1600 in art|1600]]}}? {{Birêzkirin|{{nts|1609}}|[[1609 in art|1609]]}}?:<br>''[[Nativity with Saint Francis and Saint Lawrence]]'' | [[Palermo]], [[Church of San Lorenzo]] | 268 × 197&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | Stolen in 1969 |- |[[Wêne:The Conversion of Saint Paul-Caravaggio (c. 1600-1).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1600}}|[[1600 in art|1600]]}}:<br>''[[The Conversion of Saint Paul (Caravaggio)|Conversion of Saint Paul]]'' | [[Rome]], [[Odescalchi Balbi Collection]] | 237 × 189&nbsp;cm<br>[[Oil on wood|Oil on cypress wood]] | |- | [[Wêne:Crucifixion of Saint Peter-Caravaggio (c.1600).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1601}}|[[1601 in art|1601]]}}:<br>''[[Crucifixion of Saint Peter (Caravaggio)|Crucifixion of Saint Peter]]'' | [[Rome]], [[Cerasi Chapel]] | 230 × 175&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio-The Conversion on the Way to Damascus.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1601}}|[[1601 in art|1601]]}}:<br>''[[Conversion on the Way to Damascus|Conversion of Saint Paul on the Road to Damascus]]'' | [[Rome]], [[Cerasi Chapel]] | 230 × 175&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Flowersandfruit.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1601}}|[[1601 in art|1601]]}}:<br>''[[Paintings attributed to Caravaggio|Still Life with Flowers and Fruit]]'' | [[Rome]], [[Galleria Borghese|Borghese]] | 105 × 184&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | Attributed to Painter of the Hartford Still Life |- |[[Wêne:The Incredulity of Saint Thomas.jpg|center|frameless|upright]] |1601:<br>''[[The Incredulity of Saint Thomas (Caravaggio)|The Incredulity of Saint Thomas]] (Ecclesiastical Version)'' |[[Florence]], Private Collection |118 × 156.5 cm<br>[[Oil painting|Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:1602-3 Caravaggio,Supper at Emmaus National Gallery, London.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1602}}|[[1602 in art|1602]]}}:<br>''[[Supper at Emmaus (London) (Caravaggio)|Supper at Emmaus]]'' | [[London]], [[National Gallery, London|National Gallery]] | 139 × 195&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio - Cupid as Victor - Google Art Project.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1602}}|[[1602 in art|1602]]}}:<br>''[[Amor Vincit Omnia (Caravaggio)|Amor Victorious]]'' | [[Berlin]], [[Gemäldegalerie (Berlin)|Gemäldegalerie]] | 156 × 113&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio MatthewAndTheAngel byMikeyAngels.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1602}}|[[1602 in art|1602]]}}:<br>''[[Saint Matthew and the Angel (Caravaggio)|Saint Matthew and the Angel]]'' | [[Berlin]], [[Bode Museum|Kaiser Friedrich Museum]] | 232 × 183&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | Destroyed in 1945 |- | [[Wêne:Caravaggio - La inspiración de San Mateo (San Luigi dei Francesi, Roma).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1602}}|[[1602 in art|1602]]}}:<br>''[[The Inspiration of Saint Matthew|Inspiration of Saint Matthew]]'' | [[Rome]], [[Contarelli Chapel]] | 292 × 186&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio (Michelangelo Merisi) - Saint John the Baptist - Google Art Project.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1602}}|[[1602 in art|1602]]}}:<br>''[[John the Baptist (Caravaggio)|John the Baptist]]'' | [[Rome]], [[Musei Capitolini|Capitoline Museums]] | 129 × 94&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Michelangelo Merisi da Caravaggio, Saint John the Baptist (Youth with a Ram) (c. 1602, Yorck Project).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1602}}|c. [[1602 in art|1602]]}}:<br>''[[John the Baptist (Caravaggio)|John the Baptist]]'' | [[Rome]], [[Doria Pamphilj Gallery]] | 129 × 94&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio incredulity.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1602}}|c. [[1602 in art|1602]]}}:<br>''[[The Incredulity of Saint Thomas (Caravaggio)|Incredulity of Saint Thomas]]'' (Secular version) | [[Potsdam]], [[Sanssouci]] | 107 × 146&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio - Taking of Christ - Dublin.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1602}}|[[1602 in art|1602]]}}:<br>''[[The Taking of Christ|Taking of Christ]]'' | [[Dublin]], [[National Gallery of Ireland]] | 133 × 169&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Sacrifice of Isaac-Caravaggio (Uffizi).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1603}}|[[1603 in art|1603]]}}:<br>''[[Sacrifice of Isaac (Caravaggio)|Sacrifice of Isaac]]'' | [[Florence]], [[Uffizi]] | 104 × 135&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio - Holy Family with St. John the Baptist (Met).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1603}}|c. [[1603 in art|1603]]}}:<br>''[[Holy Family with Saint John the Baptist]]'' | [[New York City]], [[Metropolitan Museum of Art]] (on loan) | 118 × 96&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | Disputed |- | [[Wêne:Michelangelo Caravaggio 052.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1603}}|c. [[1603 in art|1603]]}}:<br>''[[The Entombment of Christ or Deposition from the Cross (Caravaggio)|Entombment]]'' | [[Vatican City]], [[Vatican Museums]] | 300 × 203&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:CaravaggioCrowning01.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1603}}|[[1603 in art|1603]]}}:<br>''[[The Crowning with Thorns (Caravaggio, Prato)|Crowning with Thorns]]'' | [[Prato]], [[Cariprato Bank]] | 125 × 178&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- |[[Wêne:Madonna di Loreto-Caravaggio (c.1604-6).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1604}}|c. [[1604 in art|1604]]}}:<br>''[[Madonna di Loreto (Caravaggio)|Madonna of Loreto]]'' | [[Rome]], [[Basilica of Sant'Agostino|Sant'Agostino]] | 260 × 150&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Michelangelo Merisi, called Caravaggio - Saint John the Baptist in the Wilderness - Google Art Project.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1604}}|[[1604 in art|1604]]}}:<br>''[[John the Baptist (Caravaggio)|John the Baptist]]'' | [[Kansas City, Missouri|Kansas City]], [[Nelson-Atkins Museum of Art]] | 172.5 × 104.5&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:John the Baptist-Caravaggio (Galleria Nazionale d'Arte Antica).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1604}}|c. [[1604 in art|1604]]}}:<br>''[[John the Baptist (Caravaggio)|John the Baptist]]'' | [[Rome]], [[Galleria Nazionale d'Arte Antica]], [[Palazzo Corsini, Rome|Palazzo Corsini]] | 94 × 131&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Michelangelo Merisi da Caravaggio (Milan 1571-Port' Ercole 1610) - The Calling of Saints Peter and Andrew - RCIN 402824 - Hampton Court Palace.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1604}}|c. [[1604 in art|1604]]}}:<br>''[[The Calling of Saints Peter and Andrew]]'' | [[London]], [[Hampton Court Palace]] – [[Royal Collection]] | 140 × 176&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Michelangelo_Merisi_da_Caravaggio_-_Christ_in_the_Garden_-_Colourised_by_Mikey_Angels.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1605}}|[[1605 in art|1605]]}}:<br>''[[Christ on the Mount of Olives (Caravaggio)|Christ on the Mount of Olives]]'' | [[Berlin]], [[Bode Museum|Kaiser Friedrich Museum]] | 154 × 222&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | Destroyed in 1945 |- | [[Wêne:Caravaggio (Michelangelo Merisi) - Ecce Homo - Google Art Project.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1605}}|c. [[1605 in art|1605]]}}:<br>''[[Ecce Homo (Caravaggio, Genoa)|Ecce Homo]]'' | [[Genoa]], [[Palazzo Bianco (Genoa)|Palazzo Bianco]] | 128 × 103&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | Disputed, perhaps a Flemish Caravaggesco operating in Sicily |- |[[Wêne:Caravaggio - Saint Jerome - Montserrat.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1605}}|c. [[1605 in art|1605]]}}:<br>''[[Saint Jerome in Meditation (Caravaggio)|Saint Jerome in Meditation]]'' | [[Montserrat (mountain)|Montserrat]], [[Museum of Montserrat]] | 118 × 81&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Saint Jerome Writing-Caravaggio (1605-6).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1605}}|c. [[1605 in art|1605]]}}:<br>''[[Saint Jerome Writing]]'' | [[Rome]], [[Galleria Borghese|Borghese]] | 112 × 157&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Pope Paul V.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1605}}|[[1605 in art|1605]]}}:<br>''[[Portrait of Pope Paul V (Caravaggio)|Portrait of Pope Paul V]]'' | [[Rome]], Private Collection of the Prince Borghese | 203 × 119&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | Disputed |- | [[Wêne:Still life carvaggio.png|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1605}}|[[1605 in art|1605]]}}:<br>''[[Still Life with Fruit (Caravaggio)|Still Life with Fruit on a Stone Ledge]]'' | [[Rome]], [[Galleria Borghese|Borghese]] | 87 × 135&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | Disputed |- | [[Wêne:Madonna and Child with St. Anne-Caravaggio (c. 1605-6).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1606}}|[[1606 in art|1606]]}}:<br>''[[Madonna and Child with Saint Anne (Dei Palafrenieri)]]'' | [[Rome]], [[Galleria Borghese|Borghese]] | 292 × 211&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] |<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.galleriaborghese.it/borghese/en/epalafren.htm |sernav=Madonna of the Palafrenieri |weşanger=Borghese Gallery |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20051025113325/http://www.galleriaborghese.it/borghese/en/epalafren.htm |roja-arşîvê=2005-10-25 }}</ref> |- | [[Wêne:Caravaggio - La Morte della Vergine.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1606}}|[[1606 in art|1601–1606]]}}:<br>''[[Death of the Virgin (Caravaggio)|Death of the Virgin]]'' | [[Paris]], [[Louvre|Musée du Louvre]] | 369 × 245&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | |[[1605/1606]]:<br>''[[Mejdelaniya Şînî]]'' |[[Rome]], Koleksiyona taybet |112 × 92&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Mary magdalene caravaggio.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1606}}|[[1606 in art|1606]]}}:<br>''[[Mary Magdalen in Ecstasy (Caravaggio)|Mary Magdalen in Ecstasy]]'' | [[Rome]], Private collection | 106.5 × 91&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:CaravaggioFrancisContemplation.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1606}}|c. [[1606 in art|1606]]}}:<br>''[[Saint Francis in Meditation (Caravaggio)|Saint Francis in Meditation]]'' | [[Cremona]], [[Museo Civico Ala Ponzone, Cremona|Museo Civico Ala Ponzone]] | 130 × 90&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Supper at Emmaus-Caravaggio (1606).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1606}}|[[1606 in art|1606]]}}:<br>''[[Supper at Emmaus (Caravaggio, Milan)|Supper at Emmaus]]'' | [[Milan]], [[Brera Art Academy|Brera Fine Arts Academy]] | 141 × 175&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio - Judith and Holophernes Toulouse - High Definition.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1607}}|[[1607 in art|1607]]}}:<br>''[[Judith Beheading Holofernes (Caravaggio)|Judith Beheading Holofernes]]'' | [[New York City|New York]], [[J. Tomilson Hill]] collection | [[Tabloya zeytî]] | Disputed attribution. Also attributed to [[Louis Finson]].<ref name="judith">{{Jêder-nûçe |paşnav1=McGivern |pêşnav1=Hannah |sernav='Caravaggio' found in French attic unveiled in Milan |url=http://theartnewspaper.com/news/caravaggio-found-in-french-attic-unveiled-in-milan/ |roja-gihiştinê=26 kanûna paşîn 2017 |weşanger=Art Newspaper }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav1=Gignoux |pêşnav1=Sabine |sernav=New leads in the Toulouse Caravaggio enigma |url=https://international.la-croix.com/news/new-leads-in-the-toulouse-caravaggio-enigma/4653/ |roja-gihiştinê=23 nîsan 2018 |rojname=[[La Croix International]] |roja-arşîvê=2020-06-27 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20200627132043/https://international.la-croix.com/news/new-leads-in-the-toulouse-caravaggio-enigma/4653 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav1=Christiansen |pêşnav1=Keith |sernav=Study day at Brera |url=http://pinacotecabrera.org/wp-content/uploads/2017/02/Study-Day-at-Brera-Keith-Christiansen-1.pdf/ |roja-gihiştinê=23 nîsan 2018 |roja-arşîvê=2020-10-19 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20201019063327/https://pinacotecabrera.org/wp-content/uploads/2017/02/Study-Day-at-Brera-Keith-Christiansen-1.pdf |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> |- |[[Wêne:Caravaggio - Sette opere di Misericordia.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1607}}|[[1607 in art|1607]]}}:<br>''[[The Seven Works of Mercy (Caravaggio)|Seven Works of Mercy]]'' | [[Naples]], [[Pio Monte della Misericordia]] | 390 × 260&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio - The Crucifixion of Saint Andrew - Post-Restoration.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1607}}|[[1607 in art|1607]]}}:<br>''[[The Crucifixion of Saint Andrew (Caravaggio)|Crucifixion of Saint Andrew]]'' | [[Cleveland (Ohio)|Cleveland]], [[Cleveland Museum of Art]] | 202.5 × 152.7&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio - David with the Head of Goliath - Vienna.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1607}}|[[1607 in art|1607]]}}:<br>''[[David with the Head of Goliath (Vienna) (Caravaggio)|David with the Head of Goliath]]'' | [[Vienna]], [[Kunsthistorisches Museum]] | 90.5 × 116&nbsp;cm<br>[[Oil on wood]] | |- | [[Wêne:Michelangelo Merisi, called Caravaggio - Madonna of the Rosary - Google Art Project.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1607}}|[[1607 in art|1607]]}}:<br>''[[Madonna of the Rosary (Caravaggio)|Madonna of the Rosary ''(Madonna del Rosario)'']]'' | [[Vienna]], [[Kunsthistorisches Museum]] | 364.5 × 249.5&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Michelangelo Merisi, called Caravaggio - The Crowning with Thorns - Google Art Project.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1607}}|[[1607 in art|1607]]}}:<br>''[[The Crowning with Thorns (Caravaggio, Vienna)|Crowning with Thorns]]'' | [[Vienna]], [[Kunsthistorisches Museum]] | 127 × 165.5&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio - La Flagellazione di Cristo.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1607}}|c. [[1607 in art|1607]]}}:<br>''[[The Flagellation of Christ(Caravaggio)|Flagellation of Christ]]'' | [[Naples]], [[Museo di Capodimonte]] | 390 × 260&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Christ at the Column-Caravaggio (c. 1607).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1607}}|c. [[1607 in art|1607]]}}:<br>''[[Christ at the Column (Caravaggio)|Christ at the Column]]'' | [[Rouen]], [[Musée des Beaux-Arts de Rouen|Musée des Beaux-Arts]] | 134.5 × 175.5&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Salome with the Head of John the Baptist-Caravaggio (1610).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1607}}|c. [[1607 in art|1607]]}}:<br>''[[Salome with the Head of John the Baptist (Caravaggio, London)|Salome with the Head of John the Baptist]]'' | [[London]], [[National Gallery, London|National Gallery]] | 90.5 × 167&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:CaravaggioJeromeValletta.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1607}}|[[1607 in art|1607]]}}:<br>''[[Saint Jerome Writing (Valletta) (Caravaggio)|Saint Jerome Writing]]'' | [[Valletta]], [[St. John's Co-Cathedral]] | 117 × 157&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] |- | [[Wêne:Ecce homo(Caravaggio).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1607}}|[[1607 in art|1607]]}}:<br>''[[Ecce Homo (Caravaggio, Madrid)|Ecce Homo]]'' | [[Madrid]], [[Museo del Prado]] | 111 × 86&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Portrait of Alof de Wignacourt and his Page-Caravaggio (1607-1608).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1608}}|[[1608 in art|1608]]}}:<br>''[[Portrait of Alof de Wignacourt and his Page (Caravaggio)|Portrait of Alof de Wignacourt and his Page]]'' | [[Paris]], [[Louvre|Musée du Louvre]] | 195 × 134&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- |[[Wêne:Portrait of Fra Antonio Martelli-Caravaggio (1610).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1608}}|[[1608 in art|1608]]}}:<br>''[[Portrait of Fra Antonio Martelli (Caravaggio)|Portrait of Fra Antonio Martelli]]'' | [[Florence]], [[Pitti Palace]] | 118.5 × 95.5&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:The Beheading of Saint John-Caravaggio (1608).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1608}}|[[1608 in art|1608]]}}:<br>''[[The Beheading of Saint John the Baptist (Caravaggio)|Beheading of Saint John the Baptist]]'' | [[Valletta]], [[St. John's Co-Cathedral]] | 361 × 520&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio sleeping cupid.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1608}}|[[1608 in art|1608]]}}:<br>''[[Sleeping Cupid (Caravaggio)|Sleeping Cupid]]'' | [[Florence]], [[Pitti Palace]] | 71 × 105&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Michelangelo Merisi da Caravaggio - St John the Baptist at the Well - WGA04201.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1608}}|[[1608 in art|1608]]}}:<br>''[[John the Baptist (Caravaggio)|John the Baptist]]'' | [[Valletta]], [https://muza.mt/ MUZA, The Malta National Community Art Museum] | 100 × 73&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | Disputed<ref>{{Jêder-malper |paşnav=Heritage Malta |sernav=A painting historically attributed to Caravaggio displayed at MUŻA |url=https://heritagemalta.mt/news/a-painting-historically-attributed-to-caravaggio-displayed-at-muza/ |sal=2022 }}</ref> |- | [[Wêne:Caravaggio - The Annunciation.JPG|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1608}}|[[1608 in art|1608]]}}:<br>''[[Annunciation (Caravaggio)|Annunciation]]'' | [[Nancy, France|Nancy]], [[Museum of Fine Arts of Nancy|Musée des Beaux-Arts]] | 285 × 205&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- |[[Wêne:Burial of Saint Lucy-Caravaggio (1608).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1608}}|[[1608 in art|1608]]}}:<br>''[[The Burial of Saint Lucy]]'' | [[Syracuse, Italy|Syracuse]], [[Santuario di Santa Lucia al Sepolcro]] | 408 × 300&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Michelangelo Caravaggio 006.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1609}}|[[1609 in art|1609]]}}:<br>''[[The Raising of Lazarus (Caravaggio)|Raising of Lazarus]]'' | [[Messina]], [[Museo Regionale]] | 380 × 275&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Caravaggio - Adorazione dei pastori.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1609}}|[[1609 in art|1609]]}}:<br>''[[Adoration of the Shepherds (Caravaggio)|Adoration of the Shepherds]]'' | [[Messina]], [[Museo Regionale]] | 314 × 211&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Salomé con la cabeza del Bautista (Caravaggio).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1609}}|[[1609 in art|1609]]}}:<br>''[[Salome with the Head of John the Baptist (Madrid) (Caravaggio)|Salome with the Head of John the Baptist]]'' | [[Madrid]], [[Royal Collections Gallery]] | 116 × 140&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Toothpuller.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1609}}|[[1609 in art|1609]]}}:<br>''[[Paintings attributed to Caravaggio|Tooth Puller]]'' | [[Florence]], [[Pitti Palace]] | 139.5 × 194.5&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | Disputed |- | [[Wêne:The Denial of Saint Peter-Caravaggio (1610).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1610}}|[[1610 in art|1610]]}}:<br>''[[The Denial of Saint Peter (Caravaggio)|Denial of Saint Peter]]'' | [[New York City]], [[Metropolitan Museum of Art]] | 94 × 125&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:Saint Francis in Prayer-Caravaggio (c.1606).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1610}}|c. [[1610 in art|1610]]}}:<br>''[[Saint Francis in Prayer (Caravaggio)|Saint Francis in Prayer]]'' | [[Rome]], Church of San Pietro in [[Carpineto Romano]]<br /> currently in deposit at <br />[[Il Museo E La Cripta dei Frati Cappuccini]], [[Palazzo Barberini]] | 130 × 90&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:John the Baptist (Galleria Borghese)-Caravaggio (1610).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1610}}|c. [[1610 in art|1610]]}}:<br>''[[John the Baptist (Caravaggio)|John the Baptist]]'' | [[Rome]], [[Galleria Borghese|Borghese]] | 159 × 124&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:David holding the head of Goliath by Caravaggio (Rome).jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1610}}|[[1610 in art|1610]]}}:<br>''[[David with the Head of Goliath (Caravaggio, Rome)|David with the Head of Goliath]]'' | [[Rome]], [[Galleria Borghese|Borghese]] | 125 × 101&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] |<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.galleriaborghese.it/borghese/en/edavicara.htm |sernav=David with the Head of Goliath |weşanger=Borghese Gallery |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20051124000602/http://www.galleriaborghese.it/borghese/en/edavicara.htm |roja-arşîvê=2005-11-24 }}</ref> |- | [[Wêne:Caravaggio - San Giovanni Battista disteso.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1610}}|[[1610 in art|1610]]}}:<br>''[[John the Baptist (Caravaggio)|John the Baptist]]'' | [[Munich]], Private collection | 159 × 124&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | |- | [[Wêne:CaravaggioUrsula.jpg|frameless|upright]] | {{Birêzkirin|{{nts|1610}}|[[1610 in art|1610]]}}:<br>''[[The Martyrdom of Saint Ursula (Caravaggio)|Martyrdom of Saint Ursula]]'' | [[Naples]], [[Palazzo Zevallos Stigliano, Naples|Galleria di Palazzo Zevallos Stigliano]] | 106 × 179.5&nbsp;cm<br>[[Tabloya zeytî]] | Last known work |} == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Bîbliyografî == * {{Jêder-kitêb |paşnav=Gash |pêşnav=John |sernav=Caravaggio |url=https://books.google.com/books?id=kUE3AQAAIAAJ |weşanger=University of California |sal=2003 |isbn=978-1-904449-22-5 }} * {{Jêder-kitêb |paşnav=Gilbert |pêşnav=Creighton E. |sernav=Caravaggio and His Two Cardinals |url=https://books.google.com/books?id=HXc2MNp7ffIC |weşanger=Pennsylvania State University Press |sal=1995 |isbn=978-0-271-01312-1 }} * {{Jêder-kitêb |paşnav=Hibbard |pêşnav=Howard |sernav=Caravaggio |url=https://books.google.com/books?id=SwLpTgpjAVYC |weşanger=Westview Press |sal=1985 |isbn=0-06-433322-1 }}{{Mirin girêdan|tarîx=tîrmeh 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{Jêder-kitêb |paşnav=Longhi |pêşnav=Roberto |kesên-din=translated by Karen Craig |sernav=Caravaggio |url=https://books.google.com/books?id=8CxDZReIK4cC |weşanger=Giunti |sal=1968 |isbn=88-09-21445-5 }} * {{Jêder-kitêb |paşnav=Moir |pêşnav=Alfred |sernav=Caravaggio |weşanger=Harry N Abrams |sal=1989 |isbn=978-0-8109-3150-3 }} * {{Jêder-kitêb |paşnav=Puglisi |pêşnav=Catherine |sernav=Caravaggio |url=https://books.google.com/books?id=lr3qAAAAMAAJ |weşanger=Phaidon |sal=1998 |isbn=9780714839660 }} * {{Jêder-kitêb |paşnav=Robb |pêşnav=Peter |sernav=M : The Man Who Became Caravaggio |url=https://books.google.com/books?id=ONojNh1lqW8C |weşanger=Henry Holt & Company, Inc. |sal=2000 |isbn=0-312-27474-2 }} * {{Jêder-kitêb |paşnav=Schütze |pêşnav=Sebastian |sernav=Caravaggio: The Complete Works |url=https://books.google.com/books?id=GJkIMQAACAAJ |weşanger=Taschen |sal=2017 |isbn=9783836562867 }} * {{Jêder-kitêb |paşnav=Spike |pêşnav=John T |sernav=Caravaggio |url=https://books.google.com/books?id=dOpGAQAAIAAJ |weşanger=Abbeville Press |sal=2010 |isbn=978-0-7892-1059-3 }} * {{Jêder-kitêb |paşnav=Vodret |pêşnav=Rossella |sernav=Caravaggio: The Complete Works |url=https://books.google.com/books?id=loVSSAAACAAJ |weşanger=Silvana Editoriale |sal=2010 |isbn=9788836616626 }} * {{Jêder-kitêb |paşnav=Zuffi |pêşnav=Stefano |sernav=Caravaggio : Quadrifolio |weşanger=Rizzoli (Rizzoli Quadrifolio) |sal=2001 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Caravaggio]] [[Kategorî:Lîste]] mn8md13y9knjb0axam7ruhohsaip1l8 0 314773 2002591 1997926 2026-04-17T10:38:52Z Penaber49 39672 2002591 wikitext text/x-wiki {{Rojane}} {{Agahîdank pevçûnên leşkerî | pevçûn = Şerên Îranê 2026 | perçeyekî = | wêne = {{Nexşeya Şerê Îranê 2026}} | binnivîs = <div style="text-align:center"> Xalên ku bûne armanca êrîşan: {{Unbulleted list | {{Reng box|#302060|[[Wêne:Maki7-cross-white.svg|16x16px]]}} Dewletên Yekbûyî û Îsraêl | {{Reng box|#F00|[[Wêne:Maki7-circle-stroked-white.svg|16x16px]]}} Îran, [[Hizbulaya Libnanê]] û [[Heşda Şebî]]}} </div> | dîrok = 28ê sibata 2026an - heta niha | herêm = [[Rojavayê Asyayê]]•[[Okyanûsa Hindî]] (bi taybetî li deverên wekê [[Kendava Farsê]], [[Tengava Hurmiz]]ê, [[Deryaya Navîn]]) | koordînat = | sedem = Bi xayeya bidawî anîna bernameya nukleerî ya Îranê û guhertina rejîma heyî | encam = | rewş = Berdewam dike | şervan1 = {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] <br> {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Îsraêl]] | şervan2 = {{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]] | şervan3 = | fermandar1 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Donald Trump]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Pete Hegseth]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dan Caine]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Brad Cooper]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Benjamin Netanyahu]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Îsrael Katz]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Eyal Zamir]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Tomer Bar]]|}} | fermandar2 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Xamineyî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mucteba Xamineyî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mesûd Pezeşkiyan]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mihemed Bakir Zolqedîr]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Gulam Huseyîn Muhsînî-Ejeyî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elîreza Erafî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Larîcanî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Ezîz Nasirzade]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Şamxanî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mihemed Pakpûr]] {{Suîqest}}|}} | fermandar3 = | yekîne1 = | yekîne2 = | yekîne3 = | hêz1 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Artêşa Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] * {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Hêzên Parastina Îsraêlê]]|}} | hêz2 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Îran}} [[Artêşa Pasdaran a Şoreşa Îslamî ya Îranê]]|}} | hêz3 = | windahî1 = {{Lîsteya sade}} * '''Li gorî Dewletên Yekbûyî''': * {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Îsraêl]]: ** 17 kes mirine (2 ji wan hêzên leşkerî ne) ** 4.099 birîndar bûne (17 ji wan personelên leşkerî ne) * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]]: ** 13 hêzên leşkerî mirine ** 200 kes birîndar bûne * {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Kurdistan]]: [[Başûrê Kurdistanê]] ** 13 hêzên leşkerî (6 pêşmergeyên Rojhilata Kurdistanê, 6 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê û fermandarekî hêzên Fransayê jiyana xwe jidest daye) ** 22 kes birîndar bûne (2 kesên sivîl û 20 pêşmergeyên Kurdistanê birîndar bûne) | windahî2 = {{Lîsteya sade}} '''Li gorî Îranê''': * {{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]]: ** 1.444 kes mirine ** 18.551 kes birîndar bûne * '''Li gorî saziyên sîvîl''' ** '''[[HARNA]]''': 3.186 kes mirine (di nav wan de 1.153 hêzên leşkerî û 1.394 kes sivîl û 639 kesên din jî nehatine tansîf kirin) ** '''[[Hengaw]]''': 4.789 kes mirine (di nav de 4.789 hêzên leşkerî û 511 sivîl in. Li gorî Hengawê 5.300 kes jî birîndar bûne) '''Deverên din''' * {{Sembola alayê|Libnan}} [[Libnan]] ** 1.001 kes mirine ** 2.584 kes birîndar bûne | winda3 = | nîşe = }} '''Şerê Îranê''' şerek e ku di 28ê sibata 2026an de ji aliyê [[Îsraêl]] û [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ve bi êrîşeke hevbeş li dijî [[Îran]]ê hatiye dest pê kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Live updates: US, Israel attack Iran in ‘preemptive strike,’ Trump posts video on Truth Social |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602288170 |sernav=Israel names operation against Iran ‘Lion’s Roar’ |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Şerê li dijî Îranê bi navên kodkirî yên wekê '''Dengdana Şêr''', '''Operasyona Mertalê Yahuda''' û '''Operasyona Xezeba Efsaneyî''' li dijî bajarên wekê [[Tehran]], [[Îsfehan]], [[Qum]], [[Kerec]] û [[Kirmaşan]]ê êrîş hatine pêkanîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.yahoo.com/news/articles/witnesses-hear-explosion-irans-capital-061713591.html |sernav=Witnesses say they hear an explosion in Iran's capital, Tehran |malper=Yahoo News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bostonglobe.com/2026/02/28/world/witnesses-say-they-hear-an-explosion-in-irans-capital-tehran/ |sernav=US and Israel launch a major attack on Iran and Trump urges Iranians to ‘take over your government’ - The Boston Globe |malper=BostonGlobe.com |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://www.freepressjournal.in/world/israel-launches-preemptive-strike-on-iran-explosions-reported-in-tehran |sernav=Israel Launches 'Preemptive Strike' On Iran; Explosions Reported In Tehran |malper=Free Press Journal |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Wezîrê parastinê ya [[Îsraêl]]ê [[Îsrael Katz]] êrîşa piştê ku êrîşa hêzên parastina Îsraêlê (IDF) piştrast kiriye, li bajarên Îranê teqînên li pey hev pêk hatine. Piştê êrîşê Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê, rayedarên artêşa Îranê ragihandina ku wan jî li dijî Îsraêlê û dijî Dewletên Yekbûyî operasyonek bi navê '''Operasyona Soza Rastîn 4''' dane destpêkirin. Di êrîşên destpêkê ya li dijî Îranê berpirsên girîng, fermandarên leşkerî, baregehên leşkerî û avahiyên rayedarên Îranê hatine armancgirtin ku di nav de avahiya rêberê bilind [[Elî Xamineyî]] jî di nav de hebû ku dîmenên satelîtê nîşan didin ku bi giranî zirar dîtiye an jî bi giranî hilweşiyaye. Wekê bersiv Îranê jî bi dehan mûşekên balîstîk ku di nav de Îsraîl, [[Urdun]], [[Kuweyt]], [[Behreyn]], [[Qeter]], [[Erebistana Siûdî]] û [[Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] û [[Başûrê Kurdistanê]] armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/29661 |sernav=ÇAVKANIYEK JI KANAL8Ê RE: ÊRIŞÊN ÎRANÊ YÊN HEWLÊRÊ NEGIHAN ARMANCÊN XWE |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/280220261 |sernav=Bi mûşekan êrişî baregeha Amerîkayê ya li Hewlêrê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Piştê çend rojan ji aliyê rayedaran amerîkî û îsraîlî hatiye diyarkirin ku Elî Xamineyî di êrîşan de jiyana xwe jidest daye. Piştê daxuyaniyên rayedarên Amerîka û Îsraêlê, mirina Elî Xamineyî ji aliyê televîzyona dewletê ya hatiye piştrast kirin. Serokê Amerîkayê [[Donald Trump]] di daxuyaniya xwe de ragihandiye ku Amerîka û Îsraîlê li dijî Îranê êrîş pêk anîne û diyar kiriye ku "Armanca wan jinavbirina çêkirina mûşekan û leşkerî yên [[Îran]]ê ye ku rê li ber Îranê bigirin ku çekên kîmyewî bi dest nexe û di dawiyê de jî rejîma heyî hilweşîne." Donald Trump bang li endamên sipaha pasdarên şoreşa îslamî (IRGC) kiriye ku ew li hemberê parêzbendiyê çekên xwe deynin û hişyarî daye ku neqebûl kirina çekdanînê dê bibe sedema "mirineke teqez".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-02-28 |sernav=Trump indicates goal of Iran strikes is to topple regime; tells Iranian people: ‘When we’re finished, take over your government’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/trump-indicates-goal-of-iran-strikes-is-to-topple-regime-tells-iranian-people-when-we-are-finished-take-over-your-government/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ji destpêka şer ve [[Herêma Kurdistanê]] rasterast bûye armanca êrîşên Îranê û komên bi ser Îranê ve ku di nav sinorên Iraqê de bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/7827 |sernav=Îranê Hewlêr mûşekbaran kir |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-20 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/29924 |sernav=SILÊMANÎ Û HEWLÊR RASTÎ PÊLEKE ÊRIŞÊN BI DRONAN HAT |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-20 |ziman=kr }}</ref> Di dîmenên ku ji aliyê televîzyonên [[Başûrê Kurdistanê]] ve hatine parvekirin de hatiye dîtin ku sîstema parastinê ya hewayî bersiv dide mûşekên Îranê û êrîşên li dijî Hewlêrê têk dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/DWBaNatAUtU/?igsh=d3c3YzB2YTJqcjBu |sernav=Instagram |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2026-03-20 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/DVyg5D_EwPj/?igsh=MTYyZ2FsYW53YmZjcQ== |sernav=Instagram |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2026-03-20 }}</ref> Hatiye ragihandin ku bi êrîşên têk birî re, Herêma Kurdistanê heya 20 adarê nêzîkî 300 caran rasterast bûye armanca êrîşan == Paşperdeh == [[Wêne:Abraham Lincoln Carrier Strike Group Conducts Photo Exercise.jpg|thumb|çep|Koma 3em a keştiyên balafirên şer ên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Rojhilata Navîn a 2026an]] Di dawiya kanûna sala 2025an de li Îranê xwepêşandanên girseyî yên li dijî hikûmetê li seranserê welet hatibû despêkirin ku bi piranî ji ber krîza aborî, daketina nirxê diravê û bilindbûna biha yên xwarin û kelûpelan bû. Xwepêşandanên ku bangên guhertina rejîmê jî di nav de bûn, ji şoreşa 1979an vir ve<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-01-13 |sernav=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> mezintirîn xwepêşandan a li Îranê bû ku li seranserê welat, li zêdetirî 100 bajaran belav bibû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politico.eu/article/reza-pahlavi-iran-revolution-exiled-prince-plan-regime-change/ |sernav=Inside an exiled prince’s plan for regime change in Iran |malper=POLITICO |tarîx=2026-01-13 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Hikûmeta Îranê bi tepeserkirinên tund, tevî komkujiya xwepêşanderan, bersiv daye û bûyerên herî kujer di 8 û 10ê çileya 2026an de qewimîne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |sernav=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |malper=CNN |tarîx=2026-01-23 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Pourahmadi |pêşnav=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam }}</ref> ku ajansa nûçeyan a çalakvanên mafên mirovan a li Dewletên Yekbûyî hejmara miriyan wekê 7.000 kesan texmîn kiriye. Di heman demê hikûmeta Îranê jî hejmara miriyan 3.117 kes diyar kiriye lê Donald Trump û kesên din jî diyar kirine ku hejmara miriyan 32.000 kes bûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kay Armin Serjoie, Roxana Saberi, and Fatemeh Jamalpour |sernav=Iran Protest Death Toll Could Top 30,000: Local Officials |url=https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=TIME |ziman=en |roja-arşîvê=2026-01-25 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20260125063424/https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |sernav=Iran anti-government student protests spread to more universities |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-23 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> AP Newsê ragihandiye ku bikaranîna tundiya zêde yê ji aliyê hikûmetê ve di nav gelê Îranê de bêhêvîyeke çêkiriye û di nav hinek welatiyan de jî bendewariya êrîşeke Amerîkayê çêkiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-protests-memorials-chehelom-71e5db503a287126a2d31cb32a2809eb |sernav=Iranians grieve defiantly for thousands killed in last month's crackdown |malper=AP News |tarîx=2026-02-19 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Hinek akademîsyenan îdîa kirine ku hikûmeta Îranê niha bi rewşeke qels re rû bi rû ye dibe ku bibe sedema hilweşîna hikûmetê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newstatesman.com/international-politics/2026/01/how-much-longer-can-irans-islamic-republic-survive |sernav=How much longer can Iran’s Islamic Republic survive? |malper=New Statesman |tarîx=2026-01-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US |paşnav=Ansari |pêşnav=Ali }}</ref> Di 13ê çileya sala 2026an de serokê Amerîkayê Donald Trump piştgiriya xwe ji bo xwepêşanderên li dijî hikûmeta Îranê nîşan daye û piştre di 23ê çileyê de, Trump ragihandiye ku "armada" keştiyeke amerîkî ber bi Rojhilata Navîn ve diçe ku tê de keştiya balafiran USS Abraham Lincoln, USS Gerald R. Ford û çend destoryerên mûşekên rêberkirî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Trump urges Iranians to keep protesting, saying 'help is on its way' |url=https://www.reuters.com/world/china/iranian-mp-warns-greater-unrest-urging-government-address-grievances-2026-01-13/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=Reuters |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |tarîx=2026-01-24 |sernav=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Live updates: U.S. and Israel launch attack on Iran as Trump calls for regime change |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Rayedarên amerîkî û ewropî diyar kirine ku Washington sê daxwazên sereke pêşkêşî Îranê kiriye ku di nav de rawestandina mayînde ya hemî cureyên dewlemendkirina uranyûmê, bidawîkirin a bernameya mûşekên balîstîk ên Îranê û rawestandina tevahî ya piştgiriya ji bo komên herêmî yên wekê Hamas, Hizbullah û Hûsiyan hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Pager |pêşnav=David E. SangerTyler |paşnav2=Sanger |pêşnav2=Farnaz FassihiDavid E. |paşnav3=Washington |pêşnav3=Tyler Pager reported from |paşnav4=York |pêşnav4=Farnaz Fassihi from New |tarîx=2026-01-28 |sernav=Trump Threatens Iran With ‘Massive Armada’ and Presses a Set of Demands |url=https://www.nytimes.com/2026/01/28/us/politics/trump-iran-armada.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di 6ê sibata sala 2026an de Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li paytexta Omanê, Muscatê, danûstandinên nerasterast ên derbarê çekên atomî de lidar xistibûn. Îranê tekez kiriye ku pêşketin bi şêwirmendiyên li paytextan ve girêdayî ye.<ref name="Ravid2026">{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/02/14/iran-nuclear-trump-geneva-us |sernav=U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva |malper=Axios |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Gera duyem a danûstandinên ji bo çekên nukleerî li Cenevreyê hatibû plankirin.<ref name="Ravid2026" /> Di 27ê sibata 2026an de berî destpêkirina êrîşan, wezîrê derve yê Omanê Bedr El-Busaidî diyar kiriye ku "pêşketinek" hatiye bidestxistin û Îran hem qebûl kiriye ku qet uranyuma dewlemendkirî kom neke û hem jî ji aliyê ajansa enerjiya atomî ya navneteweyî (IAEA) ve<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |sernav=Peace ‘within reach’ as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> bi tevahî were verastkirin û her wiha Îranê qebûl kiriye ku asta uranyuma xwe ya dewlemendkirî ya heyî bi awayekî bêveger daxîne "asta herî nizm a gengaz". El-Busaidî diyar kiribû ku aştî "di dest de ye".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-deal-within-our-reach-oman-mediator-says/ |sernav=U.S.-Iran deal is "within our reach," Omani mediator says - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-02-27 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":1"/> Di destpêka sibata sala 2026an de Amerîkayê keştiyeke din a balafirhilgir, USS Gerald R. Ford, şandiye Rojhilata Navîn ku zextê li ser Îranê zêde bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3=security |tarîx=2026-02-13 |sernav=Trump sends second aircraft carrier to Middle East in effort to increase pressure on Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/trump-sends-second-aircraft-carrier-middle-east-iran |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di 11ê sibata 2026an de salvegera 47em a şoreşa 1979an bi mîtîngên alîgirê hikûmetê û retorîka tund a dijî Amerîkayê hatiye nîşankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-revolution-anniversary-us-nuclear-talks-protests-4ffab53ef628073ca90b9c8707485577 |sernav=Iran commemorates 1979 revolution as nation is squeezed by anger over crackdown and tensions with US |malper=AP News |tarîx=2026-02-11 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=español |pêşnav=JON GAMBRELL Leer en }}</ref> Di 13ê sibata sala 2026an de Trump diyar kiriye ku guhertina rejîmê li Îranê dê "tiştê herî baş dikare biqewime".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c8egwywkkd1o |sernav=Trump: Iran regime change 'would be the best thing to ever happen' |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Piştê rojekî, di 14ê sibatê de rayedarên amerîkî ji Reutersê re gotine ku artêşa amerîkî ji bo operasyonên berdewam ên çend hefteyan li dijî Îranê amadekariyan dike ku ne tenê êrîşeke sînordar; ev yek nîşan dide ku kampanyayeke berfireh dikare baregehên nukleerî û binesaziya dewlet û ewlehiyê ya Îranê armanc bigire. Di 24ê sibata 2026an de di gotareke derbarê Rewşa Yekîtîyê de, Trump Îran bi vejandina hewildanên çêkirina çekên nukleerî tawanbar kiriye ku van armancên îdiakirî wekê "xerab" şermezar kiriye û îdia kiriye ku Îranê her ku diçe şiyanên mûşekan ên pêşkeftîtir pêşxistiye ku dikarin gefê li Amerîka, Ewropa û baregehên amerîkî yên li derveyî welêt bixin. Wî hişyarî da ku Amerîka amade ye ku ger pêwîst be bikevin tevgerê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/9194e1f5-d191-414a-ab9f-e271a32b8b78 |sernav=Client Challenge |malper=www.ft.com |roja-gihiştinê=2026-02-28 }}</ref> == Berê şer == === Xwepêşandanên li dijî rejîma Îranê û destpêkên bicihkirina hêzên amerîkî === [[Wêne:Iran protests 8 January 2026.jpg|thumb|Di 8ê çileya 2026an de dîmenek ji xwepêşandanan li Tehranê]] Di dawiya kanûna 2025an de li Îranê xwepêşandanên girseyî yên li dijî hikûmetê li seranserê welêt dest pê kiriye ku bi piranî ji ber krîza aborî, daketina diravê Îranê û bilindbûna bihayê kelûpelan pêk hatiye. Xwepêşandan ku bangên guhertina rejîmê jî di nav de bûn, ji şoreşa 1979an vir ve xwepêşandana herî mezin ê li Îranê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-01-13 |sernav=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en }}</ref> Hikûmeta Îranê bi komkujiya xwepêşanderan bersiv daye û bûyerên herî kujer di 8 û 10ê çileya 2026an de qewimine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |sernav=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |malper=CNN |tarîx=2026-01-23 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Pourahmadi |pêşnav=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam }}</ref> Di sibata sala 2026an de, wezîrê xezîneyê yê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Scott Bessent îdîa kiriye ku Washington li Îranê kêmbûna dolar çêkiriye da ku nirxên diravên Îranê bikeve xwarê û li Îranê xwepêşandanan çêbike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politifact.com/article/2026/feb/27/iran-economic-sanctions-currency-bessent-trump/ |sernav=How US actions spurred Iranian economic, political upheaval |malper=@politifact |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-US |paşnav=Jacobson |pêşnav=Louis }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Northam |pêşnav=Jackie |tarîx=2026-02-23 |sernav=Trump's sanctions on Iran have dramatically affected its economy and led to protests |url=https://www.npr.org/2026/02/23/nx-s1-5708935/trumps-sanctions-on-iran-have-dramatically-affected-its-economy-and-led-to-protests |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Ajansa Nûçeyan a Çalakvanên Mafên Mirovan a li Amerîkayê hejmara miriyan nêzîkê 7.000 kesan texmîn kiriye û di heman demê de hikûmeta Îranê jî hêjmara kuştiyên di xwepêşandanan de 3.117 kes ragihandiye lê Donald Trump û çend berpirsên tenduristiyê yên îranî diyar kirine ku hêjmara kuştiyên di xwepêşandanan de 32.000 kes in.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |sernav=Iran anti-government student protests spread to more universities |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-23 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-GB }}</ref> Di 2ê çileya sala 2026an de, Trump gef li Îranê xwariye ku eger hikûmet biryar bide ku xwepêşanderên aştiyane bikuje, ew ê bi destwerdana leşkerî ya tund û tûj destwerdana Îranê bike. Donald Trump di 13ê çileyê de piştgiriya xwe ji bo xwepêşanderên li dijî hikûmeta Îranî nîşan daye û soz daye ku "alîkarî di rê de ye" ji bo wan û paşê, di 23ê çileyê de, Trump ragihandiye ku "armada" amerîkî ber bi Rojhilata Navîn ve diçe ku di nav de keştiya balafiran USS Abraham Lincoln û çend destoryerên mûşekên rêberkirî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |tarîx=2026-01-24 |sernav=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran’s supreme leader killed in U.S.-Israeli attack; Tehran strikes Israel, Arab states |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Di 13ê dibatê de, Trump ferman daye keştiya balafirhilgir a USS Gerald R. Ford û keştîyên şer ên alîgir ku ber bi Rojhilata Navîn ve biçin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |tarîx=2026-02-13 |sernav=Trump sends second aircraft carrier to Middle East in effort to increase pressure on Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/trump-sends-second-aircraft-carrier-middle-east-iran |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> === Goftûgoyên bernameya nukleerê 2026an === [[Wêne:President Trump Gaggles with Press Before Departing the White House, Feb. 27, 2026.webm|thumb|Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump di 27ê sibatê de, bi qasî 24 demjimêran berî destpêkirina şer, bi kurtî bi çapemeniyê re li ser pêwendiyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê bi Îranê re diaxive.]] Di 6ê sibata 2026an de Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li paytexta [[Oman]]ê, [[Muskat]]ê, danûstandinên nerasterast ên nukleerî lidar xistin. Rayedarên Îranê diyar kirine kiriye ku pêşketin bi şêwirînên li paytextan ve girêdayî ye.<ref name=":9">{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/02/14/iran-nuclear-trump-geneva-us |sernav=U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva |malper=Axios |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Civîna duyem a danûstandinên çekên nukleerî li Cenevê hatiye plankirin.<ref name=":9" /> Di navbera 15 û 20ê sibatê de, Îranê hinardeya xwe ya petrolê gihandiye rêjeya heyî ya 3 caran û depoyên petrolê kêm kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://oilprice.com/Latest-Energy-News/World-News/Iran-Rushes-to-Ship-Oil-Ahead-of-Possible-US-Strike.html |sernav=Iran Rushes to Ship Oil Ahead of Possible U.S. Strike |malper=OilPrice.com |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= }}</ref> Di 27ê sibata sala 2026an de berî destpêkirina êrîşên li dijî Îranê wezîrê derve yê Omanê Bedr El-Busaidî gotiye ku di warê danûstandinan de "pêşketinek" hatiye bidestxistin û Îran hem qebûl kiriye ku qet uranyuma dewlemendkirî kom neke û hem jî ji aliyê Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA)<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |sernav=Peace ‘within reach’ as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> ve bi tevahî were verastkirin; wekê din, Îran qebûl kiriye ku asta uranyuma dewlemendkirî ya heyî bi awayekî bêveger daxîne "asta herî nizm a gengaz". El-Bûsaidî gotiye ku aştî "di dest de" ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-deal-within-our-reach-oman-mediator-says/ |sernav=U.S.-Iran deal is "within our reach," Omani mediator says - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-02-27 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-US }}</ref> Lêbelê nûnerê Rojhilata Navîn a amerîkî Steve Witkoff gotiye ku Îranê danûstandinên nukleerî yên vê dawiyê bi israrkirina li ser "mafê xwe yê bêveqetandî" yê dewlemendkirina uranyûmê, redkirina pêşniyara amerîkî ya ji bo bidawîkirina dewlemendkirinê û heta bi pesnê ku ji 460 kîlogram uranyûma wê ya ji %60 dewlemendkirî dikare 11 bombeyên nukleerî çêbike, dest pê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603035282 |sernav=US envoy says Iran misjudged Trump team in nuclear negotiations |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-03-03 |sernav=Witkoff: Iran negotiators boasted of having enough enriched uranium to build 11 nuclear bombs |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/witkoff-iran-negotiators-boasted-of-having-enough-enriched-uranium-to-build-11-nuclear-bombs/ |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> == Gengeşe == === 28ê sibatê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ==== [[Wêne:U.S. Forces Launch Operation Epic Fury.webm|thumb|Dîmenek ji êrîş ku ji keştiyên Amerîkayê ve hatin kirin]] Piştî ku wezîrê parastinê Yisrael Katz êrîşa Îsraîlê piştrast kiriye, li Tehranê teqîn çêbûn.<ref name=":0"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatoday.in/world/story/explosions-rock-tehran-as-israel-launches-preventive-attack-on-iran-defence-minister-says-2875809-2026-02-28 |sernav=US, Israel launch Operation Epic Fury against Iran; Tehran strikes back |malper=India Today |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Desk |pêşnav=India Today World }}</ref> Rojnameya ''Times of Israel'' ragihandiye ku Katz êrîşan wekê "êrîşek pêşîlêgirtinê" bi nav kiriye ku armanca êrîşê "jiholêrakirina gefên li ser dewleta Îsraîlê" ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |sernav=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran’s retaliation |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Tsui |pêşnav=Christian Edwards, Karina }}</ref> Di nav hedefên armancgirtî de deverek li [[Tehran]]ê hebû ku avahiyê rêberê bilind ê Îranê Elî Xamineyî bû ku li vê deverê qesra serokatiyê û konseya bilind a ewlekariya neteweyî jî hebû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Erica Solomon and Farnaz Fassihi |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Hatiye piştrastkirin ku heft mûşek li vê deverê ketine.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Live updates: US and Israel attack Iran as Tehran retaliates across Middle East |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Paşê ''The New York Timesê'' ragihandiye ku "rayedarekî amerîkî gotiye ku artêşa amerîkî dest bi êrîşên asmanî li dijî Îranê kiriye."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Pager |pêşnav2=Tyler |paşnav3=Fassihi |pêşnav3=Farnaz |paşnav4=Bergman |pêşnav4=Ronen |tarîx=2026-02-28 |sernav=U.S.-Led Strike on Iran: Live Updates as Trump Calls for Government Overthrow |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê de rayedarên amerîkî piştrast kirin ku êrîş bi hevkariya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê pêk hatine.<ref name=":2"/> Li gorî raporên ku di ajansên nûçeyan de hatine parvekirin ji bo ku welatî bêne hişyarkirin ku li deverên ewle bimînin, li seranserê Îsraîlê sîren lêdaye. Balyozê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Îsraîlê Mike Huckabee ji welatiyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê xwestiye ku dema dengê sîrenê dibihîzin tavilê tedbîr bigirin, di heman demê de Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump hişyarî da ku dibe ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve qurbanî hebin.<ref name=":2"/><ref name=":2"/> Wezareta tenduristiyê ya Îsraîlê diyar kiriye ku bi veguhestina nexweşxaneyên ji bo bin erdê gihîştine asta herî bilind a amadekariyê.<ref name=":2"/> Rayedarên amerîkî piştrast kirine ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê êrîş li ser Îranê pêk anîye û wan êrîşê wekê "êrîşeke ne biçûk" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=US carrying out strikes against Iran, three US officials say |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Li gorî rayedarekî amerîkî, bi dehan êrîşên amerîkî ji balafirên şer ên li baregehên li seranserê Rojhilata Navîn û ji yek an çend keştiyên balafiran pêk hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Eric Schmitt |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Reutersê ragihandiye ku êrîş dê ji hewa û ji deryayê ve werin pêkanîn. Ajansa Nûçeyan a Farsê û [[CNN]] ragihandine ku teqîn li bajarên din ên Îranê, li bajarên wekê Qum, Kirmaşan, Îsfehan û Kerec jî çêbûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Erika Solomon |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref name=":2"/> Hatiye ragihandin ku li Tehranê êrîşên bi mûşekan li Kolana Zanîngehê, Kolana Cemhurî Îslamî û li taxa Seyîd Xandan a li bakurê Tehranê hatine kirin. Piştî êrîşan li seranserê Tehranê xizmetên ragihandinê qut bûne. Li gorî BBCyê di êrîşan de ofîsên rêberê bilind Elî Xamineyî û serokatiya Mesûd Pezeshkian li Tehranê hatine bombebarankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Iran launches attacks across Middle East after US and Israel strikes on leadership sites |malper=BBC News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Berdevkê hêzên heşdê şebiyê gotiye ku di êrîşên li Jurf el-Saxar, li başûrê Bexdayê, du şervan hatine kuştin û sê yên din jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Îranê ==== Îranê li gelek herêmên [[Kendava Farsê]] êrîşî ser çend baregehên leşkerî yên amerîkî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |sernav=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Behrêynê sîrenên êrîşa hewayî çalak kiriye ku hişyariyê li ser êrîşeke Îranê li ser baregehên leşkerî yên amerîkî li welêt bide û medyaya erebî gotiye ku li bajarê paytext a [[Manama]]yê teqîn û dû hatine dîtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lehmann |pêşnav=Noam |tarîx=2026-02-28 |sernav=Bahrain: Sirens activated as Iran targets US bases |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/bahrain-sirens-activated-as-iran-targets-us-bases/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Videos show smoke rising near US Navy facility in Bahrain |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Behrêynê piştre êrîş piştrast kiriye û gotiye ku baregeha Flota Pêncemîn a DYAyê hatiye armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wral.com/news/ap/c2f11-bahrain-says-a-missile-attack-targeted-the-us-navys-5th-fleet-headquarters-in-the-island-kingdom/ |sernav=Bahrain says a missile attack targeted the US Navy's 5th Fleet headquarters in the island kingdom |malper=WRAL.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Gambrell |pêşnav=Jon |paşnav2=Toropin |pêşnav2=Konstantin |paşnav3=Press |pêşnav3=JOSH BOAK-Associated }}</ref> Herwiha li Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê û Ebû Dabî li Mîrgeha Erebî yên Yekbûyî teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=http://news.am/eng/news/932924.html |sernav=Explosions reported in Kuwait and UAE |malper=news.am |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602283083 |sernav=Drone attacks targets Kuwait international airport |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Li gorî CNNê pasdarên şoreşê yên Îranê îdia kiriye ku Îranê çar baregehên amerîkî li Rojhilata Navîn armanc girtiye ku baregeha hewayî ya El Udeyd li Qeterê, baregeha hewayî ya Elî El Salem li Kuweytê, baregeha hewayî ya El Zafre li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî û baregeha flota pêncem a hêzên deryayî yên Amerîkayê li Behrêynê û vîdyoyek jî hatiye parvekirin ku di vîdeoyê de hatiye dîtin ku dû ji aliyê baregeha li Behrêynê ve bilind dibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Iran's IRGC targeted four US bases in the Middle East, Iranian media reports |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Erebistana Siûdî piştrast kiriye ku Îranê êrîşî Riyadê û herêmên rojhilat ên wan kiriye.<ref name="null2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Ismaeel Naar |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê siudiyan îdia kiriye ku êrîşên Îranê yên li ser wan deveran hatine têk birin û diyar kirine ku qiral dê "hemû tevdbîrên pêwîst bigire" ku xwe biparêze ku "di nav de vebijarka bersivdayîna li dijî êrîşkariyê" heye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Edward Wong |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê de hatiye îdia kirin ku hejmarek ji mûşekên îranî li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî hatine têk birin û di encama êrîşên Îranê de kesek sivîl ê ji neteweya asyayî ji ber perçeyên mûşekê ku li ser deverek niştecihbûnê ketine, hatiye kuştin.<ref name=":4">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Iran latest: Netanyahu says 'growing signs' Iran's supreme leader Khamenei is 'gone' after US-Israel attacks |malper=BBC News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=One person killed in UAE after Iranian strikes |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Qeterê îdia kiriye ku wan herî kêm du pêlên êrîşên mûşekî asteng kirine û diyar kir ku ti qurbanî an zirar û ziyaneke milkî çênebûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Beirut |pêşnav=Abdi Latif DahirReporting from |paşnav2=Lebanon |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran Hits Back Across the Mideast, Targeting U.S. Bases and Allies |url=https://www.nytimes.com/2026/02/28/world/middleeast/iran-retaliatory-strikes-region.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li bakurê Îsraîlê avahiyek 9 qatî bi mûşekan hatiye lêdan ku di encamê de kesek birîndar bûye.<ref name=":5">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |sernav=US-ISRAELI ATTACKS ON IRAN KILL 201; IRAN FIRES BACK, BLASTS ACROSS REGION |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Stepansky |pêşnav=Nils Adler,Joseph }}</ref> Her wiha Hayfa û Tel Avîvê jî bûye armanca êrîşên mûşekên Îranê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.1163/2210-7975_hrd-2261-0183 |sernav=news-from-asia-watch-no6-indonesia-soeharto-retaliates-against-critics-may-1995-7-pp |malper=Human Rights Documents online |roja-gihiştinê=2026-02-28 }}</ref> Di heman demê de li gorî raporên ajansan mûşekên ji Îranê li herêmên Urdunê û li bajarê paytext a Emmanê ketine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.marketscreener.com/news/jordan-s-military-says-it-has-downed-two-ballistic-missiles-targeting-the-country-ce7e5cdfd180f321 |sernav=Jordan's military says it has downed two ballistic missiles targeting the country {{!}} MarketScreener |malper=www.marketscreener.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US |paşnav= }}</ref> Rayedarên Ûrdunê diyar kirine ku hêzên wan ên çekdar du mûşekên balîstîk ên Îranî yên ku axa wê hedef digirtin xistine xwarê û ku wan 54 raporên ketina bermayiyan ku zirarên milkî çêkirine tespît kirine lê ti qurbanî çênebûne.<ref name=":4"/><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Rawan Sheikh Ahmad |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li Sûriyeyê mûşekeke balîstîk a Îranê li Suweydayê ketiye û herî kêm 4 sivîlan jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ari |pêşnav=Lior Ben |paşnav2= |tarîx=2026-02-28 |sernav=Report: At least four killed in Iranian missile strike in As-Suwayda, Syria |url=https://www.ynetnews.com/article/8snmn9r7o |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://modern.az/en/dunya/574948/missile-debris-fell-on-syria-there-are-casualties/ |sernav=Missile debris fell on Syria: there are casualties |malper=Modern.az |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=az |paşnav=modern.az }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.corriere.it/esteri/diretta-live/26_febbraio_28/iran-usa-news-diretta-1.shtml |sernav=Iran, le ultime notizie in diretta {{!}} Attacco di Usa e Israele. Netanyahu: «Segnali che Khamenei sia morto». Teheran risponde: missili su Israele, Dubai e basi Usa nel Golfo. Poi l'sms: «Lasciate la capitale» |malper=Corriere della Sera |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=it-IT }}</ref> Herêmên niştecihî yên Dubayê yên nêzîkî marînaya Dubayê û Keştiya Palm a Dubayê rastî êrîşan hatine ku di encamê de otêla Fairmont The Palm şewitiye ku çar kes birîndar bûne û avahiyeke sivîlan li derdora Dohayê bûye armanca mûşekên Îranê.<ref name=":6">{{Jêder-malper |url=https://news.sky.com/story/iran-latest-israel-launches-preventative-attack-defence-minister-says-13509565 |sernav=Iran latest: Supreme leader 'safe and sound', spokesman tells Sky - but Netanyahu claims there 'signs' he is dead |malper=Sky News |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref name=":5"/><ref name=":4"/> Balafirên bêmirov ên Şahed-136 nêzîkî Burc Xelîfeyê armanc girtine ku ev yek bûye sedema fermana valakirinê û protokola awarte ya avahiyê hatiye çalak kirin. Îmaratên Yekbûyî yên Erebî (ÎMAR) ragihandiye ku wan "pêleke nû" yên bermahiyên mûşekên îranî desteser kiriye û "perçeyên ji desteserkirinan" li Ebû Dabî û Dubayê ketine.<ref name="null2026"/> Êrîşên li ser Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê bûne sedema çend birîndarên nediyar.<ref name=":6"/> Li Behrêynê di êvarê de hatiye ragihandin ku droneke îranî li bircêk li herêmeke niştecihbûnê xistiye. Fermandarê hêzên deryayî yên Îranê bi eşkereyî ragihandiye ku her keştiyek ku bixwaze ji Tengava Hurmizê derbas bibe, divê êdî destûra pêşwext ji Îranê werbigire. === 1ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Operation Epic Fury Update, President Donald J. Trump.webm|thumb|Axavtina serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump di derbarê kuştina Elî Xamineyî de]] Di 1ê adarê de Îsraîlê pêlek din a êrîşan li dijî Îranê pêk aniye ku wekê beşek ji kampanyaya xwe ya berdewam ku navenda paytextê hedef digirt. Piştî êrîşên Îsraêlê dezgehên medyayê yên îranî teqînên bihêz ragihandine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603016712 |sernav=Powerful explosions shake Tehran - state media |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Trump di parvekirinekê li ser Truth Social gotiye, "Îranê tenê got ku ew ê îro pir bi tundî lê bidin, ji her demê bêtir ji her demê bêtir. Lêbelê, çêtir e ku ew vê yekê nekin, ji ber ku heke ew bikin, em ê bi hêzek ku berê qet nehatiye dîtin li wan bidin!". CENTCOMê ragihandiye ku ferman ji wan re hatiye dayîn ku "amîra ewlehiyê ya rejîma Îranê hilweşînin".<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Ali Khamenei may be dead, but Donald Trump has unfinished business |url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2026/03/01/ali-khamenei-may-be-dead-but-donald-trump-has-unfinished-business |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Economist |issn=0013-0613 }}</ref> Hêza parastina Îsraîlê (IDF) gotiye ku wan balafireke şer a F-4 û F-5 bombebaran kir ku amadekariya firînê dikirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888372 |sernav=Israeli airstrike hits Iranian jets on runway {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Sîstema HQ-9B ya li dora Tehranê jî hatiye bêbandor kirin. Elî Larîcanî ku berpirsê payebilind ê ewlehiyê yê Îranê ye konseyeke rêberiyê ya demkî ragihandiye û Amerîka û Îsraîl bi hewldana hilweşandina Îranê tawanbar kiriye. Di heman demê de wî pêkhateyên li Îranê wekê "komên cudaxwaz" binav kiriye û di gefên xwe de gotiye "ger ew tevbigerin dê encamên rastîn bibînin". Serokê parlementoya Îranê, Mihemed Baqir Qalibaf, ji bo Trump û Netanyahu gotiye ku wan xeta sor derbas kiriye û "ew ê berdêla wê bidin". Avahiya dadgeha şoreşê ya Tehranê hatiye bombebarankirin û di encama bombebaranê de avahî hilweşiyaye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143#202603016124 |sernav=Live - 'I got him before he got me,' Trump says on killing Khamenei |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Hejmara qurbaniyên êrîşa hewayî ya dibistana Mînabê gihîştiye 148 kesan.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/live/cgjzn5npl7yt |sernav=آنچه گذشت؛ ادامه حملات آمریکا و اسرائیل، صدا و سیما هدف قرار گرفت |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=fa }}</ref> Li nêzîkî Yarîgeha Azadî, [[Qada Azadî]] û [[Birca Mîladê]] teqîn hatine ragihandin.<ref name=":3"/> Komeleya Heyva Sor a Îranê ragihandiye ku li nêzîkî nexweşxaneyên Tehranê û her wiha li nêzî avahiya aştiyê teqîn çêbûne.<ref name=":3"/> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan "serfermandariya giştî ya hêzên ewlehiya navxweyî", digel Baregeha Serellah, hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603018596 |sernav=Israel says it destroyed Iran internal security headquarters in Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li gorî medyaya Îranê, êrîşên Amerîka û Îsraêlê bandor li ser baregehên radyo û televîzyona dewletê jî kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603013820 |sernav=Strikes on Tehran target parts of national radio and TV HQ - state media |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Hatiye diyar kirin ku di êrîşên Amerîka û Îsraêlê de berpirsên Îranê Mihemed Baserî, berpirsekî wezareta îstîxbaratê û Gholamreza Rezaeyan, serokê beşa îstîxbaratê ya polîsên [[FARAJA]] jiyana ji dest dane.<ref name=":3"/> Trump ji [[NBC Newsê]] re diyar kiriye ku "hejmareke mezin ji serkirdeyan" li Îranê jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/trump-responds-reports-ayatollah-death-rcna261149 |sernav=Trump says 'a large amount' of Iran's leadership is gone |malper=NBC News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Di sibeha 1ê adarê de, raporan piştrast kiriye ku Îranê bi mûşek û dronan êrîşê Îsraêl, Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî, Qeter, Kuweyt, Behrêyn, Urdin û Erebistana Siûdî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aicoin.com/en/news-flash/2775332 |sernav=Iran launches missiles at Israel, Israeli military launches defense system |malper=AiCoin |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref name=":7">{{Jêder-malper |url=https://english.news.cn/20260301/fb1f012710ca405784b8adb5bae95190/c.html? |sernav=Daily World Briefing, March 1 |malper=english.news.cn |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref name=":8">{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-israel-us-03-01-2026-693bc30bbbc98660d81f4a13f65ca10f |sernav=US and Israel pound Iran as Trump signals willingness to talk to new leaders after Khamenei's death |malper=AP News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li gorî raporên dawî, Îranê bi mûşekan êrîşî baregeha Flota Pêncemîn a (baregeha leşkerên Amerîkayê) li Behrêynê kiriye.<ref name=":7"/><ref name=":8"/> Hatiye diyar kirin ku du ji mûşekên ku li bajarê Dubaiyê ketiye û dûyên tarî ji Bendera Jebel Ali ya Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî bilind bûne. Piştî êrîşa firokeyên bêpîlot ên milîsên îraqî li hemberê Herêma Kurdistanê nêzîkî li Balafirgeha Hewlêrê teqînek çêbûye.<ref name=":3"/> Wezîrê parastinî ya Keyaniya Yekbûyî John Healey diyar kiriye ku Îranê du mûşek avêtine baregehên brîtanî yên li Qibrisê lê wî bawer nekiriye ku ew di bin êrîşê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/international/article-888356 |sernav=Iran launched missiles at Cyprus, threatening UK troops {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Lêbelê wezîrê parastin a Qibrisê Vasilis Palmas paşê înkar kiriye ku mûşek ber bi Qibrisê ve hatine avêtin û serokwezîr Keir Starmer jî ev yek piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/iran-missiles-cyprus-defence-secretary-b2929655.html |sernav=Iran missiles fired towards UK military bases in Cyprus, defence minister says |malper=The Independent |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Di dema operasyonên dronan de li Tengava Hurmuzê, li gorî agahiyan, bendera Duqmê ji aliyê du dronan ve hatiye lêdan ku di encamê de karkerekî biyanî birîndar bûye û Navenda Ewlekariya Deryayî ya Omanê piştrast kiriye ku tankereke petrolê ya bi navê Skylight ku bi ala Palauyê ye, bi 5 mîlên deryayî (9.3 km) li bakurê bendera Xesabê hatiye hedefgirtin ku di encamê de çar kes ji tîma hind-îranî ya li ser keştiyê birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.64628/ab.s6jad7hag |sernav=Strait of Hormuz: if the Iran conflict shuts world’s most important oil chokepoint, global economic chaos could follow |malper=doi.org |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |paşnav=Schiffling |pêşnav=Sarah }}</ref> Keştiyeke din, tankera MKD VYOM a bi ala Giravên Marshallê piştî ku debasê peravên Omanê dibe rastî êrîşan hatiye û endamekî tîmê hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies |tarîx=2026-03-01 |sernav=Three tankers damaged in Gulf and one seafarer killed as US-Iran conflict escalates |url=https://www.timesofisrael.com/three-tankers-damaged-in-gulf-and-one-seafarer-killed-as-us-iran-conflict-escalates/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ji ber girtina Tengava Hormuzê, 150 keştîyên barhilgir ku di nav de gelek tankerên petrolê jî hene li pişt tengavê asê mane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tagesschau.de/newsticker/liveblog-israel-usa-angriffe-iran-102.html |sernav=Nahost-Liveblog: ++ Militäreinsatz könnte laut Trump vier Wochen dauern ++ |malper=tagesschau.de |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=de |paşnav=tagesschau.de }}</ref> Di heman rojê de mîna roja berê, Riyad jî rastî êrîşên rasterast hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/world/iran/live-blog/iran-attack-strikes-us-israel-trump-khamenei-dead-live-updates-rcna261172 |sernav=Hezbollah and Israel exchange strikes in wake of Khamenei's killing |malper=NBC News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Mûşekeke Îranê dikare ji berevaniya Îsraîlê derbas bibe û li kenîşteyekê li Beyt Şemeşê ketiye 9 kesan jiyana xwe jidest dane 11 kes winda bûne û 51 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/live/us-israel-strikes-iran-khamenei-03-01-2026 |sernav=Israel strikes Lebanon’s capital, responding to missiles from Hezbollah |malper=AP News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Brown |pêşnav=Bridget |paşnav2=Belanger |pêşnav2=Lorian |paşnav3=Benassi |pêşnav3=Ricardo |paşnav4=Hranjski |pêşnav4=Hrvoje }}</ref> Balafireke bêmirov a Îranê li Otêla Crowne Plaza li Manama ya [[Behreyn|Behrêynê]] ketiye ku bûye sedema şewatê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatvnews.com/news/world/iranian-drone-hits-crowne-plaza-hotel-in-bahrain-2026-03-01-1032140 |sernav=Iranian drone hits Crowne Plaza hotel in Bahrain's Manama |malper=India TV News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Crowne Plaza in Bahrain confirms "incident" affected the hotel |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Cheney |pêşnav= }}</ref> Li Ebû Dabiyê li nêzîkî kompleksa Etihad Towers, li nêzîkî balyozxaneya Îsraîlê, bermahiyên droneke hatiye dîtin û dema ku drone dikeve, bermahiyên dronê de zirar daye bircan û jinek û zarok a wê bi sivikî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Cooper |pêşnav3=Helene |paşnav4=Kanno-Youngs |pêşnav4=Zolan |paşnav5=Pager |pêşnav5=Tyler |paşnav6=Zhuang |pêşnav6=Yan |tarîx=2026-03-01 |sernav=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/01/world/iran-attack-khamenei-trump |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di 1ê adarê de ji ber êrîşeke Îranê li [[Kuweyt]]ê kesek hatiye kuştin û 32 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603016189 |sernav=One killed, 32 injured in Iranian attacks on Kuwait, health ministry says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îranê îdia kir ku wan bi çar mûşekan li USS Abraham Lincoln xistiye lê piştre rayedarekî amerîkî vê îdiayê red kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-01 |sernav=Iran’s Guards say they ‘struck’ US aircraft carrier USS Abraham Lincoln |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irans-guards-say-they-struck-us-aircraft-carrier-uss-abraham-lincoln/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî agahiyan, baregeha deryayî ya fransî Camp de la Paix a li Ebû Dabiyê jî ji aliyê mûşek an jî droneke Îranê ve hatiye xistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theyeshivaworld.com/news/liveblogs/live-blog/2518641/smoke-rises-over-french-naval-base-in-abu-dhabi-after-iranian-strike.html |sernav=Smoke Rises Over French Naval Base in Abu Dhabi After Iranian Strike |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-US }}</ref> Du dronên îranî depoyek li Baregeha Deryayî ya El Selam li Ebû Dabî kirine armanc, di encamê de agir bi du konteynerên ku kelûpelên giştî tê de dihatin hilanîn ketiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-GB }}</ref> Li dora saet 15:30 GMT, Erebistana Siûdî îdîa kiriye ku wan kariye rê li çend mûşekên ku hewl didan Baregeha Hewayî ya Prens Sultan û Balafirgeha Navneteweyî ya Qiral Xalid bikin hedef, bigirin. Karbidestên leşkerî yên Keyaniya Yekbûyî gotine ku Typhoonek RAF droneke îranî ku ber bi qada hewayî ya Qeterê ve diçû xistine xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603015680 |sernav=UK says British fighter jet shot down Iranian drone heading toward Qatar |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Mûşek û dronên îranî her wiha li baregeheke leşkerî ya amerîkî ya nêzîkî Hewlêrê ketiye xwarê û kampeke meydanî ya Bundeswehr li rojhilatê Urdunê xistiye, ku di encamê de leşkerekî amerîkî birîndar bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://tass.com/world/2094115 |sernav=Iran targets German bases in Jordan, Iraq — magazine |malper=TASS |roja-gihiştinê=2026-03-02 }}</ref> Ber bi dawiya rojê ve êrîşeke mûşekeke balîstîk li devereke rojavayê Qudsê ketiye û ziyanên milkî li ser rêya derdorê, zirar daye wesayîteke sivîl û şeş kes birîndar bûne. Perçeyên mûşekeke îranî li Eyn Tarma, Sûriyeyê ketiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hjnews.com/world/syria-iran/image_0c0cf6ef-aaca-5464-887f-50bf088af3ef.html |sernav=Syria Iran |malper=The Herald Journal |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=AP |pêşnav=Ghaith Alsayed- }}</ref> === 2ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Epic Fury Strike compilation (997855).webm|thumb|Montajek ji êrîşên Fermandariya Navendî ya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê di dema Operasyona Epic Fury de li Îranê]] Di 2ê adarê de êrîş li ser xalên komara îslamî ya Îranê ku xalên li [[Tehran]] û [[Sine]] bûne armanca êrîşan û her wiha li deverên leşkerî û stratejîk ên wekê navendên fermandariyê û navendên mûşekan jî rastî êrîşan hatine. Piştre di heman rojê de Îranê diyar kiriye ku navenda nukleerî ya Natanzê ji aliyê êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê ve hatiye armancgirtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/articles/cy4wxk7e71xo |sernav=حملات گسترده هوایی به پایتخت ایران؛ آسیب‌ به بیمارستان‌های گاندی و خاتم‌الانبیاء در تهران |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=fa }}</ref> Di sibehan di heman rojê de nexweşxaneya Xetam-el-Enbîa û Gandî ya li Tehranê rastî êrîşan hatine ku ji aliyê Îranê ve hatiye ragihandin û ji aliyê BBC Verify ve hatiye piştrast kirin. Ev nexweşxaneya ji berê ve bi hikûmetê ve girêdayî bûn. Di bersiva êrîşên Hizbullahê de, artêşa Îsraêlê bi rêze bombebaranên stratejîk li ser Beyrût û Geliyê Beqayê berdewam kiriye.<ref name="Kleinbaum2026">{{Jêder-malper |url=https://www.jfeed.com/news/hezbollah-israel-war-declaration |sernav=BREAKING: Hezbollah Officially Declared War on Israel |malper=JFeed |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Kleinbaum |pêşnav=Yair }}</ref> Di heman demê de heman êrîş li başûrê Libnanê jî çêbûne. Piştî demek kurt, hêzên hewayî yên Îsraêlê dest bi êrîşên li Tehranê jî kirine. Hêza hewayî ya DYAyê li baregehên hewayî yên li seranserê Îranê, balafirên leşkerî û avêjerên droneyan ku di nav de gelek F-14 Tomcat hebûn xistiye. Artêşa Îsraêlê (IDF) îdîa kir ku wan di êrîşan de serokê baregeha îstîxbaratê ya Hizbullahê Huseyîn Makled kuştiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-02 |sernav=IDF says it killed Hezbollah intelligence chief in overnight strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-killed-hezbollah-intelligence-chief-in-overnight-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di çarçoveya xweparastina li dijî Hizbullahê de, hêzên çekdar ên Îsraêlê êrîşî sê bajarokên li başûrê Libnanê kirine ku di nav wan de bajarokên Haris, Nebetiye el-Fewqa û Meyfadûn hebûn û piştre fermana valakirinê li pêncî bajarokên cîran daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.repubblica.it/esteri/2026/03/02/diretta/iran_guerra_usa_israele_news_oggi-425194152/ |sernav=Iran, le news dalla guerra. Trump: “Li stiamo massacrando”. E non esclude invio soldati |malper=la Repubblica |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=it }}</ref> Ajansa medyayî ya Siûdî El Hadath ragihandiye ku rêberê siyasî yê Hizbullahê û endamê parlamentoya Libnanê Mihemed Raad di êrîşeke hewayî de hatiye kuştin.<ref name="Boxerman2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Cooper |pêşnav3=Helene |paşnav4=Kanno-Youngs |pêşnav4=Zolan |paşnav5=Pager |pêşnav5=Tyler |paşnav6=Zhuang |pêşnav6=Yan |tarîx=2026-03-01 |sernav=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/02/world/iran-us-israel-attack-trump |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Îsraêlê hişyarî daye libnanî yên ku ji malên xwe reviyane ku venegerin û gelek kesan gotine ku ew nizanin piştî ku roj diçe ava ew ê çawa bigihîjin xwarin an avê. ==== Êrîşên Hizbullah û Îranê ==== Li dora nîvê şeva bi dema herêmî, baregeha hêza hewayî ya qraliyetê li [[Akrotîrî]], [[Qibris]]ê, rastî êrîşeke gumanbar a bêmirov hatiye û li seranserê Akrotîrî û Dhekelî yê sîrenên êrîşa hewayî lê daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-GB }}</ref> Her çiqas yek ji wan karîbû li balafirgehê bikeve û zirarên piçûk çêbike, li gorî agahiyan êrîşên pênc dronan hatine têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/security-threat-declared-at-uk-cyprus-bases |sernav=UK Cyprus base hit by drone |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://english.news.cn/europe/20260302/f1219f92cf764cfda2bcbac966935263/c.html |sernav=Urgent: Explosions heard at Britain's air force base in Cyprus: British media |malper=english.news.cn |roja-gihiştinê=2026-03-02 }}</ref> Sîstema hişyariya otomatîk a leşkerî ya brîtanî diyar kiriye ku "gefeke ewlehiyê ya berdewam" heye û wezareta parastinê îdia kiriye ku "baregehê bersiv daye" êrîşê.<ref name="Fulton2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fulton |pêşnav=Adam |paşnav2=Dunbar |pêşnav2=Marina |paşnav3=Richards |pêşnav3=Serena |paşnav4=Lowe |pêşnav4=Yohannes |paşnav5=Vernon |pêşnav5=Hayden |paşnav6=Ratcliffe |pêşnav6=Rebecca |tarîx=2026-03-02 |sernav=Trump warns there could be more casualties after service members killed – as it happened |url=https://www.theguardian.com/us-news/live/2026/mar/01/us-israel-war-on-iran-ayatollah-ali-khamenei-i-dead-latest-reports |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref name="Fulton2026"/> Ev yek paşê ji aliyê rayedarên qibrisî ve hatiye piştrast kirin.<ref name="Fulton2026"/> Li gorî agahiyan çend demjimêr piştî ku Keyaniya Yekbûyî destûr daye Dewletên Yekbûyî ku bingehên wan ên leşkerî ji bo operasyonên li dijî Îranê bikar bîne, pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Campbell |pêşnav=Lucy |paşnav2=Ambrose |pêşnav2=Tom |paşnav3=Lowe |pêşnav3=Yohannes |paşnav4=Fulton |pêşnav4=Adam |paşnav5=Ambrose |pêşnav5=Lucy Campbell (now); Tom |paşnav6=Fulton (earlier) |pêşnav6=Adam |tarîx=2026-03-02 |sernav=Middle East crisis live: Israel launches new attacks on Tehran and Beirut as Trump lays out objectives |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Îranê her wiha îdîa kiriye ku droneke MQ-9 reaper a amerîkî xistiye xwarê. Çavkaniyên Îsraêlê ragihandine ku di saetên serê sibê yên 2ê adarê de ji nav Libnanê ber bi axa wê ve roket hatine avêtin û li ser Heyfa û Celîleya Jorîn dengê sîrenan hatiye lêxistin.<ref name="Fulton2026"/><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |pêşnav= |tarîx=2026-03-01 |sernav=Rockets launched from Lebanon for first time in months, setting off sirens across northern Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rockets-launched-from-lebanon-for-first-time-in-months-setting-off-sirens-across-northern-israel/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraêlê gotiye ku wan mûşekek têk biriye, di heman demê de mûşekên din jî li deverên vekirî xistine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Glikman |pêşnav=Eitan |paşnav2=Kraus |pêşnav2=Yair |tarîx=2026-03-01 |sernav=IDF: Rocket intercepted from Lebanon, several landed in open areas; drone intrusion alerts |url=https://www.ynetnews.com/article/08vx55nmo |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Îstîxbarata îsraêlî bawer dike ku êrîş encama fermanek ji Tehranê bû û berdevkê artêşa Îsraêlê daxuyaniyek awarte daye û diyar kiriye ku êrîş divê wekê "ragehandina fermî ya şer ji aliyê Hizbullahê ve" were hesibandin û soz daye ku gefê "bêbandor bike".<ref name="Kleinbaum2026"/> Hizbullah berpirsiyariya xwe di êrîşê de piştrast kiriye û diyar kiriye ku wan di bersiva kuştina Xamineyî de êrîşî baregeheke Îsraîlê li Heyfayê kiriye. Li gorî raporên medyaya civakî, du dronan li nêzîkî Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê baregeha serketinê ya Amerîkayê kirin armanc û yek ji wan li baregehê ketiye. Di heman demê de çend teqînan li Hewlêr, li Başûrê Kurdistanê pêk hatine. Komeke alîgirê Îranê ya bi navê "parêzvanên lîwaya xwînê" diyar kirine ku ew li pişt van her du êrîşan in û îdia kirine ku ew ji bo tolhildana kuştina Xamineyî van êrîşan pêk anîne.<ref name="Boxerman2026"/> Êrîşeke Îranê li ser bendera Mîna Selman a Behrêynê bûye sedema şewatê. Perçeyên mûşekek ku hatibû têk birin li ser "keştiyeke biyanî" ku li herêma pîşesaziyê ya Selman dikeve, bûye sedema mirina karkerekî û birîndarbûna giran ên du kesên din. Li Ras Tanura ya Aramco ya li Erebistana Siûdî, tesîseke rafineriyê zirar dîtiye û bûye sedema şewateke kontrolkirî. Di destpêkê de dihat bawerkirin ku ji ber êrîşeke bi dronan çêbûye lê rayedarên Siûdî diyar kirin ku şewat ji ber bermahiyên mûşekeke Îranî ya têk birî derketiye. Wezareta berevaniyê ya Kuweytê diyar kiriye ku "çend" balafirên amerîkî li Kuweytê ketine xwarê. Piştre hatiye diyar kirin ku balafirên şer ên Amerîkayê ji aliyê hêzên Amerika an Kuweytê bi şaşî hatine lêxistin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-02 |sernav=Small fire under control at Saudi Aramco refinery after apparent drone strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/small-fire-under-control-at-saudi-aramco-refinery-after-apparent-drone-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> CNNê teqînên li bajarên mezin ên herêma Kendavê ragihandiye. Li Dubaî, Ebû Dabî û Dohayê teqîn çêbûne. Li gorî Ajansa Nûçeyan a Kuweytê ya dewletê, rafineriyeke petrolê bi şarapnelê hatiye armancgirtin. Li Erebistana Siûdî droneyan rafineriya Ras Tanura armanc girtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk |sernav=Live updates: Trump warns Iran about larger strikes as war spirals in Middle East |malper=CNN |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Lee |pêşnav= }}</ref> Li Behrêynê wezareta karên hundir diyar kiriye ku li seranserê welêt siren hatine lêxistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603026672 |sernav=UAE intercepts 9 Iranian ballistic missiles, 6 cruise missiles, ministry says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li Qibrisê Balafirgeha Navneteweyî ya Pafosê li ser tespîtkirina tiştekî nenas ê biyanî yê ku li ezman hatiye valakirin û di heman demê de li ser tespîtkirina gefek pêşdîtî ya li hemberî baregeha Akrotiriyê careke din sîren lê daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/paphos-airport-evacuated-reports |sernav=Paphos airport returns to operation after evacuation |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://knews.kathimerini.com.cy/en/news/sirens-sound-again-at-akrotiri-base-as-tensions-remain-high |sernav=Sirens sound again at Akrotiri base as tensions remain high |malper=knews.com.cy |roja-gihiştinê=2026-03-02 |paşnav=Solutions |pêşnav=BDigital Web }}</ref> Paşê hikûmeta Qibrisê piştrast kiriye ku ew tişt du dron bûn ku bêyî ku zirarê bidin hatine têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://news.sky.com/story/raf-base-in-cyprus-hit-by-drone-strike-ministry-of-defence-says-13514072 |sernav=RAF base hit, with more drones intercepted |malper=Sky News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Piştî bûyerê Yewnanistanê ragihandiye ku ew ê firkate û balafirên F-16 bi cih bikin ku Qibrisê ji her êrîşeke din ên Îranê biparêzin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://in-cyprus.philenews.com/local/we-will-strike-cyprus-hard-iranian-general-says-over-american-presence-on-island/ |sernav=We will strike Cyprus hard, Revolutionary Guards general says over American presence on island |malper=in-cyprus.philenews.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://caliber.az/en/post/iranian-general-warns-of-intense-attacks-on-cyprus-over-us-presence |sernav=Iranian General warns of "intense" attacks on Cyprus over US presence - VIDEO |malper=caliber.az |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Piştre di heman rojê de Îranê êrîşên li dijî binesaziya enerjiyê li Qeterê pêk aniye. Balafirên bêmirov ên Îranê li baregehên gaza xwezayî ya şilekirî (LNG) yên Qeterê xistiye ku bûye sedema rawestandina hilberînê. Her wiha, mûşek û dron ber bi deverên li Qatarê ve hatine şandin ku di nav de Baregeha Hewayî ya El Udeyd û tesîsên pîşesaziyê hebûn, hêzên Qatarê îdîa kiriye ku wan gelek ji van êrîşan têk birine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=England |pêşnav=Andrew |paşnav2=Moore |pêşnav2=Malcolm |paşnav3=Sandlund |pêşnav3=William |paşnav4=Millard |pêşnav4=Rachel |tarîx=2026-03-02 |sernav=Gas prices soar as Iranian attacks force shutdown of Qatari production |url=https://www.ft.com/content/dac7a77d-e0f4-4f52-a3d4-55b145e67347 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=Financial Times }}</ref> === 3ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Attack around Enghelab Square 9.jpg|thumb|Di 3ê adarê de Qada Enqelab a Tehranê]] Di saetên serê sibeha 3ê adarê de Îsraîlê li Libnan û Îranê bombebaran û êrîşên xwe berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/lebanon-israel-hezbollah-6c73ef0f5836632a2d2b34145900c28b |sernav=Lebanon’s leaders turn on Hezbollah as airstrikes hit Beirut and thousands seek shelter |malper=AP News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Tawil |pêşnav=Fadi |paşnav2=español |pêşnav2=BASSEM MROUE Leer en }}</ref> Îsraêlê gotiye ku wan yek ji fermandarên artêşa Îranê kuştiye û piştî êrîşa mûşekên li hemberî Îsraêlê, diwanzdeh endamên Hizbullahê girtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-03-26 |sernav=Live updates: Israel hits Beirut and Tehran as Trump warns Iran of escalated strikes |malper=CNN |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en |paşnav=Yosef |pêşnav= }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan baregeha konseya bilind a ewlekariya neteweyî, digel binesaziya fermandarî û kontrolê û ofîsa serokkomarî ya Îranê hilweşandiye û destnîşan kiriye ku wan "navenda herî navendî û girîng a rejîma Îranê" armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603031120 |sernav=Israel strikes Iran leadership compound in central Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Wezîrê berevaniya Îsraêlê ji bo desteserkirina pozîsyonên stratejîk ên Libnanê destûr daye ku artêş destwerdana bejayî ya Libnanê bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lbc.co.uk/article/israel-launches-ground-invasion-of-lebanon-and-trump-issues-new-warning-5HjdTm8_2/ |sernav=Israel launches ground invasion of Lebanon and Trump warns 'hardest hits were yet to come' |malper=LBC |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en |paşnav=McShane |pêşnav=Asher }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260303-israel-orders-troops-to-seize-new-positions-in-lebanon |sernav=Israel orders troops to seize new positions in Lebanon |malper=France 24 |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Li gorî çavkaniyên amerîkî, wan bi giranî zirar dane şiyanên deryayî yên Îranê, bi taybetî li Kendava Omanê ku tê gotin çend keştîyên şer ên Îranê hatine rûxandin û li baregehên girîng ên Îranê hatine xistine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.navalnews.com/naval-news/2026/03/us-strikes-destroy-irans-main-naval-assets/ |sernav=US Strikes Destroy Iran's Main Naval Assets |malper=Naval News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en-US |paşnav=Ozberk |pêşnav=Tayfun }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.twz.com/news-features/irans-key-naval-base-on-strait-of-hormuz-set-ablaze-from-strikes |sernav=Iran's Key Naval Base On Strait Of Hormuz Set Ablaze From Strikes |malper=The War Zone |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en-US |paşnav=Rogoway |pêşnav=Joseph Trevithick, Tyler }}</ref> Qesra Golestanê ku di lîsteya mîrata cîhanî ya UNESCOyê de ye, ji ber bermahiyên êrîşa ezmanî ya Îsraêl û Amerîkayê ziyan dîtiye ku bûye sedema zirarê ku di nav de Hola Golestanê û Textê Mermerî hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/culture/2026/03/03/unesco-expresses-concern-over-the-protection-of-cultural-heritage-sites-in-middle-east |sernav=UNESCO shares concerns over protection of cultural heritage sites |malper=euronews |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Wezareta mîrata çandî, geştiyariyê û karên destan a Îranê bi fermî ji UNESCOyê xwestiye ku rewşê binirxîne û UNESCOyê daxuyaniyek weşand û destnîşan kiriye ku zirardayîna milkên dîrokî li dijî qanûnên navneteweyî ye.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=How Iran Conflict Damaged Golestan Palace, Once Home Of Peacock Throne Looted From Delhi |url=https://www.ndtv.com/lifestyle/how-iran-conflict-damaged-golestan-palace-once-home-of-peacock-throne-looted-from-delhi-11162756/amp/1 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=www.ndtv.com |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan Dawûd Elîzade, fermandarê şaxê Libnanê ya hêza Qudsê, li Tehranê kuştiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-03 |sernav=Top IRGC commander, responsible for Lebanon, killed in Tehran strike — IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/top-irgc-commander-responsible-for-lebanon-killed-in-tehran-strike-idf/ |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên hewayî yên Amerîka-Îsraêlê avahiya konseya tesbîtkirina berjewendiyê li Tehranê hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603037480 |sernav=Video shows ruins of Iran's Expediency Council building after strikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Li gorî rayedarên îsraîlî dibe ku êrîş dijwartir bibin û şerekî bejayî ya kûrtir jî di nav xwe de bigirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tankersley |pêşnav=Jim |paşnav2=McCreesh |pêşnav2=Shawn |paşnav3=Troianovski |pêşnav3=Anton |paşnav4=Rennison |pêşnav4=Joe |tarîx=2026-03-03 |sernav=Israel Begins ‘Broad Wave of Strikes’ on Iran’s Infrastructure |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/04/world/iran-war-israel-lebanon-trump |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Tehranê baregeheke pêşxistina çekên nukleerî ya veşartî ku wekê Min Zadaî bi nav kiriye, hilweşiyaye û ji destpêka şer ve 300 avêjerên mûşek ên îranî ji holê rakiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-888715 |sernav=IDF destroys secret nuclear site, thousands of missile pads {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Serokê Amerîkayê Donald Trump gotiye ku Amerîkayê "dabînkirinek bêdawî" ya çekên giran di destê xwe de digire lê ew ji dewletên din bêtir dabînkirinan dixwaze. Trump her wiha gotiye ku ew ji serkeftinek "MEZIN" a Amerîkayê bi bawer e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603033568 |sernav=US munitions stockpiles at record levels in key categories, Trump says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Rêveberê giştî yê Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus ragihandiye ku sê pisporên tenduristiyê dema ku ji bo alîkariya kesên bi bandordar li başûrê Libnanê dixebitin mirine û şeş jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Hizbullahê û Îranê ==== Saet di 1:40ê sibê de, bi dema herêmî (22:00 GMT) rêze teqînên bihêz li Dohayê hatine tomarkirin û piştî çend demjimêran jî heman êrîş berdewam kiriye. Dengê teqînan li Qibrisê, li Larnaca, taxa Mackenzie û li nêzîkê Balafirgeha Navneteweyî ya Larnacayê û baregeha brîtanî ya li Dhekeliyê hatiye bihîstin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cedarnews.net/newstasks/breakingnews/explosions-reported-in-israel-and-cyprus/905942/ |sernav=Explosions reported in Israel and Cyprus {{!}} Cedar News |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.mirror.co.uk/news/world-news/cyprus-larnaca-iran-live-explosion-36806399 |sernav=Fresh security scare for UK military base in Cyprus |malper=The Mirror |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Blackshaw |pêşnav=Ethan |paşnav2=Nunes |pêşnav2=Eliana |paşnav3=Vickers-Price |pêşnav3=Rachel }}</ref> Di saet 3:30ê sibehê bi dema herêmî (23:30 GMT) li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî gelek mûşekên ku ji Îranê ber bi mîrgehê ve hatine tespît kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gulfnews.com/uae/uae-air-defences-intercept-iranian-ballistic-missiles-1.500461428 |sernav=UAE air defences intercept Iranian ballistic missiles |malper=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Amir |pêşnav=Khitam Al }}</ref> Li Riyadê jî teqîn pêk hatiye û dû yê di encama van teqînan hatin dîtin û agir li balyozxaneya herêmî ya amerîkî dest pê kiriye ku ji aliyê du dronên îranî ve hatibû armanc girtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fulton |pêşnav=Adam |paşnav2=Campbell |pêşnav2=Lucy |paşnav3=Lawther |pêşnav3=Fran |paşnav4=Ambrose |pêşnav4=Tom |paşnav5=Lowe |pêşnav5=Yohannes |tarîx=2026-03-03 |sernav=Fire at US embassy in Riyadh after drone strike – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |roja-gihiştinê=2026-03-03 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref name="Stout2026">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk |sernav=Live updates: US Gulf allies fend off attacks as Trump warns Iran of ‘big wave’ of strikes |malper=CNN |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Stout |pêşnav= }}</ref> Polîsê Îsraîlê ragihandiye ku di encama ketina parçeyên mûşekên Îranê li Tel Avîvê kesek birîndar bûye. Her wiha di demjimêrên serê sibê de, li seranserê Behreynê sîrenan dest bi çalakbûnê kirin û hikûmetê bang li welatiyan kiriye ku ji ber êrîşan di cihê ewle de bimînin.<ref name="Stout2026"/> Li gorî raporên ku li ser medyaya civakî hatine parvekirin li Hewlêr a Başûrê Kurdistanê teqîn çêbûne û berxwedana îslamî ya Iraqê berpirsiyariya êrîşê girt ser xwe û gotiye ku wan otêlek ku leşkerên amerîkî tê de ne armanc girtiye. Balyozxaneya Amerîkayê ya li Riyadê ji aliyê du dronan ve hatiye armanc girtin û bûye sedema şewat û zirarê lê ji ber ku avahî vala bû, qurbanî û birîndar çênebûye. Li [[Başûrê Kurdistanê]] qaymeqamê [[Koye (navçe)|Koyeyê]] ragihandiye ku danê sibehê 3ê adarê de artêşa Îranê bi sê dronan êrişî Kampa Azadiyê ya li Koyeyê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/030320262 |sernav=Bi dron û mûşekan êrişî Kampa Azadiyê ya li Koyeyê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en }}</ref> === 4ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Attack on residential homes in central Tehran 1.jpg|thumb|Piştê êrîşên Amerîka û Îsraêlê ku zirar dîtiye]] Wezîrê derve yê Amerîkayê Marco Rubio di 4ê adarê de ragihandiye ku dê êrîşên Amerîka û Îsraîlê yên li ser Îranê zêde bibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492 |sernav=As Iran retaliates, largest US military base in Middle East hit by ballistic missile, Qatar says |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Êrîşên Îsraêlê li hemberî baregeha Besîcê bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/c62gg44d53xt |sernav=US says 'firepower over Iran to surge dramatically' as Israel bombards Beirut and Tehran |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB }}</ref> Li gorî çavkaniyên îranî, Mucteba Xameneyî ji êrîşeke ezmanî sax filitiye. Qeterê deh kesan bi tohmeta ku wekê şaneyek muhafizên şoreşê ya Îranê li axa Qeterê kar dikirin, li ser binesaziya leşkerî daneyan kom dikirin û hinek ji wan ji bo karanîna dronan perwerdehî dîtibûn girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thepeninsulaqatar.com/article/04/03/2026/qatar-state-security-announces-the-arrest-of-two-cells-affiliated-with-the-iranian-revolutionary-guard |sernav=Qatar State Security announces the apprehension of two cells affiliated with the Iranian Revolutionary Guard |malper=thepeninsulaqatar.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Newspaper |pêşnav=The Peninsula }}</ref> Hêzên hewayî yên Îsraêlê ragihandiye ku balafireke şer a Yak-130 a Îranî ya çêkirî ya Rûsyayê li ser Tehranê ji aliyê balafireke F-35 ve hatiye xistin. Ev yekem car e ku F-35 balafireke şer a bi mirovî di şerê hewayî de dixe xwarê û yekem car ji sala 1985an vir ve hêza hewayî ya Îsraêlê balafireke şer dixe xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888768 |sernav=Israel F-35 downs Iranian fighter jet in first war dogfight {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Keştiyeke şer a Îranê ya bi navê IRIS Dena, bi qasî 40 mîlên deryayî (74 km) li başûrê Galle, Srî Lankayê, li [[Okyanûsa Hindî]] ji aliyê binavderiyeke hêza deryayî ya Dewletên Yekbûyî ve hatiye noqandin. Ev keştiya hatiye lêdan piştî beşdarbûna xwe di nirxandina flota navneteweyî ya 2026an û tetbîqata piralî ya MILAN li Vîsakhapatnam, Hindistanê, di dema vedigeriya xwe ya Îranê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-04 |sernav=Sri Lanka rescues 32 sailors from sunk Iranian warship, recovers ‘few bodies’ |url=https://www.thehindu.com/news/international/sri-lanka-rescues-sailors-from-sinking-iranian-ship/article70702468.ece |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Hindu |ziman=en-IN |issn=0971-751X }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2026/Mar/04/at-least-87-killed-as-iranian-warship-sinks-in-indian-ocean-after-us-submarine-strike |sernav=Over 100 feared dead after US submarine strike on Iranian frigate in Indian Ocean |malper=The New Indian Express |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Rana |pêşnav=Javaria }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/sri-lanka-navy-sends-ships-aircraft-after-distress-call-from-iranian-vessel-iris-dena-101772605277885.html |sernav=Sri Lanka sends jets over Iran naval ship's distress call, denies ‘submarine attack’ reports; several feared dead |malper=Hindustan Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Ew yekem keştî bû ku ji aliyê binavbehrekê ve di şerên çalak de hatiye noqandin ê ji dema General Belgrano ya ARA di dema Şerê Falklandê de û ji dema Şerê Cîhanê yê Duyem ve, yekem keştî ye ku ji aliyê binavbehreke amerîkî ve hatiye noqandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.twz.com/news-features/u-s-submarine-sinks-iranian-warship-in-the-indian-ocean |sernav=U.S. Navy Submarine Torpedoes Iranian Frigate In Indian Ocean |malper=The War Zone |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US |paşnav=Trevithick |pêşnav=Howard Altman, Joseph }}</ref> Piştê êrîşê keştiya Îranê di serê sibehê de sînyala rewşa awarte daye ku ev yek bû sedema operasyona lêgerîn û rizgarkirinê ya awarte ya ji aliyê hêza deryayî ya Srî Lankayê û hêza hewayî ya [[Srî Lanka]]yê. 32 kesên saxmayî ji aliyê hêzên deryayî yên Srî Lankayê ve bi serkevtî hatine rizgarkirin û ji bo nexweşxaneya neteweyî ya Galleyê hatin veguhastin, li wir ji ber westandinê û birînên têkildarî teqînê dermankirina wan a bijîşkî hatiye wergirtin. Di heman demê de hêzên deryayî yên Srî Lankayê li cihê bûyerê 87 cinazeyên deryavanên Îranî dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/iris-dena-news-live-updates-iran-navy-ship-explosion-submarine-attack-sri-lanka-coast-death-toll-us-war-march-4-news-101772625664489.html |sernav=Iris Dena news highlights: US says Iran's warship Iris Dena sunk in torpedo attack near Sri Lanka, at least 87 dead |malper=Hindustan Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://themorning.lk//articles/6eDXFEnyeabdwhQqvzFE |sernav=Around 180 sailors were onboard the distressed Iranian naval ship ‘IRIS Dena’ off Galle- FM |malper=Latest in the News Sphere {{!}} The Morning |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Rêjeya avêtina mûşekên balîstîk ji aliyê Îranê ve ji destpêka şer heta 4ê adarê kêm bûye û analîst balê dikişînin ser kêmbûna depoyên mûşek û avêjerên Îranê û her wiha stratejiya kêmkirina çekan bikar tîne ku ji bo şerekî dirêjtir berxwe bide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/bc7b386f-23e9-4b97-8613-9f7abe985be1 |sernav=Client Challenge |malper=www.ft.com |roja-gihiştinê=2026-03-06 }}</ref> Îranê li dijî Baregeha Hewayî ya El Udeid û tesîsa rafineriya petrolê ya Ras Tanura ya Aramco êrîş pêk anîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492&entryId=130737063 |sernav=Qatar says Al Udeid Air Base hit by ballistic missile |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber pêşbîniya êrîşên Îranê fermana derxistina karkerên ne-esasî yên li Qibrisê da û hişyariya seferê ji bo wî welatî daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/04/america-evacuates-non-essential-workers-from-cyprus/ |sernav=America Evacuates Non-Essential Workers from Cyprus Greek City Times |malper=Greek City Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB |paşnav=Papadopoulos |pêşnav=Kosta }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usatoday.com/story/travel/2026/03/04/cyprus-travel-safety-risks/88978882007/ |sernav=Reconsider visiting this European country, State Department says |malper=USA TODAY |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US |paşnav=Chen |pêşnav=Eve }}</ref> Hizbullah li başûrê Libnanê guleyên dijî-tank avêtine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-04 |sernav=IDF says 2 troops moderately injured today from anti-tank fire in southern Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-2-troops-moderately-injured-today-from-anti-tank-fire-in-southern-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Balafirgeha Navneteweyî ya Larnaca li Qibrisê di bersiva droneke Libnanî de ku ji aliyê balafirên F-16 ên yewnanî ve hatiye xistin, bi awayekê demkî hatiye girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/04/cyprus-larnaca-airspace-closure-suspicious-object/ |sernav=Cyprus Closes Larnaca Airspace After Suspicious Object Detected Greek City Times |malper=Greek City Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB |paşnav=Bureau |pêşnav=Athens }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://breakingthenews.net/Article/Cyprus%27-Larnaca-closes-airspace-due-to-suspicious-object/65798562 |sernav=Cyprus' Larnaca closes airspace due to suspicious object |malper=breakingthenews.net |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Raporan behsa girtina qada hewayî ya Qibrisê kirin lê ev yek paşê ji aliyê hikûmeta Qibrisê ve hatiye redkirin û hikûmeta Qibrisê di heman daxuyaniyê de hebûna tiştê nenas ji Libnanê jî piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/04/cypriot-airspace-closed-reports |sernav=Govt insists Cypriot airspace is open |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Mûşekek balîstîk ku ji axa Îranê hatibû avêtin, dema ku ketibû qada hewayî ya Tirkiye ji aliyê pergalên parastina hewayî yên entegre yên NATOyê ve hate astengkirin ku ev yek nîşana gurrbûneke girîng di pevçûna herêmî de ye. Ev yekem binpêkirina rasterast a axa endamekî NATOyê bû di dema dijminatiyên berdewam de pêk hatiye. Di bersiveke dîplomatîk de, Îranê bi vê êrişê fermî red kiriye ku bi zanebûn Tirkiye nekiriye hedef û bûyer wekê "anormalîyeke teknîkî" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-04 |sernav=Turkey says Iranian ballistic missile entered its airspace, shot down by NATO |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/turkey-says-iranian-ballistic-missile-entered-its-airspace-shot-down-by-nato/ |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 5ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Êrîşeke esmanî ya amerîkî û îsraîlî hola werzîşê ya girtî ya 12.000 kursiyan a kompleksa azadî ya Tehranê hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603051320 |sernav=Missile strike destroys 12,000-seat indoor arena at Tehran’s Azadi complex |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Du serokên xwendekarên Besîcê ku hatiye îdiakirin ku di tepeserkirina xwepêşandanan de beşdar bûne, di êrîşên esmanî yên Îsraîlê de hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202603053543#202603054727 |sernav=Live - Trump demands Iran’s ‘unconditional surrender’ as Khamenei bunker destroyed |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Li gorî daneyên ku ji aliyê [[Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê]] ve hatiye weşandin li Îranê 13 navendên tenduristiyê di dema pevçûnê de hatine bombebarankirin. ==== Êrîşên Îranê ==== Di 5ê adara 2026an de, çavkaniyek leşkerî ji [[Ajansa Nûçeyan a Farsê]] re gotiye ku Îranê ji 28ê sibatê ve zêdetirî 500 mûşekên balîstîk û deryayî û nêzîkî 2.000 dronan ber bi welatên kendavê ve şandine. Di raporê de hatiye îdîakirin ku hema hema ji sedî 40ê şandina dronan ber bi Îsraêlê ve hatine kirin û ji sedî 60ê ji dronan jî ber bi hedefên amerîkî yên li herêmê ve hatine şandin. Serokê [[Ûkrayna]]yê [[Volodîmîr Zelenskî]] diyar kiriye ku Ûkraynayê ji bo alîkariya bi dronên Şahed ên îranî daxwazek ji Amerîkayê wergirtiye. Serokê Dewletên Yekbûyî Donald Trump diyar kiriye ku ew ê alîkariya Ûkraynayê qebûl bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.ara.cat/international/trump-asks-zelensky-for-help-defending-against-iranian-drones_1_5669750.html |sernav=Trump asks Zelensky for help defending against Iranian drones |malper=Ara in English |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Ferrer |pêşnav=Antònia Crespí }}</ref> Di dema serdana wezîrê berevanî ya [[Keyaniya Yekbûyî]] John Healey de ti mûşek ber bi Qibrisê ve nehatin şandin lêbelê sîrenên li baregehên brîtanî du caran lê daye û di nav nifûsa herêmî de bûye sedema metirsiya berfireh û cihguhertinê. Her du caran jî baregehan piştrast kirine ku mûşek hatine avêtin lê ev mûşek negihîştin [[Qibris]]ê. Di heman demê de [[Îtalya]], [[Holenda]] û [[Spanya]]yê piştrast kirine ku ew ê keştîyên şer bişînin ku Qibrisê ji êrîşan biparêzin ku di nav de firqateya ''Cristóbal Colón'' jî hebû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Elgot |pêşnav=Jessica |tarîx=2026-03-05 |sernav=Sirens over RAF Akrotiri in Cyprus are stark reminder of its proximity to war |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/05/sirens-over-raf-akrotiri-in-cyprus-are-stark-reminder-of-its-proximity-to-war |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di heman demê de [[Keir Starmer]] piştrast kiriye ku baregehên brîtanî li Qibrisê bi taybetî ji bo xistina dronên îranî werin bikar anîn û diyar kiriye ku baregeh ji bo parastina qada hewayî ya Ûrdunê werin bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/05/spain-italy-and-netherlands-join-european-naval-deployment-to-cyprus |sernav=Spain, Italy and Netherlands join European naval deployment to Cyprus |malper=euronews |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.latimes.com/politics/story/2026-03-05/europe-commits-to-expanding-iran-campaign-as-israel-strikes-southern-lebanon |sernav=Trump vows to select Iran's new leader, but Tehran is digging in |malper=Los Angeles Times |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US }}</ref> Hatiye diyarkirin ger ji Îrlendayê were xwestin, ew ê amade be ku Qibrisê biparêze û tevlî hevpeymaniya parastinê ya ewropî bibe ku li dora giravê seferber bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.irishexaminer.com/news/arid-41804990.html |sernav=Ireland urged to assist Cyprus if it invokes EU mutual defence clause |malper=Irish Examiner |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=O’Keeffe |pêşnav=Cormac }}</ref> Parçeyên ji mûşekek ku hatiye li jor hatine têkbirin li Petah Tikva ketine û li herêmê şewat çêbûye. === 6ê adarê === [[Wêne:Airstrike on the residential town of Shahid Boroujerdi 20 Avash.webp|thumb|Di 6ê adara 2026an de dîmenek ji encamên êrîşên esmanî yên DYA-Îsraîlê li Tehran a Îranê]] Serokê [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] Donald Trump di 6ê adarê de gotiye ku "sînorên demê" ji bo dirêjahiya şer tune neye û Hegseth diyar kiriye ku şer "nû dest pê kiriye."<ref name="Dautrich2026">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-05-26 |sernav=Day 6 of Middle East conflict — countries intercepting Iranian strikes, US ramps up campaign |malper=CNN |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en |paşnav=Dautrich |pêşnav= }}</ref><ref name="Dautrich2026"/> Êrîşên ezmanî yên Amerîka û Îsraêlê li ser baregeheke îstîxbarata IRGC li [[Luristan (parêzgeh)|Loristanê]]<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202603053543#202603063094 |sernav=Live - Iran says it is not seeking ceasefire as Trump threatens ‘death, fire and fury’ |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-10 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> û sê leşkerên aştîparêzên ganayî yên ku di nav hêzên UNIFILê de bûn, li Başûrê Libnanê bûne hedefa mûşekekan û birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260306-us-warns-bombardment-surge-as-israel-strikes-iran-lebanon |sernav=War in the Middle East: Ghanaian peacekeepers in Lebanon wounded in missile attacks |malper=France 24 |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> Tankera îranî IRIS Bushehr ji aliyê hêzên deryayî yên [[Srî Lanka]]yê ve hatiye desteserkirin ku ev yekem car e ku ji [[Şerê Cîhanî yê Duyem|Şerê Cihanê ya Duyem]] vir ve keştiyeke şer li welatekî bêalî hatiye desteserkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.newsfirst.lk/2026/3/5/sri-lanka-takes-control-of-iranian-ship-iris-bushehr-and-208-crew |sernav=Sri Lanka Takes Control of Iranian Ship Iris Bushehr and 208 Crew |malper=english.newsfirst.lk |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Hatiye îdîakirin ku li Azerbaycanê hêzên ewlehiyê yên herêmî planeke êrîşî ya girêdayî Îranê asteng kirine. Kesên ku hatine girtin bi îdîaya bi plankirina teqandina boriya petrolê ya Bakû-Tiblîsî-Ceyhan, balyozxaneya Îsraêlê û kenîşteyên li Bakûyê hatin sûcdar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://ukranews.com/en/amp/news/1138555-azerbaijan-announces-prevention-of-terrorist-attacks-planned-by-iran-against-israeli-embassy-and |sernav=Azerbaijan announces prevention of terrorist attacks planned by Iran against Israeli Embassy and synagogue |malper=ukranews.com |roja-gihiştinê=2026-03-10 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/06/azerbaijan-says-it-stopped-iranian-terror-attacks-dismantled-terror-cells |sernav=Azerbaijan says it stopped Iranian terror attack plot |malper=euronews |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> === 7ê adarê === DYAyê sêyem keştiya balafiran a bi navê ''USS George H. W. Bush'' şandiye [[Rojhilata Navîn]].<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.freepressjournal.in/world/operation-epic-fury-is-us-deploying-3rd-carrier-uss-george-hw-bush-cvn77-to-the-middle-east-amid-iran-war-heres-all-we-know |sernav=Operation Epic Fury: Is US Deploying 3rd Carrier, USS George H.W. Bush (CVN‑77), To The Middle East Amid Iran War? Here's All We Know |malper=Free Press Journal |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://news.usni.org/2026/03/06/uss-gerald-r-ford-now-in-the-red-sea-uss-george-h-w-bush-wraps-pre-deployment-exercises |sernav=USS Gerald R. Ford Now in the Red Sea, USS George H.W. Bush Wraps Pre-Deployment Exercises |malper=USNI News |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |paşnav=Shelbourne |pêşnav=Mallory }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.apa.az/america/us-said-expected-to-deploy-3rd-aircraft-carrier-to-the-middle-east-495510 |sernav=US said expected to deploy 3rd aircraft carrier to the Middle East |malper=Apa.az |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Her çiqas hem DYA û hem jî Îsraêlê înkar kirine ku wan êrîşî dezgehên bêxwêkirinê kiriye, artêşa Îranê gotiye ku êrîş li ser dezgeheke bêxwêkirina avê ya li girava Qeşmê hatiye kirin ku bandor li dabînkirina ava 30 gundan kiriye û DYA sûcdar kiriye û gotiye ku wan bi êrîşkirina cihên ku Îranê wekê çavkaniya êrîşê li dijî Îranê diyar kiriye, ji bo tola êrîşan hedef girtine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-07 |sernav=IRGC says it attacked US base in Bahrain, claims it was used to strike desalination plant in Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-says-it-attacked-us-base-in-bahrain-claims-it-was-used-to-strike-desalination-plant-in-iran/ |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://time.com/7383099/iran-news-oil-strikes-tehran/ |sernav=Tehran Shrouded in Toxic Cloud After Israel Strikes Fuel Depots |malper=TIME |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Schneid |pêşnav=Rebecca |paşnav2=Jamalpour |pêşnav2=Fatemeh }}</ref> Keştiya firokehilgir a brîtanî ''HMS Prince of Wales'' ketiye rewşa amadebaşiyê ya pêşketî ku berjewendîyên [[Keyaniya Yekbûyî|Brîtanyayê]] li herêmê biparêze.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c39w2nj1rk8o |sernav=British aircraft carrier HMS Prince of Wales prepped to set sail |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-07 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-GB }}</ref> Serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan di 7ê adarê de ji rojnamevanan re gotiye ku Îran dê ji 7ê adarê û pê ve êrîşên li ser cîranên xwe rawestîne heya ku êrîş ji wir dest pê neke. Tevî vê daxuyaniyê, Balafirgeha Navneteweyî ya Dubayê piştê vê daxûyaniyê ji aliyê dronên îranî ve rastê êrîşan hatiye. Êrîşên esmanî yên Îranê bandorek mezin li ser kompleks û rafineriyên petrolên pargîdaniya Halliburton a amerîkî ya li Besrayê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://in-cyprus.philenews.com/international/drone-attack-basra-halliburton-kbr-fire-iraq-live/ |sernav=Drone attack on foreign oil compound in Iraq’s Basra sets Halliburton and KBR facilities ablaze |malper=in-cyprus.philenews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US }}</ref> Artêşa Îranê bi dronekê êrîşî tankera petrolê ya bi ala Maltayê Prima kiriye. NDTV ragihandiye ku piştî hefteyekê şer, dibe ku tenê nêzîkî hezar mûşekên balîstîk li Îranê bimînin. === 8ê adarê === Di 8ê adarê de kurê Xameneyî ya duyem Mocteba, wekê rêberê nû yê Îranê hatiye hatiye diyar kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Treisman |pêşnav=Rachel |tarîx=2026-03-09 |sernav=What to know about Mojtaba Khamenei, Iran's new supreme leader |url=https://www.npr.org/2026/03/09/nx-s1-5742375/mojtaba-khamenei-iran-supreme-leader |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Êrîşên esmanî yên Îsraîlê ji bo cara yekem li ser dezgehên petrolê yên Îranê daye ku di encamê de çar kes hatin kuştin û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li dijî van êrîşên li ser dezgehên petrolê nerazîbûna nîşan daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/03/08/us-dismayed-israel-iran-fuel-strikes |sernav=Scoop: U.S. dismayed by Israel's Iran fuel strikes, sources say |malper=Axios |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Caputo |pêşnav=Barak Ravid,Marc }}</ref> Êrîşên li ser depoyên sotemeniyê yên nêzîkî Tehranê bûye sedema rijandina petrolê û "çemê agir" ên li kolanên derdorê û bajar di nav ewrek dûyê reş ê gurr de maye û bûye sedema barana reş a asîdî ya jehrîn ku li derdorê deverê bariye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.timesnownews.com/world/middle-east/iran-war-oil-depot-strikes-videos-black-rain-us-israel-air-strikes-article-153787160 |sernav='River of Fire' in Tehran: Videos Show Israeli Strikes Hit Iran Fuel Depots, Trigger Black Rain |malper=Times Now |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Rayedarên Îranê ji welatiyan xwestine ku li malê bimînin, li derve bi rûpoşan bigerin, xwarin û sotemeniyê bi kêmanî bikar bînin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Parent |pêşnav=Deepa |tarîx=2026-03-08 |sernav=‘Dark, like our future’: Iranians describe scenes of catastrophe after Tehran’s oil depots bombed |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/08/dark-like-our-future-iranians-describe-scenes-of-catastrophe-after-tehrans-oil-depots-bombed |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Wezareta berevaniya Keyaniya Yekbûyî piştrast kiriye ku hêzên wan droneke îranî ku ber bi Iraqê ve diçû, asteng kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.the-independent.com/news/world/middle-east/kuwait-city-tower-fire-drones-iran-war-b2934196.html |sernav=Kuwait city tower erupts in flames as Iran launches new wave of strikes in the Gulf |malper=The Independent |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Her wiha, wezaretê niyeta xwe ya şandina helîkoptereke Merlîn ji bo herêmê diyar kiriye ku di demên pêşin de alîkariya tespîtkirina gefên hewayî bike. Li gorî Heyva Sor a Îranê ji destpêka şer ve bi tevahî 65 dibistan û 32 navendên bijîşkî (wek nexweşxane û dermanxane) bûne hedef û zêdetirî 10.000 deverên sivîlan ji ber êrîşan zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/8/iran-live-israel-bombs-tehran-oil-depots-attacks-on-gulf-states-continue |sernav=Iran war updates: New supreme leader named; 2 killed in Saudi Arabia strike |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Kelliher |pêşnav=Ted Regencia,Virginia Pietromarchi,Alma Milisic,Caolán Magee,Fiona }}</ref> === 9ê adarê === [[NATO]]yê rêgirtina li duyem ê mûşeka balîstîk a li ser qada hewayî ya [[Bakurê Kurdistanê]] piştrast kiriye ku mûşekê li ser esmanê Dîlok a Bakurê Kurdistanê, li nêzîkî [[Dîlok]]ê hatiye têk têk birin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-03-09 |sernav=NATO intercepts second Iranian ballistic missile fired towards Turkey |url=https://www.straitstimes.com/world/middle-east/turkey-says-second-iranian-ballistic-missile-shot-down-by-nato-defences-in-airspace |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Straits Times |ziman=en |issn=0585-3923 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/899194/slug |sernav=NATO Intercepts Iranian Ballistic Missile in Turkish Airspace, Türkiye's Defense Ministry Says |malper=NATO Intercepts Iranian Ballistic Missile in Turkish Airspace, Türkiye's Defense Ministry Says |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Donald Trump piştî axavtina bi serokê Rûsyayê Vladimir Putin re îdîa kiriye ku "şer pir temam e, hema bêje temam bûye" û gotiye "me di gelek waran de şer qezenc kiriye."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2026/03/09/trump-iran-war-end.html |sernav=Trump says Iran war will end 'very soon,' predicts lower oil prices |malper=CNBC |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Mangan |pêşnav=Dan }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Trew |pêşnav=Bel |tarîx=2026-03-13 |sernav=Iran-US war latest: US confirms troops killed in Iraq plane crash as explosion hits Tehran demonstration |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/iran-us-war-live-updates-trump-israel-oil-iraq-b2937707.html |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Independent |ziman=en }}</ref> Trump piştre di civîneke çapemeniyê ya ku di heman rojê hatiye lidarxistin de ji hinek şîroveyên xwe vegeriya û piştgirî da wezîrê berevaniyê Pete Hegseth dema ku gotibû ku şer tenê "destpêka avakirina welatekî nû" ye û ew ê "zû" biqede.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Cameron |pêşnav=Chris |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Boxerman |pêşnav3=Aaron |paşnav4=Troianovski |pêşnav4=Anton |paşnav5=Pérez-Peña |pêşnav5=Richard |tarîx=2026-03-09 |sernav=After Global Economy Shudders, Trump Zigzags on Whether War Is Nearing End |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/10/world/iran-war-trump-us-israel |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Lêbelê Trump her wiha gotiye ku Amerîka dê di roja sêşemê de êrîşa "roja herî dijwar" pêk bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dw.com/en/us-israel-war-with-iran-updates-oil-price-trump/live-76284477 |sernav=Iran war: Tuesday to be 'most intense day' of US strikes |malper=dw.com |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Nêzîkî 12 bombebaranên B1-B gihîştine baregehên li Ewropayê. 5 ji wan li baregeha Hêza Hewayî ya Qraliyetê ya Fairfordê li Keyaniya Yekbûyî daketin û tevlî sê bombebaranên B-52 bûne, di heman demê de jî 3 B1-B yên din jî ber bi Baregeha Hewayî ya Ramsteinê li Almanya ve hatine şandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.airandspaceforces.com/b-1s-b-52s-bombers-europe-iran-epic-fury/ |sernav=B-1s and B-52s Bombers Pour into Europe for Ops Against Iran |malper=Air & Space Forces Magazine |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |paşnav=South |pêşnav=Todd }}</ref> === 10ê adarê === Di şeva 9 û 10ê adara 2026an de, bombebaranên li ser Tehranê bi girîngî zêde bûye. Rêzeke teqîn bajarê Tehranê, bi taybetî li beşên rojhilat, rojava û başûrê bajêr ku dengê çend teqînên bihêz bi rêzê ve hatiye bihîstin. Herwiha li Kerecê ku bajarekî mezin ê li bakurê rojavayê Tehranê ye, teqînên mezin hatine ragihandin ku li wir çend teqîn li herêmên pîşesaziyê hatine ragihandin. Li bakurê rojavayê welat, li bajarê Tebrîzê jî dengê teqînan hatiye. Rayedarên îranî tavilê asta zirarê li van bajaran eşkere nekirine lê çend çavkaniyên herêmî ragihandine ku êrîşên ku tesîsên lojîstîk û pîşesaziyê hedef digirin hatine kirin.<ref name=":10">{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://aje.news/a49wlz?update=4382851 |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Li başûrê rojhilatê welêt, balafirgeha Kermanê jî rastî êrîşan hatiye. Li gorî rayedarên herêmî yên ku ji aliyê medyaya Îranê ve hatine parvekirin, gelek avahiyên balafirgehê zirar dîtine. Herwiha êrîşên li bajarê Îsfahanê jî hatine berdewam kirin ku Qesra dîrokî ya kevnar a Chehel Sohoun, ku di Lîsteya Mîrata Cîhanî ya UNESCOyê de ye, piştî bombebaranê zirareke mezin dîtiye. Êrîşê ji ber nêzîkbûna bajêr ji bo çend tesîsên nukleerî yên hesas bûye sedema fikarên cidî.<ref name=":10" /> Li deryayê hêzên amerîkî operasyonên xwe yên li dijî şiyanên deryayî yên Îran a li Kendava Farsê berdewam kiriye. Di civîneke çapemeniya li Washingtonê, serkêşê fermandariya giştî ya hêzên hevbeş ên Amerîkayê Dan Caine diyar kiriye ku hêzên amerîkî keştîyên îranî yên ku beşdarî operasyonên danîna mayinên deryayî bûne, hedef girtine. Li gorî wî, ji destpêka şer ve zêdetirî pêncî keştîyên îranî hatine bin av kirin an jî hatine rûxandin.<ref name=":10" /> Li bajarê Manamayê ku paytexta Behreynê ye, bi êrîşeke dronî birca Millennium li navçeya Seefê hatiye hedef girtin. Navendên pargîdaniyên telekomunîkasyonê Clarent ku li qata 11em a avahiyê bû, piştî teqînê zirarên mezin dîtiye. Her wiha wezareta karên hundir a Behrêynê piştrast kiriye ku êrîşeke cuda li dijî avahiyeke niştecihbûnê li bajêr pêk hatiye jinek jiyana xwe jidest daye û çend kesên din birîndar bûye. Rayedaran êrîş wekê "êrîşek eşkere" ya ku sivîlan hedef digire wesif kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-war-targets-map-numbers/ |sernav=Map and chart track the latest U.S. and Iranian war targets - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-10 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en-US }}</ref> Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, rafineriya Ruwais ku yek ji mezintirîn rafineriyên petrolê ya cîhanê ye, piştî êrîşeke bi dronan ku herêma pîşesaziyê ya Ruwais li mîrgeha Ebû Dabî bûye armanca êrîşên Îranê, hilberîna neftê bi demkî sekiniye.<ref name=":11">{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/10/woman-killed-in-bahrain-as-other-gulf-states-intercept-iranian-missiles |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Li Erebistana Siûdî dronek li taxeke niştecihbûnê ya bajarê Ez Zulfî yê li parêzgeha Riyadê ketiye xwarê. Rayedarên Siûdî ragihandine ku di bûyerê de ziyana madî çêbûye lê ti kes nemiriye.<ref name=":11" /> Demek kurt piştî ku artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan avêtina mûşekan ji Îranê tesbît kiriye, li Îsraêlê, çend êrîşên mûşekan li herêma Beyt Şemeş a li navenda welêt hatin ragihandin. Tîmên rizgarkirinê ji bo nirxandina rewşê şandin cihê bûyerê, lê di cih de ti birîndar nehatin ragihandin. Li gorî wezareta tenduristiyê ya Îsraêlê, di 24 saetên borî de 191 kes, hem sivîl û hem jî personelên leşkerî, ji ber pevçûnê rakirine nexweşxaneyê. Ji destpêka şer ve 2 hezar û 339 birîndar li nexweşxaneyên Îsraêlê hatine derman kirin. Li gorî agahiyên herî dawî yên heta 10ê adarê, 95 kes li nexweşxaneyan mane ku 11 ji wan rewşa wan giran e. Di heman demê de, di êrîşeke mûşekî ya Îranê de li ser bajarê Yehudê li navenda Îsraêlê kesek jiyana xwe jidest daye û du kes jî birîndar bûne. === 11ê adarê === Di roja 11ê adarê de hêza hevbeş a Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe li seranserê axa Îranê beberdewam kirine ku ev êrîş li hemberî qereqolên polîsan li parêzgehên [[Rojhilata Kurdistanê]], [[Tehran]] û her wiha navendeke Besîcê li Tehranê û baregehên Besîcê Îmam Riza li Îsfehanê pêk hatine. Her wiha baregeha 7em a hêzên hewayî jî hatine hedefgirtin. Li Bender Ebasê, li parêzgeha Hormozgan, dezgehên medyayî yên li dijî rejîmê nûçeyên rûxandina radareke Îranê ragihandine. Li parêzgeha Xuzistanê, rafineriya Abadanê rastî lêdanekê hatiye ku êrîş yek sedemên krîza enerjiyê ye ku qutbûnên rojane yên elektrîka li seranserê Îranê girantir kiriye. Fermandariya Amerîkayê ragihandiye ku ji destpêka şer ve wan li Îranê zêdetirî 5.500 hedefan xistiye û diyar kiriye ku li ser beşên mezin ên axa Îranê serdestiya wan ê hewayî heye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.france24.com/fr/moyen-orient/20260311-en-direct-guerre-au-moyen-orient-iran-revendique-frappes-grande-ampleur-israel-etats-unis-golfe-petrole |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Di heman rojê de hevpeymaniya Îsraêl û Dewletên Yekbûyî li avahiya Bank Sepah li Tehranê xistiye ku di encamê de avahî hilweşiyaye û xizmetguzariyên serhêl û yên rûbirû hatiye rawestandin. Ev bankeya ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî ve hatiye hilweşandin, berpirsiyarê dayîna mûçeyên karmendên Pasdarên Şoreşê û artêşa birêkûpêk a Îranê bû. Li gorî medyaya herêmî karmendên ku ji bo amadekirina mûçeyên mehê di şifta şevê ya awarte de dixebitîn, hatine kuştin. Xizmetên Banka Melli ku saziyeke din a bi rejîmê ve girêdayî ye, çend roj in hatine astengkirin. Di bersivê de, baregeha Xetam el-Enbiya ragihandiye ku navendên aborî û bankên bi Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ve girêdayî yên li herêmê niha hedefên wan ên rewa ne û bang li sivîlan kiriye ku ji ber êrîşên Dewletên Yekbûyî di nav kîlometreyekê de nêzîkî saziyên bankayên Îranê nebin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lorientlejour.com/article/1498593/larmee-iranienne-dit-vouloir-desormais-frapper-des-cibles-economiques-dans-la-region.html |sernav=L'armée iranienne dit vouloir désormais frapper « les centres économiques et les banques » dans la région |malper=L'Orient-Le Jour |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Li Erebistana Siûdî Îran êrîşên dubare li ser binesaziya leşkerî û enerjiyê ya padîşahiyê berdewam kiriye. Wezareta berevaniyê ragihandiye ku wan heft dronên ku ber bi zeviya petrolê ya Şeybe ya mezin li rojhilatê welêt ve diçûn asteng kirine ku ji aliyê Aramco ve dihatin xebitandin û ji destpêka şer ve çend caran hatiye hedefgirtin. Şeş mûşekên balîstîk ên ku baregeha hewayî ya prens Siltan ku leşkerên amerîkî li nêzîkî Riyadê lê dimînin, hatine hedef digirtin, hatine têkbirin, her wiha pênc dron li herêma El Xerj û du dronên din jî li nêzîkî Hafar El Batîn, li ser sinorê Kuweytê hatine têk birin.<ref name=":12">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/11/iran-fires-missiles-drones-at-gulf-nations-as-ship-hit-in-strait-of-hormuz |sernav=Iran fires missiles, drones at Gulf nations as ship hit in Strait of Hormuz |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> Hêzên Îranê pêlek li dijî Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî pêlek nû yê êrîşan daye destpêkirin ku tê de dron û mûşek hatine bikaranîn. Du dron li nêzî Balafirgeha Navneteweyî ya Dubayê ketin xwarê û di encamê de çar kes birîndar bûn ku di nav de du welatiyên ganayî, yek bangladeşî û welatiyekî hindî di nav de hebûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lorientlejour.com/article/1498577/des-drones-tombes-pres-de-laeroport-de-dubai-quatre-blesses-autorites.html |sernav=Des drones tombés près de l'aéroport de Dubaï, quatre blessés |malper=L'Orient-Le Jour |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Li Qeterê piştê ku li Dohayê dengê teqînan hatiye bihîstin ku hatiye ragihandin ku êrîşeke mûşekî hatiye têkbirin.<ref name=":12"/> Li Kuweytê, Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî berpirsiyariya avêtina du mûşekan li baregeha amerîkî ya Kampa Arifjan, li başûrê bajarê Kuweytê ku baregeha pêşeng a pêkhateya bejayî ya CENTCOMê lê ye, girtiye ser xwe. Di heman rojê de artêşa Kuweytê bêbandorkirina heşt dronan ragihandiye. Li Omanê balafirên bêmirov ên îranî li bendera Salalahê xistine û tankên sotemeniyê hatine armanc girtin. Her çend ti qurbanî nehatine ragihandin jî, xebatên li benderê hatine rawestandin. Di encamê de li wir agirêkî mezin derketiye û di tevahiya êvarê de gurtir bûye û beşek mezin ji benderê şewitandiye.<ref>{{Jêder |sernav=Des réservoirs de carburant touchés par une frappe de drones à Oman |tarîx=2026-03-11 |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/iran/video-des-reservoirs-de-carburant-touches-par-une-frappe-de-drones-a-oman_VN-202603110647.html |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Îranê li Tengava Hurmizê û li Kendava Erebî, êrîşên xwe yên li dijî keştîyên bazirganî zêde kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/attacks-strait-hormuz-intensify-iran-targeted-commercial-ships/story?id=130962627 |sernav=Tensions continue to escalate in the Strait of Hormuz as 3 commercial ships attacked |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Di heman rojê de êrîşên Îranê û êrîşên komên girêdayî Îranê ku di nav axa Iraqê de ne li hemberî [[Başûrê Kurdistanê]] berdewam kiriye. Îran li Başûrê Kurdistanê êrîşî wergehên kurdên [[Rojhilata Kurdistanê]] kirine. Heşt balafirên bêpîlot ên ku di du pêlan de hatin avêtin baregeha partiya Komala li herêma Zirgiwezala, nêzîkî [[Silêmanî (bajar)|Silêmaniyê]] bûye armanca êrîşên Îranê û di encamê de pêşmergeyek jiyana xwe jidest daye û du peşmerge jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/130320264 |sernav=Kî ji kû derê bi kîjan dronan êrişî Herêma Kurdistanê dike? |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en }}</ref> === 12ê adarê === ==== Êrîşên li ser Îranê ==== Di roja 12 adarê de hevpeymaniya Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe yên li seranserê axa Îranê bi awayekî berbiçav zêde kiriye û ji destpêka şer ve hejmara xalên ku hatine hedefgirtin gihîştiye nêzîkî 6.000an. Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan kompleksa Taleghan, ku li Parçînê li başûrê rojhilatê Tehranê ye, bombebaran kiriye ku ew wekê tesîseke stratejîk ji aliyê rejîmê ve hatiye bikaranîn ku şiyanên girîng ji bo çêkirina çekên nukleerî pêş bixe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/live-updates/iran-war-us-israel-gulf-allies-strait-of-hormuz-attacks-oil-prices-stocks/ |sernav=Iran war paralyzes oil trade, U.S. military plane crashes in Iraq |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |paşnav4= |paşnav5= |pêşnav5= |paşnav6= |pêşnav6= |paşnav7= |pêşnav7= }}</ref> Her wiha êrîş bi awayekê sîstematîk xalên kontrolê yên milîsên paramîlîter ên Besîcê li seranserê Tehranê hatiye pêk anîn ku artêşa Îsraêlê dibêje wan li gelek deverên Tehranê xalên leşkerî danîne ku şêniyên bajêr de tirsê çêkirine. Di heman demê de UNHCR radigihîne ku ji destpêka şer û pevçûnan ve 3,2 milyon îranî li hundirê welat koçber bûne, ku ev hejmar di navbera 600.000 û milyonek malbatan de ye ku piraniya wan ji Tehran û deverên mezin ên bajarî reviyan ku li bakurê welat û deverên gundewarî penageh bibînin û di heman demê de Neteweyên Yekbûyî diyar kiriye ku ew texmîn dikin ku ev koçberiya berdewam zêde bibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.unhcr.org/fr/actualites/communiques-de-presse/jusqua-3-2-millions-diraniens-temporairement-deplaces-dans-leur |sernav=Jusqu'à 3,2 millions d'Iraniens temporairement déplacés dans leur pays alors que le conflit s'intensifie |malper=HCR |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr |paşnav=Ito |pêşnav=Par Ayaki }}</ref> Di warê siyasî de rêberê bilind ê nû yê Îranê Mucteba Xameneyî peyama xwe ya yekem ê piştî erkdarkirina xwe bi daxuyaniyekê ku li ser televîzyona dewletê ya Îranê hatiye xwendin lê di weşanê de deng û dîmenên Mucteba Xameneyî nehatiye parvekirin. Mucteba Xameneyî di vê peyamê de bi tundî soza tolhildanê li dijî Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ji bo wêrankirina çêbûyî daye ku daxwaz dike ku Tengava Hurmizê girtî bimîne û diyar kiriye ku hemî baregehên amerîkî yên li herêmê ji bo wî hedef in. Balyozê Îranê li Nîkosyayê piştrast kiriye ku ew di êrîşa ku bavê wî tê de hatiye kuştin de birîndar bûye û ragihandiye ku ew ji ling, dest û milê xwe birîndar bûye û di heman demê de şêwirmendekî hikûmetê bi eşkereyî piştrast kiriye ku ew sax û tenduristiya wî baş e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/nous-nous-vengerons-le-nouveau-guide-supreme-iranien-mojtaba-khamenei-sort-du-silence-dans-un-message-lu-a-la-television_AP-202603120568.html |sernav="Nous nous vengerons": le nouveau guide suprême iranien Mojtaba Khamenei sort du silence dans un message lu à la télévision |malper=BFM |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Di 12 adarê de êrîşên Îranê li dijî Erebistana Siûdî Îran êrîşên li ser binesaziya leşkerî û enerjiyê berdewam kiriye. Wezareta berevaniya siudî têkbirina çend balafirên bêpîlot ên ku bîrên petrolên mezin ên li Şeybe hedef digirtin ku ji destpêka şer ve gelek caran hatibû hedefgirtin û her wiha têkbirina dronek ku bi awayekî xeternak nêzîkî navçeyek Riyadê dibû ku balyozxaneyên biyanî lê ne, ragihandiye ku vê yekê berfirehbûna hedefên Îranê ber bi deverên dîplomatîk ve nîşan daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/12/saudi-defense-ministry-says-intercepted-drones-headed-to-shaybah-oil-field |sernav=Saudi Arabia intercepts 24 drones targeting Eastern Province and Shaybah oil field |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Mîrgehên Erebî yên Yekbûyî, piştî lêdaneke rasterast ji aliyê droneke Îranê ve, li avahiya bilind ê bi navê Harbour Creek li Dubaiyê agir derketiye û di heman demê de bermahiyên droneke din jî li nêzîkî navçeya darayî ya Dubaiyê ku yek ji navendên aborî yên herî girîng ên herêmê ye, ketiye xwarê. Keştiyeke neftê jî 65 kîlometre li bakurê Jebel Elî ji aliyê guleyeke nenas ve hatiye lêdan ku bûye sedema agireke piçûk ê li ser keştiyê ku zû hatiye kontrolkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/12/dubaibased-dp-world-says-jebel-ali-port-fully-operational-inbound-vessel-traffic-reduced |sernav=Dubai-based DP World says Jebel Ali port fully operational, inbound vessel traffic reduced |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Kuweytê droneke îranî rasterast li avahiyek niştecihbûnê li başûrê welêt xistiye ku di encamê de du sivîl birîndar bûn û agir bi avahiyê ketiye ku ji aliyê agirkujan ve bi lez û bez hate kontrolkirin. Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê jî ji aliyê çend dronan ve hatiye lêdan ku ziyanên madî yên girîng li binesaziyê çêbûne lê di vê êrişê de ti qurbanî çênebûne. Wezareta berevaniya Kuweytê ragihandiye ku çend dronên din berî ku bigihîjin hedefên xwe hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/12/kuwait-international-airport-targeted-by-drones-causing-material-damage-only- |sernav=Kuwait International Airport targeted by drones, causing material damage only |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Behrêynê balafirên bêmirov ên Îranê li depoyên hîdrokarbonên li parêzgeha Muharraqê dixin û di encamê de agirê mezin û dijwar derketiye holê ku ji dûr ve hatiye dîtin. Wezareta karên hundir bi lezgînî bang li şêniyên bajarokên nêzîk ên wekê Hidd, Arad, Qelalî û Samahîc kiriye ku ji ber dûyê jehrîn a qalind a ku ji cihê şewatê derdikeve, li hundir bimînin û pencere û deriyên hewakirinê bi hişkî bigirin. Di dawiya rojê de agir hatiye kontrolkirin ku ev yek rê da rayedaran ku qedexeyên li ser şêniyên deverê hatibûn ferzkirin, rakin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c743gpd9z72o |sernav=Iran steps up attacks on energy targets as tankers hit |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-GB }}</ref> Li Tengava Hurmizê û Kendava Farsê, rewşa deryayî bi awayekî metirsîdara berdewam xirabtir bûye. Sê deryavanên keştiya barkêş a teylandî Mayuree Naree ku roja berê ji aliyê keştiyeke şer ê Îranê ve ku ji dûr ve tê xebitandin rastî êrîşê hatine, hê jî winda ne û hatiye bawerkirin ku ev deryavan di odeya motorê ya zirar dîtiye de asê mane. Her çend agir hatiye vemirandin jî, gihîştina keştiyê hê jî ne gengaz e. Bîst endamên din ên tîma deryavan ku hemî hemwelatiyê teylandî bûn, bi ewlehî gihiştine Omanê. ==== Êrîşên li dîjî Başûrê Kurdistanê ==== Li [[Başûrê Kurdistanê]], li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] baregeheke leşkerî ya Îtalyayê rastî êrîşan hatiye. Mûşekek rasterast li baregeha leşkerên îtalî dikeve lê ji ber ku berê ev baregeh hatibû valakirin ti qurbanî çênebûye. Wezîrê berevaniya Îtalyayê Guido Crosetto êrîş piştrast kiriye û vegerandina 141 leşkerên îtalî yên ku hê jî li baregehê ne ragihandiye ku vekişîneke ku ji ber sedemên ewlehiyê beriya bûyerê hatibû plankirin, 102 leşker berê vegeriyabûn Îtalyayê û nêzîkî çil leşkerên din jî li Urdunê hatine bicihkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ilmessaggero.it/schede/erbil_base_militare_italiana_dove_si_trova_quanti_soldati_ci_sono-9411572.html |sernav=Erbil, la base militare italiana nella zona a rischio: dove si trova, quanti soldati italiani ci sono e chi è il comandante |malper=www.ilmessaggero.it |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=it }}</ref> Di heman rojê de baregeha hevbeş a fransî-kurdî ya Mala Qara, ku bi qasî 40 kîlometreyan li başûrê rojavayê Hewlêrê ye, di şeva 12-13ê adarê de rastî êrîşeke du dronan hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.defense.gouv.fr/terre/actualites/deces-ladjudant-chef-arnaud-frion-operation-exterieure-irak |sernav=Décès de l’adjudant-chef Arnaud Frion en opération extérieure en Irak {{!}} Ministère des Armées et des Anciens combattants |malper=www.defense.gouv.fr |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> Efserê erkan Arnaud Frion ku ji Tabûra 7em a şopvanên alpînê bû ku bi eslê xwe ji bajarê Varces, Isèreyê bû di êrîşê de jiyana xwe jidest daye. Ew yekem leşkerê Fransayê ye piştê demek dirêj li heremê jiyana xwe jidest dide. Serokkomarê Fransayê Emmanuel Macron saet di 1:37ê (dema herêmî) sibehê de mirina fermandarê fransî ragihandiye û diyar kiriye ku hebûna wan ê li heremê di çarçoveya têkoşîna li dijî terorîzma DAÎŞÊ de ji sala 2015an vir ve ye û diyar kiriye ku şerê li Îranê nikare êrîşên bi vî rengî rewa bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/monde/iran/guerre-entre-les-etats-unis-israel-et-l-iran/mort-d-un-soldat-francais-au-moyen-orient-qui-etait-l-adjudant-chef-arnaud-frion-mort-lors-d-une-attaque-de-drone-dans-le-kurdistan-irakien_7865429.html |sernav=Qui était l'adjudant-chef Arnaud Frion, mort lors d'une attaque de drone dans le Kurdistan irakien ? |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr-FR }}</ref> === 13ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di roja 13ê adarê de êrîşên Îsraêl û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê êrîşên xwe yên li ser Îranê bi awayekî berbiçav zêde kirine û li gorî raporên ajansan ji destpêka şer û pevçûnan vir ve hejmara xalên ku hatine lêxistin gihiştiye 15.000an. Di şeva 12-13ê adarê de artêşa Îsraêlê li parêzgeha Xuzistanê êrîşî çend cihên ewlehiyê yên navxweyî kiriye ku di nav wan de baregeha polîsên li parêzgeha Ehwazê, baregeha hêzên bejayî yên mihafizên şoreşê ya li heman bajarî û tugaya zirxî ya 292em a artêşa birêkûpêk a li Dezfulê hebûn. Li gorî nirxandinên Amerîkayê, hevpeymaniyê heta 13ê adarê ji sedî 60 heta 80ê fuzeyên Îranê û heta ji sedî 80ê pergala parastina hewayî ya Îranê ji holê rakirine. Tesîseke çêkirin û depokirina mûşekên balîstîk ên bin erdê li Şîrazê, parêzgeha Farsê û her wiha cihekî mûşekan ku li Borazcan a li parêzgeha Buşehrê û herêma pîşesaziyê ya Hacîabadê li Arakê, parêzgeha Markazî, ku pargîdaniyên bi bernameya nukleerî ya Îranê ve girêdayî ne, hatine bombebarankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2026/03/13/trump-says-us-obliterated-military-targets-on-irans-kharg-island-but-didnt-wipe-out-oil-infrastructure.html |sernav=Iran threatens to retaliate against neighbors; Trump urges countries to assist in securing Strait of Hormuz |malper=CNBC |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Cullen |pêşnav=Sam Meredith,Darla Mercado, CFP®,Terri }}</ref> Donald Trump bi xwe radigihandiye ku wî fermana yek ji êrîşên esmanî yên herî bihêz ên dîroka Rojhilata Navîn li dijî girava Xarkê daye ku bi qasî ji %90 ê ji petrola hinardekirî ya Îranê ji wir derbas dibe. Careke din dîsa Trump zelal kiriye ku wî biryar daye ku binesaziya petrolê ya giravê biparêze, di heman demê de gef xwar ku ger Îran rê li ber veguhestina petrolê li Tengava Hurmuz bigire, ew ê giravê hilweşîne. Wî her wiha îdia kiriye ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê dê di hefteya bê de li Îranê pir bi tundî êrîş bike, ev yek nîşan dide ku dawiya pevçûnê nêzîk nîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bfmtv.com/international/amerique-nord/etats-unis/donald-trump-annonce-que-l-armee-americaine-a-mene-l-un-des-raids-aeriens-les-plus-puissants-de-l-histoire-du-moyen-orient-sur-l-ile-de-kharg-en-iran_AV-202603130962.html |sernav=Donald Trump annonce que l'armée américaine "a mené l'un des raids aériens les plus puissants de l'histoire du Moyen-Orient" sur l'île de Kharg en Iran |malper=BFM |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> Li navenda Tehranê, li nêzîkî şahiyeke ku ji bo roja cîhanê ya Qudsê teqîn çêbûne û herî kêm kesek jiyana xwe jidest daye. Artêşa Îsraîlê serê sibeha 13ê adarê ji welatiyên Îranê xwestibû ku ji du deverên li navenda paytextê ya nêzîkî cihê merasîma leşkerî ku gelek serokên payebilind ên Îranê ku di nav wan de serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan û rêveberê ewlehiyê Elî Larîcanî jî hebûn, vala bikin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/explosions-near-tehran-al-quds-day-march-in-solidarity-with-palestinians |sernav=Al-Quds Day rally in Tehran draws thousands despite US-Israeli attacks |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Li Erebistana Siûdî wezareta parastinê têk birina deh dronan ku li ser herêma rojhilatê Erebistanê difiriyan ragihandiye û piştre 28 dronên din ên ku di pêla duyem a êrîşan de ketine qada hewayî ya Siûdî jî hatine têk birin. Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî avahiyek li navenda darayî ya navneteweyî ya Dubayê bi ketina bermahiyên droneke li avahiyê dikeve ku zirar daye rûyê avahiyê lê ti birîndarî çênebû. Ev bûyer di demekê de qewimî ku pargîdaniyên navneteweyî yên mezin ên ku di nav de Citi, Deloitte û PwC jî hebûn, ji ber gefên Îranê ya li dijî navendên aborî û darayî yên bi Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ve girêdayî, ofîsên xwe ji DIFC yê vala kiribûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://nypost.com/2026/03/13/world-news/international-financial-centre-in-dubai-hit-by-kamikaze-drone/ |sernav=International Financial Centre in Dubai hit by kamikaze drone {{!}} New York Post |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US }}</ref> Li Omanê du karkerên biyanî dema ku dronek li herêma pîşesaziyê ya El-Awahi li parêzgeha Sohar a bakurê Omanê ketiye xwarê, hatine kuştin û çend kesên din jî birîndar dibin. Droneke din li deverek vekirî bêyî ku ti qurbanî çêbibin ketiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/iran-war-what-is-happening-on-day-14-of-us-israel-attacks |sernav=Iran war: What is happening on day 14 of US-Israel attacks? |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Melimopoulos |pêşnav=Elizabeth }}</ref> Li Tengava Hurmizê Îran trafîka deryayî bi tevayî asteng kiriye. Serokê fermandariya giştî ya hêzên hevbeş ên Amerîkayê Dan Caine qebûl kiriye ku tengav ji aliyê taktîkî ve hawîrdorek tevlihev pêşkêş dike û bi awayekî neyekser qebûl dike ku di demek kurt de pêşîgirtina li êrîşên Îranê li wir ne mimkûn e. Wezîrê enerjiyê ya Amerîkayê wisa difikire ku heta dawiya mehê eskortên tankeran werin bicihkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-war-hegseth-caine-update-pentagon/ |sernav=Hegseth says there's "no clear evidence" Iran is placing new mines in Strait of Hormuz - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US |paşnav=Watson |pêşnav=Eleanor }}</ref> Li Îsraîlê, Îran di nav rojê de pênc mûşekên din ên balîstîk avêtiye. Mûşekek li Zerzîrê, rojhilatê Heyfayê, ketiye ku di encamê de bi dehan kes birîndar bûne û zirarên mezin daye malên derdorê. Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî berpirsiyariya êrîşan girtiye ser xwe ku diyar kiriye ku wan avêtina mûşekên Xeybar Şekan bi Hizbullahê re koordîne kirine.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Taber |pêşnav=D |tarîx=1994-10-10 |sernav=Diastereoselectivity in uncatalyzed intramolecular C_H insertion by an alkylidene carbene |url=https://doi.org/10.1016/s0040-4039(00)78382-1 |kovar=Tetrahedron Letters |cild=35 |hejmar=41 |rr=7909–7910 |doi=10.1016/s0040-4039(00)78382-1 |issn=0040-4039 }}</ref> Li eniya leşkerî ya amerîkî dema ku balafir li rojavayê Iraqê ketiye xwarê, tevahiya tîma balafireke tanker a KC-135 ku ji şeş leşkeran pêk hatiye, jiyana xwe jidest dane. Di derbarê bûyerê de CENTCOMê diyar kiriye ku bûyer ne ji ber agirê dijmin an dostane çêbûye û balafireke duyem a têkildar bi ewlehî daketiye. Ev çarem balafireke leşkerî ya amerîkî ye ku ji destpêka şer ve dikeve xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-war-kc-135-us-plane-crash-iraq-crew-deaths-confirmed/ |sernav=All 6 crew members killed in crash of American KC-135 refueling aircraft in Iraq, U.S. military confirms - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US }}</ref> === 14ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Hevpeymaniya Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe li ser axa Îranê beberdewam kirine ku artêşa Îsraêlê ragihadiye ku wan navenda lêkolînê ya sereke ya Ajansa Fezayê ya Îranê armanc girtine ku ew wekê laboratuarên stratejîk ên ku ji bo pêşxistina peykên leşkerî, berhevkirina îstîxbaratê û rêberiya êrîşên li ser xalên li seranserê Rojhilata Navîn têne bikar anîn û her wiha kargehekê ji bo hilberîna pergalên parastina hewayî jî di nav de bû.<ref>{{Jêder |sernav=Guerre au Moyen-Orient: l’armée israélienne frappe le principal centre de recherche de l’Agence spatiale iranienne |tarîx=2026-03-14 |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/iran/video-guerre-au-moyen-orient-l-armee-israelienne-frappe-le-principal-centre-de-recherche-de-l-agence-spatiale-iranienne_VN-202603140281.html |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr }}</ref> Li gorî ajansa nûçeyan a farsê di êrîşa mûşekî ya Îsraîl û Amerîkayê ya li ser herêmeke pîşesaziyê ya li Îsfehanê de 15 kes mirine. Di warê mîrasê de, Wezareta Mîrasa Çandî ya Îranê radigihîne ku ji destpêka şer û pevçûnan ve di bombebaranan de herî kêm 56 muzexane û cihên dîrokî li seranserê welst zirar dîtine. Di nav cihên ku ji ber êrîşan bi bandor bûye de Qesra Golestan a li Tehranê ku Cihê Mîrateya Cîhanî ya UNESCOyê ye û yek ji kevintirîn abîdeyên paytexta Îranê ye.û Meydana Neqşî-Cehan li Îsfehanê ku gewhereke mîmarî ya sedsala 17an e di nav de hebûn. Parêzgeha Tehranê herî zêde ji ber êrîşan bi bandor bûye ku 19 abîdeyên dîrokê zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/culture/patrimoine/en-iran-au-moins-56-musees-et-sites-historiques-ont-ete-endommages-selon-le-ministere-du-patrimoine-culturel_7868015.html |sernav=En Iran, au moins 56 musées et sites historiques ont été endommagés selon le ministère du Patrimoine culturel |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr-FR }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Hêzên îranî pêlên nû yên êrîşan li dijî Erebistana Siûdî dane destpêkirin. Wezareta berevaniya Siudî ragihandiye ku şeş mûşekên balîstîk ên ku ber bi parêzgeha Xercê ve hatine avêtin hatine têkbirin û her wiha deh dronên ku li ser herêma rojhilatê welêt difiriyan hatine rûxandin û piştre 28 dronên din ên ku derbasî qada hewayî bûne hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/14/iran-continues-intensified-attacks-across-gulf-in-us-israel-war-fallout |sernav=Iran continues intensified attacks across Gulf in US-Israeli war fallout |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> Her çiqas Donald Trump zirarê kêm dîtiye û diyar kiriye ku çar ji pênc balafirên ku lê ketine, jixwe vegeriyane xizmetê, li gorî Wall Street Journal, balafirên tanker ên amerîkî KC-135 ku li baregeheke Siûdî bi cih bibûn, di êrîşa Îranê de zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/five-air-force-refueling-planes-hit-in-iranian-strike-on-saudi-arabia-wHYFMW2YG3p0rwH3HaGU |sernav=Five Air Force Refueling Planes Hit in Iranian Strike on Saudi Arabia |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî piştî ku bermahiyên droneke Îranê ya têkbirî li tesîsan ketiye, li navenda petrolê ya Fuceyrayê ku bendergeheke stratejîk û termînala hinardekirina petrola xam e û rojane bi qasî milyonek bermîl petrola îmaratê derbas dibe, agireke mezin derketiye. Di êrîşên berdewam de welatiyekî urdunî bi sivikî birîndar bûye û hinek xebatên barkirina petrolê hatine sekinandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/u-a-e-says-one-injured-at-fujairah-oil-industry-zone-epFN2fUiQ73DfB8YN47F |sernav=U.A.E. Says One Injured at Fujairah Oil Industry Zone |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Kuweytê du dron li baregeha hewayî ya Ehmed El-Cabirê ku li nêzîkî kampa Arifjanê ye ku navenda fermandariya pêşverû ya CENTCOMê lê ye, xistine, sê leşkerên kuweytî bi sivikî birîndar bûne û ziyana milkî çêbûne. Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê jî ji aliyê çend dronan ve hatiye armanc girtin ku zirar daye pergala radarê lê ti qurbanî çênebûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/VnOHZwluS01ImfjD06Ay |sernav=Kuwait Says Drones Struck Airport’s Radar System |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Iraqê balyozxaneya amerîkî li Bexdayê ku li herêma kesk a pir ewle ye, di dana sibê de bi êrîşeke dronî hatiye hedefgirtin û dûyê reş ji ser kompleksa dîplomatîk bilind bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politico.eu/article/us-embassy-baghdad-hit-missile-drone-iran-war-defense/ |sernav=US embassy in Baghdad hit by missile |malper=POLITICO |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-GB }}</ref> Ji destpêka pevçûnan ve ev êrîşa duyem ê li dîjî balyozxaneyê ye. Çend demjimêran berê, êrîşên hevpeymaniya Îsraêl û Dewletên Yekbûyî li navçeya Arasat a Bexdayê êrîşî Keta'ib Hizbullah kirine û du endamên komê hatiye kuştin ku di nav wan de kesayetiyek ku ji hêla çavkaniyên ewlehiyê ve wekê kesek girîng dihat wesifandin. Derengiya êvarê baregeheke leşkerî li Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê ji aliyê komên alîgirê Îranê ve hatiye hedefgirtin ku bû sedema agirê li embar û avahiyên demkî yên li derveyî deverê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/fr/info-en-continu/20260314-irak-attaque-contre-l-ambassade-am%C3%A9ricaine-trois-morts-dans-des-frappes-sur-un-groupe-pro-iran |sernav=Irak: attaque contre l'ambassade américaine, Washington appelle ses citoyens à quitter le pays |malper=France 24 |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr }}</ref> Donald Trump ji bo Tengava Hurmizê ji Çîn, Fransa, Japon, Koreya Başûr û Keyaniya Yekbûyî xwestiye ku bi koordîne kirina bi Dewletên Yekbûyî re keştiyên şer bişînin ku rê li ber derbasbûna keştiyên neftê vekin û diyar kir ku gelek welat amadekariyê dikin ku vê yekê bikin. Wî ragihand ku hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî dê di demek nêzîk de dest bi hevalrêtiya keştiyên neftê bikin ku bi ewlehî di tengavê re derbas bibin, di heman demê de diyar kir ku bombebarana peravên Îranê û hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî dê di vê navberê de berdewam bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/replay-jt/france-2/20-heures/donald-trump-lance-un-appel-a-d-autres-pays-dont-la-france-a-pour-venir-l-aider-dans-le-detroit-d-ormuz_7868198.html |sernav=Donald Trump lance un appel à d'autres pays, dont la France, pour venir l'aider dans le détroit d’Ormuz |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr-FR }}</ref> === 15ê adarê === Hatiye ragihandin ku di saetên serê sibê ya 15ê adarê de li derdora Îsfehanê êrîşên esmanî yên dijwar pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603159508 |sernav=Heavy pre-dawn airstrikes reported across Isfahan |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603158996 |sernav=Explosions reported in several Iranian cities |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Di heman rojê de li nêzîkî Şîrazê 20 teqîn hatin bihîstin<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603152097 |sernav=Message to Iran International reports about 20 explosions near Shiraz |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> û li başûrê Tehranê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603158403 |sernav=Video shows heavy explosions across southern Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> li baregeha hewayî ya Dezfulê,<ref name=":13">{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603150042 |sernav=Heavy smoke rises over Dezful air base after explosions |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> li Xumeyn û li Hemedan a Rojhilata Kurdistanê teqînên tund çêbûne.<ref name=":13"/><ref name=":13"/> Di dîmenek ku hate weşandin de hatiye dîtin ku zirara berfireh a êrîşa hewayî ya li ser Bendera Jaskê li parêzgeha Hormozgan nîşan dide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603159291 |sernav=Video shows heavy damage at Jask port in southeastern Iran after US strikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Şêniyên li Îranê diyar kirine ku li seranserê welat zêdebûna belavkirina hêzên ewlehiyê zêde bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603152170 |sernav=Checkpoints expand as citizens report drones and strikes in several cities |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Di daxuyaniyekê de ku li ser hesabê X ê ya wezareta berevaniya Îtalyayê hatiye parvekirin, serfermandarê giştî Luciano Portolano gotiye, "vê sibehê, baregeha Elî El Salem a li Kuweytê rastî êrîşeke dronê hatiye. Penageheke ku tê de balafireke ji dûr ve tê kontrolkirin a hêza peywirê ya hewayî ya Îtalyayê hebûn, bûye armanca êrîşan û hatiye hilweşandin." Portolano diyar kiriye ku di bûyerê de ti karmend birîndar nebûne û ti kes rasterast rastî êrîşê nehatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/live/c7vj03n2ym4t |sernav=Rûpela zindî: Di roja 18an a şerê li Rojhilata Navîn de çi diqewime? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2026-03-17 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=tr }}</ref> === 16ê adarê === Du qatên pêşîn ên Otêla Royal Tulip Al Rasheed li Herêma Kesk a Bexdayê dema ku şandeyeke Yekîtiya Ewropî û Erebistana Siûdî li wir bûn, ji aliyê dronekê ve hatiye armanc girtin. Kesî berpirsiyariya êrîşê negirt ser xwe; lêbelê ji ber ku ew nêzîkî êrîşeke bi heman rengî ya 48 demjimêr berê li dijî balyozxaneya amerîkî ya li Bexdayê bû, guman çêbûye ku ew êrîşeke Îranê be.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/16/iran-war-live-tehran-rejects-trump-claim-on-talks-gulf-attacks-continue |sernav=Iran war updates: Trump chastises nations for lack of Hormuz ‘enthusiasm’ |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-18 |ziman=en |paşnav=Uras |pêşnav=Ted Regencia,Zaid Sabah,Caolán Magee,Virginia Pietromarchi,Alma Milisic,Nils Adler,Sarah Haider,Mariamne Everett,Elis Gjevori,Umut }}</ref> === 17ê adarê === Wezîrê berevaniya Îsraêlê, Yisrael Katz ragihandiye ku serokê konseya bilind a ewlekariya neteweyî ya Îranê Elî Larîcanî di êrîşeke artêşa Îsraêlê de jiyana xwe jidest daye.<ref name="Fabian2026"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ynetnews.com/article/s1t9tkiqwx |sernav=Israel confirms Larijani killed in Tehran safe house, Basij chief also eliminated |malper=ynetglobal |tarîx=2026-03-17 |roja-gihiştinê=2026-03-18 |ziman=en |paşnav=Correspondents |pêşnav=Ynet }}</ref> Rayedarên îranî bêyî ku li ser van îdiayan şîrove bikin, peyameke bi destnivîs belav kirine ku hatiye îdiakirin peyam ji aliyê Larîcanî be hatiye nivîsandin. Hatiye diyarkirin ku ev peyama ku dîroka peyamê rojek berê bû, ji bo bîranîna deryavanên Îranî yên ku di êrîşên Dewletên Yekbûyî de mirine û tê payîn ku merasîmên cenazeyên wan werin lidarxistin, hatiye nivîsandin.<ref name="Fabian2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-17 |sernav=IDF confirms Iran’s ‘de facto leader’ Ali Larijani killed in airstrike overnight |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irans-de-facto-leader-ali-larijani-killed-in-airstrike-overnight/ |roja-gihiştinê=2026-03-18 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraîlê di daxuyaniyek fermî de diyar kiriye ku fermandarê Besîcê ya îranî Xulam Riza Silêmanî jî di êrîşan de jiyana xwe jidest daye û fermandarekî cîhada îslamî ya filistînî jî hatiye armancgirtin.<ref name="Fabian2026" /> === 18ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di roja 18ê adarê de wezîrê îstîxbarata Îranê Îsmaîl Xetîb di êrîşeke esmanî ya Îsraêlê de li Tehranê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tondo |pêşnav=Lorenzo |paşnav2=Christou |pêşnav2=William |tarîx=2026-03-18 |sernav=Israel strikes Iran’s South Pars gasfield hours after forces kill intelligence minister |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/18/iran-intelligence-minister-esmail-khatib-killed-israel-claims |roja-gihiştinê=2026-03-23 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di heman rojê de di saetên serê sibê de li Îranê gelek teqîn çêbûne. Cihên ku hatine armanc girtin deverên deryayî û tesîsên sereke yên benderan bûn ku di nav de deverên li dora benderên şehîd Bahonar û şehîd Rajaee, û her wiha cihên li nêzîkî termînalek petrola li Bandar Abbasê hebûn. Li herêma Zeytûn Karmendiyê ya Ehwazê teqînek bihêz çêbûye. Li gorî agahiyan, teqînek serê sibê li Songhor ku bajarekî Rojhilata Kurdistanê nêzîkî sinorê Başûrê Kurdistanê ye çêbûye û teqînek din jî li nêzîkî Kazerunê li başûrê Îranê hatiye bihîstin. Li rojavayê Tehranê, di demek kurt de li Malardê gelek teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603182963 |sernav=Wave of explosions reported across Iran in early morning hours |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Li Fardisê, êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê li ser tesîseke çêkirina helîkopteran li navçeya pîşesazî ya Nazê pêk hatine. Baregeha Artêşa Fath li Kerajê, ofîsên xizmetguzariya civakî yên bajêr, navenda rehabîlîtasyonê ya ji bo kesên astengdar û deverên niştecihbûnê jî rastê êrîşan hatine. Qereqolên polîsan ên li Qom û Bandar Lengehê jî rastî êrîşan hatine. Vîdyoyek nîşan daye ku êrîşa giran di sibeha roja çarşemê de li bakurê Tehranê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603184619 |sernav=Video shows a massive strike on Northern Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Îsraîlê gotiye ku wan navendên fermandariya Îranê li Tehranê armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603183242 |sernav=Israel strikes Iranian command centers in Tehran, IDF says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Herwiha navendeke bijîşkî li Tehranê jî hatiye bombebarankirin. Beşek ji qada gazê ya Parsa Başûr a Îranê ji aliyê êrîşên esmanî yên Îsraîlê ve hatine armanc girtin û rafineriyên qada gazê ya li Asaluyeyê jî hatine armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603181952 |sernav=Iran shuts several South Pars gas phases after strike |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/03/18/israel-strikes-iran-natural-gas-infrastructure |sernav=Israel strikes Iran natural gas facility in coordination with U.S. |malper=Axios |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Êrîşên Îsraîlê herî kêm pênc keştîyên deryayî yên Îranê li Deryaya Xezerê armanc girtine û teqîn li Bendera Anzaliyê hatine bihîstin, trafîka çekan a du alî di navbera Rûsya û Îranê de, bi taybetî alavên dronên Şahedê asteng kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ynetnews.com/article/hkvkxtu9wl |sernav=Israeli Air Force strikes Iranian naval vessels in Caspian Sea for first time |malper=ynetglobal |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://maritime-executive.com/article/israel-strikes-iranian-naval-vessels-on-the-caspian-sea |sernav=Israel Strikes Iranian Naval Vessels on the Caspian Sea |malper=The Maritime Executive |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke esmanî li dadgeha li Laristanê pêk hatiye.<ref name=":14">{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603187786 |sernav=Video: Airstrikes hit courthouse in Larestan, southern Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Di 18ê adarê de HRANAyê 79 êrîş û herî kêm 125 qurbanî tomar kiriye.<ref name=":14"/> Li gorî HARNAyê herî kêm 15 sivîl jiyana xwe jidest dane û 105 kes jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Îranê ==== Mûşekên Îranê li bajarê pîşesazî yê Ras Laffan a Qeterê armanc girtine ku di encamê de şewat çêbûne û zirareke mezin gihîşt tesîsa gazê. Qeterê bi qedexekirina ketina wan kesên leşkerî yên balyozxaneya Îranê ji bo axa xwe, bersiv daye Îranê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/18/qatar-says-iran-missile-attack-sparks-fire-causes-damage-at-gas-facility |sernav=Qatar says Iran attack caused significant damage at Ras Laffan gas facility |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Parçeyên mûşekeke Îranê li Balafirgeha Ben Gurion zirar daye sê balafirên taybetên kesane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Wrobel |pêşnav2=Sharon |tarîx=2026-03-18 |sernav=3 private planes at Ben Gurion Airport damaged by debris from Iranian missile attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/3-private-planes-at-ben-gurion-airport-damaged-by-debris-from-iranian-missile-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-23 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Beyt Awwa, Şerîaya Rojava, di êrîşeke mûşekî de sê filistînî jiyana xwe jidest dane û 13 kes birîndar bûne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-890479 |sernav=Three Palestinian women killed in West Bank from Iran missile {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> û li Adenimê jî karkerekî biyanî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2022-02-09 |sernav=New long-range Iranian missile sends signal to Israel |url=https://doi.org/10.1108/oxan-es267236 |kovar=Emerald Expert Briefings |doi=10.1108/oxan-es267236 |issn=2633-304X }}</ref> === 19ê adarê === [[Wêne:Missile interception fragments of an Iranian missile hit Haifa oil refineries in Haifa Bay, March, 19 2026.jpg|thumb|Dîmenek ji roja 19ê adarê ku mûşekeke Îranê li rafineriyên petrolê yên Hayfa li Kendava Hayfayê xistiye]] Di 19ê adarê de balafireke F-35 Lightning II a Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber gumanên ku ji aliyê hêzên Îranê ve hatiye xistin, bi awayekî awarte hatiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/03/19/politics/f-35-damage-iran-war |sernav=US F-35 damaged by suspected Iranian fire makes emergency landing, sources say {{!}} CNN Politics |malper=CNN |tarîx=2026-03-19 |roja-gihiştinê=2026-03-24 |ziman=en |paşnav=Liebermann |pêşnav=Haley Britzky, Oren }}</ref> Di êrîşa mûşekî ya berfirehtir a Îranê ya li ser herêmê de, wekê tolhildana êrîşên Îsraîlê ya li ser tesîsên gazê yên Parsa Başûr, rafineriyeke petrolê ya li Heyfayê ya girêdayî BAZAN Holdingê hatiye hedefgirtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ynet |tarîx=2026-03-19 |sernav=Damage at Haifa oil refineries after Iranian missile attack |url=https://www.ynetnews.com/article/h1rmbctqbl |roja-gihiştinê=2026-03-24 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Serokwezîrê Îsraêlê Benjamîn Netanyahu di daxuyaniya di derbarê guhertina rejîma li Îranê de gotiye, "Hûn nekarin şoreşekê ji hewayê bikin; divê hêmanek bejayî hebe ku wê bike. Ez ê hemî vebijarkan bi we re parve nekim," bi vî awayî destnîşankiriye ku îhtimala operasyonên sinorkirî yên bejahî hebe.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ynetnews |tarîx=2026-03-19 |sernav=Netanyahu: 'You can't make a revolution from the air, there are ground options' |url=https://www.ynetnews.com/article/8148y4dvk |roja-gihiştinê=2026-03-24 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Di 19ê adarê de wekê beşek ji hewildanên xwe yên ji bo vekirina Tengava Hurmizê ji bo veguhestina deryayî ya navneteweyî, Amerîkayê dest bi operasyoneke esmanî yên li dijî keştî û dronanên deryayî yên Îranê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/u-s-war-planes-and-helicopters-kick-off-battle-to-reopen-hormuz-530cdb78 |sernav=U.S. War Planes and Helicopters Kick Off Battle to Reopen Hormuz |malper=The Wall Street Journal |tarîx=2026-03-20 |roja-gihiştinê=2026-03-24 |ziman=en-US |paşnav=Gordon |pêşnav=David S. Cloud, Lara Seligman and Michael R. }}</ref> === 20ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Artêşa Îsraêlê li Beyrût,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF says it is striking Hezbollah targets in Beirut |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-is-striking-hezbollah-targets-in-beirut/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Tehran, Nur û li xalên din ên li navenda Îranê êrîşên hewayî pêk aniye ku artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku di encama êrîşên wan berdevkê pasdarên şoreşê, Elî Mihemed Naînî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says it struck weapon factories in Tehran, ballistic missiles storage sites in central Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-weapon-factories-in-tehran-ballistic-missiles-storage-sites-in-central-iran/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says its striking regime targets in northern Iranian city of Nur |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-its-striking-regime-targets-in-northern-iranian-city-of-nur/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşê diyar kiriye ku Naînî di nav salan de di warê propagandayê û têkiliyên giştî de di rolên cûrbecûr de xebitiye ku di nav de di du salên dawî de wekê "propagandîstê sereke" yê muhafizên şoreşê xebitiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF confirms killing Iranian Guards spokesman |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-killing-iranian-guards-spokesman/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuştina Naînî berê ji aliyê medyaya dewleta Îranê ve hatibû ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |tarîx=2026-03-20 |sernav=IRGC spokesman killed in strike, Iran says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-spokesman-killed-in-strike-iran-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî raporên medyaya Îranê, êrîşên hewayî yên hevbeş ên Amerîka û Îsraîlê 16 keştîyên barhilgir ên Îranê li bajarên benderî yên li Kendava Farsê jî hatine rûxandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=US, Israel strike 16 Iranian cargo vessels in port towns: Iran media |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-israel-strike-16-iranian-cargo-vessels-in-port-towns-iran-media/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Derbarê şerê li Libnanê de artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku ji destpêka şer û pevçûnan ve wan êrîşî zêdetirî 2.000 hedefên li welat kirine û zêdetirî 570 çekdarên Hizbullah kuştine ku 220 ji wan endamên yekîneya elît a Rizwanê bûn. Wezareta tenduristiyê ya Libnanê diyar kiriye ku ji destpêka şerê navxweyî ve zêdetirî 1000 kes di êrîşên Îsraêlê de jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says more that 570 Hezbollah operatives killed since start of fighting |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-more-that-570-hezbollah-operatives-killed-since-start-of-fighting/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Li Îsraêlê dîsa êrîşên ji Îranê û Hizbullahê ji Libnanê hatiye tomar kirin<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Sirens triggered in Western Galilee amid Hezbollah attack from Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/sirens-triggered-in-western-galilee-amid-hezbollah-attack-from-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û êrîşên mûşekan li Kiryat Ono,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Authorities dispatch forces to sites of reported impacts from cluster bomb carrying Iran missile in central Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/authorities-dispatch-forces-to-sites-of-reported-impacts-from-cluster-bomb-carrying-iran-missile-in-central-israel/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Rehovot û Orşelîmê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Two lightly wounded in Rehovot cluster bomb strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/two-lightly-wounded-in-rehovot-cluster-bomb-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û deverên din hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Rescue forces rushing to Iran missile impact in Jerusalem’s Old City; no injuries reported |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rescue-forces-rushing-to-iran-missile-impact-in-jerusalems-old-city-no-injuries-reported/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezareta tenduristiyê ya Îsraêlê ragihandiye ku ji ber êrîşên bi roketan, heta niha 4099 îsraîlî rakirine nexweşxaneyan ku ji wan 80 kes hê jî li nexweşxaneyê têne dermankirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bletter |pêşnav=Diana |tarîx=2026-03-20 |sernav=Number of injured in war tops 4,000 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/number-of-injured-in-war-tops-4000/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hatiye ragihandin ku ji destpêka şer ve li Îsraêlê 15 kesên sivîl di êrîşên mûşekî yên Îranê de jiyana xwe jidest dane ku yek ji wan welatiyekî fîlîpînî û yek jî wan jî welatiyê taylendî bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.eurasiantimes.com/us-israel-war-on-iran-here-are-the-latest-casualty-figures-from-across-the-middle-east/ |sernav=U.S.-Israel War on Iran: Here Are the Latest Casualty Figures From Across The Middle-East Region |malper=EURASIAN TIMES |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US |paşnav=NEWS |pêşnav=AFP }}</ref> Di heman rojê de êrîşên din ên Îranê li dijî Iraqê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=At least three drone attacks target US military site in Baghdad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/at-least-three-drone-attacks-target-us-military-site-in-baghdad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Îmaratên Yekbûyî yên Erebî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-20 |sernav=Dubai says it fought off Iranian attack as Eid holiday begins |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/dubai-says-it-fought-off-iranian-attack-as-eid-holiday-begins/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-20 |sernav=Kuwait’s Mina Al-Ahmadi refinery hit by drone attack, sparking fire |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwaits-mina-al-ahmadi-refinery-hit-by-drone-attack-sparking-fire/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Erebistana Siûdî û Behrêynê hatine hatine tomarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=Gulf states say responding to missile, drone attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/gulf-states-say-responding-to-missile-drone-attacks/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî çavkaniyên amerîkî, êrîşa mûşekî ya Îranê bi du mûşekên balîstîk li ser baregeha leşkerî ya brîtanî-amerîkî ya Diego Garcia ku li Okyanûsa Hindî û nêzîkî 4000 kîlometre dûr e, bi taybetî bala xelkê kişandiye. Her du mûşek jî li baregeha leşkerî neketine. Li gorî agahiyan, mûşekek ketiye deryayê û her çend nehatiye eşkerekirin ka mûşek bi serkeftî hatiye xistin an na, mûşeka duyem jî ji aliyê keştiyeke şer a amerîkî ve bi mûşeka SM-3 hatiye têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://orf.at/stories/3424514/ |sernav=Iran feuerte offenbar Raketen auf Stützpunkt Diego Garcia |malper=news.ORF.at |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=de |paşnav=red |pêşnav=ORF at/Agenturen }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-us-israel-war-updates-2026/card/iran-targeted-diego-garcia-base-with-ballistic-missiles-rb7MdZW1CfwRTauDYHOt |sernav=Iran Targeted Diego Garcia Base With Ballistic Missiles |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US }}</ref> Li gorî çavkaniyên Brîtanî, Îranê dibe ku ji bo zêdekirina menzîla mûşeka balîstîk a ku hatiye bikar anîn, amûrên roketên fezayê bikar aniye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Iran ‘unsuccessfully’ targeted Diego Garcia base, UK official source confirms |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-unsuccessfully-targeted-diego-garcia-base-uk-official-source-confirms/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Iran may have used space launch vehicle to extend range of missiles fired at Diego Garcia |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-may-have-used-space-launch-vehicle-to-extend-range-of-missiles-fired-at-diego-garcia/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî daxûyaniya serfermandarê giştî yê artêşa Îsraêlê Zamîr, ew mûşekeke balîstîk a du-qonaxî ya navbera parzemînan bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF chief: Campaign at ‘halfway’ stage; Iran’s missile fire at Diego Garcia shows ‘Berlin, Paris, Rome all within range’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-chief-campaign-at-halfway-stage-irans-missile-fire-at-diego-garcia-shows-berlin-paris-rome-all-within-range/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Piştî êrîşê, Brîtanyayê destûr daye Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ku bingehên wan ji bo operasyonên li dijî hedefên Îranê yên ku êrîşî keştiyên li Tengava Hurmizê dikin bikar bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c36rny6xgppo |sernav=UK allows US to use bases to strike Iranian sites targeting Strait of Hormuz |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-GB }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/news/uk-allows-us-use-bases-iran-war-after-missiles-fired-diego-garcia |sernav=UK allows US to use bases for Iran war after missiles fired at Diego Garcia |malper=Middle East Eye |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en }}</ref> Wezareta derve ya Îranê her cure berpirsiyariyên xwe ji bo êrîşê red kiriye û êrîşê wekê operasyoneke "lêp" a Îsraêlê bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/22/did-iran-launch-missiles-at-us-uk-base-on-diego-garcia-heres-what-to-know |sernav=Did Iran launch missiles at US-UK base on Diego Garcia? Here’s what to know |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en |paşnav=Sharma |pêşnav=Yashraj }}</ref> === 21ê adarê === Li gorî daxuyaniyên artêşa Îsraêlê, hêza hewayî ya Îsraêlê di roja 21ê adarê de êrîşên xwe yên li ser Îranê berdewam kirine ku di nav de li ser çend pergalên parastina hewayî, komplekseke wezareta parastinê, tesîsên ji bo hilberandin û depokirina pêkhateyên mûşekan û cihekî lêkolîn û pêşvebirina nukleerî ya Zanîngeha Malek Aştarê hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF strikes ballistic missiles sites in Tehran overnight |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-strikes-ballistic-missiles-sites-in-tehran-overnight/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF says it struck ‘strategic’ nuclear weapons development site at university in Tehran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-strategic-nuclear-weapons-development-site-at-university-in-tehran/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî ajansa nûçeyan a Tasnîm a Îranê, êrîşeke hevbeş a Amerîka û Îsraêlê li ser tesîsa dewlemendkirina uranyûmê ya Natanzê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-21 |sernav=Natanz enrichment facility targeted in US-Israeli attack — Iranian media |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/natanz-enrichment-facility-targeted-in-us-israeli-attack-iranian-media/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Lê belê artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku ev êrîş bi tevahî ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF denies role in Natanz strike, won’t comment on US activity |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-denies-role-in-natanz-strike-wont-comment-on-us-activity/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên bi mûşek û teqemeniyên komî yên li ser Îsraêlê bûne sedema bandorên neyînî yên li deverên qerebalix ên wekê Rîşon LeZîyon,<ref name=":15">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Empty daycare among sites hit in Rishon Lezion cluster missile attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/three-impact-sites-in-rishon-lezion-after-cluster-missile-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Metullayê,<ref name=":15"/> Safedê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Rocket strike in northern city causes slight damage as more sirens sound in Galilee, Golan Heights |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rocket-strike-in-northern-city-causes-slight-damage-as-more-sirens-sound-in-galilee-golan-heights/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Maʿalot-Tarşîhayê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Medics say 5 lightly hurt by Hezbollah rocket that hit Ma’alot-Tarshiha home |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-say-5-lightly-hurt-by-hezbollah-rocket-that-hit-maalot-tarshiha-home/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Dîmonayê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Video shows Iranian missile striking southern city of Dimona |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/video-shows-iranian-missile-striking-southern-city-of-dimona/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Aradê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Medics treating 30 people with varying degrees of injuries from Iran missile attack on Arad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-treating-30-people-with-varying-degrees-of-injuries-from-iran-missile-attack-on-arad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> kirine ku tenê li Dîmonayê û Aradê 175 kes ji ber derbên mûşekên balîstîk birîndar bûne ku 11 kes ji wan bi giranî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bletter |pêşnav=Diana |tarîx=2026-03-22 |sernav=38 people remain hospitalized after last night’s missile attack on Dimona and Arad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/36-people-remain-hospitalized-after-last-nights-missile-attack-on-dimona-and-arad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Herwiha êrîşên Îranê li dijî Erebistana Siûdî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Saudi Arabia says it intercepted at least 20 Iranian drones in east of country |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/saudi-arabia-says-it-intercepted-at-least-20-iranian-drones-in-east-of-country/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Kuwait says air defense responding to Iranian missile and drone attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwait-says-air-defense-responding-to-iranian-missile-and-drone-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Behrêynê beberdewam kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Explosions heard in Bahrain’s capital |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-heard-in-bahrains-capital/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 22ê adarê === Li gorî artêşa Îsraîlê, pêlek êrîşên esmanî yên Îsraêlê li Tehranê çend tesîsên hilberîna çekan ên Îranê û çend baregehên rejîmê xistiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=IDF says it hit arms production sites, intel and military HQs in overnight Tehran strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-hit-arms-production-sites-intel-and-military-hqs-in-overnight-tehran-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezîrê enerjiyê ya Îranê Elîabadî ragihandiye ku binesaziya av û elektrîkê ya girîng a welat ji ber êrîşên sîber ên DYA û Îsraêlê bi giranî zirar dîtiye. Êrîşan, di nav cihên din de, bi dehan tesîsên veguhestin û paqijkirina avê hedef girtine ku bi vî awayî bandor li ser beşên torên dabînkirina avê yên girîng kiriye. Heyva Sor a Îranê ragihandiye ku li gorî texmînên herî dawî, hejmara giştî ya tesîsên sivîl ên zirar dîtî gihîştiye 81.365 cihan.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP and ToI Staff |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian minister says ‘heavy damage’ to water, energy infrastructure from US-Israeli strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-minister-says-heavy-damage-to-water-energy-infrastructure-from-us-israeli-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî amarên fermî yên Îranê, ji destpêka êrîşên Îsraêl û Amerîkayê ve li Îranê zêdetirî 1.500 kes hatine kuştin û zêdetirî 21.000 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://liveblog.zdf.de/us-angriff-auf-iran/187827/ |sernav=Iran meldet mehr als 1.500 Tote seit Kriegsbeginn |malper=ZDF Liveblog |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Li gorî rêxistina Brîtanî NetBlocks, ji 28ê sibatê vir ve li Îranê birîna înternetê ya ji aliyê dewletê ve hatiye ferzkirin berdewam dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://mastodon.social/@netblocks/116271646464231849 |sernav=NetBlocks (@netblocks@mastodon.social) |malper=Mastodon |tarîx=2026-03-22 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=ku }}</ref> Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, Îsraêlê pêlek din a berfireh ji êrîşên asmanî li dijî binesaziya Hizbullah li başûrê Libnanê ku di nav de pira Qasmiyeyê ya li ser çemê Lîtanî yê daye destpêkirin, ku hatiye gotin ev êrîş ji bo pêşîgirtina li Hizbullah ku şervan û çekan bigihîne herêmê hatiye pêkanîn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=IDF launches wide airstrikes in Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-launches-wide-airstrikes-in-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Israel blows up coastal highway bridge in Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-blows-up-coastal-highway-bridge-in-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di heman demê de ev êrîş ji aliyê serokwezîrê Libnanê Selam û serok Ewn ve wekê zêdebûna xeternakê hatine şermezarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Yohanan |pêşnav=Nurit |tarîx=2026-03-22 |sernav=Lebanon’s PM slams Hezbollah rocket attacks, says country won’t give up on disarmament |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/lebanons-pm-slams-hezbollah-rocket-attacks-says-country-wont-give-up-on-disarmament/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Îsraêlê ziyanên ji ber topbarana Îran û Hizbullahê li Tel Avîv,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Bletter |pêşnav2=Diana |tarîx=2026-03-22 |sernav=15 injured in Tel Aviv missile cluster bomb attack, most lightly hurt |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/15-injured-in-tel-aviv-missile-cluster-bomb-attack-most-lightly-hurt/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Bat Yam û Holonê hatine ragihandin û sivîlek li bakurê Misgav' Amê di encama êrîşan de jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian missile attack causes damage in Bat Yam, Holon; no injuries reported |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-missile-attack-causes-damage-in-bat-yam-holon-no-injuries-reported/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Man killed in apparent Hezbollah anti-tank missile attack near northern border |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-killed-in-apparent-hezbollah-anti-tank-missile-attack-on-northern-border/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di 23ê adarê de artêşa Îsraêlê ragihandiye ku sivîlê li Misgav' Amê bi xeletî ji aliyê topxaneya Îsraêlê ve hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-23 |sernav=IDF probe finds farmer killed in north yesterday was hit by Israeli shelling, not a Hezbollah attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-probe-finds-man-killed-in-north-yesterday-was-hit-by-israeli-shelling-not-a-hezbollah-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên din ên Îranê li ser xalên li Iraq,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian media says drone attack targeted base used by US near Baghdad Airport |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-media-says-drone-attack-targeted-base-used-by-us-near-baghdad-airport/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî Erebî<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=UAE says it is responding to Iranian missile, drone attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/uae-says-it-is-responding-to-iranian-missile-drone-attacks/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Erebistana Siûdî hatin ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Saudi Arabia reports three ballistic missiles targeted Riyadh area |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/saudi-arabia-reports-three-ballistic-missiles-targeted-riyadh-area/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî operasyonên bazirganiya deryayî ya Keyaniya Yekbûyî (UKMTO), keştîyek 15 mîlên deryayî dûrî peravên Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî, bi guleyek nenas hatiye lêdan lê ti kes birîndar nebûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://liveblog.zdf.de/us-angriff-auf-iran/187831/ |sernav=Unbekanntes Geschoss trifft Schiff vor den Emiraten |malper=ZDF Liveblog |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Serokê Amerîkayê Trump ultîmatomek daye û gef li Îranê xwariye ku eger Îran di nav 48 demjimêran de Tengava Hurmizê veneke, ew ê santralên elektrîkê yên Îranê ji holê rake.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tagesschau.de/ausland/asien/iran-usa-israel-krieg-102.html |sernav=48-Stunden-Ultimatum: Welche Folgen könnte Trumps Drohung haben? |malper=tagesschau.de |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Di bersivê de, berdevkê pasdarên şoreşê gef li Tengava Hurmizê xwariye<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies and ToI Staff |tarîx=2026-03-22 |sernav=IRGC threatens to completely close the Strait of Hormuz if US strikes power plants |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-threatens-to-completely-close-the-strait-of-hormuz-if-us-strikes-power-plants/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ku bi tevahî dorpêç bike û êrîşî hemî tesîsên enerjî, teknolojiya agahdariyê û palandina avên li dewletên Kendavê yên hevalbendên Amerîkayê bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian army says it will target energy, desalination infrastructure after US threats |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-army-says-will-target-energy-desalination-infrastructure-after-us-threats/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iran threatens to ‘irreversibly destroy’ energy infrastructure across region if power plants attacked |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-destroy-energy-infrastructure-across-region-if-power-plants-attacked/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di ketina helîkopterekê de ku li ser avên herêmî yên Qatarê ji ber xeletiyeke teknîkî qewimî, çar leşkerên qeterî û sê welatiyên tirk, leşkerek û du teknîsyenên ji pargîdaniya Aselsanê jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://dohanews.co/world-leaders-offer-condolences-to-qatar-turkiye-after-helicopter-crash/ |sernav=World leaders offer condolences to Qatar, Türkiye after helicopter crash |malper=Doha News {{!}} Qatar |tarîx=2026-03-22 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en-US |paşnav=Ziga |pêşnav=Adijata }}</ref> === 23ê adarê === Trump ultîmatoma xwe rawestin demkî ya şer ji 2 rojan derxistiye 5 rojan. Wî gef xwaribû ku eger Îran Tengava Hurmizê veneke, ew ê santralên elektrîkê yên Îranê wêran bike. Trump ragihandiye ku di du rojên berê de bi Îranê re hevdîtinên baş û çêker pêk anîne. Di heman demê de danûstandinên di navbera Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê de ji aliyê rayedarên Îranê ve hatiye înkar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.n-tv.de/politik/06-51-Fed-Gouverneurin-Cook-Iran-Krieg-erhoeht-Inflationsrisiken-id30415311.html |sernav=+++ 06:51 Fed-Gouverneurin Cook: Iran-Krieg erhöht Inflationsrisiken +++ |malper=ntv.de |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de |paşnav=NACHRICHTEN |pêşnav=n-tv }}</ref> Serokê parlamentoya Îranê Xalîbaf diyar kiriye ku ti danûstandin bi Amerîkayê re nehatine kirin. Di axaftinên diyar kiriye ku "raporên derewîn ên Trump armanc dikirin ku bazarên darayî û petrolê manîpule bikin."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-03-23 |sernav=Iran parliament speaker: Trump’s ‘fake news’ about talks designed to manipulate markets |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-parliament-trumps-fake-news-about-talks-designed-to-manipulate-markets/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Encumena parastinê ya Îranê gef xwariye ku ger perava başûr an giravên wekê Çarg ên Îranê werin dagirkirin an jî werin dorpêçkirin, dê ew teqemenî li ser rêyên keştîvaniyê yên li Kendava Farsê bicih bikin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-23 |sernav=Iran threatens to mine Gulf marine routes if southern coast, islands attacked |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-mine-gulf-marine-routes-if-southern-coast-islands-attacked/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di nav roja 23ê adarê de êrîşên Îranê li ser Îsraêl,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-23 |sernav=IDF detects day’s fifth Iran missile attack heading toward Eilat |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-detects-days-fifth-iran-missile-attack-heading-toward-eilat/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-23 |sernav=One person hurt after missile interception in UAE |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-person-hurt-after-missile-interception-in-uae/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt, Erebistana Siûdî, û Behreynê hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-23 |sernav=Explosions, sirens ring out in Bahrain |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-sirens-ring-out-in-bahrain/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşa li dijî baregeha pêşmergeyên Herêma Kurdistanê ==== Di 23 û 24ê adarê de êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kiriye.<ref name=":16">{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/240320266 |sernav=Di 24 demjimêran de 25 caran êrişî Herêma Kurdistanê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di 23ê adarê de, di nav 24 saetan de li dijî Herêma Kurdistanê 25 êrîşên dronî û mûşekan pêk hatiye.<ref name=":16" /> Di 23ê adarê de Fermandariya Herêma 1ê ya Hêzên Pêşmergeyan hatiye armanc girtin. Di êrîşa li dijî fermandariya pêşmerge de 6 pêşmerge jiyana xwe jidest dane û 20 pêşmerge jî birîndar bûne.<ref name=":16" /> === 24ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Li gorî HRANAyê li seranserê Îranê 108 êrîş li 10 parêzgehan pêk hatine û herî kêm 61 qurbanî ku di nav de 12 kes sivîl bûn jiyana xwe jidest dane û 38 kes jî birîndar bûne. Êrîşên herî dijwar li Xuzestan û Îsfehanê pêk hatine. Êrîş li ser cihên mûşekan li Tebrîz û Borazcanê, pîşesaziyên leşkerî, tesîseke şîrketa gazê û karsaziyên sivîl li Îsfehanê, boriyeke gazê ya li Xuremşehrê, komplekseke werzîşê li Andîmeşkê û baregeheke Besîcê û avahiyên niştecîbûnên li Tehranê pêk hatine. Herwiha li Şahîn Şehr, Necefabad, herêma pîşesazî ya Cewzdan û Bender Kenganê jî êrîşên esmanî hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603245682 |sernav=New wave of strikes hits cities across Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke amerîkî ya şevê li ser baregeheke li El Enbarê bi kêmî ve 15 endamên Hêzên seferberiya gel a Iraqê hatine kuştin û 30 ji wan jî birîndar bûne. Komê mirina Saad Dawai, fermandarê operasyonên xwe li Enbarê, ragihandiye. Êrîşek li mala serokê PMFê Falih el-Feyyad li Mûsilê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891019 |sernav=US strikes reportedly kill, wound 30 PMF fighters in Iraq {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Hatiye ragihandin ku ev kom êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê û li êrîşên li dijî baregehên li Herêma Kurdistanê birêve dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603246138 |sernav=Airstrike hit PMF commander’s residence in Mosul, sources say |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Îranê bi mûşekan êrîşên li dijî Tel Avîv, Eylat, Dîmona û Heyfayê berdewam kiriye ku di encama êrîşan de gelek kes birîndar bûne. Kuweytê ragihandiye ku ji ber êrîşên Îranê zirar gihîştiye xetên elektrîkê.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Summers |pêşnav2=Charlie |paşnav3=Agencies |tarîx=2026-03-24 |sernav=4 people lightly hurt, buildings mangled as Iranian missile attack hits Tel Aviv |url=https://www.timesofisrael.com/idf-says-it-struck-islamic-guards-hq-in-tehran-man-lightly-wounded-as-iran-keeps-up-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mûşekên Îranê li ser Beyrûtê hatine têkbirin ku di encamê de birîndariyên bi sivikî çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.al-monitor.com/originals/2026/03/iranian-ballistic-missile-intercepted-over-lebanon-us-embassy-feared-target |sernav=Iranian ballistic missile intercepted over Lebanon, US Embassy feared as target - AL-Monitor: The Middle Eastʼs leading independent since 2012 |malper=www.al-monitor.com |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di êrîşa dronên Îranê ya li ser Behreynê de karkerek ji Morokoyê jiyana xwe jidest daye û çend leşker jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://orf.at/stories/3424849/ |sernav=Toter und Verletzte bei iranischen Angriffen auf Bahrain |malper=news.ORF.at |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de |paşnav=red |pêşnav=ORF at/Agenturen }}</ref> === 25ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di encama êrişên hewayî yên li ser Îranê de li bakurê rojavayê Îranê 11 kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603258688 |sernav=Eleven killed in strikes in northwest Iran, official says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Du tesîsên ku li Tehranê mûşekên krûzê çêdikirin bi êrîşên esmanî hatine hilweşandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603253966 |sernav=Cruise missile production sites in Tehran were hit, Israel says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Îsraêlê diyar kiriye ku wan navendeke lêkolînên deryayî li Îsfehanê wêran kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603252252 |sernav=Israel says it struck Iranian naval research center in Isfahan |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di bersivdayîna hewayî ya Amerîkayê ya li dijî baregeheke heşda şabî ya li rojavayê Enbarê 7 endamên rêxistina heşda şabî hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891115 |sernav=Deadly airstrike hits PMF site near army center in Iraq’s Anbar {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Balafirên bêmirov ên Îranê li balafirgeha navneteweyî ya Kuweytê depoyeke sotemeniyê armanc girtiye ku di encamê de şewateke derketiye, di heman demê de hêzên ewlehiyê ragihandin ku şeş balafirên din jî hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gulfnews.com/world/gulf/kuwait/iranian-drone-strikes-hit-fuel-depot-at-kuwait-airport-1.500485349 |sernav=Iranian drone strikes hit fuel depot at Kuwait airport |malper=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en |paşnav=Amir |pêşnav=Khitam Al }}</ref> Mûşekek Îranê li ser Urdunê hatiye têk birin ku perçeyên mûşekê li nêzîkî bajarê paytext a Emmanê ketine xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.turkiyetoday.com/region/iran-fires-missiles-at-israel-us-bases-in-kuwait-jordan-bahrain-3216847 |sernav=Iran fires missiles at Israel, US bases in Kuwait, Jordan and Bahrain |malper=Türkiye Today |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku herî kêm mûşekeke Îranê hatiye têkbirin. Îranê îdia kiriye ku wan mûşekên krûz ên Qader avêtine ser keştiya USS Abraham Lincoln.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Walia |pêşnav=Gandharv |tarîx=2026-03-25 |sernav=Did Iranian Navy cruise missiles hit USS Abraham Lincoln or is it just a wild claim? Iran strike claim, US response, West Asia war update |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/us/did-iranian-navy-cruise-missiles-hit-uss-abraham-lincoln-or-is-it-just-a-wild-claim-iran-strike-claim-us-response-west-asia-war-update/articleshow/129802009.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theweek.in/news/middle-east/2026/03/25/watch-iran-claims-second-missile-strike-on-uss-abraham-lincoln-amid-us-push-for-peace-talks.amp.html |sernav=WATCH: Iran claims second missile strike on 'USS Abraham Lincoln' amid US push for peace talks- The Week |malper=www.theweek.in |roja-gihiştinê=2026-03-27 }}</ref> Zirar negihîştiye keştiyê. Mûşekek Îranê li nêzîkî mezintirîn santrala elektrîkê ya Îsraîlê ya nêzîkî Haderayê ketiye xwarê. Hatiye ragihandin ku ti birîndar an jî zirar çênebûye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |tarîx=2026-03-25 |sernav=Iran appears to target Israeli power plant in missile attack, but misses |url=https://www.timesofisrael.com/iran-appears-to-target-israeli-power-plant-in-missile-attack-but-misses/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 26ê adarê === Malpera nûçeyan a amerîkî [[Axios]]ê bi agahiyên bidest xistina çar çavkaniyan, ragihandiye ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li ser vebijarkên ji bo êrîşa dawî ya li dijî Îranê dixebite, dibe ku di nav de bicihkirina leşkerên bejahiyên li ser axa Îranê û her wiha operasyoneke bombebaranê ya berfireh jî di nav xwe de bigire. Ev yek ji bo baştirkirina pozîsyona DYAyê di danûstandinên pêşerojê yên bi Îranê re an jî ji bo ku serok Trump bikaribe bi awayekî yekalî şer bi çalakiyek serketî bi dawî bike, hatiye armanckirin. Li gorî daxuyaniyê girtina an dorpêçkirina girava Çargê, xala sereke ya veguhestina petrola Îranê; girtina girava Larakê li tengava Hurmizê ku baregeh û sazîyên radarê yên Îranê lê ne; an jî destwerdana girava Ebû Mûsa, ku Îran beşa rojavayê Hurmizê ji vê giravê ve kontrol dike, di nav vebijarkan de ye. Bi awayekî din, DYA dikare tesîsan ji hewayê ve bombebaran bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Berman |pêşnav=Lazar |tarîx=2026-03-26 |sernav=US preparing ‘final blow’ options that could see use of ground troops if Iran talks fail — report |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-preparing-final-blow-options-that-could-see-use-of-ground-troops-if-iran-talks-fail-report/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Karbidestekî [[Pakistan]]ê ji ajansa nûçeyan a navneteweyî Reuters re gotiye ku Pakistan di danûstandinên bi DYAYê re gihîştiye wê encamê ku wezîrê derve yê Îranê Eraqçî û serokê parlamentoyê Xalîbaf ji lîsteya kuştinên armanckirî ya Îsraîlê hatine derxistin û her du kes wekê muxatabên sereke yên li Îranê hatine binav kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-26 |sernav=Israel backed off killing Iran’s Araghchi, Qalibaf at Pakistani-US request, Pakistani official says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-backed-off-killing-irans-araghchi-qalibaf-at-pakistani-us-request-pakistani-official-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezîrê derve yê Pakistanê Îshaq Dar piştrast kiriye ku di navbera DYA û Îranê de danûstandinên nerasterast ji bo bidawîkirina şerê wan têne kirin û peyam bi rêya Îslamabadê têne şandin. Çavkaniyek leşkerî ya Îranê ragihandiye ku ji ber îhtimala êrîşeke bejayî yê li ser eniya başûr a Îranê zêdetirî milyonek leşker hatine seferberkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549808/over-a-million-iranian-combatants-organized-for-ground-battle-with-us |sernav=Over A Million Iranian Combatants Organized for Ground Battle with US - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku hêzên wan ên hewayî di êrîşekê li bajarê bendera Bender Ebasê fermandarê payebilind ê hêzên deryayî yên artêşa pasdarên şoreşê Elî Reza Tengsîrî û serokê îstîxbarata deryayî Behnam Rezayî kuştine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=Katz confirms Israel has killed Iran official responsible for closing Hormuz, vows to hunt down IRGC ‘one by one’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/katz-confirms-israel-has-killed-iran-official-responsible-for-closing-hormuz-vows-to-hunt-down-irgc-one-by-one/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=IDF confirms killing IRGC Navy commander, says strike also killed Navy’s intel chief and rest of the Navy leadership |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-killing-irgc-navy-commander-says-strike-also-killed-navys-intel-chief/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hêzên çekdar ên Îsraêlê piştre ragihandiye ku hemî fermandarên payebilind ên hêza deryayî ya pasdaran di êrîşê de jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |paşnav3=Staff |pêşnav3=ToI |tarîx=2026-03-26 |sernav=Israel says IRGC Navy’s commander, other chiefs killed; Qalibaf said removed from hit list |url=https://www.timesofisrael.com/israel-says-irgc-navy-commander-killed-iranian-top-envoy-said-removed-from-hit-list/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Îranê girtina 14 kesan li çar parêzgehên welat ragihandiye ku wekê sixûrên "dijminê amerîkî-siyonîst" û endamên komên terorîst hatine binavkirin. Ew bi plankirina êrîşên çekdarî li ser navendên hikûmet û medyayê û radestkirina agahî û cihên hêzên leşkerî û ewlehiyê yên Îranê an jî binesaziya krîtîk ji dijmin re, hatine tawanbarkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549648/people-arrested-in-iran-for-working-for-enemies |sernav=People Arrested in Iran for Working for Enemies - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Hizbullahê li nêzîkî Qantara, Taybeh û Debel a li başûrê Libnanê pevçûnên çekdarî bi leşkerên bejayî yên Îsraêlê re piştrast kiriye ku di wan pevçûnan de çend tankên Îsraêlê hatine armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549546/hezbollah-inflicts-heavy-losses-on-israeli-forces-in-southern-lebanon |sernav=Hezbollah Inflicts Heavy Losses on Israeli Forces in Southern Lebanon - World news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê şerê bi Hizbullahê re piştrast kiriye ku tê de du leşkerên Îsraêlê jiyana xwe jidest dane û çend ji wan jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=IDF soldier killed during gunfight with Hezbollah members in southern Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-soldier-killed-during-gunfight-with-hezbollah-members-in-southern-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Nahariyeyê, di encama êrîşa mûşekî ya Hizbullahê de sivîlekî Îsraêlê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jfeed.com/news-israel/hezbollah-rocket-strike-nahariya |sernav=BREAKING: Hezbollah Rocket Strike: 30-Year-Old Killed, Another Seriously |malper=JFeed |tarîx=2026-03-26 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en |paşnav=Isaacson |pêşnav=Gila }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=Sgt. Aviaad Volansky killed in south Lebanon, 4 other soldiers wounded, says IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/sgt-aviaad-volansky-killed-in-south-lebanon-4-other-soldiers-wounded-says-idf/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, Kuweyt û Erebistana Siûdî dîsa êrîşên bi mûşek û dronan ên Îranê hatine armanc girtin<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/26/saudi-arabia-intercepts-destroys-over-30-drones-in-eastern-province- |sernav=Saudi Arabia intercepts, destroys over 30 drones in Eastern Province |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-26 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ku du kes li Ebû Dabiyê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-26 |sernav=Two people killed in Abu Dhabi after missile interception, media office says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/two-people-killed-in-abu-dhabi-after-missile-interception-media-office-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên Îran û Hizbullahê carek dîsa li dijî Îsraêlê hatine destpêkirin ku tenê di navbera nîvê şevê û nîvro de heft mûşekên Îranê ber bi Îsraêlê ve hatine avêtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=No injuries reported in Iran’s 7th missile salvo of the day; forces heading to impact site |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/no-injuries-reported-in-irans-7th-missile-salvo-of-the-day-forces-heading-to-impact-site/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 27ê adarê === ==== Êrîşên Îranê ==== Hêzên Îsraêlî ragihandine ku ji serê sibê ve Îranê 4 mûşek avêtine Îsraêlê, ku piraniya wan hatine têkbirin û di êrîşên mûşekên din de jî ti ziyan çênebûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-27 |sernav=Iran launches small number of missiles, with at least one cluster bomb, in 4th salvo today |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-launches-small-number-of-missiles-with-at-least-one-cluster-bomb-in-4th-salvo-today/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Kuweytê ragihandiye ku bi dronan û mûşekan êrîşî Bendera Mubarek El Kebîr hatiye kirin ku di encamê de ziyanên milkî çêbûne lê ti qurbaniyên mirovî çênebûne. Di heman rojê de rayedarên Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî ragihandine ku şeş mûşekên balîstîk û neh dronên ji Îranê hatine, bi tevahî hatine têkbirin. Êrîşeke mûşekî û bê firokevan a Îranê li ser baregeha hewayî ya prens Sultan zirar da çend balafirên dagirtina sotemeniyê yên amerîkî û deh leşkerên amerîkî bi giranî birîndar bûne ku didu ji wan jî "pir bi giranî" birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-03-27 |sernav=US troops wounded, several refueling planes damaged in Iranian attack on Saudi air base |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-troops-wounded-several-planes-damaged-in-iranian-attack-on-saudi-air-base-official/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/10-americans-injured-in-iranian-attack-on-saudi-airbase/ |sernav=10 Americans injured in Iranian attack on Saudi air base - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-27 |roja-gihiştinê=2026-03-28 |ziman=en-US}}</ref> ==== Êrîşên Îsraêlê ==== Êrîşên Îsraêlê li kargehên pargîdaniya Pola Mobarakeh û pargîdaniya Pola Khouzestanê ku bi rêzê ve li Îsfehan û Ahwazê ne, xistiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-27 |sernav=Air Force bombs two large steel factories in Iran partially owned by IRGC |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/air-force-bombs-two-large-steel-factories-in-iran-partially-owned-by-irgc/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Paşê êrîş li er kargeheke keka zer a nêzîkî Yezdê û reaktora ava giran a IR-40 li Arakê pêk hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |paşnav3=Staff |pêşnav3=ToI |tarîx=2026-03-27 |sernav=Israel bombs 2 IRGC-linked steel plants, 2 nuclear facilities as Iran vows revenge |url=https://www.timesofisrael.com/israel-bombs-2-irgc-linked-steel-plants-2-nuclear-facilities-as-iran-vows-revenge/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Yezdê li cihekî sereke yê hilberîna mûşek û mayînên deryayî xistiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-891408 |sernav=IDF strikes Iran’s missile, sea mine production site in Yazd {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-27 |roja-gihiştinê=2026-03-28 |ziman=en}}</ref> Êrîşeke bi bombeyên komî ya Îranê li ser şeş deverên Îsraêlê li Ramat Gan çêbûne ku di encamê de kesek jiyana xwe jidest daye û sê kes jî birîndar bûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Correspondents |pêşnav=Ynet |paşnav2=correspondents |pêşnav2=ynet |tarîx=2026-03-27 |sernav=One killed in central Israel after Iranian cluster missile; multiple impact sites reported |url=https://www.ynetnews.com/article/hyy11e00vowx |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> === 28ê adarê === Piştî ku peyvdarê leşkerî yê hûsiyan gotareke pêşkêş kiriye, mûşekek balîstîk ji Yemenê ber bi bajarê Beer Şeba li başûrê Îsraêlê ve hatiye avêtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Goodman |pêşnav=Rick |paşnav2=Vernon |pêşnav2=Hayden |paşnav3=Campbell |pêşnav3=Lucy |paşnav4=Olivares |pêşnav4=José |paşnav5=Ali |pêşnav5=Taz |paşnav6=Mackay |pêşnav6=Hamish |paşnav7=Frew |pêşnav7=Wendy |paşnav8=Goodman (now) |pêşnav8=Rick |paşnav9=Frew (earlier) |pêşnav9=Wendy |tarîx=2026-03-29 |sernav=Houthis join the fray – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/28/middle-east-crisis-live-iran-war-updates-trump-us-negotiations-israel-strikes-lebanon-tehran-syria-explosions |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> Piştê çend saetan mûşekeke hûsiyan ku Îsraêlê hedef digirtin hatiye têkbirin û droneke ji Yemenê li nêzîkî Eîlatê hatiye têkbirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF says it intercepted Houthi cruise missile earlier today |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-intercepted-houthi-cruise-missile-earlier-today/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Crissy |pêşnav=Ron |paşnav2=Crissy |pêşnav2=Ron |tarîx=2026-03-28 |sernav=Suspected Houthi drone intercepted over southern Israel, no injuries reported |url=https://www.ynetnews.com/article/hkk4gkboze |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> Du dronan li tesîsên bendergehên li Salalahê li başûrê Omanê xistine. Di vê êrişê de hatiye ragihandin ku karkerek birîndar bûye. Di heman rojê de Îranê diyar kiriye ku wan li nêzîkî bendergehê keştîyeke lojîstîkî ya artêşa Amerîkayê hedef girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://timesofoman.com/article/169963-drone-attack-targets-port-of-salalah-expat-worker-injured |sernav=Drone attack targets Port of Salalah, expat worker injured |malper=Times of Oman |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lbcgroup.tv/news/middleeastnews/919186/lbci-lebanon-articles/en |sernav=Iran military says targeted US vessel near Oman port |malper=LBCIV7 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di 28ê adarê de Îranê diyar kiriye ku wan depoyeke sîstema dijî-dronan a Ûkraynayê li Dubayê hedef girtiye ku wan ragihandye ku ev depo ji bo alîkariya hêzên amerîkî dihat bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.bd-pratidin.com/international/2026/03/28/59713 |sernav=Iran claims strike on Ukrainian defence site in UAE’s Dubai {{!}} {{!}} Bangladesh Pratidin |malper=en.bd-pratidin.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=bn |paşnav=Pratidin |pêşnav=Bangladesh}}</ref> Balafirên bêmirov ên Îranê li balafirgeha navneteweyî ya Kuweytê xistine û di encamê de sîstema radarê xera bûye. Agirê ku 3 roj di depoya sotemeniyê ya balafirgehê de berdewam dikir, di dawiyê de hatiye vemirandin. Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan baregehên rêxistina Ppîşesaziyên deryayî ya li Tehranê û kargehên din ên çêkirina çekan û parastina hewayî ya Îranê bombebaran kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF says it bombed Tehran HQ of Iranian naval weapons and ship producer |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-bombed-tehran-hq-of-iranian-naval-weapons-and-ship-producer/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di heman demê de êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kiriye. Di 28ê adarê de êrîşeke dronî li dijî avahiya serokê Herêma Kurdistanê Nêçîrvan Barzanî li Dihokê pêk hatiye. Di dîmenan de hatiye dîtin ku dron li ber derê avahiya dikeve.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/30406 |sernav=KCK'YÊ ÊRIŞA LI SER MALA NÊÇÎRVAN BARZANÎ ŞERMEZAR KIR |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=kr}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2903202614 |sernav=Brîtanya: Em êrişa li mala Nêçîrvan Barzanî bi tundî şermezar dikin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2803202624 |sernav=Mezlûm Ebdî li ser êrişa li mala Nêçîrvan Barzanî hatiye kirin daxuyanî da |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di şeva 28ê adarê de êrîşeke li Tehranê ziraran daye avahiyên Zanîngeha Zanist û Teknolojiyê ya Îranê. Artêşa Îranê gef xwariye ku dê êrîşî zanîngehên amerîkî yên li herêmê bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603281733 |sernav=Blast damage hits Iran University of Science and Technology |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-28 |sernav=Iran threatens to hit US universities in the Middle East in retaliation for alleged strike on two universities |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-hit-us-universities-in-the-middle-east-in-retaliation-for-alleged-strike-on-two-universities/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Paşê, li gorî agahiyan, êrîşên Îsraêlê li ser depoyeke avê li Heftkelê ketin û Elî Fûladwend ku serokê beşa lêkolînê ya rêxistina nûbûn û lêkolînên parastinê, li Borujerdê bû ligel endamên malbata xwe jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ynet |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF strikes infrastructure in Iran; reports: senior nuclear program official killed |url=https://www.ynetnews.com/article/syc7d3ssbg |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> Mirina Fûladwend paşê ji aliyê medyaya Îranê ve hatiye piştrast kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603288568 |sernav=Research chief of Iran suspected nuclear weapons program killed in airstrikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di heman rojê de li Eştaolê di êrîşeke mûşekî ya balîstîk de 19 kes birîndar bûne û di encamê de gelek xaniyan jî zirarê dîtiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Staff |pêşnav2=ToI |tarîx=2026-03-28 |sernav=Several hurt as Iranian missile hits Jerusalem-area town; Hezbollah continues to strike north |url=https://www.timesofisrael.com/several-hurt-as-iranian-missile-hits-jerusalem-area-town-hezbollah-continues-to-strike-north/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Hêzên deryayî yên brîtanî biryarê daye ku keştiyeke amfîbî ya RFA Lyme Bay ku bi dronên nêçîrvaniya mînan ve hatiye sazkirin, bişîne Tengava Hurmizê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.thetimes.com/uk/politics/article/rfa-lyme-bay-mine-hunting-iran-strait-hormuz-khft3jm3k |sernav=Navy fits RFA Lyme Bay with mine-hunting drones to end Iran blockade |malper=www.thetimes.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}</ref> ==== Erîşên li dijî Herêma Kurdistanê ==== Di roja 28 adarê de bi dronan li Dihokê li dijî avahiyê serokê Herema Kurdistanê [[Nêçîrvan Barzanî]] pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/kmr/story/903911/slug |sernav=Mesrûr Barzanî bi tundî êrîşa ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |malper=Mesrûr Barzanî bi tundî êrîşa ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Kurdistan24}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/kmr/story/904224/slug |sernav=Brîtanya êrîşa li ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |malper=Brîtanya êrîşa li ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Kurdistan24}}</ref> Di heman demê de ji aliyê rayedarên Herêma Kurdistanê ve hatiye ragihandin ku heta 28 adarê bi 5 car ofîsên fermî yên rêveberiya Herêma Kurdistanê ji aliyê dronan ve bûye armaca êrîşan. Hatiye texmîn kirin ku ev êrîş ji aliyê komên heşda şabî yên ku nav sinorê Iraqê de ne pêk hatiye. Di derbarê êrîşan de [[Mesûd Barzanî]] banga li hikûmeta Iraqê kiriye ku di derbarê van komên êrîşkar de helwesta xwe diyar bikin. === 29ê adarê === Di 29ê adarê de, di encama êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê ya li ser bajarê Bender Hamîr a li başûrê Îranê herî kêm 5 kes jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sanger |pêşnav=David E. |paşnav2=Boxerman |pêşnav2=Aaron |paşnav3=Mahoozi |pêşnav3=Sanam |tarîx=2026-03-29 |sernav=Trump Says Iran Agreed to Allow 20 More Ships of Oil Through Strait of Hormuz |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/30/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Mûşekek Îranê li kargeheke kîmyewî ya li herêma pîşesaziyê ya Neot Hovav a li herêma Negev a Îsraêlê armanc digire. Di vê êrîşa Îranê de kesek birîndar bûye û ev yek fikarên li ser rijandina gazê ya xeternak zêde kiriye. Di dîmenan de hatiye dîtin ku karwaneke heşda şabî derbasê bajarê Xoremşehrê dibe ku li ser sinorê Iraqê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603282000 |sernav=Video: Tehran-backed militia convoy seen moving from Iraq toward Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> DYA û Îsraêlê bi tevahî êrîşî çar tesîsên sereke yên hilberîna mûşekên balîstîk û 29 cihên avêtina mûşekan kirine. Kompleksên leşkerî yên li Xocir, Şahrûd, Parçîn û Hekîmiyeyê zirareke mezin dîtine û pisporan texmîn kirine ku zirara li van tesîsan dibe ku kapasîteya Îranê ya hilberîna mûşekên balîstîk ên xwedî menzîla kurt û navîn heta ku tesîs ji nû ve werin avakirin, rawestandiye. Li Xocîr û Şahrûdê, avahiyên tevlihevkirin û rijandinê, xetên hilberîna serên şer û tesîsên ku pêkhateyên sotemeniyên girîng hildiberînin bûne hedef; li Parçînê, motorên sotemeniya mûşekan a hişk û tesîsa Taleghan 2 zirar dîtine. Kompleksa Hekimiyeyê tesîsên hilberîna sotemeniya şil û cihê avêtina mûşekan dihewîne ku hatiye diyarkirin 19 avahî li wir hatine hedef girtin. Her wiha, gelek avahî û deriyên tunelan ên li baregehên mûşekî yên Xorgu û Îmam Elî hatine armanc girtin.<ref name="Bern2026">{{Jêder-malper |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-special-report-march-29-2026/ |sernav=Iran Update Special Report, March 29, 2026 |malper=Institute for the Study of War |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en-US |paşnav=Bern |pêşnav=Stefaniia}}</ref> Bandorên şer ên li ser siyaset û aboriya navxweyî ya Îranê jî eşkere bûne. Karbidestên sipaha pasdarên şoreşa îslamî hişyariyên serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan a li ser bandora aborî ya şer paşguh kirine. Pezeshkian diyar kiriye ku şer bi giranî zirarê daye aboriya welat û heke di navbera DYA û Îsraêlê de agirbest neyê bidestxistin, di nav sê çar hefteyan de dikare hilweşîneke aborî li Îranê çêbike. Rejîm hewl dide ku bi bikaranîna hestên neteweperest raya giştî bikişîne ser piştgiriya ewlehiya navxweyî û şer û bi vî awayî kampanyayeke leşkerî ya dilxwazî bi navê "canfêda" dest pê dike.<ref name="Bern2026"/> === 30ê adarê === ==== Erîşên DYA û Îsraêlê ==== Li gelek deverên Îranê ku di nav de Abad, Endîşe, Navçeya 15, Evîn, Mesûdiye, Nobonyad, Qeleh Hesen Xan û Seadatê, teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603299006 |sernav=Explosions, fighter jet activity reported across multiple provinces in Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Îsraêlê ragihandiye ku wan li Tehranê navendên fermandariya mobîl û cihên ku ji bo çêkirina çekan hatine bikar anîn hedef girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603293568 |sernav=Israel says it struck mobile command centers in Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Di êrîşa DYA û Îsraêlî ya li ser gundekî Îranê de şeş kes jiyana xwe jidest dane û di encama êrîşan de pênc xanî hilweşiyane û 22 kes jî birîndar bûne. Piştî ku binesaziya elektrîkê ji ber parçeyên şarapnelê zirar dîtine, li hinek deverên Tehran û parêzgeha Alborzê, tevî Kerecê, elektrîka bajaran hatiye qutkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-29 |sernav=Iranian minister confirms blackouts in parts of Tehran and in Karaj after strikes hit power grid |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-minister-confirms-blackouts-in-parts-of-tehran-and-in-karaj-after-strikes-hit-power-grid/ |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA) ragihand ku reaktora ava giran a IR-40 piştî ku di êrîşa Îsraîlê ya 27ê Adarê de zirareke giran dîtiye û êdî nexebitiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/03/30/iran-s-heavy-water-production-plant-no-longer-operational-iaea-says |sernav=Iran’s heavy water production plant no longer operational, IAEA says |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Li gelek deverên Îranê ku di nav wan de Girava Kiş, Girava Qeşm û Bandar Ebas ên li parêzgeha Hormozgan, li Babol a li parêzgeha Mazenderan, li Dêhgolan a li parêzgeha Kurdistanê û li Tebrîz a li parêzgeha Azerbaycana Rojhilat, teqîn û êrîş çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603302665 |sernav=New wave of strikes reported across several Iran provinces |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Mûşekek Îranê li tesîseke kîmyayî ya ADAMA li Ne'ot Hovav ketiye û di encamê de kesek birîndar bûye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Curiel |pêşnav=Ilana |paşnav2=Curiel |pêşnav2=Ilana |tarîx=2026-03-29 |sernav=Iran targets southern Israel: impacts in Be'er Sheva, industrial plant hit in Neot Hovav |url=https://www.ynetnews.com/article/bjhifiijwl |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Surkes |pêşnav=Sue |tarîx=2026-03-29 |sernav=Ministry says hazardous materials leak has been ruled out after missile fragment hit factory in south |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/ministry-says-hazardous-materials-leak-has-been-ruled-out-after-missile-fragment-hit-factory-in-south/ |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di derengiya 29ê adarê, balafirên bêpîlot ên Îranê li Kuweytê li baregeheke leşkerî dana û di encamê de 10 leşker birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/30/iranian-attack-damages-kuwait-power-and-desalination-plant-kills-worker |sernav=Iranian attack damages Kuwait power and desalination plant, kills worker |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> === 31ê adarê === ==== Êrîşên DYA û Îsraêlê ==== Li gorî artêşê di 31ê adarê de êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê li dijî depoyên cebilxaneyê yên li Îsfehanê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=US hits Iranian ammunition bunkers, causing major explosions |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-hits-iranian-ammunition-bunkers-causing-major-explosions/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> û her wiha li dijî tesîsên hilberîna çekan û pargîdaniyeke dermanan li Tehranê berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=IDF says it struck Iranian sites for missile components, anti-aircraft weapons |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-iranian-sites-for-missile-components-anti-aircraft-weapons/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-31 |sernav=Iran claims US-Israel strikes targeted major pharmaceutical company |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-claims-us-israel-strikes-targeted-major-pharmaceutical-company/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies and ToI Staff |tarîx=2026-04-01 |sernav=Acknowledging strike, Iran FM claims fentanyl factory only supplying ‘hospital drugs’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/acknowledging-strike-iran-fm-claims-fentanyl-factory-only-supplying-hospital-drugs/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, Mehdî Wefaî ku endezyarê sereke yê hêza Qudsê ya Muhafizên Şoreşê li Libnanê ye, li Mahallatê di êrîşan de jiyana xwe jidest daye. Wezareta Tenduristiyê ya Libnanê ragihandiye ku di êrîşên hewayî yên Îsraêlê ya di tevahiya rojê de li herêmên Tyr, Saydon û Bint Cubeyl herî kêm heşt kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP and ToI Staff |tarîx=2026-03-31 |sernav=Israeli strikes in south Lebanon kill 8, including paramedic — Lebanon Health Ministry |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-strikes-in-south-lebanon-kill-8-including-paramedic-lebanon-health-ministry/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di heman rojê de artêşa Îsraêlê kuştina Hec Haşem di êrîşeke esmanî de li Beyrûtê ragihandiye ku di îlona sala 2024an de eniya başûr a Hizbullahê ji Elî Karakî wergirtibû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-04-01 |sernav=Top Hezbollah commander killed by Israeli Navy in Beirut — IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/top-hezbollah-commander-killed-by-israeli-navy-in-beirut-idf/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Li gorî çavkaniyên filistînî, di êrîşên hewayî yên Îsraêlê ya li ser Cebeliye û Xan Yûnisê ya li Şerîda Xezzeyê de pênc kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-31 |sernav=Israeli strikes kill five in Gaza Strip, medics say |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-strikes-kill-five-in-gaza-strip-medics-say/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Artêşa Îranê êrîşên xwe yên li ser yekîneyên amerîkî yên li baregeha hewayî ya prens Siltan a li Erebistana Siûdî,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/04/01/3554165/irgc-destroys-us-aircrew-accommodation-in-al-kharj-air-base-targets-200-personnel |sernav=IRGC Destroys US Aircrew Accommodation in Al Kharj Air Base, Targets 200 Personnel - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> keştiyeke konteyner a Îsraêlê li avên navendî yên Kendava Farisî, xaleke kombûnê ya hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li peravên Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, pergala parastina dronan a flota pêncemîn a amerîkî ya li derveyî baregeha xwe ya nêzîkî balafirgeha Behrêynê û du pergalên radarê amerîkî li baregeha Ehmed el-Cabirê, li Kuweytê ragihandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/31/3553369/irgc-launches-blitz-on-us-israeli-targets |sernav=IRGC Launches Blitz on US, Israeli Targets - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> Her wiha, droneke MQ-9 li ser Îsfehanê û droneke LUCAS li ser Qeşmê hatin têk birin ku bi vî awayî hejmara dronên amerîkî-îsraêlî yên ku ji destpêka şer ve hatine xistin gihîştiye 147 dronan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/31/3553408/iranian-army-shoots-down-intruding-mq-9-lucas-drones |sernav=Iranian Army Shoots Down Intruding MQ-9, LUCAS Drones - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> Erebistana Siûdî<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/31/saudi-arabia-intercepts-destroys-two-drone-attacks- |sernav=Saudi Arabia intercepts, destroys two drone attacks |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> û Mîrnişînên Yekbûyî yên Erebî operasyonên parastina hewayî ragihandine<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/31/euronews-journalists-report-multiple-blasts-in-dubai-in-iranian-missile-and-drone-attack |sernav=Iran launches missile and drone barrage on Dubai, Kuwaiti tanker hit. |malper=www.euronews.com |roja-gihiştinê=2026-04-04}}</ref> û di heman rojê de Îsraêl dîsa ji aliyê Îran û Hizbullahê ve bi roketan hate hedefgirtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=No injuries reported in Iran’s latest volley of missiles at central Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/no-injuries-reported-in-irans-latest-volley-of-missiles-at-central-israel/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-891733 |sernav=Northern Israel faces over 50 Hezbollah rocket launches, drone infiltrations {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> ==== Revandina rojnemavana amerîkî ==== Wezareta karên hundir a Iraqê û wezareta karên derve ya DYAyê ragihandine ku rojnamevana serbixwe ya amerîkî Shelly Kittelson li Bexdayê ji aliyê rêxistina terorîst a lîwayên Hizbullahê ya ku Îran piştgiriyê dide wan ve hatiye revandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yled478zwo |sernav=US journalist Shelly Kittleson kidnapped in Baghdad |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en-GB}}</ref> === 1ê nîsanê === Di 1ê nîsana 2026an de, Ajansa Nûçeyan a Mehr ku ajanseke nîvfermî ya nûçeyan a dewleta Îranê ye, ragihandiye ku analîstê siyasî û wezîrê derve yê berê Kemal Xerazî di êrîşeke asmanî ya li ser mala wan de bi giranî birîndar bûye û hevjîna wî jî jiyana xwe jidest daye. == Êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê == {{Gotara bingehîn|Êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 2026}} Ji destpêka şer ve Herêma Kurdistanê bûye armanca êrîşan. Êrîşên li ser [[Herêma Kurdistanê]] di 28ê sibata 2026an despêkiriye ku gelek deverên li parêzgeha Hewlêrê û parêzgeha Silêmanî rasterast bûne armanca êrîşên dronên Îranê û heşda şabî ku ji nav sinorê Iraqê ve êrîşê Herêma Kurdistanê kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.state.gov/releases/office-of-the-spokesperson/2026/03/joint-statement-on-irans-missile-and-drone-attacks-in-the-region/ |sernav=Joint Statement on Iran’s Missile and Drone Attacks in the Region |malper=United States Department of State |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Di êrîşan de deverên derdor ên [[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]] hatiye armanc girtin ku hêzên amerîkî yên [[Hevpeymaniya Navneteweyî li dijî Daişê|hevpeymaniya navneteweyî ya li dijî DAIŞê]] li deverên bûn û yek ji van xalan balyozxaneya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ya Hewlêrê bû ku bibû armanca êrîşan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-evening-special-report-march-1-2026/ |sernav=Iran Update Evening Special Report, March 1, 2026 |malper=Institute for the Study of War |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US |paşnav=Sleiman |pêşnav=Nadia }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |sernav=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |malper=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Di 12ê adarê de baregeheke leşkerî ya [[Îtalya]]yê ya li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] rasterast bûye armanceke êrîşa mûşekan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603120049 |sernav=Missile hits Italian base in Erbil, no injuries reported |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en }}</ref> Piştê re ji aliyê rayedaran ve hatiye ragihandin ku di vê êrişê de ti birîndar çênebûne. Di roja 12ê adarê de kampeke perwerdeyê ya ku ji aliyê leşkerên [[Fransa]]yê li Hewlêrê ve dihatin bikaranîn rasterast bûye armanca êrîşan ku fermandarê [[Fransayî|fransî]] ya bi navê Arnaud Frion ku ji Tabûra 7em a şopvanên alpînê bû ku bi eslê xwe ji bajarê [[Varces-Allières-et-Risset|Varces]], Isèreyê bû di êrîşê de jiyana xwe jidest daye û şeş leşker jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260312-middle-east-war-live-israel-lebanon-iran-gulf |sernav=French soldier killed in drone attack in Iraq’s Kurdish region, Macron says |malper=France 24 |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en }}</ref> Heta 17ê adarê nêzîkî 300 êrîş li hemberî Herêma Kurdistanê pêk hatine. Di êrîşên de gelek deverên li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêr]] û [[Silêmanî (bajar)|Silêmanî]] rasterast bûne armanca êrîşan. Herêma Kurdistanê ji destpêka şer ve ku di 28ê adarê de hatibû destpêkirin bûye armaca êrîşên Îranê û bi taybetî êrîşên heşda şabiyên ku ji nav sinorê Iraqê ve êrîşê Herêma Kurdistanê kirine. Di van êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 6 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/30290 |sernav=WEZARETA PÊŞMERGEYAN: 6 PÊŞMERGEYÊN LEHENG ŞEHÎD BÛN |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-25 |ziman=kr }}</ref> 6 pêşmergeyên [[Rojhilata Kurdistanê]] û fermanderekî fransî jiyana jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fdd.org/analysis/2026/03/11/us-condemns-iranian-and-militia-attacks-in-iraq-amid-unclaimed-airstrikes-on-tehran-backed-militias/ |sernav=US condemns Iranian and militia attacks in Iraq amid unclaimed airstrikes on Tehran-backed militias |malper=FDD |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Frantzman |pêşnav=Seth J. }}</ref> Ji ber van êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 20 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/240320266 |sernav=Di 24 demjimêran de 25 caran êrişî Herêma Kurdistanê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-25 |ziman=en }}</ref> == Bandora şer == Îsraîlê rewşa awarte li seranserê welêt ragihandiye ku diyar kiriye ku ev mezintirîn êrîş ew ku wan li hemberî Îranê pêk anîye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |sernav=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran’s retaliation |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=McCluskey |pêşnav=Christian Edwards, Karina Tsui, Mitchell }}</ref> Îsrael Katz daxuyaniyek daye û gotiye "Li gorî benda 9C(b)(1) a qanûna parastina sivîl, 5711-1951, di bin desthilata min de û piştî ku ez piştrast bûm ku ihtîmaleke mezin a êrîşekê li ser nifûsa sivîl heye ku ez bi vê yekê li seranserê axa welat eniya navxweyî radigihînim."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896765/slug |sernav=Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration |malper=Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Rojnameya New York Times diyar kiriye ku dibistan û cihên kar ên Îsraîlê jî dê werin girtin û kombûnên giştî werin betalkirin. Li Îranê qutbûna înternetê "nêzîkî tevahiya welat" ji nû ve hatiye pêkanîn ku NetBlocksê ragihandiye ku girêdana înternetê li Îranê daketiye ji %4 ê ji astên asayî.<ref name=":4"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://mastodon.social/@netblocks/116147264437940657 |sernav=NetBlocks (@netblocks@mastodon.social) |malper=Mastodon |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=ku }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/fa/202602281170 |sernav=نت‌بلاکس از خاموشی اینترنت در ایران خبر داد |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=fa }}</ref> === Girtina qada hewayî === Piştî êrîşan ji ber ku dewletên herêmî qada hewayî girtin, qada hewayî ya Îranê bi piranî ji bo balafirên sivîl vala bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602284853 |sernav=Iran’s skies empty after strikes as regional states close airspace |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Bi dest pêka êrîşan re Behreyn, Iraq, Îsraêl, Kuweyt, Qeter, Sûriye û Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî qadên xwe yên hewayî girtine û gelek balafir ber bi cihên din ve hatin veguhastin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Israel closes airspace after strikes on Iran |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lehmann |pêşnav=Noam |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iraq shuttering airspace after US, Israel strike Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iraq-shuttering-airspace-after-us-israel-strike-iran/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-02-28 |sernav=Syria shutters airspace |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/syria-shutters-airspace/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Pargîdaniyên hewayî yên navneteweyî yên wekê Air India, Biman Bangladesh Airlines, British Airways, Cathay Pacific Airways, IndiGo, Lufthansa, Virgin Atlantic û Wizz Air ji ber şer û pevçûnan seferên xwe yên bo Rojhilata Navîn ji bo demên cuda cuda rawestandin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran-Israel war: Air India, IndiGo and multiple other airlines suspend flights. Check full list |url=https://economictimes.indiatimes.com/nri/latest-updates/iran-israel-war-multiple-airlines-suspend-flights-check-full-list/articleshow/128879934.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/46mwakjn9t |sernav=Biman suspends Middle East flights amid conflict |malper=Prothomalo |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=BSS }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo |sernav=What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> === Girtina Tengava Hurmizê === Raporeke Reutersê ji berpirsekî operasyona aspidesê veguhestiye ku gotiye li gorî guhdarîkirinên radyoya pir bilind (VHF), pasdarên şoreşa îslamî ya Îranê [[Tengava Hurmiz]]ê ji bo çûnûhatina keştiyan girtiye. Rayedareke [[Yekîtiya Ewropayê]] ragihandiye ku peyamên ku keştî dibêjin "destûr nayê dayîn ku tu keştî ji Tengava Hormuzê derbas bibe" werdigirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/irgc-says-no-ship-allowed-pass-strait-hormuz-according-eu-official |sernav=IRGC says 'no ship allowed to pass Strait of Hormuz', according to EU official |malper=Middle East Eye |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602288034 |sernav=‘No ship allowed to pass Strait of Hormuz,’ Iran warns vessels - Reuters |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> == Qurbaniyên şer == == Bertek == === Îran === Wezareta derve ya Îranê gefa bersivdanê li hember êrîşa hêzên amerîkî li ser bingehên amerîkî yên li Kendava Farsê xwariye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |sernav=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602284010 |sernav=Iran decries attacks, vows response as it appeals to Security Council |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> Konseya bilind a ewlekariya neteweyî ya Îranê ragihandiye ku welatê wan rastî "operasyoneke hewayî ya hovane" ji aliyê Amerîka û Îsraîlê ve hatiye û gotiye: "Ev yek careke din di dema danûstandinan de qewimiye û dijmin xeyal dike ku miletê berxwedêr ê Îranê dê bi van kiryarên tirsonek daxwazên wan ên biçûk radest bibe." Wezîrê derve yê Îranê Ebas Eraqçî êrîşê wekê "bi tevahî bêsedem, neqanûnî û bêexlaq" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo |sernav=What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> === Dewletên Yekbûyî === Serokê Dewletên Yekbûyî [[Donald Trump]] piştrast kiriye ku artêşa amerîkî li Îranê dest bi "operasyonên şer ên mezin" kiriye û şer wekê "operasyoneke mezin û berdewam a ji bo pêşîgirtina li vê dîktatoriya pir xerab û radîkal ku gefê li Amerîkayê dixwe" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Tyler Pager |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Trump says military campaign is "massive and ongoing" |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Di vîdyoyekê de ku li ser Truth Social hatiye weşandin, Trump ji nû ve destnîşan kiriye ku "Armanca wan ew e ku ew bi rakirina gefên nêzîk ên ji rejîma Îranê ku komeke hovane ya mirovên pir dijwar û tirsnak, gelê amerîkî biparêzin" û di axavtina xwe de gotiye: "47 sal in, rejîma Îranê Mirin ji bo Amerîkayê diqîre û kampanyayeke bêdawî ya xwînrijandin û kuştinên girseyî dimeşîne ku Dewletên Yekbûyî, leşkerên me û mirovên bêguneh, li gelek welatan armanc digire."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Trump confirms in video message that military campaign in Iran has begun |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Trump ragihandiye ku piştî kuştina Elî Xamineyî, danûstandinên bi Îranê re hêsantir dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143 |sernav=Live - Trump says talks easier after Khamenei, Iran vows ‘devastating’ response |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> === Îsraêl === Serokwezîrê Îsraêlê Benjamîn Netanyahu diyar kiriye ku armanca êrîşan "jiholêrakirina gefa hebûnî ya ku ji aliyê rejîma li Îranê ve tê çêkirin" e û diyar kiriye ku "çalakiya me ya hevbeş dê şert û mercan ji bo gelê wêrek ê Îranê biafirîne da ku çarenûsa xwe bigire destên xwe."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Estrin |pêşnav=Daniel |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran's supreme leader, Ayatollah Ali Khamenei, has been killed |url=https://www.npr.org/2026/02/28/nx-s1-5730158/israel-iran-strikes-trump-us |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Wezîrê derve Gideon Sa'ar gotiye ku kiryara leşkerî li dijî Îranê bi awayekî lezgîn pêwîst e "tevî xetereyên girîng ên têkildar", û gotiye ku "derengketin dê rê bidaya rejîma Îranê ku bigihîje astek parastinê ji bo bernameya xwe ya kîmyayî û her wiha dest bi hilberîna girseyî ya mûşekên balîstîk ên dûravêj bike".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Johnatan Reiss |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> === Bertekên navneteweyî === * {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Kurdistan]]: [[Herêma Kurdistanê]] piştî hedefgirtina [[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]] û balyozxaneya giştî ya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] ji aliyê mûşekên Îranê ve, fermandarekî payebilind ê pêşmergeyan diyar kir ku hêzên wan di rewşa amadebaşiyê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/peshmarga-iraqi-kurdistan/8118549.html |sernav=Fermandarekî Pêşmergeyan Dibêje Ew di Amadebaşîyê de ne |malper=Voice of America |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=ku }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |sernav=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |malper=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Nûnerên [[Hevpeymaniya Hêzên Siyasî yên Rojhilata Kurdistanê]] diyar kirine ku ew bi hev re biryarên siyasî û leşkerî koordîne dikin û ji bo qonaxek nû amadekariyê dikin ku hêzên wan di hundurê Îranê de ye û li rojhilata Kurdistanê amade ne ku li hemberî êrîşan xwe biparêzin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/iran-kurds-position/8118628.html |sernav=Partîyên Kurdên Îranê di Biryarên Xwe yên Siyasî û Leşkerî de Yekgirtî ne |malper=Voice of America |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=ku }}</ref> * {{Sembola alayê|Fransa}} [[Fransa]]: Serokkomarê Fransayê [[Emmanuel Macron]] ji bo kêm kirina tundiya şer daxwaza şer bangawaziya civîneke awarte ya [[Konseya Ewlehiyê ya Neteweyên Yekbûyî]] kiriye. * {{Sembola alayê|Kanada}} [[Kanada]]: Serokwezîr Mark Carney Îran bi "çavkaniya sereke ya bêîstîqrarî û terorê li seranserê Rojhilata Navîn" tawanbar kiriye û piştgiriya xwe ji bo operasyonan anî ziman û tekez kiriye ku Îran nikare çekên nukleerî bi dest bixe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.pm.gc.ca/en/news/statements/2026/02/28/statement-prime-minister-carney-and-minister-anand-situation-middle-east |sernav=Statement by Prime Minister Carney and Minister Anand on the situation in the Middle East |malper=Prime Minister of Canada |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> * {{Sembola alayê|Keyaniya Yekbûyî}} [[Keyaniya Yekbûyî]]: Hikûmeta brîtanî daxuyaniyek weşandiye û diyar kiriye ku Brîtanya "naxwaze pevçûnên herêmî yên berfirehtir kûrtir bibin". Di heman demê de hikûmetê diyar kiriye ku wan ji bo ewlekariya balyozxaneyên xwe yên li herêmê "kapasîteyên parastinê" bi hêz kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Israel and Iran exchange fresh attacks after Iran's Supreme Leader Khamenei killed - live updates |malper=BBC News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> Serokwezîr Keir Starmer piştrast kiriye ku balafirên brîtanî ji bo armancên parastinê "li ezmanan" in lê di êrîşên Îsraîl û Amerîkayê de "tu rol nelîstine" û bang li Îranê kiriye ku xwe ji êrîşên din li seranserê Rojhilata Navîn dûr bigire û "tundûtûjî û tepeserkirina tirsnak a li dijî gelê Îranê" rawestîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=British planes "in the sky" in Middle East, says Starmer |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Piştre wî serokatiya civînek awarte ya COBRA lidarxistiye ku ku bersiva Keyaniya Yekbûyî nîqaş bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sabbagh |pêşnav=Dan |paşnav2=Defence |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |tarîx=2026-02-28 |sernav=RAF jets flying defensive missions after US-Israeli attack on Iran, Starmer says |url=https://www.theguardian.com/politics/2026/feb/28/starmer-chairs-cobra-meeting-after-us-israel-strikes-on-iran |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> * {{Sembola alayê|Almanya}} [[Almanya]]: Şansolyer Friedrich Merz di daxuyaniyek hevbeş ê bi Fransa û Keyaniya Yekbûyî re gotiye ku ew ji berê ve hatiye agahdarkirin û nîqaş di rê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yj9kr31y7o |sernav=How the world has reacted to US and Israeli strikes on Iran |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> * {{Sembola alayê|Hindistan}} [[Hindistan]]: Wezareta karên derve yê Hindistanê nîgeraniyên xwe aniye ziman û ji her sê welatan xwest ku agirbestê ragihanin. Balyozxaneya Hindistanê welatiyên Hindistanê ji sefera ji bo Îran û piraniya welatên Rojhilata Navîn hişyar kiriye û ji kesên di nav welat de xwestiye ku tavilê li stargehê bigerin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://indianexpress.com/article/india/israel-iran-conflict-indian-embassy-advisory-10556818/ |sernav=‘Remain near shelters, avoid non-essential travel’: India warns citizens in Israel after Tehran attack |malper=The Indian Express |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> NORKA her wiha ji bo welatiyên asê mane li hemî welatên bandordar xetên alîkariyê daniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/norka-sets-up-helpdesk-for-kerala-people-in-iran-israel/ |sernav=NORKA sets up helpdesk for Kerala people in Iran, Israel |malper=The Tribune |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> * {{Sembola alayê|Çîn}} [[Çîn]]: Wezareta karên derve fikarên xwe yên li ser êrîşên Amerîka û Îsraîlê aniye ziman û daxwaza rawestandina tavilê ya dijminatiyê li dijî Îranê û ji nû ve destpêkirina diyalogê kiriye. Her wiha tekez kiriye ku divê rêz li serweriya Îranê were girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fmprc.gov.cn/eng/xw/fyrbt/202602/t20260228_11866531.html |sernav=Foreign Ministry Spokesperson’s Remarks on the Military Strikes Against Iran by the U.S. and Israel_Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China |malper=www.fmprc.gov.cn |roja-gihiştinê=2026-03-01 }}</ref> * {{Sembola alayê|Rûsya}} [[Rûsya]]: Wezîrê karên derve [[Sergey Lavrov]] êrîşên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û Îsraîlê wekê "gaveke bêwijdan" û "kiryareke êrîşkariya çekdarî ya bi zanebûn, pêşwext û bêsedem" şermezar kiriye û wan bi wê yekê tawanbar kir ku herêmê ber bi "karesateke mirovî, aborî û dibe ku radyolojîkî jî" ve dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Russia condemns "reckless" airstrikes on Iran, as Finland and Ireland express concern |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Elî Xamineyî]] [[Kategorî:Şer]] [[Kategorî:Şerên li Îranê]] [[Kategorî:Şerên li Rojhilata Navîn]] [[Kategorî:Şerên Azerbaycanê]] [[Kategorî:Şerên Behreynê]] [[Kategorî:Şerên DYAyê]] [[Kategorî:Şerên Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:Şerên Fransayê]] [[Kategorî:Şerên Iraqê]] [[Kategorî:Şerên Îranê]] [[Kategorî:Şerên Îsraêlê]] [[Kategorî:Şerên Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:Şerên Kuweytê]] [[Kategorî:Şerên Libnanê]] [[Kategorî:Şerên Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] [[Kategorî:Şerên Omanê]] [[Kategorî:Şerên Qeterê]] [[Kategorî:Şerên Qibrisê]] [[Kategorî:Şerên Sûriyê]] [[Kategorî:Şerên Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Şerên Urdunê]] [[Kategorî:Şerên Yemenê]] [[Kategorî:Şerên Yewnanistanê]] [[Kategorî:2026 li Azerbaycanê]] [[Kategorî:2026 li Behreynê]] [[Kategorî:2026 li DYAyê]] [[Kategorî:2026 li Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:2026 li Fransayê]] [[Kategorî:2026 li Iraqê]] [[Kategorî:2026 li Îranê]] [[Kategorî:2026 li Îsraêlê]] [[Kategorî:2026 li Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:2026 li Kîprosê]] [[Kategorî:2026 li Kurdistanê]] [[Kategorî:2026 li Kuweytê]] [[Kategorî:2026 li Libnanê]] [[Kategorî:2026 li Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] [[Kategorî:2026 li Omanê]] [[Kategorî:2026 li Qeterê]] [[Kategorî:2026 li Sûriyê]] [[Kategorî:2026 li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:2026 li Urdunê]] [[Kategorî:2026 li Yemenê]] [[Kategorî:2026 li Yewnanistanê]] qfz6n27x2r40er64ubsmgm191b1zuyl 2002592 2002591 2026-04-17T10:40:11Z Penaber49 39672 2002592 wikitext text/x-wiki {{Rojane}} {{Agahîdank pevçûnên leşkerî | pevçûn = Şerên Îranê 2026 | perçeyekî = | wêne = {{Nexşeya Şerê Îranê 2026}} | binnivîs = <div style="text-align:center"> Xalên ku bûne armanca êrîşan: {{Unbulleted list | {{Reng box|#302060|[[Wêne:Maki7-cross-white.svg|16x16px]]}} Dewletên Yekbûyî û Îsraêl | {{Reng box|#F00|[[Wêne:Maki7-circle-stroked-white.svg|16x16px]]}} Îran, [[Hizbulaya Libnanê]] û [[Heşda Şebî]]}} </div> | dîrok = 28ê sibata 2026an - heta niha | herêm = [[Rojavayê Asyayê]]•[[Okyanûsa Hindî]] (bi taybetî li deverên wekê [[Kendava Farsê]], [[Tengava Hurmiz]]ê, [[Deryaya Navîn]]) | koordînat = | sedem = Bi xayeya bidawî anîna bernameya nukleerî ya Îranê û guhertina rejîma heyî | encam = | rewş = Berdewam dike | şervan1 = {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] <br> {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Îsraêl]] | şervan2 = {{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]] | şervan3 = | fermandar1 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Donald Trump]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Pete Hegseth]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dan Caine]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Brad Cooper]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Benjamin Netanyahu]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Îsrael Katz]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Eyal Zamir]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Tomer Bar]]|}} | fermandar2 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Xamineyî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mucteba Xamineyî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mesûd Pezeşkiyan]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mihemed Bakir Zolqedîr]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Gulam Huseyîn Muhsînî-Ejeyî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elîreza Erafî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Larîcanî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Ezîz Nasirzade]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Şamxanî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mihemed Pakpûr]] {{Suîqest}}|}} | fermandar3 = | yekîne1 = | yekîne2 = | yekîne3 = | hêz1 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Artêşa Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] * {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Hêzên Parastina Îsraêlê]]|}} | hêz2 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Îran}} [[Artêşa Pasdaran a Şoreşa Îslamî ya Îranê]]|}} | hêz3 = | windahî1 = {{Lîsteya sade}} * '''Li gorî Dewletên Yekbûyî''': * {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Îsraêl]]: ** 17 kes mirine (2 ji wan hêzên leşkerî ne) ** 4.099 birîndar bûne (17 ji wan personelên leşkerî ne) * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]]: ** 13 hêzên leşkerî mirine ** 200 kes birîndar bûne * {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Kurdistan]]: [[Başûrê Kurdistanê]] ** 13 hêzên leşkerî (6 pêşmergeyên Rojhilata Kurdistanê, 6 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê û fermandarekî hêzên Fransayê jiyana xwe jidest daye) ** 22 kes birîndar bûne (2 kesên sivîl û 20 pêşmergeyên Kurdistanê birîndar bûne) | windahî2 = {{Lîsteya sade}} '''Li gorî Îranê''': * {{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]]: ** 1.444 kes mirine ** 18.551 kes birîndar bûne * '''Li gorî saziyên sîvîl''' ** '''[[HARNA]]''': 3.186 kes mirine (di nav wan de 1.153 hêzên leşkerî û 1.394 kes sivîl û 639 kesên din jî nehatine tansîf kirin) ** '''[[Hengaw]]''': 4.789 kes mirine (di nav de 4.789 hêzên leşkerî û 511 sivîl in. Li gorî Hengawê 5.300 kes jî birîndar bûne) '''Deverên din''' * {{Sembola alayê|Libnan}} [[Libnan]] ** 1.001 kes mirine ** 2.584 kes birîndar bûne | winda3 = | nîşe = }} '''Şerê Îranê''' şerek e ku di 28ê sibata 2026an de ji aliyê [[Îsraêl]] û [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ve bi êrîşeke hevbeş li dijî [[Îran]]ê hatiye dest pê kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Live updates: US, Israel attack Iran in ‘preemptive strike,’ Trump posts video on Truth Social |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602288170 |sernav=Israel names operation against Iran ‘Lion’s Roar’ |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Şerê li dijî Îranê bi navên kodkirî yên wekê '''Dengdana Şêr''', '''Operasyona Mertalê Yahuda''' û '''Operasyona Xezeba Efsaneyî''' li dijî bajarên wekê [[Tehran]], [[Îsfehan]], [[Qum]], [[Kerec]] û [[Kirmaşan]]ê êrîş hatine pêkanîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.yahoo.com/news/articles/witnesses-hear-explosion-irans-capital-061713591.html |sernav=Witnesses say they hear an explosion in Iran's capital, Tehran |malper=Yahoo News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bostonglobe.com/2026/02/28/world/witnesses-say-they-hear-an-explosion-in-irans-capital-tehran/ |sernav=US and Israel launch a major attack on Iran and Trump urges Iranians to ‘take over your government’ - The Boston Globe |malper=BostonGlobe.com |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://www.freepressjournal.in/world/israel-launches-preemptive-strike-on-iran-explosions-reported-in-tehran |sernav=Israel Launches 'Preemptive Strike' On Iran; Explosions Reported In Tehran |malper=Free Press Journal |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Wezîrê parastinê ya [[Îsraêl]]ê [[Îsrael Katz]] êrîşa piştê ku êrîşa hêzên parastina Îsraêlê (IDF) piştrast kiriye, li bajarên Îranê teqînên li pey hev pêk hatine. Piştê êrîşê Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê, rayedarên artêşa Îranê ragihandina ku wan jî li dijî Îsraêlê û dijî Dewletên Yekbûyî operasyonek bi navê '''Operasyona Soza Rastîn 4''' dane destpêkirin. Di êrîşên destpêkê ya li dijî Îranê berpirsên girîng, fermandarên leşkerî, baregehên leşkerî û avahiyên rayedarên Îranê hatine armancgirtin ku di nav de avahiya rêberê bilind [[Elî Xamineyî]] jî di nav de hebû ku dîmenên satelîtê nîşan didin ku bi giranî zirar dîtiye an jî bi giranî hilweşiyaye. Wekê bersiv Îranê jî bi dehan mûşekên balîstîk ku di nav de Îsraîl, [[Urdun]], [[Kuweyt]], [[Behreyn]], [[Qeter]], [[Erebistana Siûdî]] û [[Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] û [[Başûrê Kurdistanê]] armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/29661 |sernav=ÇAVKANIYEK JI KANAL8Ê RE: ÊRIŞÊN ÎRANÊ YÊN HEWLÊRÊ NEGIHAN ARMANCÊN XWE |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/280220261 |sernav=Bi mûşekan êrişî baregeha Amerîkayê ya li Hewlêrê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Piştê çend rojan ji aliyê rayedaran amerîkî û îsraîlî hatiye diyarkirin ku Elî Xamineyî di êrîşan de jiyana xwe jidest daye. Piştê daxuyaniyên rayedarên Amerîka û Îsraêlê, mirina Elî Xamineyî ji aliyê televîzyona dewletê ya hatiye piştrast kirin. Serokê Amerîkayê [[Donald Trump]] di daxuyaniya xwe de ragihandiye ku Amerîka û Îsraîlê li dijî Îranê êrîş pêk anîne û diyar kiriye ku "Armanca wan jinavbirina çêkirina mûşekan û leşkerî yên [[Îran]]ê ye ku rê li ber Îranê bigirin ku çekên kîmyewî bi dest nexe û di dawiyê de jî rejîma heyî hilweşîne." Donald Trump bang li endamên sipaha pasdarên şoreşa îslamî (IRGC) kiriye ku ew li hemberê parêzbendiyê çekên xwe deynin û hişyarî daye ku neqebûl kirina çekdanînê dê bibe sedema "mirineke teqez".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-02-28 |sernav=Trump indicates goal of Iran strikes is to topple regime; tells Iranian people: ‘When we’re finished, take over your government’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/trump-indicates-goal-of-iran-strikes-is-to-topple-regime-tells-iranian-people-when-we-are-finished-take-over-your-government/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ji destpêka şer ve [[Herêma Kurdistanê]] rasterast bûye armanca êrîşên Îranê û komên bi ser Îranê ve ku di nav sinorên Iraqê de bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/7827 |sernav=Îranê Hewlêr mûşekbaran kir |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-20 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/29924 |sernav=SILÊMANÎ Û HEWLÊR RASTÎ PÊLEKE ÊRIŞÊN BI DRONAN HAT |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-20 |ziman=kr }}</ref> Di dîmenên ku ji aliyê televîzyonên [[Başûrê Kurdistanê]] ve hatine parvekirin de hatiye dîtin ku sîstema parastinê ya hewayî bersiv dide mûşekên Îranê û êrîşên li dijî Hewlêrê têk dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/DWBaNatAUtU/?igsh=d3c3YzB2YTJqcjBu |sernav=Instagram |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2026-03-20 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/DVyg5D_EwPj/?igsh=MTYyZ2FsYW53YmZjcQ== |sernav=Instagram |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2026-03-20 }}</ref> Hatiye ragihandin ku bi êrîşên têk birî re, Herêma Kurdistanê heya 20 adarê nêzîkî 300 caran rasterast bûye armanca êrîşan == Paşperdeh == [[Wêne:Abraham Lincoln Carrier Strike Group Conducts Photo Exercise.jpg|thumb|çep|Koma 3em a keştiyên balafirên şer ên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Rojhilata Navîn a 2026an]] Di dawiya kanûna sala 2025an de li Îranê xwepêşandanên girseyî yên li dijî hikûmetê li seranserê welet hatibû despêkirin ku bi piranî ji ber krîza aborî, daketina nirxê diravê û bilindbûna biha yên xwarin û kelûpelan bû. Xwepêşandanên ku bangên guhertina rejîmê jî di nav de bûn, ji şoreşa 1979an vir ve<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-01-13 |sernav=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> mezintirîn xwepêşandan a li Îranê bû ku li seranserê welat, li zêdetirî 100 bajaran belav bibû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politico.eu/article/reza-pahlavi-iran-revolution-exiled-prince-plan-regime-change/ |sernav=Inside an exiled prince’s plan for regime change in Iran |malper=POLITICO |tarîx=2026-01-13 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Hikûmeta Îranê bi tepeserkirinên tund, tevî komkujiya xwepêşanderan, bersiv daye û bûyerên herî kujer di 8 û 10ê çileya 2026an de qewimîne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |sernav=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |malper=CNN |tarîx=2026-01-23 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Pourahmadi |pêşnav=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam }}</ref> ku ajansa nûçeyan a çalakvanên mafên mirovan a li Dewletên Yekbûyî hejmara miriyan wekê 7.000 kesan texmîn kiriye. Di heman demê hikûmeta Îranê jî hejmara miriyan 3.117 kes diyar kiriye lê Donald Trump û kesên din jî diyar kirine ku hejmara miriyan 32.000 kes bûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kay Armin Serjoie, Roxana Saberi, and Fatemeh Jamalpour |sernav=Iran Protest Death Toll Could Top 30,000: Local Officials |url=https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=TIME |ziman=en |roja-arşîvê=2026-01-25 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20260125063424/https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |sernav=Iran anti-government student protests spread to more universities |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-23 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> AP Newsê ragihandiye ku bikaranîna tundiya zêde yê ji aliyê hikûmetê ve di nav gelê Îranê de bêhêvîyeke çêkiriye û di nav hinek welatiyan de jî bendewariya êrîşeke Amerîkayê çêkiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-protests-memorials-chehelom-71e5db503a287126a2d31cb32a2809eb |sernav=Iranians grieve defiantly for thousands killed in last month's crackdown |malper=AP News |tarîx=2026-02-19 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Hinek akademîsyenan îdîa kirine ku hikûmeta Îranê niha bi rewşeke qels re rû bi rû ye dibe ku bibe sedema hilweşîna hikûmetê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newstatesman.com/international-politics/2026/01/how-much-longer-can-irans-islamic-republic-survive |sernav=How much longer can Iran’s Islamic Republic survive? |malper=New Statesman |tarîx=2026-01-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US |paşnav=Ansari |pêşnav=Ali }}</ref> Di 13ê çileya sala 2026an de serokê Amerîkayê Donald Trump piştgiriya xwe ji bo xwepêşanderên li dijî hikûmeta Îranê nîşan daye û piştre di 23ê çileyê de, Trump ragihandiye ku "armada" keştiyeke amerîkî ber bi Rojhilata Navîn ve diçe ku tê de keştiya balafiran USS Abraham Lincoln, USS Gerald R. Ford û çend destoryerên mûşekên rêberkirî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Trump urges Iranians to keep protesting, saying 'help is on its way' |url=https://www.reuters.com/world/china/iranian-mp-warns-greater-unrest-urging-government-address-grievances-2026-01-13/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=Reuters |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |tarîx=2026-01-24 |sernav=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Live updates: U.S. and Israel launch attack on Iran as Trump calls for regime change |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Rayedarên amerîkî û ewropî diyar kirine ku Washington sê daxwazên sereke pêşkêşî Îranê kiriye ku di nav de rawestandina mayînde ya hemî cureyên dewlemendkirina uranyûmê, bidawîkirin a bernameya mûşekên balîstîk ên Îranê û rawestandina tevahî ya piştgiriya ji bo komên herêmî yên wekê Hamas, Hizbullah û Hûsiyan hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Pager |pêşnav=David E. SangerTyler |paşnav2=Sanger |pêşnav2=Farnaz FassihiDavid E. |paşnav3=Washington |pêşnav3=Tyler Pager reported from |paşnav4=York |pêşnav4=Farnaz Fassihi from New |tarîx=2026-01-28 |sernav=Trump Threatens Iran With ‘Massive Armada’ and Presses a Set of Demands |url=https://www.nytimes.com/2026/01/28/us/politics/trump-iran-armada.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di 6ê sibata sala 2026an de Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li paytexta Omanê, Muscatê, danûstandinên nerasterast ên derbarê çekên atomî de lidar xistibûn. Îranê tekez kiriye ku pêşketin bi şêwirmendiyên li paytextan ve girêdayî ye.<ref name="Ravid2026">{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/02/14/iran-nuclear-trump-geneva-us |sernav=U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva |malper=Axios |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Gera duyem a danûstandinên ji bo çekên nukleerî li Cenevreyê hatibû plankirin.<ref name="Ravid2026" /> Di 27ê sibata 2026an de berî destpêkirina êrîşan, wezîrê derve yê Omanê Bedr El-Busaidî diyar kiriye ku "pêşketinek" hatiye bidestxistin û Îran hem qebûl kiriye ku qet uranyuma dewlemendkirî kom neke û hem jî ji aliyê ajansa enerjiya atomî ya navneteweyî (IAEA) ve<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |sernav=Peace ‘within reach’ as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> bi tevahî were verastkirin û her wiha Îranê qebûl kiriye ku asta uranyuma xwe ya dewlemendkirî ya heyî bi awayekî bêveger daxîne "asta herî nizm a gengaz". El-Busaidî diyar kiribû ku aştî "di dest de ye".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-deal-within-our-reach-oman-mediator-says/ |sernav=U.S.-Iran deal is "within our reach," Omani mediator says - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-02-27 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":1"/> Di destpêka sibata sala 2026an de Amerîkayê keştiyeke din a balafirhilgir, USS Gerald R. Ford, şandiye Rojhilata Navîn ku zextê li ser Îranê zêde bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3=security |tarîx=2026-02-13 |sernav=Trump sends second aircraft carrier to Middle East in effort to increase pressure on Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/trump-sends-second-aircraft-carrier-middle-east-iran |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di 11ê sibata 2026an de salvegera 47em a şoreşa 1979an bi mîtîngên alîgirê hikûmetê û retorîka tund a dijî Amerîkayê hatiye nîşankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-revolution-anniversary-us-nuclear-talks-protests-4ffab53ef628073ca90b9c8707485577 |sernav=Iran commemorates 1979 revolution as nation is squeezed by anger over crackdown and tensions with US |malper=AP News |tarîx=2026-02-11 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=español |pêşnav=JON GAMBRELL Leer en }}</ref> Di 13ê sibata sala 2026an de Trump diyar kiriye ku guhertina rejîmê li Îranê dê "tiştê herî baş dikare biqewime".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c8egwywkkd1o |sernav=Trump: Iran regime change 'would be the best thing to ever happen' |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Piştê rojekî, di 14ê sibatê de rayedarên amerîkî ji Reutersê re gotine ku artêşa amerîkî ji bo operasyonên berdewam ên çend hefteyan li dijî Îranê amadekariyan dike ku ne tenê êrîşeke sînordar; ev yek nîşan dide ku kampanyayeke berfireh dikare baregehên nukleerî û binesaziya dewlet û ewlehiyê ya Îranê armanc bigire. Di 24ê sibata 2026an de di gotareke derbarê Rewşa Yekîtîyê de, Trump Îran bi vejandina hewildanên çêkirina çekên nukleerî tawanbar kiriye ku van armancên îdiakirî wekê "xerab" şermezar kiriye û îdia kiriye ku Îranê her ku diçe şiyanên mûşekan ên pêşkeftîtir pêşxistiye ku dikarin gefê li Amerîka, Ewropa û baregehên amerîkî yên li derveyî welêt bixin. Wî hişyarî da ku Amerîka amade ye ku ger pêwîst be bikevin tevgerê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/9194e1f5-d191-414a-ab9f-e271a32b8b78 |sernav=Client Challenge |malper=www.ft.com |roja-gihiştinê=2026-02-28 }}</ref> == Berê şer == === Xwepêşandanên li dijî rejîma Îranê û destpêkên bicihkirina hêzên amerîkî === [[Wêne:Iran protests 8 January 2026.jpg|thumb|Di 8ê çileya 2026an de dîmenek ji xwepêşandanan li Tehranê]] Di dawiya kanûna 2025an de li Îranê xwepêşandanên girseyî yên li dijî hikûmetê li seranserê welêt dest pê kiriye ku bi piranî ji ber krîza aborî, daketina diravê Îranê û bilindbûna bihayê kelûpelan pêk hatiye. Xwepêşandan ku bangên guhertina rejîmê jî di nav de bûn, ji şoreşa 1979an vir ve xwepêşandana herî mezin ê li Îranê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-01-13 |sernav=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en }}</ref> Hikûmeta Îranê bi komkujiya xwepêşanderan bersiv daye û bûyerên herî kujer di 8 û 10ê çileya 2026an de qewimine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |sernav=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |malper=CNN |tarîx=2026-01-23 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Pourahmadi |pêşnav=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam }}</ref> Di sibata sala 2026an de, wezîrê xezîneyê yê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Scott Bessent îdîa kiriye ku Washington li Îranê kêmbûna dolar çêkiriye da ku nirxên diravên Îranê bikeve xwarê û li Îranê xwepêşandanan çêbike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politifact.com/article/2026/feb/27/iran-economic-sanctions-currency-bessent-trump/ |sernav=How US actions spurred Iranian economic, political upheaval |malper=@politifact |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-US |paşnav=Jacobson |pêşnav=Louis }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Northam |pêşnav=Jackie |tarîx=2026-02-23 |sernav=Trump's sanctions on Iran have dramatically affected its economy and led to protests |url=https://www.npr.org/2026/02/23/nx-s1-5708935/trumps-sanctions-on-iran-have-dramatically-affected-its-economy-and-led-to-protests |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Ajansa Nûçeyan a Çalakvanên Mafên Mirovan a li Amerîkayê hejmara miriyan nêzîkê 7.000 kesan texmîn kiriye û di heman demê de hikûmeta Îranê jî hêjmara kuştiyên di xwepêşandanan de 3.117 kes ragihandiye lê Donald Trump û çend berpirsên tenduristiyê yên îranî diyar kirine ku hêjmara kuştiyên di xwepêşandanan de 32.000 kes in.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |sernav=Iran anti-government student protests spread to more universities |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-23 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-GB }}</ref> Di 2ê çileya sala 2026an de, Trump gef li Îranê xwariye ku eger hikûmet biryar bide ku xwepêşanderên aştiyane bikuje, ew ê bi destwerdana leşkerî ya tund û tûj destwerdana Îranê bike. Donald Trump di 13ê çileyê de piştgiriya xwe ji bo xwepêşanderên li dijî hikûmeta Îranî nîşan daye û soz daye ku "alîkarî di rê de ye" ji bo wan û paşê, di 23ê çileyê de, Trump ragihandiye ku "armada" amerîkî ber bi Rojhilata Navîn ve diçe ku di nav de keştiya balafiran USS Abraham Lincoln û çend destoryerên mûşekên rêberkirî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |tarîx=2026-01-24 |sernav=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran’s supreme leader killed in U.S.-Israeli attack; Tehran strikes Israel, Arab states |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Di 13ê dibatê de, Trump ferman daye keştiya balafirhilgir a USS Gerald R. Ford û keştîyên şer ên alîgir ku ber bi Rojhilata Navîn ve biçin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |tarîx=2026-02-13 |sernav=Trump sends second aircraft carrier to Middle East in effort to increase pressure on Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/trump-sends-second-aircraft-carrier-middle-east-iran |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> === Goftûgoyên bernameya nukleerê 2026an === [[Wêne:President Trump Gaggles with Press Before Departing the White House, Feb. 27, 2026.webm|thumb|Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump di 27ê sibatê de, bi qasî 24 demjimêran berî destpêkirina şer, bi kurtî bi çapemeniyê re li ser pêwendiyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê bi Îranê re diaxive.]] Di 6ê sibata 2026an de Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li paytexta [[Oman]]ê, [[Muskat]]ê, danûstandinên nerasterast ên nukleerî lidar xistin. Rayedarên Îranê diyar kirine kiriye ku pêşketin bi şêwirînên li paytextan ve girêdayî ye.<ref name=":9">{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/02/14/iran-nuclear-trump-geneva-us |sernav=U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva |malper=Axios |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Civîna duyem a danûstandinên çekên nukleerî li Cenevê hatiye plankirin.<ref name=":9" /> Di navbera 15 û 20ê sibatê de, Îranê hinardeya xwe ya petrolê gihandiye rêjeya heyî ya 3 caran û depoyên petrolê kêm kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://oilprice.com/Latest-Energy-News/World-News/Iran-Rushes-to-Ship-Oil-Ahead-of-Possible-US-Strike.html |sernav=Iran Rushes to Ship Oil Ahead of Possible U.S. Strike |malper=OilPrice.com |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= }}</ref> Di 27ê sibata sala 2026an de berî destpêkirina êrîşên li dijî Îranê wezîrê derve yê Omanê Bedr El-Busaidî gotiye ku di warê danûstandinan de "pêşketinek" hatiye bidestxistin û Îran hem qebûl kiriye ku qet uranyuma dewlemendkirî kom neke û hem jî ji aliyê Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA)<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |sernav=Peace ‘within reach’ as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> ve bi tevahî were verastkirin; wekê din, Îran qebûl kiriye ku asta uranyuma dewlemendkirî ya heyî bi awayekî bêveger daxîne "asta herî nizm a gengaz". El-Bûsaidî gotiye ku aştî "di dest de" ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-deal-within-our-reach-oman-mediator-says/ |sernav=U.S.-Iran deal is "within our reach," Omani mediator says - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-02-27 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-US }}</ref> Lêbelê nûnerê Rojhilata Navîn a amerîkî Steve Witkoff gotiye ku Îranê danûstandinên nukleerî yên vê dawiyê bi israrkirina li ser "mafê xwe yê bêveqetandî" yê dewlemendkirina uranyûmê, redkirina pêşniyara amerîkî ya ji bo bidawîkirina dewlemendkirinê û heta bi pesnê ku ji 460 kîlogram uranyûma wê ya ji %60 dewlemendkirî dikare 11 bombeyên nukleerî çêbike, dest pê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603035282 |sernav=US envoy says Iran misjudged Trump team in nuclear negotiations |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-03-03 |sernav=Witkoff: Iran negotiators boasted of having enough enriched uranium to build 11 nuclear bombs |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/witkoff-iran-negotiators-boasted-of-having-enough-enriched-uranium-to-build-11-nuclear-bombs/ |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> == Gengeşe == === 28ê sibatê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ==== [[Wêne:U.S. Forces Launch Operation Epic Fury.webm|thumb|Dîmenek ji êrîş ku ji keştiyên Amerîkayê ve hatin kirin]] Piştî ku wezîrê parastinê Yisrael Katz êrîşa Îsraîlê piştrast kiriye, li Tehranê teqîn çêbûn.<ref name=":0"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatoday.in/world/story/explosions-rock-tehran-as-israel-launches-preventive-attack-on-iran-defence-minister-says-2875809-2026-02-28 |sernav=US, Israel launch Operation Epic Fury against Iran; Tehran strikes back |malper=India Today |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Desk |pêşnav=India Today World }}</ref> Rojnameya ''Times of Israel'' ragihandiye ku Katz êrîşan wekê "êrîşek pêşîlêgirtinê" bi nav kiriye ku armanca êrîşê "jiholêrakirina gefên li ser dewleta Îsraîlê" ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |sernav=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran’s retaliation |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Tsui |pêşnav=Christian Edwards, Karina }}</ref> Di nav hedefên armancgirtî de deverek li [[Tehran]]ê hebû ku avahiyê rêberê bilind ê Îranê Elî Xamineyî bû ku li vê deverê qesra serokatiyê û konseya bilind a ewlekariya neteweyî jî hebû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Erica Solomon and Farnaz Fassihi |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Hatiye piştrastkirin ku heft mûşek li vê deverê ketine.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Live updates: US and Israel attack Iran as Tehran retaliates across Middle East |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Paşê ''The New York Timesê'' ragihandiye ku "rayedarekî amerîkî gotiye ku artêşa amerîkî dest bi êrîşên asmanî li dijî Îranê kiriye."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Pager |pêşnav2=Tyler |paşnav3=Fassihi |pêşnav3=Farnaz |paşnav4=Bergman |pêşnav4=Ronen |tarîx=2026-02-28 |sernav=U.S.-Led Strike on Iran: Live Updates as Trump Calls for Government Overthrow |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê de rayedarên amerîkî piştrast kirin ku êrîş bi hevkariya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê pêk hatine.<ref name=":2"/> Li gorî raporên ku di ajansên nûçeyan de hatine parvekirin ji bo ku welatî bêne hişyarkirin ku li deverên ewle bimînin, li seranserê Îsraîlê sîren lêdaye. Balyozê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Îsraîlê Mike Huckabee ji welatiyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê xwestiye ku dema dengê sîrenê dibihîzin tavilê tedbîr bigirin, di heman demê de Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump hişyarî da ku dibe ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve qurbanî hebin.<ref name=":2"/><ref name=":2"/> Wezareta tenduristiyê ya Îsraîlê diyar kiriye ku bi veguhestina nexweşxaneyên ji bo bin erdê gihîştine asta herî bilind a amadekariyê.<ref name=":2"/> Rayedarên amerîkî piştrast kirine ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê êrîş li ser Îranê pêk anîye û wan êrîşê wekê "êrîşeke ne biçûk" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=US carrying out strikes against Iran, three US officials say |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Li gorî rayedarekî amerîkî, bi dehan êrîşên amerîkî ji balafirên şer ên li baregehên li seranserê Rojhilata Navîn û ji yek an çend keştiyên balafiran pêk hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Eric Schmitt |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Reutersê ragihandiye ku êrîş dê ji hewa û ji deryayê ve werin pêkanîn. Ajansa Nûçeyan a Farsê û [[CNN]] ragihandine ku teqîn li bajarên din ên Îranê, li bajarên wekê Qum, Kirmaşan, Îsfehan û Kerec jî çêbûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Erika Solomon |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref name=":2"/> Hatiye ragihandin ku li Tehranê êrîşên bi mûşekan li Kolana Zanîngehê, Kolana Cemhurî Îslamî û li taxa Seyîd Xandan a li bakurê Tehranê hatine kirin. Piştî êrîşan li seranserê Tehranê xizmetên ragihandinê qut bûne. Li gorî BBCyê di êrîşan de ofîsên rêberê bilind Elî Xamineyî û serokatiya Mesûd Pezeshkian li Tehranê hatine bombebarankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Iran launches attacks across Middle East after US and Israel strikes on leadership sites |malper=BBC News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Berdevkê hêzên heşdê şebiyê gotiye ku di êrîşên li Jurf el-Saxar, li başûrê Bexdayê, du şervan hatine kuştin û sê yên din jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Îranê ==== Îranê li gelek herêmên [[Kendava Farsê]] êrîşî ser çend baregehên leşkerî yên amerîkî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |sernav=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Behrêynê sîrenên êrîşa hewayî çalak kiriye ku hişyariyê li ser êrîşeke Îranê li ser baregehên leşkerî yên amerîkî li welêt bide û medyaya erebî gotiye ku li bajarê paytext a [[Manama]]yê teqîn û dû hatine dîtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lehmann |pêşnav=Noam |tarîx=2026-02-28 |sernav=Bahrain: Sirens activated as Iran targets US bases |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/bahrain-sirens-activated-as-iran-targets-us-bases/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Videos show smoke rising near US Navy facility in Bahrain |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Behrêynê piştre êrîş piştrast kiriye û gotiye ku baregeha Flota Pêncemîn a DYAyê hatiye armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wral.com/news/ap/c2f11-bahrain-says-a-missile-attack-targeted-the-us-navys-5th-fleet-headquarters-in-the-island-kingdom/ |sernav=Bahrain says a missile attack targeted the US Navy's 5th Fleet headquarters in the island kingdom |malper=WRAL.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Gambrell |pêşnav=Jon |paşnav2=Toropin |pêşnav2=Konstantin |paşnav3=Press |pêşnav3=JOSH BOAK-Associated }}</ref> Herwiha li Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê û Ebû Dabî li Mîrgeha Erebî yên Yekbûyî teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=http://news.am/eng/news/932924.html |sernav=Explosions reported in Kuwait and UAE |malper=news.am |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602283083 |sernav=Drone attacks targets Kuwait international airport |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Li gorî CNNê pasdarên şoreşê yên Îranê îdia kiriye ku Îranê çar baregehên amerîkî li Rojhilata Navîn armanc girtiye ku baregeha hewayî ya El Udeyd li Qeterê, baregeha hewayî ya Elî El Salem li Kuweytê, baregeha hewayî ya El Zafre li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî û baregeha flota pêncem a hêzên deryayî yên Amerîkayê li Behrêynê û vîdyoyek jî hatiye parvekirin ku di vîdeoyê de hatiye dîtin ku dû ji aliyê baregeha li Behrêynê ve bilind dibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Iran's IRGC targeted four US bases in the Middle East, Iranian media reports |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Erebistana Siûdî piştrast kiriye ku Îranê êrîşî Riyadê û herêmên rojhilat ên wan kiriye.<ref name="null2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Ismaeel Naar |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê siudiyan îdia kiriye ku êrîşên Îranê yên li ser wan deveran hatine têk birin û diyar kirine ku qiral dê "hemû tevdbîrên pêwîst bigire" ku xwe biparêze ku "di nav de vebijarka bersivdayîna li dijî êrîşkariyê" heye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Edward Wong |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê de hatiye îdia kirin ku hejmarek ji mûşekên îranî li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî hatine têk birin û di encama êrîşên Îranê de kesek sivîl ê ji neteweya asyayî ji ber perçeyên mûşekê ku li ser deverek niştecihbûnê ketine, hatiye kuştin.<ref name=":4">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Iran latest: Netanyahu says 'growing signs' Iran's supreme leader Khamenei is 'gone' after US-Israel attacks |malper=BBC News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=One person killed in UAE after Iranian strikes |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Qeterê îdia kiriye ku wan herî kêm du pêlên êrîşên mûşekî asteng kirine û diyar kir ku ti qurbanî an zirar û ziyaneke milkî çênebûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Beirut |pêşnav=Abdi Latif DahirReporting from |paşnav2=Lebanon |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran Hits Back Across the Mideast, Targeting U.S. Bases and Allies |url=https://www.nytimes.com/2026/02/28/world/middleeast/iran-retaliatory-strikes-region.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li bakurê Îsraîlê avahiyek 9 qatî bi mûşekan hatiye lêdan ku di encamê de kesek birîndar bûye.<ref name=":5">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |sernav=US-ISRAELI ATTACKS ON IRAN KILL 201; IRAN FIRES BACK, BLASTS ACROSS REGION |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Stepansky |pêşnav=Nils Adler,Joseph }}</ref> Her wiha Hayfa û Tel Avîvê jî bûye armanca êrîşên mûşekên Îranê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.1163/2210-7975_hrd-2261-0183 |sernav=news-from-asia-watch-no6-indonesia-soeharto-retaliates-against-critics-may-1995-7-pp |malper=Human Rights Documents online |roja-gihiştinê=2026-02-28 }}</ref> Di heman demê de li gorî raporên ajansan mûşekên ji Îranê li herêmên Urdunê û li bajarê paytext a Emmanê ketine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.marketscreener.com/news/jordan-s-military-says-it-has-downed-two-ballistic-missiles-targeting-the-country-ce7e5cdfd180f321 |sernav=Jordan's military says it has downed two ballistic missiles targeting the country {{!}} MarketScreener |malper=www.marketscreener.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US |paşnav= }}</ref> Rayedarên Ûrdunê diyar kirine ku hêzên wan ên çekdar du mûşekên balîstîk ên Îranî yên ku axa wê hedef digirtin xistine xwarê û ku wan 54 raporên ketina bermayiyan ku zirarên milkî çêkirine tespît kirine lê ti qurbanî çênebûne.<ref name=":4"/><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Rawan Sheikh Ahmad |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li Sûriyeyê mûşekeke balîstîk a Îranê li Suweydayê ketiye û herî kêm 4 sivîlan jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ari |pêşnav=Lior Ben |paşnav2= |tarîx=2026-02-28 |sernav=Report: At least four killed in Iranian missile strike in As-Suwayda, Syria |url=https://www.ynetnews.com/article/8snmn9r7o |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://modern.az/en/dunya/574948/missile-debris-fell-on-syria-there-are-casualties/ |sernav=Missile debris fell on Syria: there are casualties |malper=Modern.az |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=az |paşnav=modern.az }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.corriere.it/esteri/diretta-live/26_febbraio_28/iran-usa-news-diretta-1.shtml |sernav=Iran, le ultime notizie in diretta {{!}} Attacco di Usa e Israele. Netanyahu: «Segnali che Khamenei sia morto». Teheran risponde: missili su Israele, Dubai e basi Usa nel Golfo. Poi l'sms: «Lasciate la capitale» |malper=Corriere della Sera |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=it-IT }}</ref> Herêmên niştecihî yên Dubayê yên nêzîkî marînaya Dubayê û Keştiya Palm a Dubayê rastî êrîşan hatine ku di encamê de otêla Fairmont The Palm şewitiye ku çar kes birîndar bûne û avahiyeke sivîlan li derdora Dohayê bûye armanca mûşekên Îranê.<ref name=":6">{{Jêder-malper |url=https://news.sky.com/story/iran-latest-israel-launches-preventative-attack-defence-minister-says-13509565 |sernav=Iran latest: Supreme leader 'safe and sound', spokesman tells Sky - but Netanyahu claims there 'signs' he is dead |malper=Sky News |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref name=":5"/><ref name=":4"/> Balafirên bêmirov ên Şahed-136 nêzîkî Burc Xelîfeyê armanc girtine ku ev yek bûye sedema fermana valakirinê û protokola awarte ya avahiyê hatiye çalak kirin. Îmaratên Yekbûyî yên Erebî (ÎMAR) ragihandiye ku wan "pêleke nû" yên bermahiyên mûşekên îranî desteser kiriye û "perçeyên ji desteserkirinan" li Ebû Dabî û Dubayê ketine.<ref name="null2026"/> Êrîşên li ser Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê bûne sedema çend birîndarên nediyar.<ref name=":6"/> Li Behrêynê di êvarê de hatiye ragihandin ku droneke îranî li bircêk li herêmeke niştecihbûnê xistiye. Fermandarê hêzên deryayî yên Îranê bi eşkereyî ragihandiye ku her keştiyek ku bixwaze ji Tengava Hurmizê derbas bibe, divê êdî destûra pêşwext ji Îranê werbigire. === 1ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Operation Epic Fury Update, President Donald J. Trump.webm|thumb|Axavtina serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump di derbarê kuştina Elî Xamineyî de]] Di 1ê adarê de Îsraîlê pêlek din a êrîşan li dijî Îranê pêk aniye ku wekê beşek ji kampanyaya xwe ya berdewam ku navenda paytextê hedef digirt. Piştî êrîşên Îsraêlê dezgehên medyayê yên îranî teqînên bihêz ragihandine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603016712 |sernav=Powerful explosions shake Tehran - state media |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Trump di parvekirinekê li ser Truth Social gotiye, "Îranê tenê got ku ew ê îro pir bi tundî lê bidin, ji her demê bêtir ji her demê bêtir. Lêbelê, çêtir e ku ew vê yekê nekin, ji ber ku heke ew bikin, em ê bi hêzek ku berê qet nehatiye dîtin li wan bidin!". CENTCOMê ragihandiye ku ferman ji wan re hatiye dayîn ku "amîra ewlehiyê ya rejîma Îranê hilweşînin".<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Ali Khamenei may be dead, but Donald Trump has unfinished business |url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2026/03/01/ali-khamenei-may-be-dead-but-donald-trump-has-unfinished-business |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Economist |issn=0013-0613 }}</ref> Hêza parastina Îsraîlê (IDF) gotiye ku wan balafireke şer a F-4 û F-5 bombebaran kir ku amadekariya firînê dikirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888372 |sernav=Israeli airstrike hits Iranian jets on runway {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Sîstema HQ-9B ya li dora Tehranê jî hatiye bêbandor kirin. Elî Larîcanî ku berpirsê payebilind ê ewlehiyê yê Îranê ye konseyeke rêberiyê ya demkî ragihandiye û Amerîka û Îsraîl bi hewldana hilweşandina Îranê tawanbar kiriye. Di heman demê de wî pêkhateyên li Îranê wekê "komên cudaxwaz" binav kiriye û di gefên xwe de gotiye "ger ew tevbigerin dê encamên rastîn bibînin". Serokê parlementoya Îranê, Mihemed Baqir Qalibaf, ji bo Trump û Netanyahu gotiye ku wan xeta sor derbas kiriye û "ew ê berdêla wê bidin". Avahiya dadgeha şoreşê ya Tehranê hatiye bombebarankirin û di encama bombebaranê de avahî hilweşiyaye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143#202603016124 |sernav=Live - 'I got him before he got me,' Trump says on killing Khamenei |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Hejmara qurbaniyên êrîşa hewayî ya dibistana Mînabê gihîştiye 148 kesan.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/live/cgjzn5npl7yt |sernav=آنچه گذشت؛ ادامه حملات آمریکا و اسرائیل، صدا و سیما هدف قرار گرفت |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=fa }}</ref> Li nêzîkî Yarîgeha Azadî, [[Qada Azadî]] û [[Birca Mîladê]] teqîn hatine ragihandin.<ref name=":3"/> Komeleya Heyva Sor a Îranê ragihandiye ku li nêzîkî nexweşxaneyên Tehranê û her wiha li nêzî avahiya aştiyê teqîn çêbûne.<ref name=":3"/> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan "serfermandariya giştî ya hêzên ewlehiya navxweyî", digel Baregeha Serellah, hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603018596 |sernav=Israel says it destroyed Iran internal security headquarters in Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li gorî medyaya Îranê, êrîşên Amerîka û Îsraêlê bandor li ser baregehên radyo û televîzyona dewletê jî kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603013820 |sernav=Strikes on Tehran target parts of national radio and TV HQ - state media |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Hatiye diyar kirin ku di êrîşên Amerîka û Îsraêlê de berpirsên Îranê Mihemed Baserî, berpirsekî wezareta îstîxbaratê û Gholamreza Rezaeyan, serokê beşa îstîxbaratê ya polîsên [[FARAJA]] jiyana ji dest dane.<ref name=":3"/> Trump ji [[NBC Newsê]] re diyar kiriye ku "hejmareke mezin ji serkirdeyan" li Îranê jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/trump-responds-reports-ayatollah-death-rcna261149 |sernav=Trump says 'a large amount' of Iran's leadership is gone |malper=NBC News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Di sibeha 1ê adarê de, raporan piştrast kiriye ku Îranê bi mûşek û dronan êrîşê Îsraêl, Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî, Qeter, Kuweyt, Behrêyn, Urdin û Erebistana Siûdî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aicoin.com/en/news-flash/2775332 |sernav=Iran launches missiles at Israel, Israeli military launches defense system |malper=AiCoin |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref name=":7">{{Jêder-malper |url=https://english.news.cn/20260301/fb1f012710ca405784b8adb5bae95190/c.html? |sernav=Daily World Briefing, March 1 |malper=english.news.cn |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref name=":8">{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-israel-us-03-01-2026-693bc30bbbc98660d81f4a13f65ca10f |sernav=US and Israel pound Iran as Trump signals willingness to talk to new leaders after Khamenei's death |malper=AP News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li gorî raporên dawî, Îranê bi mûşekan êrîşî baregeha Flota Pêncemîn a (baregeha leşkerên Amerîkayê) li Behrêynê kiriye.<ref name=":7"/><ref name=":8"/> Hatiye diyar kirin ku du ji mûşekên ku li bajarê Dubaiyê ketiye û dûyên tarî ji Bendera Jebel Ali ya Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî bilind bûne. Piştî êrîşa firokeyên bêpîlot ên milîsên îraqî li hemberê Herêma Kurdistanê nêzîkî li Balafirgeha Hewlêrê teqînek çêbûye.<ref name=":3"/> Wezîrê parastinî ya Keyaniya Yekbûyî John Healey diyar kiriye ku Îranê du mûşek avêtine baregehên brîtanî yên li Qibrisê lê wî bawer nekiriye ku ew di bin êrîşê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/international/article-888356 |sernav=Iran launched missiles at Cyprus, threatening UK troops {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Lêbelê wezîrê parastin a Qibrisê Vasilis Palmas paşê înkar kiriye ku mûşek ber bi Qibrisê ve hatine avêtin û serokwezîr Keir Starmer jî ev yek piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/iran-missiles-cyprus-defence-secretary-b2929655.html |sernav=Iran missiles fired towards UK military bases in Cyprus, defence minister says |malper=The Independent |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Di dema operasyonên dronan de li Tengava Hurmuzê, li gorî agahiyan, bendera Duqmê ji aliyê du dronan ve hatiye lêdan ku di encamê de karkerekî biyanî birîndar bûye û Navenda Ewlekariya Deryayî ya Omanê piştrast kiriye ku tankereke petrolê ya bi navê Skylight ku bi ala Palauyê ye, bi 5 mîlên deryayî (9.3 km) li bakurê bendera Xesabê hatiye hedefgirtin ku di encamê de çar kes ji tîma hind-îranî ya li ser keştiyê birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.64628/ab.s6jad7hag |sernav=Strait of Hormuz: if the Iran conflict shuts world’s most important oil chokepoint, global economic chaos could follow |malper=doi.org |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |paşnav=Schiffling |pêşnav=Sarah }}</ref> Keştiyeke din, tankera MKD VYOM a bi ala Giravên Marshallê piştî ku debasê peravên Omanê dibe rastî êrîşan hatiye û endamekî tîmê hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies |tarîx=2026-03-01 |sernav=Three tankers damaged in Gulf and one seafarer killed as US-Iran conflict escalates |url=https://www.timesofisrael.com/three-tankers-damaged-in-gulf-and-one-seafarer-killed-as-us-iran-conflict-escalates/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ji ber girtina Tengava Hormuzê, 150 keştîyên barhilgir ku di nav de gelek tankerên petrolê jî hene li pişt tengavê asê mane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tagesschau.de/newsticker/liveblog-israel-usa-angriffe-iran-102.html |sernav=Nahost-Liveblog: ++ Militäreinsatz könnte laut Trump vier Wochen dauern ++ |malper=tagesschau.de |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=de |paşnav=tagesschau.de }}</ref> Di heman rojê de mîna roja berê, Riyad jî rastî êrîşên rasterast hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/world/iran/live-blog/iran-attack-strikes-us-israel-trump-khamenei-dead-live-updates-rcna261172 |sernav=Hezbollah and Israel exchange strikes in wake of Khamenei's killing |malper=NBC News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Mûşekeke Îranê dikare ji berevaniya Îsraîlê derbas bibe û li kenîşteyekê li Beyt Şemeşê ketiye 9 kesan jiyana xwe jidest dane 11 kes winda bûne û 51 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/live/us-israel-strikes-iran-khamenei-03-01-2026 |sernav=Israel strikes Lebanon’s capital, responding to missiles from Hezbollah |malper=AP News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Brown |pêşnav=Bridget |paşnav2=Belanger |pêşnav2=Lorian |paşnav3=Benassi |pêşnav3=Ricardo |paşnav4=Hranjski |pêşnav4=Hrvoje }}</ref> Balafireke bêmirov a Îranê li Otêla Crowne Plaza li Manama ya [[Behreyn|Behrêynê]] ketiye ku bûye sedema şewatê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatvnews.com/news/world/iranian-drone-hits-crowne-plaza-hotel-in-bahrain-2026-03-01-1032140 |sernav=Iranian drone hits Crowne Plaza hotel in Bahrain's Manama |malper=India TV News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Crowne Plaza in Bahrain confirms "incident" affected the hotel |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Cheney |pêşnav= }}</ref> Li Ebû Dabiyê li nêzîkî kompleksa Etihad Towers, li nêzîkî balyozxaneya Îsraîlê, bermahiyên droneke hatiye dîtin û dema ku drone dikeve, bermahiyên dronê de zirar daye bircan û jinek û zarok a wê bi sivikî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Cooper |pêşnav3=Helene |paşnav4=Kanno-Youngs |pêşnav4=Zolan |paşnav5=Pager |pêşnav5=Tyler |paşnav6=Zhuang |pêşnav6=Yan |tarîx=2026-03-01 |sernav=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/01/world/iran-attack-khamenei-trump |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di 1ê adarê de ji ber êrîşeke Îranê li [[Kuweyt]]ê kesek hatiye kuştin û 32 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603016189 |sernav=One killed, 32 injured in Iranian attacks on Kuwait, health ministry says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îranê îdia kir ku wan bi çar mûşekan li USS Abraham Lincoln xistiye lê piştre rayedarekî amerîkî vê îdiayê red kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-01 |sernav=Iran’s Guards say they ‘struck’ US aircraft carrier USS Abraham Lincoln |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irans-guards-say-they-struck-us-aircraft-carrier-uss-abraham-lincoln/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî agahiyan, baregeha deryayî ya fransî Camp de la Paix a li Ebû Dabiyê jî ji aliyê mûşek an jî droneke Îranê ve hatiye xistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theyeshivaworld.com/news/liveblogs/live-blog/2518641/smoke-rises-over-french-naval-base-in-abu-dhabi-after-iranian-strike.html |sernav=Smoke Rises Over French Naval Base in Abu Dhabi After Iranian Strike |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-US }}</ref> Du dronên îranî depoyek li Baregeha Deryayî ya El Selam li Ebû Dabî kirine armanc, di encamê de agir bi du konteynerên ku kelûpelên giştî tê de dihatin hilanîn ketiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-GB }}</ref> Li dora saet 15:30 GMT, Erebistana Siûdî îdîa kiriye ku wan kariye rê li çend mûşekên ku hewl didan Baregeha Hewayî ya Prens Sultan û Balafirgeha Navneteweyî ya Qiral Xalid bikin hedef, bigirin. Karbidestên leşkerî yên Keyaniya Yekbûyî gotine ku Typhoonek RAF droneke îranî ku ber bi qada hewayî ya Qeterê ve diçû xistine xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603015680 |sernav=UK says British fighter jet shot down Iranian drone heading toward Qatar |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Mûşek û dronên îranî her wiha li baregeheke leşkerî ya amerîkî ya nêzîkî Hewlêrê ketiye xwarê û kampeke meydanî ya Bundeswehr li rojhilatê Urdunê xistiye, ku di encamê de leşkerekî amerîkî birîndar bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://tass.com/world/2094115 |sernav=Iran targets German bases in Jordan, Iraq — magazine |malper=TASS |roja-gihiştinê=2026-03-02 }}</ref> Ber bi dawiya rojê ve êrîşeke mûşekeke balîstîk li devereke rojavayê Qudsê ketiye û ziyanên milkî li ser rêya derdorê, zirar daye wesayîteke sivîl û şeş kes birîndar bûne. Perçeyên mûşekeke îranî li Eyn Tarma, Sûriyeyê ketiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hjnews.com/world/syria-iran/image_0c0cf6ef-aaca-5464-887f-50bf088af3ef.html |sernav=Syria Iran |malper=The Herald Journal |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=AP |pêşnav=Ghaith Alsayed- }}</ref> === 2ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Epic Fury Strike compilation (997855).webm|thumb|Montajek ji êrîşên Fermandariya Navendî ya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê di dema Operasyona Epic Fury de li Îranê]] Di 2ê adarê de êrîş li ser xalên komara îslamî ya Îranê ku xalên li [[Tehran]] û [[Sine]] bûne armanca êrîşan û her wiha li deverên leşkerî û stratejîk ên wekê navendên fermandariyê û navendên mûşekan jî rastî êrîşan hatine. Piştre di heman rojê de Îranê diyar kiriye ku navenda nukleerî ya Natanzê ji aliyê êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê ve hatiye armancgirtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/articles/cy4wxk7e71xo |sernav=حملات گسترده هوایی به پایتخت ایران؛ آسیب‌ به بیمارستان‌های گاندی و خاتم‌الانبیاء در تهران |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=fa }}</ref> Di sibehan di heman rojê de nexweşxaneya Xetam-el-Enbîa û Gandî ya li Tehranê rastî êrîşan hatine ku ji aliyê Îranê ve hatiye ragihandin û ji aliyê BBC Verify ve hatiye piştrast kirin. Ev nexweşxaneya ji berê ve bi hikûmetê ve girêdayî bûn. Di bersiva êrîşên Hizbullahê de, artêşa Îsraêlê bi rêze bombebaranên stratejîk li ser Beyrût û Geliyê Beqayê berdewam kiriye.<ref name="Kleinbaum2026">{{Jêder-malper |url=https://www.jfeed.com/news/hezbollah-israel-war-declaration |sernav=BREAKING: Hezbollah Officially Declared War on Israel |malper=JFeed |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Kleinbaum |pêşnav=Yair }}</ref> Di heman demê de heman êrîş li başûrê Libnanê jî çêbûne. Piştî demek kurt, hêzên hewayî yên Îsraêlê dest bi êrîşên li Tehranê jî kirine. Hêza hewayî ya DYAyê li baregehên hewayî yên li seranserê Îranê, balafirên leşkerî û avêjerên droneyan ku di nav de gelek F-14 Tomcat hebûn xistiye. Artêşa Îsraêlê (IDF) îdîa kir ku wan di êrîşan de serokê baregeha îstîxbaratê ya Hizbullahê Huseyîn Makled kuştiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-02 |sernav=IDF says it killed Hezbollah intelligence chief in overnight strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-killed-hezbollah-intelligence-chief-in-overnight-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di çarçoveya xweparastina li dijî Hizbullahê de, hêzên çekdar ên Îsraêlê êrîşî sê bajarokên li başûrê Libnanê kirine ku di nav wan de bajarokên Haris, Nebetiye el-Fewqa û Meyfadûn hebûn û piştre fermana valakirinê li pêncî bajarokên cîran daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.repubblica.it/esteri/2026/03/02/diretta/iran_guerra_usa_israele_news_oggi-425194152/ |sernav=Iran, le news dalla guerra. Trump: “Li stiamo massacrando”. E non esclude invio soldati |malper=la Repubblica |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=it }}</ref> Ajansa medyayî ya Siûdî El Hadath ragihandiye ku rêberê siyasî yê Hizbullahê û endamê parlamentoya Libnanê Mihemed Raad di êrîşeke hewayî de hatiye kuştin.<ref name="Boxerman2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Cooper |pêşnav3=Helene |paşnav4=Kanno-Youngs |pêşnav4=Zolan |paşnav5=Pager |pêşnav5=Tyler |paşnav6=Zhuang |pêşnav6=Yan |tarîx=2026-03-01 |sernav=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/02/world/iran-us-israel-attack-trump |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Îsraêlê hişyarî daye libnanî yên ku ji malên xwe reviyane ku venegerin û gelek kesan gotine ku ew nizanin piştî ku roj diçe ava ew ê çawa bigihîjin xwarin an avê. ==== Êrîşên Hizbullah û Îranê ==== Li dora nîvê şeva bi dema herêmî, baregeha hêza hewayî ya qraliyetê li [[Akrotîrî]], [[Qibris]]ê, rastî êrîşeke gumanbar a bêmirov hatiye û li seranserê Akrotîrî û Dhekelî yê sîrenên êrîşa hewayî lê daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-GB }}</ref> Her çiqas yek ji wan karîbû li balafirgehê bikeve û zirarên piçûk çêbike, li gorî agahiyan êrîşên pênc dronan hatine têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/security-threat-declared-at-uk-cyprus-bases |sernav=UK Cyprus base hit by drone |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://english.news.cn/europe/20260302/f1219f92cf764cfda2bcbac966935263/c.html |sernav=Urgent: Explosions heard at Britain's air force base in Cyprus: British media |malper=english.news.cn |roja-gihiştinê=2026-03-02 }}</ref> Sîstema hişyariya otomatîk a leşkerî ya brîtanî diyar kiriye ku "gefeke ewlehiyê ya berdewam" heye û wezareta parastinê îdia kiriye ku "baregehê bersiv daye" êrîşê.<ref name="Fulton2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fulton |pêşnav=Adam |paşnav2=Dunbar |pêşnav2=Marina |paşnav3=Richards |pêşnav3=Serena |paşnav4=Lowe |pêşnav4=Yohannes |paşnav5=Vernon |pêşnav5=Hayden |paşnav6=Ratcliffe |pêşnav6=Rebecca |tarîx=2026-03-02 |sernav=Trump warns there could be more casualties after service members killed – as it happened |url=https://www.theguardian.com/us-news/live/2026/mar/01/us-israel-war-on-iran-ayatollah-ali-khamenei-i-dead-latest-reports |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref name="Fulton2026"/> Ev yek paşê ji aliyê rayedarên qibrisî ve hatiye piştrast kirin.<ref name="Fulton2026"/> Li gorî agahiyan çend demjimêr piştî ku Keyaniya Yekbûyî destûr daye Dewletên Yekbûyî ku bingehên wan ên leşkerî ji bo operasyonên li dijî Îranê bikar bîne, pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Campbell |pêşnav=Lucy |paşnav2=Ambrose |pêşnav2=Tom |paşnav3=Lowe |pêşnav3=Yohannes |paşnav4=Fulton |pêşnav4=Adam |paşnav5=Ambrose |pêşnav5=Lucy Campbell (now); Tom |paşnav6=Fulton (earlier) |pêşnav6=Adam |tarîx=2026-03-02 |sernav=Middle East crisis live: Israel launches new attacks on Tehran and Beirut as Trump lays out objectives |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Îranê her wiha îdîa kiriye ku droneke MQ-9 reaper a amerîkî xistiye xwarê. Çavkaniyên Îsraêlê ragihandine ku di saetên serê sibê yên 2ê adarê de ji nav Libnanê ber bi axa wê ve roket hatine avêtin û li ser Heyfa û Celîleya Jorîn dengê sîrenan hatiye lêxistin.<ref name="Fulton2026"/><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |pêşnav= |tarîx=2026-03-01 |sernav=Rockets launched from Lebanon for first time in months, setting off sirens across northern Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rockets-launched-from-lebanon-for-first-time-in-months-setting-off-sirens-across-northern-israel/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraêlê gotiye ku wan mûşekek têk biriye, di heman demê de mûşekên din jî li deverên vekirî xistine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Glikman |pêşnav=Eitan |paşnav2=Kraus |pêşnav2=Yair |tarîx=2026-03-01 |sernav=IDF: Rocket intercepted from Lebanon, several landed in open areas; drone intrusion alerts |url=https://www.ynetnews.com/article/08vx55nmo |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Îstîxbarata îsraêlî bawer dike ku êrîş encama fermanek ji Tehranê bû û berdevkê artêşa Îsraêlê daxuyaniyek awarte daye û diyar kiriye ku êrîş divê wekê "ragehandina fermî ya şer ji aliyê Hizbullahê ve" were hesibandin û soz daye ku gefê "bêbandor bike".<ref name="Kleinbaum2026"/> Hizbullah berpirsiyariya xwe di êrîşê de piştrast kiriye û diyar kiriye ku wan di bersiva kuştina Xamineyî de êrîşî baregeheke Îsraîlê li Heyfayê kiriye. Li gorî raporên medyaya civakî, du dronan li nêzîkî Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê baregeha serketinê ya Amerîkayê kirin armanc û yek ji wan li baregehê ketiye. Di heman demê de çend teqînan li Hewlêr, li Başûrê Kurdistanê pêk hatine. Komeke alîgirê Îranê ya bi navê "parêzvanên lîwaya xwînê" diyar kirine ku ew li pişt van her du êrîşan in û îdia kirine ku ew ji bo tolhildana kuştina Xamineyî van êrîşan pêk anîne.<ref name="Boxerman2026"/> Êrîşeke Îranê li ser bendera Mîna Selman a Behrêynê bûye sedema şewatê. Perçeyên mûşekek ku hatibû têk birin li ser "keştiyeke biyanî" ku li herêma pîşesaziyê ya Selman dikeve, bûye sedema mirina karkerekî û birîndarbûna giran ên du kesên din. Li Ras Tanura ya Aramco ya li Erebistana Siûdî, tesîseke rafineriyê zirar dîtiye û bûye sedema şewateke kontrolkirî. Di destpêkê de dihat bawerkirin ku ji ber êrîşeke bi dronan çêbûye lê rayedarên Siûdî diyar kirin ku şewat ji ber bermahiyên mûşekeke Îranî ya têk birî derketiye. Wezareta berevaniyê ya Kuweytê diyar kiriye ku "çend" balafirên amerîkî li Kuweytê ketine xwarê. Piştre hatiye diyar kirin ku balafirên şer ên Amerîkayê ji aliyê hêzên Amerika an Kuweytê bi şaşî hatine lêxistin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-02 |sernav=Small fire under control at Saudi Aramco refinery after apparent drone strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/small-fire-under-control-at-saudi-aramco-refinery-after-apparent-drone-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> CNNê teqînên li bajarên mezin ên herêma Kendavê ragihandiye. Li Dubaî, Ebû Dabî û Dohayê teqîn çêbûne. Li gorî Ajansa Nûçeyan a Kuweytê ya dewletê, rafineriyeke petrolê bi şarapnelê hatiye armancgirtin. Li Erebistana Siûdî droneyan rafineriya Ras Tanura armanc girtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk |sernav=Live updates: Trump warns Iran about larger strikes as war spirals in Middle East |malper=CNN |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Lee |pêşnav= }}</ref> Li Behrêynê wezareta karên hundir diyar kiriye ku li seranserê welêt siren hatine lêxistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603026672 |sernav=UAE intercepts 9 Iranian ballistic missiles, 6 cruise missiles, ministry says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li Qibrisê Balafirgeha Navneteweyî ya Pafosê li ser tespîtkirina tiştekî nenas ê biyanî yê ku li ezman hatiye valakirin û di heman demê de li ser tespîtkirina gefek pêşdîtî ya li hemberî baregeha Akrotiriyê careke din sîren lê daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/paphos-airport-evacuated-reports |sernav=Paphos airport returns to operation after evacuation |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://knews.kathimerini.com.cy/en/news/sirens-sound-again-at-akrotiri-base-as-tensions-remain-high |sernav=Sirens sound again at Akrotiri base as tensions remain high |malper=knews.com.cy |roja-gihiştinê=2026-03-02 |paşnav=Solutions |pêşnav=BDigital Web }}</ref> Paşê hikûmeta Qibrisê piştrast kiriye ku ew tişt du dron bûn ku bêyî ku zirarê bidin hatine têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://news.sky.com/story/raf-base-in-cyprus-hit-by-drone-strike-ministry-of-defence-says-13514072 |sernav=RAF base hit, with more drones intercepted |malper=Sky News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Piştî bûyerê Yewnanistanê ragihandiye ku ew ê firkate û balafirên F-16 bi cih bikin ku Qibrisê ji her êrîşeke din ên Îranê biparêzin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://in-cyprus.philenews.com/local/we-will-strike-cyprus-hard-iranian-general-says-over-american-presence-on-island/ |sernav=We will strike Cyprus hard, Revolutionary Guards general says over American presence on island |malper=in-cyprus.philenews.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://caliber.az/en/post/iranian-general-warns-of-intense-attacks-on-cyprus-over-us-presence |sernav=Iranian General warns of "intense" attacks on Cyprus over US presence - VIDEO |malper=caliber.az |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Piştre di heman rojê de Îranê êrîşên li dijî binesaziya enerjiyê li Qeterê pêk aniye. Balafirên bêmirov ên Îranê li baregehên gaza xwezayî ya şilekirî (LNG) yên Qeterê xistiye ku bûye sedema rawestandina hilberînê. Her wiha, mûşek û dron ber bi deverên li Qatarê ve hatine şandin ku di nav de Baregeha Hewayî ya El Udeyd û tesîsên pîşesaziyê hebûn, hêzên Qatarê îdîa kiriye ku wan gelek ji van êrîşan têk birine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=England |pêşnav=Andrew |paşnav2=Moore |pêşnav2=Malcolm |paşnav3=Sandlund |pêşnav3=William |paşnav4=Millard |pêşnav4=Rachel |tarîx=2026-03-02 |sernav=Gas prices soar as Iranian attacks force shutdown of Qatari production |url=https://www.ft.com/content/dac7a77d-e0f4-4f52-a3d4-55b145e67347 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=Financial Times }}</ref> === 3ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Attack around Enghelab Square 9.jpg|thumb|Di 3ê adarê de Qada Enqelab a Tehranê]] Di saetên serê sibeha 3ê adarê de Îsraîlê li Libnan û Îranê bombebaran û êrîşên xwe berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/lebanon-israel-hezbollah-6c73ef0f5836632a2d2b34145900c28b |sernav=Lebanon’s leaders turn on Hezbollah as airstrikes hit Beirut and thousands seek shelter |malper=AP News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Tawil |pêşnav=Fadi |paşnav2=español |pêşnav2=BASSEM MROUE Leer en }}</ref> Îsraêlê gotiye ku wan yek ji fermandarên artêşa Îranê kuştiye û piştî êrîşa mûşekên li hemberî Îsraêlê, diwanzdeh endamên Hizbullahê girtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-03-26 |sernav=Live updates: Israel hits Beirut and Tehran as Trump warns Iran of escalated strikes |malper=CNN |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en |paşnav=Yosef |pêşnav= }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan baregeha konseya bilind a ewlekariya neteweyî, digel binesaziya fermandarî û kontrolê û ofîsa serokkomarî ya Îranê hilweşandiye û destnîşan kiriye ku wan "navenda herî navendî û girîng a rejîma Îranê" armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603031120 |sernav=Israel strikes Iran leadership compound in central Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Wezîrê berevaniya Îsraêlê ji bo desteserkirina pozîsyonên stratejîk ên Libnanê destûr daye ku artêş destwerdana bejayî ya Libnanê bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lbc.co.uk/article/israel-launches-ground-invasion-of-lebanon-and-trump-issues-new-warning-5HjdTm8_2/ |sernav=Israel launches ground invasion of Lebanon and Trump warns 'hardest hits were yet to come' |malper=LBC |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en |paşnav=McShane |pêşnav=Asher }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260303-israel-orders-troops-to-seize-new-positions-in-lebanon |sernav=Israel orders troops to seize new positions in Lebanon |malper=France 24 |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Li gorî çavkaniyên amerîkî, wan bi giranî zirar dane şiyanên deryayî yên Îranê, bi taybetî li Kendava Omanê ku tê gotin çend keştîyên şer ên Îranê hatine rûxandin û li baregehên girîng ên Îranê hatine xistine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.navalnews.com/naval-news/2026/03/us-strikes-destroy-irans-main-naval-assets/ |sernav=US Strikes Destroy Iran's Main Naval Assets |malper=Naval News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en-US |paşnav=Ozberk |pêşnav=Tayfun }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.twz.com/news-features/irans-key-naval-base-on-strait-of-hormuz-set-ablaze-from-strikes |sernav=Iran's Key Naval Base On Strait Of Hormuz Set Ablaze From Strikes |malper=The War Zone |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en-US |paşnav=Rogoway |pêşnav=Joseph Trevithick, Tyler }}</ref> Qesra Golestanê ku di lîsteya mîrata cîhanî ya UNESCOyê de ye, ji ber bermahiyên êrîşa ezmanî ya Îsraêl û Amerîkayê ziyan dîtiye ku bûye sedema zirarê ku di nav de Hola Golestanê û Textê Mermerî hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/culture/2026/03/03/unesco-expresses-concern-over-the-protection-of-cultural-heritage-sites-in-middle-east |sernav=UNESCO shares concerns over protection of cultural heritage sites |malper=euronews |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Wezareta mîrata çandî, geştiyariyê û karên destan a Îranê bi fermî ji UNESCOyê xwestiye ku rewşê binirxîne û UNESCOyê daxuyaniyek weşand û destnîşan kiriye ku zirardayîna milkên dîrokî li dijî qanûnên navneteweyî ye.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=How Iran Conflict Damaged Golestan Palace, Once Home Of Peacock Throne Looted From Delhi |url=https://www.ndtv.com/lifestyle/how-iran-conflict-damaged-golestan-palace-once-home-of-peacock-throne-looted-from-delhi-11162756/amp/1 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=www.ndtv.com |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan Dawûd Elîzade, fermandarê şaxê Libnanê ya hêza Qudsê, li Tehranê kuştiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-03 |sernav=Top IRGC commander, responsible for Lebanon, killed in Tehran strike — IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/top-irgc-commander-responsible-for-lebanon-killed-in-tehran-strike-idf/ |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên hewayî yên Amerîka-Îsraêlê avahiya konseya tesbîtkirina berjewendiyê li Tehranê hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603037480 |sernav=Video shows ruins of Iran's Expediency Council building after strikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Li gorî rayedarên îsraîlî dibe ku êrîş dijwartir bibin û şerekî bejayî ya kûrtir jî di nav xwe de bigirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tankersley |pêşnav=Jim |paşnav2=McCreesh |pêşnav2=Shawn |paşnav3=Troianovski |pêşnav3=Anton |paşnav4=Rennison |pêşnav4=Joe |tarîx=2026-03-03 |sernav=Israel Begins ‘Broad Wave of Strikes’ on Iran’s Infrastructure |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/04/world/iran-war-israel-lebanon-trump |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Tehranê baregeheke pêşxistina çekên nukleerî ya veşartî ku wekê Min Zadaî bi nav kiriye, hilweşiyaye û ji destpêka şer ve 300 avêjerên mûşek ên îranî ji holê rakiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-888715 |sernav=IDF destroys secret nuclear site, thousands of missile pads {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Serokê Amerîkayê Donald Trump gotiye ku Amerîkayê "dabînkirinek bêdawî" ya çekên giran di destê xwe de digire lê ew ji dewletên din bêtir dabînkirinan dixwaze. Trump her wiha gotiye ku ew ji serkeftinek "MEZIN" a Amerîkayê bi bawer e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603033568 |sernav=US munitions stockpiles at record levels in key categories, Trump says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Rêveberê giştî yê Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus ragihandiye ku sê pisporên tenduristiyê dema ku ji bo alîkariya kesên bi bandordar li başûrê Libnanê dixebitin mirine û şeş jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Hizbullahê û Îranê ==== Saet di 1:40ê sibê de, bi dema herêmî (22:00 GMT) rêze teqînên bihêz li Dohayê hatine tomarkirin û piştî çend demjimêran jî heman êrîş berdewam kiriye. Dengê teqînan li Qibrisê, li Larnaca, taxa Mackenzie û li nêzîkê Balafirgeha Navneteweyî ya Larnacayê û baregeha brîtanî ya li Dhekeliyê hatiye bihîstin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cedarnews.net/newstasks/breakingnews/explosions-reported-in-israel-and-cyprus/905942/ |sernav=Explosions reported in Israel and Cyprus {{!}} Cedar News |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.mirror.co.uk/news/world-news/cyprus-larnaca-iran-live-explosion-36806399 |sernav=Fresh security scare for UK military base in Cyprus |malper=The Mirror |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Blackshaw |pêşnav=Ethan |paşnav2=Nunes |pêşnav2=Eliana |paşnav3=Vickers-Price |pêşnav3=Rachel }}</ref> Di saet 3:30ê sibehê bi dema herêmî (23:30 GMT) li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî gelek mûşekên ku ji Îranê ber bi mîrgehê ve hatine tespît kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gulfnews.com/uae/uae-air-defences-intercept-iranian-ballistic-missiles-1.500461428 |sernav=UAE air defences intercept Iranian ballistic missiles |malper=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Amir |pêşnav=Khitam Al }}</ref> Li Riyadê jî teqîn pêk hatiye û dû yê di encama van teqînan hatin dîtin û agir li balyozxaneya herêmî ya amerîkî dest pê kiriye ku ji aliyê du dronên îranî ve hatibû armanc girtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fulton |pêşnav=Adam |paşnav2=Campbell |pêşnav2=Lucy |paşnav3=Lawther |pêşnav3=Fran |paşnav4=Ambrose |pêşnav4=Tom |paşnav5=Lowe |pêşnav5=Yohannes |tarîx=2026-03-03 |sernav=Fire at US embassy in Riyadh after drone strike – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |roja-gihiştinê=2026-03-03 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref name="Stout2026">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk |sernav=Live updates: US Gulf allies fend off attacks as Trump warns Iran of ‘big wave’ of strikes |malper=CNN |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Stout |pêşnav= }}</ref> Polîsê Îsraîlê ragihandiye ku di encama ketina parçeyên mûşekên Îranê li Tel Avîvê kesek birîndar bûye. Her wiha di demjimêrên serê sibê de, li seranserê Behreynê sîrenan dest bi çalakbûnê kirin û hikûmetê bang li welatiyan kiriye ku ji ber êrîşan di cihê ewle de bimînin.<ref name="Stout2026"/> Li gorî raporên ku li ser medyaya civakî hatine parvekirin li Hewlêr a Başûrê Kurdistanê teqîn çêbûne û berxwedana îslamî ya Iraqê berpirsiyariya êrîşê girt ser xwe û gotiye ku wan otêlek ku leşkerên amerîkî tê de ne armanc girtiye. Balyozxaneya Amerîkayê ya li Riyadê ji aliyê du dronan ve hatiye armanc girtin û bûye sedema şewat û zirarê lê ji ber ku avahî vala bû, qurbanî û birîndar çênebûye. Li [[Başûrê Kurdistanê]] qaymeqamê [[Koye (navçe)|Koyeyê]] ragihandiye ku danê sibehê 3ê adarê de artêşa Îranê bi sê dronan êrişî Kampa Azadiyê ya li Koyeyê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/030320262 |sernav=Bi dron û mûşekan êrişî Kampa Azadiyê ya li Koyeyê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en }}</ref> === 4ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Attack on residential homes in central Tehran 1.jpg|thumb|Piştê êrîşên Amerîka û Îsraêlê ku zirar dîtiye]] Wezîrê derve yê Amerîkayê Marco Rubio di 4ê adarê de ragihandiye ku dê êrîşên Amerîka û Îsraîlê yên li ser Îranê zêde bibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492 |sernav=As Iran retaliates, largest US military base in Middle East hit by ballistic missile, Qatar says |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Êrîşên Îsraêlê li hemberî baregeha Besîcê bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/c62gg44d53xt |sernav=US says 'firepower over Iran to surge dramatically' as Israel bombards Beirut and Tehran |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB }}</ref> Li gorî çavkaniyên îranî, Mucteba Xameneyî ji êrîşeke ezmanî sax filitiye. Qeterê deh kesan bi tohmeta ku wekê şaneyek muhafizên şoreşê ya Îranê li axa Qeterê kar dikirin, li ser binesaziya leşkerî daneyan kom dikirin û hinek ji wan ji bo karanîna dronan perwerdehî dîtibûn girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thepeninsulaqatar.com/article/04/03/2026/qatar-state-security-announces-the-arrest-of-two-cells-affiliated-with-the-iranian-revolutionary-guard |sernav=Qatar State Security announces the apprehension of two cells affiliated with the Iranian Revolutionary Guard |malper=thepeninsulaqatar.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Newspaper |pêşnav=The Peninsula }}</ref> Hêzên hewayî yên Îsraêlê ragihandiye ku balafireke şer a Yak-130 a Îranî ya çêkirî ya Rûsyayê li ser Tehranê ji aliyê balafireke F-35 ve hatiye xistin. Ev yekem car e ku F-35 balafireke şer a bi mirovî di şerê hewayî de dixe xwarê û yekem car ji sala 1985an vir ve hêza hewayî ya Îsraêlê balafireke şer dixe xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888768 |sernav=Israel F-35 downs Iranian fighter jet in first war dogfight {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Keştiyeke şer a Îranê ya bi navê IRIS Dena, bi qasî 40 mîlên deryayî (74 km) li başûrê Galle, Srî Lankayê, li [[Okyanûsa Hindî]] ji aliyê binavderiyeke hêza deryayî ya Dewletên Yekbûyî ve hatiye noqandin. Ev keştiya hatiye lêdan piştî beşdarbûna xwe di nirxandina flota navneteweyî ya 2026an û tetbîqata piralî ya MILAN li Vîsakhapatnam, Hindistanê, di dema vedigeriya xwe ya Îranê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-04 |sernav=Sri Lanka rescues 32 sailors from sunk Iranian warship, recovers ‘few bodies’ |url=https://www.thehindu.com/news/international/sri-lanka-rescues-sailors-from-sinking-iranian-ship/article70702468.ece |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Hindu |ziman=en-IN |issn=0971-751X }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2026/Mar/04/at-least-87-killed-as-iranian-warship-sinks-in-indian-ocean-after-us-submarine-strike |sernav=Over 100 feared dead after US submarine strike on Iranian frigate in Indian Ocean |malper=The New Indian Express |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Rana |pêşnav=Javaria }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/sri-lanka-navy-sends-ships-aircraft-after-distress-call-from-iranian-vessel-iris-dena-101772605277885.html |sernav=Sri Lanka sends jets over Iran naval ship's distress call, denies ‘submarine attack’ reports; several feared dead |malper=Hindustan Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Ew yekem keştî bû ku ji aliyê binavbehrekê ve di şerên çalak de hatiye noqandin ê ji dema General Belgrano ya ARA di dema Şerê Falklandê de û ji dema Şerê Cîhanê yê Duyem ve, yekem keştî ye ku ji aliyê binavbehreke amerîkî ve hatiye noqandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.twz.com/news-features/u-s-submarine-sinks-iranian-warship-in-the-indian-ocean |sernav=U.S. Navy Submarine Torpedoes Iranian Frigate In Indian Ocean |malper=The War Zone |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US |paşnav=Trevithick |pêşnav=Howard Altman, Joseph }}</ref> Piştê êrîşê keştiya Îranê di serê sibehê de sînyala rewşa awarte daye ku ev yek bû sedema operasyona lêgerîn û rizgarkirinê ya awarte ya ji aliyê hêza deryayî ya Srî Lankayê û hêza hewayî ya [[Srî Lanka]]yê. 32 kesên saxmayî ji aliyê hêzên deryayî yên Srî Lankayê ve bi serkevtî hatine rizgarkirin û ji bo nexweşxaneya neteweyî ya Galleyê hatin veguhastin, li wir ji ber westandinê û birînên têkildarî teqînê dermankirina wan a bijîşkî hatiye wergirtin. Di heman demê de hêzên deryayî yên Srî Lankayê li cihê bûyerê 87 cinazeyên deryavanên Îranî dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/iris-dena-news-live-updates-iran-navy-ship-explosion-submarine-attack-sri-lanka-coast-death-toll-us-war-march-4-news-101772625664489.html |sernav=Iris Dena news highlights: US says Iran's warship Iris Dena sunk in torpedo attack near Sri Lanka, at least 87 dead |malper=Hindustan Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://themorning.lk//articles/6eDXFEnyeabdwhQqvzFE |sernav=Around 180 sailors were onboard the distressed Iranian naval ship ‘IRIS Dena’ off Galle- FM |malper=Latest in the News Sphere {{!}} The Morning |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Rêjeya avêtina mûşekên balîstîk ji aliyê Îranê ve ji destpêka şer heta 4ê adarê kêm bûye û analîst balê dikişînin ser kêmbûna depoyên mûşek û avêjerên Îranê û her wiha stratejiya kêmkirina çekan bikar tîne ku ji bo şerekî dirêjtir berxwe bide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/bc7b386f-23e9-4b97-8613-9f7abe985be1 |sernav=Client Challenge |malper=www.ft.com |roja-gihiştinê=2026-03-06 }}</ref> Îranê li dijî Baregeha Hewayî ya El Udeid û tesîsa rafineriya petrolê ya Ras Tanura ya Aramco êrîş pêk anîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492&entryId=130737063 |sernav=Qatar says Al Udeid Air Base hit by ballistic missile |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber pêşbîniya êrîşên Îranê fermana derxistina karkerên ne-esasî yên li Qibrisê da û hişyariya seferê ji bo wî welatî daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/04/america-evacuates-non-essential-workers-from-cyprus/ |sernav=America Evacuates Non-Essential Workers from Cyprus Greek City Times |malper=Greek City Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB |paşnav=Papadopoulos |pêşnav=Kosta }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usatoday.com/story/travel/2026/03/04/cyprus-travel-safety-risks/88978882007/ |sernav=Reconsider visiting this European country, State Department says |malper=USA TODAY |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US |paşnav=Chen |pêşnav=Eve }}</ref> Hizbullah li başûrê Libnanê guleyên dijî-tank avêtine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-04 |sernav=IDF says 2 troops moderately injured today from anti-tank fire in southern Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-2-troops-moderately-injured-today-from-anti-tank-fire-in-southern-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Balafirgeha Navneteweyî ya Larnaca li Qibrisê di bersiva droneke Libnanî de ku ji aliyê balafirên F-16 ên yewnanî ve hatiye xistin, bi awayekê demkî hatiye girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/04/cyprus-larnaca-airspace-closure-suspicious-object/ |sernav=Cyprus Closes Larnaca Airspace After Suspicious Object Detected Greek City Times |malper=Greek City Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB |paşnav=Bureau |pêşnav=Athens }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://breakingthenews.net/Article/Cyprus%27-Larnaca-closes-airspace-due-to-suspicious-object/65798562 |sernav=Cyprus' Larnaca closes airspace due to suspicious object |malper=breakingthenews.net |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Raporan behsa girtina qada hewayî ya Qibrisê kirin lê ev yek paşê ji aliyê hikûmeta Qibrisê ve hatiye redkirin û hikûmeta Qibrisê di heman daxuyaniyê de hebûna tiştê nenas ji Libnanê jî piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/04/cypriot-airspace-closed-reports |sernav=Govt insists Cypriot airspace is open |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Mûşekek balîstîk ku ji axa Îranê hatibû avêtin, dema ku ketibû qada hewayî ya Tirkiye ji aliyê pergalên parastina hewayî yên entegre yên NATOyê ve hate astengkirin ku ev yek nîşana gurrbûneke girîng di pevçûna herêmî de ye. Ev yekem binpêkirina rasterast a axa endamekî NATOyê bû di dema dijminatiyên berdewam de pêk hatiye. Di bersiveke dîplomatîk de, Îranê bi vê êrişê fermî red kiriye ku bi zanebûn Tirkiye nekiriye hedef û bûyer wekê "anormalîyeke teknîkî" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-04 |sernav=Turkey says Iranian ballistic missile entered its airspace, shot down by NATO |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/turkey-says-iranian-ballistic-missile-entered-its-airspace-shot-down-by-nato/ |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 5ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Êrîşeke esmanî ya amerîkî û îsraîlî hola werzîşê ya girtî ya 12.000 kursiyan a kompleksa azadî ya Tehranê hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603051320 |sernav=Missile strike destroys 12,000-seat indoor arena at Tehran’s Azadi complex |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Du serokên xwendekarên Besîcê ku hatiye îdiakirin ku di tepeserkirina xwepêşandanan de beşdar bûne, di êrîşên esmanî yên Îsraîlê de hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202603053543#202603054727 |sernav=Live - Trump demands Iran’s ‘unconditional surrender’ as Khamenei bunker destroyed |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Li gorî daneyên ku ji aliyê [[Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê]] ve hatiye weşandin li Îranê 13 navendên tenduristiyê di dema pevçûnê de hatine bombebarankirin. ==== Êrîşên Îranê ==== Di 5ê adara 2026an de, çavkaniyek leşkerî ji [[Ajansa Nûçeyan a Farsê]] re gotiye ku Îranê ji 28ê sibatê ve zêdetirî 500 mûşekên balîstîk û deryayî û nêzîkî 2.000 dronan ber bi welatên kendavê ve şandine. Di raporê de hatiye îdîakirin ku hema hema ji sedî 40ê şandina dronan ber bi Îsraêlê ve hatine kirin û ji sedî 60ê ji dronan jî ber bi hedefên amerîkî yên li herêmê ve hatine şandin. Serokê [[Ûkrayna]]yê [[Volodîmîr Zelenskî]] diyar kiriye ku Ûkraynayê ji bo alîkariya bi dronên Şahed ên îranî daxwazek ji Amerîkayê wergirtiye. Serokê Dewletên Yekbûyî Donald Trump diyar kiriye ku ew ê alîkariya Ûkraynayê qebûl bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.ara.cat/international/trump-asks-zelensky-for-help-defending-against-iranian-drones_1_5669750.html |sernav=Trump asks Zelensky for help defending against Iranian drones |malper=Ara in English |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Ferrer |pêşnav=Antònia Crespí }}</ref> Di dema serdana wezîrê berevanî ya [[Keyaniya Yekbûyî]] John Healey de ti mûşek ber bi Qibrisê ve nehatin şandin lêbelê sîrenên li baregehên brîtanî du caran lê daye û di nav nifûsa herêmî de bûye sedema metirsiya berfireh û cihguhertinê. Her du caran jî baregehan piştrast kirine ku mûşek hatine avêtin lê ev mûşek negihîştin [[Qibris]]ê. Di heman demê de [[Îtalya]], [[Holenda]] û [[Spanya]]yê piştrast kirine ku ew ê keştîyên şer bişînin ku Qibrisê ji êrîşan biparêzin ku di nav de firqateya ''Cristóbal Colón'' jî hebû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Elgot |pêşnav=Jessica |tarîx=2026-03-05 |sernav=Sirens over RAF Akrotiri in Cyprus are stark reminder of its proximity to war |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/05/sirens-over-raf-akrotiri-in-cyprus-are-stark-reminder-of-its-proximity-to-war |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di heman demê de [[Keir Starmer]] piştrast kiriye ku baregehên brîtanî li Qibrisê bi taybetî ji bo xistina dronên îranî werin bikar anîn û diyar kiriye ku baregeh ji bo parastina qada hewayî ya Ûrdunê werin bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/05/spain-italy-and-netherlands-join-european-naval-deployment-to-cyprus |sernav=Spain, Italy and Netherlands join European naval deployment to Cyprus |malper=euronews |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.latimes.com/politics/story/2026-03-05/europe-commits-to-expanding-iran-campaign-as-israel-strikes-southern-lebanon |sernav=Trump vows to select Iran's new leader, but Tehran is digging in |malper=Los Angeles Times |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US }}</ref> Hatiye diyarkirin ger ji Îrlendayê were xwestin, ew ê amade be ku Qibrisê biparêze û tevlî hevpeymaniya parastinê ya ewropî bibe ku li dora giravê seferber bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.irishexaminer.com/news/arid-41804990.html |sernav=Ireland urged to assist Cyprus if it invokes EU mutual defence clause |malper=Irish Examiner |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=O’Keeffe |pêşnav=Cormac }}</ref> Parçeyên ji mûşekek ku hatiye li jor hatine têkbirin li Petah Tikva ketine û li herêmê şewat çêbûye. === 6ê adarê === [[Wêne:Airstrike on the residential town of Shahid Boroujerdi 20 Avash.webp|thumb|Di 6ê adara 2026an de dîmenek ji encamên êrîşên esmanî yên DYA-Îsraîlê li Tehran a Îranê]] Serokê [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] Donald Trump di 6ê adarê de gotiye ku "sînorên demê" ji bo dirêjahiya şer tune neye û Hegseth diyar kiriye ku şer "nû dest pê kiriye."<ref name="Dautrich2026">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-05-26 |sernav=Day 6 of Middle East conflict — countries intercepting Iranian strikes, US ramps up campaign |malper=CNN |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en |paşnav=Dautrich |pêşnav= }}</ref><ref name="Dautrich2026"/> Êrîşên ezmanî yên Amerîka û Îsraêlê li ser baregeheke îstîxbarata IRGC li [[Luristan (parêzgeh)|Loristanê]]<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202603053543#202603063094 |sernav=Live - Iran says it is not seeking ceasefire as Trump threatens ‘death, fire and fury’ |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-10 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> û sê leşkerên aştîparêzên ganayî yên ku di nav hêzên UNIFILê de bûn, li Başûrê Libnanê bûne hedefa mûşekekan û birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260306-us-warns-bombardment-surge-as-israel-strikes-iran-lebanon |sernav=War in the Middle East: Ghanaian peacekeepers in Lebanon wounded in missile attacks |malper=France 24 |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> Tankera îranî IRIS Bushehr ji aliyê hêzên deryayî yên [[Srî Lanka]]yê ve hatiye desteserkirin ku ev yekem car e ku ji [[Şerê Cîhanî yê Duyem|Şerê Cihanê ya Duyem]] vir ve keştiyeke şer li welatekî bêalî hatiye desteserkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.newsfirst.lk/2026/3/5/sri-lanka-takes-control-of-iranian-ship-iris-bushehr-and-208-crew |sernav=Sri Lanka Takes Control of Iranian Ship Iris Bushehr and 208 Crew |malper=english.newsfirst.lk |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Hatiye îdîakirin ku li Azerbaycanê hêzên ewlehiyê yên herêmî planeke êrîşî ya girêdayî Îranê asteng kirine. Kesên ku hatine girtin bi îdîaya bi plankirina teqandina boriya petrolê ya Bakû-Tiblîsî-Ceyhan, balyozxaneya Îsraêlê û kenîşteyên li Bakûyê hatin sûcdar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://ukranews.com/en/amp/news/1138555-azerbaijan-announces-prevention-of-terrorist-attacks-planned-by-iran-against-israeli-embassy-and |sernav=Azerbaijan announces prevention of terrorist attacks planned by Iran against Israeli Embassy and synagogue |malper=ukranews.com |roja-gihiştinê=2026-03-10 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/06/azerbaijan-says-it-stopped-iranian-terror-attacks-dismantled-terror-cells |sernav=Azerbaijan says it stopped Iranian terror attack plot |malper=euronews |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> === 7ê adarê === DYAyê sêyem keştiya balafiran a bi navê ''USS George H. W. Bush'' şandiye [[Rojhilata Navîn]].<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.freepressjournal.in/world/operation-epic-fury-is-us-deploying-3rd-carrier-uss-george-hw-bush-cvn77-to-the-middle-east-amid-iran-war-heres-all-we-know |sernav=Operation Epic Fury: Is US Deploying 3rd Carrier, USS George H.W. Bush (CVN‑77), To The Middle East Amid Iran War? Here's All We Know |malper=Free Press Journal |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://news.usni.org/2026/03/06/uss-gerald-r-ford-now-in-the-red-sea-uss-george-h-w-bush-wraps-pre-deployment-exercises |sernav=USS Gerald R. Ford Now in the Red Sea, USS George H.W. Bush Wraps Pre-Deployment Exercises |malper=USNI News |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |paşnav=Shelbourne |pêşnav=Mallory }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.apa.az/america/us-said-expected-to-deploy-3rd-aircraft-carrier-to-the-middle-east-495510 |sernav=US said expected to deploy 3rd aircraft carrier to the Middle East |malper=Apa.az |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Her çiqas hem DYA û hem jî Îsraêlê înkar kirine ku wan êrîşî dezgehên bêxwêkirinê kiriye, artêşa Îranê gotiye ku êrîş li ser dezgeheke bêxwêkirina avê ya li girava Qeşmê hatiye kirin ku bandor li dabînkirina ava 30 gundan kiriye û DYA sûcdar kiriye û gotiye ku wan bi êrîşkirina cihên ku Îranê wekê çavkaniya êrîşê li dijî Îranê diyar kiriye, ji bo tola êrîşan hedef girtine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-07 |sernav=IRGC says it attacked US base in Bahrain, claims it was used to strike desalination plant in Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-says-it-attacked-us-base-in-bahrain-claims-it-was-used-to-strike-desalination-plant-in-iran/ |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://time.com/7383099/iran-news-oil-strikes-tehran/ |sernav=Tehran Shrouded in Toxic Cloud After Israel Strikes Fuel Depots |malper=TIME |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Schneid |pêşnav=Rebecca |paşnav2=Jamalpour |pêşnav2=Fatemeh }}</ref> Keştiya firokehilgir a brîtanî ''HMS Prince of Wales'' ketiye rewşa amadebaşiyê ya pêşketî ku berjewendîyên [[Keyaniya Yekbûyî|Brîtanyayê]] li herêmê biparêze.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c39w2nj1rk8o |sernav=British aircraft carrier HMS Prince of Wales prepped to set sail |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-07 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-GB }}</ref> Serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan di 7ê adarê de ji rojnamevanan re gotiye ku Îran dê ji 7ê adarê û pê ve êrîşên li ser cîranên xwe rawestîne heya ku êrîş ji wir dest pê neke. Tevî vê daxuyaniyê, Balafirgeha Navneteweyî ya Dubayê piştê vê daxûyaniyê ji aliyê dronên îranî ve rastê êrîşan hatiye. Êrîşên esmanî yên Îranê bandorek mezin li ser kompleks û rafineriyên petrolên pargîdaniya Halliburton a amerîkî ya li Besrayê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://in-cyprus.philenews.com/international/drone-attack-basra-halliburton-kbr-fire-iraq-live/ |sernav=Drone attack on foreign oil compound in Iraq’s Basra sets Halliburton and KBR facilities ablaze |malper=in-cyprus.philenews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US }}</ref> Artêşa Îranê bi dronekê êrîşî tankera petrolê ya bi ala Maltayê Prima kiriye. NDTV ragihandiye ku piştî hefteyekê şer, dibe ku tenê nêzîkî hezar mûşekên balîstîk li Îranê bimînin. === 8ê adarê === Di 8ê adarê de kurê Xameneyî ya duyem Mocteba, wekê rêberê nû yê Îranê hatiye hatiye diyar kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Treisman |pêşnav=Rachel |tarîx=2026-03-09 |sernav=What to know about Mojtaba Khamenei, Iran's new supreme leader |url=https://www.npr.org/2026/03/09/nx-s1-5742375/mojtaba-khamenei-iran-supreme-leader |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Êrîşên esmanî yên Îsraîlê ji bo cara yekem li ser dezgehên petrolê yên Îranê daye ku di encamê de çar kes hatin kuştin û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li dijî van êrîşên li ser dezgehên petrolê nerazîbûna nîşan daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/03/08/us-dismayed-israel-iran-fuel-strikes |sernav=Scoop: U.S. dismayed by Israel's Iran fuel strikes, sources say |malper=Axios |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Caputo |pêşnav=Barak Ravid,Marc }}</ref> Êrîşên li ser depoyên sotemeniyê yên nêzîkî Tehranê bûye sedema rijandina petrolê û "çemê agir" ên li kolanên derdorê û bajar di nav ewrek dûyê reş ê gurr de maye û bûye sedema barana reş a asîdî ya jehrîn ku li derdorê deverê bariye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.timesnownews.com/world/middle-east/iran-war-oil-depot-strikes-videos-black-rain-us-israel-air-strikes-article-153787160 |sernav='River of Fire' in Tehran: Videos Show Israeli Strikes Hit Iran Fuel Depots, Trigger Black Rain |malper=Times Now |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Rayedarên Îranê ji welatiyan xwestine ku li malê bimînin, li derve bi rûpoşan bigerin, xwarin û sotemeniyê bi kêmanî bikar bînin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Parent |pêşnav=Deepa |tarîx=2026-03-08 |sernav=‘Dark, like our future’: Iranians describe scenes of catastrophe after Tehran’s oil depots bombed |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/08/dark-like-our-future-iranians-describe-scenes-of-catastrophe-after-tehrans-oil-depots-bombed |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Wezareta berevaniya Keyaniya Yekbûyî piştrast kiriye ku hêzên wan droneke îranî ku ber bi Iraqê ve diçû, asteng kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.the-independent.com/news/world/middle-east/kuwait-city-tower-fire-drones-iran-war-b2934196.html |sernav=Kuwait city tower erupts in flames as Iran launches new wave of strikes in the Gulf |malper=The Independent |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Her wiha, wezaretê niyeta xwe ya şandina helîkoptereke Merlîn ji bo herêmê diyar kiriye ku di demên pêşin de alîkariya tespîtkirina gefên hewayî bike. Li gorî Heyva Sor a Îranê ji destpêka şer ve bi tevahî 65 dibistan û 32 navendên bijîşkî (wek nexweşxane û dermanxane) bûne hedef û zêdetirî 10.000 deverên sivîlan ji ber êrîşan zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/8/iran-live-israel-bombs-tehran-oil-depots-attacks-on-gulf-states-continue |sernav=Iran war updates: New supreme leader named; 2 killed in Saudi Arabia strike |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Kelliher |pêşnav=Ted Regencia,Virginia Pietromarchi,Alma Milisic,Caolán Magee,Fiona }}</ref> === 9ê adarê === [[NATO]]yê rêgirtina li duyem ê mûşeka balîstîk a li ser qada hewayî ya [[Bakurê Kurdistanê]] piştrast kiriye ku mûşekê li ser esmanê Dîlok a Bakurê Kurdistanê, li nêzîkî [[Dîlok]]ê hatiye têk têk birin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-03-09 |sernav=NATO intercepts second Iranian ballistic missile fired towards Turkey |url=https://www.straitstimes.com/world/middle-east/turkey-says-second-iranian-ballistic-missile-shot-down-by-nato-defences-in-airspace |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Straits Times |ziman=en |issn=0585-3923 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/899194/slug |sernav=NATO Intercepts Iranian Ballistic Missile in Turkish Airspace, Türkiye's Defense Ministry Says |malper=NATO Intercepts Iranian Ballistic Missile in Turkish Airspace, Türkiye's Defense Ministry Says |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Donald Trump piştî axavtina bi serokê Rûsyayê Vladimir Putin re îdîa kiriye ku "şer pir temam e, hema bêje temam bûye" û gotiye "me di gelek waran de şer qezenc kiriye."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2026/03/09/trump-iran-war-end.html |sernav=Trump says Iran war will end 'very soon,' predicts lower oil prices |malper=CNBC |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Mangan |pêşnav=Dan }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Trew |pêşnav=Bel |tarîx=2026-03-13 |sernav=Iran-US war latest: US confirms troops killed in Iraq plane crash as explosion hits Tehran demonstration |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/iran-us-war-live-updates-trump-israel-oil-iraq-b2937707.html |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Independent |ziman=en }}</ref> Trump piştre di civîneke çapemeniyê ya ku di heman rojê hatiye lidarxistin de ji hinek şîroveyên xwe vegeriya û piştgirî da wezîrê berevaniyê Pete Hegseth dema ku gotibû ku şer tenê "destpêka avakirina welatekî nû" ye û ew ê "zû" biqede.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Cameron |pêşnav=Chris |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Boxerman |pêşnav3=Aaron |paşnav4=Troianovski |pêşnav4=Anton |paşnav5=Pérez-Peña |pêşnav5=Richard |tarîx=2026-03-09 |sernav=After Global Economy Shudders, Trump Zigzags on Whether War Is Nearing End |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/10/world/iran-war-trump-us-israel |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Lêbelê Trump her wiha gotiye ku Amerîka dê di roja sêşemê de êrîşa "roja herî dijwar" pêk bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dw.com/en/us-israel-war-with-iran-updates-oil-price-trump/live-76284477 |sernav=Iran war: Tuesday to be 'most intense day' of US strikes |malper=dw.com |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Nêzîkî 12 bombebaranên B1-B gihîştine baregehên li Ewropayê. 5 ji wan li baregeha Hêza Hewayî ya Qraliyetê ya Fairfordê li Keyaniya Yekbûyî daketin û tevlî sê bombebaranên B-52 bûne, di heman demê de jî 3 B1-B yên din jî ber bi Baregeha Hewayî ya Ramsteinê li Almanya ve hatine şandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.airandspaceforces.com/b-1s-b-52s-bombers-europe-iran-epic-fury/ |sernav=B-1s and B-52s Bombers Pour into Europe for Ops Against Iran |malper=Air & Space Forces Magazine |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |paşnav=South |pêşnav=Todd }}</ref> === 10ê adarê === Di şeva 9 û 10ê adara 2026an de, bombebaranên li ser Tehranê bi girîngî zêde bûye. Rêzeke teqîn bajarê Tehranê, bi taybetî li beşên rojhilat, rojava û başûrê bajêr ku dengê çend teqînên bihêz bi rêzê ve hatiye bihîstin. Herwiha li Kerecê ku bajarekî mezin ê li bakurê rojavayê Tehranê ye, teqînên mezin hatine ragihandin ku li wir çend teqîn li herêmên pîşesaziyê hatine ragihandin. Li bakurê rojavayê welat, li bajarê Tebrîzê jî dengê teqînan hatiye. Rayedarên îranî tavilê asta zirarê li van bajaran eşkere nekirine lê çend çavkaniyên herêmî ragihandine ku êrîşên ku tesîsên lojîstîk û pîşesaziyê hedef digirin hatine kirin.<ref name=":10">{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://aje.news/a49wlz?update=4382851 |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Li başûrê rojhilatê welêt, balafirgeha Kermanê jî rastî êrîşan hatiye. Li gorî rayedarên herêmî yên ku ji aliyê medyaya Îranê ve hatine parvekirin, gelek avahiyên balafirgehê zirar dîtine. Herwiha êrîşên li bajarê Îsfahanê jî hatine berdewam kirin ku Qesra dîrokî ya kevnar a Chehel Sohoun, ku di Lîsteya Mîrata Cîhanî ya UNESCOyê de ye, piştî bombebaranê zirareke mezin dîtiye. Êrîşê ji ber nêzîkbûna bajêr ji bo çend tesîsên nukleerî yên hesas bûye sedema fikarên cidî.<ref name=":10" /> Li deryayê hêzên amerîkî operasyonên xwe yên li dijî şiyanên deryayî yên Îran a li Kendava Farsê berdewam kiriye. Di civîneke çapemeniya li Washingtonê, serkêşê fermandariya giştî ya hêzên hevbeş ên Amerîkayê Dan Caine diyar kiriye ku hêzên amerîkî keştîyên îranî yên ku beşdarî operasyonên danîna mayinên deryayî bûne, hedef girtine. Li gorî wî, ji destpêka şer ve zêdetirî pêncî keştîyên îranî hatine bin av kirin an jî hatine rûxandin.<ref name=":10" /> Li bajarê Manamayê ku paytexta Behreynê ye, bi êrîşeke dronî birca Millennium li navçeya Seefê hatiye hedef girtin. Navendên pargîdaniyên telekomunîkasyonê Clarent ku li qata 11em a avahiyê bû, piştî teqînê zirarên mezin dîtiye. Her wiha wezareta karên hundir a Behrêynê piştrast kiriye ku êrîşeke cuda li dijî avahiyeke niştecihbûnê li bajêr pêk hatiye jinek jiyana xwe jidest daye û çend kesên din birîndar bûye. Rayedaran êrîş wekê "êrîşek eşkere" ya ku sivîlan hedef digire wesif kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-war-targets-map-numbers/ |sernav=Map and chart track the latest U.S. and Iranian war targets - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-10 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en-US }}</ref> Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, rafineriya Ruwais ku yek ji mezintirîn rafineriyên petrolê ya cîhanê ye, piştî êrîşeke bi dronan ku herêma pîşesaziyê ya Ruwais li mîrgeha Ebû Dabî bûye armanca êrîşên Îranê, hilberîna neftê bi demkî sekiniye.<ref name=":11">{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/10/woman-killed-in-bahrain-as-other-gulf-states-intercept-iranian-missiles |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Li Erebistana Siûdî dronek li taxeke niştecihbûnê ya bajarê Ez Zulfî yê li parêzgeha Riyadê ketiye xwarê. Rayedarên Siûdî ragihandine ku di bûyerê de ziyana madî çêbûye lê ti kes nemiriye.<ref name=":11" /> Demek kurt piştî ku artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan avêtina mûşekan ji Îranê tesbît kiriye, li Îsraêlê, çend êrîşên mûşekan li herêma Beyt Şemeş a li navenda welêt hatin ragihandin. Tîmên rizgarkirinê ji bo nirxandina rewşê şandin cihê bûyerê, lê di cih de ti birîndar nehatin ragihandin. Li gorî wezareta tenduristiyê ya Îsraêlê, di 24 saetên borî de 191 kes, hem sivîl û hem jî personelên leşkerî, ji ber pevçûnê rakirine nexweşxaneyê. Ji destpêka şer ve 2 hezar û 339 birîndar li nexweşxaneyên Îsraêlê hatine derman kirin. Li gorî agahiyên herî dawî yên heta 10ê adarê, 95 kes li nexweşxaneyan mane ku 11 ji wan rewşa wan giran e. Di heman demê de, di êrîşeke mûşekî ya Îranê de li ser bajarê Yehudê li navenda Îsraêlê kesek jiyana xwe jidest daye û du kes jî birîndar bûne. === 11ê adarê === Di roja 11ê adarê de hêza hevbeş a Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe li seranserê axa Îranê beberdewam kirine ku ev êrîş li hemberî qereqolên polîsan li parêzgehên [[Rojhilata Kurdistanê]], [[Tehran]] û her wiha navendeke Besîcê li Tehranê û baregehên Besîcê Îmam Riza li Îsfehanê pêk hatine. Her wiha baregeha 7em a hêzên hewayî jî hatine hedefgirtin. Li Bender Ebasê, li parêzgeha Hormozgan, dezgehên medyayî yên li dijî rejîmê nûçeyên rûxandina radareke Îranê ragihandine. Li parêzgeha Xuzistanê, rafineriya Abadanê rastî lêdanekê hatiye ku êrîş yek sedemên krîza enerjiyê ye ku qutbûnên rojane yên elektrîka li seranserê Îranê girantir kiriye. Fermandariya Amerîkayê ragihandiye ku ji destpêka şer ve wan li Îranê zêdetirî 5.500 hedefan xistiye û diyar kiriye ku li ser beşên mezin ên axa Îranê serdestiya wan ê hewayî heye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.france24.com/fr/moyen-orient/20260311-en-direct-guerre-au-moyen-orient-iran-revendique-frappes-grande-ampleur-israel-etats-unis-golfe-petrole |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Di heman rojê de hevpeymaniya Îsraêl û Dewletên Yekbûyî li avahiya Bank Sepah li Tehranê xistiye ku di encamê de avahî hilweşiyaye û xizmetguzariyên serhêl û yên rûbirû hatiye rawestandin. Ev bankeya ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî ve hatiye hilweşandin, berpirsiyarê dayîna mûçeyên karmendên Pasdarên Şoreşê û artêşa birêkûpêk a Îranê bû. Li gorî medyaya herêmî karmendên ku ji bo amadekirina mûçeyên mehê di şifta şevê ya awarte de dixebitîn, hatine kuştin. Xizmetên Banka Melli ku saziyeke din a bi rejîmê ve girêdayî ye, çend roj in hatine astengkirin. Di bersivê de, baregeha Xetam el-Enbiya ragihandiye ku navendên aborî û bankên bi Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ve girêdayî yên li herêmê niha hedefên wan ên rewa ne û bang li sivîlan kiriye ku ji ber êrîşên Dewletên Yekbûyî di nav kîlometreyekê de nêzîkî saziyên bankayên Îranê nebin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lorientlejour.com/article/1498593/larmee-iranienne-dit-vouloir-desormais-frapper-des-cibles-economiques-dans-la-region.html |sernav=L'armée iranienne dit vouloir désormais frapper « les centres économiques et les banques » dans la région |malper=L'Orient-Le Jour |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Li Erebistana Siûdî Îran êrîşên dubare li ser binesaziya leşkerî û enerjiyê ya padîşahiyê berdewam kiriye. Wezareta berevaniyê ragihandiye ku wan heft dronên ku ber bi zeviya petrolê ya Şeybe ya mezin li rojhilatê welêt ve diçûn asteng kirine ku ji aliyê Aramco ve dihatin xebitandin û ji destpêka şer ve çend caran hatiye hedefgirtin. Şeş mûşekên balîstîk ên ku baregeha hewayî ya prens Siltan ku leşkerên amerîkî li nêzîkî Riyadê lê dimînin, hatine hedef digirtin, hatine têkbirin, her wiha pênc dron li herêma El Xerj û du dronên din jî li nêzîkî Hafar El Batîn, li ser sinorê Kuweytê hatine têk birin.<ref name=":12">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/11/iran-fires-missiles-drones-at-gulf-nations-as-ship-hit-in-strait-of-hormuz |sernav=Iran fires missiles, drones at Gulf nations as ship hit in Strait of Hormuz |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> Hêzên Îranê pêlek li dijî Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî pêlek nû yê êrîşan daye destpêkirin ku tê de dron û mûşek hatine bikaranîn. Du dron li nêzî Balafirgeha Navneteweyî ya Dubayê ketin xwarê û di encamê de çar kes birîndar bûn ku di nav de du welatiyên ganayî, yek bangladeşî û welatiyekî hindî di nav de hebûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lorientlejour.com/article/1498577/des-drones-tombes-pres-de-laeroport-de-dubai-quatre-blesses-autorites.html |sernav=Des drones tombés près de l'aéroport de Dubaï, quatre blessés |malper=L'Orient-Le Jour |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Li Qeterê piştê ku li Dohayê dengê teqînan hatiye bihîstin ku hatiye ragihandin ku êrîşeke mûşekî hatiye têkbirin.<ref name=":12"/> Li Kuweytê, Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî berpirsiyariya avêtina du mûşekan li baregeha amerîkî ya Kampa Arifjan, li başûrê bajarê Kuweytê ku baregeha pêşeng a pêkhateya bejayî ya CENTCOMê lê ye, girtiye ser xwe. Di heman rojê de artêşa Kuweytê bêbandorkirina heşt dronan ragihandiye. Li Omanê balafirên bêmirov ên îranî li bendera Salalahê xistine û tankên sotemeniyê hatine armanc girtin. Her çend ti qurbanî nehatine ragihandin jî, xebatên li benderê hatine rawestandin. Di encamê de li wir agirêkî mezin derketiye û di tevahiya êvarê de gurtir bûye û beşek mezin ji benderê şewitandiye.<ref>{{Jêder |sernav=Des réservoirs de carburant touchés par une frappe de drones à Oman |tarîx=2026-03-11 |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/iran/video-des-reservoirs-de-carburant-touches-par-une-frappe-de-drones-a-oman_VN-202603110647.html |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Îranê li Tengava Hurmizê û li Kendava Erebî, êrîşên xwe yên li dijî keştîyên bazirganî zêde kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/attacks-strait-hormuz-intensify-iran-targeted-commercial-ships/story?id=130962627 |sernav=Tensions continue to escalate in the Strait of Hormuz as 3 commercial ships attacked |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Di heman rojê de êrîşên Îranê û êrîşên komên girêdayî Îranê ku di nav axa Iraqê de ne li hemberî [[Başûrê Kurdistanê]] berdewam kiriye. Îran li Başûrê Kurdistanê êrîşî wergehên kurdên [[Rojhilata Kurdistanê]] kirine. Heşt balafirên bêpîlot ên ku di du pêlan de hatin avêtin baregeha partiya Komala li herêma Zirgiwezala, nêzîkî [[Silêmanî (bajar)|Silêmaniyê]] bûye armanca êrîşên Îranê û di encamê de pêşmergeyek jiyana xwe jidest daye û du peşmerge jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/130320264 |sernav=Kî ji kû derê bi kîjan dronan êrişî Herêma Kurdistanê dike? |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en }}</ref> === 12ê adarê === ==== Êrîşên li ser Îranê ==== Di roja 12 adarê de hevpeymaniya Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe yên li seranserê axa Îranê bi awayekî berbiçav zêde kiriye û ji destpêka şer ve hejmara xalên ku hatine hedefgirtin gihîştiye nêzîkî 6.000an. Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan kompleksa Taleghan, ku li Parçînê li başûrê rojhilatê Tehranê ye, bombebaran kiriye ku ew wekê tesîseke stratejîk ji aliyê rejîmê ve hatiye bikaranîn ku şiyanên girîng ji bo çêkirina çekên nukleerî pêş bixe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/live-updates/iran-war-us-israel-gulf-allies-strait-of-hormuz-attacks-oil-prices-stocks/ |sernav=Iran war paralyzes oil trade, U.S. military plane crashes in Iraq |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |paşnav4= |paşnav5= |pêşnav5= |paşnav6= |pêşnav6= |paşnav7= |pêşnav7= }}</ref> Her wiha êrîş bi awayekê sîstematîk xalên kontrolê yên milîsên paramîlîter ên Besîcê li seranserê Tehranê hatiye pêk anîn ku artêşa Îsraêlê dibêje wan li gelek deverên Tehranê xalên leşkerî danîne ku şêniyên bajêr de tirsê çêkirine. Di heman demê de UNHCR radigihîne ku ji destpêka şer û pevçûnan ve 3,2 milyon îranî li hundirê welat koçber bûne, ku ev hejmar di navbera 600.000 û milyonek malbatan de ye ku piraniya wan ji Tehran û deverên mezin ên bajarî reviyan ku li bakurê welat û deverên gundewarî penageh bibînin û di heman demê de Neteweyên Yekbûyî diyar kiriye ku ew texmîn dikin ku ev koçberiya berdewam zêde bibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.unhcr.org/fr/actualites/communiques-de-presse/jusqua-3-2-millions-diraniens-temporairement-deplaces-dans-leur |sernav=Jusqu'à 3,2 millions d'Iraniens temporairement déplacés dans leur pays alors que le conflit s'intensifie |malper=HCR |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr |paşnav=Ito |pêşnav=Par Ayaki }}</ref> Di warê siyasî de rêberê bilind ê nû yê Îranê Mucteba Xameneyî peyama xwe ya yekem ê piştî erkdarkirina xwe bi daxuyaniyekê ku li ser televîzyona dewletê ya Îranê hatiye xwendin lê di weşanê de deng û dîmenên Mucteba Xameneyî nehatiye parvekirin. Mucteba Xameneyî di vê peyamê de bi tundî soza tolhildanê li dijî Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ji bo wêrankirina çêbûyî daye ku daxwaz dike ku Tengava Hurmizê girtî bimîne û diyar kiriye ku hemî baregehên amerîkî yên li herêmê ji bo wî hedef in. Balyozê Îranê li Nîkosyayê piştrast kiriye ku ew di êrîşa ku bavê wî tê de hatiye kuştin de birîndar bûye û ragihandiye ku ew ji ling, dest û milê xwe birîndar bûye û di heman demê de şêwirmendekî hikûmetê bi eşkereyî piştrast kiriye ku ew sax û tenduristiya wî baş e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/nous-nous-vengerons-le-nouveau-guide-supreme-iranien-mojtaba-khamenei-sort-du-silence-dans-un-message-lu-a-la-television_AP-202603120568.html |sernav="Nous nous vengerons": le nouveau guide suprême iranien Mojtaba Khamenei sort du silence dans un message lu à la télévision |malper=BFM |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Di 12 adarê de êrîşên Îranê li dijî Erebistana Siûdî Îran êrîşên li ser binesaziya leşkerî û enerjiyê berdewam kiriye. Wezareta berevaniya siudî têkbirina çend balafirên bêpîlot ên ku bîrên petrolên mezin ên li Şeybe hedef digirtin ku ji destpêka şer ve gelek caran hatibû hedefgirtin û her wiha têkbirina dronek ku bi awayekî xeternak nêzîkî navçeyek Riyadê dibû ku balyozxaneyên biyanî lê ne, ragihandiye ku vê yekê berfirehbûna hedefên Îranê ber bi deverên dîplomatîk ve nîşan daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/12/saudi-defense-ministry-says-intercepted-drones-headed-to-shaybah-oil-field |sernav=Saudi Arabia intercepts 24 drones targeting Eastern Province and Shaybah oil field |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Mîrgehên Erebî yên Yekbûyî, piştî lêdaneke rasterast ji aliyê droneke Îranê ve, li avahiya bilind ê bi navê Harbour Creek li Dubaiyê agir derketiye û di heman demê de bermahiyên droneke din jî li nêzîkî navçeya darayî ya Dubaiyê ku yek ji navendên aborî yên herî girîng ên herêmê ye, ketiye xwarê. Keştiyeke neftê jî 65 kîlometre li bakurê Jebel Elî ji aliyê guleyeke nenas ve hatiye lêdan ku bûye sedema agireke piçûk ê li ser keştiyê ku zû hatiye kontrolkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/12/dubaibased-dp-world-says-jebel-ali-port-fully-operational-inbound-vessel-traffic-reduced |sernav=Dubai-based DP World says Jebel Ali port fully operational, inbound vessel traffic reduced |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Kuweytê droneke îranî rasterast li avahiyek niştecihbûnê li başûrê welêt xistiye ku di encamê de du sivîl birîndar bûn û agir bi avahiyê ketiye ku ji aliyê agirkujan ve bi lez û bez hate kontrolkirin. Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê jî ji aliyê çend dronan ve hatiye lêdan ku ziyanên madî yên girîng li binesaziyê çêbûne lê di vê êrişê de ti qurbanî çênebûne. Wezareta berevaniya Kuweytê ragihandiye ku çend dronên din berî ku bigihîjin hedefên xwe hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/12/kuwait-international-airport-targeted-by-drones-causing-material-damage-only- |sernav=Kuwait International Airport targeted by drones, causing material damage only |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Behrêynê balafirên bêmirov ên Îranê li depoyên hîdrokarbonên li parêzgeha Muharraqê dixin û di encamê de agirê mezin û dijwar derketiye holê ku ji dûr ve hatiye dîtin. Wezareta karên hundir bi lezgînî bang li şêniyên bajarokên nêzîk ên wekê Hidd, Arad, Qelalî û Samahîc kiriye ku ji ber dûyê jehrîn a qalind a ku ji cihê şewatê derdikeve, li hundir bimînin û pencere û deriyên hewakirinê bi hişkî bigirin. Di dawiya rojê de agir hatiye kontrolkirin ku ev yek rê da rayedaran ku qedexeyên li ser şêniyên deverê hatibûn ferzkirin, rakin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c743gpd9z72o |sernav=Iran steps up attacks on energy targets as tankers hit |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-GB }}</ref> Li Tengava Hurmizê û Kendava Farsê, rewşa deryayî bi awayekî metirsîdara berdewam xirabtir bûye. Sê deryavanên keştiya barkêş a teylandî Mayuree Naree ku roja berê ji aliyê keştiyeke şer ê Îranê ve ku ji dûr ve tê xebitandin rastî êrîşê hatine, hê jî winda ne û hatiye bawerkirin ku ev deryavan di odeya motorê ya zirar dîtiye de asê mane. Her çend agir hatiye vemirandin jî, gihîştina keştiyê hê jî ne gengaz e. Bîst endamên din ên tîma deryavan ku hemî hemwelatiyê teylandî bûn, bi ewlehî gihiştine Omanê. ==== Êrîşên li dîjî Başûrê Kurdistanê ==== Li [[Başûrê Kurdistanê]], li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] baregeheke leşkerî ya Îtalyayê rastî êrîşan hatiye. Mûşekek rasterast li baregeha leşkerên îtalî dikeve lê ji ber ku berê ev baregeh hatibû valakirin ti qurbanî çênebûye. Wezîrê berevaniya Îtalyayê Guido Crosetto êrîş piştrast kiriye û vegerandina 141 leşkerên îtalî yên ku hê jî li baregehê ne ragihandiye ku vekişîneke ku ji ber sedemên ewlehiyê beriya bûyerê hatibû plankirin, 102 leşker berê vegeriyabûn Îtalyayê û nêzîkî çil leşkerên din jî li Urdunê hatine bicihkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ilmessaggero.it/schede/erbil_base_militare_italiana_dove_si_trova_quanti_soldati_ci_sono-9411572.html |sernav=Erbil, la base militare italiana nella zona a rischio: dove si trova, quanti soldati italiani ci sono e chi è il comandante |malper=www.ilmessaggero.it |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=it }}</ref> Di heman rojê de baregeha hevbeş a fransî-kurdî ya Mala Qara, ku bi qasî 40 kîlometreyan li başûrê rojavayê Hewlêrê ye, di şeva 12-13ê adarê de rastî êrîşeke du dronan hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.defense.gouv.fr/terre/actualites/deces-ladjudant-chef-arnaud-frion-operation-exterieure-irak |sernav=Décès de l’adjudant-chef Arnaud Frion en opération extérieure en Irak {{!}} Ministère des Armées et des Anciens combattants |malper=www.defense.gouv.fr |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> Efserê erkan Arnaud Frion ku ji Tabûra 7em a şopvanên alpînê bû ku bi eslê xwe ji bajarê Varces, Isèreyê bû di êrîşê de jiyana xwe jidest daye. Ew yekem leşkerê Fransayê ye piştê demek dirêj li heremê jiyana xwe jidest dide. Serokkomarê Fransayê Emmanuel Macron saet di 1:37ê (dema herêmî) sibehê de mirina fermandarê fransî ragihandiye û diyar kiriye ku hebûna wan ê li heremê di çarçoveya têkoşîna li dijî terorîzma DAÎŞÊ de ji sala 2015an vir ve ye û diyar kiriye ku şerê li Îranê nikare êrîşên bi vî rengî rewa bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/monde/iran/guerre-entre-les-etats-unis-israel-et-l-iran/mort-d-un-soldat-francais-au-moyen-orient-qui-etait-l-adjudant-chef-arnaud-frion-mort-lors-d-une-attaque-de-drone-dans-le-kurdistan-irakien_7865429.html |sernav=Qui était l'adjudant-chef Arnaud Frion, mort lors d'une attaque de drone dans le Kurdistan irakien ? |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr-FR }}</ref> === 13ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di roja 13ê adarê de êrîşên Îsraêl û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê êrîşên xwe yên li ser Îranê bi awayekî berbiçav zêde kirine û li gorî raporên ajansan ji destpêka şer û pevçûnan vir ve hejmara xalên ku hatine lêxistin gihiştiye 15.000an. Di şeva 12-13ê adarê de artêşa Îsraêlê li parêzgeha Xuzistanê êrîşî çend cihên ewlehiyê yên navxweyî kiriye ku di nav wan de baregeha polîsên li parêzgeha Ehwazê, baregeha hêzên bejayî yên mihafizên şoreşê ya li heman bajarî û tugaya zirxî ya 292em a artêşa birêkûpêk a li Dezfulê hebûn. Li gorî nirxandinên Amerîkayê, hevpeymaniyê heta 13ê adarê ji sedî 60 heta 80ê fuzeyên Îranê û heta ji sedî 80ê pergala parastina hewayî ya Îranê ji holê rakirine. Tesîseke çêkirin û depokirina mûşekên balîstîk ên bin erdê li Şîrazê, parêzgeha Farsê û her wiha cihekî mûşekan ku li Borazcan a li parêzgeha Buşehrê û herêma pîşesaziyê ya Hacîabadê li Arakê, parêzgeha Markazî, ku pargîdaniyên bi bernameya nukleerî ya Îranê ve girêdayî ne, hatine bombebarankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2026/03/13/trump-says-us-obliterated-military-targets-on-irans-kharg-island-but-didnt-wipe-out-oil-infrastructure.html |sernav=Iran threatens to retaliate against neighbors; Trump urges countries to assist in securing Strait of Hormuz |malper=CNBC |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Cullen |pêşnav=Sam Meredith,Darla Mercado, CFP®,Terri }}</ref> Donald Trump bi xwe radigihandiye ku wî fermana yek ji êrîşên esmanî yên herî bihêz ên dîroka Rojhilata Navîn li dijî girava Xarkê daye ku bi qasî ji %90 ê ji petrola hinardekirî ya Îranê ji wir derbas dibe. Careke din dîsa Trump zelal kiriye ku wî biryar daye ku binesaziya petrolê ya giravê biparêze, di heman demê de gef xwar ku ger Îran rê li ber veguhestina petrolê li Tengava Hurmuz bigire, ew ê giravê hilweşîne. Wî her wiha îdia kiriye ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê dê di hefteya bê de li Îranê pir bi tundî êrîş bike, ev yek nîşan dide ku dawiya pevçûnê nêzîk nîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bfmtv.com/international/amerique-nord/etats-unis/donald-trump-annonce-que-l-armee-americaine-a-mene-l-un-des-raids-aeriens-les-plus-puissants-de-l-histoire-du-moyen-orient-sur-l-ile-de-kharg-en-iran_AV-202603130962.html |sernav=Donald Trump annonce que l'armée américaine "a mené l'un des raids aériens les plus puissants de l'histoire du Moyen-Orient" sur l'île de Kharg en Iran |malper=BFM |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> Li navenda Tehranê, li nêzîkî şahiyeke ku ji bo roja cîhanê ya Qudsê teqîn çêbûne û herî kêm kesek jiyana xwe jidest daye. Artêşa Îsraîlê serê sibeha 13ê adarê ji welatiyên Îranê xwestibû ku ji du deverên li navenda paytextê ya nêzîkî cihê merasîma leşkerî ku gelek serokên payebilind ên Îranê ku di nav wan de serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan û rêveberê ewlehiyê Elî Larîcanî jî hebûn, vala bikin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/explosions-near-tehran-al-quds-day-march-in-solidarity-with-palestinians |sernav=Al-Quds Day rally in Tehran draws thousands despite US-Israeli attacks |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Li Erebistana Siûdî wezareta parastinê têk birina deh dronan ku li ser herêma rojhilatê Erebistanê difiriyan ragihandiye û piştre 28 dronên din ên ku di pêla duyem a êrîşan de ketine qada hewayî ya Siûdî jî hatine têk birin. Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî avahiyek li navenda darayî ya navneteweyî ya Dubayê bi ketina bermahiyên droneke li avahiyê dikeve ku zirar daye rûyê avahiyê lê ti birîndarî çênebû. Ev bûyer di demekê de qewimî ku pargîdaniyên navneteweyî yên mezin ên ku di nav de Citi, Deloitte û PwC jî hebûn, ji ber gefên Îranê ya li dijî navendên aborî û darayî yên bi Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ve girêdayî, ofîsên xwe ji DIFC yê vala kiribûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://nypost.com/2026/03/13/world-news/international-financial-centre-in-dubai-hit-by-kamikaze-drone/ |sernav=International Financial Centre in Dubai hit by kamikaze drone {{!}} New York Post |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US }}</ref> Li Omanê du karkerên biyanî dema ku dronek li herêma pîşesaziyê ya El-Awahi li parêzgeha Sohar a bakurê Omanê ketiye xwarê, hatine kuştin û çend kesên din jî birîndar dibin. Droneke din li deverek vekirî bêyî ku ti qurbanî çêbibin ketiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/iran-war-what-is-happening-on-day-14-of-us-israel-attacks |sernav=Iran war: What is happening on day 14 of US-Israel attacks? |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Melimopoulos |pêşnav=Elizabeth }}</ref> Li Tengava Hurmizê Îran trafîka deryayî bi tevayî asteng kiriye. Serokê fermandariya giştî ya hêzên hevbeş ên Amerîkayê Dan Caine qebûl kiriye ku tengav ji aliyê taktîkî ve hawîrdorek tevlihev pêşkêş dike û bi awayekî neyekser qebûl dike ku di demek kurt de pêşîgirtina li êrîşên Îranê li wir ne mimkûn e. Wezîrê enerjiyê ya Amerîkayê wisa difikire ku heta dawiya mehê eskortên tankeran werin bicihkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-war-hegseth-caine-update-pentagon/ |sernav=Hegseth says there's "no clear evidence" Iran is placing new mines in Strait of Hormuz - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US |paşnav=Watson |pêşnav=Eleanor }}</ref> Li Îsraîlê, Îran di nav rojê de pênc mûşekên din ên balîstîk avêtiye. Mûşekek li Zerzîrê, rojhilatê Heyfayê, ketiye ku di encamê de bi dehan kes birîndar bûne û zirarên mezin daye malên derdorê. Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî berpirsiyariya êrîşan girtiye ser xwe ku diyar kiriye ku wan avêtina mûşekên Xeybar Şekan bi Hizbullahê re koordîne kirine.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Taber |pêşnav=D |tarîx=1994-10-10 |sernav=Diastereoselectivity in uncatalyzed intramolecular C_H insertion by an alkylidene carbene |url=https://doi.org/10.1016/s0040-4039(00)78382-1 |kovar=Tetrahedron Letters |cild=35 |hejmar=41 |rr=7909–7910 |doi=10.1016/s0040-4039(00)78382-1 |issn=0040-4039 }}</ref> Li eniya leşkerî ya amerîkî dema ku balafir li rojavayê Iraqê ketiye xwarê, tevahiya tîma balafireke tanker a KC-135 ku ji şeş leşkeran pêk hatiye, jiyana xwe jidest dane. Di derbarê bûyerê de CENTCOMê diyar kiriye ku bûyer ne ji ber agirê dijmin an dostane çêbûye û balafireke duyem a têkildar bi ewlehî daketiye. Ev çarem balafireke leşkerî ya amerîkî ye ku ji destpêka şer ve dikeve xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-war-kc-135-us-plane-crash-iraq-crew-deaths-confirmed/ |sernav=All 6 crew members killed in crash of American KC-135 refueling aircraft in Iraq, U.S. military confirms - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US }}</ref> === 14ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Hevpeymaniya Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe li ser axa Îranê beberdewam kirine ku artêşa Îsraêlê ragihadiye ku wan navenda lêkolînê ya sereke ya Ajansa Fezayê ya Îranê armanc girtine ku ew wekê laboratuarên stratejîk ên ku ji bo pêşxistina peykên leşkerî, berhevkirina îstîxbaratê û rêberiya êrîşên li ser xalên li seranserê Rojhilata Navîn têne bikar anîn û her wiha kargehekê ji bo hilberîna pergalên parastina hewayî jî di nav de bû.<ref>{{Jêder |sernav=Guerre au Moyen-Orient: l’armée israélienne frappe le principal centre de recherche de l’Agence spatiale iranienne |tarîx=2026-03-14 |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/iran/video-guerre-au-moyen-orient-l-armee-israelienne-frappe-le-principal-centre-de-recherche-de-l-agence-spatiale-iranienne_VN-202603140281.html |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr }}</ref> Li gorî ajansa nûçeyan a farsê di êrîşa mûşekî ya Îsraîl û Amerîkayê ya li ser herêmeke pîşesaziyê ya li Îsfehanê de 15 kes mirine. Di warê mîrasê de, Wezareta Mîrasa Çandî ya Îranê radigihîne ku ji destpêka şer û pevçûnan ve di bombebaranan de herî kêm 56 muzexane û cihên dîrokî li seranserê welst zirar dîtine. Di nav cihên ku ji ber êrîşan bi bandor bûye de Qesra Golestan a li Tehranê ku Cihê Mîrateya Cîhanî ya UNESCOyê ye û yek ji kevintirîn abîdeyên paytexta Îranê ye.û Meydana Neqşî-Cehan li Îsfehanê ku gewhereke mîmarî ya sedsala 17an e di nav de hebûn. Parêzgeha Tehranê herî zêde ji ber êrîşan bi bandor bûye ku 19 abîdeyên dîrokê zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/culture/patrimoine/en-iran-au-moins-56-musees-et-sites-historiques-ont-ete-endommages-selon-le-ministere-du-patrimoine-culturel_7868015.html |sernav=En Iran, au moins 56 musées et sites historiques ont été endommagés selon le ministère du Patrimoine culturel |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr-FR }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Hêzên îranî pêlên nû yên êrîşan li dijî Erebistana Siûdî dane destpêkirin. Wezareta berevaniya Siudî ragihandiye ku şeş mûşekên balîstîk ên ku ber bi parêzgeha Xercê ve hatine avêtin hatine têkbirin û her wiha deh dronên ku li ser herêma rojhilatê welêt difiriyan hatine rûxandin û piştre 28 dronên din ên ku derbasî qada hewayî bûne hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/14/iran-continues-intensified-attacks-across-gulf-in-us-israel-war-fallout |sernav=Iran continues intensified attacks across Gulf in US-Israeli war fallout |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> Her çiqas Donald Trump zirarê kêm dîtiye û diyar kiriye ku çar ji pênc balafirên ku lê ketine, jixwe vegeriyane xizmetê, li gorî Wall Street Journal, balafirên tanker ên amerîkî KC-135 ku li baregeheke Siûdî bi cih bibûn, di êrîşa Îranê de zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/five-air-force-refueling-planes-hit-in-iranian-strike-on-saudi-arabia-wHYFMW2YG3p0rwH3HaGU |sernav=Five Air Force Refueling Planes Hit in Iranian Strike on Saudi Arabia |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî piştî ku bermahiyên droneke Îranê ya têkbirî li tesîsan ketiye, li navenda petrolê ya Fuceyrayê ku bendergeheke stratejîk û termînala hinardekirina petrola xam e û rojane bi qasî milyonek bermîl petrola îmaratê derbas dibe, agireke mezin derketiye. Di êrîşên berdewam de welatiyekî urdunî bi sivikî birîndar bûye û hinek xebatên barkirina petrolê hatine sekinandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/u-a-e-says-one-injured-at-fujairah-oil-industry-zone-epFN2fUiQ73DfB8YN47F |sernav=U.A.E. Says One Injured at Fujairah Oil Industry Zone |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Kuweytê du dron li baregeha hewayî ya Ehmed El-Cabirê ku li nêzîkî kampa Arifjanê ye ku navenda fermandariya pêşverû ya CENTCOMê lê ye, xistine, sê leşkerên kuweytî bi sivikî birîndar bûne û ziyana milkî çêbûne. Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê jî ji aliyê çend dronan ve hatiye armanc girtin ku zirar daye pergala radarê lê ti qurbanî çênebûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/VnOHZwluS01ImfjD06Ay |sernav=Kuwait Says Drones Struck Airport’s Radar System |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Iraqê balyozxaneya amerîkî li Bexdayê ku li herêma kesk a pir ewle ye, di dana sibê de bi êrîşeke dronî hatiye hedefgirtin û dûyê reş ji ser kompleksa dîplomatîk bilind bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politico.eu/article/us-embassy-baghdad-hit-missile-drone-iran-war-defense/ |sernav=US embassy in Baghdad hit by missile |malper=POLITICO |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-GB }}</ref> Ji destpêka pevçûnan ve ev êrîşa duyem ê li dîjî balyozxaneyê ye. Çend demjimêran berê, êrîşên hevpeymaniya Îsraêl û Dewletên Yekbûyî li navçeya Arasat a Bexdayê êrîşî Keta'ib Hizbullah kirine û du endamên komê hatiye kuştin ku di nav wan de kesayetiyek ku ji hêla çavkaniyên ewlehiyê ve wekê kesek girîng dihat wesifandin. Derengiya êvarê baregeheke leşkerî li Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê ji aliyê komên alîgirê Îranê ve hatiye hedefgirtin ku bû sedema agirê li embar û avahiyên demkî yên li derveyî deverê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/fr/info-en-continu/20260314-irak-attaque-contre-l-ambassade-am%C3%A9ricaine-trois-morts-dans-des-frappes-sur-un-groupe-pro-iran |sernav=Irak: attaque contre l'ambassade américaine, Washington appelle ses citoyens à quitter le pays |malper=France 24 |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr }}</ref> Donald Trump ji bo Tengava Hurmizê ji Çîn, Fransa, Japon, Koreya Başûr û Keyaniya Yekbûyî xwestiye ku bi koordîne kirina bi Dewletên Yekbûyî re keştiyên şer bişînin ku rê li ber derbasbûna keştiyên neftê vekin û diyar kir ku gelek welat amadekariyê dikin ku vê yekê bikin. Wî ragihand ku hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî dê di demek nêzîk de dest bi hevalrêtiya keştiyên neftê bikin ku bi ewlehî di tengavê re derbas bibin, di heman demê de diyar kir ku bombebarana peravên Îranê û hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî dê di vê navberê de berdewam bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/replay-jt/france-2/20-heures/donald-trump-lance-un-appel-a-d-autres-pays-dont-la-france-a-pour-venir-l-aider-dans-le-detroit-d-ormuz_7868198.html |sernav=Donald Trump lance un appel à d'autres pays, dont la France, pour venir l'aider dans le détroit d’Ormuz |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr-FR }}</ref> === 15ê adarê === Hatiye ragihandin ku di saetên serê sibê ya 15ê adarê de li derdora Îsfehanê êrîşên esmanî yên dijwar pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603159508 |sernav=Heavy pre-dawn airstrikes reported across Isfahan |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603158996 |sernav=Explosions reported in several Iranian cities |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Di heman rojê de li nêzîkî Şîrazê 20 teqîn hatin bihîstin<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603152097 |sernav=Message to Iran International reports about 20 explosions near Shiraz |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> û li başûrê Tehranê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603158403 |sernav=Video shows heavy explosions across southern Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> li baregeha hewayî ya Dezfulê,<ref name=":13">{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603150042 |sernav=Heavy smoke rises over Dezful air base after explosions |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> li Xumeyn û li Hemedan a Rojhilata Kurdistanê teqînên tund çêbûne.<ref name=":13"/><ref name=":13"/> Di dîmenek ku hate weşandin de hatiye dîtin ku zirara berfireh a êrîşa hewayî ya li ser Bendera Jaskê li parêzgeha Hormozgan nîşan dide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603159291 |sernav=Video shows heavy damage at Jask port in southeastern Iran after US strikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Şêniyên li Îranê diyar kirine ku li seranserê welat zêdebûna belavkirina hêzên ewlehiyê zêde bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603152170 |sernav=Checkpoints expand as citizens report drones and strikes in several cities |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Di daxuyaniyekê de ku li ser hesabê X ê ya wezareta berevaniya Îtalyayê hatiye parvekirin, serfermandarê giştî Luciano Portolano gotiye, "vê sibehê, baregeha Elî El Salem a li Kuweytê rastî êrîşeke dronê hatiye. Penageheke ku tê de balafireke ji dûr ve tê kontrolkirin a hêza peywirê ya hewayî ya Îtalyayê hebûn, bûye armanca êrîşan û hatiye hilweşandin." Portolano diyar kiriye ku di bûyerê de ti karmend birîndar nebûne û ti kes rasterast rastî êrîşê nehatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/live/c7vj03n2ym4t |sernav=Rûpela zindî: Di roja 18an a şerê li Rojhilata Navîn de çi diqewime? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2026-03-17 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=tr }}</ref> === 16ê adarê === Du qatên pêşîn ên Otêla Royal Tulip Al Rasheed li Herêma Kesk a Bexdayê dema ku şandeyeke Yekîtiya Ewropî û Erebistana Siûdî li wir bûn, ji aliyê dronekê ve hatiye armanc girtin. Kesî berpirsiyariya êrîşê negirt ser xwe; lêbelê ji ber ku ew nêzîkî êrîşeke bi heman rengî ya 48 demjimêr berê li dijî balyozxaneya amerîkî ya li Bexdayê bû, guman çêbûye ku ew êrîşeke Îranê be.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/16/iran-war-live-tehran-rejects-trump-claim-on-talks-gulf-attacks-continue |sernav=Iran war updates: Trump chastises nations for lack of Hormuz ‘enthusiasm’ |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-18 |ziman=en |paşnav=Uras |pêşnav=Ted Regencia,Zaid Sabah,Caolán Magee,Virginia Pietromarchi,Alma Milisic,Nils Adler,Sarah Haider,Mariamne Everett,Elis Gjevori,Umut }}</ref> === 17ê adarê === Wezîrê berevaniya Îsraêlê, Yisrael Katz ragihandiye ku serokê konseya bilind a ewlekariya neteweyî ya Îranê Elî Larîcanî di êrîşeke artêşa Îsraêlê de jiyana xwe jidest daye.<ref name="Fabian2026"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ynetnews.com/article/s1t9tkiqwx |sernav=Israel confirms Larijani killed in Tehran safe house, Basij chief also eliminated |malper=ynetglobal |tarîx=2026-03-17 |roja-gihiştinê=2026-03-18 |ziman=en |paşnav=Correspondents |pêşnav=Ynet }}</ref> Rayedarên îranî bêyî ku li ser van îdiayan şîrove bikin, peyameke bi destnivîs belav kirine ku hatiye îdiakirin peyam ji aliyê Larîcanî be hatiye nivîsandin. Hatiye diyarkirin ku ev peyama ku dîroka peyamê rojek berê bû, ji bo bîranîna deryavanên Îranî yên ku di êrîşên Dewletên Yekbûyî de mirine û tê payîn ku merasîmên cenazeyên wan werin lidarxistin, hatiye nivîsandin.<ref name="Fabian2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-17 |sernav=IDF confirms Iran’s ‘de facto leader’ Ali Larijani killed in airstrike overnight |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irans-de-facto-leader-ali-larijani-killed-in-airstrike-overnight/ |roja-gihiştinê=2026-03-18 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraîlê di daxuyaniyek fermî de diyar kiriye ku fermandarê Besîcê ya îranî Xulam Riza Silêmanî jî di êrîşan de jiyana xwe jidest daye û fermandarekî cîhada îslamî ya filistînî jî hatiye armancgirtin.<ref name="Fabian2026" /> === 18ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di roja 18ê adarê de wezîrê îstîxbarata Îranê Îsmaîl Xetîb di êrîşeke esmanî ya Îsraêlê de li Tehranê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tondo |pêşnav=Lorenzo |paşnav2=Christou |pêşnav2=William |tarîx=2026-03-18 |sernav=Israel strikes Iran’s South Pars gasfield hours after forces kill intelligence minister |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/18/iran-intelligence-minister-esmail-khatib-killed-israel-claims |roja-gihiştinê=2026-03-23 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di heman rojê de di saetên serê sibê de li Îranê gelek teqîn çêbûne. Cihên ku hatine armanc girtin deverên deryayî û tesîsên sereke yên benderan bûn ku di nav de deverên li dora benderên şehîd Bahonar û şehîd Rajaee, û her wiha cihên li nêzîkî termînalek petrola li Bandar Abbasê hebûn. Li herêma Zeytûn Karmendiyê ya Ehwazê teqînek bihêz çêbûye. Li gorî agahiyan, teqînek serê sibê li Songhor ku bajarekî Rojhilata Kurdistanê nêzîkî sinorê Başûrê Kurdistanê ye çêbûye û teqînek din jî li nêzîkî Kazerunê li başûrê Îranê hatiye bihîstin. Li rojavayê Tehranê, di demek kurt de li Malardê gelek teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603182963 |sernav=Wave of explosions reported across Iran in early morning hours |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Li Fardisê, êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê li ser tesîseke çêkirina helîkopteran li navçeya pîşesazî ya Nazê pêk hatine. Baregeha Artêşa Fath li Kerajê, ofîsên xizmetguzariya civakî yên bajêr, navenda rehabîlîtasyonê ya ji bo kesên astengdar û deverên niştecihbûnê jî rastê êrîşan hatine. Qereqolên polîsan ên li Qom û Bandar Lengehê jî rastî êrîşan hatine. Vîdyoyek nîşan daye ku êrîşa giran di sibeha roja çarşemê de li bakurê Tehranê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603184619 |sernav=Video shows a massive strike on Northern Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Îsraîlê gotiye ku wan navendên fermandariya Îranê li Tehranê armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603183242 |sernav=Israel strikes Iranian command centers in Tehran, IDF says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Herwiha navendeke bijîşkî li Tehranê jî hatiye bombebarankirin. Beşek ji qada gazê ya Parsa Başûr a Îranê ji aliyê êrîşên esmanî yên Îsraîlê ve hatine armanc girtin û rafineriyên qada gazê ya li Asaluyeyê jî hatine armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603181952 |sernav=Iran shuts several South Pars gas phases after strike |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/03/18/israel-strikes-iran-natural-gas-infrastructure |sernav=Israel strikes Iran natural gas facility in coordination with U.S. |malper=Axios |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Êrîşên Îsraîlê herî kêm pênc keştîyên deryayî yên Îranê li Deryaya Xezerê armanc girtine û teqîn li Bendera Anzaliyê hatine bihîstin, trafîka çekan a du alî di navbera Rûsya û Îranê de, bi taybetî alavên dronên Şahedê asteng kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ynetnews.com/article/hkvkxtu9wl |sernav=Israeli Air Force strikes Iranian naval vessels in Caspian Sea for first time |malper=ynetglobal |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://maritime-executive.com/article/israel-strikes-iranian-naval-vessels-on-the-caspian-sea |sernav=Israel Strikes Iranian Naval Vessels on the Caspian Sea |malper=The Maritime Executive |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke esmanî li dadgeha li Laristanê pêk hatiye.<ref name=":14">{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603187786 |sernav=Video: Airstrikes hit courthouse in Larestan, southern Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Di 18ê adarê de HRANAyê 79 êrîş û herî kêm 125 qurbanî tomar kiriye.<ref name=":14"/> Li gorî HARNAyê herî kêm 15 sivîl jiyana xwe jidest dane û 105 kes jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Îranê ==== Mûşekên Îranê li bajarê pîşesazî yê Ras Laffan a Qeterê armanc girtine ku di encamê de şewat çêbûne û zirareke mezin gihîşt tesîsa gazê. Qeterê bi qedexekirina ketina wan kesên leşkerî yên balyozxaneya Îranê ji bo axa xwe, bersiv daye Îranê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/18/qatar-says-iran-missile-attack-sparks-fire-causes-damage-at-gas-facility |sernav=Qatar says Iran attack caused significant damage at Ras Laffan gas facility |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Parçeyên mûşekeke Îranê li Balafirgeha Ben Gurion zirar daye sê balafirên taybetên kesane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Wrobel |pêşnav2=Sharon |tarîx=2026-03-18 |sernav=3 private planes at Ben Gurion Airport damaged by debris from Iranian missile attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/3-private-planes-at-ben-gurion-airport-damaged-by-debris-from-iranian-missile-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-23 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Beyt Awwa, Şerîaya Rojava, di êrîşeke mûşekî de sê filistînî jiyana xwe jidest dane û 13 kes birîndar bûne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-890479 |sernav=Three Palestinian women killed in West Bank from Iran missile {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> û li Adenimê jî karkerekî biyanî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2022-02-09 |sernav=New long-range Iranian missile sends signal to Israel |url=https://doi.org/10.1108/oxan-es267236 |kovar=Emerald Expert Briefings |doi=10.1108/oxan-es267236 |issn=2633-304X }}</ref> === 19ê adarê === [[Wêne:Missile interception fragments of an Iranian missile hit Haifa oil refineries in Haifa Bay, March, 19 2026.jpg|thumb|Dîmenek ji roja 19ê adarê ku mûşekeke Îranê li rafineriyên petrolê yên Hayfa li Kendava Hayfayê xistiye]] Di 19ê adarê de balafireke F-35 Lightning II a Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber gumanên ku ji aliyê hêzên Îranê ve hatiye xistin, bi awayekî awarte hatiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/03/19/politics/f-35-damage-iran-war |sernav=US F-35 damaged by suspected Iranian fire makes emergency landing, sources say {{!}} CNN Politics |malper=CNN |tarîx=2026-03-19 |roja-gihiştinê=2026-03-24 |ziman=en |paşnav=Liebermann |pêşnav=Haley Britzky, Oren }}</ref> Di êrîşa mûşekî ya berfirehtir a Îranê ya li ser herêmê de, wekê tolhildana êrîşên Îsraîlê ya li ser tesîsên gazê yên Parsa Başûr, rafineriyeke petrolê ya li Heyfayê ya girêdayî BAZAN Holdingê hatiye hedefgirtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ynet |tarîx=2026-03-19 |sernav=Damage at Haifa oil refineries after Iranian missile attack |url=https://www.ynetnews.com/article/h1rmbctqbl |roja-gihiştinê=2026-03-24 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Serokwezîrê Îsraêlê Benjamîn Netanyahu di daxuyaniya di derbarê guhertina rejîma li Îranê de gotiye, "Hûn nekarin şoreşekê ji hewayê bikin; divê hêmanek bejayî hebe ku wê bike. Ez ê hemî vebijarkan bi we re parve nekim," bi vî awayî destnîşankiriye ku îhtimala operasyonên sinorkirî yên bejahî hebe.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ynetnews |tarîx=2026-03-19 |sernav=Netanyahu: 'You can't make a revolution from the air, there are ground options' |url=https://www.ynetnews.com/article/8148y4dvk |roja-gihiştinê=2026-03-24 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Di 19ê adarê de wekê beşek ji hewildanên xwe yên ji bo vekirina Tengava Hurmizê ji bo veguhestina deryayî ya navneteweyî, Amerîkayê dest bi operasyoneke esmanî yên li dijî keştî û dronanên deryayî yên Îranê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/u-s-war-planes-and-helicopters-kick-off-battle-to-reopen-hormuz-530cdb78 |sernav=U.S. War Planes and Helicopters Kick Off Battle to Reopen Hormuz |malper=The Wall Street Journal |tarîx=2026-03-20 |roja-gihiştinê=2026-03-24 |ziman=en-US |paşnav=Gordon |pêşnav=David S. Cloud, Lara Seligman and Michael R. }}</ref> === 20ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Artêşa Îsraêlê li Beyrût,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF says it is striking Hezbollah targets in Beirut |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-is-striking-hezbollah-targets-in-beirut/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Tehran, Nur û li xalên din ên li navenda Îranê êrîşên hewayî pêk aniye ku artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku di encama êrîşên wan berdevkê pasdarên şoreşê, Elî Mihemed Naînî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says it struck weapon factories in Tehran, ballistic missiles storage sites in central Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-weapon-factories-in-tehran-ballistic-missiles-storage-sites-in-central-iran/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says its striking regime targets in northern Iranian city of Nur |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-its-striking-regime-targets-in-northern-iranian-city-of-nur/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşê diyar kiriye ku Naînî di nav salan de di warê propagandayê û têkiliyên giştî de di rolên cûrbecûr de xebitiye ku di nav de di du salên dawî de wekê "propagandîstê sereke" yê muhafizên şoreşê xebitiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF confirms killing Iranian Guards spokesman |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-killing-iranian-guards-spokesman/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuştina Naînî berê ji aliyê medyaya dewleta Îranê ve hatibû ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |tarîx=2026-03-20 |sernav=IRGC spokesman killed in strike, Iran says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-spokesman-killed-in-strike-iran-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî raporên medyaya Îranê, êrîşên hewayî yên hevbeş ên Amerîka û Îsraîlê 16 keştîyên barhilgir ên Îranê li bajarên benderî yên li Kendava Farsê jî hatine rûxandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=US, Israel strike 16 Iranian cargo vessels in port towns: Iran media |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-israel-strike-16-iranian-cargo-vessels-in-port-towns-iran-media/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Derbarê şerê li Libnanê de artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku ji destpêka şer û pevçûnan ve wan êrîşî zêdetirî 2.000 hedefên li welat kirine û zêdetirî 570 çekdarên Hizbullah kuştine ku 220 ji wan endamên yekîneya elît a Rizwanê bûn. Wezareta tenduristiyê ya Libnanê diyar kiriye ku ji destpêka şerê navxweyî ve zêdetirî 1000 kes di êrîşên Îsraêlê de jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says more that 570 Hezbollah operatives killed since start of fighting |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-more-that-570-hezbollah-operatives-killed-since-start-of-fighting/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Li Îsraêlê dîsa êrîşên ji Îranê û Hizbullahê ji Libnanê hatiye tomar kirin<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Sirens triggered in Western Galilee amid Hezbollah attack from Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/sirens-triggered-in-western-galilee-amid-hezbollah-attack-from-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û êrîşên mûşekan li Kiryat Ono,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Authorities dispatch forces to sites of reported impacts from cluster bomb carrying Iran missile in central Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/authorities-dispatch-forces-to-sites-of-reported-impacts-from-cluster-bomb-carrying-iran-missile-in-central-israel/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Rehovot û Orşelîmê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Two lightly wounded in Rehovot cluster bomb strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/two-lightly-wounded-in-rehovot-cluster-bomb-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û deverên din hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Rescue forces rushing to Iran missile impact in Jerusalem’s Old City; no injuries reported |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rescue-forces-rushing-to-iran-missile-impact-in-jerusalems-old-city-no-injuries-reported/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezareta tenduristiyê ya Îsraêlê ragihandiye ku ji ber êrîşên bi roketan, heta niha 4099 îsraîlî rakirine nexweşxaneyan ku ji wan 80 kes hê jî li nexweşxaneyê têne dermankirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bletter |pêşnav=Diana |tarîx=2026-03-20 |sernav=Number of injured in war tops 4,000 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/number-of-injured-in-war-tops-4000/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hatiye ragihandin ku ji destpêka şer ve li Îsraêlê 15 kesên sivîl di êrîşên mûşekî yên Îranê de jiyana xwe jidest dane ku yek ji wan welatiyekî fîlîpînî û yek jî wan jî welatiyê taylendî bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.eurasiantimes.com/us-israel-war-on-iran-here-are-the-latest-casualty-figures-from-across-the-middle-east/ |sernav=U.S.-Israel War on Iran: Here Are the Latest Casualty Figures From Across The Middle-East Region |malper=EURASIAN TIMES |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US |paşnav=NEWS |pêşnav=AFP }}</ref> Di heman rojê de êrîşên din ên Îranê li dijî Iraqê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=At least three drone attacks target US military site in Baghdad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/at-least-three-drone-attacks-target-us-military-site-in-baghdad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Îmaratên Yekbûyî yên Erebî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-20 |sernav=Dubai says it fought off Iranian attack as Eid holiday begins |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/dubai-says-it-fought-off-iranian-attack-as-eid-holiday-begins/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-20 |sernav=Kuwait’s Mina Al-Ahmadi refinery hit by drone attack, sparking fire |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwaits-mina-al-ahmadi-refinery-hit-by-drone-attack-sparking-fire/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Erebistana Siûdî û Behrêynê hatine hatine tomarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=Gulf states say responding to missile, drone attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/gulf-states-say-responding-to-missile-drone-attacks/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî çavkaniyên amerîkî, êrîşa mûşekî ya Îranê bi du mûşekên balîstîk li ser baregeha leşkerî ya brîtanî-amerîkî ya Diego Garcia ku li Okyanûsa Hindî û nêzîkî 4000 kîlometre dûr e, bi taybetî bala xelkê kişandiye. Her du mûşek jî li baregeha leşkerî neketine. Li gorî agahiyan, mûşekek ketiye deryayê û her çend nehatiye eşkerekirin ka mûşek bi serkeftî hatiye xistin an na, mûşeka duyem jî ji aliyê keştiyeke şer a amerîkî ve bi mûşeka SM-3 hatiye têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://orf.at/stories/3424514/ |sernav=Iran feuerte offenbar Raketen auf Stützpunkt Diego Garcia |malper=news.ORF.at |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=de |paşnav=red |pêşnav=ORF at/Agenturen }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-us-israel-war-updates-2026/card/iran-targeted-diego-garcia-base-with-ballistic-missiles-rb7MdZW1CfwRTauDYHOt |sernav=Iran Targeted Diego Garcia Base With Ballistic Missiles |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US }}</ref> Li gorî çavkaniyên Brîtanî, Îranê dibe ku ji bo zêdekirina menzîla mûşeka balîstîk a ku hatiye bikar anîn, amûrên roketên fezayê bikar aniye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Iran ‘unsuccessfully’ targeted Diego Garcia base, UK official source confirms |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-unsuccessfully-targeted-diego-garcia-base-uk-official-source-confirms/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Iran may have used space launch vehicle to extend range of missiles fired at Diego Garcia |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-may-have-used-space-launch-vehicle-to-extend-range-of-missiles-fired-at-diego-garcia/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî daxûyaniya serfermandarê giştî yê artêşa Îsraêlê Zamîr, ew mûşekeke balîstîk a du-qonaxî ya navbera parzemînan bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF chief: Campaign at ‘halfway’ stage; Iran’s missile fire at Diego Garcia shows ‘Berlin, Paris, Rome all within range’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-chief-campaign-at-halfway-stage-irans-missile-fire-at-diego-garcia-shows-berlin-paris-rome-all-within-range/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Piştî êrîşê, Brîtanyayê destûr daye Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ku bingehên wan ji bo operasyonên li dijî hedefên Îranê yên ku êrîşî keştiyên li Tengava Hurmizê dikin bikar bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c36rny6xgppo |sernav=UK allows US to use bases to strike Iranian sites targeting Strait of Hormuz |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-GB }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/news/uk-allows-us-use-bases-iran-war-after-missiles-fired-diego-garcia |sernav=UK allows US to use bases for Iran war after missiles fired at Diego Garcia |malper=Middle East Eye |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en }}</ref> Wezareta derve ya Îranê her cure berpirsiyariyên xwe ji bo êrîşê red kiriye û êrîşê wekê operasyoneke "lêp" a Îsraêlê bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/22/did-iran-launch-missiles-at-us-uk-base-on-diego-garcia-heres-what-to-know |sernav=Did Iran launch missiles at US-UK base on Diego Garcia? Here’s what to know |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en |paşnav=Sharma |pêşnav=Yashraj }}</ref> === 21ê adarê === Li gorî daxuyaniyên artêşa Îsraêlê, hêza hewayî ya Îsraêlê di roja 21ê adarê de êrîşên xwe yên li ser Îranê berdewam kirine ku di nav de li ser çend pergalên parastina hewayî, komplekseke wezareta parastinê, tesîsên ji bo hilberandin û depokirina pêkhateyên mûşekan û cihekî lêkolîn û pêşvebirina nukleerî ya Zanîngeha Malek Aştarê hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF strikes ballistic missiles sites in Tehran overnight |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-strikes-ballistic-missiles-sites-in-tehran-overnight/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF says it struck ‘strategic’ nuclear weapons development site at university in Tehran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-strategic-nuclear-weapons-development-site-at-university-in-tehran/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî ajansa nûçeyan a Tasnîm a Îranê, êrîşeke hevbeş a Amerîka û Îsraêlê li ser tesîsa dewlemendkirina uranyûmê ya Natanzê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-21 |sernav=Natanz enrichment facility targeted in US-Israeli attack — Iranian media |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/natanz-enrichment-facility-targeted-in-us-israeli-attack-iranian-media/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Lê belê artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku ev êrîş bi tevahî ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF denies role in Natanz strike, won’t comment on US activity |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-denies-role-in-natanz-strike-wont-comment-on-us-activity/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên bi mûşek û teqemeniyên komî yên li ser Îsraêlê bûne sedema bandorên neyînî yên li deverên qerebalix ên wekê Rîşon LeZîyon,<ref name=":15">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Empty daycare among sites hit in Rishon Lezion cluster missile attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/three-impact-sites-in-rishon-lezion-after-cluster-missile-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Metullayê,<ref name=":15"/> Safedê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Rocket strike in northern city causes slight damage as more sirens sound in Galilee, Golan Heights |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rocket-strike-in-northern-city-causes-slight-damage-as-more-sirens-sound-in-galilee-golan-heights/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Maʿalot-Tarşîhayê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Medics say 5 lightly hurt by Hezbollah rocket that hit Ma’alot-Tarshiha home |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-say-5-lightly-hurt-by-hezbollah-rocket-that-hit-maalot-tarshiha-home/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Dîmonayê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Video shows Iranian missile striking southern city of Dimona |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/video-shows-iranian-missile-striking-southern-city-of-dimona/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Aradê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Medics treating 30 people with varying degrees of injuries from Iran missile attack on Arad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-treating-30-people-with-varying-degrees-of-injuries-from-iran-missile-attack-on-arad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> kirine ku tenê li Dîmonayê û Aradê 175 kes ji ber derbên mûşekên balîstîk birîndar bûne ku 11 kes ji wan bi giranî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bletter |pêşnav=Diana |tarîx=2026-03-22 |sernav=38 people remain hospitalized after last night’s missile attack on Dimona and Arad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/36-people-remain-hospitalized-after-last-nights-missile-attack-on-dimona-and-arad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Herwiha êrîşên Îranê li dijî Erebistana Siûdî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Saudi Arabia says it intercepted at least 20 Iranian drones in east of country |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/saudi-arabia-says-it-intercepted-at-least-20-iranian-drones-in-east-of-country/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Kuwait says air defense responding to Iranian missile and drone attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwait-says-air-defense-responding-to-iranian-missile-and-drone-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Behrêynê beberdewam kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Explosions heard in Bahrain’s capital |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-heard-in-bahrains-capital/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 22ê adarê === Li gorî artêşa Îsraîlê, pêlek êrîşên esmanî yên Îsraêlê li Tehranê çend tesîsên hilberîna çekan ên Îranê û çend baregehên rejîmê xistiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=IDF says it hit arms production sites, intel and military HQs in overnight Tehran strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-hit-arms-production-sites-intel-and-military-hqs-in-overnight-tehran-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezîrê enerjiyê ya Îranê Elîabadî ragihandiye ku binesaziya av û elektrîkê ya girîng a welat ji ber êrîşên sîber ên DYA û Îsraêlê bi giranî zirar dîtiye. Êrîşan, di nav cihên din de, bi dehan tesîsên veguhestin û paqijkirina avê hedef girtine ku bi vî awayî bandor li ser beşên torên dabînkirina avê yên girîng kiriye. Heyva Sor a Îranê ragihandiye ku li gorî texmînên herî dawî, hejmara giştî ya tesîsên sivîl ên zirar dîtî gihîştiye 81.365 cihan.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP and ToI Staff |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian minister says ‘heavy damage’ to water, energy infrastructure from US-Israeli strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-minister-says-heavy-damage-to-water-energy-infrastructure-from-us-israeli-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî amarên fermî yên Îranê, ji destpêka êrîşên Îsraêl û Amerîkayê ve li Îranê zêdetirî 1.500 kes hatine kuştin û zêdetirî 21.000 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://liveblog.zdf.de/us-angriff-auf-iran/187827/ |sernav=Iran meldet mehr als 1.500 Tote seit Kriegsbeginn |malper=ZDF Liveblog |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Li gorî rêxistina Brîtanî NetBlocks, ji 28ê sibatê vir ve li Îranê birîna înternetê ya ji aliyê dewletê ve hatiye ferzkirin berdewam dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://mastodon.social/@netblocks/116271646464231849 |sernav=NetBlocks (@netblocks@mastodon.social) |malper=Mastodon |tarîx=2026-03-22 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=ku }}</ref> Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, Îsraêlê pêlek din a berfireh ji êrîşên asmanî li dijî binesaziya Hizbullah li başûrê Libnanê ku di nav de pira Qasmiyeyê ya li ser çemê Lîtanî yê daye destpêkirin, ku hatiye gotin ev êrîş ji bo pêşîgirtina li Hizbullah ku şervan û çekan bigihîne herêmê hatiye pêkanîn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=IDF launches wide airstrikes in Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-launches-wide-airstrikes-in-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Israel blows up coastal highway bridge in Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-blows-up-coastal-highway-bridge-in-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di heman demê de ev êrîş ji aliyê serokwezîrê Libnanê Selam û serok Ewn ve wekê zêdebûna xeternakê hatine şermezarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Yohanan |pêşnav=Nurit |tarîx=2026-03-22 |sernav=Lebanon’s PM slams Hezbollah rocket attacks, says country won’t give up on disarmament |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/lebanons-pm-slams-hezbollah-rocket-attacks-says-country-wont-give-up-on-disarmament/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Îsraêlê ziyanên ji ber topbarana Îran û Hizbullahê li Tel Avîv,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Bletter |pêşnav2=Diana |tarîx=2026-03-22 |sernav=15 injured in Tel Aviv missile cluster bomb attack, most lightly hurt |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/15-injured-in-tel-aviv-missile-cluster-bomb-attack-most-lightly-hurt/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Bat Yam û Holonê hatine ragihandin û sivîlek li bakurê Misgav' Amê di encama êrîşan de jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian missile attack causes damage in Bat Yam, Holon; no injuries reported |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-missile-attack-causes-damage-in-bat-yam-holon-no-injuries-reported/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Man killed in apparent Hezbollah anti-tank missile attack near northern border |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-killed-in-apparent-hezbollah-anti-tank-missile-attack-on-northern-border/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di 23ê adarê de artêşa Îsraêlê ragihandiye ku sivîlê li Misgav' Amê bi xeletî ji aliyê topxaneya Îsraêlê ve hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-23 |sernav=IDF probe finds farmer killed in north yesterday was hit by Israeli shelling, not a Hezbollah attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-probe-finds-man-killed-in-north-yesterday-was-hit-by-israeli-shelling-not-a-hezbollah-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên din ên Îranê li ser xalên li Iraq,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian media says drone attack targeted base used by US near Baghdad Airport |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-media-says-drone-attack-targeted-base-used-by-us-near-baghdad-airport/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî Erebî<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=UAE says it is responding to Iranian missile, drone attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/uae-says-it-is-responding-to-iranian-missile-drone-attacks/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Erebistana Siûdî hatin ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Saudi Arabia reports three ballistic missiles targeted Riyadh area |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/saudi-arabia-reports-three-ballistic-missiles-targeted-riyadh-area/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî operasyonên bazirganiya deryayî ya Keyaniya Yekbûyî (UKMTO), keştîyek 15 mîlên deryayî dûrî peravên Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî, bi guleyek nenas hatiye lêdan lê ti kes birîndar nebûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://liveblog.zdf.de/us-angriff-auf-iran/187831/ |sernav=Unbekanntes Geschoss trifft Schiff vor den Emiraten |malper=ZDF Liveblog |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Serokê Amerîkayê Trump ultîmatomek daye û gef li Îranê xwariye ku eger Îran di nav 48 demjimêran de Tengava Hurmizê veneke, ew ê santralên elektrîkê yên Îranê ji holê rake.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tagesschau.de/ausland/asien/iran-usa-israel-krieg-102.html |sernav=48-Stunden-Ultimatum: Welche Folgen könnte Trumps Drohung haben? |malper=tagesschau.de |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Di bersivê de, berdevkê pasdarên şoreşê gef li Tengava Hurmizê xwariye<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies and ToI Staff |tarîx=2026-03-22 |sernav=IRGC threatens to completely close the Strait of Hormuz if US strikes power plants |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-threatens-to-completely-close-the-strait-of-hormuz-if-us-strikes-power-plants/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ku bi tevahî dorpêç bike û êrîşî hemî tesîsên enerjî, teknolojiya agahdariyê û palandina avên li dewletên Kendavê yên hevalbendên Amerîkayê bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian army says it will target energy, desalination infrastructure after US threats |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-army-says-will-target-energy-desalination-infrastructure-after-us-threats/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iran threatens to ‘irreversibly destroy’ energy infrastructure across region if power plants attacked |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-destroy-energy-infrastructure-across-region-if-power-plants-attacked/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di ketina helîkopterekê de ku li ser avên herêmî yên Qatarê ji ber xeletiyeke teknîkî qewimî, çar leşkerên qeterî û sê welatiyên tirk, leşkerek û du teknîsyenên ji pargîdaniya Aselsanê jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://dohanews.co/world-leaders-offer-condolences-to-qatar-turkiye-after-helicopter-crash/ |sernav=World leaders offer condolences to Qatar, Türkiye after helicopter crash |malper=Doha News {{!}} Qatar |tarîx=2026-03-22 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en-US |paşnav=Ziga |pêşnav=Adijata }}</ref> === 23ê adarê === Trump ultîmatoma xwe rawestin demkî ya şer ji 2 rojan derxistiye 5 rojan. Wî gef xwaribû ku eger Îran Tengava Hurmizê veneke, ew ê santralên elektrîkê yên Îranê wêran bike. Trump ragihandiye ku di du rojên berê de bi Îranê re hevdîtinên baş û çêker pêk anîne. Di heman demê de danûstandinên di navbera Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê de ji aliyê rayedarên Îranê ve hatiye înkar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.n-tv.de/politik/06-51-Fed-Gouverneurin-Cook-Iran-Krieg-erhoeht-Inflationsrisiken-id30415311.html |sernav=+++ 06:51 Fed-Gouverneurin Cook: Iran-Krieg erhöht Inflationsrisiken +++ |malper=ntv.de |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de |paşnav=NACHRICHTEN |pêşnav=n-tv }}</ref> Serokê parlamentoya Îranê Xalîbaf diyar kiriye ku ti danûstandin bi Amerîkayê re nehatine kirin. Di axaftinên diyar kiriye ku "raporên derewîn ên Trump armanc dikirin ku bazarên darayî û petrolê manîpule bikin."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-03-23 |sernav=Iran parliament speaker: Trump’s ‘fake news’ about talks designed to manipulate markets |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-parliament-trumps-fake-news-about-talks-designed-to-manipulate-markets/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Encumena parastinê ya Îranê gef xwariye ku ger perava başûr an giravên wekê Çarg ên Îranê werin dagirkirin an jî werin dorpêçkirin, dê ew teqemenî li ser rêyên keştîvaniyê yên li Kendava Farsê bicih bikin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-23 |sernav=Iran threatens to mine Gulf marine routes if southern coast, islands attacked |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-mine-gulf-marine-routes-if-southern-coast-islands-attacked/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di nav roja 23ê adarê de êrîşên Îranê li ser Îsraêl,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-23 |sernav=IDF detects day’s fifth Iran missile attack heading toward Eilat |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-detects-days-fifth-iran-missile-attack-heading-toward-eilat/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-23 |sernav=One person hurt after missile interception in UAE |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-person-hurt-after-missile-interception-in-uae/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt, Erebistana Siûdî, û Behreynê hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-23 |sernav=Explosions, sirens ring out in Bahrain |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-sirens-ring-out-in-bahrain/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşa li dijî baregeha pêşmergeyên Herêma Kurdistanê ==== Di 23 û 24ê adarê de êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kiriye.<ref name=":16">{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/240320266 |sernav=Di 24 demjimêran de 25 caran êrişî Herêma Kurdistanê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di 23ê adarê de, di nav 24 saetan de li dijî Herêma Kurdistanê 25 êrîşên dronî û mûşekan pêk hatiye.<ref name=":16" /> Di 23ê adarê de Fermandariya Herêma 1ê ya Hêzên Pêşmergeyan hatiye armanc girtin. Di êrîşa li dijî fermandariya pêşmerge de 6 pêşmerge jiyana xwe jidest dane û 20 pêşmerge jî birîndar bûne.<ref name=":16" /> === 24ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Li gorî HRANAyê li seranserê Îranê 108 êrîş li 10 parêzgehan pêk hatine û herî kêm 61 qurbanî ku di nav de 12 kes sivîl bûn jiyana xwe jidest dane û 38 kes jî birîndar bûne. Êrîşên herî dijwar li Xuzestan û Îsfehanê pêk hatine. Êrîş li ser cihên mûşekan li Tebrîz û Borazcanê, pîşesaziyên leşkerî, tesîseke şîrketa gazê û karsaziyên sivîl li Îsfehanê, boriyeke gazê ya li Xuremşehrê, komplekseke werzîşê li Andîmeşkê û baregeheke Besîcê û avahiyên niştecîbûnên li Tehranê pêk hatine. Herwiha li Şahîn Şehr, Necefabad, herêma pîşesazî ya Cewzdan û Bender Kenganê jî êrîşên esmanî hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603245682 |sernav=New wave of strikes hits cities across Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke amerîkî ya şevê li ser baregeheke li El Enbarê bi kêmî ve 15 endamên Hêzên seferberiya gel a Iraqê hatine kuştin û 30 ji wan jî birîndar bûne. Komê mirina Saad Dawai, fermandarê operasyonên xwe li Enbarê, ragihandiye. Êrîşek li mala serokê PMFê Falih el-Feyyad li Mûsilê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891019 |sernav=US strikes reportedly kill, wound 30 PMF fighters in Iraq {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Hatiye ragihandin ku ev kom êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê û li êrîşên li dijî baregehên li Herêma Kurdistanê birêve dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603246138 |sernav=Airstrike hit PMF commander’s residence in Mosul, sources say |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Îranê bi mûşekan êrîşên li dijî Tel Avîv, Eylat, Dîmona û Heyfayê berdewam kiriye ku di encama êrîşan de gelek kes birîndar bûne. Kuweytê ragihandiye ku ji ber êrîşên Îranê zirar gihîştiye xetên elektrîkê.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Summers |pêşnav2=Charlie |paşnav3=Agencies |tarîx=2026-03-24 |sernav=4 people lightly hurt, buildings mangled as Iranian missile attack hits Tel Aviv |url=https://www.timesofisrael.com/idf-says-it-struck-islamic-guards-hq-in-tehran-man-lightly-wounded-as-iran-keeps-up-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mûşekên Îranê li ser Beyrûtê hatine têkbirin ku di encamê de birîndariyên bi sivikî çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.al-monitor.com/originals/2026/03/iranian-ballistic-missile-intercepted-over-lebanon-us-embassy-feared-target |sernav=Iranian ballistic missile intercepted over Lebanon, US Embassy feared as target - AL-Monitor: The Middle Eastʼs leading independent since 2012 |malper=www.al-monitor.com |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di êrîşa dronên Îranê ya li ser Behreynê de karkerek ji Morokoyê jiyana xwe jidest daye û çend leşker jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://orf.at/stories/3424849/ |sernav=Toter und Verletzte bei iranischen Angriffen auf Bahrain |malper=news.ORF.at |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de |paşnav=red |pêşnav=ORF at/Agenturen }}</ref> === 25ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di encama êrişên hewayî yên li ser Îranê de li bakurê rojavayê Îranê 11 kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603258688 |sernav=Eleven killed in strikes in northwest Iran, official says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Du tesîsên ku li Tehranê mûşekên krûzê çêdikirin bi êrîşên esmanî hatine hilweşandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603253966 |sernav=Cruise missile production sites in Tehran were hit, Israel says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Îsraêlê diyar kiriye ku wan navendeke lêkolînên deryayî li Îsfehanê wêran kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603252252 |sernav=Israel says it struck Iranian naval research center in Isfahan |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di bersivdayîna hewayî ya Amerîkayê ya li dijî baregeheke heşda şabî ya li rojavayê Enbarê 7 endamên rêxistina heşda şabî hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891115 |sernav=Deadly airstrike hits PMF site near army center in Iraq’s Anbar {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Balafirên bêmirov ên Îranê li balafirgeha navneteweyî ya Kuweytê depoyeke sotemeniyê armanc girtiye ku di encamê de şewateke derketiye, di heman demê de hêzên ewlehiyê ragihandin ku şeş balafirên din jî hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gulfnews.com/world/gulf/kuwait/iranian-drone-strikes-hit-fuel-depot-at-kuwait-airport-1.500485349 |sernav=Iranian drone strikes hit fuel depot at Kuwait airport |malper=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en |paşnav=Amir |pêşnav=Khitam Al }}</ref> Mûşekek Îranê li ser Urdunê hatiye têk birin ku perçeyên mûşekê li nêzîkî bajarê paytext a Emmanê ketine xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.turkiyetoday.com/region/iran-fires-missiles-at-israel-us-bases-in-kuwait-jordan-bahrain-3216847 |sernav=Iran fires missiles at Israel, US bases in Kuwait, Jordan and Bahrain |malper=Türkiye Today |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku herî kêm mûşekeke Îranê hatiye têkbirin. Îranê îdia kiriye ku wan mûşekên krûz ên Qader avêtine ser keştiya USS Abraham Lincoln.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Walia |pêşnav=Gandharv |tarîx=2026-03-25 |sernav=Did Iranian Navy cruise missiles hit USS Abraham Lincoln or is it just a wild claim? Iran strike claim, US response, West Asia war update |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/us/did-iranian-navy-cruise-missiles-hit-uss-abraham-lincoln-or-is-it-just-a-wild-claim-iran-strike-claim-us-response-west-asia-war-update/articleshow/129802009.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theweek.in/news/middle-east/2026/03/25/watch-iran-claims-second-missile-strike-on-uss-abraham-lincoln-amid-us-push-for-peace-talks.amp.html |sernav=WATCH: Iran claims second missile strike on 'USS Abraham Lincoln' amid US push for peace talks- The Week |malper=www.theweek.in |roja-gihiştinê=2026-03-27 }}</ref> Zirar negihîştiye keştiyê. Mûşekek Îranê li nêzîkî mezintirîn santrala elektrîkê ya Îsraîlê ya nêzîkî Haderayê ketiye xwarê. Hatiye ragihandin ku ti birîndar an jî zirar çênebûye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |tarîx=2026-03-25 |sernav=Iran appears to target Israeli power plant in missile attack, but misses |url=https://www.timesofisrael.com/iran-appears-to-target-israeli-power-plant-in-missile-attack-but-misses/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 26ê adarê === Malpera nûçeyan a amerîkî [[Axios]]ê bi agahiyên bidest xistina çar çavkaniyan, ragihandiye ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li ser vebijarkên ji bo êrîşa dawî ya li dijî Îranê dixebite, dibe ku di nav de bicihkirina leşkerên bejahiyên li ser axa Îranê û her wiha operasyoneke bombebaranê ya berfireh jî di nav xwe de bigire. Ev yek ji bo baştirkirina pozîsyona DYAyê di danûstandinên pêşerojê yên bi Îranê re an jî ji bo ku serok Trump bikaribe bi awayekî yekalî şer bi çalakiyek serketî bi dawî bike, hatiye armanckirin. Li gorî daxuyaniyê girtina an dorpêçkirina girava Çargê, xala sereke ya veguhestina petrola Îranê; girtina girava Larakê li tengava Hurmizê ku baregeh û sazîyên radarê yên Îranê lê ne; an jî destwerdana girava Ebû Mûsa, ku Îran beşa rojavayê Hurmizê ji vê giravê ve kontrol dike, di nav vebijarkan de ye. Bi awayekî din, DYA dikare tesîsan ji hewayê ve bombebaran bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Berman |pêşnav=Lazar |tarîx=2026-03-26 |sernav=US preparing ‘final blow’ options that could see use of ground troops if Iran talks fail — report |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-preparing-final-blow-options-that-could-see-use-of-ground-troops-if-iran-talks-fail-report/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Karbidestekî [[Pakistan]]ê ji ajansa nûçeyan a navneteweyî Reuters re gotiye ku Pakistan di danûstandinên bi DYAYê re gihîştiye wê encamê ku wezîrê derve yê Îranê Eraqçî û serokê parlamentoyê Xalîbaf ji lîsteya kuştinên armanckirî ya Îsraîlê hatine derxistin û her du kes wekê muxatabên sereke yên li Îranê hatine binav kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-26 |sernav=Israel backed off killing Iran’s Araghchi, Qalibaf at Pakistani-US request, Pakistani official says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-backed-off-killing-irans-araghchi-qalibaf-at-pakistani-us-request-pakistani-official-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezîrê derve yê Pakistanê Îshaq Dar piştrast kiriye ku di navbera DYA û Îranê de danûstandinên nerasterast ji bo bidawîkirina şerê wan têne kirin û peyam bi rêya Îslamabadê têne şandin. Çavkaniyek leşkerî ya Îranê ragihandiye ku ji ber îhtimala êrîşeke bejayî yê li ser eniya başûr a Îranê zêdetirî milyonek leşker hatine seferberkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549808/over-a-million-iranian-combatants-organized-for-ground-battle-with-us |sernav=Over A Million Iranian Combatants Organized for Ground Battle with US - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku hêzên wan ên hewayî di êrîşekê li bajarê bendera Bender Ebasê fermandarê payebilind ê hêzên deryayî yên artêşa pasdarên şoreşê Elî Reza Tengsîrî û serokê îstîxbarata deryayî Behnam Rezayî kuştine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=Katz confirms Israel has killed Iran official responsible for closing Hormuz, vows to hunt down IRGC ‘one by one’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/katz-confirms-israel-has-killed-iran-official-responsible-for-closing-hormuz-vows-to-hunt-down-irgc-one-by-one/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=IDF confirms killing IRGC Navy commander, says strike also killed Navy’s intel chief and rest of the Navy leadership |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-killing-irgc-navy-commander-says-strike-also-killed-navys-intel-chief/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hêzên çekdar ên Îsraêlê piştre ragihandiye ku hemî fermandarên payebilind ên hêza deryayî ya pasdaran di êrîşê de jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |paşnav3=Staff |pêşnav3=ToI |tarîx=2026-03-26 |sernav=Israel says IRGC Navy’s commander, other chiefs killed; Qalibaf said removed from hit list |url=https://www.timesofisrael.com/israel-says-irgc-navy-commander-killed-iranian-top-envoy-said-removed-from-hit-list/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Îranê girtina 14 kesan li çar parêzgehên welat ragihandiye ku wekê sixûrên "dijminê amerîkî-siyonîst" û endamên komên terorîst hatine binavkirin. Ew bi plankirina êrîşên çekdarî li ser navendên hikûmet û medyayê û radestkirina agahî û cihên hêzên leşkerî û ewlehiyê yên Îranê an jî binesaziya krîtîk ji dijmin re, hatine tawanbarkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549648/people-arrested-in-iran-for-working-for-enemies |sernav=People Arrested in Iran for Working for Enemies - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Hizbullahê li nêzîkî Qantara, Taybeh û Debel a li başûrê Libnanê pevçûnên çekdarî bi leşkerên bejayî yên Îsraêlê re piştrast kiriye ku di wan pevçûnan de çend tankên Îsraêlê hatine armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549546/hezbollah-inflicts-heavy-losses-on-israeli-forces-in-southern-lebanon |sernav=Hezbollah Inflicts Heavy Losses on Israeli Forces in Southern Lebanon - World news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê şerê bi Hizbullahê re piştrast kiriye ku tê de du leşkerên Îsraêlê jiyana xwe jidest dane û çend ji wan jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=IDF soldier killed during gunfight with Hezbollah members in southern Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-soldier-killed-during-gunfight-with-hezbollah-members-in-southern-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Nahariyeyê, di encama êrîşa mûşekî ya Hizbullahê de sivîlekî Îsraêlê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jfeed.com/news-israel/hezbollah-rocket-strike-nahariya |sernav=BREAKING: Hezbollah Rocket Strike: 30-Year-Old Killed, Another Seriously |malper=JFeed |tarîx=2026-03-26 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en |paşnav=Isaacson |pêşnav=Gila }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=Sgt. Aviaad Volansky killed in south Lebanon, 4 other soldiers wounded, says IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/sgt-aviaad-volansky-killed-in-south-lebanon-4-other-soldiers-wounded-says-idf/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, Kuweyt û Erebistana Siûdî dîsa êrîşên bi mûşek û dronan ên Îranê hatine armanc girtin<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/26/saudi-arabia-intercepts-destroys-over-30-drones-in-eastern-province- |sernav=Saudi Arabia intercepts, destroys over 30 drones in Eastern Province |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-26 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ku du kes li Ebû Dabiyê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-26 |sernav=Two people killed in Abu Dhabi after missile interception, media office says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/two-people-killed-in-abu-dhabi-after-missile-interception-media-office-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên Îran û Hizbullahê carek dîsa li dijî Îsraêlê hatine destpêkirin ku tenê di navbera nîvê şevê û nîvro de heft mûşekên Îranê ber bi Îsraêlê ve hatine avêtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=No injuries reported in Iran’s 7th missile salvo of the day; forces heading to impact site |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/no-injuries-reported-in-irans-7th-missile-salvo-of-the-day-forces-heading-to-impact-site/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 27ê adarê === ==== Êrîşên Îranê ==== Hêzên Îsraêlî ragihandine ku ji serê sibê ve Îranê 4 mûşek avêtine Îsraêlê, ku piraniya wan hatine têkbirin û di êrîşên mûşekên din de jî ti ziyan çênebûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-27 |sernav=Iran launches small number of missiles, with at least one cluster bomb, in 4th salvo today |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-launches-small-number-of-missiles-with-at-least-one-cluster-bomb-in-4th-salvo-today/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Kuweytê ragihandiye ku bi dronan û mûşekan êrîşî Bendera Mubarek El Kebîr hatiye kirin ku di encamê de ziyanên milkî çêbûne lê ti qurbaniyên mirovî çênebûne. Di heman rojê de rayedarên Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî ragihandine ku şeş mûşekên balîstîk û neh dronên ji Îranê hatine, bi tevahî hatine têkbirin. Êrîşeke mûşekî û bê firokevan a Îranê li ser baregeha hewayî ya prens Sultan zirar da çend balafirên dagirtina sotemeniyê yên amerîkî û deh leşkerên amerîkî bi giranî birîndar bûne ku didu ji wan jî "pir bi giranî" birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-03-27 |sernav=US troops wounded, several refueling planes damaged in Iranian attack on Saudi air base |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-troops-wounded-several-planes-damaged-in-iranian-attack-on-saudi-air-base-official/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/10-americans-injured-in-iranian-attack-on-saudi-airbase/ |sernav=10 Americans injured in Iranian attack on Saudi air base - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-27 |roja-gihiştinê=2026-03-28 |ziman=en-US}}</ref> ==== Êrîşên Îsraêlê ==== Êrîşên Îsraêlê li kargehên pargîdaniya Pola Mobarakeh û pargîdaniya Pola Khouzestanê ku bi rêzê ve li Îsfehan û Ahwazê ne, xistiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-27 |sernav=Air Force bombs two large steel factories in Iran partially owned by IRGC |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/air-force-bombs-two-large-steel-factories-in-iran-partially-owned-by-irgc/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Paşê êrîş li er kargeheke keka zer a nêzîkî Yezdê û reaktora ava giran a IR-40 li Arakê pêk hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |paşnav3=Staff |pêşnav3=ToI |tarîx=2026-03-27 |sernav=Israel bombs 2 IRGC-linked steel plants, 2 nuclear facilities as Iran vows revenge |url=https://www.timesofisrael.com/israel-bombs-2-irgc-linked-steel-plants-2-nuclear-facilities-as-iran-vows-revenge/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Yezdê li cihekî sereke yê hilberîna mûşek û mayînên deryayî xistiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-891408 |sernav=IDF strikes Iran’s missile, sea mine production site in Yazd {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-27 |roja-gihiştinê=2026-03-28 |ziman=en}}</ref> Êrîşeke bi bombeyên komî ya Îranê li ser şeş deverên Îsraêlê li Ramat Gan çêbûne ku di encamê de kesek jiyana xwe jidest daye û sê kes jî birîndar bûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Correspondents |pêşnav=Ynet |paşnav2=correspondents |pêşnav2=ynet |tarîx=2026-03-27 |sernav=One killed in central Israel after Iranian cluster missile; multiple impact sites reported |url=https://www.ynetnews.com/article/hyy11e00vowx |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> === 28ê adarê === Piştî ku peyvdarê leşkerî yê hûsiyan gotareke pêşkêş kiriye, mûşekek balîstîk ji Yemenê ber bi bajarê Beer Şeba li başûrê Îsraêlê ve hatiye avêtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Goodman |pêşnav=Rick |paşnav2=Vernon |pêşnav2=Hayden |paşnav3=Campbell |pêşnav3=Lucy |paşnav4=Olivares |pêşnav4=José |paşnav5=Ali |pêşnav5=Taz |paşnav6=Mackay |pêşnav6=Hamish |paşnav7=Frew |pêşnav7=Wendy |paşnav8=Goodman (now) |pêşnav8=Rick |paşnav9=Frew (earlier) |pêşnav9=Wendy |tarîx=2026-03-29 |sernav=Houthis join the fray – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/28/middle-east-crisis-live-iran-war-updates-trump-us-negotiations-israel-strikes-lebanon-tehran-syria-explosions |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> Piştê çend saetan mûşekeke hûsiyan ku Îsraêlê hedef digirtin hatiye têkbirin û droneke ji Yemenê li nêzîkî Eîlatê hatiye têkbirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF says it intercepted Houthi cruise missile earlier today |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-intercepted-houthi-cruise-missile-earlier-today/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Crissy |pêşnav=Ron |paşnav2=Crissy |pêşnav2=Ron |tarîx=2026-03-28 |sernav=Suspected Houthi drone intercepted over southern Israel, no injuries reported |url=https://www.ynetnews.com/article/hkk4gkboze |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> Du dronan li tesîsên bendergehên li Salalahê li başûrê Omanê xistine. Di vê êrişê de hatiye ragihandin ku karkerek birîndar bûye. Di heman rojê de Îranê diyar kiriye ku wan li nêzîkî bendergehê keştîyeke lojîstîkî ya artêşa Amerîkayê hedef girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://timesofoman.com/article/169963-drone-attack-targets-port-of-salalah-expat-worker-injured |sernav=Drone attack targets Port of Salalah, expat worker injured |malper=Times of Oman |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lbcgroup.tv/news/middleeastnews/919186/lbci-lebanon-articles/en |sernav=Iran military says targeted US vessel near Oman port |malper=LBCIV7 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di 28ê adarê de Îranê diyar kiriye ku wan depoyeke sîstema dijî-dronan a Ûkraynayê li Dubayê hedef girtiye ku wan ragihandye ku ev depo ji bo alîkariya hêzên amerîkî dihat bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.bd-pratidin.com/international/2026/03/28/59713 |sernav=Iran claims strike on Ukrainian defence site in UAE’s Dubai {{!}} {{!}} Bangladesh Pratidin |malper=en.bd-pratidin.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=bn |paşnav=Pratidin |pêşnav=Bangladesh}}</ref> Balafirên bêmirov ên Îranê li balafirgeha navneteweyî ya Kuweytê xistine û di encamê de sîstema radarê xera bûye. Agirê ku 3 roj di depoya sotemeniyê ya balafirgehê de berdewam dikir, di dawiyê de hatiye vemirandin. Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan baregehên rêxistina Ppîşesaziyên deryayî ya li Tehranê û kargehên din ên çêkirina çekan û parastina hewayî ya Îranê bombebaran kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF says it bombed Tehran HQ of Iranian naval weapons and ship producer |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-bombed-tehran-hq-of-iranian-naval-weapons-and-ship-producer/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di heman demê de êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kiriye. Di 28ê adarê de êrîşeke dronî li dijî avahiya serokê Herêma Kurdistanê Nêçîrvan Barzanî li Dihokê pêk hatiye. Di dîmenan de hatiye dîtin ku dron li ber derê avahiya dikeve.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/30406 |sernav=KCK'YÊ ÊRIŞA LI SER MALA NÊÇÎRVAN BARZANÎ ŞERMEZAR KIR |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=kr}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2903202614 |sernav=Brîtanya: Em êrişa li mala Nêçîrvan Barzanî bi tundî şermezar dikin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2803202624 |sernav=Mezlûm Ebdî li ser êrişa li mala Nêçîrvan Barzanî hatiye kirin daxuyanî da |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di şeva 28ê adarê de êrîşeke li Tehranê ziraran daye avahiyên Zanîngeha Zanist û Teknolojiyê ya Îranê. Artêşa Îranê gef xwariye ku dê êrîşî zanîngehên amerîkî yên li herêmê bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603281733 |sernav=Blast damage hits Iran University of Science and Technology |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-28 |sernav=Iran threatens to hit US universities in the Middle East in retaliation for alleged strike on two universities |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-hit-us-universities-in-the-middle-east-in-retaliation-for-alleged-strike-on-two-universities/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Paşê, li gorî agahiyan, êrîşên Îsraêlê li ser depoyeke avê li Heftkelê ketin û Elî Fûladwend ku serokê beşa lêkolînê ya rêxistina nûbûn û lêkolînên parastinê, li Borujerdê bû ligel endamên malbata xwe jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ynet |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF strikes infrastructure in Iran; reports: senior nuclear program official killed |url=https://www.ynetnews.com/article/syc7d3ssbg |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> Mirina Fûladwend paşê ji aliyê medyaya Îranê ve hatiye piştrast kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603288568 |sernav=Research chief of Iran suspected nuclear weapons program killed in airstrikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di heman rojê de li Eştaolê di êrîşeke mûşekî ya balîstîk de 19 kes birîndar bûne û di encamê de gelek xaniyan jî zirarê dîtiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Staff |pêşnav2=ToI |tarîx=2026-03-28 |sernav=Several hurt as Iranian missile hits Jerusalem-area town; Hezbollah continues to strike north |url=https://www.timesofisrael.com/several-hurt-as-iranian-missile-hits-jerusalem-area-town-hezbollah-continues-to-strike-north/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Hêzên deryayî yên brîtanî biryarê daye ku keştiyeke amfîbî ya RFA Lyme Bay ku bi dronên nêçîrvaniya mînan ve hatiye sazkirin, bişîne Tengava Hurmizê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.thetimes.com/uk/politics/article/rfa-lyme-bay-mine-hunting-iran-strait-hormuz-khft3jm3k |sernav=Navy fits RFA Lyme Bay with mine-hunting drones to end Iran blockade |malper=www.thetimes.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}</ref> ==== Erîşên li dijî Herêma Kurdistanê ==== Di roja 28 adarê de bi dronan li Dihokê li dijî avahiyê serokê Herema Kurdistanê [[Nêçîrvan Barzanî]] pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/kmr/story/903911/slug |sernav=Mesrûr Barzanî bi tundî êrîşa ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |malper=Mesrûr Barzanî bi tundî êrîşa ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Kurdistan24}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/kmr/story/904224/slug |sernav=Brîtanya êrîşa li ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |malper=Brîtanya êrîşa li ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Kurdistan24}}</ref> Di heman demê de ji aliyê rayedarên Herêma Kurdistanê ve hatiye ragihandin ku heta 28 adarê bi 5 car ofîsên fermî yên rêveberiya Herêma Kurdistanê ji aliyê dronan ve bûye armaca êrîşan. Hatiye texmîn kirin ku ev êrîş ji aliyê komên heşda şabî yên ku nav sinorê Iraqê de ne pêk hatiye. Di derbarê êrîşan de [[Mesûd Barzanî]] banga li hikûmeta Iraqê kiriye ku di derbarê van komên êrîşkar de helwesta xwe diyar bikin. === 29ê adarê === Di 29ê adarê de, di encama êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê ya li ser bajarê Bender Hamîr a li başûrê Îranê herî kêm 5 kes jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sanger |pêşnav=David E. |paşnav2=Boxerman |pêşnav2=Aaron |paşnav3=Mahoozi |pêşnav3=Sanam |tarîx=2026-03-29 |sernav=Trump Says Iran Agreed to Allow 20 More Ships of Oil Through Strait of Hormuz |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/30/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Mûşekek Îranê li kargeheke kîmyewî ya li herêma pîşesaziyê ya Neot Hovav a li herêma Negev a Îsraêlê armanc digire. Di vê êrîşa Îranê de kesek birîndar bûye û ev yek fikarên li ser rijandina gazê ya xeternak zêde kiriye. Di dîmenan de hatiye dîtin ku karwaneke heşda şabî derbasê bajarê Xoremşehrê dibe ku li ser sinorê Iraqê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603282000 |sernav=Video: Tehran-backed militia convoy seen moving from Iraq toward Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> DYA û Îsraêlê bi tevahî êrîşî çar tesîsên sereke yên hilberîna mûşekên balîstîk û 29 cihên avêtina mûşekan kirine. Kompleksên leşkerî yên li Xocir, Şahrûd, Parçîn û Hekîmiyeyê zirareke mezin dîtine û pisporan texmîn kirine ku zirara li van tesîsan dibe ku kapasîteya Îranê ya hilberîna mûşekên balîstîk ên xwedî menzîla kurt û navîn heta ku tesîs ji nû ve werin avakirin, rawestandiye. Li Xocîr û Şahrûdê, avahiyên tevlihevkirin û rijandinê, xetên hilberîna serên şer û tesîsên ku pêkhateyên sotemeniyên girîng hildiberînin bûne hedef; li Parçînê, motorên sotemeniya mûşekan a hişk û tesîsa Taleghan 2 zirar dîtine. Kompleksa Hekimiyeyê tesîsên hilberîna sotemeniya şil û cihê avêtina mûşekan dihewîne ku hatiye diyarkirin 19 avahî li wir hatine hedef girtin. Her wiha, gelek avahî û deriyên tunelan ên li baregehên mûşekî yên Xorgu û Îmam Elî hatine armanc girtin.<ref name="Bern2026">{{Jêder-malper |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-special-report-march-29-2026/ |sernav=Iran Update Special Report, March 29, 2026 |malper=Institute for the Study of War |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en-US |paşnav=Bern |pêşnav=Stefaniia}}</ref> Bandorên şer ên li ser siyaset û aboriya navxweyî ya Îranê jî eşkere bûne. Karbidestên sipaha pasdarên şoreşa îslamî hişyariyên serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan a li ser bandora aborî ya şer paşguh kirine. Pezeshkian diyar kiriye ku şer bi giranî zirarê daye aboriya welat û heke di navbera DYA û Îsraêlê de agirbest neyê bidestxistin, di nav sê çar hefteyan de dikare hilweşîneke aborî li Îranê çêbike. Rejîm hewl dide ku bi bikaranîna hestên neteweperest raya giştî bikişîne ser piştgiriya ewlehiya navxweyî û şer û bi vî awayî kampanyayeke leşkerî ya dilxwazî bi navê "canfêda" dest pê dike.<ref name="Bern2026"/> === 30ê adarê === ==== Erîşên DYA û Îsraêlê ==== Li gelek deverên Îranê ku di nav de Abad, Endîşe, Navçeya 15, Evîn, Mesûdiye, Nobonyad, Qeleh Hesen Xan û Seadatê, teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603299006 |sernav=Explosions, fighter jet activity reported across multiple provinces in Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Îsraêlê ragihandiye ku wan li Tehranê navendên fermandariya mobîl û cihên ku ji bo çêkirina çekan hatine bikar anîn hedef girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603293568 |sernav=Israel says it struck mobile command centers in Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Di êrîşa DYA û Îsraêlî ya li ser gundekî Îranê de şeş kes jiyana xwe jidest dane û di encama êrîşan de pênc xanî hilweşiyane û 22 kes jî birîndar bûne. Piştî ku binesaziya elektrîkê ji ber parçeyên şarapnelê zirar dîtine, li hinek deverên Tehran û parêzgeha Alborzê, tevî Kerecê, elektrîka bajaran hatiye qutkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-29 |sernav=Iranian minister confirms blackouts in parts of Tehran and in Karaj after strikes hit power grid |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-minister-confirms-blackouts-in-parts-of-tehran-and-in-karaj-after-strikes-hit-power-grid/ |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA) ragihand ku reaktora ava giran a IR-40 piştî ku di êrîşa Îsraîlê ya 27ê Adarê de zirareke giran dîtiye û êdî nexebitiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/03/30/iran-s-heavy-water-production-plant-no-longer-operational-iaea-says |sernav=Iran’s heavy water production plant no longer operational, IAEA says |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Li gelek deverên Îranê ku di nav wan de Girava Kiş, Girava Qeşm û Bandar Ebas ên li parêzgeha Hormozgan, li Babol a li parêzgeha Mazenderan, li Dêhgolan a li parêzgeha Kurdistanê û li Tebrîz a li parêzgeha Azerbaycana Rojhilat, teqîn û êrîş çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603302665 |sernav=New wave of strikes reported across several Iran provinces |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Mûşekek Îranê li tesîseke kîmyayî ya ADAMA li Ne'ot Hovav ketiye û di encamê de kesek birîndar bûye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Curiel |pêşnav=Ilana |paşnav2=Curiel |pêşnav2=Ilana |tarîx=2026-03-29 |sernav=Iran targets southern Israel: impacts in Be'er Sheva, industrial plant hit in Neot Hovav |url=https://www.ynetnews.com/article/bjhifiijwl |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Surkes |pêşnav=Sue |tarîx=2026-03-29 |sernav=Ministry says hazardous materials leak has been ruled out after missile fragment hit factory in south |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/ministry-says-hazardous-materials-leak-has-been-ruled-out-after-missile-fragment-hit-factory-in-south/ |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di derengiya 29ê adarê, balafirên bêpîlot ên Îranê li Kuweytê li baregeheke leşkerî dana û di encamê de 10 leşker birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/30/iranian-attack-damages-kuwait-power-and-desalination-plant-kills-worker |sernav=Iranian attack damages Kuwait power and desalination plant, kills worker |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> === 31ê adarê === ==== Êrîşên DYA û Îsraêlê ==== Li gorî artêşê di 31ê adarê de êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê li dijî depoyên cebilxaneyê yên li Îsfehanê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=US hits Iranian ammunition bunkers, causing major explosions |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-hits-iranian-ammunition-bunkers-causing-major-explosions/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> û her wiha li dijî tesîsên hilberîna çekan û pargîdaniyeke dermanan li Tehranê berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=IDF says it struck Iranian sites for missile components, anti-aircraft weapons |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-iranian-sites-for-missile-components-anti-aircraft-weapons/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-31 |sernav=Iran claims US-Israel strikes targeted major pharmaceutical company |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-claims-us-israel-strikes-targeted-major-pharmaceutical-company/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies and ToI Staff |tarîx=2026-04-01 |sernav=Acknowledging strike, Iran FM claims fentanyl factory only supplying ‘hospital drugs’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/acknowledging-strike-iran-fm-claims-fentanyl-factory-only-supplying-hospital-drugs/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, Mehdî Wefaî ku endezyarê sereke yê hêza Qudsê ya Muhafizên Şoreşê li Libnanê ye, li Mahallatê di êrîşan de jiyana xwe jidest daye. Wezareta Tenduristiyê ya Libnanê ragihandiye ku di êrîşên hewayî yên Îsraêlê ya di tevahiya rojê de li herêmên Tyr, Saydon û Bint Cubeyl herî kêm heşt kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP and ToI Staff |tarîx=2026-03-31 |sernav=Israeli strikes in south Lebanon kill 8, including paramedic — Lebanon Health Ministry |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-strikes-in-south-lebanon-kill-8-including-paramedic-lebanon-health-ministry/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di heman rojê de artêşa Îsraêlê kuştina Hec Haşem di êrîşeke esmanî de li Beyrûtê ragihandiye ku di îlona sala 2024an de eniya başûr a Hizbullahê ji Elî Karakî wergirtibû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-04-01 |sernav=Top Hezbollah commander killed by Israeli Navy in Beirut — IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/top-hezbollah-commander-killed-by-israeli-navy-in-beirut-idf/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Li gorî çavkaniyên filistînî, di êrîşên hewayî yên Îsraêlê ya li ser Cebeliye û Xan Yûnisê ya li Şerîda Xezzeyê de pênc kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-31 |sernav=Israeli strikes kill five in Gaza Strip, medics say |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-strikes-kill-five-in-gaza-strip-medics-say/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Artêşa Îranê êrîşên xwe yên li ser yekîneyên amerîkî yên li baregeha hewayî ya prens Siltan a li Erebistana Siûdî,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/04/01/3554165/irgc-destroys-us-aircrew-accommodation-in-al-kharj-air-base-targets-200-personnel |sernav=IRGC Destroys US Aircrew Accommodation in Al Kharj Air Base, Targets 200 Personnel - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> keştiyeke konteyner a Îsraêlê li avên navendî yên Kendava Farisî, xaleke kombûnê ya hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li peravên Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, pergala parastina dronan a flota pêncemîn a amerîkî ya li derveyî baregeha xwe ya nêzîkî balafirgeha Behrêynê û du pergalên radarê amerîkî li baregeha Ehmed el-Cabirê, li Kuweytê ragihandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/31/3553369/irgc-launches-blitz-on-us-israeli-targets |sernav=IRGC Launches Blitz on US, Israeli Targets - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> Her wiha, droneke MQ-9 li ser Îsfehanê û droneke LUCAS li ser Qeşmê hatin têk birin ku bi vî awayî hejmara dronên amerîkî-îsraêlî yên ku ji destpêka şer ve hatine xistin gihîştiye 147 dronan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/31/3553408/iranian-army-shoots-down-intruding-mq-9-lucas-drones |sernav=Iranian Army Shoots Down Intruding MQ-9, LUCAS Drones - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> Erebistana Siûdî<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/31/saudi-arabia-intercepts-destroys-two-drone-attacks- |sernav=Saudi Arabia intercepts, destroys two drone attacks |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> û Mîrnişînên Yekbûyî yên Erebî operasyonên parastina hewayî ragihandine<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/31/euronews-journalists-report-multiple-blasts-in-dubai-in-iranian-missile-and-drone-attack |sernav=Iran launches missile and drone barrage on Dubai, Kuwaiti tanker hit. |malper=www.euronews.com |roja-gihiştinê=2026-04-04}}</ref> û di heman rojê de Îsraêl dîsa ji aliyê Îran û Hizbullahê ve bi roketan hate hedefgirtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=No injuries reported in Iran’s latest volley of missiles at central Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/no-injuries-reported-in-irans-latest-volley-of-missiles-at-central-israel/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-891733 |sernav=Northern Israel faces over 50 Hezbollah rocket launches, drone infiltrations {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> ==== Revandina rojnemavana amerîkî ==== Wezareta karên hundir a Iraqê û wezareta karên derve ya DYAyê ragihandine ku rojnamevana serbixwe ya amerîkî Shelly Kittelson li Bexdayê ji aliyê rêxistina terorîst a lîwayên Hizbullahê ya ku Îran piştgiriyê dide wan ve hatiye revandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yled478zwo |sernav=US journalist Shelly Kittleson kidnapped in Baghdad |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en-GB}}</ref> === 1ê nîsanê === Di 1ê nîsana 2026an de, Ajansa Nûçeyan a Mehr ku ajanseke nîvfermî ya nûçeyan a dewleta Îranê ye, ragihandiye ku analîstê siyasî û wezîrê derve yê berê Kemal Xerazî di êrîşeke asmanî ya li ser mala wan de bi giranî birîndar bûye û hevjîna wî jî jiyana xwe jidest daye. Karbidestên îranî êrîş wekê hewldanek ji bo têkbirina pêvajoya dîplomatîk bi nav kirine û diyar kirine ku Xerazî civînek plankirî di navbera karbidestên Îranî û cîgirê serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê JD Vance de koordîne dikir. == Êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê == {{Gotara bingehîn|Êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 2026}} Ji destpêka şer ve Herêma Kurdistanê bûye armanca êrîşan. Êrîşên li ser [[Herêma Kurdistanê]] di 28ê sibata 2026an despêkiriye ku gelek deverên li parêzgeha Hewlêrê û parêzgeha Silêmanî rasterast bûne armanca êrîşên dronên Îranê û heşda şabî ku ji nav sinorê Iraqê ve êrîşê Herêma Kurdistanê kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.state.gov/releases/office-of-the-spokesperson/2026/03/joint-statement-on-irans-missile-and-drone-attacks-in-the-region/ |sernav=Joint Statement on Iran’s Missile and Drone Attacks in the Region |malper=United States Department of State |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Di êrîşan de deverên derdor ên [[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]] hatiye armanc girtin ku hêzên amerîkî yên [[Hevpeymaniya Navneteweyî li dijî Daişê|hevpeymaniya navneteweyî ya li dijî DAIŞê]] li deverên bûn û yek ji van xalan balyozxaneya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ya Hewlêrê bû ku bibû armanca êrîşan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-evening-special-report-march-1-2026/ |sernav=Iran Update Evening Special Report, March 1, 2026 |malper=Institute for the Study of War |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US |paşnav=Sleiman |pêşnav=Nadia }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |sernav=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |malper=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Di 12ê adarê de baregeheke leşkerî ya [[Îtalya]]yê ya li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] rasterast bûye armanceke êrîşa mûşekan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603120049 |sernav=Missile hits Italian base in Erbil, no injuries reported |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en }}</ref> Piştê re ji aliyê rayedaran ve hatiye ragihandin ku di vê êrişê de ti birîndar çênebûne. Di roja 12ê adarê de kampeke perwerdeyê ya ku ji aliyê leşkerên [[Fransa]]yê li Hewlêrê ve dihatin bikaranîn rasterast bûye armanca êrîşan ku fermandarê [[Fransayî|fransî]] ya bi navê Arnaud Frion ku ji Tabûra 7em a şopvanên alpînê bû ku bi eslê xwe ji bajarê [[Varces-Allières-et-Risset|Varces]], Isèreyê bû di êrîşê de jiyana xwe jidest daye û şeş leşker jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260312-middle-east-war-live-israel-lebanon-iran-gulf |sernav=French soldier killed in drone attack in Iraq’s Kurdish region, Macron says |malper=France 24 |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en }}</ref> Heta 17ê adarê nêzîkî 300 êrîş li hemberî Herêma Kurdistanê pêk hatine. Di êrîşên de gelek deverên li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêr]] û [[Silêmanî (bajar)|Silêmanî]] rasterast bûne armanca êrîşan. Herêma Kurdistanê ji destpêka şer ve ku di 28ê adarê de hatibû destpêkirin bûye armaca êrîşên Îranê û bi taybetî êrîşên heşda şabiyên ku ji nav sinorê Iraqê ve êrîşê Herêma Kurdistanê kirine. Di van êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 6 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/30290 |sernav=WEZARETA PÊŞMERGEYAN: 6 PÊŞMERGEYÊN LEHENG ŞEHÎD BÛN |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-25 |ziman=kr }}</ref> 6 pêşmergeyên [[Rojhilata Kurdistanê]] û fermanderekî fransî jiyana jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fdd.org/analysis/2026/03/11/us-condemns-iranian-and-militia-attacks-in-iraq-amid-unclaimed-airstrikes-on-tehran-backed-militias/ |sernav=US condemns Iranian and militia attacks in Iraq amid unclaimed airstrikes on Tehran-backed militias |malper=FDD |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Frantzman |pêşnav=Seth J. }}</ref> Ji ber van êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 20 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/240320266 |sernav=Di 24 demjimêran de 25 caran êrişî Herêma Kurdistanê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-25 |ziman=en }}</ref> == Bandora şer == Îsraîlê rewşa awarte li seranserê welêt ragihandiye ku diyar kiriye ku ev mezintirîn êrîş ew ku wan li hemberî Îranê pêk anîye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |sernav=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran’s retaliation |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=McCluskey |pêşnav=Christian Edwards, Karina Tsui, Mitchell }}</ref> Îsrael Katz daxuyaniyek daye û gotiye "Li gorî benda 9C(b)(1) a qanûna parastina sivîl, 5711-1951, di bin desthilata min de û piştî ku ez piştrast bûm ku ihtîmaleke mezin a êrîşekê li ser nifûsa sivîl heye ku ez bi vê yekê li seranserê axa welat eniya navxweyî radigihînim."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896765/slug |sernav=Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration |malper=Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Rojnameya New York Times diyar kiriye ku dibistan û cihên kar ên Îsraîlê jî dê werin girtin û kombûnên giştî werin betalkirin. Li Îranê qutbûna înternetê "nêzîkî tevahiya welat" ji nû ve hatiye pêkanîn ku NetBlocksê ragihandiye ku girêdana înternetê li Îranê daketiye ji %4 ê ji astên asayî.<ref name=":4"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://mastodon.social/@netblocks/116147264437940657 |sernav=NetBlocks (@netblocks@mastodon.social) |malper=Mastodon |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=ku }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/fa/202602281170 |sernav=نت‌بلاکس از خاموشی اینترنت در ایران خبر داد |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=fa }}</ref> === Girtina qada hewayî === Piştî êrîşan ji ber ku dewletên herêmî qada hewayî girtin, qada hewayî ya Îranê bi piranî ji bo balafirên sivîl vala bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602284853 |sernav=Iran’s skies empty after strikes as regional states close airspace |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Bi dest pêka êrîşan re Behreyn, Iraq, Îsraêl, Kuweyt, Qeter, Sûriye û Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî qadên xwe yên hewayî girtine û gelek balafir ber bi cihên din ve hatin veguhastin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Israel closes airspace after strikes on Iran |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lehmann |pêşnav=Noam |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iraq shuttering airspace after US, Israel strike Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iraq-shuttering-airspace-after-us-israel-strike-iran/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-02-28 |sernav=Syria shutters airspace |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/syria-shutters-airspace/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Pargîdaniyên hewayî yên navneteweyî yên wekê Air India, Biman Bangladesh Airlines, British Airways, Cathay Pacific Airways, IndiGo, Lufthansa, Virgin Atlantic û Wizz Air ji ber şer û pevçûnan seferên xwe yên bo Rojhilata Navîn ji bo demên cuda cuda rawestandin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran-Israel war: Air India, IndiGo and multiple other airlines suspend flights. Check full list |url=https://economictimes.indiatimes.com/nri/latest-updates/iran-israel-war-multiple-airlines-suspend-flights-check-full-list/articleshow/128879934.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/46mwakjn9t |sernav=Biman suspends Middle East flights amid conflict |malper=Prothomalo |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=BSS }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo |sernav=What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> === Girtina Tengava Hurmizê === Raporeke Reutersê ji berpirsekî operasyona aspidesê veguhestiye ku gotiye li gorî guhdarîkirinên radyoya pir bilind (VHF), pasdarên şoreşa îslamî ya Îranê [[Tengava Hurmiz]]ê ji bo çûnûhatina keştiyan girtiye. Rayedareke [[Yekîtiya Ewropayê]] ragihandiye ku peyamên ku keştî dibêjin "destûr nayê dayîn ku tu keştî ji Tengava Hormuzê derbas bibe" werdigirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/irgc-says-no-ship-allowed-pass-strait-hormuz-according-eu-official |sernav=IRGC says 'no ship allowed to pass Strait of Hormuz', according to EU official |malper=Middle East Eye |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602288034 |sernav=‘No ship allowed to pass Strait of Hormuz,’ Iran warns vessels - Reuters |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> == Qurbaniyên şer == == Bertek == === Îran === Wezareta derve ya Îranê gefa bersivdanê li hember êrîşa hêzên amerîkî li ser bingehên amerîkî yên li Kendava Farsê xwariye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |sernav=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602284010 |sernav=Iran decries attacks, vows response as it appeals to Security Council |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> Konseya bilind a ewlekariya neteweyî ya Îranê ragihandiye ku welatê wan rastî "operasyoneke hewayî ya hovane" ji aliyê Amerîka û Îsraîlê ve hatiye û gotiye: "Ev yek careke din di dema danûstandinan de qewimiye û dijmin xeyal dike ku miletê berxwedêr ê Îranê dê bi van kiryarên tirsonek daxwazên wan ên biçûk radest bibe." Wezîrê derve yê Îranê Ebas Eraqçî êrîşê wekê "bi tevahî bêsedem, neqanûnî û bêexlaq" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo |sernav=What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> === Dewletên Yekbûyî === Serokê Dewletên Yekbûyî [[Donald Trump]] piştrast kiriye ku artêşa amerîkî li Îranê dest bi "operasyonên şer ên mezin" kiriye û şer wekê "operasyoneke mezin û berdewam a ji bo pêşîgirtina li vê dîktatoriya pir xerab û radîkal ku gefê li Amerîkayê dixwe" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Tyler Pager |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Trump says military campaign is "massive and ongoing" |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Di vîdyoyekê de ku li ser Truth Social hatiye weşandin, Trump ji nû ve destnîşan kiriye ku "Armanca wan ew e ku ew bi rakirina gefên nêzîk ên ji rejîma Îranê ku komeke hovane ya mirovên pir dijwar û tirsnak, gelê amerîkî biparêzin" û di axavtina xwe de gotiye: "47 sal in, rejîma Îranê Mirin ji bo Amerîkayê diqîre û kampanyayeke bêdawî ya xwînrijandin û kuştinên girseyî dimeşîne ku Dewletên Yekbûyî, leşkerên me û mirovên bêguneh, li gelek welatan armanc digire."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Trump confirms in video message that military campaign in Iran has begun |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Trump ragihandiye ku piştî kuştina Elî Xamineyî, danûstandinên bi Îranê re hêsantir dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143 |sernav=Live - Trump says talks easier after Khamenei, Iran vows ‘devastating’ response |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> === Îsraêl === Serokwezîrê Îsraêlê Benjamîn Netanyahu diyar kiriye ku armanca êrîşan "jiholêrakirina gefa hebûnî ya ku ji aliyê rejîma li Îranê ve tê çêkirin" e û diyar kiriye ku "çalakiya me ya hevbeş dê şert û mercan ji bo gelê wêrek ê Îranê biafirîne da ku çarenûsa xwe bigire destên xwe."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Estrin |pêşnav=Daniel |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran's supreme leader, Ayatollah Ali Khamenei, has been killed |url=https://www.npr.org/2026/02/28/nx-s1-5730158/israel-iran-strikes-trump-us |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Wezîrê derve Gideon Sa'ar gotiye ku kiryara leşkerî li dijî Îranê bi awayekî lezgîn pêwîst e "tevî xetereyên girîng ên têkildar", û gotiye ku "derengketin dê rê bidaya rejîma Îranê ku bigihîje astek parastinê ji bo bernameya xwe ya kîmyayî û her wiha dest bi hilberîna girseyî ya mûşekên balîstîk ên dûravêj bike".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Johnatan Reiss |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> === Bertekên navneteweyî === * {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Kurdistan]]: [[Herêma Kurdistanê]] piştî hedefgirtina [[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]] û balyozxaneya giştî ya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] ji aliyê mûşekên Îranê ve, fermandarekî payebilind ê pêşmergeyan diyar kir ku hêzên wan di rewşa amadebaşiyê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/peshmarga-iraqi-kurdistan/8118549.html |sernav=Fermandarekî Pêşmergeyan Dibêje Ew di Amadebaşîyê de ne |malper=Voice of America |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=ku }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |sernav=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |malper=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Nûnerên [[Hevpeymaniya Hêzên Siyasî yên Rojhilata Kurdistanê]] diyar kirine ku ew bi hev re biryarên siyasî û leşkerî koordîne dikin û ji bo qonaxek nû amadekariyê dikin ku hêzên wan di hundurê Îranê de ye û li rojhilata Kurdistanê amade ne ku li hemberî êrîşan xwe biparêzin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/iran-kurds-position/8118628.html |sernav=Partîyên Kurdên Îranê di Biryarên Xwe yên Siyasî û Leşkerî de Yekgirtî ne |malper=Voice of America |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=ku }}</ref> * {{Sembola alayê|Fransa}} [[Fransa]]: Serokkomarê Fransayê [[Emmanuel Macron]] ji bo kêm kirina tundiya şer daxwaza şer bangawaziya civîneke awarte ya [[Konseya Ewlehiyê ya Neteweyên Yekbûyî]] kiriye. * {{Sembola alayê|Kanada}} [[Kanada]]: Serokwezîr Mark Carney Îran bi "çavkaniya sereke ya bêîstîqrarî û terorê li seranserê Rojhilata Navîn" tawanbar kiriye û piştgiriya xwe ji bo operasyonan anî ziman û tekez kiriye ku Îran nikare çekên nukleerî bi dest bixe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.pm.gc.ca/en/news/statements/2026/02/28/statement-prime-minister-carney-and-minister-anand-situation-middle-east |sernav=Statement by Prime Minister Carney and Minister Anand on the situation in the Middle East |malper=Prime Minister of Canada |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> * {{Sembola alayê|Keyaniya Yekbûyî}} [[Keyaniya Yekbûyî]]: Hikûmeta brîtanî daxuyaniyek weşandiye û diyar kiriye ku Brîtanya "naxwaze pevçûnên herêmî yên berfirehtir kûrtir bibin". Di heman demê de hikûmetê diyar kiriye ku wan ji bo ewlekariya balyozxaneyên xwe yên li herêmê "kapasîteyên parastinê" bi hêz kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Israel and Iran exchange fresh attacks after Iran's Supreme Leader Khamenei killed - live updates |malper=BBC News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> Serokwezîr Keir Starmer piştrast kiriye ku balafirên brîtanî ji bo armancên parastinê "li ezmanan" in lê di êrîşên Îsraîl û Amerîkayê de "tu rol nelîstine" û bang li Îranê kiriye ku xwe ji êrîşên din li seranserê Rojhilata Navîn dûr bigire û "tundûtûjî û tepeserkirina tirsnak a li dijî gelê Îranê" rawestîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=British planes "in the sky" in Middle East, says Starmer |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Piştre wî serokatiya civînek awarte ya COBRA lidarxistiye ku ku bersiva Keyaniya Yekbûyî nîqaş bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sabbagh |pêşnav=Dan |paşnav2=Defence |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |tarîx=2026-02-28 |sernav=RAF jets flying defensive missions after US-Israeli attack on Iran, Starmer says |url=https://www.theguardian.com/politics/2026/feb/28/starmer-chairs-cobra-meeting-after-us-israel-strikes-on-iran |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> * {{Sembola alayê|Almanya}} [[Almanya]]: Şansolyer Friedrich Merz di daxuyaniyek hevbeş ê bi Fransa û Keyaniya Yekbûyî re gotiye ku ew ji berê ve hatiye agahdarkirin û nîqaş di rê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yj9kr31y7o |sernav=How the world has reacted to US and Israeli strikes on Iran |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> * {{Sembola alayê|Hindistan}} [[Hindistan]]: Wezareta karên derve yê Hindistanê nîgeraniyên xwe aniye ziman û ji her sê welatan xwest ku agirbestê ragihanin. Balyozxaneya Hindistanê welatiyên Hindistanê ji sefera ji bo Îran û piraniya welatên Rojhilata Navîn hişyar kiriye û ji kesên di nav welat de xwestiye ku tavilê li stargehê bigerin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://indianexpress.com/article/india/israel-iran-conflict-indian-embassy-advisory-10556818/ |sernav=‘Remain near shelters, avoid non-essential travel’: India warns citizens in Israel after Tehran attack |malper=The Indian Express |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> NORKA her wiha ji bo welatiyên asê mane li hemî welatên bandordar xetên alîkariyê daniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/norka-sets-up-helpdesk-for-kerala-people-in-iran-israel/ |sernav=NORKA sets up helpdesk for Kerala people in Iran, Israel |malper=The Tribune |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> * {{Sembola alayê|Çîn}} [[Çîn]]: Wezareta karên derve fikarên xwe yên li ser êrîşên Amerîka û Îsraîlê aniye ziman û daxwaza rawestandina tavilê ya dijminatiyê li dijî Îranê û ji nû ve destpêkirina diyalogê kiriye. Her wiha tekez kiriye ku divê rêz li serweriya Îranê were girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fmprc.gov.cn/eng/xw/fyrbt/202602/t20260228_11866531.html |sernav=Foreign Ministry Spokesperson’s Remarks on the Military Strikes Against Iran by the U.S. and Israel_Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China |malper=www.fmprc.gov.cn |roja-gihiştinê=2026-03-01 }}</ref> * {{Sembola alayê|Rûsya}} [[Rûsya]]: Wezîrê karên derve [[Sergey Lavrov]] êrîşên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û Îsraîlê wekê "gaveke bêwijdan" û "kiryareke êrîşkariya çekdarî ya bi zanebûn, pêşwext û bêsedem" şermezar kiriye û wan bi wê yekê tawanbar kir ku herêmê ber bi "karesateke mirovî, aborî û dibe ku radyolojîkî jî" ve dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Russia condemns "reckless" airstrikes on Iran, as Finland and Ireland express concern |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Elî Xamineyî]] [[Kategorî:Şer]] [[Kategorî:Şerên li Îranê]] [[Kategorî:Şerên li Rojhilata Navîn]] [[Kategorî:Şerên Azerbaycanê]] [[Kategorî:Şerên Behreynê]] [[Kategorî:Şerên DYAyê]] [[Kategorî:Şerên Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:Şerên Fransayê]] [[Kategorî:Şerên Iraqê]] [[Kategorî:Şerên Îranê]] [[Kategorî:Şerên Îsraêlê]] [[Kategorî:Şerên Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:Şerên Kuweytê]] [[Kategorî:Şerên Libnanê]] [[Kategorî:Şerên Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] [[Kategorî:Şerên Omanê]] [[Kategorî:Şerên Qeterê]] [[Kategorî:Şerên Qibrisê]] [[Kategorî:Şerên Sûriyê]] [[Kategorî:Şerên Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Şerên Urdunê]] [[Kategorî:Şerên Yemenê]] [[Kategorî:Şerên Yewnanistanê]] [[Kategorî:2026 li Azerbaycanê]] [[Kategorî:2026 li Behreynê]] [[Kategorî:2026 li DYAyê]] [[Kategorî:2026 li Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:2026 li Fransayê]] [[Kategorî:2026 li Iraqê]] [[Kategorî:2026 li Îranê]] [[Kategorî:2026 li Îsraêlê]] [[Kategorî:2026 li Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:2026 li Kîprosê]] [[Kategorî:2026 li Kurdistanê]] [[Kategorî:2026 li Kuweytê]] [[Kategorî:2026 li Libnanê]] [[Kategorî:2026 li Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] [[Kategorî:2026 li Omanê]] [[Kategorî:2026 li Qeterê]] [[Kategorî:2026 li Sûriyê]] [[Kategorî:2026 li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:2026 li Urdunê]] [[Kategorî:2026 li Yemenê]] [[Kategorî:2026 li Yewnanistanê]] ata6bmbmybmgm5pv4ihnma0w6cfalz5 2002593 2002592 2026-04-17T10:41:29Z Penaber49 39672 2002593 wikitext text/x-wiki {{Rojane}} {{Agahîdank pevçûnên leşkerî | pevçûn = Şerên Îranê 2026 | perçeyekî = | wêne = {{Nexşeya Şerê Îranê 2026}} | binnivîs = <div style="text-align:center"> Xalên ku bûne armanca êrîşan: {{Unbulleted list | {{Reng box|#302060|[[Wêne:Maki7-cross-white.svg|16x16px]]}} Dewletên Yekbûyî û Îsraêl | {{Reng box|#F00|[[Wêne:Maki7-circle-stroked-white.svg|16x16px]]}} Îran, [[Hizbulaya Libnanê]] û [[Heşda Şebî]]}} </div> | dîrok = 28ê sibata 2026an - heta niha | herêm = [[Rojavayê Asyayê]]•[[Okyanûsa Hindî]] (bi taybetî li deverên wekê [[Kendava Farsê]], [[Tengava Hurmiz]]ê, [[Deryaya Navîn]]) | koordînat = | sedem = Bi xayeya bidawî anîna bernameya nukleerî ya Îranê û guhertina rejîma heyî | encam = | rewş = Berdewam dike | şervan1 = {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] <br> {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Îsraêl]] | şervan2 = {{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]] | şervan3 = | fermandar1 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Donald Trump]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Pete Hegseth]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dan Caine]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Brad Cooper]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Benjamin Netanyahu]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Îsrael Katz]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Eyal Zamir]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Tomer Bar]]|}} | fermandar2 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Xamineyî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mucteba Xamineyî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mesûd Pezeşkiyan]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mihemed Bakir Zolqedîr]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Gulam Huseyîn Muhsînî-Ejeyî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elîreza Erafî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Larîcanî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Ezîz Nasirzade]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Şamxanî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mihemed Pakpûr]] {{Suîqest}}|}} | fermandar3 = | yekîne1 = | yekîne2 = | yekîne3 = | hêz1 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Artêşa Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] * {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Hêzên Parastina Îsraêlê]]|}} | hêz2 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Îran}} [[Artêşa Pasdaran a Şoreşa Îslamî ya Îranê]]|}} | hêz3 = | windahî1 = {{Lîsteya sade}} * '''Li gorî Dewletên Yekbûyî''': * {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Îsraêl]]: ** 17 kes mirine (2 ji wan hêzên leşkerî ne) ** 4.099 birîndar bûne (17 ji wan personelên leşkerî ne) * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]]: ** 13 hêzên leşkerî mirine ** 200 kes birîndar bûne * {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Kurdistan]]: [[Başûrê Kurdistanê]] ** 13 hêzên leşkerî (6 pêşmergeyên Rojhilata Kurdistanê, 6 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê û fermandarekî hêzên Fransayê jiyana xwe jidest daye) ** 22 kes birîndar bûne (2 kesên sivîl û 20 pêşmergeyên Kurdistanê birîndar bûne) | windahî2 = {{Lîsteya sade}} '''Li gorî Îranê''': * {{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]]: ** 1.444 kes mirine ** 18.551 kes birîndar bûne * '''Li gorî saziyên sîvîl''' ** '''[[HARNA]]''': 3.186 kes mirine (di nav wan de 1.153 hêzên leşkerî û 1.394 kes sivîl û 639 kesên din jî nehatine tansîf kirin) ** '''[[Hengaw]]''': 4.789 kes mirine (di nav de 4.789 hêzên leşkerî û 511 sivîl in. Li gorî Hengawê 5.300 kes jî birîndar bûne) '''Deverên din''' * {{Sembola alayê|Libnan}} [[Libnan]] ** 1.001 kes mirine ** 2.584 kes birîndar bûne | winda3 = | nîşe = }} '''Şerê Îranê''' şerek e ku di 28ê sibata 2026an de ji aliyê [[Îsraêl]] û [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ve bi êrîşeke hevbeş li dijî [[Îran]]ê hatiye dest pê kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Live updates: US, Israel attack Iran in ‘preemptive strike,’ Trump posts video on Truth Social |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602288170 |sernav=Israel names operation against Iran ‘Lion’s Roar’ |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Şerê li dijî Îranê bi navên kodkirî yên wekê '''Dengdana Şêr''', '''Operasyona Mertalê Yahuda''' û '''Operasyona Xezeba Efsaneyî''' li dijî bajarên wekê [[Tehran]], [[Îsfehan]], [[Qum]], [[Kerec]] û [[Kirmaşan]]ê êrîş hatine pêkanîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.yahoo.com/news/articles/witnesses-hear-explosion-irans-capital-061713591.html |sernav=Witnesses say they hear an explosion in Iran's capital, Tehran |malper=Yahoo News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bostonglobe.com/2026/02/28/world/witnesses-say-they-hear-an-explosion-in-irans-capital-tehran/ |sernav=US and Israel launch a major attack on Iran and Trump urges Iranians to ‘take over your government’ - The Boston Globe |malper=BostonGlobe.com |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://www.freepressjournal.in/world/israel-launches-preemptive-strike-on-iran-explosions-reported-in-tehran |sernav=Israel Launches 'Preemptive Strike' On Iran; Explosions Reported In Tehran |malper=Free Press Journal |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Wezîrê parastinê ya [[Îsraêl]]ê [[Îsrael Katz]] êrîşa piştê ku êrîşa hêzên parastina Îsraêlê (IDF) piştrast kiriye, li bajarên Îranê teqînên li pey hev pêk hatine. Piştê êrîşê Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê, rayedarên artêşa Îranê ragihandina ku wan jî li dijî Îsraêlê û dijî Dewletên Yekbûyî operasyonek bi navê '''Operasyona Soza Rastîn 4''' dane destpêkirin. Di êrîşên destpêkê ya li dijî Îranê berpirsên girîng, fermandarên leşkerî, baregehên leşkerî û avahiyên rayedarên Îranê hatine armancgirtin ku di nav de avahiya rêberê bilind [[Elî Xamineyî]] jî di nav de hebû ku dîmenên satelîtê nîşan didin ku bi giranî zirar dîtiye an jî bi giranî hilweşiyaye. Wekê bersiv Îranê jî bi dehan mûşekên balîstîk ku di nav de Îsraîl, [[Urdun]], [[Kuweyt]], [[Behreyn]], [[Qeter]], [[Erebistana Siûdî]] û [[Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] û [[Başûrê Kurdistanê]] armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/29661 |sernav=ÇAVKANIYEK JI KANAL8Ê RE: ÊRIŞÊN ÎRANÊ YÊN HEWLÊRÊ NEGIHAN ARMANCÊN XWE |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/280220261 |sernav=Bi mûşekan êrişî baregeha Amerîkayê ya li Hewlêrê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Piştê çend rojan ji aliyê rayedaran amerîkî û îsraîlî hatiye diyarkirin ku Elî Xamineyî di êrîşan de jiyana xwe jidest daye. Piştê daxuyaniyên rayedarên Amerîka û Îsraêlê, mirina Elî Xamineyî ji aliyê televîzyona dewletê ya hatiye piştrast kirin. Serokê Amerîkayê [[Donald Trump]] di daxuyaniya xwe de ragihandiye ku Amerîka û Îsraîlê li dijî Îranê êrîş pêk anîne û diyar kiriye ku "Armanca wan jinavbirina çêkirina mûşekan û leşkerî yên [[Îran]]ê ye ku rê li ber Îranê bigirin ku çekên kîmyewî bi dest nexe û di dawiyê de jî rejîma heyî hilweşîne." Donald Trump bang li endamên sipaha pasdarên şoreşa îslamî (IRGC) kiriye ku ew li hemberê parêzbendiyê çekên xwe deynin û hişyarî daye ku neqebûl kirina çekdanînê dê bibe sedema "mirineke teqez".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-02-28 |sernav=Trump indicates goal of Iran strikes is to topple regime; tells Iranian people: ‘When we’re finished, take over your government’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/trump-indicates-goal-of-iran-strikes-is-to-topple-regime-tells-iranian-people-when-we-are-finished-take-over-your-government/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ji destpêka şer ve [[Herêma Kurdistanê]] rasterast bûye armanca êrîşên Îranê û komên bi ser Îranê ve ku di nav sinorên Iraqê de bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/7827 |sernav=Îranê Hewlêr mûşekbaran kir |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-20 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/29924 |sernav=SILÊMANÎ Û HEWLÊR RASTÎ PÊLEKE ÊRIŞÊN BI DRONAN HAT |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-20 |ziman=kr }}</ref> Di dîmenên ku ji aliyê televîzyonên [[Başûrê Kurdistanê]] ve hatine parvekirin de hatiye dîtin ku sîstema parastinê ya hewayî bersiv dide mûşekên Îranê û êrîşên li dijî Hewlêrê têk dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/DWBaNatAUtU/?igsh=d3c3YzB2YTJqcjBu |sernav=Instagram |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2026-03-20 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/DVyg5D_EwPj/?igsh=MTYyZ2FsYW53YmZjcQ== |sernav=Instagram |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2026-03-20 }}</ref> Hatiye ragihandin ku bi êrîşên têk birî re, Herêma Kurdistanê heya 20 adarê nêzîkî 300 caran rasterast bûye armanca êrîşan == Paşperdeh == [[Wêne:Abraham Lincoln Carrier Strike Group Conducts Photo Exercise.jpg|thumb|çep|Koma 3em a keştiyên balafirên şer ên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Rojhilata Navîn a 2026an]] Di dawiya kanûna sala 2025an de li Îranê xwepêşandanên girseyî yên li dijî hikûmetê li seranserê welet hatibû despêkirin ku bi piranî ji ber krîza aborî, daketina nirxê diravê û bilindbûna biha yên xwarin û kelûpelan bû. Xwepêşandanên ku bangên guhertina rejîmê jî di nav de bûn, ji şoreşa 1979an vir ve<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-01-13 |sernav=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> mezintirîn xwepêşandan a li Îranê bû ku li seranserê welat, li zêdetirî 100 bajaran belav bibû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politico.eu/article/reza-pahlavi-iran-revolution-exiled-prince-plan-regime-change/ |sernav=Inside an exiled prince’s plan for regime change in Iran |malper=POLITICO |tarîx=2026-01-13 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Hikûmeta Îranê bi tepeserkirinên tund, tevî komkujiya xwepêşanderan, bersiv daye û bûyerên herî kujer di 8 û 10ê çileya 2026an de qewimîne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |sernav=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |malper=CNN |tarîx=2026-01-23 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Pourahmadi |pêşnav=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam }}</ref> ku ajansa nûçeyan a çalakvanên mafên mirovan a li Dewletên Yekbûyî hejmara miriyan wekê 7.000 kesan texmîn kiriye. Di heman demê hikûmeta Îranê jî hejmara miriyan 3.117 kes diyar kiriye lê Donald Trump û kesên din jî diyar kirine ku hejmara miriyan 32.000 kes bûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kay Armin Serjoie, Roxana Saberi, and Fatemeh Jamalpour |sernav=Iran Protest Death Toll Could Top 30,000: Local Officials |url=https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=TIME |ziman=en |roja-arşîvê=2026-01-25 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20260125063424/https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |sernav=Iran anti-government student protests spread to more universities |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-23 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> AP Newsê ragihandiye ku bikaranîna tundiya zêde yê ji aliyê hikûmetê ve di nav gelê Îranê de bêhêvîyeke çêkiriye û di nav hinek welatiyan de jî bendewariya êrîşeke Amerîkayê çêkiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-protests-memorials-chehelom-71e5db503a287126a2d31cb32a2809eb |sernav=Iranians grieve defiantly for thousands killed in last month's crackdown |malper=AP News |tarîx=2026-02-19 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Hinek akademîsyenan îdîa kirine ku hikûmeta Îranê niha bi rewşeke qels re rû bi rû ye dibe ku bibe sedema hilweşîna hikûmetê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newstatesman.com/international-politics/2026/01/how-much-longer-can-irans-islamic-republic-survive |sernav=How much longer can Iran’s Islamic Republic survive? |malper=New Statesman |tarîx=2026-01-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US |paşnav=Ansari |pêşnav=Ali }}</ref> Di 13ê çileya sala 2026an de serokê Amerîkayê Donald Trump piştgiriya xwe ji bo xwepêşanderên li dijî hikûmeta Îranê nîşan daye û piştre di 23ê çileyê de, Trump ragihandiye ku "armada" keştiyeke amerîkî ber bi Rojhilata Navîn ve diçe ku tê de keştiya balafiran USS Abraham Lincoln, USS Gerald R. Ford û çend destoryerên mûşekên rêberkirî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Trump urges Iranians to keep protesting, saying 'help is on its way' |url=https://www.reuters.com/world/china/iranian-mp-warns-greater-unrest-urging-government-address-grievances-2026-01-13/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=Reuters |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |tarîx=2026-01-24 |sernav=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Live updates: U.S. and Israel launch attack on Iran as Trump calls for regime change |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Rayedarên amerîkî û ewropî diyar kirine ku Washington sê daxwazên sereke pêşkêşî Îranê kiriye ku di nav de rawestandina mayînde ya hemî cureyên dewlemendkirina uranyûmê, bidawîkirin a bernameya mûşekên balîstîk ên Îranê û rawestandina tevahî ya piştgiriya ji bo komên herêmî yên wekê Hamas, Hizbullah û Hûsiyan hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Pager |pêşnav=David E. SangerTyler |paşnav2=Sanger |pêşnav2=Farnaz FassihiDavid E. |paşnav3=Washington |pêşnav3=Tyler Pager reported from |paşnav4=York |pêşnav4=Farnaz Fassihi from New |tarîx=2026-01-28 |sernav=Trump Threatens Iran With ‘Massive Armada’ and Presses a Set of Demands |url=https://www.nytimes.com/2026/01/28/us/politics/trump-iran-armada.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di 6ê sibata sala 2026an de Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li paytexta Omanê, Muscatê, danûstandinên nerasterast ên derbarê çekên atomî de lidar xistibûn. Îranê tekez kiriye ku pêşketin bi şêwirmendiyên li paytextan ve girêdayî ye.<ref name="Ravid2026">{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/02/14/iran-nuclear-trump-geneva-us |sernav=U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva |malper=Axios |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Gera duyem a danûstandinên ji bo çekên nukleerî li Cenevreyê hatibû plankirin.<ref name="Ravid2026" /> Di 27ê sibata 2026an de berî destpêkirina êrîşan, wezîrê derve yê Omanê Bedr El-Busaidî diyar kiriye ku "pêşketinek" hatiye bidestxistin û Îran hem qebûl kiriye ku qet uranyuma dewlemendkirî kom neke û hem jî ji aliyê ajansa enerjiya atomî ya navneteweyî (IAEA) ve<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |sernav=Peace ‘within reach’ as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> bi tevahî were verastkirin û her wiha Îranê qebûl kiriye ku asta uranyuma xwe ya dewlemendkirî ya heyî bi awayekî bêveger daxîne "asta herî nizm a gengaz". El-Busaidî diyar kiribû ku aştî "di dest de ye".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-deal-within-our-reach-oman-mediator-says/ |sernav=U.S.-Iran deal is "within our reach," Omani mediator says - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-02-27 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":1"/> Di destpêka sibata sala 2026an de Amerîkayê keştiyeke din a balafirhilgir, USS Gerald R. Ford, şandiye Rojhilata Navîn ku zextê li ser Îranê zêde bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3=security |tarîx=2026-02-13 |sernav=Trump sends second aircraft carrier to Middle East in effort to increase pressure on Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/trump-sends-second-aircraft-carrier-middle-east-iran |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di 11ê sibata 2026an de salvegera 47em a şoreşa 1979an bi mîtîngên alîgirê hikûmetê û retorîka tund a dijî Amerîkayê hatiye nîşankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-revolution-anniversary-us-nuclear-talks-protests-4ffab53ef628073ca90b9c8707485577 |sernav=Iran commemorates 1979 revolution as nation is squeezed by anger over crackdown and tensions with US |malper=AP News |tarîx=2026-02-11 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=español |pêşnav=JON GAMBRELL Leer en }}</ref> Di 13ê sibata sala 2026an de Trump diyar kiriye ku guhertina rejîmê li Îranê dê "tiştê herî baş dikare biqewime".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c8egwywkkd1o |sernav=Trump: Iran regime change 'would be the best thing to ever happen' |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Piştê rojekî, di 14ê sibatê de rayedarên amerîkî ji Reutersê re gotine ku artêşa amerîkî ji bo operasyonên berdewam ên çend hefteyan li dijî Îranê amadekariyan dike ku ne tenê êrîşeke sînordar; ev yek nîşan dide ku kampanyayeke berfireh dikare baregehên nukleerî û binesaziya dewlet û ewlehiyê ya Îranê armanc bigire. Di 24ê sibata 2026an de di gotareke derbarê Rewşa Yekîtîyê de, Trump Îran bi vejandina hewildanên çêkirina çekên nukleerî tawanbar kiriye ku van armancên îdiakirî wekê "xerab" şermezar kiriye û îdia kiriye ku Îranê her ku diçe şiyanên mûşekan ên pêşkeftîtir pêşxistiye ku dikarin gefê li Amerîka, Ewropa û baregehên amerîkî yên li derveyî welêt bixin. Wî hişyarî da ku Amerîka amade ye ku ger pêwîst be bikevin tevgerê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/9194e1f5-d191-414a-ab9f-e271a32b8b78 |sernav=Client Challenge |malper=www.ft.com |roja-gihiştinê=2026-02-28 }}</ref> == Berê şer == === Xwepêşandanên li dijî rejîma Îranê û destpêkên bicihkirina hêzên amerîkî === [[Wêne:Iran protests 8 January 2026.jpg|thumb|Di 8ê çileya 2026an de dîmenek ji xwepêşandanan li Tehranê]] Di dawiya kanûna 2025an de li Îranê xwepêşandanên girseyî yên li dijî hikûmetê li seranserê welêt dest pê kiriye ku bi piranî ji ber krîza aborî, daketina diravê Îranê û bilindbûna bihayê kelûpelan pêk hatiye. Xwepêşandan ku bangên guhertina rejîmê jî di nav de bûn, ji şoreşa 1979an vir ve xwepêşandana herî mezin ê li Îranê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-01-13 |sernav=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en }}</ref> Hikûmeta Îranê bi komkujiya xwepêşanderan bersiv daye û bûyerên herî kujer di 8 û 10ê çileya 2026an de qewimine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |sernav=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |malper=CNN |tarîx=2026-01-23 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Pourahmadi |pêşnav=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam }}</ref> Di sibata sala 2026an de, wezîrê xezîneyê yê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Scott Bessent îdîa kiriye ku Washington li Îranê kêmbûna dolar çêkiriye da ku nirxên diravên Îranê bikeve xwarê û li Îranê xwepêşandanan çêbike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politifact.com/article/2026/feb/27/iran-economic-sanctions-currency-bessent-trump/ |sernav=How US actions spurred Iranian economic, political upheaval |malper=@politifact |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-US |paşnav=Jacobson |pêşnav=Louis }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Northam |pêşnav=Jackie |tarîx=2026-02-23 |sernav=Trump's sanctions on Iran have dramatically affected its economy and led to protests |url=https://www.npr.org/2026/02/23/nx-s1-5708935/trumps-sanctions-on-iran-have-dramatically-affected-its-economy-and-led-to-protests |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Ajansa Nûçeyan a Çalakvanên Mafên Mirovan a li Amerîkayê hejmara miriyan nêzîkê 7.000 kesan texmîn kiriye û di heman demê de hikûmeta Îranê jî hêjmara kuştiyên di xwepêşandanan de 3.117 kes ragihandiye lê Donald Trump û çend berpirsên tenduristiyê yên îranî diyar kirine ku hêjmara kuştiyên di xwepêşandanan de 32.000 kes in.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |sernav=Iran anti-government student protests spread to more universities |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-23 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-GB }}</ref> Di 2ê çileya sala 2026an de, Trump gef li Îranê xwariye ku eger hikûmet biryar bide ku xwepêşanderên aştiyane bikuje, ew ê bi destwerdana leşkerî ya tund û tûj destwerdana Îranê bike. Donald Trump di 13ê çileyê de piştgiriya xwe ji bo xwepêşanderên li dijî hikûmeta Îranî nîşan daye û soz daye ku "alîkarî di rê de ye" ji bo wan û paşê, di 23ê çileyê de, Trump ragihandiye ku "armada" amerîkî ber bi Rojhilata Navîn ve diçe ku di nav de keştiya balafiran USS Abraham Lincoln û çend destoryerên mûşekên rêberkirî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |tarîx=2026-01-24 |sernav=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran’s supreme leader killed in U.S.-Israeli attack; Tehran strikes Israel, Arab states |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Di 13ê dibatê de, Trump ferman daye keştiya balafirhilgir a USS Gerald R. Ford û keştîyên şer ên alîgir ku ber bi Rojhilata Navîn ve biçin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |tarîx=2026-02-13 |sernav=Trump sends second aircraft carrier to Middle East in effort to increase pressure on Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/trump-sends-second-aircraft-carrier-middle-east-iran |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> === Goftûgoyên bernameya nukleerê 2026an === [[Wêne:President Trump Gaggles with Press Before Departing the White House, Feb. 27, 2026.webm|thumb|Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump di 27ê sibatê de, bi qasî 24 demjimêran berî destpêkirina şer, bi kurtî bi çapemeniyê re li ser pêwendiyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê bi Îranê re diaxive.]] Di 6ê sibata 2026an de Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li paytexta [[Oman]]ê, [[Muskat]]ê, danûstandinên nerasterast ên nukleerî lidar xistin. Rayedarên Îranê diyar kirine kiriye ku pêşketin bi şêwirînên li paytextan ve girêdayî ye.<ref name=":9">{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/02/14/iran-nuclear-trump-geneva-us |sernav=U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva |malper=Axios |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Civîna duyem a danûstandinên çekên nukleerî li Cenevê hatiye plankirin.<ref name=":9" /> Di navbera 15 û 20ê sibatê de, Îranê hinardeya xwe ya petrolê gihandiye rêjeya heyî ya 3 caran û depoyên petrolê kêm kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://oilprice.com/Latest-Energy-News/World-News/Iran-Rushes-to-Ship-Oil-Ahead-of-Possible-US-Strike.html |sernav=Iran Rushes to Ship Oil Ahead of Possible U.S. Strike |malper=OilPrice.com |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= }}</ref> Di 27ê sibata sala 2026an de berî destpêkirina êrîşên li dijî Îranê wezîrê derve yê Omanê Bedr El-Busaidî gotiye ku di warê danûstandinan de "pêşketinek" hatiye bidestxistin û Îran hem qebûl kiriye ku qet uranyuma dewlemendkirî kom neke û hem jî ji aliyê Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA)<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |sernav=Peace ‘within reach’ as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> ve bi tevahî were verastkirin; wekê din, Îran qebûl kiriye ku asta uranyuma dewlemendkirî ya heyî bi awayekî bêveger daxîne "asta herî nizm a gengaz". El-Bûsaidî gotiye ku aştî "di dest de" ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-deal-within-our-reach-oman-mediator-says/ |sernav=U.S.-Iran deal is "within our reach," Omani mediator says - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-02-27 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-US }}</ref> Lêbelê nûnerê Rojhilata Navîn a amerîkî Steve Witkoff gotiye ku Îranê danûstandinên nukleerî yên vê dawiyê bi israrkirina li ser "mafê xwe yê bêveqetandî" yê dewlemendkirina uranyûmê, redkirina pêşniyara amerîkî ya ji bo bidawîkirina dewlemendkirinê û heta bi pesnê ku ji 460 kîlogram uranyûma wê ya ji %60 dewlemendkirî dikare 11 bombeyên nukleerî çêbike, dest pê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603035282 |sernav=US envoy says Iran misjudged Trump team in nuclear negotiations |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-03-03 |sernav=Witkoff: Iran negotiators boasted of having enough enriched uranium to build 11 nuclear bombs |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/witkoff-iran-negotiators-boasted-of-having-enough-enriched-uranium-to-build-11-nuclear-bombs/ |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> == Gengeşe == === 28ê sibatê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ==== [[Wêne:U.S. Forces Launch Operation Epic Fury.webm|thumb|Dîmenek ji êrîş ku ji keştiyên Amerîkayê ve hatin kirin]] Piştî ku wezîrê parastinê Yisrael Katz êrîşa Îsraîlê piştrast kiriye, li Tehranê teqîn çêbûn.<ref name=":0"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatoday.in/world/story/explosions-rock-tehran-as-israel-launches-preventive-attack-on-iran-defence-minister-says-2875809-2026-02-28 |sernav=US, Israel launch Operation Epic Fury against Iran; Tehran strikes back |malper=India Today |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Desk |pêşnav=India Today World }}</ref> Rojnameya ''Times of Israel'' ragihandiye ku Katz êrîşan wekê "êrîşek pêşîlêgirtinê" bi nav kiriye ku armanca êrîşê "jiholêrakirina gefên li ser dewleta Îsraîlê" ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |sernav=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran’s retaliation |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Tsui |pêşnav=Christian Edwards, Karina }}</ref> Di nav hedefên armancgirtî de deverek li [[Tehran]]ê hebû ku avahiyê rêberê bilind ê Îranê Elî Xamineyî bû ku li vê deverê qesra serokatiyê û konseya bilind a ewlekariya neteweyî jî hebû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Erica Solomon and Farnaz Fassihi |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Hatiye piştrastkirin ku heft mûşek li vê deverê ketine.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Live updates: US and Israel attack Iran as Tehran retaliates across Middle East |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Paşê ''The New York Timesê'' ragihandiye ku "rayedarekî amerîkî gotiye ku artêşa amerîkî dest bi êrîşên asmanî li dijî Îranê kiriye."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Pager |pêşnav2=Tyler |paşnav3=Fassihi |pêşnav3=Farnaz |paşnav4=Bergman |pêşnav4=Ronen |tarîx=2026-02-28 |sernav=U.S.-Led Strike on Iran: Live Updates as Trump Calls for Government Overthrow |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê de rayedarên amerîkî piştrast kirin ku êrîş bi hevkariya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê pêk hatine.<ref name=":2"/> Li gorî raporên ku di ajansên nûçeyan de hatine parvekirin ji bo ku welatî bêne hişyarkirin ku li deverên ewle bimînin, li seranserê Îsraîlê sîren lêdaye. Balyozê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Îsraîlê Mike Huckabee ji welatiyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê xwestiye ku dema dengê sîrenê dibihîzin tavilê tedbîr bigirin, di heman demê de Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump hişyarî da ku dibe ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve qurbanî hebin.<ref name=":2"/><ref name=":2"/> Wezareta tenduristiyê ya Îsraîlê diyar kiriye ku bi veguhestina nexweşxaneyên ji bo bin erdê gihîştine asta herî bilind a amadekariyê.<ref name=":2"/> Rayedarên amerîkî piştrast kirine ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê êrîş li ser Îranê pêk anîye û wan êrîşê wekê "êrîşeke ne biçûk" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=US carrying out strikes against Iran, three US officials say |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Li gorî rayedarekî amerîkî, bi dehan êrîşên amerîkî ji balafirên şer ên li baregehên li seranserê Rojhilata Navîn û ji yek an çend keştiyên balafiran pêk hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Eric Schmitt |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Reutersê ragihandiye ku êrîş dê ji hewa û ji deryayê ve werin pêkanîn. Ajansa Nûçeyan a Farsê û [[CNN]] ragihandine ku teqîn li bajarên din ên Îranê, li bajarên wekê Qum, Kirmaşan, Îsfehan û Kerec jî çêbûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Erika Solomon |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref name=":2"/> Hatiye ragihandin ku li Tehranê êrîşên bi mûşekan li Kolana Zanîngehê, Kolana Cemhurî Îslamî û li taxa Seyîd Xandan a li bakurê Tehranê hatine kirin. Piştî êrîşan li seranserê Tehranê xizmetên ragihandinê qut bûne. Li gorî BBCyê di êrîşan de ofîsên rêberê bilind Elî Xamineyî û serokatiya Mesûd Pezeshkian li Tehranê hatine bombebarankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Iran launches attacks across Middle East after US and Israel strikes on leadership sites |malper=BBC News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Berdevkê hêzên heşdê şebiyê gotiye ku di êrîşên li Jurf el-Saxar, li başûrê Bexdayê, du şervan hatine kuştin û sê yên din jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Îranê ==== Îranê li gelek herêmên [[Kendava Farsê]] êrîşî ser çend baregehên leşkerî yên amerîkî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |sernav=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Behrêynê sîrenên êrîşa hewayî çalak kiriye ku hişyariyê li ser êrîşeke Îranê li ser baregehên leşkerî yên amerîkî li welêt bide û medyaya erebî gotiye ku li bajarê paytext a [[Manama]]yê teqîn û dû hatine dîtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lehmann |pêşnav=Noam |tarîx=2026-02-28 |sernav=Bahrain: Sirens activated as Iran targets US bases |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/bahrain-sirens-activated-as-iran-targets-us-bases/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Videos show smoke rising near US Navy facility in Bahrain |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Behrêynê piştre êrîş piştrast kiriye û gotiye ku baregeha Flota Pêncemîn a DYAyê hatiye armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wral.com/news/ap/c2f11-bahrain-says-a-missile-attack-targeted-the-us-navys-5th-fleet-headquarters-in-the-island-kingdom/ |sernav=Bahrain says a missile attack targeted the US Navy's 5th Fleet headquarters in the island kingdom |malper=WRAL.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Gambrell |pêşnav=Jon |paşnav2=Toropin |pêşnav2=Konstantin |paşnav3=Press |pêşnav3=JOSH BOAK-Associated }}</ref> Herwiha li Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê û Ebû Dabî li Mîrgeha Erebî yên Yekbûyî teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=http://news.am/eng/news/932924.html |sernav=Explosions reported in Kuwait and UAE |malper=news.am |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602283083 |sernav=Drone attacks targets Kuwait international airport |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Li gorî CNNê pasdarên şoreşê yên Îranê îdia kiriye ku Îranê çar baregehên amerîkî li Rojhilata Navîn armanc girtiye ku baregeha hewayî ya El Udeyd li Qeterê, baregeha hewayî ya Elî El Salem li Kuweytê, baregeha hewayî ya El Zafre li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî û baregeha flota pêncem a hêzên deryayî yên Amerîkayê li Behrêynê û vîdyoyek jî hatiye parvekirin ku di vîdeoyê de hatiye dîtin ku dû ji aliyê baregeha li Behrêynê ve bilind dibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Iran's IRGC targeted four US bases in the Middle East, Iranian media reports |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Erebistana Siûdî piştrast kiriye ku Îranê êrîşî Riyadê û herêmên rojhilat ên wan kiriye.<ref name="null2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Ismaeel Naar |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê siudiyan îdia kiriye ku êrîşên Îranê yên li ser wan deveran hatine têk birin û diyar kirine ku qiral dê "hemû tevdbîrên pêwîst bigire" ku xwe biparêze ku "di nav de vebijarka bersivdayîna li dijî êrîşkariyê" heye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Edward Wong |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê de hatiye îdia kirin ku hejmarek ji mûşekên îranî li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî hatine têk birin û di encama êrîşên Îranê de kesek sivîl ê ji neteweya asyayî ji ber perçeyên mûşekê ku li ser deverek niştecihbûnê ketine, hatiye kuştin.<ref name=":4">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Iran latest: Netanyahu says 'growing signs' Iran's supreme leader Khamenei is 'gone' after US-Israel attacks |malper=BBC News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=One person killed in UAE after Iranian strikes |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Qeterê îdia kiriye ku wan herî kêm du pêlên êrîşên mûşekî asteng kirine û diyar kir ku ti qurbanî an zirar û ziyaneke milkî çênebûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Beirut |pêşnav=Abdi Latif DahirReporting from |paşnav2=Lebanon |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran Hits Back Across the Mideast, Targeting U.S. Bases and Allies |url=https://www.nytimes.com/2026/02/28/world/middleeast/iran-retaliatory-strikes-region.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li bakurê Îsraîlê avahiyek 9 qatî bi mûşekan hatiye lêdan ku di encamê de kesek birîndar bûye.<ref name=":5">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |sernav=US-ISRAELI ATTACKS ON IRAN KILL 201; IRAN FIRES BACK, BLASTS ACROSS REGION |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Stepansky |pêşnav=Nils Adler,Joseph }}</ref> Her wiha Hayfa û Tel Avîvê jî bûye armanca êrîşên mûşekên Îranê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.1163/2210-7975_hrd-2261-0183 |sernav=news-from-asia-watch-no6-indonesia-soeharto-retaliates-against-critics-may-1995-7-pp |malper=Human Rights Documents online |roja-gihiştinê=2026-02-28 }}</ref> Di heman demê de li gorî raporên ajansan mûşekên ji Îranê li herêmên Urdunê û li bajarê paytext a Emmanê ketine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.marketscreener.com/news/jordan-s-military-says-it-has-downed-two-ballistic-missiles-targeting-the-country-ce7e5cdfd180f321 |sernav=Jordan's military says it has downed two ballistic missiles targeting the country {{!}} MarketScreener |malper=www.marketscreener.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US |paşnav= }}</ref> Rayedarên Ûrdunê diyar kirine ku hêzên wan ên çekdar du mûşekên balîstîk ên Îranî yên ku axa wê hedef digirtin xistine xwarê û ku wan 54 raporên ketina bermayiyan ku zirarên milkî çêkirine tespît kirine lê ti qurbanî çênebûne.<ref name=":4"/><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Rawan Sheikh Ahmad |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li Sûriyeyê mûşekeke balîstîk a Îranê li Suweydayê ketiye û herî kêm 4 sivîlan jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ari |pêşnav=Lior Ben |paşnav2= |tarîx=2026-02-28 |sernav=Report: At least four killed in Iranian missile strike in As-Suwayda, Syria |url=https://www.ynetnews.com/article/8snmn9r7o |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://modern.az/en/dunya/574948/missile-debris-fell-on-syria-there-are-casualties/ |sernav=Missile debris fell on Syria: there are casualties |malper=Modern.az |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=az |paşnav=modern.az }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.corriere.it/esteri/diretta-live/26_febbraio_28/iran-usa-news-diretta-1.shtml |sernav=Iran, le ultime notizie in diretta {{!}} Attacco di Usa e Israele. Netanyahu: «Segnali che Khamenei sia morto». Teheran risponde: missili su Israele, Dubai e basi Usa nel Golfo. Poi l'sms: «Lasciate la capitale» |malper=Corriere della Sera |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=it-IT }}</ref> Herêmên niştecihî yên Dubayê yên nêzîkî marînaya Dubayê û Keştiya Palm a Dubayê rastî êrîşan hatine ku di encamê de otêla Fairmont The Palm şewitiye ku çar kes birîndar bûne û avahiyeke sivîlan li derdora Dohayê bûye armanca mûşekên Îranê.<ref name=":6">{{Jêder-malper |url=https://news.sky.com/story/iran-latest-israel-launches-preventative-attack-defence-minister-says-13509565 |sernav=Iran latest: Supreme leader 'safe and sound', spokesman tells Sky - but Netanyahu claims there 'signs' he is dead |malper=Sky News |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref name=":5"/><ref name=":4"/> Balafirên bêmirov ên Şahed-136 nêzîkî Burc Xelîfeyê armanc girtine ku ev yek bûye sedema fermana valakirinê û protokola awarte ya avahiyê hatiye çalak kirin. Îmaratên Yekbûyî yên Erebî (ÎMAR) ragihandiye ku wan "pêleke nû" yên bermahiyên mûşekên îranî desteser kiriye û "perçeyên ji desteserkirinan" li Ebû Dabî û Dubayê ketine.<ref name="null2026"/> Êrîşên li ser Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê bûne sedema çend birîndarên nediyar.<ref name=":6"/> Li Behrêynê di êvarê de hatiye ragihandin ku droneke îranî li bircêk li herêmeke niştecihbûnê xistiye. Fermandarê hêzên deryayî yên Îranê bi eşkereyî ragihandiye ku her keştiyek ku bixwaze ji Tengava Hurmizê derbas bibe, divê êdî destûra pêşwext ji Îranê werbigire. === 1ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Operation Epic Fury Update, President Donald J. Trump.webm|thumb|Axavtina serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump di derbarê kuştina Elî Xamineyî de]] Di 1ê adarê de Îsraîlê pêlek din a êrîşan li dijî Îranê pêk aniye ku wekê beşek ji kampanyaya xwe ya berdewam ku navenda paytextê hedef digirt. Piştî êrîşên Îsraêlê dezgehên medyayê yên îranî teqînên bihêz ragihandine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603016712 |sernav=Powerful explosions shake Tehran - state media |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Trump di parvekirinekê li ser Truth Social gotiye, "Îranê tenê got ku ew ê îro pir bi tundî lê bidin, ji her demê bêtir ji her demê bêtir. Lêbelê, çêtir e ku ew vê yekê nekin, ji ber ku heke ew bikin, em ê bi hêzek ku berê qet nehatiye dîtin li wan bidin!". CENTCOMê ragihandiye ku ferman ji wan re hatiye dayîn ku "amîra ewlehiyê ya rejîma Îranê hilweşînin".<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Ali Khamenei may be dead, but Donald Trump has unfinished business |url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2026/03/01/ali-khamenei-may-be-dead-but-donald-trump-has-unfinished-business |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Economist |issn=0013-0613 }}</ref> Hêza parastina Îsraîlê (IDF) gotiye ku wan balafireke şer a F-4 û F-5 bombebaran kir ku amadekariya firînê dikirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888372 |sernav=Israeli airstrike hits Iranian jets on runway {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Sîstema HQ-9B ya li dora Tehranê jî hatiye bêbandor kirin. Elî Larîcanî ku berpirsê payebilind ê ewlehiyê yê Îranê ye konseyeke rêberiyê ya demkî ragihandiye û Amerîka û Îsraîl bi hewldana hilweşandina Îranê tawanbar kiriye. Di heman demê de wî pêkhateyên li Îranê wekê "komên cudaxwaz" binav kiriye û di gefên xwe de gotiye "ger ew tevbigerin dê encamên rastîn bibînin". Serokê parlementoya Îranê, Mihemed Baqir Qalibaf, ji bo Trump û Netanyahu gotiye ku wan xeta sor derbas kiriye û "ew ê berdêla wê bidin". Avahiya dadgeha şoreşê ya Tehranê hatiye bombebarankirin û di encama bombebaranê de avahî hilweşiyaye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143#202603016124 |sernav=Live - 'I got him before he got me,' Trump says on killing Khamenei |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Hejmara qurbaniyên êrîşa hewayî ya dibistana Mînabê gihîştiye 148 kesan.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/live/cgjzn5npl7yt |sernav=آنچه گذشت؛ ادامه حملات آمریکا و اسرائیل، صدا و سیما هدف قرار گرفت |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=fa }}</ref> Li nêzîkî Yarîgeha Azadî, [[Qada Azadî]] û [[Birca Mîladê]] teqîn hatine ragihandin.<ref name=":3"/> Komeleya Heyva Sor a Îranê ragihandiye ku li nêzîkî nexweşxaneyên Tehranê û her wiha li nêzî avahiya aştiyê teqîn çêbûne.<ref name=":3"/> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan "serfermandariya giştî ya hêzên ewlehiya navxweyî", digel Baregeha Serellah, hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603018596 |sernav=Israel says it destroyed Iran internal security headquarters in Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li gorî medyaya Îranê, êrîşên Amerîka û Îsraêlê bandor li ser baregehên radyo û televîzyona dewletê jî kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603013820 |sernav=Strikes on Tehran target parts of national radio and TV HQ - state media |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Hatiye diyar kirin ku di êrîşên Amerîka û Îsraêlê de berpirsên Îranê Mihemed Baserî, berpirsekî wezareta îstîxbaratê û Gholamreza Rezaeyan, serokê beşa îstîxbaratê ya polîsên [[FARAJA]] jiyana ji dest dane.<ref name=":3"/> Trump ji [[NBC Newsê]] re diyar kiriye ku "hejmareke mezin ji serkirdeyan" li Îranê jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/trump-responds-reports-ayatollah-death-rcna261149 |sernav=Trump says 'a large amount' of Iran's leadership is gone |malper=NBC News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Di sibeha 1ê adarê de, raporan piştrast kiriye ku Îranê bi mûşek û dronan êrîşê Îsraêl, Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî, Qeter, Kuweyt, Behrêyn, Urdin û Erebistana Siûdî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aicoin.com/en/news-flash/2775332 |sernav=Iran launches missiles at Israel, Israeli military launches defense system |malper=AiCoin |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref name=":7">{{Jêder-malper |url=https://english.news.cn/20260301/fb1f012710ca405784b8adb5bae95190/c.html? |sernav=Daily World Briefing, March 1 |malper=english.news.cn |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref name=":8">{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-israel-us-03-01-2026-693bc30bbbc98660d81f4a13f65ca10f |sernav=US and Israel pound Iran as Trump signals willingness to talk to new leaders after Khamenei's death |malper=AP News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li gorî raporên dawî, Îranê bi mûşekan êrîşî baregeha Flota Pêncemîn a (baregeha leşkerên Amerîkayê) li Behrêynê kiriye.<ref name=":7"/><ref name=":8"/> Hatiye diyar kirin ku du ji mûşekên ku li bajarê Dubaiyê ketiye û dûyên tarî ji Bendera Jebel Ali ya Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî bilind bûne. Piştî êrîşa firokeyên bêpîlot ên milîsên îraqî li hemberê Herêma Kurdistanê nêzîkî li Balafirgeha Hewlêrê teqînek çêbûye.<ref name=":3"/> Wezîrê parastinî ya Keyaniya Yekbûyî John Healey diyar kiriye ku Îranê du mûşek avêtine baregehên brîtanî yên li Qibrisê lê wî bawer nekiriye ku ew di bin êrîşê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/international/article-888356 |sernav=Iran launched missiles at Cyprus, threatening UK troops {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Lêbelê wezîrê parastin a Qibrisê Vasilis Palmas paşê înkar kiriye ku mûşek ber bi Qibrisê ve hatine avêtin û serokwezîr Keir Starmer jî ev yek piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/iran-missiles-cyprus-defence-secretary-b2929655.html |sernav=Iran missiles fired towards UK military bases in Cyprus, defence minister says |malper=The Independent |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Di dema operasyonên dronan de li Tengava Hurmuzê, li gorî agahiyan, bendera Duqmê ji aliyê du dronan ve hatiye lêdan ku di encamê de karkerekî biyanî birîndar bûye û Navenda Ewlekariya Deryayî ya Omanê piştrast kiriye ku tankereke petrolê ya bi navê Skylight ku bi ala Palauyê ye, bi 5 mîlên deryayî (9.3 km) li bakurê bendera Xesabê hatiye hedefgirtin ku di encamê de çar kes ji tîma hind-îranî ya li ser keştiyê birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.64628/ab.s6jad7hag |sernav=Strait of Hormuz: if the Iran conflict shuts world’s most important oil chokepoint, global economic chaos could follow |malper=doi.org |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |paşnav=Schiffling |pêşnav=Sarah }}</ref> Keştiyeke din, tankera MKD VYOM a bi ala Giravên Marshallê piştî ku debasê peravên Omanê dibe rastî êrîşan hatiye û endamekî tîmê hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies |tarîx=2026-03-01 |sernav=Three tankers damaged in Gulf and one seafarer killed as US-Iran conflict escalates |url=https://www.timesofisrael.com/three-tankers-damaged-in-gulf-and-one-seafarer-killed-as-us-iran-conflict-escalates/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ji ber girtina Tengava Hormuzê, 150 keştîyên barhilgir ku di nav de gelek tankerên petrolê jî hene li pişt tengavê asê mane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tagesschau.de/newsticker/liveblog-israel-usa-angriffe-iran-102.html |sernav=Nahost-Liveblog: ++ Militäreinsatz könnte laut Trump vier Wochen dauern ++ |malper=tagesschau.de |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=de |paşnav=tagesschau.de }}</ref> Di heman rojê de mîna roja berê, Riyad jî rastî êrîşên rasterast hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/world/iran/live-blog/iran-attack-strikes-us-israel-trump-khamenei-dead-live-updates-rcna261172 |sernav=Hezbollah and Israel exchange strikes in wake of Khamenei's killing |malper=NBC News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Mûşekeke Îranê dikare ji berevaniya Îsraîlê derbas bibe û li kenîşteyekê li Beyt Şemeşê ketiye 9 kesan jiyana xwe jidest dane 11 kes winda bûne û 51 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/live/us-israel-strikes-iran-khamenei-03-01-2026 |sernav=Israel strikes Lebanon’s capital, responding to missiles from Hezbollah |malper=AP News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Brown |pêşnav=Bridget |paşnav2=Belanger |pêşnav2=Lorian |paşnav3=Benassi |pêşnav3=Ricardo |paşnav4=Hranjski |pêşnav4=Hrvoje }}</ref> Balafireke bêmirov a Îranê li Otêla Crowne Plaza li Manama ya [[Behreyn|Behrêynê]] ketiye ku bûye sedema şewatê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatvnews.com/news/world/iranian-drone-hits-crowne-plaza-hotel-in-bahrain-2026-03-01-1032140 |sernav=Iranian drone hits Crowne Plaza hotel in Bahrain's Manama |malper=India TV News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Crowne Plaza in Bahrain confirms "incident" affected the hotel |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Cheney |pêşnav= }}</ref> Li Ebû Dabiyê li nêzîkî kompleksa Etihad Towers, li nêzîkî balyozxaneya Îsraîlê, bermahiyên droneke hatiye dîtin û dema ku drone dikeve, bermahiyên dronê de zirar daye bircan û jinek û zarok a wê bi sivikî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Cooper |pêşnav3=Helene |paşnav4=Kanno-Youngs |pêşnav4=Zolan |paşnav5=Pager |pêşnav5=Tyler |paşnav6=Zhuang |pêşnav6=Yan |tarîx=2026-03-01 |sernav=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/01/world/iran-attack-khamenei-trump |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di 1ê adarê de ji ber êrîşeke Îranê li [[Kuweyt]]ê kesek hatiye kuştin û 32 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603016189 |sernav=One killed, 32 injured in Iranian attacks on Kuwait, health ministry says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îranê îdia kir ku wan bi çar mûşekan li USS Abraham Lincoln xistiye lê piştre rayedarekî amerîkî vê îdiayê red kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-01 |sernav=Iran’s Guards say they ‘struck’ US aircraft carrier USS Abraham Lincoln |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irans-guards-say-they-struck-us-aircraft-carrier-uss-abraham-lincoln/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî agahiyan, baregeha deryayî ya fransî Camp de la Paix a li Ebû Dabiyê jî ji aliyê mûşek an jî droneke Îranê ve hatiye xistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theyeshivaworld.com/news/liveblogs/live-blog/2518641/smoke-rises-over-french-naval-base-in-abu-dhabi-after-iranian-strike.html |sernav=Smoke Rises Over French Naval Base in Abu Dhabi After Iranian Strike |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-US }}</ref> Du dronên îranî depoyek li Baregeha Deryayî ya El Selam li Ebû Dabî kirine armanc, di encamê de agir bi du konteynerên ku kelûpelên giştî tê de dihatin hilanîn ketiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-GB }}</ref> Li dora saet 15:30 GMT, Erebistana Siûdî îdîa kiriye ku wan kariye rê li çend mûşekên ku hewl didan Baregeha Hewayî ya Prens Sultan û Balafirgeha Navneteweyî ya Qiral Xalid bikin hedef, bigirin. Karbidestên leşkerî yên Keyaniya Yekbûyî gotine ku Typhoonek RAF droneke îranî ku ber bi qada hewayî ya Qeterê ve diçû xistine xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603015680 |sernav=UK says British fighter jet shot down Iranian drone heading toward Qatar |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Mûşek û dronên îranî her wiha li baregeheke leşkerî ya amerîkî ya nêzîkî Hewlêrê ketiye xwarê û kampeke meydanî ya Bundeswehr li rojhilatê Urdunê xistiye, ku di encamê de leşkerekî amerîkî birîndar bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://tass.com/world/2094115 |sernav=Iran targets German bases in Jordan, Iraq — magazine |malper=TASS |roja-gihiştinê=2026-03-02 }}</ref> Ber bi dawiya rojê ve êrîşeke mûşekeke balîstîk li devereke rojavayê Qudsê ketiye û ziyanên milkî li ser rêya derdorê, zirar daye wesayîteke sivîl û şeş kes birîndar bûne. Perçeyên mûşekeke îranî li Eyn Tarma, Sûriyeyê ketiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hjnews.com/world/syria-iran/image_0c0cf6ef-aaca-5464-887f-50bf088af3ef.html |sernav=Syria Iran |malper=The Herald Journal |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=AP |pêşnav=Ghaith Alsayed- }}</ref> === 2ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Epic Fury Strike compilation (997855).webm|thumb|Montajek ji êrîşên Fermandariya Navendî ya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê di dema Operasyona Epic Fury de li Îranê]] Di 2ê adarê de êrîş li ser xalên komara îslamî ya Îranê ku xalên li [[Tehran]] û [[Sine]] bûne armanca êrîşan û her wiha li deverên leşkerî û stratejîk ên wekê navendên fermandariyê û navendên mûşekan jî rastî êrîşan hatine. Piştre di heman rojê de Îranê diyar kiriye ku navenda nukleerî ya Natanzê ji aliyê êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê ve hatiye armancgirtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/articles/cy4wxk7e71xo |sernav=حملات گسترده هوایی به پایتخت ایران؛ آسیب‌ به بیمارستان‌های گاندی و خاتم‌الانبیاء در تهران |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=fa }}</ref> Di sibehan di heman rojê de nexweşxaneya Xetam-el-Enbîa û Gandî ya li Tehranê rastî êrîşan hatine ku ji aliyê Îranê ve hatiye ragihandin û ji aliyê BBC Verify ve hatiye piştrast kirin. Ev nexweşxaneya ji berê ve bi hikûmetê ve girêdayî bûn. Di bersiva êrîşên Hizbullahê de, artêşa Îsraêlê bi rêze bombebaranên stratejîk li ser Beyrût û Geliyê Beqayê berdewam kiriye.<ref name="Kleinbaum2026">{{Jêder-malper |url=https://www.jfeed.com/news/hezbollah-israel-war-declaration |sernav=BREAKING: Hezbollah Officially Declared War on Israel |malper=JFeed |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Kleinbaum |pêşnav=Yair }}</ref> Di heman demê de heman êrîş li başûrê Libnanê jî çêbûne. Piştî demek kurt, hêzên hewayî yên Îsraêlê dest bi êrîşên li Tehranê jî kirine. Hêza hewayî ya DYAyê li baregehên hewayî yên li seranserê Îranê, balafirên leşkerî û avêjerên droneyan ku di nav de gelek F-14 Tomcat hebûn xistiye. Artêşa Îsraêlê (IDF) îdîa kir ku wan di êrîşan de serokê baregeha îstîxbaratê ya Hizbullahê Huseyîn Makled kuştiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-02 |sernav=IDF says it killed Hezbollah intelligence chief in overnight strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-killed-hezbollah-intelligence-chief-in-overnight-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di çarçoveya xweparastina li dijî Hizbullahê de, hêzên çekdar ên Îsraêlê êrîşî sê bajarokên li başûrê Libnanê kirine ku di nav wan de bajarokên Haris, Nebetiye el-Fewqa û Meyfadûn hebûn û piştre fermana valakirinê li pêncî bajarokên cîran daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.repubblica.it/esteri/2026/03/02/diretta/iran_guerra_usa_israele_news_oggi-425194152/ |sernav=Iran, le news dalla guerra. Trump: “Li stiamo massacrando”. E non esclude invio soldati |malper=la Repubblica |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=it }}</ref> Ajansa medyayî ya Siûdî El Hadath ragihandiye ku rêberê siyasî yê Hizbullahê û endamê parlamentoya Libnanê Mihemed Raad di êrîşeke hewayî de hatiye kuştin.<ref name="Boxerman2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Cooper |pêşnav3=Helene |paşnav4=Kanno-Youngs |pêşnav4=Zolan |paşnav5=Pager |pêşnav5=Tyler |paşnav6=Zhuang |pêşnav6=Yan |tarîx=2026-03-01 |sernav=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/02/world/iran-us-israel-attack-trump |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Îsraêlê hişyarî daye libnanî yên ku ji malên xwe reviyane ku venegerin û gelek kesan gotine ku ew nizanin piştî ku roj diçe ava ew ê çawa bigihîjin xwarin an avê. ==== Êrîşên Hizbullah û Îranê ==== Li dora nîvê şeva bi dema herêmî, baregeha hêza hewayî ya qraliyetê li [[Akrotîrî]], [[Qibris]]ê, rastî êrîşeke gumanbar a bêmirov hatiye û li seranserê Akrotîrî û Dhekelî yê sîrenên êrîşa hewayî lê daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-GB }}</ref> Her çiqas yek ji wan karîbû li balafirgehê bikeve û zirarên piçûk çêbike, li gorî agahiyan êrîşên pênc dronan hatine têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/security-threat-declared-at-uk-cyprus-bases |sernav=UK Cyprus base hit by drone |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://english.news.cn/europe/20260302/f1219f92cf764cfda2bcbac966935263/c.html |sernav=Urgent: Explosions heard at Britain's air force base in Cyprus: British media |malper=english.news.cn |roja-gihiştinê=2026-03-02 }}</ref> Sîstema hişyariya otomatîk a leşkerî ya brîtanî diyar kiriye ku "gefeke ewlehiyê ya berdewam" heye û wezareta parastinê îdia kiriye ku "baregehê bersiv daye" êrîşê.<ref name="Fulton2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fulton |pêşnav=Adam |paşnav2=Dunbar |pêşnav2=Marina |paşnav3=Richards |pêşnav3=Serena |paşnav4=Lowe |pêşnav4=Yohannes |paşnav5=Vernon |pêşnav5=Hayden |paşnav6=Ratcliffe |pêşnav6=Rebecca |tarîx=2026-03-02 |sernav=Trump warns there could be more casualties after service members killed – as it happened |url=https://www.theguardian.com/us-news/live/2026/mar/01/us-israel-war-on-iran-ayatollah-ali-khamenei-i-dead-latest-reports |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref name="Fulton2026"/> Ev yek paşê ji aliyê rayedarên qibrisî ve hatiye piştrast kirin.<ref name="Fulton2026"/> Li gorî agahiyan çend demjimêr piştî ku Keyaniya Yekbûyî destûr daye Dewletên Yekbûyî ku bingehên wan ên leşkerî ji bo operasyonên li dijî Îranê bikar bîne, pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Campbell |pêşnav=Lucy |paşnav2=Ambrose |pêşnav2=Tom |paşnav3=Lowe |pêşnav3=Yohannes |paşnav4=Fulton |pêşnav4=Adam |paşnav5=Ambrose |pêşnav5=Lucy Campbell (now); Tom |paşnav6=Fulton (earlier) |pêşnav6=Adam |tarîx=2026-03-02 |sernav=Middle East crisis live: Israel launches new attacks on Tehran and Beirut as Trump lays out objectives |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Îranê her wiha îdîa kiriye ku droneke MQ-9 reaper a amerîkî xistiye xwarê. Çavkaniyên Îsraêlê ragihandine ku di saetên serê sibê yên 2ê adarê de ji nav Libnanê ber bi axa wê ve roket hatine avêtin û li ser Heyfa û Celîleya Jorîn dengê sîrenan hatiye lêxistin.<ref name="Fulton2026"/><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |pêşnav= |tarîx=2026-03-01 |sernav=Rockets launched from Lebanon for first time in months, setting off sirens across northern Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rockets-launched-from-lebanon-for-first-time-in-months-setting-off-sirens-across-northern-israel/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraêlê gotiye ku wan mûşekek têk biriye, di heman demê de mûşekên din jî li deverên vekirî xistine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Glikman |pêşnav=Eitan |paşnav2=Kraus |pêşnav2=Yair |tarîx=2026-03-01 |sernav=IDF: Rocket intercepted from Lebanon, several landed in open areas; drone intrusion alerts |url=https://www.ynetnews.com/article/08vx55nmo |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Îstîxbarata îsraêlî bawer dike ku êrîş encama fermanek ji Tehranê bû û berdevkê artêşa Îsraêlê daxuyaniyek awarte daye û diyar kiriye ku êrîş divê wekê "ragehandina fermî ya şer ji aliyê Hizbullahê ve" were hesibandin û soz daye ku gefê "bêbandor bike".<ref name="Kleinbaum2026"/> Hizbullah berpirsiyariya xwe di êrîşê de piştrast kiriye û diyar kiriye ku wan di bersiva kuştina Xamineyî de êrîşî baregeheke Îsraîlê li Heyfayê kiriye. Li gorî raporên medyaya civakî, du dronan li nêzîkî Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê baregeha serketinê ya Amerîkayê kirin armanc û yek ji wan li baregehê ketiye. Di heman demê de çend teqînan li Hewlêr, li Başûrê Kurdistanê pêk hatine. Komeke alîgirê Îranê ya bi navê "parêzvanên lîwaya xwînê" diyar kirine ku ew li pişt van her du êrîşan in û îdia kirine ku ew ji bo tolhildana kuştina Xamineyî van êrîşan pêk anîne.<ref name="Boxerman2026"/> Êrîşeke Îranê li ser bendera Mîna Selman a Behrêynê bûye sedema şewatê. Perçeyên mûşekek ku hatibû têk birin li ser "keştiyeke biyanî" ku li herêma pîşesaziyê ya Selman dikeve, bûye sedema mirina karkerekî û birîndarbûna giran ên du kesên din. Li Ras Tanura ya Aramco ya li Erebistana Siûdî, tesîseke rafineriyê zirar dîtiye û bûye sedema şewateke kontrolkirî. Di destpêkê de dihat bawerkirin ku ji ber êrîşeke bi dronan çêbûye lê rayedarên Siûdî diyar kirin ku şewat ji ber bermahiyên mûşekeke Îranî ya têk birî derketiye. Wezareta berevaniyê ya Kuweytê diyar kiriye ku "çend" balafirên amerîkî li Kuweytê ketine xwarê. Piştre hatiye diyar kirin ku balafirên şer ên Amerîkayê ji aliyê hêzên Amerika an Kuweytê bi şaşî hatine lêxistin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-02 |sernav=Small fire under control at Saudi Aramco refinery after apparent drone strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/small-fire-under-control-at-saudi-aramco-refinery-after-apparent-drone-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> CNNê teqînên li bajarên mezin ên herêma Kendavê ragihandiye. Li Dubaî, Ebû Dabî û Dohayê teqîn çêbûne. Li gorî Ajansa Nûçeyan a Kuweytê ya dewletê, rafineriyeke petrolê bi şarapnelê hatiye armancgirtin. Li Erebistana Siûdî droneyan rafineriya Ras Tanura armanc girtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk |sernav=Live updates: Trump warns Iran about larger strikes as war spirals in Middle East |malper=CNN |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Lee |pêşnav= }}</ref> Li Behrêynê wezareta karên hundir diyar kiriye ku li seranserê welêt siren hatine lêxistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603026672 |sernav=UAE intercepts 9 Iranian ballistic missiles, 6 cruise missiles, ministry says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li Qibrisê Balafirgeha Navneteweyî ya Pafosê li ser tespîtkirina tiştekî nenas ê biyanî yê ku li ezman hatiye valakirin û di heman demê de li ser tespîtkirina gefek pêşdîtî ya li hemberî baregeha Akrotiriyê careke din sîren lê daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/paphos-airport-evacuated-reports |sernav=Paphos airport returns to operation after evacuation |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://knews.kathimerini.com.cy/en/news/sirens-sound-again-at-akrotiri-base-as-tensions-remain-high |sernav=Sirens sound again at Akrotiri base as tensions remain high |malper=knews.com.cy |roja-gihiştinê=2026-03-02 |paşnav=Solutions |pêşnav=BDigital Web }}</ref> Paşê hikûmeta Qibrisê piştrast kiriye ku ew tişt du dron bûn ku bêyî ku zirarê bidin hatine têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://news.sky.com/story/raf-base-in-cyprus-hit-by-drone-strike-ministry-of-defence-says-13514072 |sernav=RAF base hit, with more drones intercepted |malper=Sky News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Piştî bûyerê Yewnanistanê ragihandiye ku ew ê firkate û balafirên F-16 bi cih bikin ku Qibrisê ji her êrîşeke din ên Îranê biparêzin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://in-cyprus.philenews.com/local/we-will-strike-cyprus-hard-iranian-general-says-over-american-presence-on-island/ |sernav=We will strike Cyprus hard, Revolutionary Guards general says over American presence on island |malper=in-cyprus.philenews.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://caliber.az/en/post/iranian-general-warns-of-intense-attacks-on-cyprus-over-us-presence |sernav=Iranian General warns of "intense" attacks on Cyprus over US presence - VIDEO |malper=caliber.az |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Piştre di heman rojê de Îranê êrîşên li dijî binesaziya enerjiyê li Qeterê pêk aniye. Balafirên bêmirov ên Îranê li baregehên gaza xwezayî ya şilekirî (LNG) yên Qeterê xistiye ku bûye sedema rawestandina hilberînê. Her wiha, mûşek û dron ber bi deverên li Qatarê ve hatine şandin ku di nav de Baregeha Hewayî ya El Udeyd û tesîsên pîşesaziyê hebûn, hêzên Qatarê îdîa kiriye ku wan gelek ji van êrîşan têk birine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=England |pêşnav=Andrew |paşnav2=Moore |pêşnav2=Malcolm |paşnav3=Sandlund |pêşnav3=William |paşnav4=Millard |pêşnav4=Rachel |tarîx=2026-03-02 |sernav=Gas prices soar as Iranian attacks force shutdown of Qatari production |url=https://www.ft.com/content/dac7a77d-e0f4-4f52-a3d4-55b145e67347 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=Financial Times }}</ref> === 3ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Attack around Enghelab Square 9.jpg|thumb|Di 3ê adarê de Qada Enqelab a Tehranê]] Di saetên serê sibeha 3ê adarê de Îsraîlê li Libnan û Îranê bombebaran û êrîşên xwe berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/lebanon-israel-hezbollah-6c73ef0f5836632a2d2b34145900c28b |sernav=Lebanon’s leaders turn on Hezbollah as airstrikes hit Beirut and thousands seek shelter |malper=AP News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Tawil |pêşnav=Fadi |paşnav2=español |pêşnav2=BASSEM MROUE Leer en }}</ref> Îsraêlê gotiye ku wan yek ji fermandarên artêşa Îranê kuştiye û piştî êrîşa mûşekên li hemberî Îsraêlê, diwanzdeh endamên Hizbullahê girtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-03-26 |sernav=Live updates: Israel hits Beirut and Tehran as Trump warns Iran of escalated strikes |malper=CNN |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en |paşnav=Yosef |pêşnav= }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan baregeha konseya bilind a ewlekariya neteweyî, digel binesaziya fermandarî û kontrolê û ofîsa serokkomarî ya Îranê hilweşandiye û destnîşan kiriye ku wan "navenda herî navendî û girîng a rejîma Îranê" armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603031120 |sernav=Israel strikes Iran leadership compound in central Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Wezîrê berevaniya Îsraêlê ji bo desteserkirina pozîsyonên stratejîk ên Libnanê destûr daye ku artêş destwerdana bejayî ya Libnanê bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lbc.co.uk/article/israel-launches-ground-invasion-of-lebanon-and-trump-issues-new-warning-5HjdTm8_2/ |sernav=Israel launches ground invasion of Lebanon and Trump warns 'hardest hits were yet to come' |malper=LBC |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en |paşnav=McShane |pêşnav=Asher }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260303-israel-orders-troops-to-seize-new-positions-in-lebanon |sernav=Israel orders troops to seize new positions in Lebanon |malper=France 24 |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Li gorî çavkaniyên amerîkî, wan bi giranî zirar dane şiyanên deryayî yên Îranê, bi taybetî li Kendava Omanê ku tê gotin çend keştîyên şer ên Îranê hatine rûxandin û li baregehên girîng ên Îranê hatine xistine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.navalnews.com/naval-news/2026/03/us-strikes-destroy-irans-main-naval-assets/ |sernav=US Strikes Destroy Iran's Main Naval Assets |malper=Naval News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en-US |paşnav=Ozberk |pêşnav=Tayfun }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.twz.com/news-features/irans-key-naval-base-on-strait-of-hormuz-set-ablaze-from-strikes |sernav=Iran's Key Naval Base On Strait Of Hormuz Set Ablaze From Strikes |malper=The War Zone |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en-US |paşnav=Rogoway |pêşnav=Joseph Trevithick, Tyler }}</ref> Qesra Golestanê ku di lîsteya mîrata cîhanî ya UNESCOyê de ye, ji ber bermahiyên êrîşa ezmanî ya Îsraêl û Amerîkayê ziyan dîtiye ku bûye sedema zirarê ku di nav de Hola Golestanê û Textê Mermerî hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/culture/2026/03/03/unesco-expresses-concern-over-the-protection-of-cultural-heritage-sites-in-middle-east |sernav=UNESCO shares concerns over protection of cultural heritage sites |malper=euronews |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Wezareta mîrata çandî, geştiyariyê û karên destan a Îranê bi fermî ji UNESCOyê xwestiye ku rewşê binirxîne û UNESCOyê daxuyaniyek weşand û destnîşan kiriye ku zirardayîna milkên dîrokî li dijî qanûnên navneteweyî ye.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=How Iran Conflict Damaged Golestan Palace, Once Home Of Peacock Throne Looted From Delhi |url=https://www.ndtv.com/lifestyle/how-iran-conflict-damaged-golestan-palace-once-home-of-peacock-throne-looted-from-delhi-11162756/amp/1 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=www.ndtv.com |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan Dawûd Elîzade, fermandarê şaxê Libnanê ya hêza Qudsê, li Tehranê kuştiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-03 |sernav=Top IRGC commander, responsible for Lebanon, killed in Tehran strike — IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/top-irgc-commander-responsible-for-lebanon-killed-in-tehran-strike-idf/ |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên hewayî yên Amerîka-Îsraêlê avahiya konseya tesbîtkirina berjewendiyê li Tehranê hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603037480 |sernav=Video shows ruins of Iran's Expediency Council building after strikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Li gorî rayedarên îsraîlî dibe ku êrîş dijwartir bibin û şerekî bejayî ya kûrtir jî di nav xwe de bigirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tankersley |pêşnav=Jim |paşnav2=McCreesh |pêşnav2=Shawn |paşnav3=Troianovski |pêşnav3=Anton |paşnav4=Rennison |pêşnav4=Joe |tarîx=2026-03-03 |sernav=Israel Begins ‘Broad Wave of Strikes’ on Iran’s Infrastructure |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/04/world/iran-war-israel-lebanon-trump |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Tehranê baregeheke pêşxistina çekên nukleerî ya veşartî ku wekê Min Zadaî bi nav kiriye, hilweşiyaye û ji destpêka şer ve 300 avêjerên mûşek ên îranî ji holê rakiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-888715 |sernav=IDF destroys secret nuclear site, thousands of missile pads {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Serokê Amerîkayê Donald Trump gotiye ku Amerîkayê "dabînkirinek bêdawî" ya çekên giran di destê xwe de digire lê ew ji dewletên din bêtir dabînkirinan dixwaze. Trump her wiha gotiye ku ew ji serkeftinek "MEZIN" a Amerîkayê bi bawer e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603033568 |sernav=US munitions stockpiles at record levels in key categories, Trump says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Rêveberê giştî yê Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus ragihandiye ku sê pisporên tenduristiyê dema ku ji bo alîkariya kesên bi bandordar li başûrê Libnanê dixebitin mirine û şeş jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Hizbullahê û Îranê ==== Saet di 1:40ê sibê de, bi dema herêmî (22:00 GMT) rêze teqînên bihêz li Dohayê hatine tomarkirin û piştî çend demjimêran jî heman êrîş berdewam kiriye. Dengê teqînan li Qibrisê, li Larnaca, taxa Mackenzie û li nêzîkê Balafirgeha Navneteweyî ya Larnacayê û baregeha brîtanî ya li Dhekeliyê hatiye bihîstin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cedarnews.net/newstasks/breakingnews/explosions-reported-in-israel-and-cyprus/905942/ |sernav=Explosions reported in Israel and Cyprus {{!}} Cedar News |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.mirror.co.uk/news/world-news/cyprus-larnaca-iran-live-explosion-36806399 |sernav=Fresh security scare for UK military base in Cyprus |malper=The Mirror |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Blackshaw |pêşnav=Ethan |paşnav2=Nunes |pêşnav2=Eliana |paşnav3=Vickers-Price |pêşnav3=Rachel }}</ref> Di saet 3:30ê sibehê bi dema herêmî (23:30 GMT) li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî gelek mûşekên ku ji Îranê ber bi mîrgehê ve hatine tespît kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gulfnews.com/uae/uae-air-defences-intercept-iranian-ballistic-missiles-1.500461428 |sernav=UAE air defences intercept Iranian ballistic missiles |malper=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Amir |pêşnav=Khitam Al }}</ref> Li Riyadê jî teqîn pêk hatiye û dû yê di encama van teqînan hatin dîtin û agir li balyozxaneya herêmî ya amerîkî dest pê kiriye ku ji aliyê du dronên îranî ve hatibû armanc girtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fulton |pêşnav=Adam |paşnav2=Campbell |pêşnav2=Lucy |paşnav3=Lawther |pêşnav3=Fran |paşnav4=Ambrose |pêşnav4=Tom |paşnav5=Lowe |pêşnav5=Yohannes |tarîx=2026-03-03 |sernav=Fire at US embassy in Riyadh after drone strike – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |roja-gihiştinê=2026-03-03 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref name="Stout2026">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk |sernav=Live updates: US Gulf allies fend off attacks as Trump warns Iran of ‘big wave’ of strikes |malper=CNN |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Stout |pêşnav= }}</ref> Polîsê Îsraîlê ragihandiye ku di encama ketina parçeyên mûşekên Îranê li Tel Avîvê kesek birîndar bûye. Her wiha di demjimêrên serê sibê de, li seranserê Behreynê sîrenan dest bi çalakbûnê kirin û hikûmetê bang li welatiyan kiriye ku ji ber êrîşan di cihê ewle de bimînin.<ref name="Stout2026"/> Li gorî raporên ku li ser medyaya civakî hatine parvekirin li Hewlêr a Başûrê Kurdistanê teqîn çêbûne û berxwedana îslamî ya Iraqê berpirsiyariya êrîşê girt ser xwe û gotiye ku wan otêlek ku leşkerên amerîkî tê de ne armanc girtiye. Balyozxaneya Amerîkayê ya li Riyadê ji aliyê du dronan ve hatiye armanc girtin û bûye sedema şewat û zirarê lê ji ber ku avahî vala bû, qurbanî û birîndar çênebûye. Li [[Başûrê Kurdistanê]] qaymeqamê [[Koye (navçe)|Koyeyê]] ragihandiye ku danê sibehê 3ê adarê de artêşa Îranê bi sê dronan êrişî Kampa Azadiyê ya li Koyeyê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/030320262 |sernav=Bi dron û mûşekan êrişî Kampa Azadiyê ya li Koyeyê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en }}</ref> === 4ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Attack on residential homes in central Tehran 1.jpg|thumb|Piştê êrîşên Amerîka û Îsraêlê ku zirar dîtiye]] Wezîrê derve yê Amerîkayê Marco Rubio di 4ê adarê de ragihandiye ku dê êrîşên Amerîka û Îsraîlê yên li ser Îranê zêde bibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492 |sernav=As Iran retaliates, largest US military base in Middle East hit by ballistic missile, Qatar says |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Êrîşên Îsraêlê li hemberî baregeha Besîcê bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/c62gg44d53xt |sernav=US says 'firepower over Iran to surge dramatically' as Israel bombards Beirut and Tehran |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB }}</ref> Li gorî çavkaniyên îranî, Mucteba Xameneyî ji êrîşeke ezmanî sax filitiye. Qeterê deh kesan bi tohmeta ku wekê şaneyek muhafizên şoreşê ya Îranê li axa Qeterê kar dikirin, li ser binesaziya leşkerî daneyan kom dikirin û hinek ji wan ji bo karanîna dronan perwerdehî dîtibûn girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thepeninsulaqatar.com/article/04/03/2026/qatar-state-security-announces-the-arrest-of-two-cells-affiliated-with-the-iranian-revolutionary-guard |sernav=Qatar State Security announces the apprehension of two cells affiliated with the Iranian Revolutionary Guard |malper=thepeninsulaqatar.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Newspaper |pêşnav=The Peninsula }}</ref> Hêzên hewayî yên Îsraêlê ragihandiye ku balafireke şer a Yak-130 a Îranî ya çêkirî ya Rûsyayê li ser Tehranê ji aliyê balafireke F-35 ve hatiye xistin. Ev yekem car e ku F-35 balafireke şer a bi mirovî di şerê hewayî de dixe xwarê û yekem car ji sala 1985an vir ve hêza hewayî ya Îsraêlê balafireke şer dixe xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888768 |sernav=Israel F-35 downs Iranian fighter jet in first war dogfight {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Keştiyeke şer a Îranê ya bi navê IRIS Dena, bi qasî 40 mîlên deryayî (74 km) li başûrê Galle, Srî Lankayê, li [[Okyanûsa Hindî]] ji aliyê binavderiyeke hêza deryayî ya Dewletên Yekbûyî ve hatiye noqandin. Ev keştiya hatiye lêdan piştî beşdarbûna xwe di nirxandina flota navneteweyî ya 2026an û tetbîqata piralî ya MILAN li Vîsakhapatnam, Hindistanê, di dema vedigeriya xwe ya Îranê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-04 |sernav=Sri Lanka rescues 32 sailors from sunk Iranian warship, recovers ‘few bodies’ |url=https://www.thehindu.com/news/international/sri-lanka-rescues-sailors-from-sinking-iranian-ship/article70702468.ece |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Hindu |ziman=en-IN |issn=0971-751X }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2026/Mar/04/at-least-87-killed-as-iranian-warship-sinks-in-indian-ocean-after-us-submarine-strike |sernav=Over 100 feared dead after US submarine strike on Iranian frigate in Indian Ocean |malper=The New Indian Express |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Rana |pêşnav=Javaria }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/sri-lanka-navy-sends-ships-aircraft-after-distress-call-from-iranian-vessel-iris-dena-101772605277885.html |sernav=Sri Lanka sends jets over Iran naval ship's distress call, denies ‘submarine attack’ reports; several feared dead |malper=Hindustan Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Ew yekem keştî bû ku ji aliyê binavbehrekê ve di şerên çalak de hatiye noqandin ê ji dema General Belgrano ya ARA di dema Şerê Falklandê de û ji dema Şerê Cîhanê yê Duyem ve, yekem keştî ye ku ji aliyê binavbehreke amerîkî ve hatiye noqandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.twz.com/news-features/u-s-submarine-sinks-iranian-warship-in-the-indian-ocean |sernav=U.S. Navy Submarine Torpedoes Iranian Frigate In Indian Ocean |malper=The War Zone |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US |paşnav=Trevithick |pêşnav=Howard Altman, Joseph }}</ref> Piştê êrîşê keştiya Îranê di serê sibehê de sînyala rewşa awarte daye ku ev yek bû sedema operasyona lêgerîn û rizgarkirinê ya awarte ya ji aliyê hêza deryayî ya Srî Lankayê û hêza hewayî ya [[Srî Lanka]]yê. 32 kesên saxmayî ji aliyê hêzên deryayî yên Srî Lankayê ve bi serkevtî hatine rizgarkirin û ji bo nexweşxaneya neteweyî ya Galleyê hatin veguhastin, li wir ji ber westandinê û birînên têkildarî teqînê dermankirina wan a bijîşkî hatiye wergirtin. Di heman demê de hêzên deryayî yên Srî Lankayê li cihê bûyerê 87 cinazeyên deryavanên Îranî dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/iris-dena-news-live-updates-iran-navy-ship-explosion-submarine-attack-sri-lanka-coast-death-toll-us-war-march-4-news-101772625664489.html |sernav=Iris Dena news highlights: US says Iran's warship Iris Dena sunk in torpedo attack near Sri Lanka, at least 87 dead |malper=Hindustan Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://themorning.lk//articles/6eDXFEnyeabdwhQqvzFE |sernav=Around 180 sailors were onboard the distressed Iranian naval ship ‘IRIS Dena’ off Galle- FM |malper=Latest in the News Sphere {{!}} The Morning |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Rêjeya avêtina mûşekên balîstîk ji aliyê Îranê ve ji destpêka şer heta 4ê adarê kêm bûye û analîst balê dikişînin ser kêmbûna depoyên mûşek û avêjerên Îranê û her wiha stratejiya kêmkirina çekan bikar tîne ku ji bo şerekî dirêjtir berxwe bide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/bc7b386f-23e9-4b97-8613-9f7abe985be1 |sernav=Client Challenge |malper=www.ft.com |roja-gihiştinê=2026-03-06 }}</ref> Îranê li dijî Baregeha Hewayî ya El Udeid û tesîsa rafineriya petrolê ya Ras Tanura ya Aramco êrîş pêk anîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492&entryId=130737063 |sernav=Qatar says Al Udeid Air Base hit by ballistic missile |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber pêşbîniya êrîşên Îranê fermana derxistina karkerên ne-esasî yên li Qibrisê da û hişyariya seferê ji bo wî welatî daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/04/america-evacuates-non-essential-workers-from-cyprus/ |sernav=America Evacuates Non-Essential Workers from Cyprus Greek City Times |malper=Greek City Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB |paşnav=Papadopoulos |pêşnav=Kosta }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usatoday.com/story/travel/2026/03/04/cyprus-travel-safety-risks/88978882007/ |sernav=Reconsider visiting this European country, State Department says |malper=USA TODAY |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US |paşnav=Chen |pêşnav=Eve }}</ref> Hizbullah li başûrê Libnanê guleyên dijî-tank avêtine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-04 |sernav=IDF says 2 troops moderately injured today from anti-tank fire in southern Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-2-troops-moderately-injured-today-from-anti-tank-fire-in-southern-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Balafirgeha Navneteweyî ya Larnaca li Qibrisê di bersiva droneke Libnanî de ku ji aliyê balafirên F-16 ên yewnanî ve hatiye xistin, bi awayekê demkî hatiye girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/04/cyprus-larnaca-airspace-closure-suspicious-object/ |sernav=Cyprus Closes Larnaca Airspace After Suspicious Object Detected Greek City Times |malper=Greek City Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB |paşnav=Bureau |pêşnav=Athens }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://breakingthenews.net/Article/Cyprus%27-Larnaca-closes-airspace-due-to-suspicious-object/65798562 |sernav=Cyprus' Larnaca closes airspace due to suspicious object |malper=breakingthenews.net |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Raporan behsa girtina qada hewayî ya Qibrisê kirin lê ev yek paşê ji aliyê hikûmeta Qibrisê ve hatiye redkirin û hikûmeta Qibrisê di heman daxuyaniyê de hebûna tiştê nenas ji Libnanê jî piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/04/cypriot-airspace-closed-reports |sernav=Govt insists Cypriot airspace is open |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Mûşekek balîstîk ku ji axa Îranê hatibû avêtin, dema ku ketibû qada hewayî ya Tirkiye ji aliyê pergalên parastina hewayî yên entegre yên NATOyê ve hate astengkirin ku ev yek nîşana gurrbûneke girîng di pevçûna herêmî de ye. Ev yekem binpêkirina rasterast a axa endamekî NATOyê bû di dema dijminatiyên berdewam de pêk hatiye. Di bersiveke dîplomatîk de, Îranê bi vê êrişê fermî red kiriye ku bi zanebûn Tirkiye nekiriye hedef û bûyer wekê "anormalîyeke teknîkî" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-04 |sernav=Turkey says Iranian ballistic missile entered its airspace, shot down by NATO |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/turkey-says-iranian-ballistic-missile-entered-its-airspace-shot-down-by-nato/ |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 5ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Êrîşeke esmanî ya amerîkî û îsraîlî hola werzîşê ya girtî ya 12.000 kursiyan a kompleksa azadî ya Tehranê hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603051320 |sernav=Missile strike destroys 12,000-seat indoor arena at Tehran’s Azadi complex |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Du serokên xwendekarên Besîcê ku hatiye îdiakirin ku di tepeserkirina xwepêşandanan de beşdar bûne, di êrîşên esmanî yên Îsraîlê de hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202603053543#202603054727 |sernav=Live - Trump demands Iran’s ‘unconditional surrender’ as Khamenei bunker destroyed |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Li gorî daneyên ku ji aliyê [[Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê]] ve hatiye weşandin li Îranê 13 navendên tenduristiyê di dema pevçûnê de hatine bombebarankirin. ==== Êrîşên Îranê ==== Di 5ê adara 2026an de, çavkaniyek leşkerî ji [[Ajansa Nûçeyan a Farsê]] re gotiye ku Îranê ji 28ê sibatê ve zêdetirî 500 mûşekên balîstîk û deryayî û nêzîkî 2.000 dronan ber bi welatên kendavê ve şandine. Di raporê de hatiye îdîakirin ku hema hema ji sedî 40ê şandina dronan ber bi Îsraêlê ve hatine kirin û ji sedî 60ê ji dronan jî ber bi hedefên amerîkî yên li herêmê ve hatine şandin. Serokê [[Ûkrayna]]yê [[Volodîmîr Zelenskî]] diyar kiriye ku Ûkraynayê ji bo alîkariya bi dronên Şahed ên îranî daxwazek ji Amerîkayê wergirtiye. Serokê Dewletên Yekbûyî Donald Trump diyar kiriye ku ew ê alîkariya Ûkraynayê qebûl bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.ara.cat/international/trump-asks-zelensky-for-help-defending-against-iranian-drones_1_5669750.html |sernav=Trump asks Zelensky for help defending against Iranian drones |malper=Ara in English |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Ferrer |pêşnav=Antònia Crespí }}</ref> Di dema serdana wezîrê berevanî ya [[Keyaniya Yekbûyî]] John Healey de ti mûşek ber bi Qibrisê ve nehatin şandin lêbelê sîrenên li baregehên brîtanî du caran lê daye û di nav nifûsa herêmî de bûye sedema metirsiya berfireh û cihguhertinê. Her du caran jî baregehan piştrast kirine ku mûşek hatine avêtin lê ev mûşek negihîştin [[Qibris]]ê. Di heman demê de [[Îtalya]], [[Holenda]] û [[Spanya]]yê piştrast kirine ku ew ê keştîyên şer bişînin ku Qibrisê ji êrîşan biparêzin ku di nav de firqateya ''Cristóbal Colón'' jî hebû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Elgot |pêşnav=Jessica |tarîx=2026-03-05 |sernav=Sirens over RAF Akrotiri in Cyprus are stark reminder of its proximity to war |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/05/sirens-over-raf-akrotiri-in-cyprus-are-stark-reminder-of-its-proximity-to-war |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di heman demê de [[Keir Starmer]] piştrast kiriye ku baregehên brîtanî li Qibrisê bi taybetî ji bo xistina dronên îranî werin bikar anîn û diyar kiriye ku baregeh ji bo parastina qada hewayî ya Ûrdunê werin bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/05/spain-italy-and-netherlands-join-european-naval-deployment-to-cyprus |sernav=Spain, Italy and Netherlands join European naval deployment to Cyprus |malper=euronews |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.latimes.com/politics/story/2026-03-05/europe-commits-to-expanding-iran-campaign-as-israel-strikes-southern-lebanon |sernav=Trump vows to select Iran's new leader, but Tehran is digging in |malper=Los Angeles Times |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US }}</ref> Hatiye diyarkirin ger ji Îrlendayê were xwestin, ew ê amade be ku Qibrisê biparêze û tevlî hevpeymaniya parastinê ya ewropî bibe ku li dora giravê seferber bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.irishexaminer.com/news/arid-41804990.html |sernav=Ireland urged to assist Cyprus if it invokes EU mutual defence clause |malper=Irish Examiner |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=O’Keeffe |pêşnav=Cormac }}</ref> Parçeyên ji mûşekek ku hatiye li jor hatine têkbirin li Petah Tikva ketine û li herêmê şewat çêbûye. === 6ê adarê === [[Wêne:Airstrike on the residential town of Shahid Boroujerdi 20 Avash.webp|thumb|Di 6ê adara 2026an de dîmenek ji encamên êrîşên esmanî yên DYA-Îsraîlê li Tehran a Îranê]] Serokê [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] Donald Trump di 6ê adarê de gotiye ku "sînorên demê" ji bo dirêjahiya şer tune neye û Hegseth diyar kiriye ku şer "nû dest pê kiriye."<ref name="Dautrich2026">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-05-26 |sernav=Day 6 of Middle East conflict — countries intercepting Iranian strikes, US ramps up campaign |malper=CNN |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en |paşnav=Dautrich |pêşnav= }}</ref><ref name="Dautrich2026"/> Êrîşên ezmanî yên Amerîka û Îsraêlê li ser baregeheke îstîxbarata IRGC li [[Luristan (parêzgeh)|Loristanê]]<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202603053543#202603063094 |sernav=Live - Iran says it is not seeking ceasefire as Trump threatens ‘death, fire and fury’ |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-10 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> û sê leşkerên aştîparêzên ganayî yên ku di nav hêzên UNIFILê de bûn, li Başûrê Libnanê bûne hedefa mûşekekan û birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260306-us-warns-bombardment-surge-as-israel-strikes-iran-lebanon |sernav=War in the Middle East: Ghanaian peacekeepers in Lebanon wounded in missile attacks |malper=France 24 |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> Tankera îranî IRIS Bushehr ji aliyê hêzên deryayî yên [[Srî Lanka]]yê ve hatiye desteserkirin ku ev yekem car e ku ji [[Şerê Cîhanî yê Duyem|Şerê Cihanê ya Duyem]] vir ve keştiyeke şer li welatekî bêalî hatiye desteserkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.newsfirst.lk/2026/3/5/sri-lanka-takes-control-of-iranian-ship-iris-bushehr-and-208-crew |sernav=Sri Lanka Takes Control of Iranian Ship Iris Bushehr and 208 Crew |malper=english.newsfirst.lk |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Hatiye îdîakirin ku li Azerbaycanê hêzên ewlehiyê yên herêmî planeke êrîşî ya girêdayî Îranê asteng kirine. Kesên ku hatine girtin bi îdîaya bi plankirina teqandina boriya petrolê ya Bakû-Tiblîsî-Ceyhan, balyozxaneya Îsraêlê û kenîşteyên li Bakûyê hatin sûcdar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://ukranews.com/en/amp/news/1138555-azerbaijan-announces-prevention-of-terrorist-attacks-planned-by-iran-against-israeli-embassy-and |sernav=Azerbaijan announces prevention of terrorist attacks planned by Iran against Israeli Embassy and synagogue |malper=ukranews.com |roja-gihiştinê=2026-03-10 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/06/azerbaijan-says-it-stopped-iranian-terror-attacks-dismantled-terror-cells |sernav=Azerbaijan says it stopped Iranian terror attack plot |malper=euronews |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> === 7ê adarê === DYAyê sêyem keştiya balafiran a bi navê ''USS George H. W. Bush'' şandiye [[Rojhilata Navîn]].<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.freepressjournal.in/world/operation-epic-fury-is-us-deploying-3rd-carrier-uss-george-hw-bush-cvn77-to-the-middle-east-amid-iran-war-heres-all-we-know |sernav=Operation Epic Fury: Is US Deploying 3rd Carrier, USS George H.W. Bush (CVN‑77), To The Middle East Amid Iran War? Here's All We Know |malper=Free Press Journal |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://news.usni.org/2026/03/06/uss-gerald-r-ford-now-in-the-red-sea-uss-george-h-w-bush-wraps-pre-deployment-exercises |sernav=USS Gerald R. Ford Now in the Red Sea, USS George H.W. Bush Wraps Pre-Deployment Exercises |malper=USNI News |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |paşnav=Shelbourne |pêşnav=Mallory }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.apa.az/america/us-said-expected-to-deploy-3rd-aircraft-carrier-to-the-middle-east-495510 |sernav=US said expected to deploy 3rd aircraft carrier to the Middle East |malper=Apa.az |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Her çiqas hem DYA û hem jî Îsraêlê înkar kirine ku wan êrîşî dezgehên bêxwêkirinê kiriye, artêşa Îranê gotiye ku êrîş li ser dezgeheke bêxwêkirina avê ya li girava Qeşmê hatiye kirin ku bandor li dabînkirina ava 30 gundan kiriye û DYA sûcdar kiriye û gotiye ku wan bi êrîşkirina cihên ku Îranê wekê çavkaniya êrîşê li dijî Îranê diyar kiriye, ji bo tola êrîşan hedef girtine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-07 |sernav=IRGC says it attacked US base in Bahrain, claims it was used to strike desalination plant in Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-says-it-attacked-us-base-in-bahrain-claims-it-was-used-to-strike-desalination-plant-in-iran/ |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://time.com/7383099/iran-news-oil-strikes-tehran/ |sernav=Tehran Shrouded in Toxic Cloud After Israel Strikes Fuel Depots |malper=TIME |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Schneid |pêşnav=Rebecca |paşnav2=Jamalpour |pêşnav2=Fatemeh }}</ref> Keştiya firokehilgir a brîtanî ''HMS Prince of Wales'' ketiye rewşa amadebaşiyê ya pêşketî ku berjewendîyên [[Keyaniya Yekbûyî|Brîtanyayê]] li herêmê biparêze.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c39w2nj1rk8o |sernav=British aircraft carrier HMS Prince of Wales prepped to set sail |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-07 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-GB }}</ref> Serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan di 7ê adarê de ji rojnamevanan re gotiye ku Îran dê ji 7ê adarê û pê ve êrîşên li ser cîranên xwe rawestîne heya ku êrîş ji wir dest pê neke. Tevî vê daxuyaniyê, Balafirgeha Navneteweyî ya Dubayê piştê vê daxûyaniyê ji aliyê dronên îranî ve rastê êrîşan hatiye. Êrîşên esmanî yên Îranê bandorek mezin li ser kompleks û rafineriyên petrolên pargîdaniya Halliburton a amerîkî ya li Besrayê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://in-cyprus.philenews.com/international/drone-attack-basra-halliburton-kbr-fire-iraq-live/ |sernav=Drone attack on foreign oil compound in Iraq’s Basra sets Halliburton and KBR facilities ablaze |malper=in-cyprus.philenews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US }}</ref> Artêşa Îranê bi dronekê êrîşî tankera petrolê ya bi ala Maltayê Prima kiriye. NDTV ragihandiye ku piştî hefteyekê şer, dibe ku tenê nêzîkî hezar mûşekên balîstîk li Îranê bimînin. === 8ê adarê === Di 8ê adarê de kurê Xameneyî ya duyem Mocteba, wekê rêberê nû yê Îranê hatiye hatiye diyar kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Treisman |pêşnav=Rachel |tarîx=2026-03-09 |sernav=What to know about Mojtaba Khamenei, Iran's new supreme leader |url=https://www.npr.org/2026/03/09/nx-s1-5742375/mojtaba-khamenei-iran-supreme-leader |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Êrîşên esmanî yên Îsraîlê ji bo cara yekem li ser dezgehên petrolê yên Îranê daye ku di encamê de çar kes hatin kuştin û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li dijî van êrîşên li ser dezgehên petrolê nerazîbûna nîşan daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/03/08/us-dismayed-israel-iran-fuel-strikes |sernav=Scoop: U.S. dismayed by Israel's Iran fuel strikes, sources say |malper=Axios |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Caputo |pêşnav=Barak Ravid,Marc }}</ref> Êrîşên li ser depoyên sotemeniyê yên nêzîkî Tehranê bûye sedema rijandina petrolê û "çemê agir" ên li kolanên derdorê û bajar di nav ewrek dûyê reş ê gurr de maye û bûye sedema barana reş a asîdî ya jehrîn ku li derdorê deverê bariye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.timesnownews.com/world/middle-east/iran-war-oil-depot-strikes-videos-black-rain-us-israel-air-strikes-article-153787160 |sernav='River of Fire' in Tehran: Videos Show Israeli Strikes Hit Iran Fuel Depots, Trigger Black Rain |malper=Times Now |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Rayedarên Îranê ji welatiyan xwestine ku li malê bimînin, li derve bi rûpoşan bigerin, xwarin û sotemeniyê bi kêmanî bikar bînin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Parent |pêşnav=Deepa |tarîx=2026-03-08 |sernav=‘Dark, like our future’: Iranians describe scenes of catastrophe after Tehran’s oil depots bombed |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/08/dark-like-our-future-iranians-describe-scenes-of-catastrophe-after-tehrans-oil-depots-bombed |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Wezareta berevaniya Keyaniya Yekbûyî piştrast kiriye ku hêzên wan droneke îranî ku ber bi Iraqê ve diçû, asteng kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.the-independent.com/news/world/middle-east/kuwait-city-tower-fire-drones-iran-war-b2934196.html |sernav=Kuwait city tower erupts in flames as Iran launches new wave of strikes in the Gulf |malper=The Independent |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Her wiha, wezaretê niyeta xwe ya şandina helîkoptereke Merlîn ji bo herêmê diyar kiriye ku di demên pêşin de alîkariya tespîtkirina gefên hewayî bike. Li gorî Heyva Sor a Îranê ji destpêka şer ve bi tevahî 65 dibistan û 32 navendên bijîşkî (wek nexweşxane û dermanxane) bûne hedef û zêdetirî 10.000 deverên sivîlan ji ber êrîşan zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/8/iran-live-israel-bombs-tehran-oil-depots-attacks-on-gulf-states-continue |sernav=Iran war updates: New supreme leader named; 2 killed in Saudi Arabia strike |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Kelliher |pêşnav=Ted Regencia,Virginia Pietromarchi,Alma Milisic,Caolán Magee,Fiona }}</ref> === 9ê adarê === [[NATO]]yê rêgirtina li duyem ê mûşeka balîstîk a li ser qada hewayî ya [[Bakurê Kurdistanê]] piştrast kiriye ku mûşekê li ser esmanê Dîlok a Bakurê Kurdistanê, li nêzîkî [[Dîlok]]ê hatiye têk têk birin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-03-09 |sernav=NATO intercepts second Iranian ballistic missile fired towards Turkey |url=https://www.straitstimes.com/world/middle-east/turkey-says-second-iranian-ballistic-missile-shot-down-by-nato-defences-in-airspace |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Straits Times |ziman=en |issn=0585-3923 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/899194/slug |sernav=NATO Intercepts Iranian Ballistic Missile in Turkish Airspace, Türkiye's Defense Ministry Says |malper=NATO Intercepts Iranian Ballistic Missile in Turkish Airspace, Türkiye's Defense Ministry Says |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Donald Trump piştî axavtina bi serokê Rûsyayê Vladimir Putin re îdîa kiriye ku "şer pir temam e, hema bêje temam bûye" û gotiye "me di gelek waran de şer qezenc kiriye."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2026/03/09/trump-iran-war-end.html |sernav=Trump says Iran war will end 'very soon,' predicts lower oil prices |malper=CNBC |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Mangan |pêşnav=Dan }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Trew |pêşnav=Bel |tarîx=2026-03-13 |sernav=Iran-US war latest: US confirms troops killed in Iraq plane crash as explosion hits Tehran demonstration |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/iran-us-war-live-updates-trump-israel-oil-iraq-b2937707.html |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Independent |ziman=en }}</ref> Trump piştre di civîneke çapemeniyê ya ku di heman rojê hatiye lidarxistin de ji hinek şîroveyên xwe vegeriya û piştgirî da wezîrê berevaniyê Pete Hegseth dema ku gotibû ku şer tenê "destpêka avakirina welatekî nû" ye û ew ê "zû" biqede.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Cameron |pêşnav=Chris |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Boxerman |pêşnav3=Aaron |paşnav4=Troianovski |pêşnav4=Anton |paşnav5=Pérez-Peña |pêşnav5=Richard |tarîx=2026-03-09 |sernav=After Global Economy Shudders, Trump Zigzags on Whether War Is Nearing End |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/10/world/iran-war-trump-us-israel |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Lêbelê Trump her wiha gotiye ku Amerîka dê di roja sêşemê de êrîşa "roja herî dijwar" pêk bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dw.com/en/us-israel-war-with-iran-updates-oil-price-trump/live-76284477 |sernav=Iran war: Tuesday to be 'most intense day' of US strikes |malper=dw.com |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Nêzîkî 12 bombebaranên B1-B gihîştine baregehên li Ewropayê. 5 ji wan li baregeha Hêza Hewayî ya Qraliyetê ya Fairfordê li Keyaniya Yekbûyî daketin û tevlî sê bombebaranên B-52 bûne, di heman demê de jî 3 B1-B yên din jî ber bi Baregeha Hewayî ya Ramsteinê li Almanya ve hatine şandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.airandspaceforces.com/b-1s-b-52s-bombers-europe-iran-epic-fury/ |sernav=B-1s and B-52s Bombers Pour into Europe for Ops Against Iran |malper=Air & Space Forces Magazine |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |paşnav=South |pêşnav=Todd }}</ref> === 10ê adarê === Di şeva 9 û 10ê adara 2026an de, bombebaranên li ser Tehranê bi girîngî zêde bûye. Rêzeke teqîn bajarê Tehranê, bi taybetî li beşên rojhilat, rojava û başûrê bajêr ku dengê çend teqînên bihêz bi rêzê ve hatiye bihîstin. Herwiha li Kerecê ku bajarekî mezin ê li bakurê rojavayê Tehranê ye, teqînên mezin hatine ragihandin ku li wir çend teqîn li herêmên pîşesaziyê hatine ragihandin. Li bakurê rojavayê welat, li bajarê Tebrîzê jî dengê teqînan hatiye. Rayedarên îranî tavilê asta zirarê li van bajaran eşkere nekirine lê çend çavkaniyên herêmî ragihandine ku êrîşên ku tesîsên lojîstîk û pîşesaziyê hedef digirin hatine kirin.<ref name=":10">{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://aje.news/a49wlz?update=4382851 |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Li başûrê rojhilatê welêt, balafirgeha Kermanê jî rastî êrîşan hatiye. Li gorî rayedarên herêmî yên ku ji aliyê medyaya Îranê ve hatine parvekirin, gelek avahiyên balafirgehê zirar dîtine. Herwiha êrîşên li bajarê Îsfahanê jî hatine berdewam kirin ku Qesra dîrokî ya kevnar a Chehel Sohoun, ku di Lîsteya Mîrata Cîhanî ya UNESCOyê de ye, piştî bombebaranê zirareke mezin dîtiye. Êrîşê ji ber nêzîkbûna bajêr ji bo çend tesîsên nukleerî yên hesas bûye sedema fikarên cidî.<ref name=":10" /> Li deryayê hêzên amerîkî operasyonên xwe yên li dijî şiyanên deryayî yên Îran a li Kendava Farsê berdewam kiriye. Di civîneke çapemeniya li Washingtonê, serkêşê fermandariya giştî ya hêzên hevbeş ên Amerîkayê Dan Caine diyar kiriye ku hêzên amerîkî keştîyên îranî yên ku beşdarî operasyonên danîna mayinên deryayî bûne, hedef girtine. Li gorî wî, ji destpêka şer ve zêdetirî pêncî keştîyên îranî hatine bin av kirin an jî hatine rûxandin.<ref name=":10" /> Li bajarê Manamayê ku paytexta Behreynê ye, bi êrîşeke dronî birca Millennium li navçeya Seefê hatiye hedef girtin. Navendên pargîdaniyên telekomunîkasyonê Clarent ku li qata 11em a avahiyê bû, piştî teqînê zirarên mezin dîtiye. Her wiha wezareta karên hundir a Behrêynê piştrast kiriye ku êrîşeke cuda li dijî avahiyeke niştecihbûnê li bajêr pêk hatiye jinek jiyana xwe jidest daye û çend kesên din birîndar bûye. Rayedaran êrîş wekê "êrîşek eşkere" ya ku sivîlan hedef digire wesif kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-war-targets-map-numbers/ |sernav=Map and chart track the latest U.S. and Iranian war targets - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-10 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en-US }}</ref> Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, rafineriya Ruwais ku yek ji mezintirîn rafineriyên petrolê ya cîhanê ye, piştî êrîşeke bi dronan ku herêma pîşesaziyê ya Ruwais li mîrgeha Ebû Dabî bûye armanca êrîşên Îranê, hilberîna neftê bi demkî sekiniye.<ref name=":11">{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/10/woman-killed-in-bahrain-as-other-gulf-states-intercept-iranian-missiles |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Li Erebistana Siûdî dronek li taxeke niştecihbûnê ya bajarê Ez Zulfî yê li parêzgeha Riyadê ketiye xwarê. Rayedarên Siûdî ragihandine ku di bûyerê de ziyana madî çêbûye lê ti kes nemiriye.<ref name=":11" /> Demek kurt piştî ku artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan avêtina mûşekan ji Îranê tesbît kiriye, li Îsraêlê, çend êrîşên mûşekan li herêma Beyt Şemeş a li navenda welêt hatin ragihandin. Tîmên rizgarkirinê ji bo nirxandina rewşê şandin cihê bûyerê, lê di cih de ti birîndar nehatin ragihandin. Li gorî wezareta tenduristiyê ya Îsraêlê, di 24 saetên borî de 191 kes, hem sivîl û hem jî personelên leşkerî, ji ber pevçûnê rakirine nexweşxaneyê. Ji destpêka şer ve 2 hezar û 339 birîndar li nexweşxaneyên Îsraêlê hatine derman kirin. Li gorî agahiyên herî dawî yên heta 10ê adarê, 95 kes li nexweşxaneyan mane ku 11 ji wan rewşa wan giran e. Di heman demê de, di êrîşeke mûşekî ya Îranê de li ser bajarê Yehudê li navenda Îsraêlê kesek jiyana xwe jidest daye û du kes jî birîndar bûne. === 11ê adarê === Di roja 11ê adarê de hêza hevbeş a Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe li seranserê axa Îranê beberdewam kirine ku ev êrîş li hemberî qereqolên polîsan li parêzgehên [[Rojhilata Kurdistanê]], [[Tehran]] û her wiha navendeke Besîcê li Tehranê û baregehên Besîcê Îmam Riza li Îsfehanê pêk hatine. Her wiha baregeha 7em a hêzên hewayî jî hatine hedefgirtin. Li Bender Ebasê, li parêzgeha Hormozgan, dezgehên medyayî yên li dijî rejîmê nûçeyên rûxandina radareke Îranê ragihandine. Li parêzgeha Xuzistanê, rafineriya Abadanê rastî lêdanekê hatiye ku êrîş yek sedemên krîza enerjiyê ye ku qutbûnên rojane yên elektrîka li seranserê Îranê girantir kiriye. Fermandariya Amerîkayê ragihandiye ku ji destpêka şer ve wan li Îranê zêdetirî 5.500 hedefan xistiye û diyar kiriye ku li ser beşên mezin ên axa Îranê serdestiya wan ê hewayî heye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.france24.com/fr/moyen-orient/20260311-en-direct-guerre-au-moyen-orient-iran-revendique-frappes-grande-ampleur-israel-etats-unis-golfe-petrole |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Di heman rojê de hevpeymaniya Îsraêl û Dewletên Yekbûyî li avahiya Bank Sepah li Tehranê xistiye ku di encamê de avahî hilweşiyaye û xizmetguzariyên serhêl û yên rûbirû hatiye rawestandin. Ev bankeya ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî ve hatiye hilweşandin, berpirsiyarê dayîna mûçeyên karmendên Pasdarên Şoreşê û artêşa birêkûpêk a Îranê bû. Li gorî medyaya herêmî karmendên ku ji bo amadekirina mûçeyên mehê di şifta şevê ya awarte de dixebitîn, hatine kuştin. Xizmetên Banka Melli ku saziyeke din a bi rejîmê ve girêdayî ye, çend roj in hatine astengkirin. Di bersivê de, baregeha Xetam el-Enbiya ragihandiye ku navendên aborî û bankên bi Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ve girêdayî yên li herêmê niha hedefên wan ên rewa ne û bang li sivîlan kiriye ku ji ber êrîşên Dewletên Yekbûyî di nav kîlometreyekê de nêzîkî saziyên bankayên Îranê nebin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lorientlejour.com/article/1498593/larmee-iranienne-dit-vouloir-desormais-frapper-des-cibles-economiques-dans-la-region.html |sernav=L'armée iranienne dit vouloir désormais frapper « les centres économiques et les banques » dans la région |malper=L'Orient-Le Jour |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Li Erebistana Siûdî Îran êrîşên dubare li ser binesaziya leşkerî û enerjiyê ya padîşahiyê berdewam kiriye. Wezareta berevaniyê ragihandiye ku wan heft dronên ku ber bi zeviya petrolê ya Şeybe ya mezin li rojhilatê welêt ve diçûn asteng kirine ku ji aliyê Aramco ve dihatin xebitandin û ji destpêka şer ve çend caran hatiye hedefgirtin. Şeş mûşekên balîstîk ên ku baregeha hewayî ya prens Siltan ku leşkerên amerîkî li nêzîkî Riyadê lê dimînin, hatine hedef digirtin, hatine têkbirin, her wiha pênc dron li herêma El Xerj û du dronên din jî li nêzîkî Hafar El Batîn, li ser sinorê Kuweytê hatine têk birin.<ref name=":12">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/11/iran-fires-missiles-drones-at-gulf-nations-as-ship-hit-in-strait-of-hormuz |sernav=Iran fires missiles, drones at Gulf nations as ship hit in Strait of Hormuz |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> Hêzên Îranê pêlek li dijî Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî pêlek nû yê êrîşan daye destpêkirin ku tê de dron û mûşek hatine bikaranîn. Du dron li nêzî Balafirgeha Navneteweyî ya Dubayê ketin xwarê û di encamê de çar kes birîndar bûn ku di nav de du welatiyên ganayî, yek bangladeşî û welatiyekî hindî di nav de hebûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lorientlejour.com/article/1498577/des-drones-tombes-pres-de-laeroport-de-dubai-quatre-blesses-autorites.html |sernav=Des drones tombés près de l'aéroport de Dubaï, quatre blessés |malper=L'Orient-Le Jour |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Li Qeterê piştê ku li Dohayê dengê teqînan hatiye bihîstin ku hatiye ragihandin ku êrîşeke mûşekî hatiye têkbirin.<ref name=":12"/> Li Kuweytê, Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî berpirsiyariya avêtina du mûşekan li baregeha amerîkî ya Kampa Arifjan, li başûrê bajarê Kuweytê ku baregeha pêşeng a pêkhateya bejayî ya CENTCOMê lê ye, girtiye ser xwe. Di heman rojê de artêşa Kuweytê bêbandorkirina heşt dronan ragihandiye. Li Omanê balafirên bêmirov ên îranî li bendera Salalahê xistine û tankên sotemeniyê hatine armanc girtin. Her çend ti qurbanî nehatine ragihandin jî, xebatên li benderê hatine rawestandin. Di encamê de li wir agirêkî mezin derketiye û di tevahiya êvarê de gurtir bûye û beşek mezin ji benderê şewitandiye.<ref>{{Jêder |sernav=Des réservoirs de carburant touchés par une frappe de drones à Oman |tarîx=2026-03-11 |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/iran/video-des-reservoirs-de-carburant-touches-par-une-frappe-de-drones-a-oman_VN-202603110647.html |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Îranê li Tengava Hurmizê û li Kendava Erebî, êrîşên xwe yên li dijî keştîyên bazirganî zêde kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/attacks-strait-hormuz-intensify-iran-targeted-commercial-ships/story?id=130962627 |sernav=Tensions continue to escalate in the Strait of Hormuz as 3 commercial ships attacked |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Di heman rojê de êrîşên Îranê û êrîşên komên girêdayî Îranê ku di nav axa Iraqê de ne li hemberî [[Başûrê Kurdistanê]] berdewam kiriye. Îran li Başûrê Kurdistanê êrîşî wergehên kurdên [[Rojhilata Kurdistanê]] kirine. Heşt balafirên bêpîlot ên ku di du pêlan de hatin avêtin baregeha partiya Komala li herêma Zirgiwezala, nêzîkî [[Silêmanî (bajar)|Silêmaniyê]] bûye armanca êrîşên Îranê û di encamê de pêşmergeyek jiyana xwe jidest daye û du peşmerge jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/130320264 |sernav=Kî ji kû derê bi kîjan dronan êrişî Herêma Kurdistanê dike? |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en }}</ref> === 12ê adarê === ==== Êrîşên li ser Îranê ==== Di roja 12 adarê de hevpeymaniya Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe yên li seranserê axa Îranê bi awayekî berbiçav zêde kiriye û ji destpêka şer ve hejmara xalên ku hatine hedefgirtin gihîştiye nêzîkî 6.000an. Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan kompleksa Taleghan, ku li Parçînê li başûrê rojhilatê Tehranê ye, bombebaran kiriye ku ew wekê tesîseke stratejîk ji aliyê rejîmê ve hatiye bikaranîn ku şiyanên girîng ji bo çêkirina çekên nukleerî pêş bixe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/live-updates/iran-war-us-israel-gulf-allies-strait-of-hormuz-attacks-oil-prices-stocks/ |sernav=Iran war paralyzes oil trade, U.S. military plane crashes in Iraq |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |paşnav4= |paşnav5= |pêşnav5= |paşnav6= |pêşnav6= |paşnav7= |pêşnav7= }}</ref> Her wiha êrîş bi awayekê sîstematîk xalên kontrolê yên milîsên paramîlîter ên Besîcê li seranserê Tehranê hatiye pêk anîn ku artêşa Îsraêlê dibêje wan li gelek deverên Tehranê xalên leşkerî danîne ku şêniyên bajêr de tirsê çêkirine. Di heman demê de UNHCR radigihîne ku ji destpêka şer û pevçûnan ve 3,2 milyon îranî li hundirê welat koçber bûne, ku ev hejmar di navbera 600.000 û milyonek malbatan de ye ku piraniya wan ji Tehran û deverên mezin ên bajarî reviyan ku li bakurê welat û deverên gundewarî penageh bibînin û di heman demê de Neteweyên Yekbûyî diyar kiriye ku ew texmîn dikin ku ev koçberiya berdewam zêde bibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.unhcr.org/fr/actualites/communiques-de-presse/jusqua-3-2-millions-diraniens-temporairement-deplaces-dans-leur |sernav=Jusqu'à 3,2 millions d'Iraniens temporairement déplacés dans leur pays alors que le conflit s'intensifie |malper=HCR |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr |paşnav=Ito |pêşnav=Par Ayaki }}</ref> Di warê siyasî de rêberê bilind ê nû yê Îranê Mucteba Xameneyî peyama xwe ya yekem ê piştî erkdarkirina xwe bi daxuyaniyekê ku li ser televîzyona dewletê ya Îranê hatiye xwendin lê di weşanê de deng û dîmenên Mucteba Xameneyî nehatiye parvekirin. Mucteba Xameneyî di vê peyamê de bi tundî soza tolhildanê li dijî Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ji bo wêrankirina çêbûyî daye ku daxwaz dike ku Tengava Hurmizê girtî bimîne û diyar kiriye ku hemî baregehên amerîkî yên li herêmê ji bo wî hedef in. Balyozê Îranê li Nîkosyayê piştrast kiriye ku ew di êrîşa ku bavê wî tê de hatiye kuştin de birîndar bûye û ragihandiye ku ew ji ling, dest û milê xwe birîndar bûye û di heman demê de şêwirmendekî hikûmetê bi eşkereyî piştrast kiriye ku ew sax û tenduristiya wî baş e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/nous-nous-vengerons-le-nouveau-guide-supreme-iranien-mojtaba-khamenei-sort-du-silence-dans-un-message-lu-a-la-television_AP-202603120568.html |sernav="Nous nous vengerons": le nouveau guide suprême iranien Mojtaba Khamenei sort du silence dans un message lu à la télévision |malper=BFM |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Di 12 adarê de êrîşên Îranê li dijî Erebistana Siûdî Îran êrîşên li ser binesaziya leşkerî û enerjiyê berdewam kiriye. Wezareta berevaniya siudî têkbirina çend balafirên bêpîlot ên ku bîrên petrolên mezin ên li Şeybe hedef digirtin ku ji destpêka şer ve gelek caran hatibû hedefgirtin û her wiha têkbirina dronek ku bi awayekî xeternak nêzîkî navçeyek Riyadê dibû ku balyozxaneyên biyanî lê ne, ragihandiye ku vê yekê berfirehbûna hedefên Îranê ber bi deverên dîplomatîk ve nîşan daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/12/saudi-defense-ministry-says-intercepted-drones-headed-to-shaybah-oil-field |sernav=Saudi Arabia intercepts 24 drones targeting Eastern Province and Shaybah oil field |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Mîrgehên Erebî yên Yekbûyî, piştî lêdaneke rasterast ji aliyê droneke Îranê ve, li avahiya bilind ê bi navê Harbour Creek li Dubaiyê agir derketiye û di heman demê de bermahiyên droneke din jî li nêzîkî navçeya darayî ya Dubaiyê ku yek ji navendên aborî yên herî girîng ên herêmê ye, ketiye xwarê. Keştiyeke neftê jî 65 kîlometre li bakurê Jebel Elî ji aliyê guleyeke nenas ve hatiye lêdan ku bûye sedema agireke piçûk ê li ser keştiyê ku zû hatiye kontrolkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/12/dubaibased-dp-world-says-jebel-ali-port-fully-operational-inbound-vessel-traffic-reduced |sernav=Dubai-based DP World says Jebel Ali port fully operational, inbound vessel traffic reduced |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Kuweytê droneke îranî rasterast li avahiyek niştecihbûnê li başûrê welêt xistiye ku di encamê de du sivîl birîndar bûn û agir bi avahiyê ketiye ku ji aliyê agirkujan ve bi lez û bez hate kontrolkirin. Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê jî ji aliyê çend dronan ve hatiye lêdan ku ziyanên madî yên girîng li binesaziyê çêbûne lê di vê êrişê de ti qurbanî çênebûne. Wezareta berevaniya Kuweytê ragihandiye ku çend dronên din berî ku bigihîjin hedefên xwe hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/12/kuwait-international-airport-targeted-by-drones-causing-material-damage-only- |sernav=Kuwait International Airport targeted by drones, causing material damage only |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Behrêynê balafirên bêmirov ên Îranê li depoyên hîdrokarbonên li parêzgeha Muharraqê dixin û di encamê de agirê mezin û dijwar derketiye holê ku ji dûr ve hatiye dîtin. Wezareta karên hundir bi lezgînî bang li şêniyên bajarokên nêzîk ên wekê Hidd, Arad, Qelalî û Samahîc kiriye ku ji ber dûyê jehrîn a qalind a ku ji cihê şewatê derdikeve, li hundir bimînin û pencere û deriyên hewakirinê bi hişkî bigirin. Di dawiya rojê de agir hatiye kontrolkirin ku ev yek rê da rayedaran ku qedexeyên li ser şêniyên deverê hatibûn ferzkirin, rakin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c743gpd9z72o |sernav=Iran steps up attacks on energy targets as tankers hit |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-GB }}</ref> Li Tengava Hurmizê û Kendava Farsê, rewşa deryayî bi awayekî metirsîdara berdewam xirabtir bûye. Sê deryavanên keştiya barkêş a teylandî Mayuree Naree ku roja berê ji aliyê keştiyeke şer ê Îranê ve ku ji dûr ve tê xebitandin rastî êrîşê hatine, hê jî winda ne û hatiye bawerkirin ku ev deryavan di odeya motorê ya zirar dîtiye de asê mane. Her çend agir hatiye vemirandin jî, gihîştina keştiyê hê jî ne gengaz e. Bîst endamên din ên tîma deryavan ku hemî hemwelatiyê teylandî bûn, bi ewlehî gihiştine Omanê. ==== Êrîşên li dîjî Başûrê Kurdistanê ==== Li [[Başûrê Kurdistanê]], li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] baregeheke leşkerî ya Îtalyayê rastî êrîşan hatiye. Mûşekek rasterast li baregeha leşkerên îtalî dikeve lê ji ber ku berê ev baregeh hatibû valakirin ti qurbanî çênebûye. Wezîrê berevaniya Îtalyayê Guido Crosetto êrîş piştrast kiriye û vegerandina 141 leşkerên îtalî yên ku hê jî li baregehê ne ragihandiye ku vekişîneke ku ji ber sedemên ewlehiyê beriya bûyerê hatibû plankirin, 102 leşker berê vegeriyabûn Îtalyayê û nêzîkî çil leşkerên din jî li Urdunê hatine bicihkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ilmessaggero.it/schede/erbil_base_militare_italiana_dove_si_trova_quanti_soldati_ci_sono-9411572.html |sernav=Erbil, la base militare italiana nella zona a rischio: dove si trova, quanti soldati italiani ci sono e chi è il comandante |malper=www.ilmessaggero.it |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=it }}</ref> Di heman rojê de baregeha hevbeş a fransî-kurdî ya Mala Qara, ku bi qasî 40 kîlometreyan li başûrê rojavayê Hewlêrê ye, di şeva 12-13ê adarê de rastî êrîşeke du dronan hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.defense.gouv.fr/terre/actualites/deces-ladjudant-chef-arnaud-frion-operation-exterieure-irak |sernav=Décès de l’adjudant-chef Arnaud Frion en opération extérieure en Irak {{!}} Ministère des Armées et des Anciens combattants |malper=www.defense.gouv.fr |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> Efserê erkan Arnaud Frion ku ji Tabûra 7em a şopvanên alpînê bû ku bi eslê xwe ji bajarê Varces, Isèreyê bû di êrîşê de jiyana xwe jidest daye. Ew yekem leşkerê Fransayê ye piştê demek dirêj li heremê jiyana xwe jidest dide. Serokkomarê Fransayê Emmanuel Macron saet di 1:37ê (dema herêmî) sibehê de mirina fermandarê fransî ragihandiye û diyar kiriye ku hebûna wan ê li heremê di çarçoveya têkoşîna li dijî terorîzma DAÎŞÊ de ji sala 2015an vir ve ye û diyar kiriye ku şerê li Îranê nikare êrîşên bi vî rengî rewa bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/monde/iran/guerre-entre-les-etats-unis-israel-et-l-iran/mort-d-un-soldat-francais-au-moyen-orient-qui-etait-l-adjudant-chef-arnaud-frion-mort-lors-d-une-attaque-de-drone-dans-le-kurdistan-irakien_7865429.html |sernav=Qui était l'adjudant-chef Arnaud Frion, mort lors d'une attaque de drone dans le Kurdistan irakien ? |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr-FR }}</ref> === 13ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di roja 13ê adarê de êrîşên Îsraêl û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê êrîşên xwe yên li ser Îranê bi awayekî berbiçav zêde kirine û li gorî raporên ajansan ji destpêka şer û pevçûnan vir ve hejmara xalên ku hatine lêxistin gihiştiye 15.000an. Di şeva 12-13ê adarê de artêşa Îsraêlê li parêzgeha Xuzistanê êrîşî çend cihên ewlehiyê yên navxweyî kiriye ku di nav wan de baregeha polîsên li parêzgeha Ehwazê, baregeha hêzên bejayî yên mihafizên şoreşê ya li heman bajarî û tugaya zirxî ya 292em a artêşa birêkûpêk a li Dezfulê hebûn. Li gorî nirxandinên Amerîkayê, hevpeymaniyê heta 13ê adarê ji sedî 60 heta 80ê fuzeyên Îranê û heta ji sedî 80ê pergala parastina hewayî ya Îranê ji holê rakirine. Tesîseke çêkirin û depokirina mûşekên balîstîk ên bin erdê li Şîrazê, parêzgeha Farsê û her wiha cihekî mûşekan ku li Borazcan a li parêzgeha Buşehrê û herêma pîşesaziyê ya Hacîabadê li Arakê, parêzgeha Markazî, ku pargîdaniyên bi bernameya nukleerî ya Îranê ve girêdayî ne, hatine bombebarankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2026/03/13/trump-says-us-obliterated-military-targets-on-irans-kharg-island-but-didnt-wipe-out-oil-infrastructure.html |sernav=Iran threatens to retaliate against neighbors; Trump urges countries to assist in securing Strait of Hormuz |malper=CNBC |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Cullen |pêşnav=Sam Meredith,Darla Mercado, CFP®,Terri }}</ref> Donald Trump bi xwe radigihandiye ku wî fermana yek ji êrîşên esmanî yên herî bihêz ên dîroka Rojhilata Navîn li dijî girava Xarkê daye ku bi qasî ji %90 ê ji petrola hinardekirî ya Îranê ji wir derbas dibe. Careke din dîsa Trump zelal kiriye ku wî biryar daye ku binesaziya petrolê ya giravê biparêze, di heman demê de gef xwar ku ger Îran rê li ber veguhestina petrolê li Tengava Hurmuz bigire, ew ê giravê hilweşîne. Wî her wiha îdia kiriye ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê dê di hefteya bê de li Îranê pir bi tundî êrîş bike, ev yek nîşan dide ku dawiya pevçûnê nêzîk nîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bfmtv.com/international/amerique-nord/etats-unis/donald-trump-annonce-que-l-armee-americaine-a-mene-l-un-des-raids-aeriens-les-plus-puissants-de-l-histoire-du-moyen-orient-sur-l-ile-de-kharg-en-iran_AV-202603130962.html |sernav=Donald Trump annonce que l'armée américaine "a mené l'un des raids aériens les plus puissants de l'histoire du Moyen-Orient" sur l'île de Kharg en Iran |malper=BFM |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> Li navenda Tehranê, li nêzîkî şahiyeke ku ji bo roja cîhanê ya Qudsê teqîn çêbûne û herî kêm kesek jiyana xwe jidest daye. Artêşa Îsraîlê serê sibeha 13ê adarê ji welatiyên Îranê xwestibû ku ji du deverên li navenda paytextê ya nêzîkî cihê merasîma leşkerî ku gelek serokên payebilind ên Îranê ku di nav wan de serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan û rêveberê ewlehiyê Elî Larîcanî jî hebûn, vala bikin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/explosions-near-tehran-al-quds-day-march-in-solidarity-with-palestinians |sernav=Al-Quds Day rally in Tehran draws thousands despite US-Israeli attacks |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Li Erebistana Siûdî wezareta parastinê têk birina deh dronan ku li ser herêma rojhilatê Erebistanê difiriyan ragihandiye û piştre 28 dronên din ên ku di pêla duyem a êrîşan de ketine qada hewayî ya Siûdî jî hatine têk birin. Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî avahiyek li navenda darayî ya navneteweyî ya Dubayê bi ketina bermahiyên droneke li avahiyê dikeve ku zirar daye rûyê avahiyê lê ti birîndarî çênebû. Ev bûyer di demekê de qewimî ku pargîdaniyên navneteweyî yên mezin ên ku di nav de Citi, Deloitte û PwC jî hebûn, ji ber gefên Îranê ya li dijî navendên aborî û darayî yên bi Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ve girêdayî, ofîsên xwe ji DIFC yê vala kiribûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://nypost.com/2026/03/13/world-news/international-financial-centre-in-dubai-hit-by-kamikaze-drone/ |sernav=International Financial Centre in Dubai hit by kamikaze drone {{!}} New York Post |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US }}</ref> Li Omanê du karkerên biyanî dema ku dronek li herêma pîşesaziyê ya El-Awahi li parêzgeha Sohar a bakurê Omanê ketiye xwarê, hatine kuştin û çend kesên din jî birîndar dibin. Droneke din li deverek vekirî bêyî ku ti qurbanî çêbibin ketiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/iran-war-what-is-happening-on-day-14-of-us-israel-attacks |sernav=Iran war: What is happening on day 14 of US-Israel attacks? |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Melimopoulos |pêşnav=Elizabeth }}</ref> Li Tengava Hurmizê Îran trafîka deryayî bi tevayî asteng kiriye. Serokê fermandariya giştî ya hêzên hevbeş ên Amerîkayê Dan Caine qebûl kiriye ku tengav ji aliyê taktîkî ve hawîrdorek tevlihev pêşkêş dike û bi awayekî neyekser qebûl dike ku di demek kurt de pêşîgirtina li êrîşên Îranê li wir ne mimkûn e. Wezîrê enerjiyê ya Amerîkayê wisa difikire ku heta dawiya mehê eskortên tankeran werin bicihkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-war-hegseth-caine-update-pentagon/ |sernav=Hegseth says there's "no clear evidence" Iran is placing new mines in Strait of Hormuz - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US |paşnav=Watson |pêşnav=Eleanor }}</ref> Li Îsraîlê, Îran di nav rojê de pênc mûşekên din ên balîstîk avêtiye. Mûşekek li Zerzîrê, rojhilatê Heyfayê, ketiye ku di encamê de bi dehan kes birîndar bûne û zirarên mezin daye malên derdorê. Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî berpirsiyariya êrîşan girtiye ser xwe ku diyar kiriye ku wan avêtina mûşekên Xeybar Şekan bi Hizbullahê re koordîne kirine.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Taber |pêşnav=D |tarîx=1994-10-10 |sernav=Diastereoselectivity in uncatalyzed intramolecular C_H insertion by an alkylidene carbene |url=https://doi.org/10.1016/s0040-4039(00)78382-1 |kovar=Tetrahedron Letters |cild=35 |hejmar=41 |rr=7909–7910 |doi=10.1016/s0040-4039(00)78382-1 |issn=0040-4039 }}</ref> Li eniya leşkerî ya amerîkî dema ku balafir li rojavayê Iraqê ketiye xwarê, tevahiya tîma balafireke tanker a KC-135 ku ji şeş leşkeran pêk hatiye, jiyana xwe jidest dane. Di derbarê bûyerê de CENTCOMê diyar kiriye ku bûyer ne ji ber agirê dijmin an dostane çêbûye û balafireke duyem a têkildar bi ewlehî daketiye. Ev çarem balafireke leşkerî ya amerîkî ye ku ji destpêka şer ve dikeve xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-war-kc-135-us-plane-crash-iraq-crew-deaths-confirmed/ |sernav=All 6 crew members killed in crash of American KC-135 refueling aircraft in Iraq, U.S. military confirms - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US }}</ref> === 14ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Hevpeymaniya Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe li ser axa Îranê beberdewam kirine ku artêşa Îsraêlê ragihadiye ku wan navenda lêkolînê ya sereke ya Ajansa Fezayê ya Îranê armanc girtine ku ew wekê laboratuarên stratejîk ên ku ji bo pêşxistina peykên leşkerî, berhevkirina îstîxbaratê û rêberiya êrîşên li ser xalên li seranserê Rojhilata Navîn têne bikar anîn û her wiha kargehekê ji bo hilberîna pergalên parastina hewayî jî di nav de bû.<ref>{{Jêder |sernav=Guerre au Moyen-Orient: l’armée israélienne frappe le principal centre de recherche de l’Agence spatiale iranienne |tarîx=2026-03-14 |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/iran/video-guerre-au-moyen-orient-l-armee-israelienne-frappe-le-principal-centre-de-recherche-de-l-agence-spatiale-iranienne_VN-202603140281.html |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr }}</ref> Li gorî ajansa nûçeyan a farsê di êrîşa mûşekî ya Îsraîl û Amerîkayê ya li ser herêmeke pîşesaziyê ya li Îsfehanê de 15 kes mirine. Di warê mîrasê de, Wezareta Mîrasa Çandî ya Îranê radigihîne ku ji destpêka şer û pevçûnan ve di bombebaranan de herî kêm 56 muzexane û cihên dîrokî li seranserê welst zirar dîtine. Di nav cihên ku ji ber êrîşan bi bandor bûye de Qesra Golestan a li Tehranê ku Cihê Mîrateya Cîhanî ya UNESCOyê ye û yek ji kevintirîn abîdeyên paytexta Îranê ye.û Meydana Neqşî-Cehan li Îsfehanê ku gewhereke mîmarî ya sedsala 17an e di nav de hebûn. Parêzgeha Tehranê herî zêde ji ber êrîşan bi bandor bûye ku 19 abîdeyên dîrokê zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/culture/patrimoine/en-iran-au-moins-56-musees-et-sites-historiques-ont-ete-endommages-selon-le-ministere-du-patrimoine-culturel_7868015.html |sernav=En Iran, au moins 56 musées et sites historiques ont été endommagés selon le ministère du Patrimoine culturel |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr-FR }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Hêzên îranî pêlên nû yên êrîşan li dijî Erebistana Siûdî dane destpêkirin. Wezareta berevaniya Siudî ragihandiye ku şeş mûşekên balîstîk ên ku ber bi parêzgeha Xercê ve hatine avêtin hatine têkbirin û her wiha deh dronên ku li ser herêma rojhilatê welêt difiriyan hatine rûxandin û piştre 28 dronên din ên ku derbasî qada hewayî bûne hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/14/iran-continues-intensified-attacks-across-gulf-in-us-israel-war-fallout |sernav=Iran continues intensified attacks across Gulf in US-Israeli war fallout |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> Her çiqas Donald Trump zirarê kêm dîtiye û diyar kiriye ku çar ji pênc balafirên ku lê ketine, jixwe vegeriyane xizmetê, li gorî Wall Street Journal, balafirên tanker ên amerîkî KC-135 ku li baregeheke Siûdî bi cih bibûn, di êrîşa Îranê de zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/five-air-force-refueling-planes-hit-in-iranian-strike-on-saudi-arabia-wHYFMW2YG3p0rwH3HaGU |sernav=Five Air Force Refueling Planes Hit in Iranian Strike on Saudi Arabia |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî piştî ku bermahiyên droneke Îranê ya têkbirî li tesîsan ketiye, li navenda petrolê ya Fuceyrayê ku bendergeheke stratejîk û termînala hinardekirina petrola xam e û rojane bi qasî milyonek bermîl petrola îmaratê derbas dibe, agireke mezin derketiye. Di êrîşên berdewam de welatiyekî urdunî bi sivikî birîndar bûye û hinek xebatên barkirina petrolê hatine sekinandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/u-a-e-says-one-injured-at-fujairah-oil-industry-zone-epFN2fUiQ73DfB8YN47F |sernav=U.A.E. Says One Injured at Fujairah Oil Industry Zone |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Kuweytê du dron li baregeha hewayî ya Ehmed El-Cabirê ku li nêzîkî kampa Arifjanê ye ku navenda fermandariya pêşverû ya CENTCOMê lê ye, xistine, sê leşkerên kuweytî bi sivikî birîndar bûne û ziyana milkî çêbûne. Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê jî ji aliyê çend dronan ve hatiye armanc girtin ku zirar daye pergala radarê lê ti qurbanî çênebûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/VnOHZwluS01ImfjD06Ay |sernav=Kuwait Says Drones Struck Airport’s Radar System |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Iraqê balyozxaneya amerîkî li Bexdayê ku li herêma kesk a pir ewle ye, di dana sibê de bi êrîşeke dronî hatiye hedefgirtin û dûyê reş ji ser kompleksa dîplomatîk bilind bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politico.eu/article/us-embassy-baghdad-hit-missile-drone-iran-war-defense/ |sernav=US embassy in Baghdad hit by missile |malper=POLITICO |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-GB }}</ref> Ji destpêka pevçûnan ve ev êrîşa duyem ê li dîjî balyozxaneyê ye. Çend demjimêran berê, êrîşên hevpeymaniya Îsraêl û Dewletên Yekbûyî li navçeya Arasat a Bexdayê êrîşî Keta'ib Hizbullah kirine û du endamên komê hatiye kuştin ku di nav wan de kesayetiyek ku ji hêla çavkaniyên ewlehiyê ve wekê kesek girîng dihat wesifandin. Derengiya êvarê baregeheke leşkerî li Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê ji aliyê komên alîgirê Îranê ve hatiye hedefgirtin ku bû sedema agirê li embar û avahiyên demkî yên li derveyî deverê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/fr/info-en-continu/20260314-irak-attaque-contre-l-ambassade-am%C3%A9ricaine-trois-morts-dans-des-frappes-sur-un-groupe-pro-iran |sernav=Irak: attaque contre l'ambassade américaine, Washington appelle ses citoyens à quitter le pays |malper=France 24 |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr }}</ref> Donald Trump ji bo Tengava Hurmizê ji Çîn, Fransa, Japon, Koreya Başûr û Keyaniya Yekbûyî xwestiye ku bi koordîne kirina bi Dewletên Yekbûyî re keştiyên şer bişînin ku rê li ber derbasbûna keştiyên neftê vekin û diyar kir ku gelek welat amadekariyê dikin ku vê yekê bikin. Wî ragihand ku hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî dê di demek nêzîk de dest bi hevalrêtiya keştiyên neftê bikin ku bi ewlehî di tengavê re derbas bibin, di heman demê de diyar kir ku bombebarana peravên Îranê û hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî dê di vê navberê de berdewam bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/replay-jt/france-2/20-heures/donald-trump-lance-un-appel-a-d-autres-pays-dont-la-france-a-pour-venir-l-aider-dans-le-detroit-d-ormuz_7868198.html |sernav=Donald Trump lance un appel à d'autres pays, dont la France, pour venir l'aider dans le détroit d’Ormuz |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr-FR }}</ref> === 15ê adarê === Hatiye ragihandin ku di saetên serê sibê ya 15ê adarê de li derdora Îsfehanê êrîşên esmanî yên dijwar pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603159508 |sernav=Heavy pre-dawn airstrikes reported across Isfahan |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603158996 |sernav=Explosions reported in several Iranian cities |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Di heman rojê de li nêzîkî Şîrazê 20 teqîn hatin bihîstin<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603152097 |sernav=Message to Iran International reports about 20 explosions near Shiraz |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> û li başûrê Tehranê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603158403 |sernav=Video shows heavy explosions across southern Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> li baregeha hewayî ya Dezfulê,<ref name=":13">{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603150042 |sernav=Heavy smoke rises over Dezful air base after explosions |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> li Xumeyn û li Hemedan a Rojhilata Kurdistanê teqînên tund çêbûne.<ref name=":13"/><ref name=":13"/> Di dîmenek ku hate weşandin de hatiye dîtin ku zirara berfireh a êrîşa hewayî ya li ser Bendera Jaskê li parêzgeha Hormozgan nîşan dide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603159291 |sernav=Video shows heavy damage at Jask port in southeastern Iran after US strikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Şêniyên li Îranê diyar kirine ku li seranserê welat zêdebûna belavkirina hêzên ewlehiyê zêde bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603152170 |sernav=Checkpoints expand as citizens report drones and strikes in several cities |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Di daxuyaniyekê de ku li ser hesabê X ê ya wezareta berevaniya Îtalyayê hatiye parvekirin, serfermandarê giştî Luciano Portolano gotiye, "vê sibehê, baregeha Elî El Salem a li Kuweytê rastî êrîşeke dronê hatiye. Penageheke ku tê de balafireke ji dûr ve tê kontrolkirin a hêza peywirê ya hewayî ya Îtalyayê hebûn, bûye armanca êrîşan û hatiye hilweşandin." Portolano diyar kiriye ku di bûyerê de ti karmend birîndar nebûne û ti kes rasterast rastî êrîşê nehatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/live/c7vj03n2ym4t |sernav=Rûpela zindî: Di roja 18an a şerê li Rojhilata Navîn de çi diqewime? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2026-03-17 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=tr }}</ref> === 16ê adarê === Du qatên pêşîn ên Otêla Royal Tulip Al Rasheed li Herêma Kesk a Bexdayê dema ku şandeyeke Yekîtiya Ewropî û Erebistana Siûdî li wir bûn, ji aliyê dronekê ve hatiye armanc girtin. Kesî berpirsiyariya êrîşê negirt ser xwe; lêbelê ji ber ku ew nêzîkî êrîşeke bi heman rengî ya 48 demjimêr berê li dijî balyozxaneya amerîkî ya li Bexdayê bû, guman çêbûye ku ew êrîşeke Îranê be.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/16/iran-war-live-tehran-rejects-trump-claim-on-talks-gulf-attacks-continue |sernav=Iran war updates: Trump chastises nations for lack of Hormuz ‘enthusiasm’ |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-18 |ziman=en |paşnav=Uras |pêşnav=Ted Regencia,Zaid Sabah,Caolán Magee,Virginia Pietromarchi,Alma Milisic,Nils Adler,Sarah Haider,Mariamne Everett,Elis Gjevori,Umut }}</ref> === 17ê adarê === Wezîrê berevaniya Îsraêlê, Yisrael Katz ragihandiye ku serokê konseya bilind a ewlekariya neteweyî ya Îranê Elî Larîcanî di êrîşeke artêşa Îsraêlê de jiyana xwe jidest daye.<ref name="Fabian2026"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ynetnews.com/article/s1t9tkiqwx |sernav=Israel confirms Larijani killed in Tehran safe house, Basij chief also eliminated |malper=ynetglobal |tarîx=2026-03-17 |roja-gihiştinê=2026-03-18 |ziman=en |paşnav=Correspondents |pêşnav=Ynet }}</ref> Rayedarên îranî bêyî ku li ser van îdiayan şîrove bikin, peyameke bi destnivîs belav kirine ku hatiye îdiakirin peyam ji aliyê Larîcanî be hatiye nivîsandin. Hatiye diyarkirin ku ev peyama ku dîroka peyamê rojek berê bû, ji bo bîranîna deryavanên Îranî yên ku di êrîşên Dewletên Yekbûyî de mirine û tê payîn ku merasîmên cenazeyên wan werin lidarxistin, hatiye nivîsandin.<ref name="Fabian2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-17 |sernav=IDF confirms Iran’s ‘de facto leader’ Ali Larijani killed in airstrike overnight |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irans-de-facto-leader-ali-larijani-killed-in-airstrike-overnight/ |roja-gihiştinê=2026-03-18 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraîlê di daxuyaniyek fermî de diyar kiriye ku fermandarê Besîcê ya îranî Xulam Riza Silêmanî jî di êrîşan de jiyana xwe jidest daye û fermandarekî cîhada îslamî ya filistînî jî hatiye armancgirtin.<ref name="Fabian2026" /> === 18ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di roja 18ê adarê de wezîrê îstîxbarata Îranê Îsmaîl Xetîb di êrîşeke esmanî ya Îsraêlê de li Tehranê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tondo |pêşnav=Lorenzo |paşnav2=Christou |pêşnav2=William |tarîx=2026-03-18 |sernav=Israel strikes Iran’s South Pars gasfield hours after forces kill intelligence minister |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/18/iran-intelligence-minister-esmail-khatib-killed-israel-claims |roja-gihiştinê=2026-03-23 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di heman rojê de di saetên serê sibê de li Îranê gelek teqîn çêbûne. Cihên ku hatine armanc girtin deverên deryayî û tesîsên sereke yên benderan bûn ku di nav de deverên li dora benderên şehîd Bahonar û şehîd Rajaee, û her wiha cihên li nêzîkî termînalek petrola li Bandar Abbasê hebûn. Li herêma Zeytûn Karmendiyê ya Ehwazê teqînek bihêz çêbûye. Li gorî agahiyan, teqînek serê sibê li Songhor ku bajarekî Rojhilata Kurdistanê nêzîkî sinorê Başûrê Kurdistanê ye çêbûye û teqînek din jî li nêzîkî Kazerunê li başûrê Îranê hatiye bihîstin. Li rojavayê Tehranê, di demek kurt de li Malardê gelek teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603182963 |sernav=Wave of explosions reported across Iran in early morning hours |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Li Fardisê, êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê li ser tesîseke çêkirina helîkopteran li navçeya pîşesazî ya Nazê pêk hatine. Baregeha Artêşa Fath li Kerajê, ofîsên xizmetguzariya civakî yên bajêr, navenda rehabîlîtasyonê ya ji bo kesên astengdar û deverên niştecihbûnê jî rastê êrîşan hatine. Qereqolên polîsan ên li Qom û Bandar Lengehê jî rastî êrîşan hatine. Vîdyoyek nîşan daye ku êrîşa giran di sibeha roja çarşemê de li bakurê Tehranê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603184619 |sernav=Video shows a massive strike on Northern Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Îsraîlê gotiye ku wan navendên fermandariya Îranê li Tehranê armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603183242 |sernav=Israel strikes Iranian command centers in Tehran, IDF says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Herwiha navendeke bijîşkî li Tehranê jî hatiye bombebarankirin. Beşek ji qada gazê ya Parsa Başûr a Îranê ji aliyê êrîşên esmanî yên Îsraîlê ve hatine armanc girtin û rafineriyên qada gazê ya li Asaluyeyê jî hatine armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603181952 |sernav=Iran shuts several South Pars gas phases after strike |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/03/18/israel-strikes-iran-natural-gas-infrastructure |sernav=Israel strikes Iran natural gas facility in coordination with U.S. |malper=Axios |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Êrîşên Îsraîlê herî kêm pênc keştîyên deryayî yên Îranê li Deryaya Xezerê armanc girtine û teqîn li Bendera Anzaliyê hatine bihîstin, trafîka çekan a du alî di navbera Rûsya û Îranê de, bi taybetî alavên dronên Şahedê asteng kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ynetnews.com/article/hkvkxtu9wl |sernav=Israeli Air Force strikes Iranian naval vessels in Caspian Sea for first time |malper=ynetglobal |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://maritime-executive.com/article/israel-strikes-iranian-naval-vessels-on-the-caspian-sea |sernav=Israel Strikes Iranian Naval Vessels on the Caspian Sea |malper=The Maritime Executive |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke esmanî li dadgeha li Laristanê pêk hatiye.<ref name=":14">{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603187786 |sernav=Video: Airstrikes hit courthouse in Larestan, southern Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Di 18ê adarê de HRANAyê 79 êrîş û herî kêm 125 qurbanî tomar kiriye.<ref name=":14"/> Li gorî HARNAyê herî kêm 15 sivîl jiyana xwe jidest dane û 105 kes jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Îranê ==== Mûşekên Îranê li bajarê pîşesazî yê Ras Laffan a Qeterê armanc girtine ku di encamê de şewat çêbûne û zirareke mezin gihîşt tesîsa gazê. Qeterê bi qedexekirina ketina wan kesên leşkerî yên balyozxaneya Îranê ji bo axa xwe, bersiv daye Îranê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/18/qatar-says-iran-missile-attack-sparks-fire-causes-damage-at-gas-facility |sernav=Qatar says Iran attack caused significant damage at Ras Laffan gas facility |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Parçeyên mûşekeke Îranê li Balafirgeha Ben Gurion zirar daye sê balafirên taybetên kesane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Wrobel |pêşnav2=Sharon |tarîx=2026-03-18 |sernav=3 private planes at Ben Gurion Airport damaged by debris from Iranian missile attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/3-private-planes-at-ben-gurion-airport-damaged-by-debris-from-iranian-missile-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-23 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Beyt Awwa, Şerîaya Rojava, di êrîşeke mûşekî de sê filistînî jiyana xwe jidest dane û 13 kes birîndar bûne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-890479 |sernav=Three Palestinian women killed in West Bank from Iran missile {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> û li Adenimê jî karkerekî biyanî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2022-02-09 |sernav=New long-range Iranian missile sends signal to Israel |url=https://doi.org/10.1108/oxan-es267236 |kovar=Emerald Expert Briefings |doi=10.1108/oxan-es267236 |issn=2633-304X }}</ref> === 19ê adarê === [[Wêne:Missile interception fragments of an Iranian missile hit Haifa oil refineries in Haifa Bay, March, 19 2026.jpg|thumb|Dîmenek ji roja 19ê adarê ku mûşekeke Îranê li rafineriyên petrolê yên Hayfa li Kendava Hayfayê xistiye]] Di 19ê adarê de balafireke F-35 Lightning II a Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber gumanên ku ji aliyê hêzên Îranê ve hatiye xistin, bi awayekî awarte hatiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/03/19/politics/f-35-damage-iran-war |sernav=US F-35 damaged by suspected Iranian fire makes emergency landing, sources say {{!}} CNN Politics |malper=CNN |tarîx=2026-03-19 |roja-gihiştinê=2026-03-24 |ziman=en |paşnav=Liebermann |pêşnav=Haley Britzky, Oren }}</ref> Di êrîşa mûşekî ya berfirehtir a Îranê ya li ser herêmê de, wekê tolhildana êrîşên Îsraîlê ya li ser tesîsên gazê yên Parsa Başûr, rafineriyeke petrolê ya li Heyfayê ya girêdayî BAZAN Holdingê hatiye hedefgirtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ynet |tarîx=2026-03-19 |sernav=Damage at Haifa oil refineries after Iranian missile attack |url=https://www.ynetnews.com/article/h1rmbctqbl |roja-gihiştinê=2026-03-24 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Serokwezîrê Îsraêlê Benjamîn Netanyahu di daxuyaniya di derbarê guhertina rejîma li Îranê de gotiye, "Hûn nekarin şoreşekê ji hewayê bikin; divê hêmanek bejayî hebe ku wê bike. Ez ê hemî vebijarkan bi we re parve nekim," bi vî awayî destnîşankiriye ku îhtimala operasyonên sinorkirî yên bejahî hebe.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ynetnews |tarîx=2026-03-19 |sernav=Netanyahu: 'You can't make a revolution from the air, there are ground options' |url=https://www.ynetnews.com/article/8148y4dvk |roja-gihiştinê=2026-03-24 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Di 19ê adarê de wekê beşek ji hewildanên xwe yên ji bo vekirina Tengava Hurmizê ji bo veguhestina deryayî ya navneteweyî, Amerîkayê dest bi operasyoneke esmanî yên li dijî keştî û dronanên deryayî yên Îranê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/u-s-war-planes-and-helicopters-kick-off-battle-to-reopen-hormuz-530cdb78 |sernav=U.S. War Planes and Helicopters Kick Off Battle to Reopen Hormuz |malper=The Wall Street Journal |tarîx=2026-03-20 |roja-gihiştinê=2026-03-24 |ziman=en-US |paşnav=Gordon |pêşnav=David S. Cloud, Lara Seligman and Michael R. }}</ref> === 20ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Artêşa Îsraêlê li Beyrût,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF says it is striking Hezbollah targets in Beirut |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-is-striking-hezbollah-targets-in-beirut/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Tehran, Nur û li xalên din ên li navenda Îranê êrîşên hewayî pêk aniye ku artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku di encama êrîşên wan berdevkê pasdarên şoreşê, Elî Mihemed Naînî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says it struck weapon factories in Tehran, ballistic missiles storage sites in central Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-weapon-factories-in-tehran-ballistic-missiles-storage-sites-in-central-iran/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says its striking regime targets in northern Iranian city of Nur |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-its-striking-regime-targets-in-northern-iranian-city-of-nur/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşê diyar kiriye ku Naînî di nav salan de di warê propagandayê û têkiliyên giştî de di rolên cûrbecûr de xebitiye ku di nav de di du salên dawî de wekê "propagandîstê sereke" yê muhafizên şoreşê xebitiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF confirms killing Iranian Guards spokesman |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-killing-iranian-guards-spokesman/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuştina Naînî berê ji aliyê medyaya dewleta Îranê ve hatibû ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |tarîx=2026-03-20 |sernav=IRGC spokesman killed in strike, Iran says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-spokesman-killed-in-strike-iran-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî raporên medyaya Îranê, êrîşên hewayî yên hevbeş ên Amerîka û Îsraîlê 16 keştîyên barhilgir ên Îranê li bajarên benderî yên li Kendava Farsê jî hatine rûxandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=US, Israel strike 16 Iranian cargo vessels in port towns: Iran media |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-israel-strike-16-iranian-cargo-vessels-in-port-towns-iran-media/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Derbarê şerê li Libnanê de artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku ji destpêka şer û pevçûnan ve wan êrîşî zêdetirî 2.000 hedefên li welat kirine û zêdetirî 570 çekdarên Hizbullah kuştine ku 220 ji wan endamên yekîneya elît a Rizwanê bûn. Wezareta tenduristiyê ya Libnanê diyar kiriye ku ji destpêka şerê navxweyî ve zêdetirî 1000 kes di êrîşên Îsraêlê de jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says more that 570 Hezbollah operatives killed since start of fighting |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-more-that-570-hezbollah-operatives-killed-since-start-of-fighting/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Li Îsraêlê dîsa êrîşên ji Îranê û Hizbullahê ji Libnanê hatiye tomar kirin<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Sirens triggered in Western Galilee amid Hezbollah attack from Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/sirens-triggered-in-western-galilee-amid-hezbollah-attack-from-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û êrîşên mûşekan li Kiryat Ono,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Authorities dispatch forces to sites of reported impacts from cluster bomb carrying Iran missile in central Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/authorities-dispatch-forces-to-sites-of-reported-impacts-from-cluster-bomb-carrying-iran-missile-in-central-israel/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Rehovot û Orşelîmê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Two lightly wounded in Rehovot cluster bomb strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/two-lightly-wounded-in-rehovot-cluster-bomb-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û deverên din hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Rescue forces rushing to Iran missile impact in Jerusalem’s Old City; no injuries reported |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rescue-forces-rushing-to-iran-missile-impact-in-jerusalems-old-city-no-injuries-reported/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezareta tenduristiyê ya Îsraêlê ragihandiye ku ji ber êrîşên bi roketan, heta niha 4099 îsraîlî rakirine nexweşxaneyan ku ji wan 80 kes hê jî li nexweşxaneyê têne dermankirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bletter |pêşnav=Diana |tarîx=2026-03-20 |sernav=Number of injured in war tops 4,000 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/number-of-injured-in-war-tops-4000/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hatiye ragihandin ku ji destpêka şer ve li Îsraêlê 15 kesên sivîl di êrîşên mûşekî yên Îranê de jiyana xwe jidest dane ku yek ji wan welatiyekî fîlîpînî û yek jî wan jî welatiyê taylendî bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.eurasiantimes.com/us-israel-war-on-iran-here-are-the-latest-casualty-figures-from-across-the-middle-east/ |sernav=U.S.-Israel War on Iran: Here Are the Latest Casualty Figures From Across The Middle-East Region |malper=EURASIAN TIMES |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US |paşnav=NEWS |pêşnav=AFP }}</ref> Di heman rojê de êrîşên din ên Îranê li dijî Iraqê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=At least three drone attacks target US military site in Baghdad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/at-least-three-drone-attacks-target-us-military-site-in-baghdad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Îmaratên Yekbûyî yên Erebî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-20 |sernav=Dubai says it fought off Iranian attack as Eid holiday begins |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/dubai-says-it-fought-off-iranian-attack-as-eid-holiday-begins/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-20 |sernav=Kuwait’s Mina Al-Ahmadi refinery hit by drone attack, sparking fire |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwaits-mina-al-ahmadi-refinery-hit-by-drone-attack-sparking-fire/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Erebistana Siûdî û Behrêynê hatine hatine tomarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=Gulf states say responding to missile, drone attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/gulf-states-say-responding-to-missile-drone-attacks/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî çavkaniyên amerîkî, êrîşa mûşekî ya Îranê bi du mûşekên balîstîk li ser baregeha leşkerî ya brîtanî-amerîkî ya Diego Garcia ku li Okyanûsa Hindî û nêzîkî 4000 kîlometre dûr e, bi taybetî bala xelkê kişandiye. Her du mûşek jî li baregeha leşkerî neketine. Li gorî agahiyan, mûşekek ketiye deryayê û her çend nehatiye eşkerekirin ka mûşek bi serkeftî hatiye xistin an na, mûşeka duyem jî ji aliyê keştiyeke şer a amerîkî ve bi mûşeka SM-3 hatiye têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://orf.at/stories/3424514/ |sernav=Iran feuerte offenbar Raketen auf Stützpunkt Diego Garcia |malper=news.ORF.at |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=de |paşnav=red |pêşnav=ORF at/Agenturen }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-us-israel-war-updates-2026/card/iran-targeted-diego-garcia-base-with-ballistic-missiles-rb7MdZW1CfwRTauDYHOt |sernav=Iran Targeted Diego Garcia Base With Ballistic Missiles |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US }}</ref> Li gorî çavkaniyên Brîtanî, Îranê dibe ku ji bo zêdekirina menzîla mûşeka balîstîk a ku hatiye bikar anîn, amûrên roketên fezayê bikar aniye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Iran ‘unsuccessfully’ targeted Diego Garcia base, UK official source confirms |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-unsuccessfully-targeted-diego-garcia-base-uk-official-source-confirms/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Iran may have used space launch vehicle to extend range of missiles fired at Diego Garcia |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-may-have-used-space-launch-vehicle-to-extend-range-of-missiles-fired-at-diego-garcia/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî daxûyaniya serfermandarê giştî yê artêşa Îsraêlê Zamîr, ew mûşekeke balîstîk a du-qonaxî ya navbera parzemînan bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF chief: Campaign at ‘halfway’ stage; Iran’s missile fire at Diego Garcia shows ‘Berlin, Paris, Rome all within range’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-chief-campaign-at-halfway-stage-irans-missile-fire-at-diego-garcia-shows-berlin-paris-rome-all-within-range/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Piştî êrîşê, Brîtanyayê destûr daye Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ku bingehên wan ji bo operasyonên li dijî hedefên Îranê yên ku êrîşî keştiyên li Tengava Hurmizê dikin bikar bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c36rny6xgppo |sernav=UK allows US to use bases to strike Iranian sites targeting Strait of Hormuz |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-GB }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/news/uk-allows-us-use-bases-iran-war-after-missiles-fired-diego-garcia |sernav=UK allows US to use bases for Iran war after missiles fired at Diego Garcia |malper=Middle East Eye |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en }}</ref> Wezareta derve ya Îranê her cure berpirsiyariyên xwe ji bo êrîşê red kiriye û êrîşê wekê operasyoneke "lêp" a Îsraêlê bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/22/did-iran-launch-missiles-at-us-uk-base-on-diego-garcia-heres-what-to-know |sernav=Did Iran launch missiles at US-UK base on Diego Garcia? Here’s what to know |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en |paşnav=Sharma |pêşnav=Yashraj }}</ref> === 21ê adarê === Li gorî daxuyaniyên artêşa Îsraêlê, hêza hewayî ya Îsraêlê di roja 21ê adarê de êrîşên xwe yên li ser Îranê berdewam kirine ku di nav de li ser çend pergalên parastina hewayî, komplekseke wezareta parastinê, tesîsên ji bo hilberandin û depokirina pêkhateyên mûşekan û cihekî lêkolîn û pêşvebirina nukleerî ya Zanîngeha Malek Aştarê hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF strikes ballistic missiles sites in Tehran overnight |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-strikes-ballistic-missiles-sites-in-tehran-overnight/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF says it struck ‘strategic’ nuclear weapons development site at university in Tehran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-strategic-nuclear-weapons-development-site-at-university-in-tehran/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî ajansa nûçeyan a Tasnîm a Îranê, êrîşeke hevbeş a Amerîka û Îsraêlê li ser tesîsa dewlemendkirina uranyûmê ya Natanzê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-21 |sernav=Natanz enrichment facility targeted in US-Israeli attack — Iranian media |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/natanz-enrichment-facility-targeted-in-us-israeli-attack-iranian-media/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Lê belê artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku ev êrîş bi tevahî ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF denies role in Natanz strike, won’t comment on US activity |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-denies-role-in-natanz-strike-wont-comment-on-us-activity/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên bi mûşek û teqemeniyên komî yên li ser Îsraêlê bûne sedema bandorên neyînî yên li deverên qerebalix ên wekê Rîşon LeZîyon,<ref name=":15">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Empty daycare among sites hit in Rishon Lezion cluster missile attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/three-impact-sites-in-rishon-lezion-after-cluster-missile-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Metullayê,<ref name=":15"/> Safedê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Rocket strike in northern city causes slight damage as more sirens sound in Galilee, Golan Heights |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rocket-strike-in-northern-city-causes-slight-damage-as-more-sirens-sound-in-galilee-golan-heights/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Maʿalot-Tarşîhayê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Medics say 5 lightly hurt by Hezbollah rocket that hit Ma’alot-Tarshiha home |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-say-5-lightly-hurt-by-hezbollah-rocket-that-hit-maalot-tarshiha-home/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Dîmonayê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Video shows Iranian missile striking southern city of Dimona |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/video-shows-iranian-missile-striking-southern-city-of-dimona/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Aradê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Medics treating 30 people with varying degrees of injuries from Iran missile attack on Arad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-treating-30-people-with-varying-degrees-of-injuries-from-iran-missile-attack-on-arad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> kirine ku tenê li Dîmonayê û Aradê 175 kes ji ber derbên mûşekên balîstîk birîndar bûne ku 11 kes ji wan bi giranî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bletter |pêşnav=Diana |tarîx=2026-03-22 |sernav=38 people remain hospitalized after last night’s missile attack on Dimona and Arad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/36-people-remain-hospitalized-after-last-nights-missile-attack-on-dimona-and-arad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Herwiha êrîşên Îranê li dijî Erebistana Siûdî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Saudi Arabia says it intercepted at least 20 Iranian drones in east of country |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/saudi-arabia-says-it-intercepted-at-least-20-iranian-drones-in-east-of-country/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Kuwait says air defense responding to Iranian missile and drone attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwait-says-air-defense-responding-to-iranian-missile-and-drone-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Behrêynê beberdewam kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Explosions heard in Bahrain’s capital |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-heard-in-bahrains-capital/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 22ê adarê === Li gorî artêşa Îsraîlê, pêlek êrîşên esmanî yên Îsraêlê li Tehranê çend tesîsên hilberîna çekan ên Îranê û çend baregehên rejîmê xistiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=IDF says it hit arms production sites, intel and military HQs in overnight Tehran strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-hit-arms-production-sites-intel-and-military-hqs-in-overnight-tehran-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezîrê enerjiyê ya Îranê Elîabadî ragihandiye ku binesaziya av û elektrîkê ya girîng a welat ji ber êrîşên sîber ên DYA û Îsraêlê bi giranî zirar dîtiye. Êrîşan, di nav cihên din de, bi dehan tesîsên veguhestin û paqijkirina avê hedef girtine ku bi vî awayî bandor li ser beşên torên dabînkirina avê yên girîng kiriye. Heyva Sor a Îranê ragihandiye ku li gorî texmînên herî dawî, hejmara giştî ya tesîsên sivîl ên zirar dîtî gihîştiye 81.365 cihan.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP and ToI Staff |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian minister says ‘heavy damage’ to water, energy infrastructure from US-Israeli strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-minister-says-heavy-damage-to-water-energy-infrastructure-from-us-israeli-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî amarên fermî yên Îranê, ji destpêka êrîşên Îsraêl û Amerîkayê ve li Îranê zêdetirî 1.500 kes hatine kuştin û zêdetirî 21.000 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://liveblog.zdf.de/us-angriff-auf-iran/187827/ |sernav=Iran meldet mehr als 1.500 Tote seit Kriegsbeginn |malper=ZDF Liveblog |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Li gorî rêxistina Brîtanî NetBlocks, ji 28ê sibatê vir ve li Îranê birîna înternetê ya ji aliyê dewletê ve hatiye ferzkirin berdewam dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://mastodon.social/@netblocks/116271646464231849 |sernav=NetBlocks (@netblocks@mastodon.social) |malper=Mastodon |tarîx=2026-03-22 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=ku }}</ref> Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, Îsraêlê pêlek din a berfireh ji êrîşên asmanî li dijî binesaziya Hizbullah li başûrê Libnanê ku di nav de pira Qasmiyeyê ya li ser çemê Lîtanî yê daye destpêkirin, ku hatiye gotin ev êrîş ji bo pêşîgirtina li Hizbullah ku şervan û çekan bigihîne herêmê hatiye pêkanîn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=IDF launches wide airstrikes in Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-launches-wide-airstrikes-in-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Israel blows up coastal highway bridge in Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-blows-up-coastal-highway-bridge-in-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di heman demê de ev êrîş ji aliyê serokwezîrê Libnanê Selam û serok Ewn ve wekê zêdebûna xeternakê hatine şermezarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Yohanan |pêşnav=Nurit |tarîx=2026-03-22 |sernav=Lebanon’s PM slams Hezbollah rocket attacks, says country won’t give up on disarmament |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/lebanons-pm-slams-hezbollah-rocket-attacks-says-country-wont-give-up-on-disarmament/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Îsraêlê ziyanên ji ber topbarana Îran û Hizbullahê li Tel Avîv,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Bletter |pêşnav2=Diana |tarîx=2026-03-22 |sernav=15 injured in Tel Aviv missile cluster bomb attack, most lightly hurt |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/15-injured-in-tel-aviv-missile-cluster-bomb-attack-most-lightly-hurt/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Bat Yam û Holonê hatine ragihandin û sivîlek li bakurê Misgav' Amê di encama êrîşan de jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian missile attack causes damage in Bat Yam, Holon; no injuries reported |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-missile-attack-causes-damage-in-bat-yam-holon-no-injuries-reported/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Man killed in apparent Hezbollah anti-tank missile attack near northern border |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-killed-in-apparent-hezbollah-anti-tank-missile-attack-on-northern-border/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di 23ê adarê de artêşa Îsraêlê ragihandiye ku sivîlê li Misgav' Amê bi xeletî ji aliyê topxaneya Îsraêlê ve hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-23 |sernav=IDF probe finds farmer killed in north yesterday was hit by Israeli shelling, not a Hezbollah attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-probe-finds-man-killed-in-north-yesterday-was-hit-by-israeli-shelling-not-a-hezbollah-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên din ên Îranê li ser xalên li Iraq,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian media says drone attack targeted base used by US near Baghdad Airport |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-media-says-drone-attack-targeted-base-used-by-us-near-baghdad-airport/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî Erebî<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=UAE says it is responding to Iranian missile, drone attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/uae-says-it-is-responding-to-iranian-missile-drone-attacks/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Erebistana Siûdî hatin ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Saudi Arabia reports three ballistic missiles targeted Riyadh area |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/saudi-arabia-reports-three-ballistic-missiles-targeted-riyadh-area/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî operasyonên bazirganiya deryayî ya Keyaniya Yekbûyî (UKMTO), keştîyek 15 mîlên deryayî dûrî peravên Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî, bi guleyek nenas hatiye lêdan lê ti kes birîndar nebûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://liveblog.zdf.de/us-angriff-auf-iran/187831/ |sernav=Unbekanntes Geschoss trifft Schiff vor den Emiraten |malper=ZDF Liveblog |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Serokê Amerîkayê Trump ultîmatomek daye û gef li Îranê xwariye ku eger Îran di nav 48 demjimêran de Tengava Hurmizê veneke, ew ê santralên elektrîkê yên Îranê ji holê rake.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tagesschau.de/ausland/asien/iran-usa-israel-krieg-102.html |sernav=48-Stunden-Ultimatum: Welche Folgen könnte Trumps Drohung haben? |malper=tagesschau.de |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Di bersivê de, berdevkê pasdarên şoreşê gef li Tengava Hurmizê xwariye<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies and ToI Staff |tarîx=2026-03-22 |sernav=IRGC threatens to completely close the Strait of Hormuz if US strikes power plants |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-threatens-to-completely-close-the-strait-of-hormuz-if-us-strikes-power-plants/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ku bi tevahî dorpêç bike û êrîşî hemî tesîsên enerjî, teknolojiya agahdariyê û palandina avên li dewletên Kendavê yên hevalbendên Amerîkayê bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian army says it will target energy, desalination infrastructure after US threats |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-army-says-will-target-energy-desalination-infrastructure-after-us-threats/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iran threatens to ‘irreversibly destroy’ energy infrastructure across region if power plants attacked |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-destroy-energy-infrastructure-across-region-if-power-plants-attacked/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di ketina helîkopterekê de ku li ser avên herêmî yên Qatarê ji ber xeletiyeke teknîkî qewimî, çar leşkerên qeterî û sê welatiyên tirk, leşkerek û du teknîsyenên ji pargîdaniya Aselsanê jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://dohanews.co/world-leaders-offer-condolences-to-qatar-turkiye-after-helicopter-crash/ |sernav=World leaders offer condolences to Qatar, Türkiye after helicopter crash |malper=Doha News {{!}} Qatar |tarîx=2026-03-22 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en-US |paşnav=Ziga |pêşnav=Adijata }}</ref> === 23ê adarê === Trump ultîmatoma xwe rawestin demkî ya şer ji 2 rojan derxistiye 5 rojan. Wî gef xwaribû ku eger Îran Tengava Hurmizê veneke, ew ê santralên elektrîkê yên Îranê wêran bike. Trump ragihandiye ku di du rojên berê de bi Îranê re hevdîtinên baş û çêker pêk anîne. Di heman demê de danûstandinên di navbera Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê de ji aliyê rayedarên Îranê ve hatiye înkar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.n-tv.de/politik/06-51-Fed-Gouverneurin-Cook-Iran-Krieg-erhoeht-Inflationsrisiken-id30415311.html |sernav=+++ 06:51 Fed-Gouverneurin Cook: Iran-Krieg erhöht Inflationsrisiken +++ |malper=ntv.de |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de |paşnav=NACHRICHTEN |pêşnav=n-tv }}</ref> Serokê parlamentoya Îranê Xalîbaf diyar kiriye ku ti danûstandin bi Amerîkayê re nehatine kirin. Di axaftinên diyar kiriye ku "raporên derewîn ên Trump armanc dikirin ku bazarên darayî û petrolê manîpule bikin."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-03-23 |sernav=Iran parliament speaker: Trump’s ‘fake news’ about talks designed to manipulate markets |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-parliament-trumps-fake-news-about-talks-designed-to-manipulate-markets/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Encumena parastinê ya Îranê gef xwariye ku ger perava başûr an giravên wekê Çarg ên Îranê werin dagirkirin an jî werin dorpêçkirin, dê ew teqemenî li ser rêyên keştîvaniyê yên li Kendava Farsê bicih bikin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-23 |sernav=Iran threatens to mine Gulf marine routes if southern coast, islands attacked |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-mine-gulf-marine-routes-if-southern-coast-islands-attacked/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di nav roja 23ê adarê de êrîşên Îranê li ser Îsraêl,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-23 |sernav=IDF detects day’s fifth Iran missile attack heading toward Eilat |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-detects-days-fifth-iran-missile-attack-heading-toward-eilat/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-23 |sernav=One person hurt after missile interception in UAE |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-person-hurt-after-missile-interception-in-uae/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt, Erebistana Siûdî, û Behreynê hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-23 |sernav=Explosions, sirens ring out in Bahrain |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-sirens-ring-out-in-bahrain/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşa li dijî baregeha pêşmergeyên Herêma Kurdistanê ==== Di 23 û 24ê adarê de êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kiriye.<ref name=":16">{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/240320266 |sernav=Di 24 demjimêran de 25 caran êrişî Herêma Kurdistanê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di 23ê adarê de, di nav 24 saetan de li dijî Herêma Kurdistanê 25 êrîşên dronî û mûşekan pêk hatiye.<ref name=":16" /> Di 23ê adarê de Fermandariya Herêma 1ê ya Hêzên Pêşmergeyan hatiye armanc girtin. Di êrîşa li dijî fermandariya pêşmerge de 6 pêşmerge jiyana xwe jidest dane û 20 pêşmerge jî birîndar bûne.<ref name=":16" /> === 24ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Li gorî HRANAyê li seranserê Îranê 108 êrîş li 10 parêzgehan pêk hatine û herî kêm 61 qurbanî ku di nav de 12 kes sivîl bûn jiyana xwe jidest dane û 38 kes jî birîndar bûne. Êrîşên herî dijwar li Xuzestan û Îsfehanê pêk hatine. Êrîş li ser cihên mûşekan li Tebrîz û Borazcanê, pîşesaziyên leşkerî, tesîseke şîrketa gazê û karsaziyên sivîl li Îsfehanê, boriyeke gazê ya li Xuremşehrê, komplekseke werzîşê li Andîmeşkê û baregeheke Besîcê û avahiyên niştecîbûnên li Tehranê pêk hatine. Herwiha li Şahîn Şehr, Necefabad, herêma pîşesazî ya Cewzdan û Bender Kenganê jî êrîşên esmanî hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603245682 |sernav=New wave of strikes hits cities across Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke amerîkî ya şevê li ser baregeheke li El Enbarê bi kêmî ve 15 endamên Hêzên seferberiya gel a Iraqê hatine kuştin û 30 ji wan jî birîndar bûne. Komê mirina Saad Dawai, fermandarê operasyonên xwe li Enbarê, ragihandiye. Êrîşek li mala serokê PMFê Falih el-Feyyad li Mûsilê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891019 |sernav=US strikes reportedly kill, wound 30 PMF fighters in Iraq {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Hatiye ragihandin ku ev kom êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê û li êrîşên li dijî baregehên li Herêma Kurdistanê birêve dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603246138 |sernav=Airstrike hit PMF commander’s residence in Mosul, sources say |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Îranê bi mûşekan êrîşên li dijî Tel Avîv, Eylat, Dîmona û Heyfayê berdewam kiriye ku di encama êrîşan de gelek kes birîndar bûne. Kuweytê ragihandiye ku ji ber êrîşên Îranê zirar gihîştiye xetên elektrîkê.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Summers |pêşnav2=Charlie |paşnav3=Agencies |tarîx=2026-03-24 |sernav=4 people lightly hurt, buildings mangled as Iranian missile attack hits Tel Aviv |url=https://www.timesofisrael.com/idf-says-it-struck-islamic-guards-hq-in-tehran-man-lightly-wounded-as-iran-keeps-up-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mûşekên Îranê li ser Beyrûtê hatine têkbirin ku di encamê de birîndariyên bi sivikî çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.al-monitor.com/originals/2026/03/iranian-ballistic-missile-intercepted-over-lebanon-us-embassy-feared-target |sernav=Iranian ballistic missile intercepted over Lebanon, US Embassy feared as target - AL-Monitor: The Middle Eastʼs leading independent since 2012 |malper=www.al-monitor.com |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di êrîşa dronên Îranê ya li ser Behreynê de karkerek ji Morokoyê jiyana xwe jidest daye û çend leşker jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://orf.at/stories/3424849/ |sernav=Toter und Verletzte bei iranischen Angriffen auf Bahrain |malper=news.ORF.at |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de |paşnav=red |pêşnav=ORF at/Agenturen }}</ref> === 25ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di encama êrişên hewayî yên li ser Îranê de li bakurê rojavayê Îranê 11 kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603258688 |sernav=Eleven killed in strikes in northwest Iran, official says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Du tesîsên ku li Tehranê mûşekên krûzê çêdikirin bi êrîşên esmanî hatine hilweşandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603253966 |sernav=Cruise missile production sites in Tehran were hit, Israel says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Îsraêlê diyar kiriye ku wan navendeke lêkolînên deryayî li Îsfehanê wêran kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603252252 |sernav=Israel says it struck Iranian naval research center in Isfahan |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di bersivdayîna hewayî ya Amerîkayê ya li dijî baregeheke heşda şabî ya li rojavayê Enbarê 7 endamên rêxistina heşda şabî hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891115 |sernav=Deadly airstrike hits PMF site near army center in Iraq’s Anbar {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Balafirên bêmirov ên Îranê li balafirgeha navneteweyî ya Kuweytê depoyeke sotemeniyê armanc girtiye ku di encamê de şewateke derketiye, di heman demê de hêzên ewlehiyê ragihandin ku şeş balafirên din jî hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gulfnews.com/world/gulf/kuwait/iranian-drone-strikes-hit-fuel-depot-at-kuwait-airport-1.500485349 |sernav=Iranian drone strikes hit fuel depot at Kuwait airport |malper=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en |paşnav=Amir |pêşnav=Khitam Al }}</ref> Mûşekek Îranê li ser Urdunê hatiye têk birin ku perçeyên mûşekê li nêzîkî bajarê paytext a Emmanê ketine xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.turkiyetoday.com/region/iran-fires-missiles-at-israel-us-bases-in-kuwait-jordan-bahrain-3216847 |sernav=Iran fires missiles at Israel, US bases in Kuwait, Jordan and Bahrain |malper=Türkiye Today |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku herî kêm mûşekeke Îranê hatiye têkbirin. Îranê îdia kiriye ku wan mûşekên krûz ên Qader avêtine ser keştiya USS Abraham Lincoln.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Walia |pêşnav=Gandharv |tarîx=2026-03-25 |sernav=Did Iranian Navy cruise missiles hit USS Abraham Lincoln or is it just a wild claim? Iran strike claim, US response, West Asia war update |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/us/did-iranian-navy-cruise-missiles-hit-uss-abraham-lincoln-or-is-it-just-a-wild-claim-iran-strike-claim-us-response-west-asia-war-update/articleshow/129802009.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theweek.in/news/middle-east/2026/03/25/watch-iran-claims-second-missile-strike-on-uss-abraham-lincoln-amid-us-push-for-peace-talks.amp.html |sernav=WATCH: Iran claims second missile strike on 'USS Abraham Lincoln' amid US push for peace talks- The Week |malper=www.theweek.in |roja-gihiştinê=2026-03-27 }}</ref> Zirar negihîştiye keştiyê. Mûşekek Îranê li nêzîkî mezintirîn santrala elektrîkê ya Îsraîlê ya nêzîkî Haderayê ketiye xwarê. Hatiye ragihandin ku ti birîndar an jî zirar çênebûye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |tarîx=2026-03-25 |sernav=Iran appears to target Israeli power plant in missile attack, but misses |url=https://www.timesofisrael.com/iran-appears-to-target-israeli-power-plant-in-missile-attack-but-misses/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 26ê adarê === Malpera nûçeyan a amerîkî [[Axios]]ê bi agahiyên bidest xistina çar çavkaniyan, ragihandiye ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li ser vebijarkên ji bo êrîşa dawî ya li dijî Îranê dixebite, dibe ku di nav de bicihkirina leşkerên bejahiyên li ser axa Îranê û her wiha operasyoneke bombebaranê ya berfireh jî di nav xwe de bigire. Ev yek ji bo baştirkirina pozîsyona DYAyê di danûstandinên pêşerojê yên bi Îranê re an jî ji bo ku serok Trump bikaribe bi awayekî yekalî şer bi çalakiyek serketî bi dawî bike, hatiye armanckirin. Li gorî daxuyaniyê girtina an dorpêçkirina girava Çargê, xala sereke ya veguhestina petrola Îranê; girtina girava Larakê li tengava Hurmizê ku baregeh û sazîyên radarê yên Îranê lê ne; an jî destwerdana girava Ebû Mûsa, ku Îran beşa rojavayê Hurmizê ji vê giravê ve kontrol dike, di nav vebijarkan de ye. Bi awayekî din, DYA dikare tesîsan ji hewayê ve bombebaran bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Berman |pêşnav=Lazar |tarîx=2026-03-26 |sernav=US preparing ‘final blow’ options that could see use of ground troops if Iran talks fail — report |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-preparing-final-blow-options-that-could-see-use-of-ground-troops-if-iran-talks-fail-report/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Karbidestekî [[Pakistan]]ê ji ajansa nûçeyan a navneteweyî Reuters re gotiye ku Pakistan di danûstandinên bi DYAYê re gihîştiye wê encamê ku wezîrê derve yê Îranê Eraqçî û serokê parlamentoyê Xalîbaf ji lîsteya kuştinên armanckirî ya Îsraîlê hatine derxistin û her du kes wekê muxatabên sereke yên li Îranê hatine binav kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-26 |sernav=Israel backed off killing Iran’s Araghchi, Qalibaf at Pakistani-US request, Pakistani official says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-backed-off-killing-irans-araghchi-qalibaf-at-pakistani-us-request-pakistani-official-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezîrê derve yê Pakistanê Îshaq Dar piştrast kiriye ku di navbera DYA û Îranê de danûstandinên nerasterast ji bo bidawîkirina şerê wan têne kirin û peyam bi rêya Îslamabadê têne şandin. Çavkaniyek leşkerî ya Îranê ragihandiye ku ji ber îhtimala êrîşeke bejayî yê li ser eniya başûr a Îranê zêdetirî milyonek leşker hatine seferberkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549808/over-a-million-iranian-combatants-organized-for-ground-battle-with-us |sernav=Over A Million Iranian Combatants Organized for Ground Battle with US - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku hêzên wan ên hewayî di êrîşekê li bajarê bendera Bender Ebasê fermandarê payebilind ê hêzên deryayî yên artêşa pasdarên şoreşê Elî Reza Tengsîrî û serokê îstîxbarata deryayî Behnam Rezayî kuştine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=Katz confirms Israel has killed Iran official responsible for closing Hormuz, vows to hunt down IRGC ‘one by one’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/katz-confirms-israel-has-killed-iran-official-responsible-for-closing-hormuz-vows-to-hunt-down-irgc-one-by-one/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=IDF confirms killing IRGC Navy commander, says strike also killed Navy’s intel chief and rest of the Navy leadership |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-killing-irgc-navy-commander-says-strike-also-killed-navys-intel-chief/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hêzên çekdar ên Îsraêlê piştre ragihandiye ku hemî fermandarên payebilind ên hêza deryayî ya pasdaran di êrîşê de jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |paşnav3=Staff |pêşnav3=ToI |tarîx=2026-03-26 |sernav=Israel says IRGC Navy’s commander, other chiefs killed; Qalibaf said removed from hit list |url=https://www.timesofisrael.com/israel-says-irgc-navy-commander-killed-iranian-top-envoy-said-removed-from-hit-list/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Îranê girtina 14 kesan li çar parêzgehên welat ragihandiye ku wekê sixûrên "dijminê amerîkî-siyonîst" û endamên komên terorîst hatine binavkirin. Ew bi plankirina êrîşên çekdarî li ser navendên hikûmet û medyayê û radestkirina agahî û cihên hêzên leşkerî û ewlehiyê yên Îranê an jî binesaziya krîtîk ji dijmin re, hatine tawanbarkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549648/people-arrested-in-iran-for-working-for-enemies |sernav=People Arrested in Iran for Working for Enemies - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Hizbullahê li nêzîkî Qantara, Taybeh û Debel a li başûrê Libnanê pevçûnên çekdarî bi leşkerên bejayî yên Îsraêlê re piştrast kiriye ku di wan pevçûnan de çend tankên Îsraêlê hatine armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549546/hezbollah-inflicts-heavy-losses-on-israeli-forces-in-southern-lebanon |sernav=Hezbollah Inflicts Heavy Losses on Israeli Forces in Southern Lebanon - World news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê şerê bi Hizbullahê re piştrast kiriye ku tê de du leşkerên Îsraêlê jiyana xwe jidest dane û çend ji wan jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=IDF soldier killed during gunfight with Hezbollah members in southern Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-soldier-killed-during-gunfight-with-hezbollah-members-in-southern-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Nahariyeyê, di encama êrîşa mûşekî ya Hizbullahê de sivîlekî Îsraêlê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jfeed.com/news-israel/hezbollah-rocket-strike-nahariya |sernav=BREAKING: Hezbollah Rocket Strike: 30-Year-Old Killed, Another Seriously |malper=JFeed |tarîx=2026-03-26 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en |paşnav=Isaacson |pêşnav=Gila }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=Sgt. Aviaad Volansky killed in south Lebanon, 4 other soldiers wounded, says IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/sgt-aviaad-volansky-killed-in-south-lebanon-4-other-soldiers-wounded-says-idf/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, Kuweyt û Erebistana Siûdî dîsa êrîşên bi mûşek û dronan ên Îranê hatine armanc girtin<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/26/saudi-arabia-intercepts-destroys-over-30-drones-in-eastern-province- |sernav=Saudi Arabia intercepts, destroys over 30 drones in Eastern Province |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-26 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ku du kes li Ebû Dabiyê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-26 |sernav=Two people killed in Abu Dhabi after missile interception, media office says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/two-people-killed-in-abu-dhabi-after-missile-interception-media-office-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên Îran û Hizbullahê carek dîsa li dijî Îsraêlê hatine destpêkirin ku tenê di navbera nîvê şevê û nîvro de heft mûşekên Îranê ber bi Îsraêlê ve hatine avêtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=No injuries reported in Iran’s 7th missile salvo of the day; forces heading to impact site |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/no-injuries-reported-in-irans-7th-missile-salvo-of-the-day-forces-heading-to-impact-site/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 27ê adarê === ==== Êrîşên Îranê ==== Hêzên Îsraêlî ragihandine ku ji serê sibê ve Îranê 4 mûşek avêtine Îsraêlê, ku piraniya wan hatine têkbirin û di êrîşên mûşekên din de jî ti ziyan çênebûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-27 |sernav=Iran launches small number of missiles, with at least one cluster bomb, in 4th salvo today |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-launches-small-number-of-missiles-with-at-least-one-cluster-bomb-in-4th-salvo-today/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Kuweytê ragihandiye ku bi dronan û mûşekan êrîşî Bendera Mubarek El Kebîr hatiye kirin ku di encamê de ziyanên milkî çêbûne lê ti qurbaniyên mirovî çênebûne. Di heman rojê de rayedarên Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî ragihandine ku şeş mûşekên balîstîk û neh dronên ji Îranê hatine, bi tevahî hatine têkbirin. Êrîşeke mûşekî û bê firokevan a Îranê li ser baregeha hewayî ya prens Sultan zirar da çend balafirên dagirtina sotemeniyê yên amerîkî û deh leşkerên amerîkî bi giranî birîndar bûne ku didu ji wan jî "pir bi giranî" birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-03-27 |sernav=US troops wounded, several refueling planes damaged in Iranian attack on Saudi air base |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-troops-wounded-several-planes-damaged-in-iranian-attack-on-saudi-air-base-official/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/10-americans-injured-in-iranian-attack-on-saudi-airbase/ |sernav=10 Americans injured in Iranian attack on Saudi air base - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-27 |roja-gihiştinê=2026-03-28 |ziman=en-US}}</ref> ==== Êrîşên Îsraêlê ==== Êrîşên Îsraêlê li kargehên pargîdaniya Pola Mobarakeh û pargîdaniya Pola Khouzestanê ku bi rêzê ve li Îsfehan û Ahwazê ne, xistiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-27 |sernav=Air Force bombs two large steel factories in Iran partially owned by IRGC |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/air-force-bombs-two-large-steel-factories-in-iran-partially-owned-by-irgc/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Paşê êrîş li er kargeheke keka zer a nêzîkî Yezdê û reaktora ava giran a IR-40 li Arakê pêk hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |paşnav3=Staff |pêşnav3=ToI |tarîx=2026-03-27 |sernav=Israel bombs 2 IRGC-linked steel plants, 2 nuclear facilities as Iran vows revenge |url=https://www.timesofisrael.com/israel-bombs-2-irgc-linked-steel-plants-2-nuclear-facilities-as-iran-vows-revenge/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Yezdê li cihekî sereke yê hilberîna mûşek û mayînên deryayî xistiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-891408 |sernav=IDF strikes Iran’s missile, sea mine production site in Yazd {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-27 |roja-gihiştinê=2026-03-28 |ziman=en}}</ref> Êrîşeke bi bombeyên komî ya Îranê li ser şeş deverên Îsraêlê li Ramat Gan çêbûne ku di encamê de kesek jiyana xwe jidest daye û sê kes jî birîndar bûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Correspondents |pêşnav=Ynet |paşnav2=correspondents |pêşnav2=ynet |tarîx=2026-03-27 |sernav=One killed in central Israel after Iranian cluster missile; multiple impact sites reported |url=https://www.ynetnews.com/article/hyy11e00vowx |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> === 28ê adarê === Piştî ku peyvdarê leşkerî yê hûsiyan gotareke pêşkêş kiriye, mûşekek balîstîk ji Yemenê ber bi bajarê Beer Şeba li başûrê Îsraêlê ve hatiye avêtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Goodman |pêşnav=Rick |paşnav2=Vernon |pêşnav2=Hayden |paşnav3=Campbell |pêşnav3=Lucy |paşnav4=Olivares |pêşnav4=José |paşnav5=Ali |pêşnav5=Taz |paşnav6=Mackay |pêşnav6=Hamish |paşnav7=Frew |pêşnav7=Wendy |paşnav8=Goodman (now) |pêşnav8=Rick |paşnav9=Frew (earlier) |pêşnav9=Wendy |tarîx=2026-03-29 |sernav=Houthis join the fray – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/28/middle-east-crisis-live-iran-war-updates-trump-us-negotiations-israel-strikes-lebanon-tehran-syria-explosions |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> Piştê çend saetan mûşekeke hûsiyan ku Îsraêlê hedef digirtin hatiye têkbirin û droneke ji Yemenê li nêzîkî Eîlatê hatiye têkbirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF says it intercepted Houthi cruise missile earlier today |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-intercepted-houthi-cruise-missile-earlier-today/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Crissy |pêşnav=Ron |paşnav2=Crissy |pêşnav2=Ron |tarîx=2026-03-28 |sernav=Suspected Houthi drone intercepted over southern Israel, no injuries reported |url=https://www.ynetnews.com/article/hkk4gkboze |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> Du dronan li tesîsên bendergehên li Salalahê li başûrê Omanê xistine. Di vê êrişê de hatiye ragihandin ku karkerek birîndar bûye. Di heman rojê de Îranê diyar kiriye ku wan li nêzîkî bendergehê keştîyeke lojîstîkî ya artêşa Amerîkayê hedef girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://timesofoman.com/article/169963-drone-attack-targets-port-of-salalah-expat-worker-injured |sernav=Drone attack targets Port of Salalah, expat worker injured |malper=Times of Oman |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lbcgroup.tv/news/middleeastnews/919186/lbci-lebanon-articles/en |sernav=Iran military says targeted US vessel near Oman port |malper=LBCIV7 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di 28ê adarê de Îranê diyar kiriye ku wan depoyeke sîstema dijî-dronan a Ûkraynayê li Dubayê hedef girtiye ku wan ragihandye ku ev depo ji bo alîkariya hêzên amerîkî dihat bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.bd-pratidin.com/international/2026/03/28/59713 |sernav=Iran claims strike on Ukrainian defence site in UAE’s Dubai {{!}} {{!}} Bangladesh Pratidin |malper=en.bd-pratidin.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=bn |paşnav=Pratidin |pêşnav=Bangladesh}}</ref> Balafirên bêmirov ên Îranê li balafirgeha navneteweyî ya Kuweytê xistine û di encamê de sîstema radarê xera bûye. Agirê ku 3 roj di depoya sotemeniyê ya balafirgehê de berdewam dikir, di dawiyê de hatiye vemirandin. Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan baregehên rêxistina Ppîşesaziyên deryayî ya li Tehranê û kargehên din ên çêkirina çekan û parastina hewayî ya Îranê bombebaran kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF says it bombed Tehran HQ of Iranian naval weapons and ship producer |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-bombed-tehran-hq-of-iranian-naval-weapons-and-ship-producer/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di heman demê de êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kiriye. Di 28ê adarê de êrîşeke dronî li dijî avahiya serokê Herêma Kurdistanê Nêçîrvan Barzanî li Dihokê pêk hatiye. Di dîmenan de hatiye dîtin ku dron li ber derê avahiya dikeve.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/30406 |sernav=KCK'YÊ ÊRIŞA LI SER MALA NÊÇÎRVAN BARZANÎ ŞERMEZAR KIR |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=kr}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2903202614 |sernav=Brîtanya: Em êrişa li mala Nêçîrvan Barzanî bi tundî şermezar dikin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2803202624 |sernav=Mezlûm Ebdî li ser êrişa li mala Nêçîrvan Barzanî hatiye kirin daxuyanî da |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di şeva 28ê adarê de êrîşeke li Tehranê ziraran daye avahiyên Zanîngeha Zanist û Teknolojiyê ya Îranê. Artêşa Îranê gef xwariye ku dê êrîşî zanîngehên amerîkî yên li herêmê bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603281733 |sernav=Blast damage hits Iran University of Science and Technology |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-28 |sernav=Iran threatens to hit US universities in the Middle East in retaliation for alleged strike on two universities |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-hit-us-universities-in-the-middle-east-in-retaliation-for-alleged-strike-on-two-universities/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Paşê, li gorî agahiyan, êrîşên Îsraêlê li ser depoyeke avê li Heftkelê ketin û Elî Fûladwend ku serokê beşa lêkolînê ya rêxistina nûbûn û lêkolînên parastinê, li Borujerdê bû ligel endamên malbata xwe jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ynet |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF strikes infrastructure in Iran; reports: senior nuclear program official killed |url=https://www.ynetnews.com/article/syc7d3ssbg |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> Mirina Fûladwend paşê ji aliyê medyaya Îranê ve hatiye piştrast kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603288568 |sernav=Research chief of Iran suspected nuclear weapons program killed in airstrikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di heman rojê de li Eştaolê di êrîşeke mûşekî ya balîstîk de 19 kes birîndar bûne û di encamê de gelek xaniyan jî zirarê dîtiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Staff |pêşnav2=ToI |tarîx=2026-03-28 |sernav=Several hurt as Iranian missile hits Jerusalem-area town; Hezbollah continues to strike north |url=https://www.timesofisrael.com/several-hurt-as-iranian-missile-hits-jerusalem-area-town-hezbollah-continues-to-strike-north/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Hêzên deryayî yên brîtanî biryarê daye ku keştiyeke amfîbî ya RFA Lyme Bay ku bi dronên nêçîrvaniya mînan ve hatiye sazkirin, bişîne Tengava Hurmizê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.thetimes.com/uk/politics/article/rfa-lyme-bay-mine-hunting-iran-strait-hormuz-khft3jm3k |sernav=Navy fits RFA Lyme Bay with mine-hunting drones to end Iran blockade |malper=www.thetimes.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}</ref> ==== Erîşên li dijî Herêma Kurdistanê ==== Di roja 28 adarê de bi dronan li Dihokê li dijî avahiyê serokê Herema Kurdistanê [[Nêçîrvan Barzanî]] pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/kmr/story/903911/slug |sernav=Mesrûr Barzanî bi tundî êrîşa ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |malper=Mesrûr Barzanî bi tundî êrîşa ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Kurdistan24}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/kmr/story/904224/slug |sernav=Brîtanya êrîşa li ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |malper=Brîtanya êrîşa li ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Kurdistan24}}</ref> Di heman demê de ji aliyê rayedarên Herêma Kurdistanê ve hatiye ragihandin ku heta 28 adarê bi 5 car ofîsên fermî yên rêveberiya Herêma Kurdistanê ji aliyê dronan ve bûye armaca êrîşan. Hatiye texmîn kirin ku ev êrîş ji aliyê komên heşda şabî yên ku nav sinorê Iraqê de ne pêk hatiye. Di derbarê êrîşan de [[Mesûd Barzanî]] banga li hikûmeta Iraqê kiriye ku di derbarê van komên êrîşkar de helwesta xwe diyar bikin. === 29ê adarê === Di 29ê adarê de, di encama êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê ya li ser bajarê Bender Hamîr a li başûrê Îranê herî kêm 5 kes jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sanger |pêşnav=David E. |paşnav2=Boxerman |pêşnav2=Aaron |paşnav3=Mahoozi |pêşnav3=Sanam |tarîx=2026-03-29 |sernav=Trump Says Iran Agreed to Allow 20 More Ships of Oil Through Strait of Hormuz |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/30/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Mûşekek Îranê li kargeheke kîmyewî ya li herêma pîşesaziyê ya Neot Hovav a li herêma Negev a Îsraêlê armanc digire. Di vê êrîşa Îranê de kesek birîndar bûye û ev yek fikarên li ser rijandina gazê ya xeternak zêde kiriye. Di dîmenan de hatiye dîtin ku karwaneke heşda şabî derbasê bajarê Xoremşehrê dibe ku li ser sinorê Iraqê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603282000 |sernav=Video: Tehran-backed militia convoy seen moving from Iraq toward Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> DYA û Îsraêlê bi tevahî êrîşî çar tesîsên sereke yên hilberîna mûşekên balîstîk û 29 cihên avêtina mûşekan kirine. Kompleksên leşkerî yên li Xocir, Şahrûd, Parçîn û Hekîmiyeyê zirareke mezin dîtine û pisporan texmîn kirine ku zirara li van tesîsan dibe ku kapasîteya Îranê ya hilberîna mûşekên balîstîk ên xwedî menzîla kurt û navîn heta ku tesîs ji nû ve werin avakirin, rawestandiye. Li Xocîr û Şahrûdê, avahiyên tevlihevkirin û rijandinê, xetên hilberîna serên şer û tesîsên ku pêkhateyên sotemeniyên girîng hildiberînin bûne hedef; li Parçînê, motorên sotemeniya mûşekan a hişk û tesîsa Taleghan 2 zirar dîtine. Kompleksa Hekimiyeyê tesîsên hilberîna sotemeniya şil û cihê avêtina mûşekan dihewîne ku hatiye diyarkirin 19 avahî li wir hatine hedef girtin. Her wiha, gelek avahî û deriyên tunelan ên li baregehên mûşekî yên Xorgu û Îmam Elî hatine armanc girtin.<ref name="Bern2026">{{Jêder-malper |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-special-report-march-29-2026/ |sernav=Iran Update Special Report, March 29, 2026 |malper=Institute for the Study of War |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en-US |paşnav=Bern |pêşnav=Stefaniia}}</ref> Bandorên şer ên li ser siyaset û aboriya navxweyî ya Îranê jî eşkere bûne. Karbidestên sipaha pasdarên şoreşa îslamî hişyariyên serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan a li ser bandora aborî ya şer paşguh kirine. Pezeshkian diyar kiriye ku şer bi giranî zirarê daye aboriya welat û heke di navbera DYA û Îsraêlê de agirbest neyê bidestxistin, di nav sê çar hefteyan de dikare hilweşîneke aborî li Îranê çêbike. Rejîm hewl dide ku bi bikaranîna hestên neteweperest raya giştî bikişîne ser piştgiriya ewlehiya navxweyî û şer û bi vî awayî kampanyayeke leşkerî ya dilxwazî bi navê "canfêda" dest pê dike.<ref name="Bern2026"/> === 30ê adarê === ==== Erîşên DYA û Îsraêlê ==== Li gelek deverên Îranê ku di nav de Abad, Endîşe, Navçeya 15, Evîn, Mesûdiye, Nobonyad, Qeleh Hesen Xan û Seadatê, teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603299006 |sernav=Explosions, fighter jet activity reported across multiple provinces in Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Îsraêlê ragihandiye ku wan li Tehranê navendên fermandariya mobîl û cihên ku ji bo çêkirina çekan hatine bikar anîn hedef girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603293568 |sernav=Israel says it struck mobile command centers in Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Di êrîşa DYA û Îsraêlî ya li ser gundekî Îranê de şeş kes jiyana xwe jidest dane û di encama êrîşan de pênc xanî hilweşiyane û 22 kes jî birîndar bûne. Piştî ku binesaziya elektrîkê ji ber parçeyên şarapnelê zirar dîtine, li hinek deverên Tehran û parêzgeha Alborzê, tevî Kerecê, elektrîka bajaran hatiye qutkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-29 |sernav=Iranian minister confirms blackouts in parts of Tehran and in Karaj after strikes hit power grid |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-minister-confirms-blackouts-in-parts-of-tehran-and-in-karaj-after-strikes-hit-power-grid/ |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA) ragihand ku reaktora ava giran a IR-40 piştî ku di êrîşa Îsraîlê ya 27ê Adarê de zirareke giran dîtiye û êdî nexebitiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/03/30/iran-s-heavy-water-production-plant-no-longer-operational-iaea-says |sernav=Iran’s heavy water production plant no longer operational, IAEA says |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Li gelek deverên Îranê ku di nav wan de Girava Kiş, Girava Qeşm û Bandar Ebas ên li parêzgeha Hormozgan, li Babol a li parêzgeha Mazenderan, li Dêhgolan a li parêzgeha Kurdistanê û li Tebrîz a li parêzgeha Azerbaycana Rojhilat, teqîn û êrîş çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603302665 |sernav=New wave of strikes reported across several Iran provinces |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Mûşekek Îranê li tesîseke kîmyayî ya ADAMA li Ne'ot Hovav ketiye û di encamê de kesek birîndar bûye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Curiel |pêşnav=Ilana |paşnav2=Curiel |pêşnav2=Ilana |tarîx=2026-03-29 |sernav=Iran targets southern Israel: impacts in Be'er Sheva, industrial plant hit in Neot Hovav |url=https://www.ynetnews.com/article/bjhifiijwl |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Surkes |pêşnav=Sue |tarîx=2026-03-29 |sernav=Ministry says hazardous materials leak has been ruled out after missile fragment hit factory in south |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/ministry-says-hazardous-materials-leak-has-been-ruled-out-after-missile-fragment-hit-factory-in-south/ |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di derengiya 29ê adarê, balafirên bêpîlot ên Îranê li Kuweytê li baregeheke leşkerî dana û di encamê de 10 leşker birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/30/iranian-attack-damages-kuwait-power-and-desalination-plant-kills-worker |sernav=Iranian attack damages Kuwait power and desalination plant, kills worker |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> === 31ê adarê === ==== Êrîşên DYA û Îsraêlê ==== Li gorî artêşê di 31ê adarê de êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê li dijî depoyên cebilxaneyê yên li Îsfehanê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=US hits Iranian ammunition bunkers, causing major explosions |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-hits-iranian-ammunition-bunkers-causing-major-explosions/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> û her wiha li dijî tesîsên hilberîna çekan û pargîdaniyeke dermanan li Tehranê berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=IDF says it struck Iranian sites for missile components, anti-aircraft weapons |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-iranian-sites-for-missile-components-anti-aircraft-weapons/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-31 |sernav=Iran claims US-Israel strikes targeted major pharmaceutical company |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-claims-us-israel-strikes-targeted-major-pharmaceutical-company/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies and ToI Staff |tarîx=2026-04-01 |sernav=Acknowledging strike, Iran FM claims fentanyl factory only supplying ‘hospital drugs’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/acknowledging-strike-iran-fm-claims-fentanyl-factory-only-supplying-hospital-drugs/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, Mehdî Wefaî ku endezyarê sereke yê hêza Qudsê ya Muhafizên Şoreşê li Libnanê ye, li Mahallatê di êrîşan de jiyana xwe jidest daye. Wezareta Tenduristiyê ya Libnanê ragihandiye ku di êrîşên hewayî yên Îsraêlê ya di tevahiya rojê de li herêmên Tyr, Saydon û Bint Cubeyl herî kêm heşt kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP and ToI Staff |tarîx=2026-03-31 |sernav=Israeli strikes in south Lebanon kill 8, including paramedic — Lebanon Health Ministry |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-strikes-in-south-lebanon-kill-8-including-paramedic-lebanon-health-ministry/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di heman rojê de artêşa Îsraêlê kuştina Hec Haşem di êrîşeke esmanî de li Beyrûtê ragihandiye ku di îlona sala 2024an de eniya başûr a Hizbullahê ji Elî Karakî wergirtibû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-04-01 |sernav=Top Hezbollah commander killed by Israeli Navy in Beirut — IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/top-hezbollah-commander-killed-by-israeli-navy-in-beirut-idf/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Li gorî çavkaniyên filistînî, di êrîşên hewayî yên Îsraêlê ya li ser Cebeliye û Xan Yûnisê ya li Şerîda Xezzeyê de pênc kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-31 |sernav=Israeli strikes kill five in Gaza Strip, medics say |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-strikes-kill-five-in-gaza-strip-medics-say/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Artêşa Îranê êrîşên xwe yên li ser yekîneyên amerîkî yên li baregeha hewayî ya prens Siltan a li Erebistana Siûdî,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/04/01/3554165/irgc-destroys-us-aircrew-accommodation-in-al-kharj-air-base-targets-200-personnel |sernav=IRGC Destroys US Aircrew Accommodation in Al Kharj Air Base, Targets 200 Personnel - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> keştiyeke konteyner a Îsraêlê li avên navendî yên Kendava Farisî, xaleke kombûnê ya hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li peravên Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, pergala parastina dronan a flota pêncemîn a amerîkî ya li derveyî baregeha xwe ya nêzîkî balafirgeha Behrêynê û du pergalên radarê amerîkî li baregeha Ehmed el-Cabirê, li Kuweytê ragihandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/31/3553369/irgc-launches-blitz-on-us-israeli-targets |sernav=IRGC Launches Blitz on US, Israeli Targets - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> Her wiha, droneke MQ-9 li ser Îsfehanê û droneke LUCAS li ser Qeşmê hatin têk birin ku bi vî awayî hejmara dronên amerîkî-îsraêlî yên ku ji destpêka şer ve hatine xistin gihîştiye 147 dronan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/31/3553408/iranian-army-shoots-down-intruding-mq-9-lucas-drones |sernav=Iranian Army Shoots Down Intruding MQ-9, LUCAS Drones - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> Erebistana Siûdî<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/31/saudi-arabia-intercepts-destroys-two-drone-attacks- |sernav=Saudi Arabia intercepts, destroys two drone attacks |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> û Mîrnişînên Yekbûyî yên Erebî operasyonên parastina hewayî ragihandine<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/31/euronews-journalists-report-multiple-blasts-in-dubai-in-iranian-missile-and-drone-attack |sernav=Iran launches missile and drone barrage on Dubai, Kuwaiti tanker hit. |malper=www.euronews.com |roja-gihiştinê=2026-04-04}}</ref> û di heman rojê de Îsraêl dîsa ji aliyê Îran û Hizbullahê ve bi roketan hate hedefgirtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=No injuries reported in Iran’s latest volley of missiles at central Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/no-injuries-reported-in-irans-latest-volley-of-missiles-at-central-israel/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-891733 |sernav=Northern Israel faces over 50 Hezbollah rocket launches, drone infiltrations {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> ==== Revandina rojnemavana amerîkî ==== Wezareta karên hundir a Iraqê û wezareta karên derve ya DYAyê ragihandine ku rojnamevana serbixwe ya amerîkî Shelly Kittelson li Bexdayê ji aliyê rêxistina terorîst a lîwayên Hizbullahê ya ku Îran piştgiriyê dide wan ve hatiye revandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yled478zwo |sernav=US journalist Shelly Kittleson kidnapped in Baghdad |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en-GB}}</ref> === 1ê nîsanê === Di 1ê nîsana 2026an de, Ajansa Nûçeyan a Mehr ku ajanseke nîvfermî ya nûçeyan a dewleta Îranê ye, ragihandiye ku analîstê siyasî û wezîrê derve yê berê Kemal Xerazî di êrîşeke asmanî ya li ser mala wan de bi giranî birîndar bûye û hevjîna wî jî jiyana xwe jidest daye. Karbidestên îranî êrîş wekê hewldanek ji bo têkbirina pêvajoya dîplomatîk bi nav kirine û diyar kirine ku Xerazî civînek plankirî di navbera karbidestên Îranî û cîgirê serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê JD Vance de koordîne dikir. Li gorî agahiyan, di êrîşên esmanî yên li ser Girava Hengamê ku xakeke Îranê ya li Tengava Hurmizê ye, heft kes birîndar bûne. Di heman demê de, Donald Trump diyar kiriye ku ew êdî ji ber uranyuma dewlemendkirî ya bin erdê ya Îranê ne xemgîn e. == Êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê == {{Gotara bingehîn|Êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 2026}} Ji destpêka şer ve Herêma Kurdistanê bûye armanca êrîşan. Êrîşên li ser [[Herêma Kurdistanê]] di 28ê sibata 2026an despêkiriye ku gelek deverên li parêzgeha Hewlêrê û parêzgeha Silêmanî rasterast bûne armanca êrîşên dronên Îranê û heşda şabî ku ji nav sinorê Iraqê ve êrîşê Herêma Kurdistanê kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.state.gov/releases/office-of-the-spokesperson/2026/03/joint-statement-on-irans-missile-and-drone-attacks-in-the-region/ |sernav=Joint Statement on Iran’s Missile and Drone Attacks in the Region |malper=United States Department of State |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Di êrîşan de deverên derdor ên [[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]] hatiye armanc girtin ku hêzên amerîkî yên [[Hevpeymaniya Navneteweyî li dijî Daişê|hevpeymaniya navneteweyî ya li dijî DAIŞê]] li deverên bûn û yek ji van xalan balyozxaneya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ya Hewlêrê bû ku bibû armanca êrîşan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-evening-special-report-march-1-2026/ |sernav=Iran Update Evening Special Report, March 1, 2026 |malper=Institute for the Study of War |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US |paşnav=Sleiman |pêşnav=Nadia }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |sernav=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |malper=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Di 12ê adarê de baregeheke leşkerî ya [[Îtalya]]yê ya li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] rasterast bûye armanceke êrîşa mûşekan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603120049 |sernav=Missile hits Italian base in Erbil, no injuries reported |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en }}</ref> Piştê re ji aliyê rayedaran ve hatiye ragihandin ku di vê êrişê de ti birîndar çênebûne. Di roja 12ê adarê de kampeke perwerdeyê ya ku ji aliyê leşkerên [[Fransa]]yê li Hewlêrê ve dihatin bikaranîn rasterast bûye armanca êrîşan ku fermandarê [[Fransayî|fransî]] ya bi navê Arnaud Frion ku ji Tabûra 7em a şopvanên alpînê bû ku bi eslê xwe ji bajarê [[Varces-Allières-et-Risset|Varces]], Isèreyê bû di êrîşê de jiyana xwe jidest daye û şeş leşker jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260312-middle-east-war-live-israel-lebanon-iran-gulf |sernav=French soldier killed in drone attack in Iraq’s Kurdish region, Macron says |malper=France 24 |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en }}</ref> Heta 17ê adarê nêzîkî 300 êrîş li hemberî Herêma Kurdistanê pêk hatine. Di êrîşên de gelek deverên li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêr]] û [[Silêmanî (bajar)|Silêmanî]] rasterast bûne armanca êrîşan. Herêma Kurdistanê ji destpêka şer ve ku di 28ê adarê de hatibû destpêkirin bûye armaca êrîşên Îranê û bi taybetî êrîşên heşda şabiyên ku ji nav sinorê Iraqê ve êrîşê Herêma Kurdistanê kirine. Di van êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 6 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/30290 |sernav=WEZARETA PÊŞMERGEYAN: 6 PÊŞMERGEYÊN LEHENG ŞEHÎD BÛN |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-25 |ziman=kr }}</ref> 6 pêşmergeyên [[Rojhilata Kurdistanê]] û fermanderekî fransî jiyana jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fdd.org/analysis/2026/03/11/us-condemns-iranian-and-militia-attacks-in-iraq-amid-unclaimed-airstrikes-on-tehran-backed-militias/ |sernav=US condemns Iranian and militia attacks in Iraq amid unclaimed airstrikes on Tehran-backed militias |malper=FDD |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Frantzman |pêşnav=Seth J. }}</ref> Ji ber van êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 20 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/240320266 |sernav=Di 24 demjimêran de 25 caran êrişî Herêma Kurdistanê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-25 |ziman=en }}</ref> == Bandora şer == Îsraîlê rewşa awarte li seranserê welêt ragihandiye ku diyar kiriye ku ev mezintirîn êrîş ew ku wan li hemberî Îranê pêk anîye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |sernav=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran’s retaliation |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=McCluskey |pêşnav=Christian Edwards, Karina Tsui, Mitchell }}</ref> Îsrael Katz daxuyaniyek daye û gotiye "Li gorî benda 9C(b)(1) a qanûna parastina sivîl, 5711-1951, di bin desthilata min de û piştî ku ez piştrast bûm ku ihtîmaleke mezin a êrîşekê li ser nifûsa sivîl heye ku ez bi vê yekê li seranserê axa welat eniya navxweyî radigihînim."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896765/slug |sernav=Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration |malper=Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Rojnameya New York Times diyar kiriye ku dibistan û cihên kar ên Îsraîlê jî dê werin girtin û kombûnên giştî werin betalkirin. Li Îranê qutbûna înternetê "nêzîkî tevahiya welat" ji nû ve hatiye pêkanîn ku NetBlocksê ragihandiye ku girêdana înternetê li Îranê daketiye ji %4 ê ji astên asayî.<ref name=":4"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://mastodon.social/@netblocks/116147264437940657 |sernav=NetBlocks (@netblocks@mastodon.social) |malper=Mastodon |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=ku }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/fa/202602281170 |sernav=نت‌بلاکس از خاموشی اینترنت در ایران خبر داد |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=fa }}</ref> === Girtina qada hewayî === Piştî êrîşan ji ber ku dewletên herêmî qada hewayî girtin, qada hewayî ya Îranê bi piranî ji bo balafirên sivîl vala bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602284853 |sernav=Iran’s skies empty after strikes as regional states close airspace |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Bi dest pêka êrîşan re Behreyn, Iraq, Îsraêl, Kuweyt, Qeter, Sûriye û Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî qadên xwe yên hewayî girtine û gelek balafir ber bi cihên din ve hatin veguhastin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Israel closes airspace after strikes on Iran |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lehmann |pêşnav=Noam |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iraq shuttering airspace after US, Israel strike Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iraq-shuttering-airspace-after-us-israel-strike-iran/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-02-28 |sernav=Syria shutters airspace |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/syria-shutters-airspace/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Pargîdaniyên hewayî yên navneteweyî yên wekê Air India, Biman Bangladesh Airlines, British Airways, Cathay Pacific Airways, IndiGo, Lufthansa, Virgin Atlantic û Wizz Air ji ber şer û pevçûnan seferên xwe yên bo Rojhilata Navîn ji bo demên cuda cuda rawestandin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran-Israel war: Air India, IndiGo and multiple other airlines suspend flights. Check full list |url=https://economictimes.indiatimes.com/nri/latest-updates/iran-israel-war-multiple-airlines-suspend-flights-check-full-list/articleshow/128879934.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/46mwakjn9t |sernav=Biman suspends Middle East flights amid conflict |malper=Prothomalo |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=BSS }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo |sernav=What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> === Girtina Tengava Hurmizê === Raporeke Reutersê ji berpirsekî operasyona aspidesê veguhestiye ku gotiye li gorî guhdarîkirinên radyoya pir bilind (VHF), pasdarên şoreşa îslamî ya Îranê [[Tengava Hurmiz]]ê ji bo çûnûhatina keştiyan girtiye. Rayedareke [[Yekîtiya Ewropayê]] ragihandiye ku peyamên ku keştî dibêjin "destûr nayê dayîn ku tu keştî ji Tengava Hormuzê derbas bibe" werdigirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/irgc-says-no-ship-allowed-pass-strait-hormuz-according-eu-official |sernav=IRGC says 'no ship allowed to pass Strait of Hormuz', according to EU official |malper=Middle East Eye |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602288034 |sernav=‘No ship allowed to pass Strait of Hormuz,’ Iran warns vessels - Reuters |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> == Qurbaniyên şer == == Bertek == === Îran === Wezareta derve ya Îranê gefa bersivdanê li hember êrîşa hêzên amerîkî li ser bingehên amerîkî yên li Kendava Farsê xwariye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |sernav=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602284010 |sernav=Iran decries attacks, vows response as it appeals to Security Council |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> Konseya bilind a ewlekariya neteweyî ya Îranê ragihandiye ku welatê wan rastî "operasyoneke hewayî ya hovane" ji aliyê Amerîka û Îsraîlê ve hatiye û gotiye: "Ev yek careke din di dema danûstandinan de qewimiye û dijmin xeyal dike ku miletê berxwedêr ê Îranê dê bi van kiryarên tirsonek daxwazên wan ên biçûk radest bibe." Wezîrê derve yê Îranê Ebas Eraqçî êrîşê wekê "bi tevahî bêsedem, neqanûnî û bêexlaq" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo |sernav=What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> === Dewletên Yekbûyî === Serokê Dewletên Yekbûyî [[Donald Trump]] piştrast kiriye ku artêşa amerîkî li Îranê dest bi "operasyonên şer ên mezin" kiriye û şer wekê "operasyoneke mezin û berdewam a ji bo pêşîgirtina li vê dîktatoriya pir xerab û radîkal ku gefê li Amerîkayê dixwe" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Tyler Pager |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Trump says military campaign is "massive and ongoing" |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Di vîdyoyekê de ku li ser Truth Social hatiye weşandin, Trump ji nû ve destnîşan kiriye ku "Armanca wan ew e ku ew bi rakirina gefên nêzîk ên ji rejîma Îranê ku komeke hovane ya mirovên pir dijwar û tirsnak, gelê amerîkî biparêzin" û di axavtina xwe de gotiye: "47 sal in, rejîma Îranê Mirin ji bo Amerîkayê diqîre û kampanyayeke bêdawî ya xwînrijandin û kuştinên girseyî dimeşîne ku Dewletên Yekbûyî, leşkerên me û mirovên bêguneh, li gelek welatan armanc digire."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Trump confirms in video message that military campaign in Iran has begun |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Trump ragihandiye ku piştî kuştina Elî Xamineyî, danûstandinên bi Îranê re hêsantir dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143 |sernav=Live - Trump says talks easier after Khamenei, Iran vows ‘devastating’ response |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> === Îsraêl === Serokwezîrê Îsraêlê Benjamîn Netanyahu diyar kiriye ku armanca êrîşan "jiholêrakirina gefa hebûnî ya ku ji aliyê rejîma li Îranê ve tê çêkirin" e û diyar kiriye ku "çalakiya me ya hevbeş dê şert û mercan ji bo gelê wêrek ê Îranê biafirîne da ku çarenûsa xwe bigire destên xwe."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Estrin |pêşnav=Daniel |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran's supreme leader, Ayatollah Ali Khamenei, has been killed |url=https://www.npr.org/2026/02/28/nx-s1-5730158/israel-iran-strikes-trump-us |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Wezîrê derve Gideon Sa'ar gotiye ku kiryara leşkerî li dijî Îranê bi awayekî lezgîn pêwîst e "tevî xetereyên girîng ên têkildar", û gotiye ku "derengketin dê rê bidaya rejîma Îranê ku bigihîje astek parastinê ji bo bernameya xwe ya kîmyayî û her wiha dest bi hilberîna girseyî ya mûşekên balîstîk ên dûravêj bike".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Johnatan Reiss |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> === Bertekên navneteweyî === * {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Kurdistan]]: [[Herêma Kurdistanê]] piştî hedefgirtina [[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]] û balyozxaneya giştî ya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] ji aliyê mûşekên Îranê ve, fermandarekî payebilind ê pêşmergeyan diyar kir ku hêzên wan di rewşa amadebaşiyê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/peshmarga-iraqi-kurdistan/8118549.html |sernav=Fermandarekî Pêşmergeyan Dibêje Ew di Amadebaşîyê de ne |malper=Voice of America |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=ku }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |sernav=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |malper=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Nûnerên [[Hevpeymaniya Hêzên Siyasî yên Rojhilata Kurdistanê]] diyar kirine ku ew bi hev re biryarên siyasî û leşkerî koordîne dikin û ji bo qonaxek nû amadekariyê dikin ku hêzên wan di hundurê Îranê de ye û li rojhilata Kurdistanê amade ne ku li hemberî êrîşan xwe biparêzin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/iran-kurds-position/8118628.html |sernav=Partîyên Kurdên Îranê di Biryarên Xwe yên Siyasî û Leşkerî de Yekgirtî ne |malper=Voice of America |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=ku }}</ref> * {{Sembola alayê|Fransa}} [[Fransa]]: Serokkomarê Fransayê [[Emmanuel Macron]] ji bo kêm kirina tundiya şer daxwaza şer bangawaziya civîneke awarte ya [[Konseya Ewlehiyê ya Neteweyên Yekbûyî]] kiriye. * {{Sembola alayê|Kanada}} [[Kanada]]: Serokwezîr Mark Carney Îran bi "çavkaniya sereke ya bêîstîqrarî û terorê li seranserê Rojhilata Navîn" tawanbar kiriye û piştgiriya xwe ji bo operasyonan anî ziman û tekez kiriye ku Îran nikare çekên nukleerî bi dest bixe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.pm.gc.ca/en/news/statements/2026/02/28/statement-prime-minister-carney-and-minister-anand-situation-middle-east |sernav=Statement by Prime Minister Carney and Minister Anand on the situation in the Middle East |malper=Prime Minister of Canada |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> * {{Sembola alayê|Keyaniya Yekbûyî}} [[Keyaniya Yekbûyî]]: Hikûmeta brîtanî daxuyaniyek weşandiye û diyar kiriye ku Brîtanya "naxwaze pevçûnên herêmî yên berfirehtir kûrtir bibin". Di heman demê de hikûmetê diyar kiriye ku wan ji bo ewlekariya balyozxaneyên xwe yên li herêmê "kapasîteyên parastinê" bi hêz kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Israel and Iran exchange fresh attacks after Iran's Supreme Leader Khamenei killed - live updates |malper=BBC News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> Serokwezîr Keir Starmer piştrast kiriye ku balafirên brîtanî ji bo armancên parastinê "li ezmanan" in lê di êrîşên Îsraîl û Amerîkayê de "tu rol nelîstine" û bang li Îranê kiriye ku xwe ji êrîşên din li seranserê Rojhilata Navîn dûr bigire û "tundûtûjî û tepeserkirina tirsnak a li dijî gelê Îranê" rawestîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=British planes "in the sky" in Middle East, says Starmer |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Piştre wî serokatiya civînek awarte ya COBRA lidarxistiye ku ku bersiva Keyaniya Yekbûyî nîqaş bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sabbagh |pêşnav=Dan |paşnav2=Defence |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |tarîx=2026-02-28 |sernav=RAF jets flying defensive missions after US-Israeli attack on Iran, Starmer says |url=https://www.theguardian.com/politics/2026/feb/28/starmer-chairs-cobra-meeting-after-us-israel-strikes-on-iran |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> * {{Sembola alayê|Almanya}} [[Almanya]]: Şansolyer Friedrich Merz di daxuyaniyek hevbeş ê bi Fransa û Keyaniya Yekbûyî re gotiye ku ew ji berê ve hatiye agahdarkirin û nîqaş di rê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yj9kr31y7o |sernav=How the world has reacted to US and Israeli strikes on Iran |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> * {{Sembola alayê|Hindistan}} [[Hindistan]]: Wezareta karên derve yê Hindistanê nîgeraniyên xwe aniye ziman û ji her sê welatan xwest ku agirbestê ragihanin. Balyozxaneya Hindistanê welatiyên Hindistanê ji sefera ji bo Îran û piraniya welatên Rojhilata Navîn hişyar kiriye û ji kesên di nav welat de xwestiye ku tavilê li stargehê bigerin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://indianexpress.com/article/india/israel-iran-conflict-indian-embassy-advisory-10556818/ |sernav=‘Remain near shelters, avoid non-essential travel’: India warns citizens in Israel after Tehran attack |malper=The Indian Express |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> NORKA her wiha ji bo welatiyên asê mane li hemî welatên bandordar xetên alîkariyê daniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/norka-sets-up-helpdesk-for-kerala-people-in-iran-israel/ |sernav=NORKA sets up helpdesk for Kerala people in Iran, Israel |malper=The Tribune |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> * {{Sembola alayê|Çîn}} [[Çîn]]: Wezareta karên derve fikarên xwe yên li ser êrîşên Amerîka û Îsraîlê aniye ziman û daxwaza rawestandina tavilê ya dijminatiyê li dijî Îranê û ji nû ve destpêkirina diyalogê kiriye. Her wiha tekez kiriye ku divê rêz li serweriya Îranê were girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fmprc.gov.cn/eng/xw/fyrbt/202602/t20260228_11866531.html |sernav=Foreign Ministry Spokesperson’s Remarks on the Military Strikes Against Iran by the U.S. and Israel_Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China |malper=www.fmprc.gov.cn |roja-gihiştinê=2026-03-01 }}</ref> * {{Sembola alayê|Rûsya}} [[Rûsya]]: Wezîrê karên derve [[Sergey Lavrov]] êrîşên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û Îsraîlê wekê "gaveke bêwijdan" û "kiryareke êrîşkariya çekdarî ya bi zanebûn, pêşwext û bêsedem" şermezar kiriye û wan bi wê yekê tawanbar kir ku herêmê ber bi "karesateke mirovî, aborî û dibe ku radyolojîkî jî" ve dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Russia condemns "reckless" airstrikes on Iran, as Finland and Ireland express concern |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Elî Xamineyî]] [[Kategorî:Şer]] [[Kategorî:Şerên li Îranê]] [[Kategorî:Şerên li Rojhilata Navîn]] [[Kategorî:Şerên Azerbaycanê]] [[Kategorî:Şerên Behreynê]] [[Kategorî:Şerên DYAyê]] [[Kategorî:Şerên Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:Şerên Fransayê]] [[Kategorî:Şerên Iraqê]] [[Kategorî:Şerên Îranê]] [[Kategorî:Şerên Îsraêlê]] [[Kategorî:Şerên Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:Şerên Kuweytê]] [[Kategorî:Şerên Libnanê]] [[Kategorî:Şerên Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] [[Kategorî:Şerên Omanê]] [[Kategorî:Şerên Qeterê]] [[Kategorî:Şerên Qibrisê]] [[Kategorî:Şerên Sûriyê]] [[Kategorî:Şerên Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Şerên Urdunê]] [[Kategorî:Şerên Yemenê]] [[Kategorî:Şerên Yewnanistanê]] [[Kategorî:2026 li Azerbaycanê]] [[Kategorî:2026 li Behreynê]] [[Kategorî:2026 li DYAyê]] [[Kategorî:2026 li Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:2026 li Fransayê]] [[Kategorî:2026 li Iraqê]] [[Kategorî:2026 li Îranê]] [[Kategorî:2026 li Îsraêlê]] [[Kategorî:2026 li Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:2026 li Kîprosê]] [[Kategorî:2026 li Kurdistanê]] [[Kategorî:2026 li Kuweytê]] [[Kategorî:2026 li Libnanê]] [[Kategorî:2026 li Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] [[Kategorî:2026 li Omanê]] [[Kategorî:2026 li Qeterê]] [[Kategorî:2026 li Sûriyê]] [[Kategorî:2026 li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:2026 li Urdunê]] [[Kategorî:2026 li Yemenê]] [[Kategorî:2026 li Yewnanistanê]] 9b9mpqahg8g3ingghuaa7i9iihfev1f 2002594 2002593 2026-04-17T10:43:09Z Penaber49 39672 2002594 wikitext text/x-wiki {{Rojane}} {{Agahîdank pevçûnên leşkerî | pevçûn = Şerên Îranê 2026 | perçeyekî = | wêne = {{Nexşeya Şerê Îranê 2026}} | binnivîs = <div style="text-align:center"> Xalên ku bûne armanca êrîşan: {{Unbulleted list | {{Reng box|#302060|[[Wêne:Maki7-cross-white.svg|16x16px]]}} Dewletên Yekbûyî û Îsraêl | {{Reng box|#F00|[[Wêne:Maki7-circle-stroked-white.svg|16x16px]]}} Îran, [[Hizbulaya Libnanê]] û [[Heşda Şebî]]}} </div> | dîrok = 28ê sibata 2026an - heta niha | herêm = [[Rojavayê Asyayê]]•[[Okyanûsa Hindî]] (bi taybetî li deverên wekê [[Kendava Farsê]], [[Tengava Hurmiz]]ê, [[Deryaya Navîn]]) | koordînat = | sedem = Bi xayeya bidawî anîna bernameya nukleerî ya Îranê û guhertina rejîma heyî | encam = | rewş = Berdewam dike | şervan1 = {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] <br> {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Îsraêl]] | şervan2 = {{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]] | şervan3 = | fermandar1 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Donald Trump]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Pete Hegseth]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dan Caine]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Brad Cooper]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Benjamin Netanyahu]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Îsrael Katz]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Eyal Zamir]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Tomer Bar]]|}} | fermandar2 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Xamineyî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mucteba Xamineyî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mesûd Pezeşkiyan]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mihemed Bakir Zolqedîr]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Gulam Huseyîn Muhsînî-Ejeyî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elîreza Erafî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Larîcanî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Ezîz Nasirzade]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Şamxanî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mihemed Pakpûr]] {{Suîqest}}|}} | fermandar3 = | yekîne1 = | yekîne2 = | yekîne3 = | hêz1 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Artêşa Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] * {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Hêzên Parastina Îsraêlê]]|}} | hêz2 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Îran}} [[Artêşa Pasdaran a Şoreşa Îslamî ya Îranê]]|}} | hêz3 = | windahî1 = {{Lîsteya sade}} * '''Li gorî Dewletên Yekbûyî''': * {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Îsraêl]]: ** 17 kes mirine (2 ji wan hêzên leşkerî ne) ** 4.099 birîndar bûne (17 ji wan personelên leşkerî ne) * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]]: ** 13 hêzên leşkerî mirine ** 200 kes birîndar bûne * {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Kurdistan]]: [[Başûrê Kurdistanê]] ** 13 hêzên leşkerî (6 pêşmergeyên Rojhilata Kurdistanê, 6 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê û fermandarekî hêzên Fransayê jiyana xwe jidest daye) ** 22 kes birîndar bûne (2 kesên sivîl û 20 pêşmergeyên Kurdistanê birîndar bûne) | windahî2 = {{Lîsteya sade}} '''Li gorî Îranê''': * {{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]]: ** 1.444 kes mirine ** 18.551 kes birîndar bûne * '''Li gorî saziyên sîvîl''' ** '''[[HARNA]]''': 3.186 kes mirine (di nav wan de 1.153 hêzên leşkerî û 1.394 kes sivîl û 639 kesên din jî nehatine tansîf kirin) ** '''[[Hengaw]]''': 4.789 kes mirine (di nav de 4.789 hêzên leşkerî û 511 sivîl in. Li gorî Hengawê 5.300 kes jî birîndar bûne) '''Deverên din''' * {{Sembola alayê|Libnan}} [[Libnan]] ** 1.001 kes mirine ** 2.584 kes birîndar bûne | winda3 = | nîşe = }} '''Şerê Îranê''' şerek e ku di 28ê sibata 2026an de ji aliyê [[Îsraêl]] û [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ve bi êrîşeke hevbeş li dijî [[Îran]]ê hatiye dest pê kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Live updates: US, Israel attack Iran in ‘preemptive strike,’ Trump posts video on Truth Social |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602288170 |sernav=Israel names operation against Iran ‘Lion’s Roar’ |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Şerê li dijî Îranê bi navên kodkirî yên wekê '''Dengdana Şêr''', '''Operasyona Mertalê Yahuda''' û '''Operasyona Xezeba Efsaneyî''' li dijî bajarên wekê [[Tehran]], [[Îsfehan]], [[Qum]], [[Kerec]] û [[Kirmaşan]]ê êrîş hatine pêkanîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.yahoo.com/news/articles/witnesses-hear-explosion-irans-capital-061713591.html |sernav=Witnesses say they hear an explosion in Iran's capital, Tehran |malper=Yahoo News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bostonglobe.com/2026/02/28/world/witnesses-say-they-hear-an-explosion-in-irans-capital-tehran/ |sernav=US and Israel launch a major attack on Iran and Trump urges Iranians to ‘take over your government’ - The Boston Globe |malper=BostonGlobe.com |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://www.freepressjournal.in/world/israel-launches-preemptive-strike-on-iran-explosions-reported-in-tehran |sernav=Israel Launches 'Preemptive Strike' On Iran; Explosions Reported In Tehran |malper=Free Press Journal |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Wezîrê parastinê ya [[Îsraêl]]ê [[Îsrael Katz]] êrîşa piştê ku êrîşa hêzên parastina Îsraêlê (IDF) piştrast kiriye, li bajarên Îranê teqînên li pey hev pêk hatine. Piştê êrîşê Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê, rayedarên artêşa Îranê ragihandina ku wan jî li dijî Îsraêlê û dijî Dewletên Yekbûyî operasyonek bi navê '''Operasyona Soza Rastîn 4''' dane destpêkirin. Di êrîşên destpêkê ya li dijî Îranê berpirsên girîng, fermandarên leşkerî, baregehên leşkerî û avahiyên rayedarên Îranê hatine armancgirtin ku di nav de avahiya rêberê bilind [[Elî Xamineyî]] jî di nav de hebû ku dîmenên satelîtê nîşan didin ku bi giranî zirar dîtiye an jî bi giranî hilweşiyaye. Wekê bersiv Îranê jî bi dehan mûşekên balîstîk ku di nav de Îsraîl, [[Urdun]], [[Kuweyt]], [[Behreyn]], [[Qeter]], [[Erebistana Siûdî]] û [[Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] û [[Başûrê Kurdistanê]] armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/29661 |sernav=ÇAVKANIYEK JI KANAL8Ê RE: ÊRIŞÊN ÎRANÊ YÊN HEWLÊRÊ NEGIHAN ARMANCÊN XWE |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/280220261 |sernav=Bi mûşekan êrişî baregeha Amerîkayê ya li Hewlêrê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Piştê çend rojan ji aliyê rayedaran amerîkî û îsraîlî hatiye diyarkirin ku Elî Xamineyî di êrîşan de jiyana xwe jidest daye. Piştê daxuyaniyên rayedarên Amerîka û Îsraêlê, mirina Elî Xamineyî ji aliyê televîzyona dewletê ya hatiye piştrast kirin. Serokê Amerîkayê [[Donald Trump]] di daxuyaniya xwe de ragihandiye ku Amerîka û Îsraîlê li dijî Îranê êrîş pêk anîne û diyar kiriye ku "Armanca wan jinavbirina çêkirina mûşekan û leşkerî yên [[Îran]]ê ye ku rê li ber Îranê bigirin ku çekên kîmyewî bi dest nexe û di dawiyê de jî rejîma heyî hilweşîne." Donald Trump bang li endamên sipaha pasdarên şoreşa îslamî (IRGC) kiriye ku ew li hemberê parêzbendiyê çekên xwe deynin û hişyarî daye ku neqebûl kirina çekdanînê dê bibe sedema "mirineke teqez".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-02-28 |sernav=Trump indicates goal of Iran strikes is to topple regime; tells Iranian people: ‘When we’re finished, take over your government’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/trump-indicates-goal-of-iran-strikes-is-to-topple-regime-tells-iranian-people-when-we-are-finished-take-over-your-government/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ji destpêka şer ve [[Herêma Kurdistanê]] rasterast bûye armanca êrîşên Îranê û komên bi ser Îranê ve ku di nav sinorên Iraqê de bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/7827 |sernav=Îranê Hewlêr mûşekbaran kir |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-20 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/29924 |sernav=SILÊMANÎ Û HEWLÊR RASTÎ PÊLEKE ÊRIŞÊN BI DRONAN HAT |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-20 |ziman=kr }}</ref> Di dîmenên ku ji aliyê televîzyonên [[Başûrê Kurdistanê]] ve hatine parvekirin de hatiye dîtin ku sîstema parastinê ya hewayî bersiv dide mûşekên Îranê û êrîşên li dijî Hewlêrê têk dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/DWBaNatAUtU/?igsh=d3c3YzB2YTJqcjBu |sernav=Instagram |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2026-03-20 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/DVyg5D_EwPj/?igsh=MTYyZ2FsYW53YmZjcQ== |sernav=Instagram |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2026-03-20 }}</ref> Hatiye ragihandin ku bi êrîşên têk birî re, Herêma Kurdistanê heya 20 adarê nêzîkî 300 caran rasterast bûye armanca êrîşan == Paşperdeh == [[Wêne:Abraham Lincoln Carrier Strike Group Conducts Photo Exercise.jpg|thumb|çep|Koma 3em a keştiyên balafirên şer ên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Rojhilata Navîn a 2026an]] Di dawiya kanûna sala 2025an de li Îranê xwepêşandanên girseyî yên li dijî hikûmetê li seranserê welet hatibû despêkirin ku bi piranî ji ber krîza aborî, daketina nirxê diravê û bilindbûna biha yên xwarin û kelûpelan bû. Xwepêşandanên ku bangên guhertina rejîmê jî di nav de bûn, ji şoreşa 1979an vir ve<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-01-13 |sernav=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> mezintirîn xwepêşandan a li Îranê bû ku li seranserê welat, li zêdetirî 100 bajaran belav bibû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politico.eu/article/reza-pahlavi-iran-revolution-exiled-prince-plan-regime-change/ |sernav=Inside an exiled prince’s plan for regime change in Iran |malper=POLITICO |tarîx=2026-01-13 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Hikûmeta Îranê bi tepeserkirinên tund, tevî komkujiya xwepêşanderan, bersiv daye û bûyerên herî kujer di 8 û 10ê çileya 2026an de qewimîne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |sernav=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |malper=CNN |tarîx=2026-01-23 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Pourahmadi |pêşnav=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam }}</ref> ku ajansa nûçeyan a çalakvanên mafên mirovan a li Dewletên Yekbûyî hejmara miriyan wekê 7.000 kesan texmîn kiriye. Di heman demê hikûmeta Îranê jî hejmara miriyan 3.117 kes diyar kiriye lê Donald Trump û kesên din jî diyar kirine ku hejmara miriyan 32.000 kes bûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kay Armin Serjoie, Roxana Saberi, and Fatemeh Jamalpour |sernav=Iran Protest Death Toll Could Top 30,000: Local Officials |url=https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=TIME |ziman=en |roja-arşîvê=2026-01-25 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20260125063424/https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |sernav=Iran anti-government student protests spread to more universities |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-23 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> AP Newsê ragihandiye ku bikaranîna tundiya zêde yê ji aliyê hikûmetê ve di nav gelê Îranê de bêhêvîyeke çêkiriye û di nav hinek welatiyan de jî bendewariya êrîşeke Amerîkayê çêkiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-protests-memorials-chehelom-71e5db503a287126a2d31cb32a2809eb |sernav=Iranians grieve defiantly for thousands killed in last month's crackdown |malper=AP News |tarîx=2026-02-19 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Hinek akademîsyenan îdîa kirine ku hikûmeta Îranê niha bi rewşeke qels re rû bi rû ye dibe ku bibe sedema hilweşîna hikûmetê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newstatesman.com/international-politics/2026/01/how-much-longer-can-irans-islamic-republic-survive |sernav=How much longer can Iran’s Islamic Republic survive? |malper=New Statesman |tarîx=2026-01-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US |paşnav=Ansari |pêşnav=Ali }}</ref> Di 13ê çileya sala 2026an de serokê Amerîkayê Donald Trump piştgiriya xwe ji bo xwepêşanderên li dijî hikûmeta Îranê nîşan daye û piştre di 23ê çileyê de, Trump ragihandiye ku "armada" keştiyeke amerîkî ber bi Rojhilata Navîn ve diçe ku tê de keştiya balafiran USS Abraham Lincoln, USS Gerald R. Ford û çend destoryerên mûşekên rêberkirî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Trump urges Iranians to keep protesting, saying 'help is on its way' |url=https://www.reuters.com/world/china/iranian-mp-warns-greater-unrest-urging-government-address-grievances-2026-01-13/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=Reuters |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |tarîx=2026-01-24 |sernav=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Live updates: U.S. and Israel launch attack on Iran as Trump calls for regime change |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Rayedarên amerîkî û ewropî diyar kirine ku Washington sê daxwazên sereke pêşkêşî Îranê kiriye ku di nav de rawestandina mayînde ya hemî cureyên dewlemendkirina uranyûmê, bidawîkirin a bernameya mûşekên balîstîk ên Îranê û rawestandina tevahî ya piştgiriya ji bo komên herêmî yên wekê Hamas, Hizbullah û Hûsiyan hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Pager |pêşnav=David E. SangerTyler |paşnav2=Sanger |pêşnav2=Farnaz FassihiDavid E. |paşnav3=Washington |pêşnav3=Tyler Pager reported from |paşnav4=York |pêşnav4=Farnaz Fassihi from New |tarîx=2026-01-28 |sernav=Trump Threatens Iran With ‘Massive Armada’ and Presses a Set of Demands |url=https://www.nytimes.com/2026/01/28/us/politics/trump-iran-armada.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di 6ê sibata sala 2026an de Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li paytexta Omanê, Muscatê, danûstandinên nerasterast ên derbarê çekên atomî de lidar xistibûn. Îranê tekez kiriye ku pêşketin bi şêwirmendiyên li paytextan ve girêdayî ye.<ref name="Ravid2026">{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/02/14/iran-nuclear-trump-geneva-us |sernav=U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva |malper=Axios |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Gera duyem a danûstandinên ji bo çekên nukleerî li Cenevreyê hatibû plankirin.<ref name="Ravid2026" /> Di 27ê sibata 2026an de berî destpêkirina êrîşan, wezîrê derve yê Omanê Bedr El-Busaidî diyar kiriye ku "pêşketinek" hatiye bidestxistin û Îran hem qebûl kiriye ku qet uranyuma dewlemendkirî kom neke û hem jî ji aliyê ajansa enerjiya atomî ya navneteweyî (IAEA) ve<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |sernav=Peace ‘within reach’ as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> bi tevahî were verastkirin û her wiha Îranê qebûl kiriye ku asta uranyuma xwe ya dewlemendkirî ya heyî bi awayekî bêveger daxîne "asta herî nizm a gengaz". El-Busaidî diyar kiribû ku aştî "di dest de ye".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-deal-within-our-reach-oman-mediator-says/ |sernav=U.S.-Iran deal is "within our reach," Omani mediator says - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-02-27 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":1"/> Di destpêka sibata sala 2026an de Amerîkayê keştiyeke din a balafirhilgir, USS Gerald R. Ford, şandiye Rojhilata Navîn ku zextê li ser Îranê zêde bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3=security |tarîx=2026-02-13 |sernav=Trump sends second aircraft carrier to Middle East in effort to increase pressure on Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/trump-sends-second-aircraft-carrier-middle-east-iran |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di 11ê sibata 2026an de salvegera 47em a şoreşa 1979an bi mîtîngên alîgirê hikûmetê û retorîka tund a dijî Amerîkayê hatiye nîşankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-revolution-anniversary-us-nuclear-talks-protests-4ffab53ef628073ca90b9c8707485577 |sernav=Iran commemorates 1979 revolution as nation is squeezed by anger over crackdown and tensions with US |malper=AP News |tarîx=2026-02-11 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=español |pêşnav=JON GAMBRELL Leer en }}</ref> Di 13ê sibata sala 2026an de Trump diyar kiriye ku guhertina rejîmê li Îranê dê "tiştê herî baş dikare biqewime".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c8egwywkkd1o |sernav=Trump: Iran regime change 'would be the best thing to ever happen' |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Piştê rojekî, di 14ê sibatê de rayedarên amerîkî ji Reutersê re gotine ku artêşa amerîkî ji bo operasyonên berdewam ên çend hefteyan li dijî Îranê amadekariyan dike ku ne tenê êrîşeke sînordar; ev yek nîşan dide ku kampanyayeke berfireh dikare baregehên nukleerî û binesaziya dewlet û ewlehiyê ya Îranê armanc bigire. Di 24ê sibata 2026an de di gotareke derbarê Rewşa Yekîtîyê de, Trump Îran bi vejandina hewildanên çêkirina çekên nukleerî tawanbar kiriye ku van armancên îdiakirî wekê "xerab" şermezar kiriye û îdia kiriye ku Îranê her ku diçe şiyanên mûşekan ên pêşkeftîtir pêşxistiye ku dikarin gefê li Amerîka, Ewropa û baregehên amerîkî yên li derveyî welêt bixin. Wî hişyarî da ku Amerîka amade ye ku ger pêwîst be bikevin tevgerê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/9194e1f5-d191-414a-ab9f-e271a32b8b78 |sernav=Client Challenge |malper=www.ft.com |roja-gihiştinê=2026-02-28 }}</ref> == Berê şer == === Xwepêşandanên li dijî rejîma Îranê û destpêkên bicihkirina hêzên amerîkî === [[Wêne:Iran protests 8 January 2026.jpg|thumb|Di 8ê çileya 2026an de dîmenek ji xwepêşandanan li Tehranê]] Di dawiya kanûna 2025an de li Îranê xwepêşandanên girseyî yên li dijî hikûmetê li seranserê welêt dest pê kiriye ku bi piranî ji ber krîza aborî, daketina diravê Îranê û bilindbûna bihayê kelûpelan pêk hatiye. Xwepêşandan ku bangên guhertina rejîmê jî di nav de bûn, ji şoreşa 1979an vir ve xwepêşandana herî mezin ê li Îranê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-01-13 |sernav=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en }}</ref> Hikûmeta Îranê bi komkujiya xwepêşanderan bersiv daye û bûyerên herî kujer di 8 û 10ê çileya 2026an de qewimine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |sernav=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |malper=CNN |tarîx=2026-01-23 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Pourahmadi |pêşnav=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam }}</ref> Di sibata sala 2026an de, wezîrê xezîneyê yê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Scott Bessent îdîa kiriye ku Washington li Îranê kêmbûna dolar çêkiriye da ku nirxên diravên Îranê bikeve xwarê û li Îranê xwepêşandanan çêbike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politifact.com/article/2026/feb/27/iran-economic-sanctions-currency-bessent-trump/ |sernav=How US actions spurred Iranian economic, political upheaval |malper=@politifact |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-US |paşnav=Jacobson |pêşnav=Louis }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Northam |pêşnav=Jackie |tarîx=2026-02-23 |sernav=Trump's sanctions on Iran have dramatically affected its economy and led to protests |url=https://www.npr.org/2026/02/23/nx-s1-5708935/trumps-sanctions-on-iran-have-dramatically-affected-its-economy-and-led-to-protests |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Ajansa Nûçeyan a Çalakvanên Mafên Mirovan a li Amerîkayê hejmara miriyan nêzîkê 7.000 kesan texmîn kiriye û di heman demê de hikûmeta Îranê jî hêjmara kuştiyên di xwepêşandanan de 3.117 kes ragihandiye lê Donald Trump û çend berpirsên tenduristiyê yên îranî diyar kirine ku hêjmara kuştiyên di xwepêşandanan de 32.000 kes in.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |sernav=Iran anti-government student protests spread to more universities |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-23 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-GB }}</ref> Di 2ê çileya sala 2026an de, Trump gef li Îranê xwariye ku eger hikûmet biryar bide ku xwepêşanderên aştiyane bikuje, ew ê bi destwerdana leşkerî ya tund û tûj destwerdana Îranê bike. Donald Trump di 13ê çileyê de piştgiriya xwe ji bo xwepêşanderên li dijî hikûmeta Îranî nîşan daye û soz daye ku "alîkarî di rê de ye" ji bo wan û paşê, di 23ê çileyê de, Trump ragihandiye ku "armada" amerîkî ber bi Rojhilata Navîn ve diçe ku di nav de keştiya balafiran USS Abraham Lincoln û çend destoryerên mûşekên rêberkirî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |tarîx=2026-01-24 |sernav=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran’s supreme leader killed in U.S.-Israeli attack; Tehran strikes Israel, Arab states |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Di 13ê dibatê de, Trump ferman daye keştiya balafirhilgir a USS Gerald R. Ford û keştîyên şer ên alîgir ku ber bi Rojhilata Navîn ve biçin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |tarîx=2026-02-13 |sernav=Trump sends second aircraft carrier to Middle East in effort to increase pressure on Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/trump-sends-second-aircraft-carrier-middle-east-iran |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> === Goftûgoyên bernameya nukleerê 2026an === [[Wêne:President Trump Gaggles with Press Before Departing the White House, Feb. 27, 2026.webm|thumb|Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump di 27ê sibatê de, bi qasî 24 demjimêran berî destpêkirina şer, bi kurtî bi çapemeniyê re li ser pêwendiyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê bi Îranê re diaxive.]] Di 6ê sibata 2026an de Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li paytexta [[Oman]]ê, [[Muskat]]ê, danûstandinên nerasterast ên nukleerî lidar xistin. Rayedarên Îranê diyar kirine kiriye ku pêşketin bi şêwirînên li paytextan ve girêdayî ye.<ref name=":9">{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/02/14/iran-nuclear-trump-geneva-us |sernav=U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva |malper=Axios |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Civîna duyem a danûstandinên çekên nukleerî li Cenevê hatiye plankirin.<ref name=":9" /> Di navbera 15 û 20ê sibatê de, Îranê hinardeya xwe ya petrolê gihandiye rêjeya heyî ya 3 caran û depoyên petrolê kêm kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://oilprice.com/Latest-Energy-News/World-News/Iran-Rushes-to-Ship-Oil-Ahead-of-Possible-US-Strike.html |sernav=Iran Rushes to Ship Oil Ahead of Possible U.S. Strike |malper=OilPrice.com |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= }}</ref> Di 27ê sibata sala 2026an de berî destpêkirina êrîşên li dijî Îranê wezîrê derve yê Omanê Bedr El-Busaidî gotiye ku di warê danûstandinan de "pêşketinek" hatiye bidestxistin û Îran hem qebûl kiriye ku qet uranyuma dewlemendkirî kom neke û hem jî ji aliyê Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA)<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |sernav=Peace ‘within reach’ as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> ve bi tevahî were verastkirin; wekê din, Îran qebûl kiriye ku asta uranyuma dewlemendkirî ya heyî bi awayekî bêveger daxîne "asta herî nizm a gengaz". El-Bûsaidî gotiye ku aştî "di dest de" ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-deal-within-our-reach-oman-mediator-says/ |sernav=U.S.-Iran deal is "within our reach," Omani mediator says - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-02-27 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-US }}</ref> Lêbelê nûnerê Rojhilata Navîn a amerîkî Steve Witkoff gotiye ku Îranê danûstandinên nukleerî yên vê dawiyê bi israrkirina li ser "mafê xwe yê bêveqetandî" yê dewlemendkirina uranyûmê, redkirina pêşniyara amerîkî ya ji bo bidawîkirina dewlemendkirinê û heta bi pesnê ku ji 460 kîlogram uranyûma wê ya ji %60 dewlemendkirî dikare 11 bombeyên nukleerî çêbike, dest pê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603035282 |sernav=US envoy says Iran misjudged Trump team in nuclear negotiations |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-03-03 |sernav=Witkoff: Iran negotiators boasted of having enough enriched uranium to build 11 nuclear bombs |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/witkoff-iran-negotiators-boasted-of-having-enough-enriched-uranium-to-build-11-nuclear-bombs/ |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> == Gengeşe == === 28ê sibatê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ==== [[Wêne:U.S. Forces Launch Operation Epic Fury.webm|thumb|Dîmenek ji êrîş ku ji keştiyên Amerîkayê ve hatin kirin]] Piştî ku wezîrê parastinê Yisrael Katz êrîşa Îsraîlê piştrast kiriye, li Tehranê teqîn çêbûn.<ref name=":0"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatoday.in/world/story/explosions-rock-tehran-as-israel-launches-preventive-attack-on-iran-defence-minister-says-2875809-2026-02-28 |sernav=US, Israel launch Operation Epic Fury against Iran; Tehran strikes back |malper=India Today |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Desk |pêşnav=India Today World }}</ref> Rojnameya ''Times of Israel'' ragihandiye ku Katz êrîşan wekê "êrîşek pêşîlêgirtinê" bi nav kiriye ku armanca êrîşê "jiholêrakirina gefên li ser dewleta Îsraîlê" ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |sernav=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran’s retaliation |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Tsui |pêşnav=Christian Edwards, Karina }}</ref> Di nav hedefên armancgirtî de deverek li [[Tehran]]ê hebû ku avahiyê rêberê bilind ê Îranê Elî Xamineyî bû ku li vê deverê qesra serokatiyê û konseya bilind a ewlekariya neteweyî jî hebû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Erica Solomon and Farnaz Fassihi |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Hatiye piştrastkirin ku heft mûşek li vê deverê ketine.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Live updates: US and Israel attack Iran as Tehran retaliates across Middle East |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Paşê ''The New York Timesê'' ragihandiye ku "rayedarekî amerîkî gotiye ku artêşa amerîkî dest bi êrîşên asmanî li dijî Îranê kiriye."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Pager |pêşnav2=Tyler |paşnav3=Fassihi |pêşnav3=Farnaz |paşnav4=Bergman |pêşnav4=Ronen |tarîx=2026-02-28 |sernav=U.S.-Led Strike on Iran: Live Updates as Trump Calls for Government Overthrow |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê de rayedarên amerîkî piştrast kirin ku êrîş bi hevkariya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê pêk hatine.<ref name=":2"/> Li gorî raporên ku di ajansên nûçeyan de hatine parvekirin ji bo ku welatî bêne hişyarkirin ku li deverên ewle bimînin, li seranserê Îsraîlê sîren lêdaye. Balyozê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Îsraîlê Mike Huckabee ji welatiyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê xwestiye ku dema dengê sîrenê dibihîzin tavilê tedbîr bigirin, di heman demê de Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump hişyarî da ku dibe ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve qurbanî hebin.<ref name=":2"/><ref name=":2"/> Wezareta tenduristiyê ya Îsraîlê diyar kiriye ku bi veguhestina nexweşxaneyên ji bo bin erdê gihîştine asta herî bilind a amadekariyê.<ref name=":2"/> Rayedarên amerîkî piştrast kirine ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê êrîş li ser Îranê pêk anîye û wan êrîşê wekê "êrîşeke ne biçûk" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=US carrying out strikes against Iran, three US officials say |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Li gorî rayedarekî amerîkî, bi dehan êrîşên amerîkî ji balafirên şer ên li baregehên li seranserê Rojhilata Navîn û ji yek an çend keştiyên balafiran pêk hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Eric Schmitt |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Reutersê ragihandiye ku êrîş dê ji hewa û ji deryayê ve werin pêkanîn. Ajansa Nûçeyan a Farsê û [[CNN]] ragihandine ku teqîn li bajarên din ên Îranê, li bajarên wekê Qum, Kirmaşan, Îsfehan û Kerec jî çêbûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Erika Solomon |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref name=":2"/> Hatiye ragihandin ku li Tehranê êrîşên bi mûşekan li Kolana Zanîngehê, Kolana Cemhurî Îslamî û li taxa Seyîd Xandan a li bakurê Tehranê hatine kirin. Piştî êrîşan li seranserê Tehranê xizmetên ragihandinê qut bûne. Li gorî BBCyê di êrîşan de ofîsên rêberê bilind Elî Xamineyî û serokatiya Mesûd Pezeshkian li Tehranê hatine bombebarankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Iran launches attacks across Middle East after US and Israel strikes on leadership sites |malper=BBC News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Berdevkê hêzên heşdê şebiyê gotiye ku di êrîşên li Jurf el-Saxar, li başûrê Bexdayê, du şervan hatine kuştin û sê yên din jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Îranê ==== Îranê li gelek herêmên [[Kendava Farsê]] êrîşî ser çend baregehên leşkerî yên amerîkî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |sernav=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Behrêynê sîrenên êrîşa hewayî çalak kiriye ku hişyariyê li ser êrîşeke Îranê li ser baregehên leşkerî yên amerîkî li welêt bide û medyaya erebî gotiye ku li bajarê paytext a [[Manama]]yê teqîn û dû hatine dîtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lehmann |pêşnav=Noam |tarîx=2026-02-28 |sernav=Bahrain: Sirens activated as Iran targets US bases |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/bahrain-sirens-activated-as-iran-targets-us-bases/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Videos show smoke rising near US Navy facility in Bahrain |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Behrêynê piştre êrîş piştrast kiriye û gotiye ku baregeha Flota Pêncemîn a DYAyê hatiye armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wral.com/news/ap/c2f11-bahrain-says-a-missile-attack-targeted-the-us-navys-5th-fleet-headquarters-in-the-island-kingdom/ |sernav=Bahrain says a missile attack targeted the US Navy's 5th Fleet headquarters in the island kingdom |malper=WRAL.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Gambrell |pêşnav=Jon |paşnav2=Toropin |pêşnav2=Konstantin |paşnav3=Press |pêşnav3=JOSH BOAK-Associated }}</ref> Herwiha li Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê û Ebû Dabî li Mîrgeha Erebî yên Yekbûyî teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=http://news.am/eng/news/932924.html |sernav=Explosions reported in Kuwait and UAE |malper=news.am |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602283083 |sernav=Drone attacks targets Kuwait international airport |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Li gorî CNNê pasdarên şoreşê yên Îranê îdia kiriye ku Îranê çar baregehên amerîkî li Rojhilata Navîn armanc girtiye ku baregeha hewayî ya El Udeyd li Qeterê, baregeha hewayî ya Elî El Salem li Kuweytê, baregeha hewayî ya El Zafre li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî û baregeha flota pêncem a hêzên deryayî yên Amerîkayê li Behrêynê û vîdyoyek jî hatiye parvekirin ku di vîdeoyê de hatiye dîtin ku dû ji aliyê baregeha li Behrêynê ve bilind dibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Iran's IRGC targeted four US bases in the Middle East, Iranian media reports |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Erebistana Siûdî piştrast kiriye ku Îranê êrîşî Riyadê û herêmên rojhilat ên wan kiriye.<ref name="null2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Ismaeel Naar |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê siudiyan îdia kiriye ku êrîşên Îranê yên li ser wan deveran hatine têk birin û diyar kirine ku qiral dê "hemû tevdbîrên pêwîst bigire" ku xwe biparêze ku "di nav de vebijarka bersivdayîna li dijî êrîşkariyê" heye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Edward Wong |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê de hatiye îdia kirin ku hejmarek ji mûşekên îranî li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî hatine têk birin û di encama êrîşên Îranê de kesek sivîl ê ji neteweya asyayî ji ber perçeyên mûşekê ku li ser deverek niştecihbûnê ketine, hatiye kuştin.<ref name=":4">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Iran latest: Netanyahu says 'growing signs' Iran's supreme leader Khamenei is 'gone' after US-Israel attacks |malper=BBC News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=One person killed in UAE after Iranian strikes |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Qeterê îdia kiriye ku wan herî kêm du pêlên êrîşên mûşekî asteng kirine û diyar kir ku ti qurbanî an zirar û ziyaneke milkî çênebûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Beirut |pêşnav=Abdi Latif DahirReporting from |paşnav2=Lebanon |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran Hits Back Across the Mideast, Targeting U.S. Bases and Allies |url=https://www.nytimes.com/2026/02/28/world/middleeast/iran-retaliatory-strikes-region.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li bakurê Îsraîlê avahiyek 9 qatî bi mûşekan hatiye lêdan ku di encamê de kesek birîndar bûye.<ref name=":5">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |sernav=US-ISRAELI ATTACKS ON IRAN KILL 201; IRAN FIRES BACK, BLASTS ACROSS REGION |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Stepansky |pêşnav=Nils Adler,Joseph }}</ref> Her wiha Hayfa û Tel Avîvê jî bûye armanca êrîşên mûşekên Îranê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.1163/2210-7975_hrd-2261-0183 |sernav=news-from-asia-watch-no6-indonesia-soeharto-retaliates-against-critics-may-1995-7-pp |malper=Human Rights Documents online |roja-gihiştinê=2026-02-28 }}</ref> Di heman demê de li gorî raporên ajansan mûşekên ji Îranê li herêmên Urdunê û li bajarê paytext a Emmanê ketine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.marketscreener.com/news/jordan-s-military-says-it-has-downed-two-ballistic-missiles-targeting-the-country-ce7e5cdfd180f321 |sernav=Jordan's military says it has downed two ballistic missiles targeting the country {{!}} MarketScreener |malper=www.marketscreener.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US |paşnav= }}</ref> Rayedarên Ûrdunê diyar kirine ku hêzên wan ên çekdar du mûşekên balîstîk ên Îranî yên ku axa wê hedef digirtin xistine xwarê û ku wan 54 raporên ketina bermayiyan ku zirarên milkî çêkirine tespît kirine lê ti qurbanî çênebûne.<ref name=":4"/><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Rawan Sheikh Ahmad |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li Sûriyeyê mûşekeke balîstîk a Îranê li Suweydayê ketiye û herî kêm 4 sivîlan jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ari |pêşnav=Lior Ben |paşnav2= |tarîx=2026-02-28 |sernav=Report: At least four killed in Iranian missile strike in As-Suwayda, Syria |url=https://www.ynetnews.com/article/8snmn9r7o |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://modern.az/en/dunya/574948/missile-debris-fell-on-syria-there-are-casualties/ |sernav=Missile debris fell on Syria: there are casualties |malper=Modern.az |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=az |paşnav=modern.az }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.corriere.it/esteri/diretta-live/26_febbraio_28/iran-usa-news-diretta-1.shtml |sernav=Iran, le ultime notizie in diretta {{!}} Attacco di Usa e Israele. Netanyahu: «Segnali che Khamenei sia morto». Teheran risponde: missili su Israele, Dubai e basi Usa nel Golfo. Poi l'sms: «Lasciate la capitale» |malper=Corriere della Sera |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=it-IT }}</ref> Herêmên niştecihî yên Dubayê yên nêzîkî marînaya Dubayê û Keştiya Palm a Dubayê rastî êrîşan hatine ku di encamê de otêla Fairmont The Palm şewitiye ku çar kes birîndar bûne û avahiyeke sivîlan li derdora Dohayê bûye armanca mûşekên Îranê.<ref name=":6">{{Jêder-malper |url=https://news.sky.com/story/iran-latest-israel-launches-preventative-attack-defence-minister-says-13509565 |sernav=Iran latest: Supreme leader 'safe and sound', spokesman tells Sky - but Netanyahu claims there 'signs' he is dead |malper=Sky News |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref name=":5"/><ref name=":4"/> Balafirên bêmirov ên Şahed-136 nêzîkî Burc Xelîfeyê armanc girtine ku ev yek bûye sedema fermana valakirinê û protokola awarte ya avahiyê hatiye çalak kirin. Îmaratên Yekbûyî yên Erebî (ÎMAR) ragihandiye ku wan "pêleke nû" yên bermahiyên mûşekên îranî desteser kiriye û "perçeyên ji desteserkirinan" li Ebû Dabî û Dubayê ketine.<ref name="null2026"/> Êrîşên li ser Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê bûne sedema çend birîndarên nediyar.<ref name=":6"/> Li Behrêynê di êvarê de hatiye ragihandin ku droneke îranî li bircêk li herêmeke niştecihbûnê xistiye. Fermandarê hêzên deryayî yên Îranê bi eşkereyî ragihandiye ku her keştiyek ku bixwaze ji Tengava Hurmizê derbas bibe, divê êdî destûra pêşwext ji Îranê werbigire. === 1ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Operation Epic Fury Update, President Donald J. Trump.webm|thumb|Axavtina serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump di derbarê kuştina Elî Xamineyî de]] Di 1ê adarê de Îsraîlê pêlek din a êrîşan li dijî Îranê pêk aniye ku wekê beşek ji kampanyaya xwe ya berdewam ku navenda paytextê hedef digirt. Piştî êrîşên Îsraêlê dezgehên medyayê yên îranî teqînên bihêz ragihandine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603016712 |sernav=Powerful explosions shake Tehran - state media |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Trump di parvekirinekê li ser Truth Social gotiye, "Îranê tenê got ku ew ê îro pir bi tundî lê bidin, ji her demê bêtir ji her demê bêtir. Lêbelê, çêtir e ku ew vê yekê nekin, ji ber ku heke ew bikin, em ê bi hêzek ku berê qet nehatiye dîtin li wan bidin!". CENTCOMê ragihandiye ku ferman ji wan re hatiye dayîn ku "amîra ewlehiyê ya rejîma Îranê hilweşînin".<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Ali Khamenei may be dead, but Donald Trump has unfinished business |url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2026/03/01/ali-khamenei-may-be-dead-but-donald-trump-has-unfinished-business |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Economist |issn=0013-0613 }}</ref> Hêza parastina Îsraîlê (IDF) gotiye ku wan balafireke şer a F-4 û F-5 bombebaran kir ku amadekariya firînê dikirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888372 |sernav=Israeli airstrike hits Iranian jets on runway {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Sîstema HQ-9B ya li dora Tehranê jî hatiye bêbandor kirin. Elî Larîcanî ku berpirsê payebilind ê ewlehiyê yê Îranê ye konseyeke rêberiyê ya demkî ragihandiye û Amerîka û Îsraîl bi hewldana hilweşandina Îranê tawanbar kiriye. Di heman demê de wî pêkhateyên li Îranê wekê "komên cudaxwaz" binav kiriye û di gefên xwe de gotiye "ger ew tevbigerin dê encamên rastîn bibînin". Serokê parlementoya Îranê, Mihemed Baqir Qalibaf, ji bo Trump û Netanyahu gotiye ku wan xeta sor derbas kiriye û "ew ê berdêla wê bidin". Avahiya dadgeha şoreşê ya Tehranê hatiye bombebarankirin û di encama bombebaranê de avahî hilweşiyaye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143#202603016124 |sernav=Live - 'I got him before he got me,' Trump says on killing Khamenei |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Hejmara qurbaniyên êrîşa hewayî ya dibistana Mînabê gihîştiye 148 kesan.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/live/cgjzn5npl7yt |sernav=آنچه گذشت؛ ادامه حملات آمریکا و اسرائیل، صدا و سیما هدف قرار گرفت |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=fa }}</ref> Li nêzîkî Yarîgeha Azadî, [[Qada Azadî]] û [[Birca Mîladê]] teqîn hatine ragihandin.<ref name=":3"/> Komeleya Heyva Sor a Îranê ragihandiye ku li nêzîkî nexweşxaneyên Tehranê û her wiha li nêzî avahiya aştiyê teqîn çêbûne.<ref name=":3"/> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan "serfermandariya giştî ya hêzên ewlehiya navxweyî", digel Baregeha Serellah, hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603018596 |sernav=Israel says it destroyed Iran internal security headquarters in Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li gorî medyaya Îranê, êrîşên Amerîka û Îsraêlê bandor li ser baregehên radyo û televîzyona dewletê jî kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603013820 |sernav=Strikes on Tehran target parts of national radio and TV HQ - state media |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Hatiye diyar kirin ku di êrîşên Amerîka û Îsraêlê de berpirsên Îranê Mihemed Baserî, berpirsekî wezareta îstîxbaratê û Gholamreza Rezaeyan, serokê beşa îstîxbaratê ya polîsên [[FARAJA]] jiyana ji dest dane.<ref name=":3"/> Trump ji [[NBC Newsê]] re diyar kiriye ku "hejmareke mezin ji serkirdeyan" li Îranê jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/trump-responds-reports-ayatollah-death-rcna261149 |sernav=Trump says 'a large amount' of Iran's leadership is gone |malper=NBC News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Di sibeha 1ê adarê de, raporan piştrast kiriye ku Îranê bi mûşek û dronan êrîşê Îsraêl, Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî, Qeter, Kuweyt, Behrêyn, Urdin û Erebistana Siûdî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aicoin.com/en/news-flash/2775332 |sernav=Iran launches missiles at Israel, Israeli military launches defense system |malper=AiCoin |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref name=":7">{{Jêder-malper |url=https://english.news.cn/20260301/fb1f012710ca405784b8adb5bae95190/c.html? |sernav=Daily World Briefing, March 1 |malper=english.news.cn |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref name=":8">{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-israel-us-03-01-2026-693bc30bbbc98660d81f4a13f65ca10f |sernav=US and Israel pound Iran as Trump signals willingness to talk to new leaders after Khamenei's death |malper=AP News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li gorî raporên dawî, Îranê bi mûşekan êrîşî baregeha Flota Pêncemîn a (baregeha leşkerên Amerîkayê) li Behrêynê kiriye.<ref name=":7"/><ref name=":8"/> Hatiye diyar kirin ku du ji mûşekên ku li bajarê Dubaiyê ketiye û dûyên tarî ji Bendera Jebel Ali ya Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî bilind bûne. Piştî êrîşa firokeyên bêpîlot ên milîsên îraqî li hemberê Herêma Kurdistanê nêzîkî li Balafirgeha Hewlêrê teqînek çêbûye.<ref name=":3"/> Wezîrê parastinî ya Keyaniya Yekbûyî John Healey diyar kiriye ku Îranê du mûşek avêtine baregehên brîtanî yên li Qibrisê lê wî bawer nekiriye ku ew di bin êrîşê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/international/article-888356 |sernav=Iran launched missiles at Cyprus, threatening UK troops {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Lêbelê wezîrê parastin a Qibrisê Vasilis Palmas paşê înkar kiriye ku mûşek ber bi Qibrisê ve hatine avêtin û serokwezîr Keir Starmer jî ev yek piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/iran-missiles-cyprus-defence-secretary-b2929655.html |sernav=Iran missiles fired towards UK military bases in Cyprus, defence minister says |malper=The Independent |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Di dema operasyonên dronan de li Tengava Hurmuzê, li gorî agahiyan, bendera Duqmê ji aliyê du dronan ve hatiye lêdan ku di encamê de karkerekî biyanî birîndar bûye û Navenda Ewlekariya Deryayî ya Omanê piştrast kiriye ku tankereke petrolê ya bi navê Skylight ku bi ala Palauyê ye, bi 5 mîlên deryayî (9.3 km) li bakurê bendera Xesabê hatiye hedefgirtin ku di encamê de çar kes ji tîma hind-îranî ya li ser keştiyê birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.64628/ab.s6jad7hag |sernav=Strait of Hormuz: if the Iran conflict shuts world’s most important oil chokepoint, global economic chaos could follow |malper=doi.org |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |paşnav=Schiffling |pêşnav=Sarah }}</ref> Keştiyeke din, tankera MKD VYOM a bi ala Giravên Marshallê piştî ku debasê peravên Omanê dibe rastî êrîşan hatiye û endamekî tîmê hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies |tarîx=2026-03-01 |sernav=Three tankers damaged in Gulf and one seafarer killed as US-Iran conflict escalates |url=https://www.timesofisrael.com/three-tankers-damaged-in-gulf-and-one-seafarer-killed-as-us-iran-conflict-escalates/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ji ber girtina Tengava Hormuzê, 150 keştîyên barhilgir ku di nav de gelek tankerên petrolê jî hene li pişt tengavê asê mane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tagesschau.de/newsticker/liveblog-israel-usa-angriffe-iran-102.html |sernav=Nahost-Liveblog: ++ Militäreinsatz könnte laut Trump vier Wochen dauern ++ |malper=tagesschau.de |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=de |paşnav=tagesschau.de }}</ref> Di heman rojê de mîna roja berê, Riyad jî rastî êrîşên rasterast hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/world/iran/live-blog/iran-attack-strikes-us-israel-trump-khamenei-dead-live-updates-rcna261172 |sernav=Hezbollah and Israel exchange strikes in wake of Khamenei's killing |malper=NBC News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Mûşekeke Îranê dikare ji berevaniya Îsraîlê derbas bibe û li kenîşteyekê li Beyt Şemeşê ketiye 9 kesan jiyana xwe jidest dane 11 kes winda bûne û 51 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/live/us-israel-strikes-iran-khamenei-03-01-2026 |sernav=Israel strikes Lebanon’s capital, responding to missiles from Hezbollah |malper=AP News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Brown |pêşnav=Bridget |paşnav2=Belanger |pêşnav2=Lorian |paşnav3=Benassi |pêşnav3=Ricardo |paşnav4=Hranjski |pêşnav4=Hrvoje }}</ref> Balafireke bêmirov a Îranê li Otêla Crowne Plaza li Manama ya [[Behreyn|Behrêynê]] ketiye ku bûye sedema şewatê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatvnews.com/news/world/iranian-drone-hits-crowne-plaza-hotel-in-bahrain-2026-03-01-1032140 |sernav=Iranian drone hits Crowne Plaza hotel in Bahrain's Manama |malper=India TV News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Crowne Plaza in Bahrain confirms "incident" affected the hotel |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Cheney |pêşnav= }}</ref> Li Ebû Dabiyê li nêzîkî kompleksa Etihad Towers, li nêzîkî balyozxaneya Îsraîlê, bermahiyên droneke hatiye dîtin û dema ku drone dikeve, bermahiyên dronê de zirar daye bircan û jinek û zarok a wê bi sivikî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Cooper |pêşnav3=Helene |paşnav4=Kanno-Youngs |pêşnav4=Zolan |paşnav5=Pager |pêşnav5=Tyler |paşnav6=Zhuang |pêşnav6=Yan |tarîx=2026-03-01 |sernav=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/01/world/iran-attack-khamenei-trump |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di 1ê adarê de ji ber êrîşeke Îranê li [[Kuweyt]]ê kesek hatiye kuştin û 32 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603016189 |sernav=One killed, 32 injured in Iranian attacks on Kuwait, health ministry says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îranê îdia kir ku wan bi çar mûşekan li USS Abraham Lincoln xistiye lê piştre rayedarekî amerîkî vê îdiayê red kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-01 |sernav=Iran’s Guards say they ‘struck’ US aircraft carrier USS Abraham Lincoln |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irans-guards-say-they-struck-us-aircraft-carrier-uss-abraham-lincoln/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî agahiyan, baregeha deryayî ya fransî Camp de la Paix a li Ebû Dabiyê jî ji aliyê mûşek an jî droneke Îranê ve hatiye xistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theyeshivaworld.com/news/liveblogs/live-blog/2518641/smoke-rises-over-french-naval-base-in-abu-dhabi-after-iranian-strike.html |sernav=Smoke Rises Over French Naval Base in Abu Dhabi After Iranian Strike |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-US }}</ref> Du dronên îranî depoyek li Baregeha Deryayî ya El Selam li Ebû Dabî kirine armanc, di encamê de agir bi du konteynerên ku kelûpelên giştî tê de dihatin hilanîn ketiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-GB }}</ref> Li dora saet 15:30 GMT, Erebistana Siûdî îdîa kiriye ku wan kariye rê li çend mûşekên ku hewl didan Baregeha Hewayî ya Prens Sultan û Balafirgeha Navneteweyî ya Qiral Xalid bikin hedef, bigirin. Karbidestên leşkerî yên Keyaniya Yekbûyî gotine ku Typhoonek RAF droneke îranî ku ber bi qada hewayî ya Qeterê ve diçû xistine xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603015680 |sernav=UK says British fighter jet shot down Iranian drone heading toward Qatar |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Mûşek û dronên îranî her wiha li baregeheke leşkerî ya amerîkî ya nêzîkî Hewlêrê ketiye xwarê û kampeke meydanî ya Bundeswehr li rojhilatê Urdunê xistiye, ku di encamê de leşkerekî amerîkî birîndar bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://tass.com/world/2094115 |sernav=Iran targets German bases in Jordan, Iraq — magazine |malper=TASS |roja-gihiştinê=2026-03-02 }}</ref> Ber bi dawiya rojê ve êrîşeke mûşekeke balîstîk li devereke rojavayê Qudsê ketiye û ziyanên milkî li ser rêya derdorê, zirar daye wesayîteke sivîl û şeş kes birîndar bûne. Perçeyên mûşekeke îranî li Eyn Tarma, Sûriyeyê ketiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hjnews.com/world/syria-iran/image_0c0cf6ef-aaca-5464-887f-50bf088af3ef.html |sernav=Syria Iran |malper=The Herald Journal |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=AP |pêşnav=Ghaith Alsayed- }}</ref> === 2ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Epic Fury Strike compilation (997855).webm|thumb|Montajek ji êrîşên Fermandariya Navendî ya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê di dema Operasyona Epic Fury de li Îranê]] Di 2ê adarê de êrîş li ser xalên komara îslamî ya Îranê ku xalên li [[Tehran]] û [[Sine]] bûne armanca êrîşan û her wiha li deverên leşkerî û stratejîk ên wekê navendên fermandariyê û navendên mûşekan jî rastî êrîşan hatine. Piştre di heman rojê de Îranê diyar kiriye ku navenda nukleerî ya Natanzê ji aliyê êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê ve hatiye armancgirtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/articles/cy4wxk7e71xo |sernav=حملات گسترده هوایی به پایتخت ایران؛ آسیب‌ به بیمارستان‌های گاندی و خاتم‌الانبیاء در تهران |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=fa }}</ref> Di sibehan di heman rojê de nexweşxaneya Xetam-el-Enbîa û Gandî ya li Tehranê rastî êrîşan hatine ku ji aliyê Îranê ve hatiye ragihandin û ji aliyê BBC Verify ve hatiye piştrast kirin. Ev nexweşxaneya ji berê ve bi hikûmetê ve girêdayî bûn. Di bersiva êrîşên Hizbullahê de, artêşa Îsraêlê bi rêze bombebaranên stratejîk li ser Beyrût û Geliyê Beqayê berdewam kiriye.<ref name="Kleinbaum2026">{{Jêder-malper |url=https://www.jfeed.com/news/hezbollah-israel-war-declaration |sernav=BREAKING: Hezbollah Officially Declared War on Israel |malper=JFeed |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Kleinbaum |pêşnav=Yair }}</ref> Di heman demê de heman êrîş li başûrê Libnanê jî çêbûne. Piştî demek kurt, hêzên hewayî yên Îsraêlê dest bi êrîşên li Tehranê jî kirine. Hêza hewayî ya DYAyê li baregehên hewayî yên li seranserê Îranê, balafirên leşkerî û avêjerên droneyan ku di nav de gelek F-14 Tomcat hebûn xistiye. Artêşa Îsraêlê (IDF) îdîa kir ku wan di êrîşan de serokê baregeha îstîxbaratê ya Hizbullahê Huseyîn Makled kuştiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-02 |sernav=IDF says it killed Hezbollah intelligence chief in overnight strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-killed-hezbollah-intelligence-chief-in-overnight-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di çarçoveya xweparastina li dijî Hizbullahê de, hêzên çekdar ên Îsraêlê êrîşî sê bajarokên li başûrê Libnanê kirine ku di nav wan de bajarokên Haris, Nebetiye el-Fewqa û Meyfadûn hebûn û piştre fermana valakirinê li pêncî bajarokên cîran daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.repubblica.it/esteri/2026/03/02/diretta/iran_guerra_usa_israele_news_oggi-425194152/ |sernav=Iran, le news dalla guerra. Trump: “Li stiamo massacrando”. E non esclude invio soldati |malper=la Repubblica |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=it }}</ref> Ajansa medyayî ya Siûdî El Hadath ragihandiye ku rêberê siyasî yê Hizbullahê û endamê parlamentoya Libnanê Mihemed Raad di êrîşeke hewayî de hatiye kuştin.<ref name="Boxerman2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Cooper |pêşnav3=Helene |paşnav4=Kanno-Youngs |pêşnav4=Zolan |paşnav5=Pager |pêşnav5=Tyler |paşnav6=Zhuang |pêşnav6=Yan |tarîx=2026-03-01 |sernav=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/02/world/iran-us-israel-attack-trump |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Îsraêlê hişyarî daye libnanî yên ku ji malên xwe reviyane ku venegerin û gelek kesan gotine ku ew nizanin piştî ku roj diçe ava ew ê çawa bigihîjin xwarin an avê. ==== Êrîşên Hizbullah û Îranê ==== Li dora nîvê şeva bi dema herêmî, baregeha hêza hewayî ya qraliyetê li [[Akrotîrî]], [[Qibris]]ê, rastî êrîşeke gumanbar a bêmirov hatiye û li seranserê Akrotîrî û Dhekelî yê sîrenên êrîşa hewayî lê daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-GB }}</ref> Her çiqas yek ji wan karîbû li balafirgehê bikeve û zirarên piçûk çêbike, li gorî agahiyan êrîşên pênc dronan hatine têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/security-threat-declared-at-uk-cyprus-bases |sernav=UK Cyprus base hit by drone |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://english.news.cn/europe/20260302/f1219f92cf764cfda2bcbac966935263/c.html |sernav=Urgent: Explosions heard at Britain's air force base in Cyprus: British media |malper=english.news.cn |roja-gihiştinê=2026-03-02 }}</ref> Sîstema hişyariya otomatîk a leşkerî ya brîtanî diyar kiriye ku "gefeke ewlehiyê ya berdewam" heye û wezareta parastinê îdia kiriye ku "baregehê bersiv daye" êrîşê.<ref name="Fulton2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fulton |pêşnav=Adam |paşnav2=Dunbar |pêşnav2=Marina |paşnav3=Richards |pêşnav3=Serena |paşnav4=Lowe |pêşnav4=Yohannes |paşnav5=Vernon |pêşnav5=Hayden |paşnav6=Ratcliffe |pêşnav6=Rebecca |tarîx=2026-03-02 |sernav=Trump warns there could be more casualties after service members killed – as it happened |url=https://www.theguardian.com/us-news/live/2026/mar/01/us-israel-war-on-iran-ayatollah-ali-khamenei-i-dead-latest-reports |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref name="Fulton2026"/> Ev yek paşê ji aliyê rayedarên qibrisî ve hatiye piştrast kirin.<ref name="Fulton2026"/> Li gorî agahiyan çend demjimêr piştî ku Keyaniya Yekbûyî destûr daye Dewletên Yekbûyî ku bingehên wan ên leşkerî ji bo operasyonên li dijî Îranê bikar bîne, pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Campbell |pêşnav=Lucy |paşnav2=Ambrose |pêşnav2=Tom |paşnav3=Lowe |pêşnav3=Yohannes |paşnav4=Fulton |pêşnav4=Adam |paşnav5=Ambrose |pêşnav5=Lucy Campbell (now); Tom |paşnav6=Fulton (earlier) |pêşnav6=Adam |tarîx=2026-03-02 |sernav=Middle East crisis live: Israel launches new attacks on Tehran and Beirut as Trump lays out objectives |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Îranê her wiha îdîa kiriye ku droneke MQ-9 reaper a amerîkî xistiye xwarê. Çavkaniyên Îsraêlê ragihandine ku di saetên serê sibê yên 2ê adarê de ji nav Libnanê ber bi axa wê ve roket hatine avêtin û li ser Heyfa û Celîleya Jorîn dengê sîrenan hatiye lêxistin.<ref name="Fulton2026"/><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |pêşnav= |tarîx=2026-03-01 |sernav=Rockets launched from Lebanon for first time in months, setting off sirens across northern Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rockets-launched-from-lebanon-for-first-time-in-months-setting-off-sirens-across-northern-israel/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraêlê gotiye ku wan mûşekek têk biriye, di heman demê de mûşekên din jî li deverên vekirî xistine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Glikman |pêşnav=Eitan |paşnav2=Kraus |pêşnav2=Yair |tarîx=2026-03-01 |sernav=IDF: Rocket intercepted from Lebanon, several landed in open areas; drone intrusion alerts |url=https://www.ynetnews.com/article/08vx55nmo |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Îstîxbarata îsraêlî bawer dike ku êrîş encama fermanek ji Tehranê bû û berdevkê artêşa Îsraêlê daxuyaniyek awarte daye û diyar kiriye ku êrîş divê wekê "ragehandina fermî ya şer ji aliyê Hizbullahê ve" were hesibandin û soz daye ku gefê "bêbandor bike".<ref name="Kleinbaum2026"/> Hizbullah berpirsiyariya xwe di êrîşê de piştrast kiriye û diyar kiriye ku wan di bersiva kuştina Xamineyî de êrîşî baregeheke Îsraîlê li Heyfayê kiriye. Li gorî raporên medyaya civakî, du dronan li nêzîkî Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê baregeha serketinê ya Amerîkayê kirin armanc û yek ji wan li baregehê ketiye. Di heman demê de çend teqînan li Hewlêr, li Başûrê Kurdistanê pêk hatine. Komeke alîgirê Îranê ya bi navê "parêzvanên lîwaya xwînê" diyar kirine ku ew li pişt van her du êrîşan in û îdia kirine ku ew ji bo tolhildana kuştina Xamineyî van êrîşan pêk anîne.<ref name="Boxerman2026"/> Êrîşeke Îranê li ser bendera Mîna Selman a Behrêynê bûye sedema şewatê. Perçeyên mûşekek ku hatibû têk birin li ser "keştiyeke biyanî" ku li herêma pîşesaziyê ya Selman dikeve, bûye sedema mirina karkerekî û birîndarbûna giran ên du kesên din. Li Ras Tanura ya Aramco ya li Erebistana Siûdî, tesîseke rafineriyê zirar dîtiye û bûye sedema şewateke kontrolkirî. Di destpêkê de dihat bawerkirin ku ji ber êrîşeke bi dronan çêbûye lê rayedarên Siûdî diyar kirin ku şewat ji ber bermahiyên mûşekeke Îranî ya têk birî derketiye. Wezareta berevaniyê ya Kuweytê diyar kiriye ku "çend" balafirên amerîkî li Kuweytê ketine xwarê. Piştre hatiye diyar kirin ku balafirên şer ên Amerîkayê ji aliyê hêzên Amerika an Kuweytê bi şaşî hatine lêxistin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-02 |sernav=Small fire under control at Saudi Aramco refinery after apparent drone strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/small-fire-under-control-at-saudi-aramco-refinery-after-apparent-drone-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> CNNê teqînên li bajarên mezin ên herêma Kendavê ragihandiye. Li Dubaî, Ebû Dabî û Dohayê teqîn çêbûne. Li gorî Ajansa Nûçeyan a Kuweytê ya dewletê, rafineriyeke petrolê bi şarapnelê hatiye armancgirtin. Li Erebistana Siûdî droneyan rafineriya Ras Tanura armanc girtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk |sernav=Live updates: Trump warns Iran about larger strikes as war spirals in Middle East |malper=CNN |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Lee |pêşnav= }}</ref> Li Behrêynê wezareta karên hundir diyar kiriye ku li seranserê welêt siren hatine lêxistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603026672 |sernav=UAE intercepts 9 Iranian ballistic missiles, 6 cruise missiles, ministry says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li Qibrisê Balafirgeha Navneteweyî ya Pafosê li ser tespîtkirina tiştekî nenas ê biyanî yê ku li ezman hatiye valakirin û di heman demê de li ser tespîtkirina gefek pêşdîtî ya li hemberî baregeha Akrotiriyê careke din sîren lê daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/paphos-airport-evacuated-reports |sernav=Paphos airport returns to operation after evacuation |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://knews.kathimerini.com.cy/en/news/sirens-sound-again-at-akrotiri-base-as-tensions-remain-high |sernav=Sirens sound again at Akrotiri base as tensions remain high |malper=knews.com.cy |roja-gihiştinê=2026-03-02 |paşnav=Solutions |pêşnav=BDigital Web }}</ref> Paşê hikûmeta Qibrisê piştrast kiriye ku ew tişt du dron bûn ku bêyî ku zirarê bidin hatine têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://news.sky.com/story/raf-base-in-cyprus-hit-by-drone-strike-ministry-of-defence-says-13514072 |sernav=RAF base hit, with more drones intercepted |malper=Sky News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Piştî bûyerê Yewnanistanê ragihandiye ku ew ê firkate û balafirên F-16 bi cih bikin ku Qibrisê ji her êrîşeke din ên Îranê biparêzin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://in-cyprus.philenews.com/local/we-will-strike-cyprus-hard-iranian-general-says-over-american-presence-on-island/ |sernav=We will strike Cyprus hard, Revolutionary Guards general says over American presence on island |malper=in-cyprus.philenews.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://caliber.az/en/post/iranian-general-warns-of-intense-attacks-on-cyprus-over-us-presence |sernav=Iranian General warns of "intense" attacks on Cyprus over US presence - VIDEO |malper=caliber.az |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Piştre di heman rojê de Îranê êrîşên li dijî binesaziya enerjiyê li Qeterê pêk aniye. Balafirên bêmirov ên Îranê li baregehên gaza xwezayî ya şilekirî (LNG) yên Qeterê xistiye ku bûye sedema rawestandina hilberînê. Her wiha, mûşek û dron ber bi deverên li Qatarê ve hatine şandin ku di nav de Baregeha Hewayî ya El Udeyd û tesîsên pîşesaziyê hebûn, hêzên Qatarê îdîa kiriye ku wan gelek ji van êrîşan têk birine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=England |pêşnav=Andrew |paşnav2=Moore |pêşnav2=Malcolm |paşnav3=Sandlund |pêşnav3=William |paşnav4=Millard |pêşnav4=Rachel |tarîx=2026-03-02 |sernav=Gas prices soar as Iranian attacks force shutdown of Qatari production |url=https://www.ft.com/content/dac7a77d-e0f4-4f52-a3d4-55b145e67347 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=Financial Times }}</ref> === 3ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Attack around Enghelab Square 9.jpg|thumb|Di 3ê adarê de Qada Enqelab a Tehranê]] Di saetên serê sibeha 3ê adarê de Îsraîlê li Libnan û Îranê bombebaran û êrîşên xwe berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/lebanon-israel-hezbollah-6c73ef0f5836632a2d2b34145900c28b |sernav=Lebanon’s leaders turn on Hezbollah as airstrikes hit Beirut and thousands seek shelter |malper=AP News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Tawil |pêşnav=Fadi |paşnav2=español |pêşnav2=BASSEM MROUE Leer en }}</ref> Îsraêlê gotiye ku wan yek ji fermandarên artêşa Îranê kuştiye û piştî êrîşa mûşekên li hemberî Îsraêlê, diwanzdeh endamên Hizbullahê girtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-03-26 |sernav=Live updates: Israel hits Beirut and Tehran as Trump warns Iran of escalated strikes |malper=CNN |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en |paşnav=Yosef |pêşnav= }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan baregeha konseya bilind a ewlekariya neteweyî, digel binesaziya fermandarî û kontrolê û ofîsa serokkomarî ya Îranê hilweşandiye û destnîşan kiriye ku wan "navenda herî navendî û girîng a rejîma Îranê" armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603031120 |sernav=Israel strikes Iran leadership compound in central Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Wezîrê berevaniya Îsraêlê ji bo desteserkirina pozîsyonên stratejîk ên Libnanê destûr daye ku artêş destwerdana bejayî ya Libnanê bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lbc.co.uk/article/israel-launches-ground-invasion-of-lebanon-and-trump-issues-new-warning-5HjdTm8_2/ |sernav=Israel launches ground invasion of Lebanon and Trump warns 'hardest hits were yet to come' |malper=LBC |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en |paşnav=McShane |pêşnav=Asher }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260303-israel-orders-troops-to-seize-new-positions-in-lebanon |sernav=Israel orders troops to seize new positions in Lebanon |malper=France 24 |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Li gorî çavkaniyên amerîkî, wan bi giranî zirar dane şiyanên deryayî yên Îranê, bi taybetî li Kendava Omanê ku tê gotin çend keştîyên şer ên Îranê hatine rûxandin û li baregehên girîng ên Îranê hatine xistine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.navalnews.com/naval-news/2026/03/us-strikes-destroy-irans-main-naval-assets/ |sernav=US Strikes Destroy Iran's Main Naval Assets |malper=Naval News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en-US |paşnav=Ozberk |pêşnav=Tayfun }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.twz.com/news-features/irans-key-naval-base-on-strait-of-hormuz-set-ablaze-from-strikes |sernav=Iran's Key Naval Base On Strait Of Hormuz Set Ablaze From Strikes |malper=The War Zone |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en-US |paşnav=Rogoway |pêşnav=Joseph Trevithick, Tyler }}</ref> Qesra Golestanê ku di lîsteya mîrata cîhanî ya UNESCOyê de ye, ji ber bermahiyên êrîşa ezmanî ya Îsraêl û Amerîkayê ziyan dîtiye ku bûye sedema zirarê ku di nav de Hola Golestanê û Textê Mermerî hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/culture/2026/03/03/unesco-expresses-concern-over-the-protection-of-cultural-heritage-sites-in-middle-east |sernav=UNESCO shares concerns over protection of cultural heritage sites |malper=euronews |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Wezareta mîrata çandî, geştiyariyê û karên destan a Îranê bi fermî ji UNESCOyê xwestiye ku rewşê binirxîne û UNESCOyê daxuyaniyek weşand û destnîşan kiriye ku zirardayîna milkên dîrokî li dijî qanûnên navneteweyî ye.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=How Iran Conflict Damaged Golestan Palace, Once Home Of Peacock Throne Looted From Delhi |url=https://www.ndtv.com/lifestyle/how-iran-conflict-damaged-golestan-palace-once-home-of-peacock-throne-looted-from-delhi-11162756/amp/1 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=www.ndtv.com |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan Dawûd Elîzade, fermandarê şaxê Libnanê ya hêza Qudsê, li Tehranê kuştiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-03 |sernav=Top IRGC commander, responsible for Lebanon, killed in Tehran strike — IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/top-irgc-commander-responsible-for-lebanon-killed-in-tehran-strike-idf/ |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên hewayî yên Amerîka-Îsraêlê avahiya konseya tesbîtkirina berjewendiyê li Tehranê hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603037480 |sernav=Video shows ruins of Iran's Expediency Council building after strikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Li gorî rayedarên îsraîlî dibe ku êrîş dijwartir bibin û şerekî bejayî ya kûrtir jî di nav xwe de bigirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tankersley |pêşnav=Jim |paşnav2=McCreesh |pêşnav2=Shawn |paşnav3=Troianovski |pêşnav3=Anton |paşnav4=Rennison |pêşnav4=Joe |tarîx=2026-03-03 |sernav=Israel Begins ‘Broad Wave of Strikes’ on Iran’s Infrastructure |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/04/world/iran-war-israel-lebanon-trump |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Tehranê baregeheke pêşxistina çekên nukleerî ya veşartî ku wekê Min Zadaî bi nav kiriye, hilweşiyaye û ji destpêka şer ve 300 avêjerên mûşek ên îranî ji holê rakiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-888715 |sernav=IDF destroys secret nuclear site, thousands of missile pads {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Serokê Amerîkayê Donald Trump gotiye ku Amerîkayê "dabînkirinek bêdawî" ya çekên giran di destê xwe de digire lê ew ji dewletên din bêtir dabînkirinan dixwaze. Trump her wiha gotiye ku ew ji serkeftinek "MEZIN" a Amerîkayê bi bawer e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603033568 |sernav=US munitions stockpiles at record levels in key categories, Trump says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Rêveberê giştî yê Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus ragihandiye ku sê pisporên tenduristiyê dema ku ji bo alîkariya kesên bi bandordar li başûrê Libnanê dixebitin mirine û şeş jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Hizbullahê û Îranê ==== Saet di 1:40ê sibê de, bi dema herêmî (22:00 GMT) rêze teqînên bihêz li Dohayê hatine tomarkirin û piştî çend demjimêran jî heman êrîş berdewam kiriye. Dengê teqînan li Qibrisê, li Larnaca, taxa Mackenzie û li nêzîkê Balafirgeha Navneteweyî ya Larnacayê û baregeha brîtanî ya li Dhekeliyê hatiye bihîstin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cedarnews.net/newstasks/breakingnews/explosions-reported-in-israel-and-cyprus/905942/ |sernav=Explosions reported in Israel and Cyprus {{!}} Cedar News |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.mirror.co.uk/news/world-news/cyprus-larnaca-iran-live-explosion-36806399 |sernav=Fresh security scare for UK military base in Cyprus |malper=The Mirror |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Blackshaw |pêşnav=Ethan |paşnav2=Nunes |pêşnav2=Eliana |paşnav3=Vickers-Price |pêşnav3=Rachel }}</ref> Di saet 3:30ê sibehê bi dema herêmî (23:30 GMT) li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî gelek mûşekên ku ji Îranê ber bi mîrgehê ve hatine tespît kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gulfnews.com/uae/uae-air-defences-intercept-iranian-ballistic-missiles-1.500461428 |sernav=UAE air defences intercept Iranian ballistic missiles |malper=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Amir |pêşnav=Khitam Al }}</ref> Li Riyadê jî teqîn pêk hatiye û dû yê di encama van teqînan hatin dîtin û agir li balyozxaneya herêmî ya amerîkî dest pê kiriye ku ji aliyê du dronên îranî ve hatibû armanc girtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fulton |pêşnav=Adam |paşnav2=Campbell |pêşnav2=Lucy |paşnav3=Lawther |pêşnav3=Fran |paşnav4=Ambrose |pêşnav4=Tom |paşnav5=Lowe |pêşnav5=Yohannes |tarîx=2026-03-03 |sernav=Fire at US embassy in Riyadh after drone strike – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |roja-gihiştinê=2026-03-03 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref name="Stout2026">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk |sernav=Live updates: US Gulf allies fend off attacks as Trump warns Iran of ‘big wave’ of strikes |malper=CNN |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Stout |pêşnav= }}</ref> Polîsê Îsraîlê ragihandiye ku di encama ketina parçeyên mûşekên Îranê li Tel Avîvê kesek birîndar bûye. Her wiha di demjimêrên serê sibê de, li seranserê Behreynê sîrenan dest bi çalakbûnê kirin û hikûmetê bang li welatiyan kiriye ku ji ber êrîşan di cihê ewle de bimînin.<ref name="Stout2026"/> Li gorî raporên ku li ser medyaya civakî hatine parvekirin li Hewlêr a Başûrê Kurdistanê teqîn çêbûne û berxwedana îslamî ya Iraqê berpirsiyariya êrîşê girt ser xwe û gotiye ku wan otêlek ku leşkerên amerîkî tê de ne armanc girtiye. Balyozxaneya Amerîkayê ya li Riyadê ji aliyê du dronan ve hatiye armanc girtin û bûye sedema şewat û zirarê lê ji ber ku avahî vala bû, qurbanî û birîndar çênebûye. Li [[Başûrê Kurdistanê]] qaymeqamê [[Koye (navçe)|Koyeyê]] ragihandiye ku danê sibehê 3ê adarê de artêşa Îranê bi sê dronan êrişî Kampa Azadiyê ya li Koyeyê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/030320262 |sernav=Bi dron û mûşekan êrişî Kampa Azadiyê ya li Koyeyê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en }}</ref> === 4ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Attack on residential homes in central Tehran 1.jpg|thumb|Piştê êrîşên Amerîka û Îsraêlê ku zirar dîtiye]] Wezîrê derve yê Amerîkayê Marco Rubio di 4ê adarê de ragihandiye ku dê êrîşên Amerîka û Îsraîlê yên li ser Îranê zêde bibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492 |sernav=As Iran retaliates, largest US military base in Middle East hit by ballistic missile, Qatar says |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Êrîşên Îsraêlê li hemberî baregeha Besîcê bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/c62gg44d53xt |sernav=US says 'firepower over Iran to surge dramatically' as Israel bombards Beirut and Tehran |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB }}</ref> Li gorî çavkaniyên îranî, Mucteba Xameneyî ji êrîşeke ezmanî sax filitiye. Qeterê deh kesan bi tohmeta ku wekê şaneyek muhafizên şoreşê ya Îranê li axa Qeterê kar dikirin, li ser binesaziya leşkerî daneyan kom dikirin û hinek ji wan ji bo karanîna dronan perwerdehî dîtibûn girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thepeninsulaqatar.com/article/04/03/2026/qatar-state-security-announces-the-arrest-of-two-cells-affiliated-with-the-iranian-revolutionary-guard |sernav=Qatar State Security announces the apprehension of two cells affiliated with the Iranian Revolutionary Guard |malper=thepeninsulaqatar.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Newspaper |pêşnav=The Peninsula }}</ref> Hêzên hewayî yên Îsraêlê ragihandiye ku balafireke şer a Yak-130 a Îranî ya çêkirî ya Rûsyayê li ser Tehranê ji aliyê balafireke F-35 ve hatiye xistin. Ev yekem car e ku F-35 balafireke şer a bi mirovî di şerê hewayî de dixe xwarê û yekem car ji sala 1985an vir ve hêza hewayî ya Îsraêlê balafireke şer dixe xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888768 |sernav=Israel F-35 downs Iranian fighter jet in first war dogfight {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Keştiyeke şer a Îranê ya bi navê IRIS Dena, bi qasî 40 mîlên deryayî (74 km) li başûrê Galle, Srî Lankayê, li [[Okyanûsa Hindî]] ji aliyê binavderiyeke hêza deryayî ya Dewletên Yekbûyî ve hatiye noqandin. Ev keştiya hatiye lêdan piştî beşdarbûna xwe di nirxandina flota navneteweyî ya 2026an û tetbîqata piralî ya MILAN li Vîsakhapatnam, Hindistanê, di dema vedigeriya xwe ya Îranê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-04 |sernav=Sri Lanka rescues 32 sailors from sunk Iranian warship, recovers ‘few bodies’ |url=https://www.thehindu.com/news/international/sri-lanka-rescues-sailors-from-sinking-iranian-ship/article70702468.ece |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Hindu |ziman=en-IN |issn=0971-751X }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2026/Mar/04/at-least-87-killed-as-iranian-warship-sinks-in-indian-ocean-after-us-submarine-strike |sernav=Over 100 feared dead after US submarine strike on Iranian frigate in Indian Ocean |malper=The New Indian Express |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Rana |pêşnav=Javaria }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/sri-lanka-navy-sends-ships-aircraft-after-distress-call-from-iranian-vessel-iris-dena-101772605277885.html |sernav=Sri Lanka sends jets over Iran naval ship's distress call, denies ‘submarine attack’ reports; several feared dead |malper=Hindustan Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Ew yekem keştî bû ku ji aliyê binavbehrekê ve di şerên çalak de hatiye noqandin ê ji dema General Belgrano ya ARA di dema Şerê Falklandê de û ji dema Şerê Cîhanê yê Duyem ve, yekem keştî ye ku ji aliyê binavbehreke amerîkî ve hatiye noqandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.twz.com/news-features/u-s-submarine-sinks-iranian-warship-in-the-indian-ocean |sernav=U.S. Navy Submarine Torpedoes Iranian Frigate In Indian Ocean |malper=The War Zone |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US |paşnav=Trevithick |pêşnav=Howard Altman, Joseph }}</ref> Piştê êrîşê keştiya Îranê di serê sibehê de sînyala rewşa awarte daye ku ev yek bû sedema operasyona lêgerîn û rizgarkirinê ya awarte ya ji aliyê hêza deryayî ya Srî Lankayê û hêza hewayî ya [[Srî Lanka]]yê. 32 kesên saxmayî ji aliyê hêzên deryayî yên Srî Lankayê ve bi serkevtî hatine rizgarkirin û ji bo nexweşxaneya neteweyî ya Galleyê hatin veguhastin, li wir ji ber westandinê û birînên têkildarî teqînê dermankirina wan a bijîşkî hatiye wergirtin. Di heman demê de hêzên deryayî yên Srî Lankayê li cihê bûyerê 87 cinazeyên deryavanên Îranî dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/iris-dena-news-live-updates-iran-navy-ship-explosion-submarine-attack-sri-lanka-coast-death-toll-us-war-march-4-news-101772625664489.html |sernav=Iris Dena news highlights: US says Iran's warship Iris Dena sunk in torpedo attack near Sri Lanka, at least 87 dead |malper=Hindustan Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://themorning.lk//articles/6eDXFEnyeabdwhQqvzFE |sernav=Around 180 sailors were onboard the distressed Iranian naval ship ‘IRIS Dena’ off Galle- FM |malper=Latest in the News Sphere {{!}} The Morning |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Rêjeya avêtina mûşekên balîstîk ji aliyê Îranê ve ji destpêka şer heta 4ê adarê kêm bûye û analîst balê dikişînin ser kêmbûna depoyên mûşek û avêjerên Îranê û her wiha stratejiya kêmkirina çekan bikar tîne ku ji bo şerekî dirêjtir berxwe bide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/bc7b386f-23e9-4b97-8613-9f7abe985be1 |sernav=Client Challenge |malper=www.ft.com |roja-gihiştinê=2026-03-06 }}</ref> Îranê li dijî Baregeha Hewayî ya El Udeid û tesîsa rafineriya petrolê ya Ras Tanura ya Aramco êrîş pêk anîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492&entryId=130737063 |sernav=Qatar says Al Udeid Air Base hit by ballistic missile |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber pêşbîniya êrîşên Îranê fermana derxistina karkerên ne-esasî yên li Qibrisê da û hişyariya seferê ji bo wî welatî daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/04/america-evacuates-non-essential-workers-from-cyprus/ |sernav=America Evacuates Non-Essential Workers from Cyprus Greek City Times |malper=Greek City Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB |paşnav=Papadopoulos |pêşnav=Kosta }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usatoday.com/story/travel/2026/03/04/cyprus-travel-safety-risks/88978882007/ |sernav=Reconsider visiting this European country, State Department says |malper=USA TODAY |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US |paşnav=Chen |pêşnav=Eve }}</ref> Hizbullah li başûrê Libnanê guleyên dijî-tank avêtine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-04 |sernav=IDF says 2 troops moderately injured today from anti-tank fire in southern Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-2-troops-moderately-injured-today-from-anti-tank-fire-in-southern-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Balafirgeha Navneteweyî ya Larnaca li Qibrisê di bersiva droneke Libnanî de ku ji aliyê balafirên F-16 ên yewnanî ve hatiye xistin, bi awayekê demkî hatiye girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/04/cyprus-larnaca-airspace-closure-suspicious-object/ |sernav=Cyprus Closes Larnaca Airspace After Suspicious Object Detected Greek City Times |malper=Greek City Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB |paşnav=Bureau |pêşnav=Athens }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://breakingthenews.net/Article/Cyprus%27-Larnaca-closes-airspace-due-to-suspicious-object/65798562 |sernav=Cyprus' Larnaca closes airspace due to suspicious object |malper=breakingthenews.net |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Raporan behsa girtina qada hewayî ya Qibrisê kirin lê ev yek paşê ji aliyê hikûmeta Qibrisê ve hatiye redkirin û hikûmeta Qibrisê di heman daxuyaniyê de hebûna tiştê nenas ji Libnanê jî piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/04/cypriot-airspace-closed-reports |sernav=Govt insists Cypriot airspace is open |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Mûşekek balîstîk ku ji axa Îranê hatibû avêtin, dema ku ketibû qada hewayî ya Tirkiye ji aliyê pergalên parastina hewayî yên entegre yên NATOyê ve hate astengkirin ku ev yek nîşana gurrbûneke girîng di pevçûna herêmî de ye. Ev yekem binpêkirina rasterast a axa endamekî NATOyê bû di dema dijminatiyên berdewam de pêk hatiye. Di bersiveke dîplomatîk de, Îranê bi vê êrişê fermî red kiriye ku bi zanebûn Tirkiye nekiriye hedef û bûyer wekê "anormalîyeke teknîkî" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-04 |sernav=Turkey says Iranian ballistic missile entered its airspace, shot down by NATO |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/turkey-says-iranian-ballistic-missile-entered-its-airspace-shot-down-by-nato/ |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 5ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Êrîşeke esmanî ya amerîkî û îsraîlî hola werzîşê ya girtî ya 12.000 kursiyan a kompleksa azadî ya Tehranê hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603051320 |sernav=Missile strike destroys 12,000-seat indoor arena at Tehran’s Azadi complex |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Du serokên xwendekarên Besîcê ku hatiye îdiakirin ku di tepeserkirina xwepêşandanan de beşdar bûne, di êrîşên esmanî yên Îsraîlê de hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202603053543#202603054727 |sernav=Live - Trump demands Iran’s ‘unconditional surrender’ as Khamenei bunker destroyed |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Li gorî daneyên ku ji aliyê [[Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê]] ve hatiye weşandin li Îranê 13 navendên tenduristiyê di dema pevçûnê de hatine bombebarankirin. ==== Êrîşên Îranê ==== Di 5ê adara 2026an de, çavkaniyek leşkerî ji [[Ajansa Nûçeyan a Farsê]] re gotiye ku Îranê ji 28ê sibatê ve zêdetirî 500 mûşekên balîstîk û deryayî û nêzîkî 2.000 dronan ber bi welatên kendavê ve şandine. Di raporê de hatiye îdîakirin ku hema hema ji sedî 40ê şandina dronan ber bi Îsraêlê ve hatine kirin û ji sedî 60ê ji dronan jî ber bi hedefên amerîkî yên li herêmê ve hatine şandin. Serokê [[Ûkrayna]]yê [[Volodîmîr Zelenskî]] diyar kiriye ku Ûkraynayê ji bo alîkariya bi dronên Şahed ên îranî daxwazek ji Amerîkayê wergirtiye. Serokê Dewletên Yekbûyî Donald Trump diyar kiriye ku ew ê alîkariya Ûkraynayê qebûl bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.ara.cat/international/trump-asks-zelensky-for-help-defending-against-iranian-drones_1_5669750.html |sernav=Trump asks Zelensky for help defending against Iranian drones |malper=Ara in English |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Ferrer |pêşnav=Antònia Crespí }}</ref> Di dema serdana wezîrê berevanî ya [[Keyaniya Yekbûyî]] John Healey de ti mûşek ber bi Qibrisê ve nehatin şandin lêbelê sîrenên li baregehên brîtanî du caran lê daye û di nav nifûsa herêmî de bûye sedema metirsiya berfireh û cihguhertinê. Her du caran jî baregehan piştrast kirine ku mûşek hatine avêtin lê ev mûşek negihîştin [[Qibris]]ê. Di heman demê de [[Îtalya]], [[Holenda]] û [[Spanya]]yê piştrast kirine ku ew ê keştîyên şer bişînin ku Qibrisê ji êrîşan biparêzin ku di nav de firqateya ''Cristóbal Colón'' jî hebû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Elgot |pêşnav=Jessica |tarîx=2026-03-05 |sernav=Sirens over RAF Akrotiri in Cyprus are stark reminder of its proximity to war |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/05/sirens-over-raf-akrotiri-in-cyprus-are-stark-reminder-of-its-proximity-to-war |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di heman demê de [[Keir Starmer]] piştrast kiriye ku baregehên brîtanî li Qibrisê bi taybetî ji bo xistina dronên îranî werin bikar anîn û diyar kiriye ku baregeh ji bo parastina qada hewayî ya Ûrdunê werin bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/05/spain-italy-and-netherlands-join-european-naval-deployment-to-cyprus |sernav=Spain, Italy and Netherlands join European naval deployment to Cyprus |malper=euronews |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.latimes.com/politics/story/2026-03-05/europe-commits-to-expanding-iran-campaign-as-israel-strikes-southern-lebanon |sernav=Trump vows to select Iran's new leader, but Tehran is digging in |malper=Los Angeles Times |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US }}</ref> Hatiye diyarkirin ger ji Îrlendayê were xwestin, ew ê amade be ku Qibrisê biparêze û tevlî hevpeymaniya parastinê ya ewropî bibe ku li dora giravê seferber bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.irishexaminer.com/news/arid-41804990.html |sernav=Ireland urged to assist Cyprus if it invokes EU mutual defence clause |malper=Irish Examiner |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=O’Keeffe |pêşnav=Cormac }}</ref> Parçeyên ji mûşekek ku hatiye li jor hatine têkbirin li Petah Tikva ketine û li herêmê şewat çêbûye. === 6ê adarê === [[Wêne:Airstrike on the residential town of Shahid Boroujerdi 20 Avash.webp|thumb|Di 6ê adara 2026an de dîmenek ji encamên êrîşên esmanî yên DYA-Îsraîlê li Tehran a Îranê]] Serokê [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] Donald Trump di 6ê adarê de gotiye ku "sînorên demê" ji bo dirêjahiya şer tune neye û Hegseth diyar kiriye ku şer "nû dest pê kiriye."<ref name="Dautrich2026">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-05-26 |sernav=Day 6 of Middle East conflict — countries intercepting Iranian strikes, US ramps up campaign |malper=CNN |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en |paşnav=Dautrich |pêşnav= }}</ref><ref name="Dautrich2026"/> Êrîşên ezmanî yên Amerîka û Îsraêlê li ser baregeheke îstîxbarata IRGC li [[Luristan (parêzgeh)|Loristanê]]<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202603053543#202603063094 |sernav=Live - Iran says it is not seeking ceasefire as Trump threatens ‘death, fire and fury’ |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-10 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> û sê leşkerên aştîparêzên ganayî yên ku di nav hêzên UNIFILê de bûn, li Başûrê Libnanê bûne hedefa mûşekekan û birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260306-us-warns-bombardment-surge-as-israel-strikes-iran-lebanon |sernav=War in the Middle East: Ghanaian peacekeepers in Lebanon wounded in missile attacks |malper=France 24 |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> Tankera îranî IRIS Bushehr ji aliyê hêzên deryayî yên [[Srî Lanka]]yê ve hatiye desteserkirin ku ev yekem car e ku ji [[Şerê Cîhanî yê Duyem|Şerê Cihanê ya Duyem]] vir ve keştiyeke şer li welatekî bêalî hatiye desteserkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.newsfirst.lk/2026/3/5/sri-lanka-takes-control-of-iranian-ship-iris-bushehr-and-208-crew |sernav=Sri Lanka Takes Control of Iranian Ship Iris Bushehr and 208 Crew |malper=english.newsfirst.lk |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Hatiye îdîakirin ku li Azerbaycanê hêzên ewlehiyê yên herêmî planeke êrîşî ya girêdayî Îranê asteng kirine. Kesên ku hatine girtin bi îdîaya bi plankirina teqandina boriya petrolê ya Bakû-Tiblîsî-Ceyhan, balyozxaneya Îsraêlê û kenîşteyên li Bakûyê hatin sûcdar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://ukranews.com/en/amp/news/1138555-azerbaijan-announces-prevention-of-terrorist-attacks-planned-by-iran-against-israeli-embassy-and |sernav=Azerbaijan announces prevention of terrorist attacks planned by Iran against Israeli Embassy and synagogue |malper=ukranews.com |roja-gihiştinê=2026-03-10 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/06/azerbaijan-says-it-stopped-iranian-terror-attacks-dismantled-terror-cells |sernav=Azerbaijan says it stopped Iranian terror attack plot |malper=euronews |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> === 7ê adarê === DYAyê sêyem keştiya balafiran a bi navê ''USS George H. W. Bush'' şandiye [[Rojhilata Navîn]].<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.freepressjournal.in/world/operation-epic-fury-is-us-deploying-3rd-carrier-uss-george-hw-bush-cvn77-to-the-middle-east-amid-iran-war-heres-all-we-know |sernav=Operation Epic Fury: Is US Deploying 3rd Carrier, USS George H.W. Bush (CVN‑77), To The Middle East Amid Iran War? Here's All We Know |malper=Free Press Journal |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://news.usni.org/2026/03/06/uss-gerald-r-ford-now-in-the-red-sea-uss-george-h-w-bush-wraps-pre-deployment-exercises |sernav=USS Gerald R. Ford Now in the Red Sea, USS George H.W. Bush Wraps Pre-Deployment Exercises |malper=USNI News |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |paşnav=Shelbourne |pêşnav=Mallory }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.apa.az/america/us-said-expected-to-deploy-3rd-aircraft-carrier-to-the-middle-east-495510 |sernav=US said expected to deploy 3rd aircraft carrier to the Middle East |malper=Apa.az |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Her çiqas hem DYA û hem jî Îsraêlê înkar kirine ku wan êrîşî dezgehên bêxwêkirinê kiriye, artêşa Îranê gotiye ku êrîş li ser dezgeheke bêxwêkirina avê ya li girava Qeşmê hatiye kirin ku bandor li dabînkirina ava 30 gundan kiriye û DYA sûcdar kiriye û gotiye ku wan bi êrîşkirina cihên ku Îranê wekê çavkaniya êrîşê li dijî Îranê diyar kiriye, ji bo tola êrîşan hedef girtine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-07 |sernav=IRGC says it attacked US base in Bahrain, claims it was used to strike desalination plant in Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-says-it-attacked-us-base-in-bahrain-claims-it-was-used-to-strike-desalination-plant-in-iran/ |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://time.com/7383099/iran-news-oil-strikes-tehran/ |sernav=Tehran Shrouded in Toxic Cloud After Israel Strikes Fuel Depots |malper=TIME |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Schneid |pêşnav=Rebecca |paşnav2=Jamalpour |pêşnav2=Fatemeh }}</ref> Keştiya firokehilgir a brîtanî ''HMS Prince of Wales'' ketiye rewşa amadebaşiyê ya pêşketî ku berjewendîyên [[Keyaniya Yekbûyî|Brîtanyayê]] li herêmê biparêze.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c39w2nj1rk8o |sernav=British aircraft carrier HMS Prince of Wales prepped to set sail |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-07 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-GB }}</ref> Serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan di 7ê adarê de ji rojnamevanan re gotiye ku Îran dê ji 7ê adarê û pê ve êrîşên li ser cîranên xwe rawestîne heya ku êrîş ji wir dest pê neke. Tevî vê daxuyaniyê, Balafirgeha Navneteweyî ya Dubayê piştê vê daxûyaniyê ji aliyê dronên îranî ve rastê êrîşan hatiye. Êrîşên esmanî yên Îranê bandorek mezin li ser kompleks û rafineriyên petrolên pargîdaniya Halliburton a amerîkî ya li Besrayê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://in-cyprus.philenews.com/international/drone-attack-basra-halliburton-kbr-fire-iraq-live/ |sernav=Drone attack on foreign oil compound in Iraq’s Basra sets Halliburton and KBR facilities ablaze |malper=in-cyprus.philenews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US }}</ref> Artêşa Îranê bi dronekê êrîşî tankera petrolê ya bi ala Maltayê Prima kiriye. NDTV ragihandiye ku piştî hefteyekê şer, dibe ku tenê nêzîkî hezar mûşekên balîstîk li Îranê bimînin. === 8ê adarê === Di 8ê adarê de kurê Xameneyî ya duyem Mocteba, wekê rêberê nû yê Îranê hatiye hatiye diyar kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Treisman |pêşnav=Rachel |tarîx=2026-03-09 |sernav=What to know about Mojtaba Khamenei, Iran's new supreme leader |url=https://www.npr.org/2026/03/09/nx-s1-5742375/mojtaba-khamenei-iran-supreme-leader |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Êrîşên esmanî yên Îsraîlê ji bo cara yekem li ser dezgehên petrolê yên Îranê daye ku di encamê de çar kes hatin kuştin û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li dijî van êrîşên li ser dezgehên petrolê nerazîbûna nîşan daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/03/08/us-dismayed-israel-iran-fuel-strikes |sernav=Scoop: U.S. dismayed by Israel's Iran fuel strikes, sources say |malper=Axios |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Caputo |pêşnav=Barak Ravid,Marc }}</ref> Êrîşên li ser depoyên sotemeniyê yên nêzîkî Tehranê bûye sedema rijandina petrolê û "çemê agir" ên li kolanên derdorê û bajar di nav ewrek dûyê reş ê gurr de maye û bûye sedema barana reş a asîdî ya jehrîn ku li derdorê deverê bariye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.timesnownews.com/world/middle-east/iran-war-oil-depot-strikes-videos-black-rain-us-israel-air-strikes-article-153787160 |sernav='River of Fire' in Tehran: Videos Show Israeli Strikes Hit Iran Fuel Depots, Trigger Black Rain |malper=Times Now |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Rayedarên Îranê ji welatiyan xwestine ku li malê bimînin, li derve bi rûpoşan bigerin, xwarin û sotemeniyê bi kêmanî bikar bînin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Parent |pêşnav=Deepa |tarîx=2026-03-08 |sernav=‘Dark, like our future’: Iranians describe scenes of catastrophe after Tehran’s oil depots bombed |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/08/dark-like-our-future-iranians-describe-scenes-of-catastrophe-after-tehrans-oil-depots-bombed |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Wezareta berevaniya Keyaniya Yekbûyî piştrast kiriye ku hêzên wan droneke îranî ku ber bi Iraqê ve diçû, asteng kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.the-independent.com/news/world/middle-east/kuwait-city-tower-fire-drones-iran-war-b2934196.html |sernav=Kuwait city tower erupts in flames as Iran launches new wave of strikes in the Gulf |malper=The Independent |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Her wiha, wezaretê niyeta xwe ya şandina helîkoptereke Merlîn ji bo herêmê diyar kiriye ku di demên pêşin de alîkariya tespîtkirina gefên hewayî bike. Li gorî Heyva Sor a Îranê ji destpêka şer ve bi tevahî 65 dibistan û 32 navendên bijîşkî (wek nexweşxane û dermanxane) bûne hedef û zêdetirî 10.000 deverên sivîlan ji ber êrîşan zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/8/iran-live-israel-bombs-tehran-oil-depots-attacks-on-gulf-states-continue |sernav=Iran war updates: New supreme leader named; 2 killed in Saudi Arabia strike |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Kelliher |pêşnav=Ted Regencia,Virginia Pietromarchi,Alma Milisic,Caolán Magee,Fiona }}</ref> === 9ê adarê === [[NATO]]yê rêgirtina li duyem ê mûşeka balîstîk a li ser qada hewayî ya [[Bakurê Kurdistanê]] piştrast kiriye ku mûşekê li ser esmanê Dîlok a Bakurê Kurdistanê, li nêzîkî [[Dîlok]]ê hatiye têk têk birin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-03-09 |sernav=NATO intercepts second Iranian ballistic missile fired towards Turkey |url=https://www.straitstimes.com/world/middle-east/turkey-says-second-iranian-ballistic-missile-shot-down-by-nato-defences-in-airspace |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Straits Times |ziman=en |issn=0585-3923 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/899194/slug |sernav=NATO Intercepts Iranian Ballistic Missile in Turkish Airspace, Türkiye's Defense Ministry Says |malper=NATO Intercepts Iranian Ballistic Missile in Turkish Airspace, Türkiye's Defense Ministry Says |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Donald Trump piştî axavtina bi serokê Rûsyayê Vladimir Putin re îdîa kiriye ku "şer pir temam e, hema bêje temam bûye" û gotiye "me di gelek waran de şer qezenc kiriye."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2026/03/09/trump-iran-war-end.html |sernav=Trump says Iran war will end 'very soon,' predicts lower oil prices |malper=CNBC |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Mangan |pêşnav=Dan }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Trew |pêşnav=Bel |tarîx=2026-03-13 |sernav=Iran-US war latest: US confirms troops killed in Iraq plane crash as explosion hits Tehran demonstration |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/iran-us-war-live-updates-trump-israel-oil-iraq-b2937707.html |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Independent |ziman=en }}</ref> Trump piştre di civîneke çapemeniyê ya ku di heman rojê hatiye lidarxistin de ji hinek şîroveyên xwe vegeriya û piştgirî da wezîrê berevaniyê Pete Hegseth dema ku gotibû ku şer tenê "destpêka avakirina welatekî nû" ye û ew ê "zû" biqede.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Cameron |pêşnav=Chris |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Boxerman |pêşnav3=Aaron |paşnav4=Troianovski |pêşnav4=Anton |paşnav5=Pérez-Peña |pêşnav5=Richard |tarîx=2026-03-09 |sernav=After Global Economy Shudders, Trump Zigzags on Whether War Is Nearing End |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/10/world/iran-war-trump-us-israel |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Lêbelê Trump her wiha gotiye ku Amerîka dê di roja sêşemê de êrîşa "roja herî dijwar" pêk bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dw.com/en/us-israel-war-with-iran-updates-oil-price-trump/live-76284477 |sernav=Iran war: Tuesday to be 'most intense day' of US strikes |malper=dw.com |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Nêzîkî 12 bombebaranên B1-B gihîştine baregehên li Ewropayê. 5 ji wan li baregeha Hêza Hewayî ya Qraliyetê ya Fairfordê li Keyaniya Yekbûyî daketin û tevlî sê bombebaranên B-52 bûne, di heman demê de jî 3 B1-B yên din jî ber bi Baregeha Hewayî ya Ramsteinê li Almanya ve hatine şandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.airandspaceforces.com/b-1s-b-52s-bombers-europe-iran-epic-fury/ |sernav=B-1s and B-52s Bombers Pour into Europe for Ops Against Iran |malper=Air & Space Forces Magazine |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |paşnav=South |pêşnav=Todd }}</ref> === 10ê adarê === Di şeva 9 û 10ê adara 2026an de, bombebaranên li ser Tehranê bi girîngî zêde bûye. Rêzeke teqîn bajarê Tehranê, bi taybetî li beşên rojhilat, rojava û başûrê bajêr ku dengê çend teqînên bihêz bi rêzê ve hatiye bihîstin. Herwiha li Kerecê ku bajarekî mezin ê li bakurê rojavayê Tehranê ye, teqînên mezin hatine ragihandin ku li wir çend teqîn li herêmên pîşesaziyê hatine ragihandin. Li bakurê rojavayê welat, li bajarê Tebrîzê jî dengê teqînan hatiye. Rayedarên îranî tavilê asta zirarê li van bajaran eşkere nekirine lê çend çavkaniyên herêmî ragihandine ku êrîşên ku tesîsên lojîstîk û pîşesaziyê hedef digirin hatine kirin.<ref name=":10">{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://aje.news/a49wlz?update=4382851 |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Li başûrê rojhilatê welêt, balafirgeha Kermanê jî rastî êrîşan hatiye. Li gorî rayedarên herêmî yên ku ji aliyê medyaya Îranê ve hatine parvekirin, gelek avahiyên balafirgehê zirar dîtine. Herwiha êrîşên li bajarê Îsfahanê jî hatine berdewam kirin ku Qesra dîrokî ya kevnar a Chehel Sohoun, ku di Lîsteya Mîrata Cîhanî ya UNESCOyê de ye, piştî bombebaranê zirareke mezin dîtiye. Êrîşê ji ber nêzîkbûna bajêr ji bo çend tesîsên nukleerî yên hesas bûye sedema fikarên cidî.<ref name=":10" /> Li deryayê hêzên amerîkî operasyonên xwe yên li dijî şiyanên deryayî yên Îran a li Kendava Farsê berdewam kiriye. Di civîneke çapemeniya li Washingtonê, serkêşê fermandariya giştî ya hêzên hevbeş ên Amerîkayê Dan Caine diyar kiriye ku hêzên amerîkî keştîyên îranî yên ku beşdarî operasyonên danîna mayinên deryayî bûne, hedef girtine. Li gorî wî, ji destpêka şer ve zêdetirî pêncî keştîyên îranî hatine bin av kirin an jî hatine rûxandin.<ref name=":10" /> Li bajarê Manamayê ku paytexta Behreynê ye, bi êrîşeke dronî birca Millennium li navçeya Seefê hatiye hedef girtin. Navendên pargîdaniyên telekomunîkasyonê Clarent ku li qata 11em a avahiyê bû, piştî teqînê zirarên mezin dîtiye. Her wiha wezareta karên hundir a Behrêynê piştrast kiriye ku êrîşeke cuda li dijî avahiyeke niştecihbûnê li bajêr pêk hatiye jinek jiyana xwe jidest daye û çend kesên din birîndar bûye. Rayedaran êrîş wekê "êrîşek eşkere" ya ku sivîlan hedef digire wesif kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-war-targets-map-numbers/ |sernav=Map and chart track the latest U.S. and Iranian war targets - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-10 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en-US }}</ref> Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, rafineriya Ruwais ku yek ji mezintirîn rafineriyên petrolê ya cîhanê ye, piştî êrîşeke bi dronan ku herêma pîşesaziyê ya Ruwais li mîrgeha Ebû Dabî bûye armanca êrîşên Îranê, hilberîna neftê bi demkî sekiniye.<ref name=":11">{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/10/woman-killed-in-bahrain-as-other-gulf-states-intercept-iranian-missiles |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Li Erebistana Siûdî dronek li taxeke niştecihbûnê ya bajarê Ez Zulfî yê li parêzgeha Riyadê ketiye xwarê. Rayedarên Siûdî ragihandine ku di bûyerê de ziyana madî çêbûye lê ti kes nemiriye.<ref name=":11" /> Demek kurt piştî ku artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan avêtina mûşekan ji Îranê tesbît kiriye, li Îsraêlê, çend êrîşên mûşekan li herêma Beyt Şemeş a li navenda welêt hatin ragihandin. Tîmên rizgarkirinê ji bo nirxandina rewşê şandin cihê bûyerê, lê di cih de ti birîndar nehatin ragihandin. Li gorî wezareta tenduristiyê ya Îsraêlê, di 24 saetên borî de 191 kes, hem sivîl û hem jî personelên leşkerî, ji ber pevçûnê rakirine nexweşxaneyê. Ji destpêka şer ve 2 hezar û 339 birîndar li nexweşxaneyên Îsraêlê hatine derman kirin. Li gorî agahiyên herî dawî yên heta 10ê adarê, 95 kes li nexweşxaneyan mane ku 11 ji wan rewşa wan giran e. Di heman demê de, di êrîşeke mûşekî ya Îranê de li ser bajarê Yehudê li navenda Îsraêlê kesek jiyana xwe jidest daye û du kes jî birîndar bûne. === 11ê adarê === Di roja 11ê adarê de hêza hevbeş a Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe li seranserê axa Îranê beberdewam kirine ku ev êrîş li hemberî qereqolên polîsan li parêzgehên [[Rojhilata Kurdistanê]], [[Tehran]] û her wiha navendeke Besîcê li Tehranê û baregehên Besîcê Îmam Riza li Îsfehanê pêk hatine. Her wiha baregeha 7em a hêzên hewayî jî hatine hedefgirtin. Li Bender Ebasê, li parêzgeha Hormozgan, dezgehên medyayî yên li dijî rejîmê nûçeyên rûxandina radareke Îranê ragihandine. Li parêzgeha Xuzistanê, rafineriya Abadanê rastî lêdanekê hatiye ku êrîş yek sedemên krîza enerjiyê ye ku qutbûnên rojane yên elektrîka li seranserê Îranê girantir kiriye. Fermandariya Amerîkayê ragihandiye ku ji destpêka şer ve wan li Îranê zêdetirî 5.500 hedefan xistiye û diyar kiriye ku li ser beşên mezin ên axa Îranê serdestiya wan ê hewayî heye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.france24.com/fr/moyen-orient/20260311-en-direct-guerre-au-moyen-orient-iran-revendique-frappes-grande-ampleur-israel-etats-unis-golfe-petrole |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Di heman rojê de hevpeymaniya Îsraêl û Dewletên Yekbûyî li avahiya Bank Sepah li Tehranê xistiye ku di encamê de avahî hilweşiyaye û xizmetguzariyên serhêl û yên rûbirû hatiye rawestandin. Ev bankeya ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî ve hatiye hilweşandin, berpirsiyarê dayîna mûçeyên karmendên Pasdarên Şoreşê û artêşa birêkûpêk a Îranê bû. Li gorî medyaya herêmî karmendên ku ji bo amadekirina mûçeyên mehê di şifta şevê ya awarte de dixebitîn, hatine kuştin. Xizmetên Banka Melli ku saziyeke din a bi rejîmê ve girêdayî ye, çend roj in hatine astengkirin. Di bersivê de, baregeha Xetam el-Enbiya ragihandiye ku navendên aborî û bankên bi Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ve girêdayî yên li herêmê niha hedefên wan ên rewa ne û bang li sivîlan kiriye ku ji ber êrîşên Dewletên Yekbûyî di nav kîlometreyekê de nêzîkî saziyên bankayên Îranê nebin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lorientlejour.com/article/1498593/larmee-iranienne-dit-vouloir-desormais-frapper-des-cibles-economiques-dans-la-region.html |sernav=L'armée iranienne dit vouloir désormais frapper « les centres économiques et les banques » dans la région |malper=L'Orient-Le Jour |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Li Erebistana Siûdî Îran êrîşên dubare li ser binesaziya leşkerî û enerjiyê ya padîşahiyê berdewam kiriye. Wezareta berevaniyê ragihandiye ku wan heft dronên ku ber bi zeviya petrolê ya Şeybe ya mezin li rojhilatê welêt ve diçûn asteng kirine ku ji aliyê Aramco ve dihatin xebitandin û ji destpêka şer ve çend caran hatiye hedefgirtin. Şeş mûşekên balîstîk ên ku baregeha hewayî ya prens Siltan ku leşkerên amerîkî li nêzîkî Riyadê lê dimînin, hatine hedef digirtin, hatine têkbirin, her wiha pênc dron li herêma El Xerj û du dronên din jî li nêzîkî Hafar El Batîn, li ser sinorê Kuweytê hatine têk birin.<ref name=":12">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/11/iran-fires-missiles-drones-at-gulf-nations-as-ship-hit-in-strait-of-hormuz |sernav=Iran fires missiles, drones at Gulf nations as ship hit in Strait of Hormuz |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> Hêzên Îranê pêlek li dijî Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî pêlek nû yê êrîşan daye destpêkirin ku tê de dron û mûşek hatine bikaranîn. Du dron li nêzî Balafirgeha Navneteweyî ya Dubayê ketin xwarê û di encamê de çar kes birîndar bûn ku di nav de du welatiyên ganayî, yek bangladeşî û welatiyekî hindî di nav de hebûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lorientlejour.com/article/1498577/des-drones-tombes-pres-de-laeroport-de-dubai-quatre-blesses-autorites.html |sernav=Des drones tombés près de l'aéroport de Dubaï, quatre blessés |malper=L'Orient-Le Jour |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Li Qeterê piştê ku li Dohayê dengê teqînan hatiye bihîstin ku hatiye ragihandin ku êrîşeke mûşekî hatiye têkbirin.<ref name=":12"/> Li Kuweytê, Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî berpirsiyariya avêtina du mûşekan li baregeha amerîkî ya Kampa Arifjan, li başûrê bajarê Kuweytê ku baregeha pêşeng a pêkhateya bejayî ya CENTCOMê lê ye, girtiye ser xwe. Di heman rojê de artêşa Kuweytê bêbandorkirina heşt dronan ragihandiye. Li Omanê balafirên bêmirov ên îranî li bendera Salalahê xistine û tankên sotemeniyê hatine armanc girtin. Her çend ti qurbanî nehatine ragihandin jî, xebatên li benderê hatine rawestandin. Di encamê de li wir agirêkî mezin derketiye û di tevahiya êvarê de gurtir bûye û beşek mezin ji benderê şewitandiye.<ref>{{Jêder |sernav=Des réservoirs de carburant touchés par une frappe de drones à Oman |tarîx=2026-03-11 |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/iran/video-des-reservoirs-de-carburant-touches-par-une-frappe-de-drones-a-oman_VN-202603110647.html |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Îranê li Tengava Hurmizê û li Kendava Erebî, êrîşên xwe yên li dijî keştîyên bazirganî zêde kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/attacks-strait-hormuz-intensify-iran-targeted-commercial-ships/story?id=130962627 |sernav=Tensions continue to escalate in the Strait of Hormuz as 3 commercial ships attacked |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Di heman rojê de êrîşên Îranê û êrîşên komên girêdayî Îranê ku di nav axa Iraqê de ne li hemberî [[Başûrê Kurdistanê]] berdewam kiriye. Îran li Başûrê Kurdistanê êrîşî wergehên kurdên [[Rojhilata Kurdistanê]] kirine. Heşt balafirên bêpîlot ên ku di du pêlan de hatin avêtin baregeha partiya Komala li herêma Zirgiwezala, nêzîkî [[Silêmanî (bajar)|Silêmaniyê]] bûye armanca êrîşên Îranê û di encamê de pêşmergeyek jiyana xwe jidest daye û du peşmerge jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/130320264 |sernav=Kî ji kû derê bi kîjan dronan êrişî Herêma Kurdistanê dike? |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en }}</ref> === 12ê adarê === ==== Êrîşên li ser Îranê ==== Di roja 12 adarê de hevpeymaniya Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe yên li seranserê axa Îranê bi awayekî berbiçav zêde kiriye û ji destpêka şer ve hejmara xalên ku hatine hedefgirtin gihîştiye nêzîkî 6.000an. Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan kompleksa Taleghan, ku li Parçînê li başûrê rojhilatê Tehranê ye, bombebaran kiriye ku ew wekê tesîseke stratejîk ji aliyê rejîmê ve hatiye bikaranîn ku şiyanên girîng ji bo çêkirina çekên nukleerî pêş bixe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/live-updates/iran-war-us-israel-gulf-allies-strait-of-hormuz-attacks-oil-prices-stocks/ |sernav=Iran war paralyzes oil trade, U.S. military plane crashes in Iraq |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |paşnav4= |paşnav5= |pêşnav5= |paşnav6= |pêşnav6= |paşnav7= |pêşnav7= }}</ref> Her wiha êrîş bi awayekê sîstematîk xalên kontrolê yên milîsên paramîlîter ên Besîcê li seranserê Tehranê hatiye pêk anîn ku artêşa Îsraêlê dibêje wan li gelek deverên Tehranê xalên leşkerî danîne ku şêniyên bajêr de tirsê çêkirine. Di heman demê de UNHCR radigihîne ku ji destpêka şer û pevçûnan ve 3,2 milyon îranî li hundirê welat koçber bûne, ku ev hejmar di navbera 600.000 û milyonek malbatan de ye ku piraniya wan ji Tehran û deverên mezin ên bajarî reviyan ku li bakurê welat û deverên gundewarî penageh bibînin û di heman demê de Neteweyên Yekbûyî diyar kiriye ku ew texmîn dikin ku ev koçberiya berdewam zêde bibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.unhcr.org/fr/actualites/communiques-de-presse/jusqua-3-2-millions-diraniens-temporairement-deplaces-dans-leur |sernav=Jusqu'à 3,2 millions d'Iraniens temporairement déplacés dans leur pays alors que le conflit s'intensifie |malper=HCR |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr |paşnav=Ito |pêşnav=Par Ayaki }}</ref> Di warê siyasî de rêberê bilind ê nû yê Îranê Mucteba Xameneyî peyama xwe ya yekem ê piştî erkdarkirina xwe bi daxuyaniyekê ku li ser televîzyona dewletê ya Îranê hatiye xwendin lê di weşanê de deng û dîmenên Mucteba Xameneyî nehatiye parvekirin. Mucteba Xameneyî di vê peyamê de bi tundî soza tolhildanê li dijî Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ji bo wêrankirina çêbûyî daye ku daxwaz dike ku Tengava Hurmizê girtî bimîne û diyar kiriye ku hemî baregehên amerîkî yên li herêmê ji bo wî hedef in. Balyozê Îranê li Nîkosyayê piştrast kiriye ku ew di êrîşa ku bavê wî tê de hatiye kuştin de birîndar bûye û ragihandiye ku ew ji ling, dest û milê xwe birîndar bûye û di heman demê de şêwirmendekî hikûmetê bi eşkereyî piştrast kiriye ku ew sax û tenduristiya wî baş e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/nous-nous-vengerons-le-nouveau-guide-supreme-iranien-mojtaba-khamenei-sort-du-silence-dans-un-message-lu-a-la-television_AP-202603120568.html |sernav="Nous nous vengerons": le nouveau guide suprême iranien Mojtaba Khamenei sort du silence dans un message lu à la télévision |malper=BFM |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Di 12 adarê de êrîşên Îranê li dijî Erebistana Siûdî Îran êrîşên li ser binesaziya leşkerî û enerjiyê berdewam kiriye. Wezareta berevaniya siudî têkbirina çend balafirên bêpîlot ên ku bîrên petrolên mezin ên li Şeybe hedef digirtin ku ji destpêka şer ve gelek caran hatibû hedefgirtin û her wiha têkbirina dronek ku bi awayekî xeternak nêzîkî navçeyek Riyadê dibû ku balyozxaneyên biyanî lê ne, ragihandiye ku vê yekê berfirehbûna hedefên Îranê ber bi deverên dîplomatîk ve nîşan daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/12/saudi-defense-ministry-says-intercepted-drones-headed-to-shaybah-oil-field |sernav=Saudi Arabia intercepts 24 drones targeting Eastern Province and Shaybah oil field |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Mîrgehên Erebî yên Yekbûyî, piştî lêdaneke rasterast ji aliyê droneke Îranê ve, li avahiya bilind ê bi navê Harbour Creek li Dubaiyê agir derketiye û di heman demê de bermahiyên droneke din jî li nêzîkî navçeya darayî ya Dubaiyê ku yek ji navendên aborî yên herî girîng ên herêmê ye, ketiye xwarê. Keştiyeke neftê jî 65 kîlometre li bakurê Jebel Elî ji aliyê guleyeke nenas ve hatiye lêdan ku bûye sedema agireke piçûk ê li ser keştiyê ku zû hatiye kontrolkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/12/dubaibased-dp-world-says-jebel-ali-port-fully-operational-inbound-vessel-traffic-reduced |sernav=Dubai-based DP World says Jebel Ali port fully operational, inbound vessel traffic reduced |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Kuweytê droneke îranî rasterast li avahiyek niştecihbûnê li başûrê welêt xistiye ku di encamê de du sivîl birîndar bûn û agir bi avahiyê ketiye ku ji aliyê agirkujan ve bi lez û bez hate kontrolkirin. Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê jî ji aliyê çend dronan ve hatiye lêdan ku ziyanên madî yên girîng li binesaziyê çêbûne lê di vê êrişê de ti qurbanî çênebûne. Wezareta berevaniya Kuweytê ragihandiye ku çend dronên din berî ku bigihîjin hedefên xwe hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/12/kuwait-international-airport-targeted-by-drones-causing-material-damage-only- |sernav=Kuwait International Airport targeted by drones, causing material damage only |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Behrêynê balafirên bêmirov ên Îranê li depoyên hîdrokarbonên li parêzgeha Muharraqê dixin û di encamê de agirê mezin û dijwar derketiye holê ku ji dûr ve hatiye dîtin. Wezareta karên hundir bi lezgînî bang li şêniyên bajarokên nêzîk ên wekê Hidd, Arad, Qelalî û Samahîc kiriye ku ji ber dûyê jehrîn a qalind a ku ji cihê şewatê derdikeve, li hundir bimînin û pencere û deriyên hewakirinê bi hişkî bigirin. Di dawiya rojê de agir hatiye kontrolkirin ku ev yek rê da rayedaran ku qedexeyên li ser şêniyên deverê hatibûn ferzkirin, rakin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c743gpd9z72o |sernav=Iran steps up attacks on energy targets as tankers hit |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-GB }}</ref> Li Tengava Hurmizê û Kendava Farsê, rewşa deryayî bi awayekî metirsîdara berdewam xirabtir bûye. Sê deryavanên keştiya barkêş a teylandî Mayuree Naree ku roja berê ji aliyê keştiyeke şer ê Îranê ve ku ji dûr ve tê xebitandin rastî êrîşê hatine, hê jî winda ne û hatiye bawerkirin ku ev deryavan di odeya motorê ya zirar dîtiye de asê mane. Her çend agir hatiye vemirandin jî, gihîştina keştiyê hê jî ne gengaz e. Bîst endamên din ên tîma deryavan ku hemî hemwelatiyê teylandî bûn, bi ewlehî gihiştine Omanê. ==== Êrîşên li dîjî Başûrê Kurdistanê ==== Li [[Başûrê Kurdistanê]], li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] baregeheke leşkerî ya Îtalyayê rastî êrîşan hatiye. Mûşekek rasterast li baregeha leşkerên îtalî dikeve lê ji ber ku berê ev baregeh hatibû valakirin ti qurbanî çênebûye. Wezîrê berevaniya Îtalyayê Guido Crosetto êrîş piştrast kiriye û vegerandina 141 leşkerên îtalî yên ku hê jî li baregehê ne ragihandiye ku vekişîneke ku ji ber sedemên ewlehiyê beriya bûyerê hatibû plankirin, 102 leşker berê vegeriyabûn Îtalyayê û nêzîkî çil leşkerên din jî li Urdunê hatine bicihkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ilmessaggero.it/schede/erbil_base_militare_italiana_dove_si_trova_quanti_soldati_ci_sono-9411572.html |sernav=Erbil, la base militare italiana nella zona a rischio: dove si trova, quanti soldati italiani ci sono e chi è il comandante |malper=www.ilmessaggero.it |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=it }}</ref> Di heman rojê de baregeha hevbeş a fransî-kurdî ya Mala Qara, ku bi qasî 40 kîlometreyan li başûrê rojavayê Hewlêrê ye, di şeva 12-13ê adarê de rastî êrîşeke du dronan hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.defense.gouv.fr/terre/actualites/deces-ladjudant-chef-arnaud-frion-operation-exterieure-irak |sernav=Décès de l’adjudant-chef Arnaud Frion en opération extérieure en Irak {{!}} Ministère des Armées et des Anciens combattants |malper=www.defense.gouv.fr |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> Efserê erkan Arnaud Frion ku ji Tabûra 7em a şopvanên alpînê bû ku bi eslê xwe ji bajarê Varces, Isèreyê bû di êrîşê de jiyana xwe jidest daye. Ew yekem leşkerê Fransayê ye piştê demek dirêj li heremê jiyana xwe jidest dide. Serokkomarê Fransayê Emmanuel Macron saet di 1:37ê (dema herêmî) sibehê de mirina fermandarê fransî ragihandiye û diyar kiriye ku hebûna wan ê li heremê di çarçoveya têkoşîna li dijî terorîzma DAÎŞÊ de ji sala 2015an vir ve ye û diyar kiriye ku şerê li Îranê nikare êrîşên bi vî rengî rewa bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/monde/iran/guerre-entre-les-etats-unis-israel-et-l-iran/mort-d-un-soldat-francais-au-moyen-orient-qui-etait-l-adjudant-chef-arnaud-frion-mort-lors-d-une-attaque-de-drone-dans-le-kurdistan-irakien_7865429.html |sernav=Qui était l'adjudant-chef Arnaud Frion, mort lors d'une attaque de drone dans le Kurdistan irakien ? |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr-FR }}</ref> === 13ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di roja 13ê adarê de êrîşên Îsraêl û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê êrîşên xwe yên li ser Îranê bi awayekî berbiçav zêde kirine û li gorî raporên ajansan ji destpêka şer û pevçûnan vir ve hejmara xalên ku hatine lêxistin gihiştiye 15.000an. Di şeva 12-13ê adarê de artêşa Îsraêlê li parêzgeha Xuzistanê êrîşî çend cihên ewlehiyê yên navxweyî kiriye ku di nav wan de baregeha polîsên li parêzgeha Ehwazê, baregeha hêzên bejayî yên mihafizên şoreşê ya li heman bajarî û tugaya zirxî ya 292em a artêşa birêkûpêk a li Dezfulê hebûn. Li gorî nirxandinên Amerîkayê, hevpeymaniyê heta 13ê adarê ji sedî 60 heta 80ê fuzeyên Îranê û heta ji sedî 80ê pergala parastina hewayî ya Îranê ji holê rakirine. Tesîseke çêkirin û depokirina mûşekên balîstîk ên bin erdê li Şîrazê, parêzgeha Farsê û her wiha cihekî mûşekan ku li Borazcan a li parêzgeha Buşehrê û herêma pîşesaziyê ya Hacîabadê li Arakê, parêzgeha Markazî, ku pargîdaniyên bi bernameya nukleerî ya Îranê ve girêdayî ne, hatine bombebarankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2026/03/13/trump-says-us-obliterated-military-targets-on-irans-kharg-island-but-didnt-wipe-out-oil-infrastructure.html |sernav=Iran threatens to retaliate against neighbors; Trump urges countries to assist in securing Strait of Hormuz |malper=CNBC |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Cullen |pêşnav=Sam Meredith,Darla Mercado, CFP®,Terri }}</ref> Donald Trump bi xwe radigihandiye ku wî fermana yek ji êrîşên esmanî yên herî bihêz ên dîroka Rojhilata Navîn li dijî girava Xarkê daye ku bi qasî ji %90 ê ji petrola hinardekirî ya Îranê ji wir derbas dibe. Careke din dîsa Trump zelal kiriye ku wî biryar daye ku binesaziya petrolê ya giravê biparêze, di heman demê de gef xwar ku ger Îran rê li ber veguhestina petrolê li Tengava Hurmuz bigire, ew ê giravê hilweşîne. Wî her wiha îdia kiriye ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê dê di hefteya bê de li Îranê pir bi tundî êrîş bike, ev yek nîşan dide ku dawiya pevçûnê nêzîk nîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bfmtv.com/international/amerique-nord/etats-unis/donald-trump-annonce-que-l-armee-americaine-a-mene-l-un-des-raids-aeriens-les-plus-puissants-de-l-histoire-du-moyen-orient-sur-l-ile-de-kharg-en-iran_AV-202603130962.html |sernav=Donald Trump annonce que l'armée américaine "a mené l'un des raids aériens les plus puissants de l'histoire du Moyen-Orient" sur l'île de Kharg en Iran |malper=BFM |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> Li navenda Tehranê, li nêzîkî şahiyeke ku ji bo roja cîhanê ya Qudsê teqîn çêbûne û herî kêm kesek jiyana xwe jidest daye. Artêşa Îsraîlê serê sibeha 13ê adarê ji welatiyên Îranê xwestibû ku ji du deverên li navenda paytextê ya nêzîkî cihê merasîma leşkerî ku gelek serokên payebilind ên Îranê ku di nav wan de serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan û rêveberê ewlehiyê Elî Larîcanî jî hebûn, vala bikin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/explosions-near-tehran-al-quds-day-march-in-solidarity-with-palestinians |sernav=Al-Quds Day rally in Tehran draws thousands despite US-Israeli attacks |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Li Erebistana Siûdî wezareta parastinê têk birina deh dronan ku li ser herêma rojhilatê Erebistanê difiriyan ragihandiye û piştre 28 dronên din ên ku di pêla duyem a êrîşan de ketine qada hewayî ya Siûdî jî hatine têk birin. Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî avahiyek li navenda darayî ya navneteweyî ya Dubayê bi ketina bermahiyên droneke li avahiyê dikeve ku zirar daye rûyê avahiyê lê ti birîndarî çênebû. Ev bûyer di demekê de qewimî ku pargîdaniyên navneteweyî yên mezin ên ku di nav de Citi, Deloitte û PwC jî hebûn, ji ber gefên Îranê ya li dijî navendên aborî û darayî yên bi Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ve girêdayî, ofîsên xwe ji DIFC yê vala kiribûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://nypost.com/2026/03/13/world-news/international-financial-centre-in-dubai-hit-by-kamikaze-drone/ |sernav=International Financial Centre in Dubai hit by kamikaze drone {{!}} New York Post |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US }}</ref> Li Omanê du karkerên biyanî dema ku dronek li herêma pîşesaziyê ya El-Awahi li parêzgeha Sohar a bakurê Omanê ketiye xwarê, hatine kuştin û çend kesên din jî birîndar dibin. Droneke din li deverek vekirî bêyî ku ti qurbanî çêbibin ketiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/iran-war-what-is-happening-on-day-14-of-us-israel-attacks |sernav=Iran war: What is happening on day 14 of US-Israel attacks? |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Melimopoulos |pêşnav=Elizabeth }}</ref> Li Tengava Hurmizê Îran trafîka deryayî bi tevayî asteng kiriye. Serokê fermandariya giştî ya hêzên hevbeş ên Amerîkayê Dan Caine qebûl kiriye ku tengav ji aliyê taktîkî ve hawîrdorek tevlihev pêşkêş dike û bi awayekî neyekser qebûl dike ku di demek kurt de pêşîgirtina li êrîşên Îranê li wir ne mimkûn e. Wezîrê enerjiyê ya Amerîkayê wisa difikire ku heta dawiya mehê eskortên tankeran werin bicihkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-war-hegseth-caine-update-pentagon/ |sernav=Hegseth says there's "no clear evidence" Iran is placing new mines in Strait of Hormuz - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US |paşnav=Watson |pêşnav=Eleanor }}</ref> Li Îsraîlê, Îran di nav rojê de pênc mûşekên din ên balîstîk avêtiye. Mûşekek li Zerzîrê, rojhilatê Heyfayê, ketiye ku di encamê de bi dehan kes birîndar bûne û zirarên mezin daye malên derdorê. Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî berpirsiyariya êrîşan girtiye ser xwe ku diyar kiriye ku wan avêtina mûşekên Xeybar Şekan bi Hizbullahê re koordîne kirine.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Taber |pêşnav=D |tarîx=1994-10-10 |sernav=Diastereoselectivity in uncatalyzed intramolecular C_H insertion by an alkylidene carbene |url=https://doi.org/10.1016/s0040-4039(00)78382-1 |kovar=Tetrahedron Letters |cild=35 |hejmar=41 |rr=7909–7910 |doi=10.1016/s0040-4039(00)78382-1 |issn=0040-4039 }}</ref> Li eniya leşkerî ya amerîkî dema ku balafir li rojavayê Iraqê ketiye xwarê, tevahiya tîma balafireke tanker a KC-135 ku ji şeş leşkeran pêk hatiye, jiyana xwe jidest dane. Di derbarê bûyerê de CENTCOMê diyar kiriye ku bûyer ne ji ber agirê dijmin an dostane çêbûye û balafireke duyem a têkildar bi ewlehî daketiye. Ev çarem balafireke leşkerî ya amerîkî ye ku ji destpêka şer ve dikeve xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-war-kc-135-us-plane-crash-iraq-crew-deaths-confirmed/ |sernav=All 6 crew members killed in crash of American KC-135 refueling aircraft in Iraq, U.S. military confirms - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US }}</ref> === 14ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Hevpeymaniya Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe li ser axa Îranê beberdewam kirine ku artêşa Îsraêlê ragihadiye ku wan navenda lêkolînê ya sereke ya Ajansa Fezayê ya Îranê armanc girtine ku ew wekê laboratuarên stratejîk ên ku ji bo pêşxistina peykên leşkerî, berhevkirina îstîxbaratê û rêberiya êrîşên li ser xalên li seranserê Rojhilata Navîn têne bikar anîn û her wiha kargehekê ji bo hilberîna pergalên parastina hewayî jî di nav de bû.<ref>{{Jêder |sernav=Guerre au Moyen-Orient: l’armée israélienne frappe le principal centre de recherche de l’Agence spatiale iranienne |tarîx=2026-03-14 |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/iran/video-guerre-au-moyen-orient-l-armee-israelienne-frappe-le-principal-centre-de-recherche-de-l-agence-spatiale-iranienne_VN-202603140281.html |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr }}</ref> Li gorî ajansa nûçeyan a farsê di êrîşa mûşekî ya Îsraîl û Amerîkayê ya li ser herêmeke pîşesaziyê ya li Îsfehanê de 15 kes mirine. Di warê mîrasê de, Wezareta Mîrasa Çandî ya Îranê radigihîne ku ji destpêka şer û pevçûnan ve di bombebaranan de herî kêm 56 muzexane û cihên dîrokî li seranserê welst zirar dîtine. Di nav cihên ku ji ber êrîşan bi bandor bûye de Qesra Golestan a li Tehranê ku Cihê Mîrateya Cîhanî ya UNESCOyê ye û yek ji kevintirîn abîdeyên paytexta Îranê ye.û Meydana Neqşî-Cehan li Îsfehanê ku gewhereke mîmarî ya sedsala 17an e di nav de hebûn. Parêzgeha Tehranê herî zêde ji ber êrîşan bi bandor bûye ku 19 abîdeyên dîrokê zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/culture/patrimoine/en-iran-au-moins-56-musees-et-sites-historiques-ont-ete-endommages-selon-le-ministere-du-patrimoine-culturel_7868015.html |sernav=En Iran, au moins 56 musées et sites historiques ont été endommagés selon le ministère du Patrimoine culturel |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr-FR }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Hêzên îranî pêlên nû yên êrîşan li dijî Erebistana Siûdî dane destpêkirin. Wezareta berevaniya Siudî ragihandiye ku şeş mûşekên balîstîk ên ku ber bi parêzgeha Xercê ve hatine avêtin hatine têkbirin û her wiha deh dronên ku li ser herêma rojhilatê welêt difiriyan hatine rûxandin û piştre 28 dronên din ên ku derbasî qada hewayî bûne hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/14/iran-continues-intensified-attacks-across-gulf-in-us-israel-war-fallout |sernav=Iran continues intensified attacks across Gulf in US-Israeli war fallout |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> Her çiqas Donald Trump zirarê kêm dîtiye û diyar kiriye ku çar ji pênc balafirên ku lê ketine, jixwe vegeriyane xizmetê, li gorî Wall Street Journal, balafirên tanker ên amerîkî KC-135 ku li baregeheke Siûdî bi cih bibûn, di êrîşa Îranê de zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/five-air-force-refueling-planes-hit-in-iranian-strike-on-saudi-arabia-wHYFMW2YG3p0rwH3HaGU |sernav=Five Air Force Refueling Planes Hit in Iranian Strike on Saudi Arabia |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî piştî ku bermahiyên droneke Îranê ya têkbirî li tesîsan ketiye, li navenda petrolê ya Fuceyrayê ku bendergeheke stratejîk û termînala hinardekirina petrola xam e û rojane bi qasî milyonek bermîl petrola îmaratê derbas dibe, agireke mezin derketiye. Di êrîşên berdewam de welatiyekî urdunî bi sivikî birîndar bûye û hinek xebatên barkirina petrolê hatine sekinandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/u-a-e-says-one-injured-at-fujairah-oil-industry-zone-epFN2fUiQ73DfB8YN47F |sernav=U.A.E. Says One Injured at Fujairah Oil Industry Zone |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Kuweytê du dron li baregeha hewayî ya Ehmed El-Cabirê ku li nêzîkî kampa Arifjanê ye ku navenda fermandariya pêşverû ya CENTCOMê lê ye, xistine, sê leşkerên kuweytî bi sivikî birîndar bûne û ziyana milkî çêbûne. Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê jî ji aliyê çend dronan ve hatiye armanc girtin ku zirar daye pergala radarê lê ti qurbanî çênebûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/VnOHZwluS01ImfjD06Ay |sernav=Kuwait Says Drones Struck Airport’s Radar System |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Iraqê balyozxaneya amerîkî li Bexdayê ku li herêma kesk a pir ewle ye, di dana sibê de bi êrîşeke dronî hatiye hedefgirtin û dûyê reş ji ser kompleksa dîplomatîk bilind bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politico.eu/article/us-embassy-baghdad-hit-missile-drone-iran-war-defense/ |sernav=US embassy in Baghdad hit by missile |malper=POLITICO |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-GB }}</ref> Ji destpêka pevçûnan ve ev êrîşa duyem ê li dîjî balyozxaneyê ye. Çend demjimêran berê, êrîşên hevpeymaniya Îsraêl û Dewletên Yekbûyî li navçeya Arasat a Bexdayê êrîşî Keta'ib Hizbullah kirine û du endamên komê hatiye kuştin ku di nav wan de kesayetiyek ku ji hêla çavkaniyên ewlehiyê ve wekê kesek girîng dihat wesifandin. Derengiya êvarê baregeheke leşkerî li Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê ji aliyê komên alîgirê Îranê ve hatiye hedefgirtin ku bû sedema agirê li embar û avahiyên demkî yên li derveyî deverê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/fr/info-en-continu/20260314-irak-attaque-contre-l-ambassade-am%C3%A9ricaine-trois-morts-dans-des-frappes-sur-un-groupe-pro-iran |sernav=Irak: attaque contre l'ambassade américaine, Washington appelle ses citoyens à quitter le pays |malper=France 24 |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr }}</ref> Donald Trump ji bo Tengava Hurmizê ji Çîn, Fransa, Japon, Koreya Başûr û Keyaniya Yekbûyî xwestiye ku bi koordîne kirina bi Dewletên Yekbûyî re keştiyên şer bişînin ku rê li ber derbasbûna keştiyên neftê vekin û diyar kir ku gelek welat amadekariyê dikin ku vê yekê bikin. Wî ragihand ku hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî dê di demek nêzîk de dest bi hevalrêtiya keştiyên neftê bikin ku bi ewlehî di tengavê re derbas bibin, di heman demê de diyar kir ku bombebarana peravên Îranê û hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî dê di vê navberê de berdewam bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/replay-jt/france-2/20-heures/donald-trump-lance-un-appel-a-d-autres-pays-dont-la-france-a-pour-venir-l-aider-dans-le-detroit-d-ormuz_7868198.html |sernav=Donald Trump lance un appel à d'autres pays, dont la France, pour venir l'aider dans le détroit d’Ormuz |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr-FR }}</ref> === 15ê adarê === Hatiye ragihandin ku di saetên serê sibê ya 15ê adarê de li derdora Îsfehanê êrîşên esmanî yên dijwar pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603159508 |sernav=Heavy pre-dawn airstrikes reported across Isfahan |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603158996 |sernav=Explosions reported in several Iranian cities |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Di heman rojê de li nêzîkî Şîrazê 20 teqîn hatin bihîstin<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603152097 |sernav=Message to Iran International reports about 20 explosions near Shiraz |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> û li başûrê Tehranê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603158403 |sernav=Video shows heavy explosions across southern Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> li baregeha hewayî ya Dezfulê,<ref name=":13">{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603150042 |sernav=Heavy smoke rises over Dezful air base after explosions |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> li Xumeyn û li Hemedan a Rojhilata Kurdistanê teqînên tund çêbûne.<ref name=":13"/><ref name=":13"/> Di dîmenek ku hate weşandin de hatiye dîtin ku zirara berfireh a êrîşa hewayî ya li ser Bendera Jaskê li parêzgeha Hormozgan nîşan dide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603159291 |sernav=Video shows heavy damage at Jask port in southeastern Iran after US strikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Şêniyên li Îranê diyar kirine ku li seranserê welat zêdebûna belavkirina hêzên ewlehiyê zêde bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603152170 |sernav=Checkpoints expand as citizens report drones and strikes in several cities |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Di daxuyaniyekê de ku li ser hesabê X ê ya wezareta berevaniya Îtalyayê hatiye parvekirin, serfermandarê giştî Luciano Portolano gotiye, "vê sibehê, baregeha Elî El Salem a li Kuweytê rastî êrîşeke dronê hatiye. Penageheke ku tê de balafireke ji dûr ve tê kontrolkirin a hêza peywirê ya hewayî ya Îtalyayê hebûn, bûye armanca êrîşan û hatiye hilweşandin." Portolano diyar kiriye ku di bûyerê de ti karmend birîndar nebûne û ti kes rasterast rastî êrîşê nehatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/live/c7vj03n2ym4t |sernav=Rûpela zindî: Di roja 18an a şerê li Rojhilata Navîn de çi diqewime? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2026-03-17 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=tr }}</ref> === 16ê adarê === Du qatên pêşîn ên Otêla Royal Tulip Al Rasheed li Herêma Kesk a Bexdayê dema ku şandeyeke Yekîtiya Ewropî û Erebistana Siûdî li wir bûn, ji aliyê dronekê ve hatiye armanc girtin. Kesî berpirsiyariya êrîşê negirt ser xwe; lêbelê ji ber ku ew nêzîkî êrîşeke bi heman rengî ya 48 demjimêr berê li dijî balyozxaneya amerîkî ya li Bexdayê bû, guman çêbûye ku ew êrîşeke Îranê be.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/16/iran-war-live-tehran-rejects-trump-claim-on-talks-gulf-attacks-continue |sernav=Iran war updates: Trump chastises nations for lack of Hormuz ‘enthusiasm’ |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-18 |ziman=en |paşnav=Uras |pêşnav=Ted Regencia,Zaid Sabah,Caolán Magee,Virginia Pietromarchi,Alma Milisic,Nils Adler,Sarah Haider,Mariamne Everett,Elis Gjevori,Umut }}</ref> === 17ê adarê === Wezîrê berevaniya Îsraêlê, Yisrael Katz ragihandiye ku serokê konseya bilind a ewlekariya neteweyî ya Îranê Elî Larîcanî di êrîşeke artêşa Îsraêlê de jiyana xwe jidest daye.<ref name="Fabian2026"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ynetnews.com/article/s1t9tkiqwx |sernav=Israel confirms Larijani killed in Tehran safe house, Basij chief also eliminated |malper=ynetglobal |tarîx=2026-03-17 |roja-gihiştinê=2026-03-18 |ziman=en |paşnav=Correspondents |pêşnav=Ynet }}</ref> Rayedarên îranî bêyî ku li ser van îdiayan şîrove bikin, peyameke bi destnivîs belav kirine ku hatiye îdiakirin peyam ji aliyê Larîcanî be hatiye nivîsandin. Hatiye diyarkirin ku ev peyama ku dîroka peyamê rojek berê bû, ji bo bîranîna deryavanên Îranî yên ku di êrîşên Dewletên Yekbûyî de mirine û tê payîn ku merasîmên cenazeyên wan werin lidarxistin, hatiye nivîsandin.<ref name="Fabian2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-17 |sernav=IDF confirms Iran’s ‘de facto leader’ Ali Larijani killed in airstrike overnight |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irans-de-facto-leader-ali-larijani-killed-in-airstrike-overnight/ |roja-gihiştinê=2026-03-18 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraîlê di daxuyaniyek fermî de diyar kiriye ku fermandarê Besîcê ya îranî Xulam Riza Silêmanî jî di êrîşan de jiyana xwe jidest daye û fermandarekî cîhada îslamî ya filistînî jî hatiye armancgirtin.<ref name="Fabian2026" /> === 18ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di roja 18ê adarê de wezîrê îstîxbarata Îranê Îsmaîl Xetîb di êrîşeke esmanî ya Îsraêlê de li Tehranê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tondo |pêşnav=Lorenzo |paşnav2=Christou |pêşnav2=William |tarîx=2026-03-18 |sernav=Israel strikes Iran’s South Pars gasfield hours after forces kill intelligence minister |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/18/iran-intelligence-minister-esmail-khatib-killed-israel-claims |roja-gihiştinê=2026-03-23 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di heman rojê de di saetên serê sibê de li Îranê gelek teqîn çêbûne. Cihên ku hatine armanc girtin deverên deryayî û tesîsên sereke yên benderan bûn ku di nav de deverên li dora benderên şehîd Bahonar û şehîd Rajaee, û her wiha cihên li nêzîkî termînalek petrola li Bandar Abbasê hebûn. Li herêma Zeytûn Karmendiyê ya Ehwazê teqînek bihêz çêbûye. Li gorî agahiyan, teqînek serê sibê li Songhor ku bajarekî Rojhilata Kurdistanê nêzîkî sinorê Başûrê Kurdistanê ye çêbûye û teqînek din jî li nêzîkî Kazerunê li başûrê Îranê hatiye bihîstin. Li rojavayê Tehranê, di demek kurt de li Malardê gelek teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603182963 |sernav=Wave of explosions reported across Iran in early morning hours |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Li Fardisê, êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê li ser tesîseke çêkirina helîkopteran li navçeya pîşesazî ya Nazê pêk hatine. Baregeha Artêşa Fath li Kerajê, ofîsên xizmetguzariya civakî yên bajêr, navenda rehabîlîtasyonê ya ji bo kesên astengdar û deverên niştecihbûnê jî rastê êrîşan hatine. Qereqolên polîsan ên li Qom û Bandar Lengehê jî rastî êrîşan hatine. Vîdyoyek nîşan daye ku êrîşa giran di sibeha roja çarşemê de li bakurê Tehranê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603184619 |sernav=Video shows a massive strike on Northern Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Îsraîlê gotiye ku wan navendên fermandariya Îranê li Tehranê armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603183242 |sernav=Israel strikes Iranian command centers in Tehran, IDF says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Herwiha navendeke bijîşkî li Tehranê jî hatiye bombebarankirin. Beşek ji qada gazê ya Parsa Başûr a Îranê ji aliyê êrîşên esmanî yên Îsraîlê ve hatine armanc girtin û rafineriyên qada gazê ya li Asaluyeyê jî hatine armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603181952 |sernav=Iran shuts several South Pars gas phases after strike |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/03/18/israel-strikes-iran-natural-gas-infrastructure |sernav=Israel strikes Iran natural gas facility in coordination with U.S. |malper=Axios |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Êrîşên Îsraîlê herî kêm pênc keştîyên deryayî yên Îranê li Deryaya Xezerê armanc girtine û teqîn li Bendera Anzaliyê hatine bihîstin, trafîka çekan a du alî di navbera Rûsya û Îranê de, bi taybetî alavên dronên Şahedê asteng kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ynetnews.com/article/hkvkxtu9wl |sernav=Israeli Air Force strikes Iranian naval vessels in Caspian Sea for first time |malper=ynetglobal |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://maritime-executive.com/article/israel-strikes-iranian-naval-vessels-on-the-caspian-sea |sernav=Israel Strikes Iranian Naval Vessels on the Caspian Sea |malper=The Maritime Executive |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke esmanî li dadgeha li Laristanê pêk hatiye.<ref name=":14">{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603187786 |sernav=Video: Airstrikes hit courthouse in Larestan, southern Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Di 18ê adarê de HRANAyê 79 êrîş û herî kêm 125 qurbanî tomar kiriye.<ref name=":14"/> Li gorî HARNAyê herî kêm 15 sivîl jiyana xwe jidest dane û 105 kes jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Îranê ==== Mûşekên Îranê li bajarê pîşesazî yê Ras Laffan a Qeterê armanc girtine ku di encamê de şewat çêbûne û zirareke mezin gihîşt tesîsa gazê. Qeterê bi qedexekirina ketina wan kesên leşkerî yên balyozxaneya Îranê ji bo axa xwe, bersiv daye Îranê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/18/qatar-says-iran-missile-attack-sparks-fire-causes-damage-at-gas-facility |sernav=Qatar says Iran attack caused significant damage at Ras Laffan gas facility |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Parçeyên mûşekeke Îranê li Balafirgeha Ben Gurion zirar daye sê balafirên taybetên kesane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Wrobel |pêşnav2=Sharon |tarîx=2026-03-18 |sernav=3 private planes at Ben Gurion Airport damaged by debris from Iranian missile attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/3-private-planes-at-ben-gurion-airport-damaged-by-debris-from-iranian-missile-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-23 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Beyt Awwa, Şerîaya Rojava, di êrîşeke mûşekî de sê filistînî jiyana xwe jidest dane û 13 kes birîndar bûne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-890479 |sernav=Three Palestinian women killed in West Bank from Iran missile {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> û li Adenimê jî karkerekî biyanî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2022-02-09 |sernav=New long-range Iranian missile sends signal to Israel |url=https://doi.org/10.1108/oxan-es267236 |kovar=Emerald Expert Briefings |doi=10.1108/oxan-es267236 |issn=2633-304X }}</ref> === 19ê adarê === [[Wêne:Missile interception fragments of an Iranian missile hit Haifa oil refineries in Haifa Bay, March, 19 2026.jpg|thumb|Dîmenek ji roja 19ê adarê ku mûşekeke Îranê li rafineriyên petrolê yên Hayfa li Kendava Hayfayê xistiye]] Di 19ê adarê de balafireke F-35 Lightning II a Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber gumanên ku ji aliyê hêzên Îranê ve hatiye xistin, bi awayekî awarte hatiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/03/19/politics/f-35-damage-iran-war |sernav=US F-35 damaged by suspected Iranian fire makes emergency landing, sources say {{!}} CNN Politics |malper=CNN |tarîx=2026-03-19 |roja-gihiştinê=2026-03-24 |ziman=en |paşnav=Liebermann |pêşnav=Haley Britzky, Oren }}</ref> Di êrîşa mûşekî ya berfirehtir a Îranê ya li ser herêmê de, wekê tolhildana êrîşên Îsraîlê ya li ser tesîsên gazê yên Parsa Başûr, rafineriyeke petrolê ya li Heyfayê ya girêdayî BAZAN Holdingê hatiye hedefgirtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ynet |tarîx=2026-03-19 |sernav=Damage at Haifa oil refineries after Iranian missile attack |url=https://www.ynetnews.com/article/h1rmbctqbl |roja-gihiştinê=2026-03-24 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Serokwezîrê Îsraêlê Benjamîn Netanyahu di daxuyaniya di derbarê guhertina rejîma li Îranê de gotiye, "Hûn nekarin şoreşekê ji hewayê bikin; divê hêmanek bejayî hebe ku wê bike. Ez ê hemî vebijarkan bi we re parve nekim," bi vî awayî destnîşankiriye ku îhtimala operasyonên sinorkirî yên bejahî hebe.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ynetnews |tarîx=2026-03-19 |sernav=Netanyahu: 'You can't make a revolution from the air, there are ground options' |url=https://www.ynetnews.com/article/8148y4dvk |roja-gihiştinê=2026-03-24 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Di 19ê adarê de wekê beşek ji hewildanên xwe yên ji bo vekirina Tengava Hurmizê ji bo veguhestina deryayî ya navneteweyî, Amerîkayê dest bi operasyoneke esmanî yên li dijî keştî û dronanên deryayî yên Îranê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/u-s-war-planes-and-helicopters-kick-off-battle-to-reopen-hormuz-530cdb78 |sernav=U.S. War Planes and Helicopters Kick Off Battle to Reopen Hormuz |malper=The Wall Street Journal |tarîx=2026-03-20 |roja-gihiştinê=2026-03-24 |ziman=en-US |paşnav=Gordon |pêşnav=David S. Cloud, Lara Seligman and Michael R. }}</ref> === 20ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Artêşa Îsraêlê li Beyrût,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF says it is striking Hezbollah targets in Beirut |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-is-striking-hezbollah-targets-in-beirut/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Tehran, Nur û li xalên din ên li navenda Îranê êrîşên hewayî pêk aniye ku artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku di encama êrîşên wan berdevkê pasdarên şoreşê, Elî Mihemed Naînî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says it struck weapon factories in Tehran, ballistic missiles storage sites in central Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-weapon-factories-in-tehran-ballistic-missiles-storage-sites-in-central-iran/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says its striking regime targets in northern Iranian city of Nur |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-its-striking-regime-targets-in-northern-iranian-city-of-nur/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşê diyar kiriye ku Naînî di nav salan de di warê propagandayê û têkiliyên giştî de di rolên cûrbecûr de xebitiye ku di nav de di du salên dawî de wekê "propagandîstê sereke" yê muhafizên şoreşê xebitiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF confirms killing Iranian Guards spokesman |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-killing-iranian-guards-spokesman/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuştina Naînî berê ji aliyê medyaya dewleta Îranê ve hatibû ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |tarîx=2026-03-20 |sernav=IRGC spokesman killed in strike, Iran says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-spokesman-killed-in-strike-iran-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî raporên medyaya Îranê, êrîşên hewayî yên hevbeş ên Amerîka û Îsraîlê 16 keştîyên barhilgir ên Îranê li bajarên benderî yên li Kendava Farsê jî hatine rûxandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=US, Israel strike 16 Iranian cargo vessels in port towns: Iran media |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-israel-strike-16-iranian-cargo-vessels-in-port-towns-iran-media/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Derbarê şerê li Libnanê de artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku ji destpêka şer û pevçûnan ve wan êrîşî zêdetirî 2.000 hedefên li welat kirine û zêdetirî 570 çekdarên Hizbullah kuştine ku 220 ji wan endamên yekîneya elît a Rizwanê bûn. Wezareta tenduristiyê ya Libnanê diyar kiriye ku ji destpêka şerê navxweyî ve zêdetirî 1000 kes di êrîşên Îsraêlê de jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says more that 570 Hezbollah operatives killed since start of fighting |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-more-that-570-hezbollah-operatives-killed-since-start-of-fighting/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Li Îsraêlê dîsa êrîşên ji Îranê û Hizbullahê ji Libnanê hatiye tomar kirin<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Sirens triggered in Western Galilee amid Hezbollah attack from Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/sirens-triggered-in-western-galilee-amid-hezbollah-attack-from-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û êrîşên mûşekan li Kiryat Ono,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Authorities dispatch forces to sites of reported impacts from cluster bomb carrying Iran missile in central Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/authorities-dispatch-forces-to-sites-of-reported-impacts-from-cluster-bomb-carrying-iran-missile-in-central-israel/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Rehovot û Orşelîmê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Two lightly wounded in Rehovot cluster bomb strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/two-lightly-wounded-in-rehovot-cluster-bomb-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û deverên din hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Rescue forces rushing to Iran missile impact in Jerusalem’s Old City; no injuries reported |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rescue-forces-rushing-to-iran-missile-impact-in-jerusalems-old-city-no-injuries-reported/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezareta tenduristiyê ya Îsraêlê ragihandiye ku ji ber êrîşên bi roketan, heta niha 4099 îsraîlî rakirine nexweşxaneyan ku ji wan 80 kes hê jî li nexweşxaneyê têne dermankirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bletter |pêşnav=Diana |tarîx=2026-03-20 |sernav=Number of injured in war tops 4,000 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/number-of-injured-in-war-tops-4000/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hatiye ragihandin ku ji destpêka şer ve li Îsraêlê 15 kesên sivîl di êrîşên mûşekî yên Îranê de jiyana xwe jidest dane ku yek ji wan welatiyekî fîlîpînî û yek jî wan jî welatiyê taylendî bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.eurasiantimes.com/us-israel-war-on-iran-here-are-the-latest-casualty-figures-from-across-the-middle-east/ |sernav=U.S.-Israel War on Iran: Here Are the Latest Casualty Figures From Across The Middle-East Region |malper=EURASIAN TIMES |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US |paşnav=NEWS |pêşnav=AFP }}</ref> Di heman rojê de êrîşên din ên Îranê li dijî Iraqê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=At least three drone attacks target US military site in Baghdad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/at-least-three-drone-attacks-target-us-military-site-in-baghdad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Îmaratên Yekbûyî yên Erebî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-20 |sernav=Dubai says it fought off Iranian attack as Eid holiday begins |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/dubai-says-it-fought-off-iranian-attack-as-eid-holiday-begins/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-20 |sernav=Kuwait’s Mina Al-Ahmadi refinery hit by drone attack, sparking fire |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwaits-mina-al-ahmadi-refinery-hit-by-drone-attack-sparking-fire/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Erebistana Siûdî û Behrêynê hatine hatine tomarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=Gulf states say responding to missile, drone attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/gulf-states-say-responding-to-missile-drone-attacks/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî çavkaniyên amerîkî, êrîşa mûşekî ya Îranê bi du mûşekên balîstîk li ser baregeha leşkerî ya brîtanî-amerîkî ya Diego Garcia ku li Okyanûsa Hindî û nêzîkî 4000 kîlometre dûr e, bi taybetî bala xelkê kişandiye. Her du mûşek jî li baregeha leşkerî neketine. Li gorî agahiyan, mûşekek ketiye deryayê û her çend nehatiye eşkerekirin ka mûşek bi serkeftî hatiye xistin an na, mûşeka duyem jî ji aliyê keştiyeke şer a amerîkî ve bi mûşeka SM-3 hatiye têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://orf.at/stories/3424514/ |sernav=Iran feuerte offenbar Raketen auf Stützpunkt Diego Garcia |malper=news.ORF.at |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=de |paşnav=red |pêşnav=ORF at/Agenturen }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-us-israel-war-updates-2026/card/iran-targeted-diego-garcia-base-with-ballistic-missiles-rb7MdZW1CfwRTauDYHOt |sernav=Iran Targeted Diego Garcia Base With Ballistic Missiles |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US }}</ref> Li gorî çavkaniyên Brîtanî, Îranê dibe ku ji bo zêdekirina menzîla mûşeka balîstîk a ku hatiye bikar anîn, amûrên roketên fezayê bikar aniye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Iran ‘unsuccessfully’ targeted Diego Garcia base, UK official source confirms |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-unsuccessfully-targeted-diego-garcia-base-uk-official-source-confirms/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Iran may have used space launch vehicle to extend range of missiles fired at Diego Garcia |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-may-have-used-space-launch-vehicle-to-extend-range-of-missiles-fired-at-diego-garcia/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî daxûyaniya serfermandarê giştî yê artêşa Îsraêlê Zamîr, ew mûşekeke balîstîk a du-qonaxî ya navbera parzemînan bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF chief: Campaign at ‘halfway’ stage; Iran’s missile fire at Diego Garcia shows ‘Berlin, Paris, Rome all within range’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-chief-campaign-at-halfway-stage-irans-missile-fire-at-diego-garcia-shows-berlin-paris-rome-all-within-range/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Piştî êrîşê, Brîtanyayê destûr daye Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ku bingehên wan ji bo operasyonên li dijî hedefên Îranê yên ku êrîşî keştiyên li Tengava Hurmizê dikin bikar bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c36rny6xgppo |sernav=UK allows US to use bases to strike Iranian sites targeting Strait of Hormuz |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-GB }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/news/uk-allows-us-use-bases-iran-war-after-missiles-fired-diego-garcia |sernav=UK allows US to use bases for Iran war after missiles fired at Diego Garcia |malper=Middle East Eye |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en }}</ref> Wezareta derve ya Îranê her cure berpirsiyariyên xwe ji bo êrîşê red kiriye û êrîşê wekê operasyoneke "lêp" a Îsraêlê bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/22/did-iran-launch-missiles-at-us-uk-base-on-diego-garcia-heres-what-to-know |sernav=Did Iran launch missiles at US-UK base on Diego Garcia? Here’s what to know |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en |paşnav=Sharma |pêşnav=Yashraj }}</ref> === 21ê adarê === Li gorî daxuyaniyên artêşa Îsraêlê, hêza hewayî ya Îsraêlê di roja 21ê adarê de êrîşên xwe yên li ser Îranê berdewam kirine ku di nav de li ser çend pergalên parastina hewayî, komplekseke wezareta parastinê, tesîsên ji bo hilberandin û depokirina pêkhateyên mûşekan û cihekî lêkolîn û pêşvebirina nukleerî ya Zanîngeha Malek Aştarê hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF strikes ballistic missiles sites in Tehran overnight |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-strikes-ballistic-missiles-sites-in-tehran-overnight/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF says it struck ‘strategic’ nuclear weapons development site at university in Tehran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-strategic-nuclear-weapons-development-site-at-university-in-tehran/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî ajansa nûçeyan a Tasnîm a Îranê, êrîşeke hevbeş a Amerîka û Îsraêlê li ser tesîsa dewlemendkirina uranyûmê ya Natanzê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-21 |sernav=Natanz enrichment facility targeted in US-Israeli attack — Iranian media |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/natanz-enrichment-facility-targeted-in-us-israeli-attack-iranian-media/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Lê belê artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku ev êrîş bi tevahî ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF denies role in Natanz strike, won’t comment on US activity |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-denies-role-in-natanz-strike-wont-comment-on-us-activity/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên bi mûşek û teqemeniyên komî yên li ser Îsraêlê bûne sedema bandorên neyînî yên li deverên qerebalix ên wekê Rîşon LeZîyon,<ref name=":15">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Empty daycare among sites hit in Rishon Lezion cluster missile attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/three-impact-sites-in-rishon-lezion-after-cluster-missile-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Metullayê,<ref name=":15"/> Safedê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Rocket strike in northern city causes slight damage as more sirens sound in Galilee, Golan Heights |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rocket-strike-in-northern-city-causes-slight-damage-as-more-sirens-sound-in-galilee-golan-heights/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Maʿalot-Tarşîhayê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Medics say 5 lightly hurt by Hezbollah rocket that hit Ma’alot-Tarshiha home |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-say-5-lightly-hurt-by-hezbollah-rocket-that-hit-maalot-tarshiha-home/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Dîmonayê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Video shows Iranian missile striking southern city of Dimona |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/video-shows-iranian-missile-striking-southern-city-of-dimona/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Aradê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Medics treating 30 people with varying degrees of injuries from Iran missile attack on Arad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-treating-30-people-with-varying-degrees-of-injuries-from-iran-missile-attack-on-arad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> kirine ku tenê li Dîmonayê û Aradê 175 kes ji ber derbên mûşekên balîstîk birîndar bûne ku 11 kes ji wan bi giranî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bletter |pêşnav=Diana |tarîx=2026-03-22 |sernav=38 people remain hospitalized after last night’s missile attack on Dimona and Arad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/36-people-remain-hospitalized-after-last-nights-missile-attack-on-dimona-and-arad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Herwiha êrîşên Îranê li dijî Erebistana Siûdî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Saudi Arabia says it intercepted at least 20 Iranian drones in east of country |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/saudi-arabia-says-it-intercepted-at-least-20-iranian-drones-in-east-of-country/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Kuwait says air defense responding to Iranian missile and drone attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwait-says-air-defense-responding-to-iranian-missile-and-drone-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Behrêynê beberdewam kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Explosions heard in Bahrain’s capital |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-heard-in-bahrains-capital/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 22ê adarê === Li gorî artêşa Îsraîlê, pêlek êrîşên esmanî yên Îsraêlê li Tehranê çend tesîsên hilberîna çekan ên Îranê û çend baregehên rejîmê xistiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=IDF says it hit arms production sites, intel and military HQs in overnight Tehran strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-hit-arms-production-sites-intel-and-military-hqs-in-overnight-tehran-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezîrê enerjiyê ya Îranê Elîabadî ragihandiye ku binesaziya av û elektrîkê ya girîng a welat ji ber êrîşên sîber ên DYA û Îsraêlê bi giranî zirar dîtiye. Êrîşan, di nav cihên din de, bi dehan tesîsên veguhestin û paqijkirina avê hedef girtine ku bi vî awayî bandor li ser beşên torên dabînkirina avê yên girîng kiriye. Heyva Sor a Îranê ragihandiye ku li gorî texmînên herî dawî, hejmara giştî ya tesîsên sivîl ên zirar dîtî gihîştiye 81.365 cihan.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP and ToI Staff |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian minister says ‘heavy damage’ to water, energy infrastructure from US-Israeli strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-minister-says-heavy-damage-to-water-energy-infrastructure-from-us-israeli-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî amarên fermî yên Îranê, ji destpêka êrîşên Îsraêl û Amerîkayê ve li Îranê zêdetirî 1.500 kes hatine kuştin û zêdetirî 21.000 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://liveblog.zdf.de/us-angriff-auf-iran/187827/ |sernav=Iran meldet mehr als 1.500 Tote seit Kriegsbeginn |malper=ZDF Liveblog |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Li gorî rêxistina Brîtanî NetBlocks, ji 28ê sibatê vir ve li Îranê birîna înternetê ya ji aliyê dewletê ve hatiye ferzkirin berdewam dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://mastodon.social/@netblocks/116271646464231849 |sernav=NetBlocks (@netblocks@mastodon.social) |malper=Mastodon |tarîx=2026-03-22 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=ku }}</ref> Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, Îsraêlê pêlek din a berfireh ji êrîşên asmanî li dijî binesaziya Hizbullah li başûrê Libnanê ku di nav de pira Qasmiyeyê ya li ser çemê Lîtanî yê daye destpêkirin, ku hatiye gotin ev êrîş ji bo pêşîgirtina li Hizbullah ku şervan û çekan bigihîne herêmê hatiye pêkanîn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=IDF launches wide airstrikes in Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-launches-wide-airstrikes-in-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Israel blows up coastal highway bridge in Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-blows-up-coastal-highway-bridge-in-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di heman demê de ev êrîş ji aliyê serokwezîrê Libnanê Selam û serok Ewn ve wekê zêdebûna xeternakê hatine şermezarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Yohanan |pêşnav=Nurit |tarîx=2026-03-22 |sernav=Lebanon’s PM slams Hezbollah rocket attacks, says country won’t give up on disarmament |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/lebanons-pm-slams-hezbollah-rocket-attacks-says-country-wont-give-up-on-disarmament/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Îsraêlê ziyanên ji ber topbarana Îran û Hizbullahê li Tel Avîv,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Bletter |pêşnav2=Diana |tarîx=2026-03-22 |sernav=15 injured in Tel Aviv missile cluster bomb attack, most lightly hurt |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/15-injured-in-tel-aviv-missile-cluster-bomb-attack-most-lightly-hurt/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Bat Yam û Holonê hatine ragihandin û sivîlek li bakurê Misgav' Amê di encama êrîşan de jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian missile attack causes damage in Bat Yam, Holon; no injuries reported |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-missile-attack-causes-damage-in-bat-yam-holon-no-injuries-reported/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Man killed in apparent Hezbollah anti-tank missile attack near northern border |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-killed-in-apparent-hezbollah-anti-tank-missile-attack-on-northern-border/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di 23ê adarê de artêşa Îsraêlê ragihandiye ku sivîlê li Misgav' Amê bi xeletî ji aliyê topxaneya Îsraêlê ve hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-23 |sernav=IDF probe finds farmer killed in north yesterday was hit by Israeli shelling, not a Hezbollah attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-probe-finds-man-killed-in-north-yesterday-was-hit-by-israeli-shelling-not-a-hezbollah-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên din ên Îranê li ser xalên li Iraq,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian media says drone attack targeted base used by US near Baghdad Airport |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-media-says-drone-attack-targeted-base-used-by-us-near-baghdad-airport/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî Erebî<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=UAE says it is responding to Iranian missile, drone attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/uae-says-it-is-responding-to-iranian-missile-drone-attacks/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Erebistana Siûdî hatin ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Saudi Arabia reports three ballistic missiles targeted Riyadh area |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/saudi-arabia-reports-three-ballistic-missiles-targeted-riyadh-area/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî operasyonên bazirganiya deryayî ya Keyaniya Yekbûyî (UKMTO), keştîyek 15 mîlên deryayî dûrî peravên Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî, bi guleyek nenas hatiye lêdan lê ti kes birîndar nebûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://liveblog.zdf.de/us-angriff-auf-iran/187831/ |sernav=Unbekanntes Geschoss trifft Schiff vor den Emiraten |malper=ZDF Liveblog |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Serokê Amerîkayê Trump ultîmatomek daye û gef li Îranê xwariye ku eger Îran di nav 48 demjimêran de Tengava Hurmizê veneke, ew ê santralên elektrîkê yên Îranê ji holê rake.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tagesschau.de/ausland/asien/iran-usa-israel-krieg-102.html |sernav=48-Stunden-Ultimatum: Welche Folgen könnte Trumps Drohung haben? |malper=tagesschau.de |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Di bersivê de, berdevkê pasdarên şoreşê gef li Tengava Hurmizê xwariye<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies and ToI Staff |tarîx=2026-03-22 |sernav=IRGC threatens to completely close the Strait of Hormuz if US strikes power plants |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-threatens-to-completely-close-the-strait-of-hormuz-if-us-strikes-power-plants/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ku bi tevahî dorpêç bike û êrîşî hemî tesîsên enerjî, teknolojiya agahdariyê û palandina avên li dewletên Kendavê yên hevalbendên Amerîkayê bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian army says it will target energy, desalination infrastructure after US threats |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-army-says-will-target-energy-desalination-infrastructure-after-us-threats/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iran threatens to ‘irreversibly destroy’ energy infrastructure across region if power plants attacked |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-destroy-energy-infrastructure-across-region-if-power-plants-attacked/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di ketina helîkopterekê de ku li ser avên herêmî yên Qatarê ji ber xeletiyeke teknîkî qewimî, çar leşkerên qeterî û sê welatiyên tirk, leşkerek û du teknîsyenên ji pargîdaniya Aselsanê jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://dohanews.co/world-leaders-offer-condolences-to-qatar-turkiye-after-helicopter-crash/ |sernav=World leaders offer condolences to Qatar, Türkiye after helicopter crash |malper=Doha News {{!}} Qatar |tarîx=2026-03-22 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en-US |paşnav=Ziga |pêşnav=Adijata }}</ref> === 23ê adarê === Trump ultîmatoma xwe rawestin demkî ya şer ji 2 rojan derxistiye 5 rojan. Wî gef xwaribû ku eger Îran Tengava Hurmizê veneke, ew ê santralên elektrîkê yên Îranê wêran bike. Trump ragihandiye ku di du rojên berê de bi Îranê re hevdîtinên baş û çêker pêk anîne. Di heman demê de danûstandinên di navbera Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê de ji aliyê rayedarên Îranê ve hatiye înkar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.n-tv.de/politik/06-51-Fed-Gouverneurin-Cook-Iran-Krieg-erhoeht-Inflationsrisiken-id30415311.html |sernav=+++ 06:51 Fed-Gouverneurin Cook: Iran-Krieg erhöht Inflationsrisiken +++ |malper=ntv.de |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de |paşnav=NACHRICHTEN |pêşnav=n-tv }}</ref> Serokê parlamentoya Îranê Xalîbaf diyar kiriye ku ti danûstandin bi Amerîkayê re nehatine kirin. Di axaftinên diyar kiriye ku "raporên derewîn ên Trump armanc dikirin ku bazarên darayî û petrolê manîpule bikin."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-03-23 |sernav=Iran parliament speaker: Trump’s ‘fake news’ about talks designed to manipulate markets |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-parliament-trumps-fake-news-about-talks-designed-to-manipulate-markets/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Encumena parastinê ya Îranê gef xwariye ku ger perava başûr an giravên wekê Çarg ên Îranê werin dagirkirin an jî werin dorpêçkirin, dê ew teqemenî li ser rêyên keştîvaniyê yên li Kendava Farsê bicih bikin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-23 |sernav=Iran threatens to mine Gulf marine routes if southern coast, islands attacked |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-mine-gulf-marine-routes-if-southern-coast-islands-attacked/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di nav roja 23ê adarê de êrîşên Îranê li ser Îsraêl,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-23 |sernav=IDF detects day’s fifth Iran missile attack heading toward Eilat |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-detects-days-fifth-iran-missile-attack-heading-toward-eilat/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-23 |sernav=One person hurt after missile interception in UAE |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-person-hurt-after-missile-interception-in-uae/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt, Erebistana Siûdî, û Behreynê hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-23 |sernav=Explosions, sirens ring out in Bahrain |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-sirens-ring-out-in-bahrain/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşa li dijî baregeha pêşmergeyên Herêma Kurdistanê ==== Di 23 û 24ê adarê de êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kiriye.<ref name=":16">{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/240320266 |sernav=Di 24 demjimêran de 25 caran êrişî Herêma Kurdistanê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di 23ê adarê de, di nav 24 saetan de li dijî Herêma Kurdistanê 25 êrîşên dronî û mûşekan pêk hatiye.<ref name=":16" /> Di 23ê adarê de Fermandariya Herêma 1ê ya Hêzên Pêşmergeyan hatiye armanc girtin. Di êrîşa li dijî fermandariya pêşmerge de 6 pêşmerge jiyana xwe jidest dane û 20 pêşmerge jî birîndar bûne.<ref name=":16" /> === 24ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Li gorî HRANAyê li seranserê Îranê 108 êrîş li 10 parêzgehan pêk hatine û herî kêm 61 qurbanî ku di nav de 12 kes sivîl bûn jiyana xwe jidest dane û 38 kes jî birîndar bûne. Êrîşên herî dijwar li Xuzestan û Îsfehanê pêk hatine. Êrîş li ser cihên mûşekan li Tebrîz û Borazcanê, pîşesaziyên leşkerî, tesîseke şîrketa gazê û karsaziyên sivîl li Îsfehanê, boriyeke gazê ya li Xuremşehrê, komplekseke werzîşê li Andîmeşkê û baregeheke Besîcê û avahiyên niştecîbûnên li Tehranê pêk hatine. Herwiha li Şahîn Şehr, Necefabad, herêma pîşesazî ya Cewzdan û Bender Kenganê jî êrîşên esmanî hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603245682 |sernav=New wave of strikes hits cities across Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke amerîkî ya şevê li ser baregeheke li El Enbarê bi kêmî ve 15 endamên Hêzên seferberiya gel a Iraqê hatine kuştin û 30 ji wan jî birîndar bûne. Komê mirina Saad Dawai, fermandarê operasyonên xwe li Enbarê, ragihandiye. Êrîşek li mala serokê PMFê Falih el-Feyyad li Mûsilê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891019 |sernav=US strikes reportedly kill, wound 30 PMF fighters in Iraq {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Hatiye ragihandin ku ev kom êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê û li êrîşên li dijî baregehên li Herêma Kurdistanê birêve dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603246138 |sernav=Airstrike hit PMF commander’s residence in Mosul, sources say |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Îranê bi mûşekan êrîşên li dijî Tel Avîv, Eylat, Dîmona û Heyfayê berdewam kiriye ku di encama êrîşan de gelek kes birîndar bûne. Kuweytê ragihandiye ku ji ber êrîşên Îranê zirar gihîştiye xetên elektrîkê.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Summers |pêşnav2=Charlie |paşnav3=Agencies |tarîx=2026-03-24 |sernav=4 people lightly hurt, buildings mangled as Iranian missile attack hits Tel Aviv |url=https://www.timesofisrael.com/idf-says-it-struck-islamic-guards-hq-in-tehran-man-lightly-wounded-as-iran-keeps-up-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mûşekên Îranê li ser Beyrûtê hatine têkbirin ku di encamê de birîndariyên bi sivikî çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.al-monitor.com/originals/2026/03/iranian-ballistic-missile-intercepted-over-lebanon-us-embassy-feared-target |sernav=Iranian ballistic missile intercepted over Lebanon, US Embassy feared as target - AL-Monitor: The Middle Eastʼs leading independent since 2012 |malper=www.al-monitor.com |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di êrîşa dronên Îranê ya li ser Behreynê de karkerek ji Morokoyê jiyana xwe jidest daye û çend leşker jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://orf.at/stories/3424849/ |sernav=Toter und Verletzte bei iranischen Angriffen auf Bahrain |malper=news.ORF.at |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de |paşnav=red |pêşnav=ORF at/Agenturen }}</ref> === 25ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di encama êrişên hewayî yên li ser Îranê de li bakurê rojavayê Îranê 11 kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603258688 |sernav=Eleven killed in strikes in northwest Iran, official says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Du tesîsên ku li Tehranê mûşekên krûzê çêdikirin bi êrîşên esmanî hatine hilweşandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603253966 |sernav=Cruise missile production sites in Tehran were hit, Israel says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Îsraêlê diyar kiriye ku wan navendeke lêkolînên deryayî li Îsfehanê wêran kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603252252 |sernav=Israel says it struck Iranian naval research center in Isfahan |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di bersivdayîna hewayî ya Amerîkayê ya li dijî baregeheke heşda şabî ya li rojavayê Enbarê 7 endamên rêxistina heşda şabî hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891115 |sernav=Deadly airstrike hits PMF site near army center in Iraq’s Anbar {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Balafirên bêmirov ên Îranê li balafirgeha navneteweyî ya Kuweytê depoyeke sotemeniyê armanc girtiye ku di encamê de şewateke derketiye, di heman demê de hêzên ewlehiyê ragihandin ku şeş balafirên din jî hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gulfnews.com/world/gulf/kuwait/iranian-drone-strikes-hit-fuel-depot-at-kuwait-airport-1.500485349 |sernav=Iranian drone strikes hit fuel depot at Kuwait airport |malper=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en |paşnav=Amir |pêşnav=Khitam Al }}</ref> Mûşekek Îranê li ser Urdunê hatiye têk birin ku perçeyên mûşekê li nêzîkî bajarê paytext a Emmanê ketine xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.turkiyetoday.com/region/iran-fires-missiles-at-israel-us-bases-in-kuwait-jordan-bahrain-3216847 |sernav=Iran fires missiles at Israel, US bases in Kuwait, Jordan and Bahrain |malper=Türkiye Today |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku herî kêm mûşekeke Îranê hatiye têkbirin. Îranê îdia kiriye ku wan mûşekên krûz ên Qader avêtine ser keştiya USS Abraham Lincoln.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Walia |pêşnav=Gandharv |tarîx=2026-03-25 |sernav=Did Iranian Navy cruise missiles hit USS Abraham Lincoln or is it just a wild claim? Iran strike claim, US response, West Asia war update |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/us/did-iranian-navy-cruise-missiles-hit-uss-abraham-lincoln-or-is-it-just-a-wild-claim-iran-strike-claim-us-response-west-asia-war-update/articleshow/129802009.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theweek.in/news/middle-east/2026/03/25/watch-iran-claims-second-missile-strike-on-uss-abraham-lincoln-amid-us-push-for-peace-talks.amp.html |sernav=WATCH: Iran claims second missile strike on 'USS Abraham Lincoln' amid US push for peace talks- The Week |malper=www.theweek.in |roja-gihiştinê=2026-03-27 }}</ref> Zirar negihîştiye keştiyê. Mûşekek Îranê li nêzîkî mezintirîn santrala elektrîkê ya Îsraîlê ya nêzîkî Haderayê ketiye xwarê. Hatiye ragihandin ku ti birîndar an jî zirar çênebûye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |tarîx=2026-03-25 |sernav=Iran appears to target Israeli power plant in missile attack, but misses |url=https://www.timesofisrael.com/iran-appears-to-target-israeli-power-plant-in-missile-attack-but-misses/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 26ê adarê === Malpera nûçeyan a amerîkî [[Axios]]ê bi agahiyên bidest xistina çar çavkaniyan, ragihandiye ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li ser vebijarkên ji bo êrîşa dawî ya li dijî Îranê dixebite, dibe ku di nav de bicihkirina leşkerên bejahiyên li ser axa Îranê û her wiha operasyoneke bombebaranê ya berfireh jî di nav xwe de bigire. Ev yek ji bo baştirkirina pozîsyona DYAyê di danûstandinên pêşerojê yên bi Îranê re an jî ji bo ku serok Trump bikaribe bi awayekî yekalî şer bi çalakiyek serketî bi dawî bike, hatiye armanckirin. Li gorî daxuyaniyê girtina an dorpêçkirina girava Çargê, xala sereke ya veguhestina petrola Îranê; girtina girava Larakê li tengava Hurmizê ku baregeh û sazîyên radarê yên Îranê lê ne; an jî destwerdana girava Ebû Mûsa, ku Îran beşa rojavayê Hurmizê ji vê giravê ve kontrol dike, di nav vebijarkan de ye. Bi awayekî din, DYA dikare tesîsan ji hewayê ve bombebaran bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Berman |pêşnav=Lazar |tarîx=2026-03-26 |sernav=US preparing ‘final blow’ options that could see use of ground troops if Iran talks fail — report |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-preparing-final-blow-options-that-could-see-use-of-ground-troops-if-iran-talks-fail-report/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Karbidestekî [[Pakistan]]ê ji ajansa nûçeyan a navneteweyî Reuters re gotiye ku Pakistan di danûstandinên bi DYAYê re gihîştiye wê encamê ku wezîrê derve yê Îranê Eraqçî û serokê parlamentoyê Xalîbaf ji lîsteya kuştinên armanckirî ya Îsraîlê hatine derxistin û her du kes wekê muxatabên sereke yên li Îranê hatine binav kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-26 |sernav=Israel backed off killing Iran’s Araghchi, Qalibaf at Pakistani-US request, Pakistani official says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-backed-off-killing-irans-araghchi-qalibaf-at-pakistani-us-request-pakistani-official-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezîrê derve yê Pakistanê Îshaq Dar piştrast kiriye ku di navbera DYA û Îranê de danûstandinên nerasterast ji bo bidawîkirina şerê wan têne kirin û peyam bi rêya Îslamabadê têne şandin. Çavkaniyek leşkerî ya Îranê ragihandiye ku ji ber îhtimala êrîşeke bejayî yê li ser eniya başûr a Îranê zêdetirî milyonek leşker hatine seferberkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549808/over-a-million-iranian-combatants-organized-for-ground-battle-with-us |sernav=Over A Million Iranian Combatants Organized for Ground Battle with US - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku hêzên wan ên hewayî di êrîşekê li bajarê bendera Bender Ebasê fermandarê payebilind ê hêzên deryayî yên artêşa pasdarên şoreşê Elî Reza Tengsîrî û serokê îstîxbarata deryayî Behnam Rezayî kuştine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=Katz confirms Israel has killed Iran official responsible for closing Hormuz, vows to hunt down IRGC ‘one by one’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/katz-confirms-israel-has-killed-iran-official-responsible-for-closing-hormuz-vows-to-hunt-down-irgc-one-by-one/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=IDF confirms killing IRGC Navy commander, says strike also killed Navy’s intel chief and rest of the Navy leadership |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-killing-irgc-navy-commander-says-strike-also-killed-navys-intel-chief/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hêzên çekdar ên Îsraêlê piştre ragihandiye ku hemî fermandarên payebilind ên hêza deryayî ya pasdaran di êrîşê de jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |paşnav3=Staff |pêşnav3=ToI |tarîx=2026-03-26 |sernav=Israel says IRGC Navy’s commander, other chiefs killed; Qalibaf said removed from hit list |url=https://www.timesofisrael.com/israel-says-irgc-navy-commander-killed-iranian-top-envoy-said-removed-from-hit-list/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Îranê girtina 14 kesan li çar parêzgehên welat ragihandiye ku wekê sixûrên "dijminê amerîkî-siyonîst" û endamên komên terorîst hatine binavkirin. Ew bi plankirina êrîşên çekdarî li ser navendên hikûmet û medyayê û radestkirina agahî û cihên hêzên leşkerî û ewlehiyê yên Îranê an jî binesaziya krîtîk ji dijmin re, hatine tawanbarkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549648/people-arrested-in-iran-for-working-for-enemies |sernav=People Arrested in Iran for Working for Enemies - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Hizbullahê li nêzîkî Qantara, Taybeh û Debel a li başûrê Libnanê pevçûnên çekdarî bi leşkerên bejayî yên Îsraêlê re piştrast kiriye ku di wan pevçûnan de çend tankên Îsraêlê hatine armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549546/hezbollah-inflicts-heavy-losses-on-israeli-forces-in-southern-lebanon |sernav=Hezbollah Inflicts Heavy Losses on Israeli Forces in Southern Lebanon - World news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê şerê bi Hizbullahê re piştrast kiriye ku tê de du leşkerên Îsraêlê jiyana xwe jidest dane û çend ji wan jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=IDF soldier killed during gunfight with Hezbollah members in southern Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-soldier-killed-during-gunfight-with-hezbollah-members-in-southern-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Nahariyeyê, di encama êrîşa mûşekî ya Hizbullahê de sivîlekî Îsraêlê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jfeed.com/news-israel/hezbollah-rocket-strike-nahariya |sernav=BREAKING: Hezbollah Rocket Strike: 30-Year-Old Killed, Another Seriously |malper=JFeed |tarîx=2026-03-26 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en |paşnav=Isaacson |pêşnav=Gila }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=Sgt. Aviaad Volansky killed in south Lebanon, 4 other soldiers wounded, says IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/sgt-aviaad-volansky-killed-in-south-lebanon-4-other-soldiers-wounded-says-idf/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, Kuweyt û Erebistana Siûdî dîsa êrîşên bi mûşek û dronan ên Îranê hatine armanc girtin<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/26/saudi-arabia-intercepts-destroys-over-30-drones-in-eastern-province- |sernav=Saudi Arabia intercepts, destroys over 30 drones in Eastern Province |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-26 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ku du kes li Ebû Dabiyê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-26 |sernav=Two people killed in Abu Dhabi after missile interception, media office says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/two-people-killed-in-abu-dhabi-after-missile-interception-media-office-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên Îran û Hizbullahê carek dîsa li dijî Îsraêlê hatine destpêkirin ku tenê di navbera nîvê şevê û nîvro de heft mûşekên Îranê ber bi Îsraêlê ve hatine avêtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=No injuries reported in Iran’s 7th missile salvo of the day; forces heading to impact site |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/no-injuries-reported-in-irans-7th-missile-salvo-of-the-day-forces-heading-to-impact-site/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 27ê adarê === ==== Êrîşên Îranê ==== Hêzên Îsraêlî ragihandine ku ji serê sibê ve Îranê 4 mûşek avêtine Îsraêlê, ku piraniya wan hatine têkbirin û di êrîşên mûşekên din de jî ti ziyan çênebûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-27 |sernav=Iran launches small number of missiles, with at least one cluster bomb, in 4th salvo today |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-launches-small-number-of-missiles-with-at-least-one-cluster-bomb-in-4th-salvo-today/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Kuweytê ragihandiye ku bi dronan û mûşekan êrîşî Bendera Mubarek El Kebîr hatiye kirin ku di encamê de ziyanên milkî çêbûne lê ti qurbaniyên mirovî çênebûne. Di heman rojê de rayedarên Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî ragihandine ku şeş mûşekên balîstîk û neh dronên ji Îranê hatine, bi tevahî hatine têkbirin. Êrîşeke mûşekî û bê firokevan a Îranê li ser baregeha hewayî ya prens Sultan zirar da çend balafirên dagirtina sotemeniyê yên amerîkî û deh leşkerên amerîkî bi giranî birîndar bûne ku didu ji wan jî "pir bi giranî" birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-03-27 |sernav=US troops wounded, several refueling planes damaged in Iranian attack on Saudi air base |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-troops-wounded-several-planes-damaged-in-iranian-attack-on-saudi-air-base-official/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/10-americans-injured-in-iranian-attack-on-saudi-airbase/ |sernav=10 Americans injured in Iranian attack on Saudi air base - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-27 |roja-gihiştinê=2026-03-28 |ziman=en-US}}</ref> ==== Êrîşên Îsraêlê ==== Êrîşên Îsraêlê li kargehên pargîdaniya Pola Mobarakeh û pargîdaniya Pola Khouzestanê ku bi rêzê ve li Îsfehan û Ahwazê ne, xistiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-27 |sernav=Air Force bombs two large steel factories in Iran partially owned by IRGC |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/air-force-bombs-two-large-steel-factories-in-iran-partially-owned-by-irgc/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Paşê êrîş li er kargeheke keka zer a nêzîkî Yezdê û reaktora ava giran a IR-40 li Arakê pêk hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |paşnav3=Staff |pêşnav3=ToI |tarîx=2026-03-27 |sernav=Israel bombs 2 IRGC-linked steel plants, 2 nuclear facilities as Iran vows revenge |url=https://www.timesofisrael.com/israel-bombs-2-irgc-linked-steel-plants-2-nuclear-facilities-as-iran-vows-revenge/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Yezdê li cihekî sereke yê hilberîna mûşek û mayînên deryayî xistiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-891408 |sernav=IDF strikes Iran’s missile, sea mine production site in Yazd {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-27 |roja-gihiştinê=2026-03-28 |ziman=en}}</ref> Êrîşeke bi bombeyên komî ya Îranê li ser şeş deverên Îsraêlê li Ramat Gan çêbûne ku di encamê de kesek jiyana xwe jidest daye û sê kes jî birîndar bûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Correspondents |pêşnav=Ynet |paşnav2=correspondents |pêşnav2=ynet |tarîx=2026-03-27 |sernav=One killed in central Israel after Iranian cluster missile; multiple impact sites reported |url=https://www.ynetnews.com/article/hyy11e00vowx |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> === 28ê adarê === Piştî ku peyvdarê leşkerî yê hûsiyan gotareke pêşkêş kiriye, mûşekek balîstîk ji Yemenê ber bi bajarê Beer Şeba li başûrê Îsraêlê ve hatiye avêtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Goodman |pêşnav=Rick |paşnav2=Vernon |pêşnav2=Hayden |paşnav3=Campbell |pêşnav3=Lucy |paşnav4=Olivares |pêşnav4=José |paşnav5=Ali |pêşnav5=Taz |paşnav6=Mackay |pêşnav6=Hamish |paşnav7=Frew |pêşnav7=Wendy |paşnav8=Goodman (now) |pêşnav8=Rick |paşnav9=Frew (earlier) |pêşnav9=Wendy |tarîx=2026-03-29 |sernav=Houthis join the fray – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/28/middle-east-crisis-live-iran-war-updates-trump-us-negotiations-israel-strikes-lebanon-tehran-syria-explosions |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> Piştê çend saetan mûşekeke hûsiyan ku Îsraêlê hedef digirtin hatiye têkbirin û droneke ji Yemenê li nêzîkî Eîlatê hatiye têkbirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF says it intercepted Houthi cruise missile earlier today |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-intercepted-houthi-cruise-missile-earlier-today/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Crissy |pêşnav=Ron |paşnav2=Crissy |pêşnav2=Ron |tarîx=2026-03-28 |sernav=Suspected Houthi drone intercepted over southern Israel, no injuries reported |url=https://www.ynetnews.com/article/hkk4gkboze |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> Du dronan li tesîsên bendergehên li Salalahê li başûrê Omanê xistine. Di vê êrişê de hatiye ragihandin ku karkerek birîndar bûye. Di heman rojê de Îranê diyar kiriye ku wan li nêzîkî bendergehê keştîyeke lojîstîkî ya artêşa Amerîkayê hedef girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://timesofoman.com/article/169963-drone-attack-targets-port-of-salalah-expat-worker-injured |sernav=Drone attack targets Port of Salalah, expat worker injured |malper=Times of Oman |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lbcgroup.tv/news/middleeastnews/919186/lbci-lebanon-articles/en |sernav=Iran military says targeted US vessel near Oman port |malper=LBCIV7 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di 28ê adarê de Îranê diyar kiriye ku wan depoyeke sîstema dijî-dronan a Ûkraynayê li Dubayê hedef girtiye ku wan ragihandye ku ev depo ji bo alîkariya hêzên amerîkî dihat bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.bd-pratidin.com/international/2026/03/28/59713 |sernav=Iran claims strike on Ukrainian defence site in UAE’s Dubai {{!}} {{!}} Bangladesh Pratidin |malper=en.bd-pratidin.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=bn |paşnav=Pratidin |pêşnav=Bangladesh}}</ref> Balafirên bêmirov ên Îranê li balafirgeha navneteweyî ya Kuweytê xistine û di encamê de sîstema radarê xera bûye. Agirê ku 3 roj di depoya sotemeniyê ya balafirgehê de berdewam dikir, di dawiyê de hatiye vemirandin. Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan baregehên rêxistina Ppîşesaziyên deryayî ya li Tehranê û kargehên din ên çêkirina çekan û parastina hewayî ya Îranê bombebaran kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF says it bombed Tehran HQ of Iranian naval weapons and ship producer |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-bombed-tehran-hq-of-iranian-naval-weapons-and-ship-producer/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di heman demê de êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kiriye. Di 28ê adarê de êrîşeke dronî li dijî avahiya serokê Herêma Kurdistanê Nêçîrvan Barzanî li Dihokê pêk hatiye. Di dîmenan de hatiye dîtin ku dron li ber derê avahiya dikeve.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/30406 |sernav=KCK'YÊ ÊRIŞA LI SER MALA NÊÇÎRVAN BARZANÎ ŞERMEZAR KIR |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=kr}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2903202614 |sernav=Brîtanya: Em êrişa li mala Nêçîrvan Barzanî bi tundî şermezar dikin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2803202624 |sernav=Mezlûm Ebdî li ser êrişa li mala Nêçîrvan Barzanî hatiye kirin daxuyanî da |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di şeva 28ê adarê de êrîşeke li Tehranê ziraran daye avahiyên Zanîngeha Zanist û Teknolojiyê ya Îranê. Artêşa Îranê gef xwariye ku dê êrîşî zanîngehên amerîkî yên li herêmê bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603281733 |sernav=Blast damage hits Iran University of Science and Technology |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-28 |sernav=Iran threatens to hit US universities in the Middle East in retaliation for alleged strike on two universities |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-hit-us-universities-in-the-middle-east-in-retaliation-for-alleged-strike-on-two-universities/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Paşê, li gorî agahiyan, êrîşên Îsraêlê li ser depoyeke avê li Heftkelê ketin û Elî Fûladwend ku serokê beşa lêkolînê ya rêxistina nûbûn û lêkolînên parastinê, li Borujerdê bû ligel endamên malbata xwe jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ynet |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF strikes infrastructure in Iran; reports: senior nuclear program official killed |url=https://www.ynetnews.com/article/syc7d3ssbg |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> Mirina Fûladwend paşê ji aliyê medyaya Îranê ve hatiye piştrast kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603288568 |sernav=Research chief of Iran suspected nuclear weapons program killed in airstrikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di heman rojê de li Eştaolê di êrîşeke mûşekî ya balîstîk de 19 kes birîndar bûne û di encamê de gelek xaniyan jî zirarê dîtiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Staff |pêşnav2=ToI |tarîx=2026-03-28 |sernav=Several hurt as Iranian missile hits Jerusalem-area town; Hezbollah continues to strike north |url=https://www.timesofisrael.com/several-hurt-as-iranian-missile-hits-jerusalem-area-town-hezbollah-continues-to-strike-north/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Hêzên deryayî yên brîtanî biryarê daye ku keştiyeke amfîbî ya RFA Lyme Bay ku bi dronên nêçîrvaniya mînan ve hatiye sazkirin, bişîne Tengava Hurmizê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.thetimes.com/uk/politics/article/rfa-lyme-bay-mine-hunting-iran-strait-hormuz-khft3jm3k |sernav=Navy fits RFA Lyme Bay with mine-hunting drones to end Iran blockade |malper=www.thetimes.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}</ref> ==== Erîşên li dijî Herêma Kurdistanê ==== Di roja 28 adarê de bi dronan li Dihokê li dijî avahiyê serokê Herema Kurdistanê [[Nêçîrvan Barzanî]] pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/kmr/story/903911/slug |sernav=Mesrûr Barzanî bi tundî êrîşa ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |malper=Mesrûr Barzanî bi tundî êrîşa ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Kurdistan24}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/kmr/story/904224/slug |sernav=Brîtanya êrîşa li ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |malper=Brîtanya êrîşa li ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Kurdistan24}}</ref> Di heman demê de ji aliyê rayedarên Herêma Kurdistanê ve hatiye ragihandin ku heta 28 adarê bi 5 car ofîsên fermî yên rêveberiya Herêma Kurdistanê ji aliyê dronan ve bûye armaca êrîşan. Hatiye texmîn kirin ku ev êrîş ji aliyê komên heşda şabî yên ku nav sinorê Iraqê de ne pêk hatiye. Di derbarê êrîşan de [[Mesûd Barzanî]] banga li hikûmeta Iraqê kiriye ku di derbarê van komên êrîşkar de helwesta xwe diyar bikin. === 29ê adarê === Di 29ê adarê de, di encama êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê ya li ser bajarê Bender Hamîr a li başûrê Îranê herî kêm 5 kes jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sanger |pêşnav=David E. |paşnav2=Boxerman |pêşnav2=Aaron |paşnav3=Mahoozi |pêşnav3=Sanam |tarîx=2026-03-29 |sernav=Trump Says Iran Agreed to Allow 20 More Ships of Oil Through Strait of Hormuz |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/30/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Mûşekek Îranê li kargeheke kîmyewî ya li herêma pîşesaziyê ya Neot Hovav a li herêma Negev a Îsraêlê armanc digire. Di vê êrîşa Îranê de kesek birîndar bûye û ev yek fikarên li ser rijandina gazê ya xeternak zêde kiriye. Di dîmenan de hatiye dîtin ku karwaneke heşda şabî derbasê bajarê Xoremşehrê dibe ku li ser sinorê Iraqê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603282000 |sernav=Video: Tehran-backed militia convoy seen moving from Iraq toward Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> DYA û Îsraêlê bi tevahî êrîşî çar tesîsên sereke yên hilberîna mûşekên balîstîk û 29 cihên avêtina mûşekan kirine. Kompleksên leşkerî yên li Xocir, Şahrûd, Parçîn û Hekîmiyeyê zirareke mezin dîtine û pisporan texmîn kirine ku zirara li van tesîsan dibe ku kapasîteya Îranê ya hilberîna mûşekên balîstîk ên xwedî menzîla kurt û navîn heta ku tesîs ji nû ve werin avakirin, rawestandiye. Li Xocîr û Şahrûdê, avahiyên tevlihevkirin û rijandinê, xetên hilberîna serên şer û tesîsên ku pêkhateyên sotemeniyên girîng hildiberînin bûne hedef; li Parçînê, motorên sotemeniya mûşekan a hişk û tesîsa Taleghan 2 zirar dîtine. Kompleksa Hekimiyeyê tesîsên hilberîna sotemeniya şil û cihê avêtina mûşekan dihewîne ku hatiye diyarkirin 19 avahî li wir hatine hedef girtin. Her wiha, gelek avahî û deriyên tunelan ên li baregehên mûşekî yên Xorgu û Îmam Elî hatine armanc girtin.<ref name="Bern2026">{{Jêder-malper |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-special-report-march-29-2026/ |sernav=Iran Update Special Report, March 29, 2026 |malper=Institute for the Study of War |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en-US |paşnav=Bern |pêşnav=Stefaniia}}</ref> Bandorên şer ên li ser siyaset û aboriya navxweyî ya Îranê jî eşkere bûne. Karbidestên sipaha pasdarên şoreşa îslamî hişyariyên serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan a li ser bandora aborî ya şer paşguh kirine. Pezeshkian diyar kiriye ku şer bi giranî zirarê daye aboriya welat û heke di navbera DYA û Îsraêlê de agirbest neyê bidestxistin, di nav sê çar hefteyan de dikare hilweşîneke aborî li Îranê çêbike. Rejîm hewl dide ku bi bikaranîna hestên neteweperest raya giştî bikişîne ser piştgiriya ewlehiya navxweyî û şer û bi vî awayî kampanyayeke leşkerî ya dilxwazî bi navê "canfêda" dest pê dike.<ref name="Bern2026"/> === 30ê adarê === ==== Erîşên DYA û Îsraêlê ==== Li gelek deverên Îranê ku di nav de Abad, Endîşe, Navçeya 15, Evîn, Mesûdiye, Nobonyad, Qeleh Hesen Xan û Seadatê, teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603299006 |sernav=Explosions, fighter jet activity reported across multiple provinces in Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Îsraêlê ragihandiye ku wan li Tehranê navendên fermandariya mobîl û cihên ku ji bo çêkirina çekan hatine bikar anîn hedef girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603293568 |sernav=Israel says it struck mobile command centers in Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Di êrîşa DYA û Îsraêlî ya li ser gundekî Îranê de şeş kes jiyana xwe jidest dane û di encama êrîşan de pênc xanî hilweşiyane û 22 kes jî birîndar bûne. Piştî ku binesaziya elektrîkê ji ber parçeyên şarapnelê zirar dîtine, li hinek deverên Tehran û parêzgeha Alborzê, tevî Kerecê, elektrîka bajaran hatiye qutkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-29 |sernav=Iranian minister confirms blackouts in parts of Tehran and in Karaj after strikes hit power grid |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-minister-confirms-blackouts-in-parts-of-tehran-and-in-karaj-after-strikes-hit-power-grid/ |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA) ragihand ku reaktora ava giran a IR-40 piştî ku di êrîşa Îsraîlê ya 27ê Adarê de zirareke giran dîtiye û êdî nexebitiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/03/30/iran-s-heavy-water-production-plant-no-longer-operational-iaea-says |sernav=Iran’s heavy water production plant no longer operational, IAEA says |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Li gelek deverên Îranê ku di nav wan de Girava Kiş, Girava Qeşm û Bandar Ebas ên li parêzgeha Hormozgan, li Babol a li parêzgeha Mazenderan, li Dêhgolan a li parêzgeha Kurdistanê û li Tebrîz a li parêzgeha Azerbaycana Rojhilat, teqîn û êrîş çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603302665 |sernav=New wave of strikes reported across several Iran provinces |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Mûşekek Îranê li tesîseke kîmyayî ya ADAMA li Ne'ot Hovav ketiye û di encamê de kesek birîndar bûye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Curiel |pêşnav=Ilana |paşnav2=Curiel |pêşnav2=Ilana |tarîx=2026-03-29 |sernav=Iran targets southern Israel: impacts in Be'er Sheva, industrial plant hit in Neot Hovav |url=https://www.ynetnews.com/article/bjhifiijwl |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Surkes |pêşnav=Sue |tarîx=2026-03-29 |sernav=Ministry says hazardous materials leak has been ruled out after missile fragment hit factory in south |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/ministry-says-hazardous-materials-leak-has-been-ruled-out-after-missile-fragment-hit-factory-in-south/ |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di derengiya 29ê adarê, balafirên bêpîlot ên Îranê li Kuweytê li baregeheke leşkerî dana û di encamê de 10 leşker birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/30/iranian-attack-damages-kuwait-power-and-desalination-plant-kills-worker |sernav=Iranian attack damages Kuwait power and desalination plant, kills worker |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> === 31ê adarê === ==== Êrîşên DYA û Îsraêlê ==== Li gorî artêşê di 31ê adarê de êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê li dijî depoyên cebilxaneyê yên li Îsfehanê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=US hits Iranian ammunition bunkers, causing major explosions |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-hits-iranian-ammunition-bunkers-causing-major-explosions/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> û her wiha li dijî tesîsên hilberîna çekan û pargîdaniyeke dermanan li Tehranê berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=IDF says it struck Iranian sites for missile components, anti-aircraft weapons |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-iranian-sites-for-missile-components-anti-aircraft-weapons/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-31 |sernav=Iran claims US-Israel strikes targeted major pharmaceutical company |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-claims-us-israel-strikes-targeted-major-pharmaceutical-company/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies and ToI Staff |tarîx=2026-04-01 |sernav=Acknowledging strike, Iran FM claims fentanyl factory only supplying ‘hospital drugs’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/acknowledging-strike-iran-fm-claims-fentanyl-factory-only-supplying-hospital-drugs/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, Mehdî Wefaî ku endezyarê sereke yê hêza Qudsê ya Muhafizên Şoreşê li Libnanê ye, li Mahallatê di êrîşan de jiyana xwe jidest daye. Wezareta Tenduristiyê ya Libnanê ragihandiye ku di êrîşên hewayî yên Îsraêlê ya di tevahiya rojê de li herêmên Tyr, Saydon û Bint Cubeyl herî kêm heşt kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP and ToI Staff |tarîx=2026-03-31 |sernav=Israeli strikes in south Lebanon kill 8, including paramedic — Lebanon Health Ministry |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-strikes-in-south-lebanon-kill-8-including-paramedic-lebanon-health-ministry/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di heman rojê de artêşa Îsraêlê kuştina Hec Haşem di êrîşeke esmanî de li Beyrûtê ragihandiye ku di îlona sala 2024an de eniya başûr a Hizbullahê ji Elî Karakî wergirtibû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-04-01 |sernav=Top Hezbollah commander killed by Israeli Navy in Beirut — IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/top-hezbollah-commander-killed-by-israeli-navy-in-beirut-idf/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Li gorî çavkaniyên filistînî, di êrîşên hewayî yên Îsraêlê ya li ser Cebeliye û Xan Yûnisê ya li Şerîda Xezzeyê de pênc kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-31 |sernav=Israeli strikes kill five in Gaza Strip, medics say |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-strikes-kill-five-in-gaza-strip-medics-say/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Artêşa Îranê êrîşên xwe yên li ser yekîneyên amerîkî yên li baregeha hewayî ya prens Siltan a li Erebistana Siûdî,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/04/01/3554165/irgc-destroys-us-aircrew-accommodation-in-al-kharj-air-base-targets-200-personnel |sernav=IRGC Destroys US Aircrew Accommodation in Al Kharj Air Base, Targets 200 Personnel - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> keştiyeke konteyner a Îsraêlê li avên navendî yên Kendava Farisî, xaleke kombûnê ya hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li peravên Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, pergala parastina dronan a flota pêncemîn a amerîkî ya li derveyî baregeha xwe ya nêzîkî balafirgeha Behrêynê û du pergalên radarê amerîkî li baregeha Ehmed el-Cabirê, li Kuweytê ragihandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/31/3553369/irgc-launches-blitz-on-us-israeli-targets |sernav=IRGC Launches Blitz on US, Israeli Targets - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> Her wiha, droneke MQ-9 li ser Îsfehanê û droneke LUCAS li ser Qeşmê hatin têk birin ku bi vî awayî hejmara dronên amerîkî-îsraêlî yên ku ji destpêka şer ve hatine xistin gihîştiye 147 dronan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/31/3553408/iranian-army-shoots-down-intruding-mq-9-lucas-drones |sernav=Iranian Army Shoots Down Intruding MQ-9, LUCAS Drones - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> Erebistana Siûdî<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/31/saudi-arabia-intercepts-destroys-two-drone-attacks- |sernav=Saudi Arabia intercepts, destroys two drone attacks |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> û Mîrnişînên Yekbûyî yên Erebî operasyonên parastina hewayî ragihandine<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/31/euronews-journalists-report-multiple-blasts-in-dubai-in-iranian-missile-and-drone-attack |sernav=Iran launches missile and drone barrage on Dubai, Kuwaiti tanker hit. |malper=www.euronews.com |roja-gihiştinê=2026-04-04}}</ref> û di heman rojê de Îsraêl dîsa ji aliyê Îran û Hizbullahê ve bi roketan hate hedefgirtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=No injuries reported in Iran’s latest volley of missiles at central Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/no-injuries-reported-in-irans-latest-volley-of-missiles-at-central-israel/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-891733 |sernav=Northern Israel faces over 50 Hezbollah rocket launches, drone infiltrations {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> ==== Revandina rojnemavana amerîkî ==== Wezareta karên hundir a Iraqê û wezareta karên derve ya DYAyê ragihandine ku rojnamevana serbixwe ya amerîkî Shelly Kittelson li Bexdayê ji aliyê rêxistina terorîst a lîwayên Hizbullahê ya ku Îran piştgiriyê dide wan ve hatiye revandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yled478zwo |sernav=US journalist Shelly Kittleson kidnapped in Baghdad |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en-GB}}</ref> === 1ê nîsanê === Di 1ê nîsana 2026an de, Ajansa Nûçeyan a Mehr ku ajanseke nîvfermî ya nûçeyan a dewleta Îranê ye, ragihandiye ku analîstê siyasî û wezîrê derve yê berê Kemal Xerazî di êrîşeke asmanî ya li ser mala wan de bi giranî birîndar bûye û hevjîna wî jî jiyana xwe jidest daye. Karbidestên îranî êrîş wekê hewldanek ji bo têkbirina pêvajoya dîplomatîk bi nav kirine û diyar kirine ku Xerazî civînek plankirî di navbera karbidestên Îranî û cîgirê serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê JD Vance de koordîne dikir. Li gorî agahiyan, di êrîşên esmanî yên li ser Girava Hengamê ku xakeke Îranê ya li Tengava Hurmizê ye, heft kes birîndar bûne. Di heman demê de, Donald Trump diyar kiriye ku ew êdî ji ber uranyuma dewlemendkirî ya bin erdê ya Îranê ne xemgîn e. Ji aliyê din ve, Benjamin Netanyahu îdia kiriye ku êrîşên ji aliyê Amerîka û Îsraîlê ve hatine kirin, şiyana Îranê ya hilberîna çekên navokî û mûşekên balîstîk ji holê rakirine û ev yek "du gefên hebûnî" yên li ser Îsraêlê ji holê rakiriye. == Êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê == {{Gotara bingehîn|Êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 2026}} Ji destpêka şer ve Herêma Kurdistanê bûye armanca êrîşan. Êrîşên li ser [[Herêma Kurdistanê]] di 28ê sibata 2026an despêkiriye ku gelek deverên li parêzgeha Hewlêrê û parêzgeha Silêmanî rasterast bûne armanca êrîşên dronên Îranê û heşda şabî ku ji nav sinorê Iraqê ve êrîşê Herêma Kurdistanê kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.state.gov/releases/office-of-the-spokesperson/2026/03/joint-statement-on-irans-missile-and-drone-attacks-in-the-region/ |sernav=Joint Statement on Iran’s Missile and Drone Attacks in the Region |malper=United States Department of State |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Di êrîşan de deverên derdor ên [[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]] hatiye armanc girtin ku hêzên amerîkî yên [[Hevpeymaniya Navneteweyî li dijî Daişê|hevpeymaniya navneteweyî ya li dijî DAIŞê]] li deverên bûn û yek ji van xalan balyozxaneya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ya Hewlêrê bû ku bibû armanca êrîşan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-evening-special-report-march-1-2026/ |sernav=Iran Update Evening Special Report, March 1, 2026 |malper=Institute for the Study of War |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US |paşnav=Sleiman |pêşnav=Nadia }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |sernav=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |malper=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Di 12ê adarê de baregeheke leşkerî ya [[Îtalya]]yê ya li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] rasterast bûye armanceke êrîşa mûşekan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603120049 |sernav=Missile hits Italian base in Erbil, no injuries reported |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en }}</ref> Piştê re ji aliyê rayedaran ve hatiye ragihandin ku di vê êrişê de ti birîndar çênebûne. Di roja 12ê adarê de kampeke perwerdeyê ya ku ji aliyê leşkerên [[Fransa]]yê li Hewlêrê ve dihatin bikaranîn rasterast bûye armanca êrîşan ku fermandarê [[Fransayî|fransî]] ya bi navê Arnaud Frion ku ji Tabûra 7em a şopvanên alpînê bû ku bi eslê xwe ji bajarê [[Varces-Allières-et-Risset|Varces]], Isèreyê bû di êrîşê de jiyana xwe jidest daye û şeş leşker jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260312-middle-east-war-live-israel-lebanon-iran-gulf |sernav=French soldier killed in drone attack in Iraq’s Kurdish region, Macron says |malper=France 24 |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en }}</ref> Heta 17ê adarê nêzîkî 300 êrîş li hemberî Herêma Kurdistanê pêk hatine. Di êrîşên de gelek deverên li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêr]] û [[Silêmanî (bajar)|Silêmanî]] rasterast bûne armanca êrîşan. Herêma Kurdistanê ji destpêka şer ve ku di 28ê adarê de hatibû destpêkirin bûye armaca êrîşên Îranê û bi taybetî êrîşên heşda şabiyên ku ji nav sinorê Iraqê ve êrîşê Herêma Kurdistanê kirine. Di van êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 6 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/30290 |sernav=WEZARETA PÊŞMERGEYAN: 6 PÊŞMERGEYÊN LEHENG ŞEHÎD BÛN |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-25 |ziman=kr }}</ref> 6 pêşmergeyên [[Rojhilata Kurdistanê]] û fermanderekî fransî jiyana jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fdd.org/analysis/2026/03/11/us-condemns-iranian-and-militia-attacks-in-iraq-amid-unclaimed-airstrikes-on-tehran-backed-militias/ |sernav=US condemns Iranian and militia attacks in Iraq amid unclaimed airstrikes on Tehran-backed militias |malper=FDD |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Frantzman |pêşnav=Seth J. }}</ref> Ji ber van êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 20 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/240320266 |sernav=Di 24 demjimêran de 25 caran êrişî Herêma Kurdistanê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-25 |ziman=en }}</ref> == Bandora şer == Îsraîlê rewşa awarte li seranserê welêt ragihandiye ku diyar kiriye ku ev mezintirîn êrîş ew ku wan li hemberî Îranê pêk anîye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |sernav=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran’s retaliation |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=McCluskey |pêşnav=Christian Edwards, Karina Tsui, Mitchell }}</ref> Îsrael Katz daxuyaniyek daye û gotiye "Li gorî benda 9C(b)(1) a qanûna parastina sivîl, 5711-1951, di bin desthilata min de û piştî ku ez piştrast bûm ku ihtîmaleke mezin a êrîşekê li ser nifûsa sivîl heye ku ez bi vê yekê li seranserê axa welat eniya navxweyî radigihînim."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896765/slug |sernav=Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration |malper=Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Rojnameya New York Times diyar kiriye ku dibistan û cihên kar ên Îsraîlê jî dê werin girtin û kombûnên giştî werin betalkirin. Li Îranê qutbûna înternetê "nêzîkî tevahiya welat" ji nû ve hatiye pêkanîn ku NetBlocksê ragihandiye ku girêdana înternetê li Îranê daketiye ji %4 ê ji astên asayî.<ref name=":4"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://mastodon.social/@netblocks/116147264437940657 |sernav=NetBlocks (@netblocks@mastodon.social) |malper=Mastodon |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=ku }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/fa/202602281170 |sernav=نت‌بلاکس از خاموشی اینترنت در ایران خبر داد |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=fa }}</ref> === Girtina qada hewayî === Piştî êrîşan ji ber ku dewletên herêmî qada hewayî girtin, qada hewayî ya Îranê bi piranî ji bo balafirên sivîl vala bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602284853 |sernav=Iran’s skies empty after strikes as regional states close airspace |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Bi dest pêka êrîşan re Behreyn, Iraq, Îsraêl, Kuweyt, Qeter, Sûriye û Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî qadên xwe yên hewayî girtine û gelek balafir ber bi cihên din ve hatin veguhastin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Israel closes airspace after strikes on Iran |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lehmann |pêşnav=Noam |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iraq shuttering airspace after US, Israel strike Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iraq-shuttering-airspace-after-us-israel-strike-iran/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-02-28 |sernav=Syria shutters airspace |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/syria-shutters-airspace/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Pargîdaniyên hewayî yên navneteweyî yên wekê Air India, Biman Bangladesh Airlines, British Airways, Cathay Pacific Airways, IndiGo, Lufthansa, Virgin Atlantic û Wizz Air ji ber şer û pevçûnan seferên xwe yên bo Rojhilata Navîn ji bo demên cuda cuda rawestandin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran-Israel war: Air India, IndiGo and multiple other airlines suspend flights. Check full list |url=https://economictimes.indiatimes.com/nri/latest-updates/iran-israel-war-multiple-airlines-suspend-flights-check-full-list/articleshow/128879934.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/46mwakjn9t |sernav=Biman suspends Middle East flights amid conflict |malper=Prothomalo |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=BSS }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo |sernav=What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> === Girtina Tengava Hurmizê === Raporeke Reutersê ji berpirsekî operasyona aspidesê veguhestiye ku gotiye li gorî guhdarîkirinên radyoya pir bilind (VHF), pasdarên şoreşa îslamî ya Îranê [[Tengava Hurmiz]]ê ji bo çûnûhatina keştiyan girtiye. Rayedareke [[Yekîtiya Ewropayê]] ragihandiye ku peyamên ku keştî dibêjin "destûr nayê dayîn ku tu keştî ji Tengava Hormuzê derbas bibe" werdigirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/irgc-says-no-ship-allowed-pass-strait-hormuz-according-eu-official |sernav=IRGC says 'no ship allowed to pass Strait of Hormuz', according to EU official |malper=Middle East Eye |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602288034 |sernav=‘No ship allowed to pass Strait of Hormuz,’ Iran warns vessels - Reuters |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> == Qurbaniyên şer == == Bertek == === Îran === Wezareta derve ya Îranê gefa bersivdanê li hember êrîşa hêzên amerîkî li ser bingehên amerîkî yên li Kendava Farsê xwariye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |sernav=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602284010 |sernav=Iran decries attacks, vows response as it appeals to Security Council |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> Konseya bilind a ewlekariya neteweyî ya Îranê ragihandiye ku welatê wan rastî "operasyoneke hewayî ya hovane" ji aliyê Amerîka û Îsraîlê ve hatiye û gotiye: "Ev yek careke din di dema danûstandinan de qewimiye û dijmin xeyal dike ku miletê berxwedêr ê Îranê dê bi van kiryarên tirsonek daxwazên wan ên biçûk radest bibe." Wezîrê derve yê Îranê Ebas Eraqçî êrîşê wekê "bi tevahî bêsedem, neqanûnî û bêexlaq" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo |sernav=What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> === Dewletên Yekbûyî === Serokê Dewletên Yekbûyî [[Donald Trump]] piştrast kiriye ku artêşa amerîkî li Îranê dest bi "operasyonên şer ên mezin" kiriye û şer wekê "operasyoneke mezin û berdewam a ji bo pêşîgirtina li vê dîktatoriya pir xerab û radîkal ku gefê li Amerîkayê dixwe" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Tyler Pager |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Trump says military campaign is "massive and ongoing" |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Di vîdyoyekê de ku li ser Truth Social hatiye weşandin, Trump ji nû ve destnîşan kiriye ku "Armanca wan ew e ku ew bi rakirina gefên nêzîk ên ji rejîma Îranê ku komeke hovane ya mirovên pir dijwar û tirsnak, gelê amerîkî biparêzin" û di axavtina xwe de gotiye: "47 sal in, rejîma Îranê Mirin ji bo Amerîkayê diqîre û kampanyayeke bêdawî ya xwînrijandin û kuştinên girseyî dimeşîne ku Dewletên Yekbûyî, leşkerên me û mirovên bêguneh, li gelek welatan armanc digire."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Trump confirms in video message that military campaign in Iran has begun |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Trump ragihandiye ku piştî kuştina Elî Xamineyî, danûstandinên bi Îranê re hêsantir dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143 |sernav=Live - Trump says talks easier after Khamenei, Iran vows ‘devastating’ response |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> === Îsraêl === Serokwezîrê Îsraêlê Benjamîn Netanyahu diyar kiriye ku armanca êrîşan "jiholêrakirina gefa hebûnî ya ku ji aliyê rejîma li Îranê ve tê çêkirin" e û diyar kiriye ku "çalakiya me ya hevbeş dê şert û mercan ji bo gelê wêrek ê Îranê biafirîne da ku çarenûsa xwe bigire destên xwe."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Estrin |pêşnav=Daniel |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran's supreme leader, Ayatollah Ali Khamenei, has been killed |url=https://www.npr.org/2026/02/28/nx-s1-5730158/israel-iran-strikes-trump-us |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Wezîrê derve Gideon Sa'ar gotiye ku kiryara leşkerî li dijî Îranê bi awayekî lezgîn pêwîst e "tevî xetereyên girîng ên têkildar", û gotiye ku "derengketin dê rê bidaya rejîma Îranê ku bigihîje astek parastinê ji bo bernameya xwe ya kîmyayî û her wiha dest bi hilberîna girseyî ya mûşekên balîstîk ên dûravêj bike".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Johnatan Reiss |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> === Bertekên navneteweyî === * {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Kurdistan]]: [[Herêma Kurdistanê]] piştî hedefgirtina [[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]] û balyozxaneya giştî ya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] ji aliyê mûşekên Îranê ve, fermandarekî payebilind ê pêşmergeyan diyar kir ku hêzên wan di rewşa amadebaşiyê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/peshmarga-iraqi-kurdistan/8118549.html |sernav=Fermandarekî Pêşmergeyan Dibêje Ew di Amadebaşîyê de ne |malper=Voice of America |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=ku }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |sernav=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |malper=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Nûnerên [[Hevpeymaniya Hêzên Siyasî yên Rojhilata Kurdistanê]] diyar kirine ku ew bi hev re biryarên siyasî û leşkerî koordîne dikin û ji bo qonaxek nû amadekariyê dikin ku hêzên wan di hundurê Îranê de ye û li rojhilata Kurdistanê amade ne ku li hemberî êrîşan xwe biparêzin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/iran-kurds-position/8118628.html |sernav=Partîyên Kurdên Îranê di Biryarên Xwe yên Siyasî û Leşkerî de Yekgirtî ne |malper=Voice of America |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=ku }}</ref> * {{Sembola alayê|Fransa}} [[Fransa]]: Serokkomarê Fransayê [[Emmanuel Macron]] ji bo kêm kirina tundiya şer daxwaza şer bangawaziya civîneke awarte ya [[Konseya Ewlehiyê ya Neteweyên Yekbûyî]] kiriye. * {{Sembola alayê|Kanada}} [[Kanada]]: Serokwezîr Mark Carney Îran bi "çavkaniya sereke ya bêîstîqrarî û terorê li seranserê Rojhilata Navîn" tawanbar kiriye û piştgiriya xwe ji bo operasyonan anî ziman û tekez kiriye ku Îran nikare çekên nukleerî bi dest bixe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.pm.gc.ca/en/news/statements/2026/02/28/statement-prime-minister-carney-and-minister-anand-situation-middle-east |sernav=Statement by Prime Minister Carney and Minister Anand on the situation in the Middle East |malper=Prime Minister of Canada |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> * {{Sembola alayê|Keyaniya Yekbûyî}} [[Keyaniya Yekbûyî]]: Hikûmeta brîtanî daxuyaniyek weşandiye û diyar kiriye ku Brîtanya "naxwaze pevçûnên herêmî yên berfirehtir kûrtir bibin". Di heman demê de hikûmetê diyar kiriye ku wan ji bo ewlekariya balyozxaneyên xwe yên li herêmê "kapasîteyên parastinê" bi hêz kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Israel and Iran exchange fresh attacks after Iran's Supreme Leader Khamenei killed - live updates |malper=BBC News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> Serokwezîr Keir Starmer piştrast kiriye ku balafirên brîtanî ji bo armancên parastinê "li ezmanan" in lê di êrîşên Îsraîl û Amerîkayê de "tu rol nelîstine" û bang li Îranê kiriye ku xwe ji êrîşên din li seranserê Rojhilata Navîn dûr bigire û "tundûtûjî û tepeserkirina tirsnak a li dijî gelê Îranê" rawestîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=British planes "in the sky" in Middle East, says Starmer |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Piştre wî serokatiya civînek awarte ya COBRA lidarxistiye ku ku bersiva Keyaniya Yekbûyî nîqaş bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sabbagh |pêşnav=Dan |paşnav2=Defence |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |tarîx=2026-02-28 |sernav=RAF jets flying defensive missions after US-Israeli attack on Iran, Starmer says |url=https://www.theguardian.com/politics/2026/feb/28/starmer-chairs-cobra-meeting-after-us-israel-strikes-on-iran |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> * {{Sembola alayê|Almanya}} [[Almanya]]: Şansolyer Friedrich Merz di daxuyaniyek hevbeş ê bi Fransa û Keyaniya Yekbûyî re gotiye ku ew ji berê ve hatiye agahdarkirin û nîqaş di rê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yj9kr31y7o |sernav=How the world has reacted to US and Israeli strikes on Iran |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> * {{Sembola alayê|Hindistan}} [[Hindistan]]: Wezareta karên derve yê Hindistanê nîgeraniyên xwe aniye ziman û ji her sê welatan xwest ku agirbestê ragihanin. Balyozxaneya Hindistanê welatiyên Hindistanê ji sefera ji bo Îran û piraniya welatên Rojhilata Navîn hişyar kiriye û ji kesên di nav welat de xwestiye ku tavilê li stargehê bigerin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://indianexpress.com/article/india/israel-iran-conflict-indian-embassy-advisory-10556818/ |sernav=‘Remain near shelters, avoid non-essential travel’: India warns citizens in Israel after Tehran attack |malper=The Indian Express |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> NORKA her wiha ji bo welatiyên asê mane li hemî welatên bandordar xetên alîkariyê daniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/norka-sets-up-helpdesk-for-kerala-people-in-iran-israel/ |sernav=NORKA sets up helpdesk for Kerala people in Iran, Israel |malper=The Tribune |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> * {{Sembola alayê|Çîn}} [[Çîn]]: Wezareta karên derve fikarên xwe yên li ser êrîşên Amerîka û Îsraîlê aniye ziman û daxwaza rawestandina tavilê ya dijminatiyê li dijî Îranê û ji nû ve destpêkirina diyalogê kiriye. Her wiha tekez kiriye ku divê rêz li serweriya Îranê were girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fmprc.gov.cn/eng/xw/fyrbt/202602/t20260228_11866531.html |sernav=Foreign Ministry Spokesperson’s Remarks on the Military Strikes Against Iran by the U.S. and Israel_Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China |malper=www.fmprc.gov.cn |roja-gihiştinê=2026-03-01 }}</ref> * {{Sembola alayê|Rûsya}} [[Rûsya]]: Wezîrê karên derve [[Sergey Lavrov]] êrîşên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û Îsraîlê wekê "gaveke bêwijdan" û "kiryareke êrîşkariya çekdarî ya bi zanebûn, pêşwext û bêsedem" şermezar kiriye û wan bi wê yekê tawanbar kir ku herêmê ber bi "karesateke mirovî, aborî û dibe ku radyolojîkî jî" ve dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Russia condemns "reckless" airstrikes on Iran, as Finland and Ireland express concern |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Elî Xamineyî]] [[Kategorî:Şer]] [[Kategorî:Şerên li Îranê]] [[Kategorî:Şerên li Rojhilata Navîn]] [[Kategorî:Şerên Azerbaycanê]] [[Kategorî:Şerên Behreynê]] [[Kategorî:Şerên DYAyê]] [[Kategorî:Şerên Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:Şerên Fransayê]] [[Kategorî:Şerên Iraqê]] [[Kategorî:Şerên Îranê]] [[Kategorî:Şerên Îsraêlê]] [[Kategorî:Şerên Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:Şerên Kuweytê]] [[Kategorî:Şerên Libnanê]] [[Kategorî:Şerên Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] [[Kategorî:Şerên Omanê]] [[Kategorî:Şerên Qeterê]] [[Kategorî:Şerên Qibrisê]] [[Kategorî:Şerên Sûriyê]] [[Kategorî:Şerên Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Şerên Urdunê]] [[Kategorî:Şerên Yemenê]] [[Kategorî:Şerên Yewnanistanê]] [[Kategorî:2026 li Azerbaycanê]] [[Kategorî:2026 li Behreynê]] [[Kategorî:2026 li DYAyê]] [[Kategorî:2026 li Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:2026 li Fransayê]] [[Kategorî:2026 li Iraqê]] [[Kategorî:2026 li Îranê]] [[Kategorî:2026 li Îsraêlê]] [[Kategorî:2026 li Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:2026 li Kîprosê]] [[Kategorî:2026 li Kurdistanê]] [[Kategorî:2026 li Kuweytê]] [[Kategorî:2026 li Libnanê]] [[Kategorî:2026 li Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] [[Kategorî:2026 li Omanê]] [[Kategorî:2026 li Qeterê]] [[Kategorî:2026 li Sûriyê]] [[Kategorî:2026 li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:2026 li Urdunê]] [[Kategorî:2026 li Yemenê]] [[Kategorî:2026 li Yewnanistanê]] 5e1riqob8gj119v4hq8im1bw8myjxmq 2002598 2002594 2026-04-17T10:55:29Z Penaber49 39672 2002598 wikitext text/x-wiki {{Rojane}} {{Agahîdank pevçûnên leşkerî | pevçûn = Şerên Îranê 2026 | perçeyekî = | wêne = {{Nexşeya Şerê Îranê 2026}} | binnivîs = <div style="text-align:center"> Xalên ku bûne armanca êrîşan: {{Unbulleted list | {{Reng box|#302060|[[Wêne:Maki7-cross-white.svg|16x16px]]}} Dewletên Yekbûyî û Îsraêl | {{Reng box|#F00|[[Wêne:Maki7-circle-stroked-white.svg|16x16px]]}} Îran, [[Hizbulaya Libnanê]] û [[Heşda Şebî]]}} </div> | dîrok = 28ê sibata 2026an - heta niha | herêm = [[Rojavayê Asyayê]]•[[Okyanûsa Hindî]] (bi taybetî li deverên wekê [[Kendava Farsê]], [[Tengava Hurmiz]]ê, [[Deryaya Navîn]]) | koordînat = | sedem = Bi xayeya bidawî anîna bernameya nukleerî ya Îranê û guhertina rejîma heyî | encam = | rewş = Berdewam dike | şervan1 = {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] <br> {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Îsraêl]] | şervan2 = {{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]] | şervan3 = | fermandar1 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Donald Trump]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Pete Hegseth]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dan Caine]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Brad Cooper]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Benjamin Netanyahu]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Îsrael Katz]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Eyal Zamir]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Tomer Bar]]|}} | fermandar2 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Xamineyî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mucteba Xamineyî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mesûd Pezeşkiyan]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mihemed Bakir Zolqedîr]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Gulam Huseyîn Muhsînî-Ejeyî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elîreza Erafî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Larîcanî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Ezîz Nasirzade]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Şamxanî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mihemed Pakpûr]] {{Suîqest}}|}} | fermandar3 = | yekîne1 = | yekîne2 = | yekîne3 = | hêz1 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Artêşa Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] * {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Hêzên Parastina Îsraêlê]]|}} | hêz2 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Îran}} [[Artêşa Pasdaran a Şoreşa Îslamî ya Îranê]]|}} | hêz3 = | windahî1 = {{Lîsteya sade}} * '''Li gorî Dewletên Yekbûyî''': * {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Îsraêl]]: ** 17 kes mirine (2 ji wan hêzên leşkerî ne) ** 4.099 birîndar bûne (17 ji wan personelên leşkerî ne) * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]]: ** 13 hêzên leşkerî mirine ** 200 kes birîndar bûne * {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Kurdistan]]: [[Başûrê Kurdistanê]] ** 13 hêzên leşkerî (6 pêşmergeyên Rojhilata Kurdistanê, 6 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê û fermandarekî hêzên Fransayê jiyana xwe jidest daye) ** 22 kes birîndar bûne (2 kesên sivîl û 20 pêşmergeyên Kurdistanê birîndar bûne) | windahî2 = {{Lîsteya sade}} '''Li gorî Îranê''': * {{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]]: ** 1.444 kes mirine ** 18.551 kes birîndar bûne * '''Li gorî saziyên sîvîl''' ** '''[[HARNA]]''': 3.186 kes mirine (di nav wan de 1.153 hêzên leşkerî û 1.394 kes sivîl û 639 kesên din jî nehatine tansîf kirin) ** '''[[Hengaw]]''': 4.789 kes mirine (di nav de 4.789 hêzên leşkerî û 511 sivîl in. Li gorî Hengawê 5.300 kes jî birîndar bûne) '''Deverên din''' * {{Sembola alayê|Libnan}} [[Libnan]] ** 1.001 kes mirine ** 2.584 kes birîndar bûne | winda3 = | nîşe = }} '''Şerê Îranê''' şerek e ku di 28ê sibata 2026an de ji aliyê [[Îsraêl]] û [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ve bi êrîşeke hevbeş li dijî [[Îran]]ê hatiye dest pê kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Live updates: US, Israel attack Iran in ‘preemptive strike,’ Trump posts video on Truth Social |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602288170 |sernav=Israel names operation against Iran ‘Lion’s Roar’ |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Şerê li dijî Îranê bi navên kodkirî yên wekê '''Dengdana Şêr''', '''Operasyona Mertalê Yahuda''' û '''Operasyona Xezeba Efsaneyî''' li dijî bajarên wekê [[Tehran]], [[Îsfehan]], [[Qum]], [[Kerec]] û [[Kirmaşan]]ê êrîş hatine pêkanîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.yahoo.com/news/articles/witnesses-hear-explosion-irans-capital-061713591.html |sernav=Witnesses say they hear an explosion in Iran's capital, Tehran |malper=Yahoo News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bostonglobe.com/2026/02/28/world/witnesses-say-they-hear-an-explosion-in-irans-capital-tehran/ |sernav=US and Israel launch a major attack on Iran and Trump urges Iranians to ‘take over your government’ - The Boston Globe |malper=BostonGlobe.com |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://www.freepressjournal.in/world/israel-launches-preemptive-strike-on-iran-explosions-reported-in-tehran |sernav=Israel Launches 'Preemptive Strike' On Iran; Explosions Reported In Tehran |malper=Free Press Journal |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Wezîrê parastinê ya [[Îsraêl]]ê [[Îsrael Katz]] êrîşa piştê ku êrîşa hêzên parastina Îsraêlê (IDF) piştrast kiriye, li bajarên Îranê teqînên li pey hev pêk hatine. Piştê êrîşê Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê, rayedarên artêşa Îranê ragihandina ku wan jî li dijî Îsraêlê û dijî Dewletên Yekbûyî operasyonek bi navê '''Operasyona Soza Rastîn 4''' dane destpêkirin. Di êrîşên destpêkê ya li dijî Îranê berpirsên girîng, fermandarên leşkerî, baregehên leşkerî û avahiyên rayedarên Îranê hatine armancgirtin ku di nav de avahiya rêberê bilind [[Elî Xamineyî]] jî di nav de hebû ku dîmenên satelîtê nîşan didin ku bi giranî zirar dîtiye an jî bi giranî hilweşiyaye. Wekê bersiv Îranê jî bi dehan mûşekên balîstîk ku di nav de Îsraîl, [[Urdun]], [[Kuweyt]], [[Behreyn]], [[Qeter]], [[Erebistana Siûdî]] û [[Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] û [[Başûrê Kurdistanê]] armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/29661 |sernav=ÇAVKANIYEK JI KANAL8Ê RE: ÊRIŞÊN ÎRANÊ YÊN HEWLÊRÊ NEGIHAN ARMANCÊN XWE |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/280220261 |sernav=Bi mûşekan êrişî baregeha Amerîkayê ya li Hewlêrê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Piştê çend rojan ji aliyê rayedaran amerîkî û îsraîlî hatiye diyarkirin ku Elî Xamineyî di êrîşan de jiyana xwe jidest daye. Piştê daxuyaniyên rayedarên Amerîka û Îsraêlê, mirina Elî Xamineyî ji aliyê televîzyona dewletê ya hatiye piştrast kirin. Serokê Amerîkayê [[Donald Trump]] di daxuyaniya xwe de ragihandiye ku Amerîka û Îsraîlê li dijî Îranê êrîş pêk anîne û diyar kiriye ku "Armanca wan jinavbirina çêkirina mûşekan û leşkerî yên [[Îran]]ê ye ku rê li ber Îranê bigirin ku çekên kîmyewî bi dest nexe û di dawiyê de jî rejîma heyî hilweşîne." Donald Trump bang li endamên sipaha pasdarên şoreşa îslamî (IRGC) kiriye ku ew li hemberê parêzbendiyê çekên xwe deynin û hişyarî daye ku neqebûl kirina çekdanînê dê bibe sedema "mirineke teqez".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-02-28 |sernav=Trump indicates goal of Iran strikes is to topple regime; tells Iranian people: ‘When we’re finished, take over your government’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/trump-indicates-goal-of-iran-strikes-is-to-topple-regime-tells-iranian-people-when-we-are-finished-take-over-your-government/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ji destpêka şer ve [[Herêma Kurdistanê]] rasterast bûye armanca êrîşên Îranê û komên bi ser Îranê ve ku di nav sinorên Iraqê de bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/7827 |sernav=Îranê Hewlêr mûşekbaran kir |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-20 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/29924 |sernav=SILÊMANÎ Û HEWLÊR RASTÎ PÊLEKE ÊRIŞÊN BI DRONAN HAT |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-20 |ziman=kr }}</ref> Di dîmenên ku ji aliyê televîzyonên [[Başûrê Kurdistanê]] ve hatine parvekirin de hatiye dîtin ku sîstema parastinê ya hewayî bersiv dide mûşekên Îranê û êrîşên li dijî Hewlêrê têk dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/DWBaNatAUtU/?igsh=d3c3YzB2YTJqcjBu |sernav=Instagram |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2026-03-20 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/DVyg5D_EwPj/?igsh=MTYyZ2FsYW53YmZjcQ== |sernav=Instagram |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2026-03-20 }}</ref> Hatiye ragihandin ku bi êrîşên têk birî re, Herêma Kurdistanê heya 20 adarê nêzîkî 300 caran rasterast bûye armanca êrîşan == Paşperdeh == [[Wêne:Abraham Lincoln Carrier Strike Group Conducts Photo Exercise.jpg|thumb|çep|Koma 3em a keştiyên balafirên şer ên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Rojhilata Navîn a 2026an]] Di dawiya kanûna sala 2025an de li Îranê xwepêşandanên girseyî yên li dijî hikûmetê li seranserê welet hatibû despêkirin ku bi piranî ji ber krîza aborî, daketina nirxê diravê û bilindbûna biha yên xwarin û kelûpelan bû. Xwepêşandanên ku bangên guhertina rejîmê jî di nav de bûn, ji şoreşa 1979an vir ve<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-01-13 |sernav=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> mezintirîn xwepêşandan a li Îranê bû ku li seranserê welat, li zêdetirî 100 bajaran belav bibû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politico.eu/article/reza-pahlavi-iran-revolution-exiled-prince-plan-regime-change/ |sernav=Inside an exiled prince’s plan for regime change in Iran |malper=POLITICO |tarîx=2026-01-13 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Hikûmeta Îranê bi tepeserkirinên tund, tevî komkujiya xwepêşanderan, bersiv daye û bûyerên herî kujer di 8 û 10ê çileya 2026an de qewimîne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |sernav=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |malper=CNN |tarîx=2026-01-23 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Pourahmadi |pêşnav=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam }}</ref> ku ajansa nûçeyan a çalakvanên mafên mirovan a li Dewletên Yekbûyî hejmara miriyan wekê 7.000 kesan texmîn kiriye. Di heman demê hikûmeta Îranê jî hejmara miriyan 3.117 kes diyar kiriye lê Donald Trump û kesên din jî diyar kirine ku hejmara miriyan 32.000 kes bûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kay Armin Serjoie, Roxana Saberi, and Fatemeh Jamalpour |sernav=Iran Protest Death Toll Could Top 30,000: Local Officials |url=https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=TIME |ziman=en |roja-arşîvê=2026-01-25 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20260125063424/https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |sernav=Iran anti-government student protests spread to more universities |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-23 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> AP Newsê ragihandiye ku bikaranîna tundiya zêde yê ji aliyê hikûmetê ve di nav gelê Îranê de bêhêvîyeke çêkiriye û di nav hinek welatiyan de jî bendewariya êrîşeke Amerîkayê çêkiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-protests-memorials-chehelom-71e5db503a287126a2d31cb32a2809eb |sernav=Iranians grieve defiantly for thousands killed in last month's crackdown |malper=AP News |tarîx=2026-02-19 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Hinek akademîsyenan îdîa kirine ku hikûmeta Îranê niha bi rewşeke qels re rû bi rû ye dibe ku bibe sedema hilweşîna hikûmetê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newstatesman.com/international-politics/2026/01/how-much-longer-can-irans-islamic-republic-survive |sernav=How much longer can Iran’s Islamic Republic survive? |malper=New Statesman |tarîx=2026-01-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US |paşnav=Ansari |pêşnav=Ali }}</ref> Di 13ê çileya sala 2026an de serokê Amerîkayê Donald Trump piştgiriya xwe ji bo xwepêşanderên li dijî hikûmeta Îranê nîşan daye û piştre di 23ê çileyê de, Trump ragihandiye ku "armada" keştiyeke amerîkî ber bi Rojhilata Navîn ve diçe ku tê de keştiya balafiran USS Abraham Lincoln, USS Gerald R. Ford û çend destoryerên mûşekên rêberkirî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Trump urges Iranians to keep protesting, saying 'help is on its way' |url=https://www.reuters.com/world/china/iranian-mp-warns-greater-unrest-urging-government-address-grievances-2026-01-13/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=Reuters |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |tarîx=2026-01-24 |sernav=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Live updates: U.S. and Israel launch attack on Iran as Trump calls for regime change |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Rayedarên amerîkî û ewropî diyar kirine ku Washington sê daxwazên sereke pêşkêşî Îranê kiriye ku di nav de rawestandina mayînde ya hemî cureyên dewlemendkirina uranyûmê, bidawîkirin a bernameya mûşekên balîstîk ên Îranê û rawestandina tevahî ya piştgiriya ji bo komên herêmî yên wekê Hamas, Hizbullah û Hûsiyan hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Pager |pêşnav=David E. SangerTyler |paşnav2=Sanger |pêşnav2=Farnaz FassihiDavid E. |paşnav3=Washington |pêşnav3=Tyler Pager reported from |paşnav4=York |pêşnav4=Farnaz Fassihi from New |tarîx=2026-01-28 |sernav=Trump Threatens Iran With ‘Massive Armada’ and Presses a Set of Demands |url=https://www.nytimes.com/2026/01/28/us/politics/trump-iran-armada.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di 6ê sibata sala 2026an de Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li paytexta Omanê, Muscatê, danûstandinên nerasterast ên derbarê çekên atomî de lidar xistibûn. Îranê tekez kiriye ku pêşketin bi şêwirmendiyên li paytextan ve girêdayî ye.<ref name="Ravid2026">{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/02/14/iran-nuclear-trump-geneva-us |sernav=U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva |malper=Axios |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Gera duyem a danûstandinên ji bo çekên nukleerî li Cenevreyê hatibû plankirin.<ref name="Ravid2026" /> Di 27ê sibata 2026an de berî destpêkirina êrîşan, wezîrê derve yê Omanê Bedr El-Busaidî diyar kiriye ku "pêşketinek" hatiye bidestxistin û Îran hem qebûl kiriye ku qet uranyuma dewlemendkirî kom neke û hem jî ji aliyê ajansa enerjiya atomî ya navneteweyî (IAEA) ve<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |sernav=Peace ‘within reach’ as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> bi tevahî were verastkirin û her wiha Îranê qebûl kiriye ku asta uranyuma xwe ya dewlemendkirî ya heyî bi awayekî bêveger daxîne "asta herî nizm a gengaz". El-Busaidî diyar kiribû ku aştî "di dest de ye".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-deal-within-our-reach-oman-mediator-says/ |sernav=U.S.-Iran deal is "within our reach," Omani mediator says - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-02-27 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":1"/> Di destpêka sibata sala 2026an de Amerîkayê keştiyeke din a balafirhilgir, USS Gerald R. Ford, şandiye Rojhilata Navîn ku zextê li ser Îranê zêde bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3=security |tarîx=2026-02-13 |sernav=Trump sends second aircraft carrier to Middle East in effort to increase pressure on Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/trump-sends-second-aircraft-carrier-middle-east-iran |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di 11ê sibata 2026an de salvegera 47em a şoreşa 1979an bi mîtîngên alîgirê hikûmetê û retorîka tund a dijî Amerîkayê hatiye nîşankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-revolution-anniversary-us-nuclear-talks-protests-4ffab53ef628073ca90b9c8707485577 |sernav=Iran commemorates 1979 revolution as nation is squeezed by anger over crackdown and tensions with US |malper=AP News |tarîx=2026-02-11 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=español |pêşnav=JON GAMBRELL Leer en }}</ref> Di 13ê sibata sala 2026an de Trump diyar kiriye ku guhertina rejîmê li Îranê dê "tiştê herî baş dikare biqewime".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c8egwywkkd1o |sernav=Trump: Iran regime change 'would be the best thing to ever happen' |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Piştê rojekî, di 14ê sibatê de rayedarên amerîkî ji Reutersê re gotine ku artêşa amerîkî ji bo operasyonên berdewam ên çend hefteyan li dijî Îranê amadekariyan dike ku ne tenê êrîşeke sînordar; ev yek nîşan dide ku kampanyayeke berfireh dikare baregehên nukleerî û binesaziya dewlet û ewlehiyê ya Îranê armanc bigire. Di 24ê sibata 2026an de di gotareke derbarê Rewşa Yekîtîyê de, Trump Îran bi vejandina hewildanên çêkirina çekên nukleerî tawanbar kiriye ku van armancên îdiakirî wekê "xerab" şermezar kiriye û îdia kiriye ku Îranê her ku diçe şiyanên mûşekan ên pêşkeftîtir pêşxistiye ku dikarin gefê li Amerîka, Ewropa û baregehên amerîkî yên li derveyî welêt bixin. Wî hişyarî da ku Amerîka amade ye ku ger pêwîst be bikevin tevgerê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/9194e1f5-d191-414a-ab9f-e271a32b8b78 |sernav=Client Challenge |malper=www.ft.com |roja-gihiştinê=2026-02-28 }}</ref> == Berê şer == === Xwepêşandanên li dijî rejîma Îranê û destpêkên bicihkirina hêzên amerîkî === [[Wêne:Iran protests 8 January 2026.jpg|thumb|Di 8ê çileya 2026an de dîmenek ji xwepêşandanan li Tehranê]] Di dawiya kanûna 2025an de li Îranê xwepêşandanên girseyî yên li dijî hikûmetê li seranserê welêt dest pê kiriye ku bi piranî ji ber krîza aborî, daketina diravê Îranê û bilindbûna bihayê kelûpelan pêk hatiye. Xwepêşandan ku bangên guhertina rejîmê jî di nav de bûn, ji şoreşa 1979an vir ve xwepêşandana herî mezin ê li Îranê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-01-13 |sernav=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en }}</ref> Hikûmeta Îranê bi komkujiya xwepêşanderan bersiv daye û bûyerên herî kujer di 8 û 10ê çileya 2026an de qewimine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |sernav=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |malper=CNN |tarîx=2026-01-23 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Pourahmadi |pêşnav=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam }}</ref> Di sibata sala 2026an de, wezîrê xezîneyê yê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Scott Bessent îdîa kiriye ku Washington li Îranê kêmbûna dolar çêkiriye da ku nirxên diravên Îranê bikeve xwarê û li Îranê xwepêşandanan çêbike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politifact.com/article/2026/feb/27/iran-economic-sanctions-currency-bessent-trump/ |sernav=How US actions spurred Iranian economic, political upheaval |malper=@politifact |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-US |paşnav=Jacobson |pêşnav=Louis }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Northam |pêşnav=Jackie |tarîx=2026-02-23 |sernav=Trump's sanctions on Iran have dramatically affected its economy and led to protests |url=https://www.npr.org/2026/02/23/nx-s1-5708935/trumps-sanctions-on-iran-have-dramatically-affected-its-economy-and-led-to-protests |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Ajansa Nûçeyan a Çalakvanên Mafên Mirovan a li Amerîkayê hejmara miriyan nêzîkê 7.000 kesan texmîn kiriye û di heman demê de hikûmeta Îranê jî hêjmara kuştiyên di xwepêşandanan de 3.117 kes ragihandiye lê Donald Trump û çend berpirsên tenduristiyê yên îranî diyar kirine ku hêjmara kuştiyên di xwepêşandanan de 32.000 kes in.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |sernav=Iran anti-government student protests spread to more universities |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-23 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-GB }}</ref> Di 2ê çileya sala 2026an de, Trump gef li Îranê xwariye ku eger hikûmet biryar bide ku xwepêşanderên aştiyane bikuje, ew ê bi destwerdana leşkerî ya tund û tûj destwerdana Îranê bike. Donald Trump di 13ê çileyê de piştgiriya xwe ji bo xwepêşanderên li dijî hikûmeta Îranî nîşan daye û soz daye ku "alîkarî di rê de ye" ji bo wan û paşê, di 23ê çileyê de, Trump ragihandiye ku "armada" amerîkî ber bi Rojhilata Navîn ve diçe ku di nav de keştiya balafiran USS Abraham Lincoln û çend destoryerên mûşekên rêberkirî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |tarîx=2026-01-24 |sernav=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran’s supreme leader killed in U.S.-Israeli attack; Tehran strikes Israel, Arab states |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Di 13ê dibatê de, Trump ferman daye keştiya balafirhilgir a USS Gerald R. Ford û keştîyên şer ên alîgir ku ber bi Rojhilata Navîn ve biçin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |tarîx=2026-02-13 |sernav=Trump sends second aircraft carrier to Middle East in effort to increase pressure on Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/trump-sends-second-aircraft-carrier-middle-east-iran |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> === Goftûgoyên bernameya nukleerê 2026an === [[Wêne:President Trump Gaggles with Press Before Departing the White House, Feb. 27, 2026.webm|thumb|Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump di 27ê sibatê de, bi qasî 24 demjimêran berî destpêkirina şer, bi kurtî bi çapemeniyê re li ser pêwendiyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê bi Îranê re diaxive.]] Di 6ê sibata 2026an de Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li paytexta [[Oman]]ê, [[Muskat]]ê, danûstandinên nerasterast ên nukleerî lidar xistin. Rayedarên Îranê diyar kirine kiriye ku pêşketin bi şêwirînên li paytextan ve girêdayî ye.<ref name=":9">{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/02/14/iran-nuclear-trump-geneva-us |sernav=U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva |malper=Axios |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Civîna duyem a danûstandinên çekên nukleerî li Cenevê hatiye plankirin.<ref name=":9" /> Di navbera 15 û 20ê sibatê de, Îranê hinardeya xwe ya petrolê gihandiye rêjeya heyî ya 3 caran û depoyên petrolê kêm kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://oilprice.com/Latest-Energy-News/World-News/Iran-Rushes-to-Ship-Oil-Ahead-of-Possible-US-Strike.html |sernav=Iran Rushes to Ship Oil Ahead of Possible U.S. Strike |malper=OilPrice.com |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= }}</ref> Di 27ê sibata sala 2026an de berî destpêkirina êrîşên li dijî Îranê wezîrê derve yê Omanê Bedr El-Busaidî gotiye ku di warê danûstandinan de "pêşketinek" hatiye bidestxistin û Îran hem qebûl kiriye ku qet uranyuma dewlemendkirî kom neke û hem jî ji aliyê Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA)<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |sernav=Peace ‘within reach’ as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> ve bi tevahî were verastkirin; wekê din, Îran qebûl kiriye ku asta uranyuma dewlemendkirî ya heyî bi awayekî bêveger daxîne "asta herî nizm a gengaz". El-Bûsaidî gotiye ku aştî "di dest de" ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-deal-within-our-reach-oman-mediator-says/ |sernav=U.S.-Iran deal is "within our reach," Omani mediator says - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-02-27 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-US }}</ref> Lêbelê nûnerê Rojhilata Navîn a amerîkî Steve Witkoff gotiye ku Îranê danûstandinên nukleerî yên vê dawiyê bi israrkirina li ser "mafê xwe yê bêveqetandî" yê dewlemendkirina uranyûmê, redkirina pêşniyara amerîkî ya ji bo bidawîkirina dewlemendkirinê û heta bi pesnê ku ji 460 kîlogram uranyûma wê ya ji %60 dewlemendkirî dikare 11 bombeyên nukleerî çêbike, dest pê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603035282 |sernav=US envoy says Iran misjudged Trump team in nuclear negotiations |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-03-03 |sernav=Witkoff: Iran negotiators boasted of having enough enriched uranium to build 11 nuclear bombs |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/witkoff-iran-negotiators-boasted-of-having-enough-enriched-uranium-to-build-11-nuclear-bombs/ |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> == Gengeşe == === 28ê sibatê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ==== [[Wêne:U.S. Forces Launch Operation Epic Fury.webm|thumb|Dîmenek ji êrîş ku ji keştiyên Amerîkayê ve hatin kirin]] Piştî ku wezîrê parastinê Yisrael Katz êrîşa Îsraîlê piştrast kiriye, li Tehranê teqîn çêbûn.<ref name=":0"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatoday.in/world/story/explosions-rock-tehran-as-israel-launches-preventive-attack-on-iran-defence-minister-says-2875809-2026-02-28 |sernav=US, Israel launch Operation Epic Fury against Iran; Tehran strikes back |malper=India Today |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Desk |pêşnav=India Today World }}</ref> Rojnameya ''Times of Israel'' ragihandiye ku Katz êrîşan wekê "êrîşek pêşîlêgirtinê" bi nav kiriye ku armanca êrîşê "jiholêrakirina gefên li ser dewleta Îsraîlê" ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |sernav=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran’s retaliation |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Tsui |pêşnav=Christian Edwards, Karina }}</ref> Di nav hedefên armancgirtî de deverek li [[Tehran]]ê hebû ku avahiyê rêberê bilind ê Îranê Elî Xamineyî bû ku li vê deverê qesra serokatiyê û konseya bilind a ewlekariya neteweyî jî hebû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Erica Solomon and Farnaz Fassihi |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Hatiye piştrastkirin ku heft mûşek li vê deverê ketine.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Live updates: US and Israel attack Iran as Tehran retaliates across Middle East |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Paşê ''The New York Timesê'' ragihandiye ku "rayedarekî amerîkî gotiye ku artêşa amerîkî dest bi êrîşên asmanî li dijî Îranê kiriye."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Pager |pêşnav2=Tyler |paşnav3=Fassihi |pêşnav3=Farnaz |paşnav4=Bergman |pêşnav4=Ronen |tarîx=2026-02-28 |sernav=U.S.-Led Strike on Iran: Live Updates as Trump Calls for Government Overthrow |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê de rayedarên amerîkî piştrast kirin ku êrîş bi hevkariya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê pêk hatine.<ref name=":2"/> Li gorî raporên ku di ajansên nûçeyan de hatine parvekirin ji bo ku welatî bêne hişyarkirin ku li deverên ewle bimînin, li seranserê Îsraîlê sîren lêdaye. Balyozê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Îsraîlê Mike Huckabee ji welatiyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê xwestiye ku dema dengê sîrenê dibihîzin tavilê tedbîr bigirin, di heman demê de Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump hişyarî da ku dibe ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve qurbanî hebin.<ref name=":2"/><ref name=":2"/> Wezareta tenduristiyê ya Îsraîlê diyar kiriye ku bi veguhestina nexweşxaneyên ji bo bin erdê gihîştine asta herî bilind a amadekariyê.<ref name=":2"/> Rayedarên amerîkî piştrast kirine ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê êrîş li ser Îranê pêk anîye û wan êrîşê wekê "êrîşeke ne biçûk" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=US carrying out strikes against Iran, three US officials say |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Li gorî rayedarekî amerîkî, bi dehan êrîşên amerîkî ji balafirên şer ên li baregehên li seranserê Rojhilata Navîn û ji yek an çend keştiyên balafiran pêk hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Eric Schmitt |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Reutersê ragihandiye ku êrîş dê ji hewa û ji deryayê ve werin pêkanîn. Ajansa Nûçeyan a Farsê û [[CNN]] ragihandine ku teqîn li bajarên din ên Îranê, li bajarên wekê Qum, Kirmaşan, Îsfehan û Kerec jî çêbûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Erika Solomon |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref name=":2"/> Hatiye ragihandin ku li Tehranê êrîşên bi mûşekan li Kolana Zanîngehê, Kolana Cemhurî Îslamî û li taxa Seyîd Xandan a li bakurê Tehranê hatine kirin. Piştî êrîşan li seranserê Tehranê xizmetên ragihandinê qut bûne. Li gorî BBCyê di êrîşan de ofîsên rêberê bilind Elî Xamineyî û serokatiya Mesûd Pezeshkian li Tehranê hatine bombebarankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Iran launches attacks across Middle East after US and Israel strikes on leadership sites |malper=BBC News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Berdevkê hêzên heşdê şebiyê gotiye ku di êrîşên li Jurf el-Saxar, li başûrê Bexdayê, du şervan hatine kuştin û sê yên din jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Îranê ==== Îranê li gelek herêmên [[Kendava Farsê]] êrîşî ser çend baregehên leşkerî yên amerîkî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |sernav=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Behrêynê sîrenên êrîşa hewayî çalak kiriye ku hişyariyê li ser êrîşeke Îranê li ser baregehên leşkerî yên amerîkî li welêt bide û medyaya erebî gotiye ku li bajarê paytext a [[Manama]]yê teqîn û dû hatine dîtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lehmann |pêşnav=Noam |tarîx=2026-02-28 |sernav=Bahrain: Sirens activated as Iran targets US bases |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/bahrain-sirens-activated-as-iran-targets-us-bases/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Videos show smoke rising near US Navy facility in Bahrain |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Behrêynê piştre êrîş piştrast kiriye û gotiye ku baregeha Flota Pêncemîn a DYAyê hatiye armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wral.com/news/ap/c2f11-bahrain-says-a-missile-attack-targeted-the-us-navys-5th-fleet-headquarters-in-the-island-kingdom/ |sernav=Bahrain says a missile attack targeted the US Navy's 5th Fleet headquarters in the island kingdom |malper=WRAL.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Gambrell |pêşnav=Jon |paşnav2=Toropin |pêşnav2=Konstantin |paşnav3=Press |pêşnav3=JOSH BOAK-Associated }}</ref> Herwiha li Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê û Ebû Dabî li Mîrgeha Erebî yên Yekbûyî teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=http://news.am/eng/news/932924.html |sernav=Explosions reported in Kuwait and UAE |malper=news.am |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602283083 |sernav=Drone attacks targets Kuwait international airport |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Li gorî CNNê pasdarên şoreşê yên Îranê îdia kiriye ku Îranê çar baregehên amerîkî li Rojhilata Navîn armanc girtiye ku baregeha hewayî ya El Udeyd li Qeterê, baregeha hewayî ya Elî El Salem li Kuweytê, baregeha hewayî ya El Zafre li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî û baregeha flota pêncem a hêzên deryayî yên Amerîkayê li Behrêynê û vîdyoyek jî hatiye parvekirin ku di vîdeoyê de hatiye dîtin ku dû ji aliyê baregeha li Behrêynê ve bilind dibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Iran's IRGC targeted four US bases in the Middle East, Iranian media reports |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Erebistana Siûdî piştrast kiriye ku Îranê êrîşî Riyadê û herêmên rojhilat ên wan kiriye.<ref name="null2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Ismaeel Naar |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê siudiyan îdia kiriye ku êrîşên Îranê yên li ser wan deveran hatine têk birin û diyar kirine ku qiral dê "hemû tevdbîrên pêwîst bigire" ku xwe biparêze ku "di nav de vebijarka bersivdayîna li dijî êrîşkariyê" heye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Edward Wong |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê de hatiye îdia kirin ku hejmarek ji mûşekên îranî li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî hatine têk birin û di encama êrîşên Îranê de kesek sivîl ê ji neteweya asyayî ji ber perçeyên mûşekê ku li ser deverek niştecihbûnê ketine, hatiye kuştin.<ref name=":4">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Iran latest: Netanyahu says 'growing signs' Iran's supreme leader Khamenei is 'gone' after US-Israel attacks |malper=BBC News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=One person killed in UAE after Iranian strikes |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Qeterê îdia kiriye ku wan herî kêm du pêlên êrîşên mûşekî asteng kirine û diyar kir ku ti qurbanî an zirar û ziyaneke milkî çênebûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Beirut |pêşnav=Abdi Latif DahirReporting from |paşnav2=Lebanon |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran Hits Back Across the Mideast, Targeting U.S. Bases and Allies |url=https://www.nytimes.com/2026/02/28/world/middleeast/iran-retaliatory-strikes-region.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li bakurê Îsraîlê avahiyek 9 qatî bi mûşekan hatiye lêdan ku di encamê de kesek birîndar bûye.<ref name=":5">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |sernav=US-ISRAELI ATTACKS ON IRAN KILL 201; IRAN FIRES BACK, BLASTS ACROSS REGION |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Stepansky |pêşnav=Nils Adler,Joseph }}</ref> Her wiha Hayfa û Tel Avîvê jî bûye armanca êrîşên mûşekên Îranê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.1163/2210-7975_hrd-2261-0183 |sernav=news-from-asia-watch-no6-indonesia-soeharto-retaliates-against-critics-may-1995-7-pp |malper=Human Rights Documents online |roja-gihiştinê=2026-02-28 }}</ref> Di heman demê de li gorî raporên ajansan mûşekên ji Îranê li herêmên Urdunê û li bajarê paytext a Emmanê ketine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.marketscreener.com/news/jordan-s-military-says-it-has-downed-two-ballistic-missiles-targeting-the-country-ce7e5cdfd180f321 |sernav=Jordan's military says it has downed two ballistic missiles targeting the country {{!}} MarketScreener |malper=www.marketscreener.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US |paşnav= }}</ref> Rayedarên Ûrdunê diyar kirine ku hêzên wan ên çekdar du mûşekên balîstîk ên Îranî yên ku axa wê hedef digirtin xistine xwarê û ku wan 54 raporên ketina bermayiyan ku zirarên milkî çêkirine tespît kirine lê ti qurbanî çênebûne.<ref name=":4"/><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Rawan Sheikh Ahmad |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li Sûriyeyê mûşekeke balîstîk a Îranê li Suweydayê ketiye û herî kêm 4 sivîlan jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ari |pêşnav=Lior Ben |paşnav2= |tarîx=2026-02-28 |sernav=Report: At least four killed in Iranian missile strike in As-Suwayda, Syria |url=https://www.ynetnews.com/article/8snmn9r7o |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://modern.az/en/dunya/574948/missile-debris-fell-on-syria-there-are-casualties/ |sernav=Missile debris fell on Syria: there are casualties |malper=Modern.az |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=az |paşnav=modern.az }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.corriere.it/esteri/diretta-live/26_febbraio_28/iran-usa-news-diretta-1.shtml |sernav=Iran, le ultime notizie in diretta {{!}} Attacco di Usa e Israele. Netanyahu: «Segnali che Khamenei sia morto». Teheran risponde: missili su Israele, Dubai e basi Usa nel Golfo. Poi l'sms: «Lasciate la capitale» |malper=Corriere della Sera |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=it-IT }}</ref> Herêmên niştecihî yên Dubayê yên nêzîkî marînaya Dubayê û Keştiya Palm a Dubayê rastî êrîşan hatine ku di encamê de otêla Fairmont The Palm şewitiye ku çar kes birîndar bûne û avahiyeke sivîlan li derdora Dohayê bûye armanca mûşekên Îranê.<ref name=":6">{{Jêder-malper |url=https://news.sky.com/story/iran-latest-israel-launches-preventative-attack-defence-minister-says-13509565 |sernav=Iran latest: Supreme leader 'safe and sound', spokesman tells Sky - but Netanyahu claims there 'signs' he is dead |malper=Sky News |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref name=":5"/><ref name=":4"/> Balafirên bêmirov ên Şahed-136 nêzîkî Burc Xelîfeyê armanc girtine ku ev yek bûye sedema fermana valakirinê û protokola awarte ya avahiyê hatiye çalak kirin. Îmaratên Yekbûyî yên Erebî (ÎMAR) ragihandiye ku wan "pêleke nû" yên bermahiyên mûşekên îranî desteser kiriye û "perçeyên ji desteserkirinan" li Ebû Dabî û Dubayê ketine.<ref name="null2026"/> Êrîşên li ser Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê bûne sedema çend birîndarên nediyar.<ref name=":6"/> Li Behrêynê di êvarê de hatiye ragihandin ku droneke îranî li bircêk li herêmeke niştecihbûnê xistiye. Fermandarê hêzên deryayî yên Îranê bi eşkereyî ragihandiye ku her keştiyek ku bixwaze ji Tengava Hurmizê derbas bibe, divê êdî destûra pêşwext ji Îranê werbigire. === 1ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Operation Epic Fury Update, President Donald J. Trump.webm|thumb|Axavtina serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump di derbarê kuştina Elî Xamineyî de]] Di 1ê adarê de Îsraîlê pêlek din a êrîşan li dijî Îranê pêk aniye ku wekê beşek ji kampanyaya xwe ya berdewam ku navenda paytextê hedef digirt. Piştî êrîşên Îsraêlê dezgehên medyayê yên îranî teqînên bihêz ragihandine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603016712 |sernav=Powerful explosions shake Tehran - state media |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Trump di parvekirinekê li ser Truth Social gotiye, "Îranê tenê got ku ew ê îro pir bi tundî lê bidin, ji her demê bêtir ji her demê bêtir. Lêbelê, çêtir e ku ew vê yekê nekin, ji ber ku heke ew bikin, em ê bi hêzek ku berê qet nehatiye dîtin li wan bidin!". CENTCOMê ragihandiye ku ferman ji wan re hatiye dayîn ku "amîra ewlehiyê ya rejîma Îranê hilweşînin".<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Ali Khamenei may be dead, but Donald Trump has unfinished business |url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2026/03/01/ali-khamenei-may-be-dead-but-donald-trump-has-unfinished-business |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Economist |issn=0013-0613 }}</ref> Hêza parastina Îsraîlê (IDF) gotiye ku wan balafireke şer a F-4 û F-5 bombebaran kir ku amadekariya firînê dikirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888372 |sernav=Israeli airstrike hits Iranian jets on runway {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Sîstema HQ-9B ya li dora Tehranê jî hatiye bêbandor kirin. Elî Larîcanî ku berpirsê payebilind ê ewlehiyê yê Îranê ye konseyeke rêberiyê ya demkî ragihandiye û Amerîka û Îsraîl bi hewldana hilweşandina Îranê tawanbar kiriye. Di heman demê de wî pêkhateyên li Îranê wekê "komên cudaxwaz" binav kiriye û di gefên xwe de gotiye "ger ew tevbigerin dê encamên rastîn bibînin". Serokê parlementoya Îranê, Mihemed Baqir Qalibaf, ji bo Trump û Netanyahu gotiye ku wan xeta sor derbas kiriye û "ew ê berdêla wê bidin". Avahiya dadgeha şoreşê ya Tehranê hatiye bombebarankirin û di encama bombebaranê de avahî hilweşiyaye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143#202603016124 |sernav=Live - 'I got him before he got me,' Trump says on killing Khamenei |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Hejmara qurbaniyên êrîşa hewayî ya dibistana Mînabê gihîştiye 148 kesan.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/live/cgjzn5npl7yt |sernav=آنچه گذشت؛ ادامه حملات آمریکا و اسرائیل، صدا و سیما هدف قرار گرفت |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=fa }}</ref> Li nêzîkî Yarîgeha Azadî, [[Qada Azadî]] û [[Birca Mîladê]] teqîn hatine ragihandin.<ref name=":3"/> Komeleya Heyva Sor a Îranê ragihandiye ku li nêzîkî nexweşxaneyên Tehranê û her wiha li nêzî avahiya aştiyê teqîn çêbûne.<ref name=":3"/> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan "serfermandariya giştî ya hêzên ewlehiya navxweyî", digel Baregeha Serellah, hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603018596 |sernav=Israel says it destroyed Iran internal security headquarters in Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li gorî medyaya Îranê, êrîşên Amerîka û Îsraêlê bandor li ser baregehên radyo û televîzyona dewletê jî kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603013820 |sernav=Strikes on Tehran target parts of national radio and TV HQ - state media |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Hatiye diyar kirin ku di êrîşên Amerîka û Îsraêlê de berpirsên Îranê Mihemed Baserî, berpirsekî wezareta îstîxbaratê û Gholamreza Rezaeyan, serokê beşa îstîxbaratê ya polîsên [[FARAJA]] jiyana ji dest dane.<ref name=":3"/> Trump ji [[NBC Newsê]] re diyar kiriye ku "hejmareke mezin ji serkirdeyan" li Îranê jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/trump-responds-reports-ayatollah-death-rcna261149 |sernav=Trump says 'a large amount' of Iran's leadership is gone |malper=NBC News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Di sibeha 1ê adarê de, raporan piştrast kiriye ku Îranê bi mûşek û dronan êrîşê Îsraêl, Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî, Qeter, Kuweyt, Behrêyn, Urdin û Erebistana Siûdî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aicoin.com/en/news-flash/2775332 |sernav=Iran launches missiles at Israel, Israeli military launches defense system |malper=AiCoin |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref name=":7">{{Jêder-malper |url=https://english.news.cn/20260301/fb1f012710ca405784b8adb5bae95190/c.html? |sernav=Daily World Briefing, March 1 |malper=english.news.cn |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref name=":8">{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-israel-us-03-01-2026-693bc30bbbc98660d81f4a13f65ca10f |sernav=US and Israel pound Iran as Trump signals willingness to talk to new leaders after Khamenei's death |malper=AP News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li gorî raporên dawî, Îranê bi mûşekan êrîşî baregeha Flota Pêncemîn a (baregeha leşkerên Amerîkayê) li Behrêynê kiriye.<ref name=":7"/><ref name=":8"/> Hatiye diyar kirin ku du ji mûşekên ku li bajarê Dubaiyê ketiye û dûyên tarî ji Bendera Jebel Ali ya Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî bilind bûne. Piştî êrîşa firokeyên bêpîlot ên milîsên îraqî li hemberê Herêma Kurdistanê nêzîkî li Balafirgeha Hewlêrê teqînek çêbûye.<ref name=":3"/> Wezîrê parastinî ya Keyaniya Yekbûyî John Healey diyar kiriye ku Îranê du mûşek avêtine baregehên brîtanî yên li Qibrisê lê wî bawer nekiriye ku ew di bin êrîşê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/international/article-888356 |sernav=Iran launched missiles at Cyprus, threatening UK troops {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Lêbelê wezîrê parastin a Qibrisê Vasilis Palmas paşê înkar kiriye ku mûşek ber bi Qibrisê ve hatine avêtin û serokwezîr Keir Starmer jî ev yek piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/iran-missiles-cyprus-defence-secretary-b2929655.html |sernav=Iran missiles fired towards UK military bases in Cyprus, defence minister says |malper=The Independent |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Di dema operasyonên dronan de li Tengava Hurmuzê, li gorî agahiyan, bendera Duqmê ji aliyê du dronan ve hatiye lêdan ku di encamê de karkerekî biyanî birîndar bûye û Navenda Ewlekariya Deryayî ya Omanê piştrast kiriye ku tankereke petrolê ya bi navê Skylight ku bi ala Palauyê ye, bi 5 mîlên deryayî (9.3 km) li bakurê bendera Xesabê hatiye hedefgirtin ku di encamê de çar kes ji tîma hind-îranî ya li ser keştiyê birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.64628/ab.s6jad7hag |sernav=Strait of Hormuz: if the Iran conflict shuts world’s most important oil chokepoint, global economic chaos could follow |malper=doi.org |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |paşnav=Schiffling |pêşnav=Sarah }}</ref> Keştiyeke din, tankera MKD VYOM a bi ala Giravên Marshallê piştî ku debasê peravên Omanê dibe rastî êrîşan hatiye û endamekî tîmê hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies |tarîx=2026-03-01 |sernav=Three tankers damaged in Gulf and one seafarer killed as US-Iran conflict escalates |url=https://www.timesofisrael.com/three-tankers-damaged-in-gulf-and-one-seafarer-killed-as-us-iran-conflict-escalates/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ji ber girtina Tengava Hormuzê, 150 keştîyên barhilgir ku di nav de gelek tankerên petrolê jî hene li pişt tengavê asê mane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tagesschau.de/newsticker/liveblog-israel-usa-angriffe-iran-102.html |sernav=Nahost-Liveblog: ++ Militäreinsatz könnte laut Trump vier Wochen dauern ++ |malper=tagesschau.de |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=de |paşnav=tagesschau.de }}</ref> Di heman rojê de mîna roja berê, Riyad jî rastî êrîşên rasterast hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/world/iran/live-blog/iran-attack-strikes-us-israel-trump-khamenei-dead-live-updates-rcna261172 |sernav=Hezbollah and Israel exchange strikes in wake of Khamenei's killing |malper=NBC News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Mûşekeke Îranê dikare ji berevaniya Îsraîlê derbas bibe û li kenîşteyekê li Beyt Şemeşê ketiye 9 kesan jiyana xwe jidest dane 11 kes winda bûne û 51 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/live/us-israel-strikes-iran-khamenei-03-01-2026 |sernav=Israel strikes Lebanon’s capital, responding to missiles from Hezbollah |malper=AP News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Brown |pêşnav=Bridget |paşnav2=Belanger |pêşnav2=Lorian |paşnav3=Benassi |pêşnav3=Ricardo |paşnav4=Hranjski |pêşnav4=Hrvoje }}</ref> Balafireke bêmirov a Îranê li Otêla Crowne Plaza li Manama ya [[Behreyn|Behrêynê]] ketiye ku bûye sedema şewatê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatvnews.com/news/world/iranian-drone-hits-crowne-plaza-hotel-in-bahrain-2026-03-01-1032140 |sernav=Iranian drone hits Crowne Plaza hotel in Bahrain's Manama |malper=India TV News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Crowne Plaza in Bahrain confirms "incident" affected the hotel |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Cheney |pêşnav= }}</ref> Li Ebû Dabiyê li nêzîkî kompleksa Etihad Towers, li nêzîkî balyozxaneya Îsraîlê, bermahiyên droneke hatiye dîtin û dema ku drone dikeve, bermahiyên dronê de zirar daye bircan û jinek û zarok a wê bi sivikî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Cooper |pêşnav3=Helene |paşnav4=Kanno-Youngs |pêşnav4=Zolan |paşnav5=Pager |pêşnav5=Tyler |paşnav6=Zhuang |pêşnav6=Yan |tarîx=2026-03-01 |sernav=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/01/world/iran-attack-khamenei-trump |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di 1ê adarê de ji ber êrîşeke Îranê li [[Kuweyt]]ê kesek hatiye kuştin û 32 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603016189 |sernav=One killed, 32 injured in Iranian attacks on Kuwait, health ministry says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îranê îdia kir ku wan bi çar mûşekan li USS Abraham Lincoln xistiye lê piştre rayedarekî amerîkî vê îdiayê red kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-01 |sernav=Iran’s Guards say they ‘struck’ US aircraft carrier USS Abraham Lincoln |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irans-guards-say-they-struck-us-aircraft-carrier-uss-abraham-lincoln/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî agahiyan, baregeha deryayî ya fransî Camp de la Paix a li Ebû Dabiyê jî ji aliyê mûşek an jî droneke Îranê ve hatiye xistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theyeshivaworld.com/news/liveblogs/live-blog/2518641/smoke-rises-over-french-naval-base-in-abu-dhabi-after-iranian-strike.html |sernav=Smoke Rises Over French Naval Base in Abu Dhabi After Iranian Strike |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-US }}</ref> Du dronên îranî depoyek li Baregeha Deryayî ya El Selam li Ebû Dabî kirine armanc, di encamê de agir bi du konteynerên ku kelûpelên giştî tê de dihatin hilanîn ketiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-GB }}</ref> Li dora saet 15:30 GMT, Erebistana Siûdî îdîa kiriye ku wan kariye rê li çend mûşekên ku hewl didan Baregeha Hewayî ya Prens Sultan û Balafirgeha Navneteweyî ya Qiral Xalid bikin hedef, bigirin. Karbidestên leşkerî yên Keyaniya Yekbûyî gotine ku Typhoonek RAF droneke îranî ku ber bi qada hewayî ya Qeterê ve diçû xistine xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603015680 |sernav=UK says British fighter jet shot down Iranian drone heading toward Qatar |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Mûşek û dronên îranî her wiha li baregeheke leşkerî ya amerîkî ya nêzîkî Hewlêrê ketiye xwarê û kampeke meydanî ya Bundeswehr li rojhilatê Urdunê xistiye, ku di encamê de leşkerekî amerîkî birîndar bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://tass.com/world/2094115 |sernav=Iran targets German bases in Jordan, Iraq — magazine |malper=TASS |roja-gihiştinê=2026-03-02 }}</ref> Ber bi dawiya rojê ve êrîşeke mûşekeke balîstîk li devereke rojavayê Qudsê ketiye û ziyanên milkî li ser rêya derdorê, zirar daye wesayîteke sivîl û şeş kes birîndar bûne. Perçeyên mûşekeke îranî li Eyn Tarma, Sûriyeyê ketiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hjnews.com/world/syria-iran/image_0c0cf6ef-aaca-5464-887f-50bf088af3ef.html |sernav=Syria Iran |malper=The Herald Journal |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=AP |pêşnav=Ghaith Alsayed- }}</ref> === 2ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Epic Fury Strike compilation (997855).webm|thumb|Montajek ji êrîşên Fermandariya Navendî ya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê di dema Operasyona Epic Fury de li Îranê]] Di 2ê adarê de êrîş li ser xalên komara îslamî ya Îranê ku xalên li [[Tehran]] û [[Sine]] bûne armanca êrîşan û her wiha li deverên leşkerî û stratejîk ên wekê navendên fermandariyê û navendên mûşekan jî rastî êrîşan hatine. Piştre di heman rojê de Îranê diyar kiriye ku navenda nukleerî ya Natanzê ji aliyê êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê ve hatiye armancgirtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/articles/cy4wxk7e71xo |sernav=حملات گسترده هوایی به پایتخت ایران؛ آسیب‌ به بیمارستان‌های گاندی و خاتم‌الانبیاء در تهران |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=fa }}</ref> Di sibehan di heman rojê de nexweşxaneya Xetam-el-Enbîa û Gandî ya li Tehranê rastî êrîşan hatine ku ji aliyê Îranê ve hatiye ragihandin û ji aliyê BBC Verify ve hatiye piştrast kirin. Ev nexweşxaneya ji berê ve bi hikûmetê ve girêdayî bûn. Di bersiva êrîşên Hizbullahê de, artêşa Îsraêlê bi rêze bombebaranên stratejîk li ser Beyrût û Geliyê Beqayê berdewam kiriye.<ref name="Kleinbaum2026">{{Jêder-malper |url=https://www.jfeed.com/news/hezbollah-israel-war-declaration |sernav=BREAKING: Hezbollah Officially Declared War on Israel |malper=JFeed |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Kleinbaum |pêşnav=Yair }}</ref> Di heman demê de heman êrîş li başûrê Libnanê jî çêbûne. Piştî demek kurt, hêzên hewayî yên Îsraêlê dest bi êrîşên li Tehranê jî kirine. Hêza hewayî ya DYAyê li baregehên hewayî yên li seranserê Îranê, balafirên leşkerî û avêjerên droneyan ku di nav de gelek F-14 Tomcat hebûn xistiye. Artêşa Îsraêlê (IDF) îdîa kir ku wan di êrîşan de serokê baregeha îstîxbaratê ya Hizbullahê Huseyîn Makled kuştiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-02 |sernav=IDF says it killed Hezbollah intelligence chief in overnight strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-killed-hezbollah-intelligence-chief-in-overnight-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di çarçoveya xweparastina li dijî Hizbullahê de, hêzên çekdar ên Îsraêlê êrîşî sê bajarokên li başûrê Libnanê kirine ku di nav wan de bajarokên Haris, Nebetiye el-Fewqa û Meyfadûn hebûn û piştre fermana valakirinê li pêncî bajarokên cîran daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.repubblica.it/esteri/2026/03/02/diretta/iran_guerra_usa_israele_news_oggi-425194152/ |sernav=Iran, le news dalla guerra. Trump: “Li stiamo massacrando”. E non esclude invio soldati |malper=la Repubblica |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=it }}</ref> Ajansa medyayî ya Siûdî El Hadath ragihandiye ku rêberê siyasî yê Hizbullahê û endamê parlamentoya Libnanê Mihemed Raad di êrîşeke hewayî de hatiye kuştin.<ref name="Boxerman2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Cooper |pêşnav3=Helene |paşnav4=Kanno-Youngs |pêşnav4=Zolan |paşnav5=Pager |pêşnav5=Tyler |paşnav6=Zhuang |pêşnav6=Yan |tarîx=2026-03-01 |sernav=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/02/world/iran-us-israel-attack-trump |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Îsraêlê hişyarî daye libnanî yên ku ji malên xwe reviyane ku venegerin û gelek kesan gotine ku ew nizanin piştî ku roj diçe ava ew ê çawa bigihîjin xwarin an avê. ==== Êrîşên Hizbullah û Îranê ==== Li dora nîvê şeva bi dema herêmî, baregeha hêza hewayî ya qraliyetê li [[Akrotîrî]], [[Qibris]]ê, rastî êrîşeke gumanbar a bêmirov hatiye û li seranserê Akrotîrî û Dhekelî yê sîrenên êrîşa hewayî lê daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-GB }}</ref> Her çiqas yek ji wan karîbû li balafirgehê bikeve û zirarên piçûk çêbike, li gorî agahiyan êrîşên pênc dronan hatine têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/security-threat-declared-at-uk-cyprus-bases |sernav=UK Cyprus base hit by drone |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://english.news.cn/europe/20260302/f1219f92cf764cfda2bcbac966935263/c.html |sernav=Urgent: Explosions heard at Britain's air force base in Cyprus: British media |malper=english.news.cn |roja-gihiştinê=2026-03-02 }}</ref> Sîstema hişyariya otomatîk a leşkerî ya brîtanî diyar kiriye ku "gefeke ewlehiyê ya berdewam" heye û wezareta parastinê îdia kiriye ku "baregehê bersiv daye" êrîşê.<ref name="Fulton2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fulton |pêşnav=Adam |paşnav2=Dunbar |pêşnav2=Marina |paşnav3=Richards |pêşnav3=Serena |paşnav4=Lowe |pêşnav4=Yohannes |paşnav5=Vernon |pêşnav5=Hayden |paşnav6=Ratcliffe |pêşnav6=Rebecca |tarîx=2026-03-02 |sernav=Trump warns there could be more casualties after service members killed – as it happened |url=https://www.theguardian.com/us-news/live/2026/mar/01/us-israel-war-on-iran-ayatollah-ali-khamenei-i-dead-latest-reports |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref name="Fulton2026"/> Ev yek paşê ji aliyê rayedarên qibrisî ve hatiye piştrast kirin.<ref name="Fulton2026"/> Li gorî agahiyan çend demjimêr piştî ku Keyaniya Yekbûyî destûr daye Dewletên Yekbûyî ku bingehên wan ên leşkerî ji bo operasyonên li dijî Îranê bikar bîne, pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Campbell |pêşnav=Lucy |paşnav2=Ambrose |pêşnav2=Tom |paşnav3=Lowe |pêşnav3=Yohannes |paşnav4=Fulton |pêşnav4=Adam |paşnav5=Ambrose |pêşnav5=Lucy Campbell (now); Tom |paşnav6=Fulton (earlier) |pêşnav6=Adam |tarîx=2026-03-02 |sernav=Middle East crisis live: Israel launches new attacks on Tehran and Beirut as Trump lays out objectives |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Îranê her wiha îdîa kiriye ku droneke MQ-9 reaper a amerîkî xistiye xwarê. Çavkaniyên Îsraêlê ragihandine ku di saetên serê sibê yên 2ê adarê de ji nav Libnanê ber bi axa wê ve roket hatine avêtin û li ser Heyfa û Celîleya Jorîn dengê sîrenan hatiye lêxistin.<ref name="Fulton2026"/><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |pêşnav= |tarîx=2026-03-01 |sernav=Rockets launched from Lebanon for first time in months, setting off sirens across northern Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rockets-launched-from-lebanon-for-first-time-in-months-setting-off-sirens-across-northern-israel/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraêlê gotiye ku wan mûşekek têk biriye, di heman demê de mûşekên din jî li deverên vekirî xistine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Glikman |pêşnav=Eitan |paşnav2=Kraus |pêşnav2=Yair |tarîx=2026-03-01 |sernav=IDF: Rocket intercepted from Lebanon, several landed in open areas; drone intrusion alerts |url=https://www.ynetnews.com/article/08vx55nmo |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Îstîxbarata îsraêlî bawer dike ku êrîş encama fermanek ji Tehranê bû û berdevkê artêşa Îsraêlê daxuyaniyek awarte daye û diyar kiriye ku êrîş divê wekê "ragehandina fermî ya şer ji aliyê Hizbullahê ve" were hesibandin û soz daye ku gefê "bêbandor bike".<ref name="Kleinbaum2026"/> Hizbullah berpirsiyariya xwe di êrîşê de piştrast kiriye û diyar kiriye ku wan di bersiva kuştina Xamineyî de êrîşî baregeheke Îsraîlê li Heyfayê kiriye. Li gorî raporên medyaya civakî, du dronan li nêzîkî Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê baregeha serketinê ya Amerîkayê kirin armanc û yek ji wan li baregehê ketiye. Di heman demê de çend teqînan li Hewlêr, li Başûrê Kurdistanê pêk hatine. Komeke alîgirê Îranê ya bi navê "parêzvanên lîwaya xwînê" diyar kirine ku ew li pişt van her du êrîşan in û îdia kirine ku ew ji bo tolhildana kuştina Xamineyî van êrîşan pêk anîne.<ref name="Boxerman2026"/> Êrîşeke Îranê li ser bendera Mîna Selman a Behrêynê bûye sedema şewatê. Perçeyên mûşekek ku hatibû têk birin li ser "keştiyeke biyanî" ku li herêma pîşesaziyê ya Selman dikeve, bûye sedema mirina karkerekî û birîndarbûna giran ên du kesên din. Li Ras Tanura ya Aramco ya li Erebistana Siûdî, tesîseke rafineriyê zirar dîtiye û bûye sedema şewateke kontrolkirî. Di destpêkê de dihat bawerkirin ku ji ber êrîşeke bi dronan çêbûye lê rayedarên Siûdî diyar kirin ku şewat ji ber bermahiyên mûşekeke Îranî ya têk birî derketiye. Wezareta berevaniyê ya Kuweytê diyar kiriye ku "çend" balafirên amerîkî li Kuweytê ketine xwarê. Piştre hatiye diyar kirin ku balafirên şer ên Amerîkayê ji aliyê hêzên Amerika an Kuweytê bi şaşî hatine lêxistin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-02 |sernav=Small fire under control at Saudi Aramco refinery after apparent drone strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/small-fire-under-control-at-saudi-aramco-refinery-after-apparent-drone-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> CNNê teqînên li bajarên mezin ên herêma Kendavê ragihandiye. Li Dubaî, Ebû Dabî û Dohayê teqîn çêbûne. Li gorî Ajansa Nûçeyan a Kuweytê ya dewletê, rafineriyeke petrolê bi şarapnelê hatiye armancgirtin. Li Erebistana Siûdî droneyan rafineriya Ras Tanura armanc girtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk |sernav=Live updates: Trump warns Iran about larger strikes as war spirals in Middle East |malper=CNN |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Lee |pêşnav= }}</ref> Li Behrêynê wezareta karên hundir diyar kiriye ku li seranserê welêt siren hatine lêxistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603026672 |sernav=UAE intercepts 9 Iranian ballistic missiles, 6 cruise missiles, ministry says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li Qibrisê Balafirgeha Navneteweyî ya Pafosê li ser tespîtkirina tiştekî nenas ê biyanî yê ku li ezman hatiye valakirin û di heman demê de li ser tespîtkirina gefek pêşdîtî ya li hemberî baregeha Akrotiriyê careke din sîren lê daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/paphos-airport-evacuated-reports |sernav=Paphos airport returns to operation after evacuation |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://knews.kathimerini.com.cy/en/news/sirens-sound-again-at-akrotiri-base-as-tensions-remain-high |sernav=Sirens sound again at Akrotiri base as tensions remain high |malper=knews.com.cy |roja-gihiştinê=2026-03-02 |paşnav=Solutions |pêşnav=BDigital Web }}</ref> Paşê hikûmeta Qibrisê piştrast kiriye ku ew tişt du dron bûn ku bêyî ku zirarê bidin hatine têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://news.sky.com/story/raf-base-in-cyprus-hit-by-drone-strike-ministry-of-defence-says-13514072 |sernav=RAF base hit, with more drones intercepted |malper=Sky News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Piştî bûyerê Yewnanistanê ragihandiye ku ew ê firkate û balafirên F-16 bi cih bikin ku Qibrisê ji her êrîşeke din ên Îranê biparêzin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://in-cyprus.philenews.com/local/we-will-strike-cyprus-hard-iranian-general-says-over-american-presence-on-island/ |sernav=We will strike Cyprus hard, Revolutionary Guards general says over American presence on island |malper=in-cyprus.philenews.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://caliber.az/en/post/iranian-general-warns-of-intense-attacks-on-cyprus-over-us-presence |sernav=Iranian General warns of "intense" attacks on Cyprus over US presence - VIDEO |malper=caliber.az |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Piştre di heman rojê de Îranê êrîşên li dijî binesaziya enerjiyê li Qeterê pêk aniye. Balafirên bêmirov ên Îranê li baregehên gaza xwezayî ya şilekirî (LNG) yên Qeterê xistiye ku bûye sedema rawestandina hilberînê. Her wiha, mûşek û dron ber bi deverên li Qatarê ve hatine şandin ku di nav de Baregeha Hewayî ya El Udeyd û tesîsên pîşesaziyê hebûn, hêzên Qatarê îdîa kiriye ku wan gelek ji van êrîşan têk birine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=England |pêşnav=Andrew |paşnav2=Moore |pêşnav2=Malcolm |paşnav3=Sandlund |pêşnav3=William |paşnav4=Millard |pêşnav4=Rachel |tarîx=2026-03-02 |sernav=Gas prices soar as Iranian attacks force shutdown of Qatari production |url=https://www.ft.com/content/dac7a77d-e0f4-4f52-a3d4-55b145e67347 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=Financial Times }}</ref> === 3ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Attack around Enghelab Square 9.jpg|thumb|Di 3ê adarê de Qada Enqelab a Tehranê]] Di saetên serê sibeha 3ê adarê de Îsraîlê li Libnan û Îranê bombebaran û êrîşên xwe berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/lebanon-israel-hezbollah-6c73ef0f5836632a2d2b34145900c28b |sernav=Lebanon’s leaders turn on Hezbollah as airstrikes hit Beirut and thousands seek shelter |malper=AP News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Tawil |pêşnav=Fadi |paşnav2=español |pêşnav2=BASSEM MROUE Leer en }}</ref> Îsraêlê gotiye ku wan yek ji fermandarên artêşa Îranê kuştiye û piştî êrîşa mûşekên li hemberî Îsraêlê, diwanzdeh endamên Hizbullahê girtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-03-26 |sernav=Live updates: Israel hits Beirut and Tehran as Trump warns Iran of escalated strikes |malper=CNN |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en |paşnav=Yosef |pêşnav= }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan baregeha konseya bilind a ewlekariya neteweyî, digel binesaziya fermandarî û kontrolê û ofîsa serokkomarî ya Îranê hilweşandiye û destnîşan kiriye ku wan "navenda herî navendî û girîng a rejîma Îranê" armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603031120 |sernav=Israel strikes Iran leadership compound in central Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Wezîrê berevaniya Îsraêlê ji bo desteserkirina pozîsyonên stratejîk ên Libnanê destûr daye ku artêş destwerdana bejayî ya Libnanê bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lbc.co.uk/article/israel-launches-ground-invasion-of-lebanon-and-trump-issues-new-warning-5HjdTm8_2/ |sernav=Israel launches ground invasion of Lebanon and Trump warns 'hardest hits were yet to come' |malper=LBC |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en |paşnav=McShane |pêşnav=Asher }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260303-israel-orders-troops-to-seize-new-positions-in-lebanon |sernav=Israel orders troops to seize new positions in Lebanon |malper=France 24 |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Li gorî çavkaniyên amerîkî, wan bi giranî zirar dane şiyanên deryayî yên Îranê, bi taybetî li Kendava Omanê ku tê gotin çend keştîyên şer ên Îranê hatine rûxandin û li baregehên girîng ên Îranê hatine xistine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.navalnews.com/naval-news/2026/03/us-strikes-destroy-irans-main-naval-assets/ |sernav=US Strikes Destroy Iran's Main Naval Assets |malper=Naval News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en-US |paşnav=Ozberk |pêşnav=Tayfun }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.twz.com/news-features/irans-key-naval-base-on-strait-of-hormuz-set-ablaze-from-strikes |sernav=Iran's Key Naval Base On Strait Of Hormuz Set Ablaze From Strikes |malper=The War Zone |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en-US |paşnav=Rogoway |pêşnav=Joseph Trevithick, Tyler }}</ref> Qesra Golestanê ku di lîsteya mîrata cîhanî ya UNESCOyê de ye, ji ber bermahiyên êrîşa ezmanî ya Îsraêl û Amerîkayê ziyan dîtiye ku bûye sedema zirarê ku di nav de Hola Golestanê û Textê Mermerî hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/culture/2026/03/03/unesco-expresses-concern-over-the-protection-of-cultural-heritage-sites-in-middle-east |sernav=UNESCO shares concerns over protection of cultural heritage sites |malper=euronews |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Wezareta mîrata çandî, geştiyariyê û karên destan a Îranê bi fermî ji UNESCOyê xwestiye ku rewşê binirxîne û UNESCOyê daxuyaniyek weşand û destnîşan kiriye ku zirardayîna milkên dîrokî li dijî qanûnên navneteweyî ye.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=How Iran Conflict Damaged Golestan Palace, Once Home Of Peacock Throne Looted From Delhi |url=https://www.ndtv.com/lifestyle/how-iran-conflict-damaged-golestan-palace-once-home-of-peacock-throne-looted-from-delhi-11162756/amp/1 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=www.ndtv.com |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan Dawûd Elîzade, fermandarê şaxê Libnanê ya hêza Qudsê, li Tehranê kuştiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-03 |sernav=Top IRGC commander, responsible for Lebanon, killed in Tehran strike — IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/top-irgc-commander-responsible-for-lebanon-killed-in-tehran-strike-idf/ |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên hewayî yên Amerîka-Îsraêlê avahiya konseya tesbîtkirina berjewendiyê li Tehranê hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603037480 |sernav=Video shows ruins of Iran's Expediency Council building after strikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Li gorî rayedarên îsraîlî dibe ku êrîş dijwartir bibin û şerekî bejayî ya kûrtir jî di nav xwe de bigirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tankersley |pêşnav=Jim |paşnav2=McCreesh |pêşnav2=Shawn |paşnav3=Troianovski |pêşnav3=Anton |paşnav4=Rennison |pêşnav4=Joe |tarîx=2026-03-03 |sernav=Israel Begins ‘Broad Wave of Strikes’ on Iran’s Infrastructure |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/04/world/iran-war-israel-lebanon-trump |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Tehranê baregeheke pêşxistina çekên nukleerî ya veşartî ku wekê Min Zadaî bi nav kiriye, hilweşiyaye û ji destpêka şer ve 300 avêjerên mûşek ên îranî ji holê rakiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-888715 |sernav=IDF destroys secret nuclear site, thousands of missile pads {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Serokê Amerîkayê Donald Trump gotiye ku Amerîkayê "dabînkirinek bêdawî" ya çekên giran di destê xwe de digire lê ew ji dewletên din bêtir dabînkirinan dixwaze. Trump her wiha gotiye ku ew ji serkeftinek "MEZIN" a Amerîkayê bi bawer e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603033568 |sernav=US munitions stockpiles at record levels in key categories, Trump says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Rêveberê giştî yê Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus ragihandiye ku sê pisporên tenduristiyê dema ku ji bo alîkariya kesên bi bandordar li başûrê Libnanê dixebitin mirine û şeş jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Hizbullahê û Îranê ==== Saet di 1:40ê sibê de, bi dema herêmî (22:00 GMT) rêze teqînên bihêz li Dohayê hatine tomarkirin û piştî çend demjimêran jî heman êrîş berdewam kiriye. Dengê teqînan li Qibrisê, li Larnaca, taxa Mackenzie û li nêzîkê Balafirgeha Navneteweyî ya Larnacayê û baregeha brîtanî ya li Dhekeliyê hatiye bihîstin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cedarnews.net/newstasks/breakingnews/explosions-reported-in-israel-and-cyprus/905942/ |sernav=Explosions reported in Israel and Cyprus {{!}} Cedar News |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.mirror.co.uk/news/world-news/cyprus-larnaca-iran-live-explosion-36806399 |sernav=Fresh security scare for UK military base in Cyprus |malper=The Mirror |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Blackshaw |pêşnav=Ethan |paşnav2=Nunes |pêşnav2=Eliana |paşnav3=Vickers-Price |pêşnav3=Rachel }}</ref> Di saet 3:30ê sibehê bi dema herêmî (23:30 GMT) li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî gelek mûşekên ku ji Îranê ber bi mîrgehê ve hatine tespît kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gulfnews.com/uae/uae-air-defences-intercept-iranian-ballistic-missiles-1.500461428 |sernav=UAE air defences intercept Iranian ballistic missiles |malper=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Amir |pêşnav=Khitam Al }}</ref> Li Riyadê jî teqîn pêk hatiye û dû yê di encama van teqînan hatin dîtin û agir li balyozxaneya herêmî ya amerîkî dest pê kiriye ku ji aliyê du dronên îranî ve hatibû armanc girtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fulton |pêşnav=Adam |paşnav2=Campbell |pêşnav2=Lucy |paşnav3=Lawther |pêşnav3=Fran |paşnav4=Ambrose |pêşnav4=Tom |paşnav5=Lowe |pêşnav5=Yohannes |tarîx=2026-03-03 |sernav=Fire at US embassy in Riyadh after drone strike – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |roja-gihiştinê=2026-03-03 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref name="Stout2026">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk |sernav=Live updates: US Gulf allies fend off attacks as Trump warns Iran of ‘big wave’ of strikes |malper=CNN |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Stout |pêşnav= }}</ref> Polîsê Îsraîlê ragihandiye ku di encama ketina parçeyên mûşekên Îranê li Tel Avîvê kesek birîndar bûye. Her wiha di demjimêrên serê sibê de, li seranserê Behreynê sîrenan dest bi çalakbûnê kirin û hikûmetê bang li welatiyan kiriye ku ji ber êrîşan di cihê ewle de bimînin.<ref name="Stout2026"/> Li gorî raporên ku li ser medyaya civakî hatine parvekirin li Hewlêr a Başûrê Kurdistanê teqîn çêbûne û berxwedana îslamî ya Iraqê berpirsiyariya êrîşê girt ser xwe û gotiye ku wan otêlek ku leşkerên amerîkî tê de ne armanc girtiye. Balyozxaneya Amerîkayê ya li Riyadê ji aliyê du dronan ve hatiye armanc girtin û bûye sedema şewat û zirarê lê ji ber ku avahî vala bû, qurbanî û birîndar çênebûye. Li [[Başûrê Kurdistanê]] qaymeqamê [[Koye (navçe)|Koyeyê]] ragihandiye ku danê sibehê 3ê adarê de artêşa Îranê bi sê dronan êrişî Kampa Azadiyê ya li Koyeyê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/030320262 |sernav=Bi dron û mûşekan êrişî Kampa Azadiyê ya li Koyeyê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en }}</ref> === 4ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Attack on residential homes in central Tehran 1.jpg|thumb|Piştê êrîşên Amerîka û Îsraêlê ku zirar dîtiye]] Wezîrê derve yê Amerîkayê Marco Rubio di 4ê adarê de ragihandiye ku dê êrîşên Amerîka û Îsraîlê yên li ser Îranê zêde bibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492 |sernav=As Iran retaliates, largest US military base in Middle East hit by ballistic missile, Qatar says |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Êrîşên Îsraêlê li hemberî baregeha Besîcê bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/c62gg44d53xt |sernav=US says 'firepower over Iran to surge dramatically' as Israel bombards Beirut and Tehran |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB }}</ref> Li gorî çavkaniyên îranî, Mucteba Xameneyî ji êrîşeke ezmanî sax filitiye. Qeterê deh kesan bi tohmeta ku wekê şaneyek muhafizên şoreşê ya Îranê li axa Qeterê kar dikirin, li ser binesaziya leşkerî daneyan kom dikirin û hinek ji wan ji bo karanîna dronan perwerdehî dîtibûn girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thepeninsulaqatar.com/article/04/03/2026/qatar-state-security-announces-the-arrest-of-two-cells-affiliated-with-the-iranian-revolutionary-guard |sernav=Qatar State Security announces the apprehension of two cells affiliated with the Iranian Revolutionary Guard |malper=thepeninsulaqatar.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Newspaper |pêşnav=The Peninsula }}</ref> Hêzên hewayî yên Îsraêlê ragihandiye ku balafireke şer a Yak-130 a Îranî ya çêkirî ya Rûsyayê li ser Tehranê ji aliyê balafireke F-35 ve hatiye xistin. Ev yekem car e ku F-35 balafireke şer a bi mirovî di şerê hewayî de dixe xwarê û yekem car ji sala 1985an vir ve hêza hewayî ya Îsraêlê balafireke şer dixe xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888768 |sernav=Israel F-35 downs Iranian fighter jet in first war dogfight {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Keştiyeke şer a Îranê ya bi navê IRIS Dena, bi qasî 40 mîlên deryayî (74 km) li başûrê Galle, Srî Lankayê, li [[Okyanûsa Hindî]] ji aliyê binavderiyeke hêza deryayî ya Dewletên Yekbûyî ve hatiye noqandin. Ev keştiya hatiye lêdan piştî beşdarbûna xwe di nirxandina flota navneteweyî ya 2026an û tetbîqata piralî ya MILAN li Vîsakhapatnam, Hindistanê, di dema vedigeriya xwe ya Îranê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-04 |sernav=Sri Lanka rescues 32 sailors from sunk Iranian warship, recovers ‘few bodies’ |url=https://www.thehindu.com/news/international/sri-lanka-rescues-sailors-from-sinking-iranian-ship/article70702468.ece |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Hindu |ziman=en-IN |issn=0971-751X }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2026/Mar/04/at-least-87-killed-as-iranian-warship-sinks-in-indian-ocean-after-us-submarine-strike |sernav=Over 100 feared dead after US submarine strike on Iranian frigate in Indian Ocean |malper=The New Indian Express |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Rana |pêşnav=Javaria }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/sri-lanka-navy-sends-ships-aircraft-after-distress-call-from-iranian-vessel-iris-dena-101772605277885.html |sernav=Sri Lanka sends jets over Iran naval ship's distress call, denies ‘submarine attack’ reports; several feared dead |malper=Hindustan Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Ew yekem keştî bû ku ji aliyê binavbehrekê ve di şerên çalak de hatiye noqandin ê ji dema General Belgrano ya ARA di dema Şerê Falklandê de û ji dema Şerê Cîhanê yê Duyem ve, yekem keştî ye ku ji aliyê binavbehreke amerîkî ve hatiye noqandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.twz.com/news-features/u-s-submarine-sinks-iranian-warship-in-the-indian-ocean |sernav=U.S. Navy Submarine Torpedoes Iranian Frigate In Indian Ocean |malper=The War Zone |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US |paşnav=Trevithick |pêşnav=Howard Altman, Joseph }}</ref> Piştê êrîşê keştiya Îranê di serê sibehê de sînyala rewşa awarte daye ku ev yek bû sedema operasyona lêgerîn û rizgarkirinê ya awarte ya ji aliyê hêza deryayî ya Srî Lankayê û hêza hewayî ya [[Srî Lanka]]yê. 32 kesên saxmayî ji aliyê hêzên deryayî yên Srî Lankayê ve bi serkevtî hatine rizgarkirin û ji bo nexweşxaneya neteweyî ya Galleyê hatin veguhastin, li wir ji ber westandinê û birînên têkildarî teqînê dermankirina wan a bijîşkî hatiye wergirtin. Di heman demê de hêzên deryayî yên Srî Lankayê li cihê bûyerê 87 cinazeyên deryavanên Îranî dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/iris-dena-news-live-updates-iran-navy-ship-explosion-submarine-attack-sri-lanka-coast-death-toll-us-war-march-4-news-101772625664489.html |sernav=Iris Dena news highlights: US says Iran's warship Iris Dena sunk in torpedo attack near Sri Lanka, at least 87 dead |malper=Hindustan Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://themorning.lk//articles/6eDXFEnyeabdwhQqvzFE |sernav=Around 180 sailors were onboard the distressed Iranian naval ship ‘IRIS Dena’ off Galle- FM |malper=Latest in the News Sphere {{!}} The Morning |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Rêjeya avêtina mûşekên balîstîk ji aliyê Îranê ve ji destpêka şer heta 4ê adarê kêm bûye û analîst balê dikişînin ser kêmbûna depoyên mûşek û avêjerên Îranê û her wiha stratejiya kêmkirina çekan bikar tîne ku ji bo şerekî dirêjtir berxwe bide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/bc7b386f-23e9-4b97-8613-9f7abe985be1 |sernav=Client Challenge |malper=www.ft.com |roja-gihiştinê=2026-03-06 }}</ref> Îranê li dijî Baregeha Hewayî ya El Udeid û tesîsa rafineriya petrolê ya Ras Tanura ya Aramco êrîş pêk anîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492&entryId=130737063 |sernav=Qatar says Al Udeid Air Base hit by ballistic missile |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber pêşbîniya êrîşên Îranê fermana derxistina karkerên ne-esasî yên li Qibrisê da û hişyariya seferê ji bo wî welatî daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/04/america-evacuates-non-essential-workers-from-cyprus/ |sernav=America Evacuates Non-Essential Workers from Cyprus Greek City Times |malper=Greek City Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB |paşnav=Papadopoulos |pêşnav=Kosta }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usatoday.com/story/travel/2026/03/04/cyprus-travel-safety-risks/88978882007/ |sernav=Reconsider visiting this European country, State Department says |malper=USA TODAY |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US |paşnav=Chen |pêşnav=Eve }}</ref> Hizbullah li başûrê Libnanê guleyên dijî-tank avêtine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-04 |sernav=IDF says 2 troops moderately injured today from anti-tank fire in southern Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-2-troops-moderately-injured-today-from-anti-tank-fire-in-southern-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Balafirgeha Navneteweyî ya Larnaca li Qibrisê di bersiva droneke Libnanî de ku ji aliyê balafirên F-16 ên yewnanî ve hatiye xistin, bi awayekê demkî hatiye girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/04/cyprus-larnaca-airspace-closure-suspicious-object/ |sernav=Cyprus Closes Larnaca Airspace After Suspicious Object Detected Greek City Times |malper=Greek City Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB |paşnav=Bureau |pêşnav=Athens }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://breakingthenews.net/Article/Cyprus%27-Larnaca-closes-airspace-due-to-suspicious-object/65798562 |sernav=Cyprus' Larnaca closes airspace due to suspicious object |malper=breakingthenews.net |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Raporan behsa girtina qada hewayî ya Qibrisê kirin lê ev yek paşê ji aliyê hikûmeta Qibrisê ve hatiye redkirin û hikûmeta Qibrisê di heman daxuyaniyê de hebûna tiştê nenas ji Libnanê jî piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/04/cypriot-airspace-closed-reports |sernav=Govt insists Cypriot airspace is open |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Mûşekek balîstîk ku ji axa Îranê hatibû avêtin, dema ku ketibû qada hewayî ya Tirkiye ji aliyê pergalên parastina hewayî yên entegre yên NATOyê ve hate astengkirin ku ev yek nîşana gurrbûneke girîng di pevçûna herêmî de ye. Ev yekem binpêkirina rasterast a axa endamekî NATOyê bû di dema dijminatiyên berdewam de pêk hatiye. Di bersiveke dîplomatîk de, Îranê bi vê êrişê fermî red kiriye ku bi zanebûn Tirkiye nekiriye hedef û bûyer wekê "anormalîyeke teknîkî" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-04 |sernav=Turkey says Iranian ballistic missile entered its airspace, shot down by NATO |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/turkey-says-iranian-ballistic-missile-entered-its-airspace-shot-down-by-nato/ |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 5ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Êrîşeke esmanî ya amerîkî û îsraîlî hola werzîşê ya girtî ya 12.000 kursiyan a kompleksa azadî ya Tehranê hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603051320 |sernav=Missile strike destroys 12,000-seat indoor arena at Tehran’s Azadi complex |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Du serokên xwendekarên Besîcê ku hatiye îdiakirin ku di tepeserkirina xwepêşandanan de beşdar bûne, di êrîşên esmanî yên Îsraîlê de hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202603053543#202603054727 |sernav=Live - Trump demands Iran’s ‘unconditional surrender’ as Khamenei bunker destroyed |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Li gorî daneyên ku ji aliyê [[Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê]] ve hatiye weşandin li Îranê 13 navendên tenduristiyê di dema pevçûnê de hatine bombebarankirin. ==== Êrîşên Îranê ==== Di 5ê adara 2026an de, çavkaniyek leşkerî ji [[Ajansa Nûçeyan a Farsê]] re gotiye ku Îranê ji 28ê sibatê ve zêdetirî 500 mûşekên balîstîk û deryayî û nêzîkî 2.000 dronan ber bi welatên kendavê ve şandine. Di raporê de hatiye îdîakirin ku hema hema ji sedî 40ê şandina dronan ber bi Îsraêlê ve hatine kirin û ji sedî 60ê ji dronan jî ber bi hedefên amerîkî yên li herêmê ve hatine şandin. Serokê [[Ûkrayna]]yê [[Volodîmîr Zelenskî]] diyar kiriye ku Ûkraynayê ji bo alîkariya bi dronên Şahed ên îranî daxwazek ji Amerîkayê wergirtiye. Serokê Dewletên Yekbûyî Donald Trump diyar kiriye ku ew ê alîkariya Ûkraynayê qebûl bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.ara.cat/international/trump-asks-zelensky-for-help-defending-against-iranian-drones_1_5669750.html |sernav=Trump asks Zelensky for help defending against Iranian drones |malper=Ara in English |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Ferrer |pêşnav=Antònia Crespí }}</ref> Di dema serdana wezîrê berevanî ya [[Keyaniya Yekbûyî]] John Healey de ti mûşek ber bi Qibrisê ve nehatin şandin lêbelê sîrenên li baregehên brîtanî du caran lê daye û di nav nifûsa herêmî de bûye sedema metirsiya berfireh û cihguhertinê. Her du caran jî baregehan piştrast kirine ku mûşek hatine avêtin lê ev mûşek negihîştin [[Qibris]]ê. Di heman demê de [[Îtalya]], [[Holenda]] û [[Spanya]]yê piştrast kirine ku ew ê keştîyên şer bişînin ku Qibrisê ji êrîşan biparêzin ku di nav de firqateya ''Cristóbal Colón'' jî hebû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Elgot |pêşnav=Jessica |tarîx=2026-03-05 |sernav=Sirens over RAF Akrotiri in Cyprus are stark reminder of its proximity to war |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/05/sirens-over-raf-akrotiri-in-cyprus-are-stark-reminder-of-its-proximity-to-war |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di heman demê de [[Keir Starmer]] piştrast kiriye ku baregehên brîtanî li Qibrisê bi taybetî ji bo xistina dronên îranî werin bikar anîn û diyar kiriye ku baregeh ji bo parastina qada hewayî ya Ûrdunê werin bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/05/spain-italy-and-netherlands-join-european-naval-deployment-to-cyprus |sernav=Spain, Italy and Netherlands join European naval deployment to Cyprus |malper=euronews |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.latimes.com/politics/story/2026-03-05/europe-commits-to-expanding-iran-campaign-as-israel-strikes-southern-lebanon |sernav=Trump vows to select Iran's new leader, but Tehran is digging in |malper=Los Angeles Times |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US }}</ref> Hatiye diyarkirin ger ji Îrlendayê were xwestin, ew ê amade be ku Qibrisê biparêze û tevlî hevpeymaniya parastinê ya ewropî bibe ku li dora giravê seferber bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.irishexaminer.com/news/arid-41804990.html |sernav=Ireland urged to assist Cyprus if it invokes EU mutual defence clause |malper=Irish Examiner |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=O’Keeffe |pêşnav=Cormac }}</ref> Parçeyên ji mûşekek ku hatiye li jor hatine têkbirin li Petah Tikva ketine û li herêmê şewat çêbûye. === 6ê adarê === [[Wêne:Airstrike on the residential town of Shahid Boroujerdi 20 Avash.webp|thumb|Di 6ê adara 2026an de dîmenek ji encamên êrîşên esmanî yên DYA-Îsraîlê li Tehran a Îranê]] Serokê [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] Donald Trump di 6ê adarê de gotiye ku "sînorên demê" ji bo dirêjahiya şer tune neye û Hegseth diyar kiriye ku şer "nû dest pê kiriye."<ref name="Dautrich2026">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-05-26 |sernav=Day 6 of Middle East conflict — countries intercepting Iranian strikes, US ramps up campaign |malper=CNN |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en |paşnav=Dautrich |pêşnav= }}</ref><ref name="Dautrich2026"/> Êrîşên ezmanî yên Amerîka û Îsraêlê li ser baregeheke îstîxbarata IRGC li [[Luristan (parêzgeh)|Loristanê]]<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202603053543#202603063094 |sernav=Live - Iran says it is not seeking ceasefire as Trump threatens ‘death, fire and fury’ |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-10 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> û sê leşkerên aştîparêzên ganayî yên ku di nav hêzên UNIFILê de bûn, li Başûrê Libnanê bûne hedefa mûşekekan û birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260306-us-warns-bombardment-surge-as-israel-strikes-iran-lebanon |sernav=War in the Middle East: Ghanaian peacekeepers in Lebanon wounded in missile attacks |malper=France 24 |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> Tankera îranî IRIS Bushehr ji aliyê hêzên deryayî yên [[Srî Lanka]]yê ve hatiye desteserkirin ku ev yekem car e ku ji [[Şerê Cîhanî yê Duyem|Şerê Cihanê ya Duyem]] vir ve keştiyeke şer li welatekî bêalî hatiye desteserkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.newsfirst.lk/2026/3/5/sri-lanka-takes-control-of-iranian-ship-iris-bushehr-and-208-crew |sernav=Sri Lanka Takes Control of Iranian Ship Iris Bushehr and 208 Crew |malper=english.newsfirst.lk |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Hatiye îdîakirin ku li Azerbaycanê hêzên ewlehiyê yên herêmî planeke êrîşî ya girêdayî Îranê asteng kirine. Kesên ku hatine girtin bi îdîaya bi plankirina teqandina boriya petrolê ya Bakû-Tiblîsî-Ceyhan, balyozxaneya Îsraêlê û kenîşteyên li Bakûyê hatin sûcdar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://ukranews.com/en/amp/news/1138555-azerbaijan-announces-prevention-of-terrorist-attacks-planned-by-iran-against-israeli-embassy-and |sernav=Azerbaijan announces prevention of terrorist attacks planned by Iran against Israeli Embassy and synagogue |malper=ukranews.com |roja-gihiştinê=2026-03-10 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/06/azerbaijan-says-it-stopped-iranian-terror-attacks-dismantled-terror-cells |sernav=Azerbaijan says it stopped Iranian terror attack plot |malper=euronews |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> === 7ê adarê === DYAyê sêyem keştiya balafiran a bi navê ''USS George H. W. Bush'' şandiye [[Rojhilata Navîn]].<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.freepressjournal.in/world/operation-epic-fury-is-us-deploying-3rd-carrier-uss-george-hw-bush-cvn77-to-the-middle-east-amid-iran-war-heres-all-we-know |sernav=Operation Epic Fury: Is US Deploying 3rd Carrier, USS George H.W. Bush (CVN‑77), To The Middle East Amid Iran War? Here's All We Know |malper=Free Press Journal |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://news.usni.org/2026/03/06/uss-gerald-r-ford-now-in-the-red-sea-uss-george-h-w-bush-wraps-pre-deployment-exercises |sernav=USS Gerald R. Ford Now in the Red Sea, USS George H.W. Bush Wraps Pre-Deployment Exercises |malper=USNI News |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |paşnav=Shelbourne |pêşnav=Mallory }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.apa.az/america/us-said-expected-to-deploy-3rd-aircraft-carrier-to-the-middle-east-495510 |sernav=US said expected to deploy 3rd aircraft carrier to the Middle East |malper=Apa.az |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Her çiqas hem DYA û hem jî Îsraêlê înkar kirine ku wan êrîşî dezgehên bêxwêkirinê kiriye, artêşa Îranê gotiye ku êrîş li ser dezgeheke bêxwêkirina avê ya li girava Qeşmê hatiye kirin ku bandor li dabînkirina ava 30 gundan kiriye û DYA sûcdar kiriye û gotiye ku wan bi êrîşkirina cihên ku Îranê wekê çavkaniya êrîşê li dijî Îranê diyar kiriye, ji bo tola êrîşan hedef girtine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-07 |sernav=IRGC says it attacked US base in Bahrain, claims it was used to strike desalination plant in Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-says-it-attacked-us-base-in-bahrain-claims-it-was-used-to-strike-desalination-plant-in-iran/ |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://time.com/7383099/iran-news-oil-strikes-tehran/ |sernav=Tehran Shrouded in Toxic Cloud After Israel Strikes Fuel Depots |malper=TIME |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Schneid |pêşnav=Rebecca |paşnav2=Jamalpour |pêşnav2=Fatemeh }}</ref> Keştiya firokehilgir a brîtanî ''HMS Prince of Wales'' ketiye rewşa amadebaşiyê ya pêşketî ku berjewendîyên [[Keyaniya Yekbûyî|Brîtanyayê]] li herêmê biparêze.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c39w2nj1rk8o |sernav=British aircraft carrier HMS Prince of Wales prepped to set sail |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-07 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-GB }}</ref> Serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan di 7ê adarê de ji rojnamevanan re gotiye ku Îran dê ji 7ê adarê û pê ve êrîşên li ser cîranên xwe rawestîne heya ku êrîş ji wir dest pê neke. Tevî vê daxuyaniyê, Balafirgeha Navneteweyî ya Dubayê piştê vê daxûyaniyê ji aliyê dronên îranî ve rastê êrîşan hatiye. Êrîşên esmanî yên Îranê bandorek mezin li ser kompleks û rafineriyên petrolên pargîdaniya Halliburton a amerîkî ya li Besrayê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://in-cyprus.philenews.com/international/drone-attack-basra-halliburton-kbr-fire-iraq-live/ |sernav=Drone attack on foreign oil compound in Iraq’s Basra sets Halliburton and KBR facilities ablaze |malper=in-cyprus.philenews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US }}</ref> Artêşa Îranê bi dronekê êrîşî tankera petrolê ya bi ala Maltayê Prima kiriye. NDTV ragihandiye ku piştî hefteyekê şer, dibe ku tenê nêzîkî hezar mûşekên balîstîk li Îranê bimînin. === 8ê adarê === Di 8ê adarê de kurê Xameneyî ya duyem Mocteba, wekê rêberê nû yê Îranê hatiye hatiye diyar kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Treisman |pêşnav=Rachel |tarîx=2026-03-09 |sernav=What to know about Mojtaba Khamenei, Iran's new supreme leader |url=https://www.npr.org/2026/03/09/nx-s1-5742375/mojtaba-khamenei-iran-supreme-leader |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Êrîşên esmanî yên Îsraîlê ji bo cara yekem li ser dezgehên petrolê yên Îranê daye ku di encamê de çar kes hatin kuştin û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li dijî van êrîşên li ser dezgehên petrolê nerazîbûna nîşan daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/03/08/us-dismayed-israel-iran-fuel-strikes |sernav=Scoop: U.S. dismayed by Israel's Iran fuel strikes, sources say |malper=Axios |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Caputo |pêşnav=Barak Ravid,Marc }}</ref> Êrîşên li ser depoyên sotemeniyê yên nêzîkî Tehranê bûye sedema rijandina petrolê û "çemê agir" ên li kolanên derdorê û bajar di nav ewrek dûyê reş ê gurr de maye û bûye sedema barana reş a asîdî ya jehrîn ku li derdorê deverê bariye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.timesnownews.com/world/middle-east/iran-war-oil-depot-strikes-videos-black-rain-us-israel-air-strikes-article-153787160 |sernav='River of Fire' in Tehran: Videos Show Israeli Strikes Hit Iran Fuel Depots, Trigger Black Rain |malper=Times Now |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Rayedarên Îranê ji welatiyan xwestine ku li malê bimînin, li derve bi rûpoşan bigerin, xwarin û sotemeniyê bi kêmanî bikar bînin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Parent |pêşnav=Deepa |tarîx=2026-03-08 |sernav=‘Dark, like our future’: Iranians describe scenes of catastrophe after Tehran’s oil depots bombed |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/08/dark-like-our-future-iranians-describe-scenes-of-catastrophe-after-tehrans-oil-depots-bombed |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Wezareta berevaniya Keyaniya Yekbûyî piştrast kiriye ku hêzên wan droneke îranî ku ber bi Iraqê ve diçû, asteng kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.the-independent.com/news/world/middle-east/kuwait-city-tower-fire-drones-iran-war-b2934196.html |sernav=Kuwait city tower erupts in flames as Iran launches new wave of strikes in the Gulf |malper=The Independent |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Her wiha, wezaretê niyeta xwe ya şandina helîkoptereke Merlîn ji bo herêmê diyar kiriye ku di demên pêşin de alîkariya tespîtkirina gefên hewayî bike. Li gorî Heyva Sor a Îranê ji destpêka şer ve bi tevahî 65 dibistan û 32 navendên bijîşkî (wek nexweşxane û dermanxane) bûne hedef û zêdetirî 10.000 deverên sivîlan ji ber êrîşan zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/8/iran-live-israel-bombs-tehran-oil-depots-attacks-on-gulf-states-continue |sernav=Iran war updates: New supreme leader named; 2 killed in Saudi Arabia strike |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Kelliher |pêşnav=Ted Regencia,Virginia Pietromarchi,Alma Milisic,Caolán Magee,Fiona }}</ref> === 9ê adarê === [[NATO]]yê rêgirtina li duyem ê mûşeka balîstîk a li ser qada hewayî ya [[Bakurê Kurdistanê]] piştrast kiriye ku mûşekê li ser esmanê Dîlok a Bakurê Kurdistanê, li nêzîkî [[Dîlok]]ê hatiye têk têk birin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-03-09 |sernav=NATO intercepts second Iranian ballistic missile fired towards Turkey |url=https://www.straitstimes.com/world/middle-east/turkey-says-second-iranian-ballistic-missile-shot-down-by-nato-defences-in-airspace |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Straits Times |ziman=en |issn=0585-3923 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/899194/slug |sernav=NATO Intercepts Iranian Ballistic Missile in Turkish Airspace, Türkiye's Defense Ministry Says |malper=NATO Intercepts Iranian Ballistic Missile in Turkish Airspace, Türkiye's Defense Ministry Says |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Donald Trump piştî axavtina bi serokê Rûsyayê Vladimir Putin re îdîa kiriye ku "şer pir temam e, hema bêje temam bûye" û gotiye "me di gelek waran de şer qezenc kiriye."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2026/03/09/trump-iran-war-end.html |sernav=Trump says Iran war will end 'very soon,' predicts lower oil prices |malper=CNBC |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Mangan |pêşnav=Dan }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Trew |pêşnav=Bel |tarîx=2026-03-13 |sernav=Iran-US war latest: US confirms troops killed in Iraq plane crash as explosion hits Tehran demonstration |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/iran-us-war-live-updates-trump-israel-oil-iraq-b2937707.html |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Independent |ziman=en }}</ref> Trump piştre di civîneke çapemeniyê ya ku di heman rojê hatiye lidarxistin de ji hinek şîroveyên xwe vegeriya û piştgirî da wezîrê berevaniyê Pete Hegseth dema ku gotibû ku şer tenê "destpêka avakirina welatekî nû" ye û ew ê "zû" biqede.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Cameron |pêşnav=Chris |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Boxerman |pêşnav3=Aaron |paşnav4=Troianovski |pêşnav4=Anton |paşnav5=Pérez-Peña |pêşnav5=Richard |tarîx=2026-03-09 |sernav=After Global Economy Shudders, Trump Zigzags on Whether War Is Nearing End |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/10/world/iran-war-trump-us-israel |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Lêbelê Trump her wiha gotiye ku Amerîka dê di roja sêşemê de êrîşa "roja herî dijwar" pêk bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dw.com/en/us-israel-war-with-iran-updates-oil-price-trump/live-76284477 |sernav=Iran war: Tuesday to be 'most intense day' of US strikes |malper=dw.com |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Nêzîkî 12 bombebaranên B1-B gihîştine baregehên li Ewropayê. 5 ji wan li baregeha Hêza Hewayî ya Qraliyetê ya Fairfordê li Keyaniya Yekbûyî daketin û tevlî sê bombebaranên B-52 bûne, di heman demê de jî 3 B1-B yên din jî ber bi Baregeha Hewayî ya Ramsteinê li Almanya ve hatine şandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.airandspaceforces.com/b-1s-b-52s-bombers-europe-iran-epic-fury/ |sernav=B-1s and B-52s Bombers Pour into Europe for Ops Against Iran |malper=Air & Space Forces Magazine |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |paşnav=South |pêşnav=Todd }}</ref> === 10ê adarê === Di şeva 9 û 10ê adara 2026an de, bombebaranên li ser Tehranê bi girîngî zêde bûye. Rêzeke teqîn bajarê Tehranê, bi taybetî li beşên rojhilat, rojava û başûrê bajêr ku dengê çend teqînên bihêz bi rêzê ve hatiye bihîstin. Herwiha li Kerecê ku bajarekî mezin ê li bakurê rojavayê Tehranê ye, teqînên mezin hatine ragihandin ku li wir çend teqîn li herêmên pîşesaziyê hatine ragihandin. Li bakurê rojavayê welat, li bajarê Tebrîzê jî dengê teqînan hatiye. Rayedarên îranî tavilê asta zirarê li van bajaran eşkere nekirine lê çend çavkaniyên herêmî ragihandine ku êrîşên ku tesîsên lojîstîk û pîşesaziyê hedef digirin hatine kirin.<ref name=":10">{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://aje.news/a49wlz?update=4382851 |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Li başûrê rojhilatê welêt, balafirgeha Kermanê jî rastî êrîşan hatiye. Li gorî rayedarên herêmî yên ku ji aliyê medyaya Îranê ve hatine parvekirin, gelek avahiyên balafirgehê zirar dîtine. Herwiha êrîşên li bajarê Îsfahanê jî hatine berdewam kirin ku Qesra dîrokî ya kevnar a Chehel Sohoun, ku di Lîsteya Mîrata Cîhanî ya UNESCOyê de ye, piştî bombebaranê zirareke mezin dîtiye. Êrîşê ji ber nêzîkbûna bajêr ji bo çend tesîsên nukleerî yên hesas bûye sedema fikarên cidî.<ref name=":10" /> Li deryayê hêzên amerîkî operasyonên xwe yên li dijî şiyanên deryayî yên Îran a li Kendava Farsê berdewam kiriye. Di civîneke çapemeniya li Washingtonê, serkêşê fermandariya giştî ya hêzên hevbeş ên Amerîkayê Dan Caine diyar kiriye ku hêzên amerîkî keştîyên îranî yên ku beşdarî operasyonên danîna mayinên deryayî bûne, hedef girtine. Li gorî wî, ji destpêka şer ve zêdetirî pêncî keştîyên îranî hatine bin av kirin an jî hatine rûxandin.<ref name=":10" /> Li bajarê Manamayê ku paytexta Behreynê ye, bi êrîşeke dronî birca Millennium li navçeya Seefê hatiye hedef girtin. Navendên pargîdaniyên telekomunîkasyonê Clarent ku li qata 11em a avahiyê bû, piştî teqînê zirarên mezin dîtiye. Her wiha wezareta karên hundir a Behrêynê piştrast kiriye ku êrîşeke cuda li dijî avahiyeke niştecihbûnê li bajêr pêk hatiye jinek jiyana xwe jidest daye û çend kesên din birîndar bûye. Rayedaran êrîş wekê "êrîşek eşkere" ya ku sivîlan hedef digire wesif kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-war-targets-map-numbers/ |sernav=Map and chart track the latest U.S. and Iranian war targets - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-10 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en-US }}</ref> Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, rafineriya Ruwais ku yek ji mezintirîn rafineriyên petrolê ya cîhanê ye, piştî êrîşeke bi dronan ku herêma pîşesaziyê ya Ruwais li mîrgeha Ebû Dabî bûye armanca êrîşên Îranê, hilberîna neftê bi demkî sekiniye.<ref name=":11">{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/10/woman-killed-in-bahrain-as-other-gulf-states-intercept-iranian-missiles |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Li Erebistana Siûdî dronek li taxeke niştecihbûnê ya bajarê Ez Zulfî yê li parêzgeha Riyadê ketiye xwarê. Rayedarên Siûdî ragihandine ku di bûyerê de ziyana madî çêbûye lê ti kes nemiriye.<ref name=":11" /> Demek kurt piştî ku artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan avêtina mûşekan ji Îranê tesbît kiriye, li Îsraêlê, çend êrîşên mûşekan li herêma Beyt Şemeş a li navenda welêt hatin ragihandin. Tîmên rizgarkirinê ji bo nirxandina rewşê şandin cihê bûyerê, lê di cih de ti birîndar nehatin ragihandin. Li gorî wezareta tenduristiyê ya Îsraêlê, di 24 saetên borî de 191 kes, hem sivîl û hem jî personelên leşkerî, ji ber pevçûnê rakirine nexweşxaneyê. Ji destpêka şer ve 2 hezar û 339 birîndar li nexweşxaneyên Îsraêlê hatine derman kirin. Li gorî agahiyên herî dawî yên heta 10ê adarê, 95 kes li nexweşxaneyan mane ku 11 ji wan rewşa wan giran e. Di heman demê de, di êrîşeke mûşekî ya Îranê de li ser bajarê Yehudê li navenda Îsraêlê kesek jiyana xwe jidest daye û du kes jî birîndar bûne. === 11ê adarê === Di roja 11ê adarê de hêza hevbeş a Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe li seranserê axa Îranê beberdewam kirine ku ev êrîş li hemberî qereqolên polîsan li parêzgehên [[Rojhilata Kurdistanê]], [[Tehran]] û her wiha navendeke Besîcê li Tehranê û baregehên Besîcê Îmam Riza li Îsfehanê pêk hatine. Her wiha baregeha 7em a hêzên hewayî jî hatine hedefgirtin. Li Bender Ebasê, li parêzgeha Hormozgan, dezgehên medyayî yên li dijî rejîmê nûçeyên rûxandina radareke Îranê ragihandine. Li parêzgeha Xuzistanê, rafineriya Abadanê rastî lêdanekê hatiye ku êrîş yek sedemên krîza enerjiyê ye ku qutbûnên rojane yên elektrîka li seranserê Îranê girantir kiriye. Fermandariya Amerîkayê ragihandiye ku ji destpêka şer ve wan li Îranê zêdetirî 5.500 hedefan xistiye û diyar kiriye ku li ser beşên mezin ên axa Îranê serdestiya wan ê hewayî heye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.france24.com/fr/moyen-orient/20260311-en-direct-guerre-au-moyen-orient-iran-revendique-frappes-grande-ampleur-israel-etats-unis-golfe-petrole |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Di heman rojê de hevpeymaniya Îsraêl û Dewletên Yekbûyî li avahiya Bank Sepah li Tehranê xistiye ku di encamê de avahî hilweşiyaye û xizmetguzariyên serhêl û yên rûbirû hatiye rawestandin. Ev bankeya ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî ve hatiye hilweşandin, berpirsiyarê dayîna mûçeyên karmendên Pasdarên Şoreşê û artêşa birêkûpêk a Îranê bû. Li gorî medyaya herêmî karmendên ku ji bo amadekirina mûçeyên mehê di şifta şevê ya awarte de dixebitîn, hatine kuştin. Xizmetên Banka Melli ku saziyeke din a bi rejîmê ve girêdayî ye, çend roj in hatine astengkirin. Di bersivê de, baregeha Xetam el-Enbiya ragihandiye ku navendên aborî û bankên bi Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ve girêdayî yên li herêmê niha hedefên wan ên rewa ne û bang li sivîlan kiriye ku ji ber êrîşên Dewletên Yekbûyî di nav kîlometreyekê de nêzîkî saziyên bankayên Îranê nebin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lorientlejour.com/article/1498593/larmee-iranienne-dit-vouloir-desormais-frapper-des-cibles-economiques-dans-la-region.html |sernav=L'armée iranienne dit vouloir désormais frapper « les centres économiques et les banques » dans la région |malper=L'Orient-Le Jour |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Li Erebistana Siûdî Îran êrîşên dubare li ser binesaziya leşkerî û enerjiyê ya padîşahiyê berdewam kiriye. Wezareta berevaniyê ragihandiye ku wan heft dronên ku ber bi zeviya petrolê ya Şeybe ya mezin li rojhilatê welêt ve diçûn asteng kirine ku ji aliyê Aramco ve dihatin xebitandin û ji destpêka şer ve çend caran hatiye hedefgirtin. Şeş mûşekên balîstîk ên ku baregeha hewayî ya prens Siltan ku leşkerên amerîkî li nêzîkî Riyadê lê dimînin, hatine hedef digirtin, hatine têkbirin, her wiha pênc dron li herêma El Xerj û du dronên din jî li nêzîkî Hafar El Batîn, li ser sinorê Kuweytê hatine têk birin.<ref name=":12">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/11/iran-fires-missiles-drones-at-gulf-nations-as-ship-hit-in-strait-of-hormuz |sernav=Iran fires missiles, drones at Gulf nations as ship hit in Strait of Hormuz |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> Hêzên Îranê pêlek li dijî Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî pêlek nû yê êrîşan daye destpêkirin ku tê de dron û mûşek hatine bikaranîn. Du dron li nêzî Balafirgeha Navneteweyî ya Dubayê ketin xwarê û di encamê de çar kes birîndar bûn ku di nav de du welatiyên ganayî, yek bangladeşî û welatiyekî hindî di nav de hebûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lorientlejour.com/article/1498577/des-drones-tombes-pres-de-laeroport-de-dubai-quatre-blesses-autorites.html |sernav=Des drones tombés près de l'aéroport de Dubaï, quatre blessés |malper=L'Orient-Le Jour |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Li Qeterê piştê ku li Dohayê dengê teqînan hatiye bihîstin ku hatiye ragihandin ku êrîşeke mûşekî hatiye têkbirin.<ref name=":12"/> Li Kuweytê, Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî berpirsiyariya avêtina du mûşekan li baregeha amerîkî ya Kampa Arifjan, li başûrê bajarê Kuweytê ku baregeha pêşeng a pêkhateya bejayî ya CENTCOMê lê ye, girtiye ser xwe. Di heman rojê de artêşa Kuweytê bêbandorkirina heşt dronan ragihandiye. Li Omanê balafirên bêmirov ên îranî li bendera Salalahê xistine û tankên sotemeniyê hatine armanc girtin. Her çend ti qurbanî nehatine ragihandin jî, xebatên li benderê hatine rawestandin. Di encamê de li wir agirêkî mezin derketiye û di tevahiya êvarê de gurtir bûye û beşek mezin ji benderê şewitandiye.<ref>{{Jêder |sernav=Des réservoirs de carburant touchés par une frappe de drones à Oman |tarîx=2026-03-11 |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/iran/video-des-reservoirs-de-carburant-touches-par-une-frappe-de-drones-a-oman_VN-202603110647.html |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Îranê li Tengava Hurmizê û li Kendava Erebî, êrîşên xwe yên li dijî keştîyên bazirganî zêde kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/attacks-strait-hormuz-intensify-iran-targeted-commercial-ships/story?id=130962627 |sernav=Tensions continue to escalate in the Strait of Hormuz as 3 commercial ships attacked |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Di heman rojê de êrîşên Îranê û êrîşên komên girêdayî Îranê ku di nav axa Iraqê de ne li hemberî [[Başûrê Kurdistanê]] berdewam kiriye. Îran li Başûrê Kurdistanê êrîşî wergehên kurdên [[Rojhilata Kurdistanê]] kirine. Heşt balafirên bêpîlot ên ku di du pêlan de hatin avêtin baregeha partiya Komala li herêma Zirgiwezala, nêzîkî [[Silêmanî (bajar)|Silêmaniyê]] bûye armanca êrîşên Îranê û di encamê de pêşmergeyek jiyana xwe jidest daye û du peşmerge jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/130320264 |sernav=Kî ji kû derê bi kîjan dronan êrişî Herêma Kurdistanê dike? |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en }}</ref> === 12ê adarê === ==== Êrîşên li ser Îranê ==== Di roja 12 adarê de hevpeymaniya Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe yên li seranserê axa Îranê bi awayekî berbiçav zêde kiriye û ji destpêka şer ve hejmara xalên ku hatine hedefgirtin gihîştiye nêzîkî 6.000an. Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan kompleksa Taleghan, ku li Parçînê li başûrê rojhilatê Tehranê ye, bombebaran kiriye ku ew wekê tesîseke stratejîk ji aliyê rejîmê ve hatiye bikaranîn ku şiyanên girîng ji bo çêkirina çekên nukleerî pêş bixe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/live-updates/iran-war-us-israel-gulf-allies-strait-of-hormuz-attacks-oil-prices-stocks/ |sernav=Iran war paralyzes oil trade, U.S. military plane crashes in Iraq |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |paşnav4= |paşnav5= |pêşnav5= |paşnav6= |pêşnav6= |paşnav7= |pêşnav7= }}</ref> Her wiha êrîş bi awayekê sîstematîk xalên kontrolê yên milîsên paramîlîter ên Besîcê li seranserê Tehranê hatiye pêk anîn ku artêşa Îsraêlê dibêje wan li gelek deverên Tehranê xalên leşkerî danîne ku şêniyên bajêr de tirsê çêkirine. Di heman demê de UNHCR radigihîne ku ji destpêka şer û pevçûnan ve 3,2 milyon îranî li hundirê welat koçber bûne, ku ev hejmar di navbera 600.000 û milyonek malbatan de ye ku piraniya wan ji Tehran û deverên mezin ên bajarî reviyan ku li bakurê welat û deverên gundewarî penageh bibînin û di heman demê de Neteweyên Yekbûyî diyar kiriye ku ew texmîn dikin ku ev koçberiya berdewam zêde bibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.unhcr.org/fr/actualites/communiques-de-presse/jusqua-3-2-millions-diraniens-temporairement-deplaces-dans-leur |sernav=Jusqu'à 3,2 millions d'Iraniens temporairement déplacés dans leur pays alors que le conflit s'intensifie |malper=HCR |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr |paşnav=Ito |pêşnav=Par Ayaki }}</ref> Di warê siyasî de rêberê bilind ê nû yê Îranê Mucteba Xameneyî peyama xwe ya yekem ê piştî erkdarkirina xwe bi daxuyaniyekê ku li ser televîzyona dewletê ya Îranê hatiye xwendin lê di weşanê de deng û dîmenên Mucteba Xameneyî nehatiye parvekirin. Mucteba Xameneyî di vê peyamê de bi tundî soza tolhildanê li dijî Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ji bo wêrankirina çêbûyî daye ku daxwaz dike ku Tengava Hurmizê girtî bimîne û diyar kiriye ku hemî baregehên amerîkî yên li herêmê ji bo wî hedef in. Balyozê Îranê li Nîkosyayê piştrast kiriye ku ew di êrîşa ku bavê wî tê de hatiye kuştin de birîndar bûye û ragihandiye ku ew ji ling, dest û milê xwe birîndar bûye û di heman demê de şêwirmendekî hikûmetê bi eşkereyî piştrast kiriye ku ew sax û tenduristiya wî baş e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/nous-nous-vengerons-le-nouveau-guide-supreme-iranien-mojtaba-khamenei-sort-du-silence-dans-un-message-lu-a-la-television_AP-202603120568.html |sernav="Nous nous vengerons": le nouveau guide suprême iranien Mojtaba Khamenei sort du silence dans un message lu à la télévision |malper=BFM |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Di 12 adarê de êrîşên Îranê li dijî Erebistana Siûdî Îran êrîşên li ser binesaziya leşkerî û enerjiyê berdewam kiriye. Wezareta berevaniya siudî têkbirina çend balafirên bêpîlot ên ku bîrên petrolên mezin ên li Şeybe hedef digirtin ku ji destpêka şer ve gelek caran hatibû hedefgirtin û her wiha têkbirina dronek ku bi awayekî xeternak nêzîkî navçeyek Riyadê dibû ku balyozxaneyên biyanî lê ne, ragihandiye ku vê yekê berfirehbûna hedefên Îranê ber bi deverên dîplomatîk ve nîşan daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/12/saudi-defense-ministry-says-intercepted-drones-headed-to-shaybah-oil-field |sernav=Saudi Arabia intercepts 24 drones targeting Eastern Province and Shaybah oil field |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Mîrgehên Erebî yên Yekbûyî, piştî lêdaneke rasterast ji aliyê droneke Îranê ve, li avahiya bilind ê bi navê Harbour Creek li Dubaiyê agir derketiye û di heman demê de bermahiyên droneke din jî li nêzîkî navçeya darayî ya Dubaiyê ku yek ji navendên aborî yên herî girîng ên herêmê ye, ketiye xwarê. Keştiyeke neftê jî 65 kîlometre li bakurê Jebel Elî ji aliyê guleyeke nenas ve hatiye lêdan ku bûye sedema agireke piçûk ê li ser keştiyê ku zû hatiye kontrolkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/12/dubaibased-dp-world-says-jebel-ali-port-fully-operational-inbound-vessel-traffic-reduced |sernav=Dubai-based DP World says Jebel Ali port fully operational, inbound vessel traffic reduced |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Kuweytê droneke îranî rasterast li avahiyek niştecihbûnê li başûrê welêt xistiye ku di encamê de du sivîl birîndar bûn û agir bi avahiyê ketiye ku ji aliyê agirkujan ve bi lez û bez hate kontrolkirin. Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê jî ji aliyê çend dronan ve hatiye lêdan ku ziyanên madî yên girîng li binesaziyê çêbûne lê di vê êrişê de ti qurbanî çênebûne. Wezareta berevaniya Kuweytê ragihandiye ku çend dronên din berî ku bigihîjin hedefên xwe hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/12/kuwait-international-airport-targeted-by-drones-causing-material-damage-only- |sernav=Kuwait International Airport targeted by drones, causing material damage only |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Behrêynê balafirên bêmirov ên Îranê li depoyên hîdrokarbonên li parêzgeha Muharraqê dixin û di encamê de agirê mezin û dijwar derketiye holê ku ji dûr ve hatiye dîtin. Wezareta karên hundir bi lezgînî bang li şêniyên bajarokên nêzîk ên wekê Hidd, Arad, Qelalî û Samahîc kiriye ku ji ber dûyê jehrîn a qalind a ku ji cihê şewatê derdikeve, li hundir bimînin û pencere û deriyên hewakirinê bi hişkî bigirin. Di dawiya rojê de agir hatiye kontrolkirin ku ev yek rê da rayedaran ku qedexeyên li ser şêniyên deverê hatibûn ferzkirin, rakin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c743gpd9z72o |sernav=Iran steps up attacks on energy targets as tankers hit |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-GB }}</ref> Li Tengava Hurmizê û Kendava Farsê, rewşa deryayî bi awayekî metirsîdara berdewam xirabtir bûye. Sê deryavanên keştiya barkêş a teylandî Mayuree Naree ku roja berê ji aliyê keştiyeke şer ê Îranê ve ku ji dûr ve tê xebitandin rastî êrîşê hatine, hê jî winda ne û hatiye bawerkirin ku ev deryavan di odeya motorê ya zirar dîtiye de asê mane. Her çend agir hatiye vemirandin jî, gihîştina keştiyê hê jî ne gengaz e. Bîst endamên din ên tîma deryavan ku hemî hemwelatiyê teylandî bûn, bi ewlehî gihiştine Omanê. ==== Êrîşên li dîjî Başûrê Kurdistanê ==== Li [[Başûrê Kurdistanê]], li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] baregeheke leşkerî ya Îtalyayê rastî êrîşan hatiye. Mûşekek rasterast li baregeha leşkerên îtalî dikeve lê ji ber ku berê ev baregeh hatibû valakirin ti qurbanî çênebûye. Wezîrê berevaniya Îtalyayê Guido Crosetto êrîş piştrast kiriye û vegerandina 141 leşkerên îtalî yên ku hê jî li baregehê ne ragihandiye ku vekişîneke ku ji ber sedemên ewlehiyê beriya bûyerê hatibû plankirin, 102 leşker berê vegeriyabûn Îtalyayê û nêzîkî çil leşkerên din jî li Urdunê hatine bicihkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ilmessaggero.it/schede/erbil_base_militare_italiana_dove_si_trova_quanti_soldati_ci_sono-9411572.html |sernav=Erbil, la base militare italiana nella zona a rischio: dove si trova, quanti soldati italiani ci sono e chi è il comandante |malper=www.ilmessaggero.it |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=it }}</ref> Di heman rojê de baregeha hevbeş a fransî-kurdî ya Mala Qara, ku bi qasî 40 kîlometreyan li başûrê rojavayê Hewlêrê ye, di şeva 12-13ê adarê de rastî êrîşeke du dronan hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.defense.gouv.fr/terre/actualites/deces-ladjudant-chef-arnaud-frion-operation-exterieure-irak |sernav=Décès de l’adjudant-chef Arnaud Frion en opération extérieure en Irak {{!}} Ministère des Armées et des Anciens combattants |malper=www.defense.gouv.fr |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> Efserê erkan Arnaud Frion ku ji Tabûra 7em a şopvanên alpînê bû ku bi eslê xwe ji bajarê Varces, Isèreyê bû di êrîşê de jiyana xwe jidest daye. Ew yekem leşkerê Fransayê ye piştê demek dirêj li heremê jiyana xwe jidest dide. Serokkomarê Fransayê Emmanuel Macron saet di 1:37ê (dema herêmî) sibehê de mirina fermandarê fransî ragihandiye û diyar kiriye ku hebûna wan ê li heremê di çarçoveya têkoşîna li dijî terorîzma DAÎŞÊ de ji sala 2015an vir ve ye û diyar kiriye ku şerê li Îranê nikare êrîşên bi vî rengî rewa bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/monde/iran/guerre-entre-les-etats-unis-israel-et-l-iran/mort-d-un-soldat-francais-au-moyen-orient-qui-etait-l-adjudant-chef-arnaud-frion-mort-lors-d-une-attaque-de-drone-dans-le-kurdistan-irakien_7865429.html |sernav=Qui était l'adjudant-chef Arnaud Frion, mort lors d'une attaque de drone dans le Kurdistan irakien ? |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr-FR }}</ref> === 13ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di roja 13ê adarê de êrîşên Îsraêl û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê êrîşên xwe yên li ser Îranê bi awayekî berbiçav zêde kirine û li gorî raporên ajansan ji destpêka şer û pevçûnan vir ve hejmara xalên ku hatine lêxistin gihiştiye 15.000an. Di şeva 12-13ê adarê de artêşa Îsraêlê li parêzgeha Xuzistanê êrîşî çend cihên ewlehiyê yên navxweyî kiriye ku di nav wan de baregeha polîsên li parêzgeha Ehwazê, baregeha hêzên bejayî yên mihafizên şoreşê ya li heman bajarî û tugaya zirxî ya 292em a artêşa birêkûpêk a li Dezfulê hebûn. Li gorî nirxandinên Amerîkayê, hevpeymaniyê heta 13ê adarê ji sedî 60 heta 80ê fuzeyên Îranê û heta ji sedî 80ê pergala parastina hewayî ya Îranê ji holê rakirine. Tesîseke çêkirin û depokirina mûşekên balîstîk ên bin erdê li Şîrazê, parêzgeha Farsê û her wiha cihekî mûşekan ku li Borazcan a li parêzgeha Buşehrê û herêma pîşesaziyê ya Hacîabadê li Arakê, parêzgeha Markazî, ku pargîdaniyên bi bernameya nukleerî ya Îranê ve girêdayî ne, hatine bombebarankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2026/03/13/trump-says-us-obliterated-military-targets-on-irans-kharg-island-but-didnt-wipe-out-oil-infrastructure.html |sernav=Iran threatens to retaliate against neighbors; Trump urges countries to assist in securing Strait of Hormuz |malper=CNBC |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Cullen |pêşnav=Sam Meredith,Darla Mercado, CFP®,Terri }}</ref> Donald Trump bi xwe radigihandiye ku wî fermana yek ji êrîşên esmanî yên herî bihêz ên dîroka Rojhilata Navîn li dijî girava Xarkê daye ku bi qasî ji %90 ê ji petrola hinardekirî ya Îranê ji wir derbas dibe. Careke din dîsa Trump zelal kiriye ku wî biryar daye ku binesaziya petrolê ya giravê biparêze, di heman demê de gef xwar ku ger Îran rê li ber veguhestina petrolê li Tengava Hurmuz bigire, ew ê giravê hilweşîne. Wî her wiha îdia kiriye ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê dê di hefteya bê de li Îranê pir bi tundî êrîş bike, ev yek nîşan dide ku dawiya pevçûnê nêzîk nîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bfmtv.com/international/amerique-nord/etats-unis/donald-trump-annonce-que-l-armee-americaine-a-mene-l-un-des-raids-aeriens-les-plus-puissants-de-l-histoire-du-moyen-orient-sur-l-ile-de-kharg-en-iran_AV-202603130962.html |sernav=Donald Trump annonce que l'armée américaine "a mené l'un des raids aériens les plus puissants de l'histoire du Moyen-Orient" sur l'île de Kharg en Iran |malper=BFM |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> Li navenda Tehranê, li nêzîkî şahiyeke ku ji bo roja cîhanê ya Qudsê teqîn çêbûne û herî kêm kesek jiyana xwe jidest daye. Artêşa Îsraîlê serê sibeha 13ê adarê ji welatiyên Îranê xwestibû ku ji du deverên li navenda paytextê ya nêzîkî cihê merasîma leşkerî ku gelek serokên payebilind ên Îranê ku di nav wan de serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan û rêveberê ewlehiyê Elî Larîcanî jî hebûn, vala bikin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/explosions-near-tehran-al-quds-day-march-in-solidarity-with-palestinians |sernav=Al-Quds Day rally in Tehran draws thousands despite US-Israeli attacks |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Li Erebistana Siûdî wezareta parastinê têk birina deh dronan ku li ser herêma rojhilatê Erebistanê difiriyan ragihandiye û piştre 28 dronên din ên ku di pêla duyem a êrîşan de ketine qada hewayî ya Siûdî jî hatine têk birin. Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî avahiyek li navenda darayî ya navneteweyî ya Dubayê bi ketina bermahiyên droneke li avahiyê dikeve ku zirar daye rûyê avahiyê lê ti birîndarî çênebû. Ev bûyer di demekê de qewimî ku pargîdaniyên navneteweyî yên mezin ên ku di nav de Citi, Deloitte û PwC jî hebûn, ji ber gefên Îranê ya li dijî navendên aborî û darayî yên bi Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ve girêdayî, ofîsên xwe ji DIFC yê vala kiribûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://nypost.com/2026/03/13/world-news/international-financial-centre-in-dubai-hit-by-kamikaze-drone/ |sernav=International Financial Centre in Dubai hit by kamikaze drone {{!}} New York Post |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US }}</ref> Li Omanê du karkerên biyanî dema ku dronek li herêma pîşesaziyê ya El-Awahi li parêzgeha Sohar a bakurê Omanê ketiye xwarê, hatine kuştin û çend kesên din jî birîndar dibin. Droneke din li deverek vekirî bêyî ku ti qurbanî çêbibin ketiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/iran-war-what-is-happening-on-day-14-of-us-israel-attacks |sernav=Iran war: What is happening on day 14 of US-Israel attacks? |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Melimopoulos |pêşnav=Elizabeth }}</ref> Li Tengava Hurmizê Îran trafîka deryayî bi tevayî asteng kiriye. Serokê fermandariya giştî ya hêzên hevbeş ên Amerîkayê Dan Caine qebûl kiriye ku tengav ji aliyê taktîkî ve hawîrdorek tevlihev pêşkêş dike û bi awayekî neyekser qebûl dike ku di demek kurt de pêşîgirtina li êrîşên Îranê li wir ne mimkûn e. Wezîrê enerjiyê ya Amerîkayê wisa difikire ku heta dawiya mehê eskortên tankeran werin bicihkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-war-hegseth-caine-update-pentagon/ |sernav=Hegseth says there's "no clear evidence" Iran is placing new mines in Strait of Hormuz - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US |paşnav=Watson |pêşnav=Eleanor }}</ref> Li Îsraîlê, Îran di nav rojê de pênc mûşekên din ên balîstîk avêtiye. Mûşekek li Zerzîrê, rojhilatê Heyfayê, ketiye ku di encamê de bi dehan kes birîndar bûne û zirarên mezin daye malên derdorê. Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî berpirsiyariya êrîşan girtiye ser xwe ku diyar kiriye ku wan avêtina mûşekên Xeybar Şekan bi Hizbullahê re koordîne kirine.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Taber |pêşnav=D |tarîx=1994-10-10 |sernav=Diastereoselectivity in uncatalyzed intramolecular C_H insertion by an alkylidene carbene |url=https://doi.org/10.1016/s0040-4039(00)78382-1 |kovar=Tetrahedron Letters |cild=35 |hejmar=41 |rr=7909–7910 |doi=10.1016/s0040-4039(00)78382-1 |issn=0040-4039 }}</ref> Li eniya leşkerî ya amerîkî dema ku balafir li rojavayê Iraqê ketiye xwarê, tevahiya tîma balafireke tanker a KC-135 ku ji şeş leşkeran pêk hatiye, jiyana xwe jidest dane. Di derbarê bûyerê de CENTCOMê diyar kiriye ku bûyer ne ji ber agirê dijmin an dostane çêbûye û balafireke duyem a têkildar bi ewlehî daketiye. Ev çarem balafireke leşkerî ya amerîkî ye ku ji destpêka şer ve dikeve xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-war-kc-135-us-plane-crash-iraq-crew-deaths-confirmed/ |sernav=All 6 crew members killed in crash of American KC-135 refueling aircraft in Iraq, U.S. military confirms - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US }}</ref> === 14ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Hevpeymaniya Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe li ser axa Îranê beberdewam kirine ku artêşa Îsraêlê ragihadiye ku wan navenda lêkolînê ya sereke ya Ajansa Fezayê ya Îranê armanc girtine ku ew wekê laboratuarên stratejîk ên ku ji bo pêşxistina peykên leşkerî, berhevkirina îstîxbaratê û rêberiya êrîşên li ser xalên li seranserê Rojhilata Navîn têne bikar anîn û her wiha kargehekê ji bo hilberîna pergalên parastina hewayî jî di nav de bû.<ref>{{Jêder |sernav=Guerre au Moyen-Orient: l’armée israélienne frappe le principal centre de recherche de l’Agence spatiale iranienne |tarîx=2026-03-14 |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/iran/video-guerre-au-moyen-orient-l-armee-israelienne-frappe-le-principal-centre-de-recherche-de-l-agence-spatiale-iranienne_VN-202603140281.html |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr }}</ref> Li gorî ajansa nûçeyan a farsê di êrîşa mûşekî ya Îsraîl û Amerîkayê ya li ser herêmeke pîşesaziyê ya li Îsfehanê de 15 kes mirine. Di warê mîrasê de, Wezareta Mîrasa Çandî ya Îranê radigihîne ku ji destpêka şer û pevçûnan ve di bombebaranan de herî kêm 56 muzexane û cihên dîrokî li seranserê welst zirar dîtine. Di nav cihên ku ji ber êrîşan bi bandor bûye de Qesra Golestan a li Tehranê ku Cihê Mîrateya Cîhanî ya UNESCOyê ye û yek ji kevintirîn abîdeyên paytexta Îranê ye.û Meydana Neqşî-Cehan li Îsfehanê ku gewhereke mîmarî ya sedsala 17an e di nav de hebûn. Parêzgeha Tehranê herî zêde ji ber êrîşan bi bandor bûye ku 19 abîdeyên dîrokê zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/culture/patrimoine/en-iran-au-moins-56-musees-et-sites-historiques-ont-ete-endommages-selon-le-ministere-du-patrimoine-culturel_7868015.html |sernav=En Iran, au moins 56 musées et sites historiques ont été endommagés selon le ministère du Patrimoine culturel |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr-FR }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Hêzên îranî pêlên nû yên êrîşan li dijî Erebistana Siûdî dane destpêkirin. Wezareta berevaniya Siudî ragihandiye ku şeş mûşekên balîstîk ên ku ber bi parêzgeha Xercê ve hatine avêtin hatine têkbirin û her wiha deh dronên ku li ser herêma rojhilatê welêt difiriyan hatine rûxandin û piştre 28 dronên din ên ku derbasî qada hewayî bûne hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/14/iran-continues-intensified-attacks-across-gulf-in-us-israel-war-fallout |sernav=Iran continues intensified attacks across Gulf in US-Israeli war fallout |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> Her çiqas Donald Trump zirarê kêm dîtiye û diyar kiriye ku çar ji pênc balafirên ku lê ketine, jixwe vegeriyane xizmetê, li gorî Wall Street Journal, balafirên tanker ên amerîkî KC-135 ku li baregeheke Siûdî bi cih bibûn, di êrîşa Îranê de zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/five-air-force-refueling-planes-hit-in-iranian-strike-on-saudi-arabia-wHYFMW2YG3p0rwH3HaGU |sernav=Five Air Force Refueling Planes Hit in Iranian Strike on Saudi Arabia |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî piştî ku bermahiyên droneke Îranê ya têkbirî li tesîsan ketiye, li navenda petrolê ya Fuceyrayê ku bendergeheke stratejîk û termînala hinardekirina petrola xam e û rojane bi qasî milyonek bermîl petrola îmaratê derbas dibe, agireke mezin derketiye. Di êrîşên berdewam de welatiyekî urdunî bi sivikî birîndar bûye û hinek xebatên barkirina petrolê hatine sekinandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/u-a-e-says-one-injured-at-fujairah-oil-industry-zone-epFN2fUiQ73DfB8YN47F |sernav=U.A.E. Says One Injured at Fujairah Oil Industry Zone |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Kuweytê du dron li baregeha hewayî ya Ehmed El-Cabirê ku li nêzîkî kampa Arifjanê ye ku navenda fermandariya pêşverû ya CENTCOMê lê ye, xistine, sê leşkerên kuweytî bi sivikî birîndar bûne û ziyana milkî çêbûne. Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê jî ji aliyê çend dronan ve hatiye armanc girtin ku zirar daye pergala radarê lê ti qurbanî çênebûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/VnOHZwluS01ImfjD06Ay |sernav=Kuwait Says Drones Struck Airport’s Radar System |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Iraqê balyozxaneya amerîkî li Bexdayê ku li herêma kesk a pir ewle ye, di dana sibê de bi êrîşeke dronî hatiye hedefgirtin û dûyê reş ji ser kompleksa dîplomatîk bilind bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politico.eu/article/us-embassy-baghdad-hit-missile-drone-iran-war-defense/ |sernav=US embassy in Baghdad hit by missile |malper=POLITICO |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-GB }}</ref> Ji destpêka pevçûnan ve ev êrîşa duyem ê li dîjî balyozxaneyê ye. Çend demjimêran berê, êrîşên hevpeymaniya Îsraêl û Dewletên Yekbûyî li navçeya Arasat a Bexdayê êrîşî Keta'ib Hizbullah kirine û du endamên komê hatiye kuştin ku di nav wan de kesayetiyek ku ji hêla çavkaniyên ewlehiyê ve wekê kesek girîng dihat wesifandin. Derengiya êvarê baregeheke leşkerî li Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê ji aliyê komên alîgirê Îranê ve hatiye hedefgirtin ku bû sedema agirê li embar û avahiyên demkî yên li derveyî deverê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/fr/info-en-continu/20260314-irak-attaque-contre-l-ambassade-am%C3%A9ricaine-trois-morts-dans-des-frappes-sur-un-groupe-pro-iran |sernav=Irak: attaque contre l'ambassade américaine, Washington appelle ses citoyens à quitter le pays |malper=France 24 |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr }}</ref> Donald Trump ji bo Tengava Hurmizê ji Çîn, Fransa, Japon, Koreya Başûr û Keyaniya Yekbûyî xwestiye ku bi koordîne kirina bi Dewletên Yekbûyî re keştiyên şer bişînin ku rê li ber derbasbûna keştiyên neftê vekin û diyar kir ku gelek welat amadekariyê dikin ku vê yekê bikin. Wî ragihand ku hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî dê di demek nêzîk de dest bi hevalrêtiya keştiyên neftê bikin ku bi ewlehî di tengavê re derbas bibin, di heman demê de diyar kir ku bombebarana peravên Îranê û hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî dê di vê navberê de berdewam bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/replay-jt/france-2/20-heures/donald-trump-lance-un-appel-a-d-autres-pays-dont-la-france-a-pour-venir-l-aider-dans-le-detroit-d-ormuz_7868198.html |sernav=Donald Trump lance un appel à d'autres pays, dont la France, pour venir l'aider dans le détroit d’Ormuz |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr-FR }}</ref> === 15ê adarê === Hatiye ragihandin ku di saetên serê sibê ya 15ê adarê de li derdora Îsfehanê êrîşên esmanî yên dijwar pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603159508 |sernav=Heavy pre-dawn airstrikes reported across Isfahan |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603158996 |sernav=Explosions reported in several Iranian cities |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Di heman rojê de li nêzîkî Şîrazê 20 teqîn hatin bihîstin<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603152097 |sernav=Message to Iran International reports about 20 explosions near Shiraz |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> û li başûrê Tehranê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603158403 |sernav=Video shows heavy explosions across southern Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> li baregeha hewayî ya Dezfulê,<ref name=":13">{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603150042 |sernav=Heavy smoke rises over Dezful air base after explosions |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> li Xumeyn û li Hemedan a Rojhilata Kurdistanê teqînên tund çêbûne.<ref name=":13"/><ref name=":13"/> Di dîmenek ku hate weşandin de hatiye dîtin ku zirara berfireh a êrîşa hewayî ya li ser Bendera Jaskê li parêzgeha Hormozgan nîşan dide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603159291 |sernav=Video shows heavy damage at Jask port in southeastern Iran after US strikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Şêniyên li Îranê diyar kirine ku li seranserê welat zêdebûna belavkirina hêzên ewlehiyê zêde bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603152170 |sernav=Checkpoints expand as citizens report drones and strikes in several cities |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Di daxuyaniyekê de ku li ser hesabê X ê ya wezareta berevaniya Îtalyayê hatiye parvekirin, serfermandarê giştî Luciano Portolano gotiye, "vê sibehê, baregeha Elî El Salem a li Kuweytê rastî êrîşeke dronê hatiye. Penageheke ku tê de balafireke ji dûr ve tê kontrolkirin a hêza peywirê ya hewayî ya Îtalyayê hebûn, bûye armanca êrîşan û hatiye hilweşandin." Portolano diyar kiriye ku di bûyerê de ti karmend birîndar nebûne û ti kes rasterast rastî êrîşê nehatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/live/c7vj03n2ym4t |sernav=Rûpela zindî: Di roja 18an a şerê li Rojhilata Navîn de çi diqewime? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2026-03-17 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=tr }}</ref> === 16ê adarê === Du qatên pêşîn ên Otêla Royal Tulip Al Rasheed li Herêma Kesk a Bexdayê dema ku şandeyeke Yekîtiya Ewropî û Erebistana Siûdî li wir bûn, ji aliyê dronekê ve hatiye armanc girtin. Kesî berpirsiyariya êrîşê negirt ser xwe; lêbelê ji ber ku ew nêzîkî êrîşeke bi heman rengî ya 48 demjimêr berê li dijî balyozxaneya amerîkî ya li Bexdayê bû, guman çêbûye ku ew êrîşeke Îranê be.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/16/iran-war-live-tehran-rejects-trump-claim-on-talks-gulf-attacks-continue |sernav=Iran war updates: Trump chastises nations for lack of Hormuz ‘enthusiasm’ |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-18 |ziman=en |paşnav=Uras |pêşnav=Ted Regencia,Zaid Sabah,Caolán Magee,Virginia Pietromarchi,Alma Milisic,Nils Adler,Sarah Haider,Mariamne Everett,Elis Gjevori,Umut }}</ref> === 17ê adarê === Wezîrê berevaniya Îsraêlê, Yisrael Katz ragihandiye ku serokê konseya bilind a ewlekariya neteweyî ya Îranê Elî Larîcanî di êrîşeke artêşa Îsraêlê de jiyana xwe jidest daye.<ref name="Fabian2026"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ynetnews.com/article/s1t9tkiqwx |sernav=Israel confirms Larijani killed in Tehran safe house, Basij chief also eliminated |malper=ynetglobal |tarîx=2026-03-17 |roja-gihiştinê=2026-03-18 |ziman=en |paşnav=Correspondents |pêşnav=Ynet }}</ref> Rayedarên îranî bêyî ku li ser van îdiayan şîrove bikin, peyameke bi destnivîs belav kirine ku hatiye îdiakirin peyam ji aliyê Larîcanî be hatiye nivîsandin. Hatiye diyarkirin ku ev peyama ku dîroka peyamê rojek berê bû, ji bo bîranîna deryavanên Îranî yên ku di êrîşên Dewletên Yekbûyî de mirine û tê payîn ku merasîmên cenazeyên wan werin lidarxistin, hatiye nivîsandin.<ref name="Fabian2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-17 |sernav=IDF confirms Iran’s ‘de facto leader’ Ali Larijani killed in airstrike overnight |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irans-de-facto-leader-ali-larijani-killed-in-airstrike-overnight/ |roja-gihiştinê=2026-03-18 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraîlê di daxuyaniyek fermî de diyar kiriye ku fermandarê Besîcê ya îranî Xulam Riza Silêmanî jî di êrîşan de jiyana xwe jidest daye û fermandarekî cîhada îslamî ya filistînî jî hatiye armancgirtin.<ref name="Fabian2026" /> === 18ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di roja 18ê adarê de wezîrê îstîxbarata Îranê Îsmaîl Xetîb di êrîşeke esmanî ya Îsraêlê de li Tehranê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tondo |pêşnav=Lorenzo |paşnav2=Christou |pêşnav2=William |tarîx=2026-03-18 |sernav=Israel strikes Iran’s South Pars gasfield hours after forces kill intelligence minister |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/18/iran-intelligence-minister-esmail-khatib-killed-israel-claims |roja-gihiştinê=2026-03-23 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di heman rojê de di saetên serê sibê de li Îranê gelek teqîn çêbûne. Cihên ku hatine armanc girtin deverên deryayî û tesîsên sereke yên benderan bûn ku di nav de deverên li dora benderên şehîd Bahonar û şehîd Rajaee, û her wiha cihên li nêzîkî termînalek petrola li Bandar Abbasê hebûn. Li herêma Zeytûn Karmendiyê ya Ehwazê teqînek bihêz çêbûye. Li gorî agahiyan, teqînek serê sibê li Songhor ku bajarekî Rojhilata Kurdistanê nêzîkî sinorê Başûrê Kurdistanê ye çêbûye û teqînek din jî li nêzîkî Kazerunê li başûrê Îranê hatiye bihîstin. Li rojavayê Tehranê, di demek kurt de li Malardê gelek teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603182963 |sernav=Wave of explosions reported across Iran in early morning hours |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Li Fardisê, êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê li ser tesîseke çêkirina helîkopteran li navçeya pîşesazî ya Nazê pêk hatine. Baregeha Artêşa Fath li Kerajê, ofîsên xizmetguzariya civakî yên bajêr, navenda rehabîlîtasyonê ya ji bo kesên astengdar û deverên niştecihbûnê jî rastê êrîşan hatine. Qereqolên polîsan ên li Qom û Bandar Lengehê jî rastî êrîşan hatine. Vîdyoyek nîşan daye ku êrîşa giran di sibeha roja çarşemê de li bakurê Tehranê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603184619 |sernav=Video shows a massive strike on Northern Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Îsraîlê gotiye ku wan navendên fermandariya Îranê li Tehranê armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603183242 |sernav=Israel strikes Iranian command centers in Tehran, IDF says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Herwiha navendeke bijîşkî li Tehranê jî hatiye bombebarankirin. Beşek ji qada gazê ya Parsa Başûr a Îranê ji aliyê êrîşên esmanî yên Îsraîlê ve hatine armanc girtin û rafineriyên qada gazê ya li Asaluyeyê jî hatine armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603181952 |sernav=Iran shuts several South Pars gas phases after strike |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/03/18/israel-strikes-iran-natural-gas-infrastructure |sernav=Israel strikes Iran natural gas facility in coordination with U.S. |malper=Axios |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Êrîşên Îsraîlê herî kêm pênc keştîyên deryayî yên Îranê li Deryaya Xezerê armanc girtine û teqîn li Bendera Anzaliyê hatine bihîstin, trafîka çekan a du alî di navbera Rûsya û Îranê de, bi taybetî alavên dronên Şahedê asteng kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ynetnews.com/article/hkvkxtu9wl |sernav=Israeli Air Force strikes Iranian naval vessels in Caspian Sea for first time |malper=ynetglobal |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://maritime-executive.com/article/israel-strikes-iranian-naval-vessels-on-the-caspian-sea |sernav=Israel Strikes Iranian Naval Vessels on the Caspian Sea |malper=The Maritime Executive |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke esmanî li dadgeha li Laristanê pêk hatiye.<ref name=":14">{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603187786 |sernav=Video: Airstrikes hit courthouse in Larestan, southern Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Di 18ê adarê de HRANAyê 79 êrîş û herî kêm 125 qurbanî tomar kiriye.<ref name=":14"/> Li gorî HARNAyê herî kêm 15 sivîl jiyana xwe jidest dane û 105 kes jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Îranê ==== Mûşekên Îranê li bajarê pîşesazî yê Ras Laffan a Qeterê armanc girtine ku di encamê de şewat çêbûne û zirareke mezin gihîşt tesîsa gazê. Qeterê bi qedexekirina ketina wan kesên leşkerî yên balyozxaneya Îranê ji bo axa xwe, bersiv daye Îranê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/18/qatar-says-iran-missile-attack-sparks-fire-causes-damage-at-gas-facility |sernav=Qatar says Iran attack caused significant damage at Ras Laffan gas facility |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Parçeyên mûşekeke Îranê li Balafirgeha Ben Gurion zirar daye sê balafirên taybetên kesane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Wrobel |pêşnav2=Sharon |tarîx=2026-03-18 |sernav=3 private planes at Ben Gurion Airport damaged by debris from Iranian missile attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/3-private-planes-at-ben-gurion-airport-damaged-by-debris-from-iranian-missile-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-23 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Beyt Awwa, Şerîaya Rojava, di êrîşeke mûşekî de sê filistînî jiyana xwe jidest dane û 13 kes birîndar bûne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-890479 |sernav=Three Palestinian women killed in West Bank from Iran missile {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> û li Adenimê jî karkerekî biyanî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2022-02-09 |sernav=New long-range Iranian missile sends signal to Israel |url=https://doi.org/10.1108/oxan-es267236 |kovar=Emerald Expert Briefings |doi=10.1108/oxan-es267236 |issn=2633-304X }}</ref> === 19ê adarê === [[Wêne:Missile interception fragments of an Iranian missile hit Haifa oil refineries in Haifa Bay, March, 19 2026.jpg|thumb|Dîmenek ji roja 19ê adarê ku mûşekeke Îranê li rafineriyên petrolê yên Hayfa li Kendava Hayfayê xistiye]] Di 19ê adarê de balafireke F-35 Lightning II a Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber gumanên ku ji aliyê hêzên Îranê ve hatiye xistin, bi awayekî awarte hatiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/03/19/politics/f-35-damage-iran-war |sernav=US F-35 damaged by suspected Iranian fire makes emergency landing, sources say {{!}} CNN Politics |malper=CNN |tarîx=2026-03-19 |roja-gihiştinê=2026-03-24 |ziman=en |paşnav=Liebermann |pêşnav=Haley Britzky, Oren }}</ref> Di êrîşa mûşekî ya berfirehtir a Îranê ya li ser herêmê de, wekê tolhildana êrîşên Îsraîlê ya li ser tesîsên gazê yên Parsa Başûr, rafineriyeke petrolê ya li Heyfayê ya girêdayî BAZAN Holdingê hatiye hedefgirtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ynet |tarîx=2026-03-19 |sernav=Damage at Haifa oil refineries after Iranian missile attack |url=https://www.ynetnews.com/article/h1rmbctqbl |roja-gihiştinê=2026-03-24 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Serokwezîrê Îsraêlê Benjamîn Netanyahu di daxuyaniya di derbarê guhertina rejîma li Îranê de gotiye, "Hûn nekarin şoreşekê ji hewayê bikin; divê hêmanek bejayî hebe ku wê bike. Ez ê hemî vebijarkan bi we re parve nekim," bi vî awayî destnîşankiriye ku îhtimala operasyonên sinorkirî yên bejahî hebe.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ynetnews |tarîx=2026-03-19 |sernav=Netanyahu: 'You can't make a revolution from the air, there are ground options' |url=https://www.ynetnews.com/article/8148y4dvk |roja-gihiştinê=2026-03-24 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Di 19ê adarê de wekê beşek ji hewildanên xwe yên ji bo vekirina Tengava Hurmizê ji bo veguhestina deryayî ya navneteweyî, Amerîkayê dest bi operasyoneke esmanî yên li dijî keştî û dronanên deryayî yên Îranê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/u-s-war-planes-and-helicopters-kick-off-battle-to-reopen-hormuz-530cdb78 |sernav=U.S. War Planes and Helicopters Kick Off Battle to Reopen Hormuz |malper=The Wall Street Journal |tarîx=2026-03-20 |roja-gihiştinê=2026-03-24 |ziman=en-US |paşnav=Gordon |pêşnav=David S. Cloud, Lara Seligman and Michael R. }}</ref> === 20ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Artêşa Îsraêlê li Beyrût,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF says it is striking Hezbollah targets in Beirut |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-is-striking-hezbollah-targets-in-beirut/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Tehran, Nur û li xalên din ên li navenda Îranê êrîşên hewayî pêk aniye ku artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku di encama êrîşên wan berdevkê pasdarên şoreşê, Elî Mihemed Naînî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says it struck weapon factories in Tehran, ballistic missiles storage sites in central Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-weapon-factories-in-tehran-ballistic-missiles-storage-sites-in-central-iran/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says its striking regime targets in northern Iranian city of Nur |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-its-striking-regime-targets-in-northern-iranian-city-of-nur/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşê diyar kiriye ku Naînî di nav salan de di warê propagandayê û têkiliyên giştî de di rolên cûrbecûr de xebitiye ku di nav de di du salên dawî de wekê "propagandîstê sereke" yê muhafizên şoreşê xebitiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF confirms killing Iranian Guards spokesman |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-killing-iranian-guards-spokesman/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuştina Naînî berê ji aliyê medyaya dewleta Îranê ve hatibû ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |tarîx=2026-03-20 |sernav=IRGC spokesman killed in strike, Iran says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-spokesman-killed-in-strike-iran-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî raporên medyaya Îranê, êrîşên hewayî yên hevbeş ên Amerîka û Îsraîlê 16 keştîyên barhilgir ên Îranê li bajarên benderî yên li Kendava Farsê jî hatine rûxandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=US, Israel strike 16 Iranian cargo vessels in port towns: Iran media |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-israel-strike-16-iranian-cargo-vessels-in-port-towns-iran-media/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Derbarê şerê li Libnanê de artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku ji destpêka şer û pevçûnan ve wan êrîşî zêdetirî 2.000 hedefên li welat kirine û zêdetirî 570 çekdarên Hizbullah kuştine ku 220 ji wan endamên yekîneya elît a Rizwanê bûn. Wezareta tenduristiyê ya Libnanê diyar kiriye ku ji destpêka şerê navxweyî ve zêdetirî 1000 kes di êrîşên Îsraêlê de jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says more that 570 Hezbollah operatives killed since start of fighting |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-more-that-570-hezbollah-operatives-killed-since-start-of-fighting/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Li Îsraêlê dîsa êrîşên ji Îranê û Hizbullahê ji Libnanê hatiye tomar kirin<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Sirens triggered in Western Galilee amid Hezbollah attack from Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/sirens-triggered-in-western-galilee-amid-hezbollah-attack-from-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û êrîşên mûşekan li Kiryat Ono,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Authorities dispatch forces to sites of reported impacts from cluster bomb carrying Iran missile in central Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/authorities-dispatch-forces-to-sites-of-reported-impacts-from-cluster-bomb-carrying-iran-missile-in-central-israel/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Rehovot û Orşelîmê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Two lightly wounded in Rehovot cluster bomb strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/two-lightly-wounded-in-rehovot-cluster-bomb-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û deverên din hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Rescue forces rushing to Iran missile impact in Jerusalem’s Old City; no injuries reported |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rescue-forces-rushing-to-iran-missile-impact-in-jerusalems-old-city-no-injuries-reported/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezareta tenduristiyê ya Îsraêlê ragihandiye ku ji ber êrîşên bi roketan, heta niha 4099 îsraîlî rakirine nexweşxaneyan ku ji wan 80 kes hê jî li nexweşxaneyê têne dermankirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bletter |pêşnav=Diana |tarîx=2026-03-20 |sernav=Number of injured in war tops 4,000 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/number-of-injured-in-war-tops-4000/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hatiye ragihandin ku ji destpêka şer ve li Îsraêlê 15 kesên sivîl di êrîşên mûşekî yên Îranê de jiyana xwe jidest dane ku yek ji wan welatiyekî fîlîpînî û yek jî wan jî welatiyê taylendî bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.eurasiantimes.com/us-israel-war-on-iran-here-are-the-latest-casualty-figures-from-across-the-middle-east/ |sernav=U.S.-Israel War on Iran: Here Are the Latest Casualty Figures From Across The Middle-East Region |malper=EURASIAN TIMES |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US |paşnav=NEWS |pêşnav=AFP }}</ref> Di heman rojê de êrîşên din ên Îranê li dijî Iraqê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=At least three drone attacks target US military site in Baghdad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/at-least-three-drone-attacks-target-us-military-site-in-baghdad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Îmaratên Yekbûyî yên Erebî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-20 |sernav=Dubai says it fought off Iranian attack as Eid holiday begins |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/dubai-says-it-fought-off-iranian-attack-as-eid-holiday-begins/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-20 |sernav=Kuwait’s Mina Al-Ahmadi refinery hit by drone attack, sparking fire |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwaits-mina-al-ahmadi-refinery-hit-by-drone-attack-sparking-fire/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Erebistana Siûdî û Behrêynê hatine hatine tomarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=Gulf states say responding to missile, drone attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/gulf-states-say-responding-to-missile-drone-attacks/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî çavkaniyên amerîkî, êrîşa mûşekî ya Îranê bi du mûşekên balîstîk li ser baregeha leşkerî ya brîtanî-amerîkî ya Diego Garcia ku li Okyanûsa Hindî û nêzîkî 4000 kîlometre dûr e, bi taybetî bala xelkê kişandiye. Her du mûşek jî li baregeha leşkerî neketine. Li gorî agahiyan, mûşekek ketiye deryayê û her çend nehatiye eşkerekirin ka mûşek bi serkeftî hatiye xistin an na, mûşeka duyem jî ji aliyê keştiyeke şer a amerîkî ve bi mûşeka SM-3 hatiye têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://orf.at/stories/3424514/ |sernav=Iran feuerte offenbar Raketen auf Stützpunkt Diego Garcia |malper=news.ORF.at |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=de |paşnav=red |pêşnav=ORF at/Agenturen }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-us-israel-war-updates-2026/card/iran-targeted-diego-garcia-base-with-ballistic-missiles-rb7MdZW1CfwRTauDYHOt |sernav=Iran Targeted Diego Garcia Base With Ballistic Missiles |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US }}</ref> Li gorî çavkaniyên Brîtanî, Îranê dibe ku ji bo zêdekirina menzîla mûşeka balîstîk a ku hatiye bikar anîn, amûrên roketên fezayê bikar aniye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Iran ‘unsuccessfully’ targeted Diego Garcia base, UK official source confirms |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-unsuccessfully-targeted-diego-garcia-base-uk-official-source-confirms/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Iran may have used space launch vehicle to extend range of missiles fired at Diego Garcia |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-may-have-used-space-launch-vehicle-to-extend-range-of-missiles-fired-at-diego-garcia/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî daxûyaniya serfermandarê giştî yê artêşa Îsraêlê Zamîr, ew mûşekeke balîstîk a du-qonaxî ya navbera parzemînan bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF chief: Campaign at ‘halfway’ stage; Iran’s missile fire at Diego Garcia shows ‘Berlin, Paris, Rome all within range’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-chief-campaign-at-halfway-stage-irans-missile-fire-at-diego-garcia-shows-berlin-paris-rome-all-within-range/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Piştî êrîşê, Brîtanyayê destûr daye Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ku bingehên wan ji bo operasyonên li dijî hedefên Îranê yên ku êrîşî keştiyên li Tengava Hurmizê dikin bikar bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c36rny6xgppo |sernav=UK allows US to use bases to strike Iranian sites targeting Strait of Hormuz |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-GB }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/news/uk-allows-us-use-bases-iran-war-after-missiles-fired-diego-garcia |sernav=UK allows US to use bases for Iran war after missiles fired at Diego Garcia |malper=Middle East Eye |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en }}</ref> Wezareta derve ya Îranê her cure berpirsiyariyên xwe ji bo êrîşê red kiriye û êrîşê wekê operasyoneke "lêp" a Îsraêlê bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/22/did-iran-launch-missiles-at-us-uk-base-on-diego-garcia-heres-what-to-know |sernav=Did Iran launch missiles at US-UK base on Diego Garcia? Here’s what to know |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en |paşnav=Sharma |pêşnav=Yashraj }}</ref> === 21ê adarê === Li gorî daxuyaniyên artêşa Îsraêlê, hêza hewayî ya Îsraêlê di roja 21ê adarê de êrîşên xwe yên li ser Îranê berdewam kirine ku di nav de li ser çend pergalên parastina hewayî, komplekseke wezareta parastinê, tesîsên ji bo hilberandin û depokirina pêkhateyên mûşekan û cihekî lêkolîn û pêşvebirina nukleerî ya Zanîngeha Malek Aştarê hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF strikes ballistic missiles sites in Tehran overnight |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-strikes-ballistic-missiles-sites-in-tehran-overnight/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF says it struck ‘strategic’ nuclear weapons development site at university in Tehran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-strategic-nuclear-weapons-development-site-at-university-in-tehran/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî ajansa nûçeyan a Tasnîm a Îranê, êrîşeke hevbeş a Amerîka û Îsraêlê li ser tesîsa dewlemendkirina uranyûmê ya Natanzê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-21 |sernav=Natanz enrichment facility targeted in US-Israeli attack — Iranian media |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/natanz-enrichment-facility-targeted-in-us-israeli-attack-iranian-media/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Lê belê artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku ev êrîş bi tevahî ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF denies role in Natanz strike, won’t comment on US activity |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-denies-role-in-natanz-strike-wont-comment-on-us-activity/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên bi mûşek û teqemeniyên komî yên li ser Îsraêlê bûne sedema bandorên neyînî yên li deverên qerebalix ên wekê Rîşon LeZîyon,<ref name=":15">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Empty daycare among sites hit in Rishon Lezion cluster missile attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/three-impact-sites-in-rishon-lezion-after-cluster-missile-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Metullayê,<ref name=":15"/> Safedê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Rocket strike in northern city causes slight damage as more sirens sound in Galilee, Golan Heights |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rocket-strike-in-northern-city-causes-slight-damage-as-more-sirens-sound-in-galilee-golan-heights/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Maʿalot-Tarşîhayê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Medics say 5 lightly hurt by Hezbollah rocket that hit Ma’alot-Tarshiha home |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-say-5-lightly-hurt-by-hezbollah-rocket-that-hit-maalot-tarshiha-home/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Dîmonayê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Video shows Iranian missile striking southern city of Dimona |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/video-shows-iranian-missile-striking-southern-city-of-dimona/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Aradê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Medics treating 30 people with varying degrees of injuries from Iran missile attack on Arad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-treating-30-people-with-varying-degrees-of-injuries-from-iran-missile-attack-on-arad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> kirine ku tenê li Dîmonayê û Aradê 175 kes ji ber derbên mûşekên balîstîk birîndar bûne ku 11 kes ji wan bi giranî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bletter |pêşnav=Diana |tarîx=2026-03-22 |sernav=38 people remain hospitalized after last night’s missile attack on Dimona and Arad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/36-people-remain-hospitalized-after-last-nights-missile-attack-on-dimona-and-arad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Herwiha êrîşên Îranê li dijî Erebistana Siûdî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Saudi Arabia says it intercepted at least 20 Iranian drones in east of country |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/saudi-arabia-says-it-intercepted-at-least-20-iranian-drones-in-east-of-country/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Kuwait says air defense responding to Iranian missile and drone attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwait-says-air-defense-responding-to-iranian-missile-and-drone-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Behrêynê beberdewam kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Explosions heard in Bahrain’s capital |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-heard-in-bahrains-capital/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 22ê adarê === Li gorî artêşa Îsraîlê, pêlek êrîşên esmanî yên Îsraêlê li Tehranê çend tesîsên hilberîna çekan ên Îranê û çend baregehên rejîmê xistiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=IDF says it hit arms production sites, intel and military HQs in overnight Tehran strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-hit-arms-production-sites-intel-and-military-hqs-in-overnight-tehran-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezîrê enerjiyê ya Îranê Elîabadî ragihandiye ku binesaziya av û elektrîkê ya girîng a welat ji ber êrîşên sîber ên DYA û Îsraêlê bi giranî zirar dîtiye. Êrîşan, di nav cihên din de, bi dehan tesîsên veguhestin û paqijkirina avê hedef girtine ku bi vî awayî bandor li ser beşên torên dabînkirina avê yên girîng kiriye. Heyva Sor a Îranê ragihandiye ku li gorî texmînên herî dawî, hejmara giştî ya tesîsên sivîl ên zirar dîtî gihîştiye 81.365 cihan.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP and ToI Staff |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian minister says ‘heavy damage’ to water, energy infrastructure from US-Israeli strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-minister-says-heavy-damage-to-water-energy-infrastructure-from-us-israeli-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî amarên fermî yên Îranê, ji destpêka êrîşên Îsraêl û Amerîkayê ve li Îranê zêdetirî 1.500 kes hatine kuştin û zêdetirî 21.000 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://liveblog.zdf.de/us-angriff-auf-iran/187827/ |sernav=Iran meldet mehr als 1.500 Tote seit Kriegsbeginn |malper=ZDF Liveblog |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Li gorî rêxistina Brîtanî NetBlocks, ji 28ê sibatê vir ve li Îranê birîna înternetê ya ji aliyê dewletê ve hatiye ferzkirin berdewam dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://mastodon.social/@netblocks/116271646464231849 |sernav=NetBlocks (@netblocks@mastodon.social) |malper=Mastodon |tarîx=2026-03-22 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=ku }}</ref> Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, Îsraêlê pêlek din a berfireh ji êrîşên asmanî li dijî binesaziya Hizbullah li başûrê Libnanê ku di nav de pira Qasmiyeyê ya li ser çemê Lîtanî yê daye destpêkirin, ku hatiye gotin ev êrîş ji bo pêşîgirtina li Hizbullah ku şervan û çekan bigihîne herêmê hatiye pêkanîn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=IDF launches wide airstrikes in Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-launches-wide-airstrikes-in-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Israel blows up coastal highway bridge in Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-blows-up-coastal-highway-bridge-in-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di heman demê de ev êrîş ji aliyê serokwezîrê Libnanê Selam û serok Ewn ve wekê zêdebûna xeternakê hatine şermezarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Yohanan |pêşnav=Nurit |tarîx=2026-03-22 |sernav=Lebanon’s PM slams Hezbollah rocket attacks, says country won’t give up on disarmament |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/lebanons-pm-slams-hezbollah-rocket-attacks-says-country-wont-give-up-on-disarmament/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Îsraêlê ziyanên ji ber topbarana Îran û Hizbullahê li Tel Avîv,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Bletter |pêşnav2=Diana |tarîx=2026-03-22 |sernav=15 injured in Tel Aviv missile cluster bomb attack, most lightly hurt |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/15-injured-in-tel-aviv-missile-cluster-bomb-attack-most-lightly-hurt/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Bat Yam û Holonê hatine ragihandin û sivîlek li bakurê Misgav' Amê di encama êrîşan de jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian missile attack causes damage in Bat Yam, Holon; no injuries reported |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-missile-attack-causes-damage-in-bat-yam-holon-no-injuries-reported/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Man killed in apparent Hezbollah anti-tank missile attack near northern border |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-killed-in-apparent-hezbollah-anti-tank-missile-attack-on-northern-border/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di 23ê adarê de artêşa Îsraêlê ragihandiye ku sivîlê li Misgav' Amê bi xeletî ji aliyê topxaneya Îsraêlê ve hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-23 |sernav=IDF probe finds farmer killed in north yesterday was hit by Israeli shelling, not a Hezbollah attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-probe-finds-man-killed-in-north-yesterday-was-hit-by-israeli-shelling-not-a-hezbollah-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên din ên Îranê li ser xalên li Iraq,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian media says drone attack targeted base used by US near Baghdad Airport |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-media-says-drone-attack-targeted-base-used-by-us-near-baghdad-airport/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî Erebî<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=UAE says it is responding to Iranian missile, drone attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/uae-says-it-is-responding-to-iranian-missile-drone-attacks/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Erebistana Siûdî hatin ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Saudi Arabia reports three ballistic missiles targeted Riyadh area |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/saudi-arabia-reports-three-ballistic-missiles-targeted-riyadh-area/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî operasyonên bazirganiya deryayî ya Keyaniya Yekbûyî (UKMTO), keştîyek 15 mîlên deryayî dûrî peravên Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî, bi guleyek nenas hatiye lêdan lê ti kes birîndar nebûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://liveblog.zdf.de/us-angriff-auf-iran/187831/ |sernav=Unbekanntes Geschoss trifft Schiff vor den Emiraten |malper=ZDF Liveblog |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Serokê Amerîkayê Trump ultîmatomek daye û gef li Îranê xwariye ku eger Îran di nav 48 demjimêran de Tengava Hurmizê veneke, ew ê santralên elektrîkê yên Îranê ji holê rake.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tagesschau.de/ausland/asien/iran-usa-israel-krieg-102.html |sernav=48-Stunden-Ultimatum: Welche Folgen könnte Trumps Drohung haben? |malper=tagesschau.de |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Di bersivê de, berdevkê pasdarên şoreşê gef li Tengava Hurmizê xwariye<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies and ToI Staff |tarîx=2026-03-22 |sernav=IRGC threatens to completely close the Strait of Hormuz if US strikes power plants |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-threatens-to-completely-close-the-strait-of-hormuz-if-us-strikes-power-plants/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ku bi tevahî dorpêç bike û êrîşî hemî tesîsên enerjî, teknolojiya agahdariyê û palandina avên li dewletên Kendavê yên hevalbendên Amerîkayê bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian army says it will target energy, desalination infrastructure after US threats |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-army-says-will-target-energy-desalination-infrastructure-after-us-threats/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iran threatens to ‘irreversibly destroy’ energy infrastructure across region if power plants attacked |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-destroy-energy-infrastructure-across-region-if-power-plants-attacked/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di ketina helîkopterekê de ku li ser avên herêmî yên Qatarê ji ber xeletiyeke teknîkî qewimî, çar leşkerên qeterî û sê welatiyên tirk, leşkerek û du teknîsyenên ji pargîdaniya Aselsanê jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://dohanews.co/world-leaders-offer-condolences-to-qatar-turkiye-after-helicopter-crash/ |sernav=World leaders offer condolences to Qatar, Türkiye after helicopter crash |malper=Doha News {{!}} Qatar |tarîx=2026-03-22 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en-US |paşnav=Ziga |pêşnav=Adijata }}</ref> === 23ê adarê === Trump ultîmatoma xwe rawestin demkî ya şer ji 2 rojan derxistiye 5 rojan. Wî gef xwaribû ku eger Îran Tengava Hurmizê veneke, ew ê santralên elektrîkê yên Îranê wêran bike. Trump ragihandiye ku di du rojên berê de bi Îranê re hevdîtinên baş û çêker pêk anîne. Di heman demê de danûstandinên di navbera Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê de ji aliyê rayedarên Îranê ve hatiye înkar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.n-tv.de/politik/06-51-Fed-Gouverneurin-Cook-Iran-Krieg-erhoeht-Inflationsrisiken-id30415311.html |sernav=+++ 06:51 Fed-Gouverneurin Cook: Iran-Krieg erhöht Inflationsrisiken +++ |malper=ntv.de |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de |paşnav=NACHRICHTEN |pêşnav=n-tv }}</ref> Serokê parlamentoya Îranê Xalîbaf diyar kiriye ku ti danûstandin bi Amerîkayê re nehatine kirin. Di axaftinên diyar kiriye ku "raporên derewîn ên Trump armanc dikirin ku bazarên darayî û petrolê manîpule bikin."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-03-23 |sernav=Iran parliament speaker: Trump’s ‘fake news’ about talks designed to manipulate markets |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-parliament-trumps-fake-news-about-talks-designed-to-manipulate-markets/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Encumena parastinê ya Îranê gef xwariye ku ger perava başûr an giravên wekê Çarg ên Îranê werin dagirkirin an jî werin dorpêçkirin, dê ew teqemenî li ser rêyên keştîvaniyê yên li Kendava Farsê bicih bikin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-23 |sernav=Iran threatens to mine Gulf marine routes if southern coast, islands attacked |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-mine-gulf-marine-routes-if-southern-coast-islands-attacked/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di nav roja 23ê adarê de êrîşên Îranê li ser Îsraêl,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-23 |sernav=IDF detects day’s fifth Iran missile attack heading toward Eilat |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-detects-days-fifth-iran-missile-attack-heading-toward-eilat/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-23 |sernav=One person hurt after missile interception in UAE |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-person-hurt-after-missile-interception-in-uae/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt, Erebistana Siûdî, û Behreynê hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-23 |sernav=Explosions, sirens ring out in Bahrain |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-sirens-ring-out-in-bahrain/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşa li dijî baregeha pêşmergeyên Herêma Kurdistanê ==== Di 23 û 24ê adarê de êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kiriye.<ref name=":16">{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/240320266 |sernav=Di 24 demjimêran de 25 caran êrişî Herêma Kurdistanê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di 23ê adarê de, di nav 24 saetan de li dijî Herêma Kurdistanê 25 êrîşên dronî û mûşekan pêk hatiye.<ref name=":16" /> Di 23ê adarê de Fermandariya Herêma 1ê ya Hêzên Pêşmergeyan hatiye armanc girtin. Di êrîşa li dijî fermandariya pêşmerge de 6 pêşmerge jiyana xwe jidest dane û 20 pêşmerge jî birîndar bûne.<ref name=":16" /> === 24ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Li gorî HRANAyê li seranserê Îranê 108 êrîş li 10 parêzgehan pêk hatine û herî kêm 61 qurbanî ku di nav de 12 kes sivîl bûn jiyana xwe jidest dane û 38 kes jî birîndar bûne. Êrîşên herî dijwar li Xuzestan û Îsfehanê pêk hatine. Êrîş li ser cihên mûşekan li Tebrîz û Borazcanê, pîşesaziyên leşkerî, tesîseke şîrketa gazê û karsaziyên sivîl li Îsfehanê, boriyeke gazê ya li Xuremşehrê, komplekseke werzîşê li Andîmeşkê û baregeheke Besîcê û avahiyên niştecîbûnên li Tehranê pêk hatine. Herwiha li Şahîn Şehr, Necefabad, herêma pîşesazî ya Cewzdan û Bender Kenganê jî êrîşên esmanî hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603245682 |sernav=New wave of strikes hits cities across Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke amerîkî ya şevê li ser baregeheke li El Enbarê bi kêmî ve 15 endamên Hêzên seferberiya gel a Iraqê hatine kuştin û 30 ji wan jî birîndar bûne. Komê mirina Saad Dawai, fermandarê operasyonên xwe li Enbarê, ragihandiye. Êrîşek li mala serokê PMFê Falih el-Feyyad li Mûsilê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891019 |sernav=US strikes reportedly kill, wound 30 PMF fighters in Iraq {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Hatiye ragihandin ku ev kom êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê û li êrîşên li dijî baregehên li Herêma Kurdistanê birêve dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603246138 |sernav=Airstrike hit PMF commander’s residence in Mosul, sources say |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Îranê bi mûşekan êrîşên li dijî Tel Avîv, Eylat, Dîmona û Heyfayê berdewam kiriye ku di encama êrîşan de gelek kes birîndar bûne. Kuweytê ragihandiye ku ji ber êrîşên Îranê zirar gihîştiye xetên elektrîkê.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Summers |pêşnav2=Charlie |paşnav3=Agencies |tarîx=2026-03-24 |sernav=4 people lightly hurt, buildings mangled as Iranian missile attack hits Tel Aviv |url=https://www.timesofisrael.com/idf-says-it-struck-islamic-guards-hq-in-tehran-man-lightly-wounded-as-iran-keeps-up-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mûşekên Îranê li ser Beyrûtê hatine têkbirin ku di encamê de birîndariyên bi sivikî çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.al-monitor.com/originals/2026/03/iranian-ballistic-missile-intercepted-over-lebanon-us-embassy-feared-target |sernav=Iranian ballistic missile intercepted over Lebanon, US Embassy feared as target - AL-Monitor: The Middle Eastʼs leading independent since 2012 |malper=www.al-monitor.com |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di êrîşa dronên Îranê ya li ser Behreynê de karkerek ji Morokoyê jiyana xwe jidest daye û çend leşker jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://orf.at/stories/3424849/ |sernav=Toter und Verletzte bei iranischen Angriffen auf Bahrain |malper=news.ORF.at |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de |paşnav=red |pêşnav=ORF at/Agenturen }}</ref> === 25ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di encama êrişên hewayî yên li ser Îranê de li bakurê rojavayê Îranê 11 kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603258688 |sernav=Eleven killed in strikes in northwest Iran, official says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Du tesîsên ku li Tehranê mûşekên krûzê çêdikirin bi êrîşên esmanî hatine hilweşandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603253966 |sernav=Cruise missile production sites in Tehran were hit, Israel says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Îsraêlê diyar kiriye ku wan navendeke lêkolînên deryayî li Îsfehanê wêran kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603252252 |sernav=Israel says it struck Iranian naval research center in Isfahan |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di bersivdayîna hewayî ya Amerîkayê ya li dijî baregeheke heşda şabî ya li rojavayê Enbarê 7 endamên rêxistina heşda şabî hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891115 |sernav=Deadly airstrike hits PMF site near army center in Iraq’s Anbar {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Balafirên bêmirov ên Îranê li balafirgeha navneteweyî ya Kuweytê depoyeke sotemeniyê armanc girtiye ku di encamê de şewateke derketiye, di heman demê de hêzên ewlehiyê ragihandin ku şeş balafirên din jî hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gulfnews.com/world/gulf/kuwait/iranian-drone-strikes-hit-fuel-depot-at-kuwait-airport-1.500485349 |sernav=Iranian drone strikes hit fuel depot at Kuwait airport |malper=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en |paşnav=Amir |pêşnav=Khitam Al }}</ref> Mûşekek Îranê li ser Urdunê hatiye têk birin ku perçeyên mûşekê li nêzîkî bajarê paytext a Emmanê ketine xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.turkiyetoday.com/region/iran-fires-missiles-at-israel-us-bases-in-kuwait-jordan-bahrain-3216847 |sernav=Iran fires missiles at Israel, US bases in Kuwait, Jordan and Bahrain |malper=Türkiye Today |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku herî kêm mûşekeke Îranê hatiye têkbirin. Îranê îdia kiriye ku wan mûşekên krûz ên Qader avêtine ser keştiya USS Abraham Lincoln.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Walia |pêşnav=Gandharv |tarîx=2026-03-25 |sernav=Did Iranian Navy cruise missiles hit USS Abraham Lincoln or is it just a wild claim? Iran strike claim, US response, West Asia war update |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/us/did-iranian-navy-cruise-missiles-hit-uss-abraham-lincoln-or-is-it-just-a-wild-claim-iran-strike-claim-us-response-west-asia-war-update/articleshow/129802009.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theweek.in/news/middle-east/2026/03/25/watch-iran-claims-second-missile-strike-on-uss-abraham-lincoln-amid-us-push-for-peace-talks.amp.html |sernav=WATCH: Iran claims second missile strike on 'USS Abraham Lincoln' amid US push for peace talks- The Week |malper=www.theweek.in |roja-gihiştinê=2026-03-27 }}</ref> Zirar negihîştiye keştiyê. Mûşekek Îranê li nêzîkî mezintirîn santrala elektrîkê ya Îsraîlê ya nêzîkî Haderayê ketiye xwarê. Hatiye ragihandin ku ti birîndar an jî zirar çênebûye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |tarîx=2026-03-25 |sernav=Iran appears to target Israeli power plant in missile attack, but misses |url=https://www.timesofisrael.com/iran-appears-to-target-israeli-power-plant-in-missile-attack-but-misses/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 26ê adarê === Malpera nûçeyan a amerîkî [[Axios]]ê bi agahiyên bidest xistina çar çavkaniyan, ragihandiye ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li ser vebijarkên ji bo êrîşa dawî ya li dijî Îranê dixebite, dibe ku di nav de bicihkirina leşkerên bejahiyên li ser axa Îranê û her wiha operasyoneke bombebaranê ya berfireh jî di nav xwe de bigire. Ev yek ji bo baştirkirina pozîsyona DYAyê di danûstandinên pêşerojê yên bi Îranê re an jî ji bo ku serok Trump bikaribe bi awayekî yekalî şer bi çalakiyek serketî bi dawî bike, hatiye armanckirin. Li gorî daxuyaniyê girtina an dorpêçkirina girava Çargê, xala sereke ya veguhestina petrola Îranê; girtina girava Larakê li tengava Hurmizê ku baregeh û sazîyên radarê yên Îranê lê ne; an jî destwerdana girava Ebû Mûsa, ku Îran beşa rojavayê Hurmizê ji vê giravê ve kontrol dike, di nav vebijarkan de ye. Bi awayekî din, DYA dikare tesîsan ji hewayê ve bombebaran bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Berman |pêşnav=Lazar |tarîx=2026-03-26 |sernav=US preparing ‘final blow’ options that could see use of ground troops if Iran talks fail — report |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-preparing-final-blow-options-that-could-see-use-of-ground-troops-if-iran-talks-fail-report/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Karbidestekî [[Pakistan]]ê ji ajansa nûçeyan a navneteweyî Reuters re gotiye ku Pakistan di danûstandinên bi DYAYê re gihîştiye wê encamê ku wezîrê derve yê Îranê Eraqçî û serokê parlamentoyê Xalîbaf ji lîsteya kuştinên armanckirî ya Îsraîlê hatine derxistin û her du kes wekê muxatabên sereke yên li Îranê hatine binav kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-26 |sernav=Israel backed off killing Iran’s Araghchi, Qalibaf at Pakistani-US request, Pakistani official says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-backed-off-killing-irans-araghchi-qalibaf-at-pakistani-us-request-pakistani-official-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezîrê derve yê Pakistanê Îshaq Dar piştrast kiriye ku di navbera DYA û Îranê de danûstandinên nerasterast ji bo bidawîkirina şerê wan têne kirin û peyam bi rêya Îslamabadê têne şandin. Çavkaniyek leşkerî ya Îranê ragihandiye ku ji ber îhtimala êrîşeke bejayî yê li ser eniya başûr a Îranê zêdetirî milyonek leşker hatine seferberkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549808/over-a-million-iranian-combatants-organized-for-ground-battle-with-us |sernav=Over A Million Iranian Combatants Organized for Ground Battle with US - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku hêzên wan ên hewayî di êrîşekê li bajarê bendera Bender Ebasê fermandarê payebilind ê hêzên deryayî yên artêşa pasdarên şoreşê Elî Reza Tengsîrî û serokê îstîxbarata deryayî Behnam Rezayî kuştine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=Katz confirms Israel has killed Iran official responsible for closing Hormuz, vows to hunt down IRGC ‘one by one’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/katz-confirms-israel-has-killed-iran-official-responsible-for-closing-hormuz-vows-to-hunt-down-irgc-one-by-one/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=IDF confirms killing IRGC Navy commander, says strike also killed Navy’s intel chief and rest of the Navy leadership |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-killing-irgc-navy-commander-says-strike-also-killed-navys-intel-chief/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hêzên çekdar ên Îsraêlê piştre ragihandiye ku hemî fermandarên payebilind ên hêza deryayî ya pasdaran di êrîşê de jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |paşnav3=Staff |pêşnav3=ToI |tarîx=2026-03-26 |sernav=Israel says IRGC Navy’s commander, other chiefs killed; Qalibaf said removed from hit list |url=https://www.timesofisrael.com/israel-says-irgc-navy-commander-killed-iranian-top-envoy-said-removed-from-hit-list/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Îranê girtina 14 kesan li çar parêzgehên welat ragihandiye ku wekê sixûrên "dijminê amerîkî-siyonîst" û endamên komên terorîst hatine binavkirin. Ew bi plankirina êrîşên çekdarî li ser navendên hikûmet û medyayê û radestkirina agahî û cihên hêzên leşkerî û ewlehiyê yên Îranê an jî binesaziya krîtîk ji dijmin re, hatine tawanbarkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549648/people-arrested-in-iran-for-working-for-enemies |sernav=People Arrested in Iran for Working for Enemies - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Hizbullahê li nêzîkî Qantara, Taybeh û Debel a li başûrê Libnanê pevçûnên çekdarî bi leşkerên bejayî yên Îsraêlê re piştrast kiriye ku di wan pevçûnan de çend tankên Îsraêlê hatine armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549546/hezbollah-inflicts-heavy-losses-on-israeli-forces-in-southern-lebanon |sernav=Hezbollah Inflicts Heavy Losses on Israeli Forces in Southern Lebanon - World news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê şerê bi Hizbullahê re piştrast kiriye ku tê de du leşkerên Îsraêlê jiyana xwe jidest dane û çend ji wan jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=IDF soldier killed during gunfight with Hezbollah members in southern Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-soldier-killed-during-gunfight-with-hezbollah-members-in-southern-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Nahariyeyê, di encama êrîşa mûşekî ya Hizbullahê de sivîlekî Îsraêlê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jfeed.com/news-israel/hezbollah-rocket-strike-nahariya |sernav=BREAKING: Hezbollah Rocket Strike: 30-Year-Old Killed, Another Seriously |malper=JFeed |tarîx=2026-03-26 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en |paşnav=Isaacson |pêşnav=Gila }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=Sgt. Aviaad Volansky killed in south Lebanon, 4 other soldiers wounded, says IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/sgt-aviaad-volansky-killed-in-south-lebanon-4-other-soldiers-wounded-says-idf/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, Kuweyt û Erebistana Siûdî dîsa êrîşên bi mûşek û dronan ên Îranê hatine armanc girtin<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/26/saudi-arabia-intercepts-destroys-over-30-drones-in-eastern-province- |sernav=Saudi Arabia intercepts, destroys over 30 drones in Eastern Province |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-26 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ku du kes li Ebû Dabiyê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-26 |sernav=Two people killed in Abu Dhabi after missile interception, media office says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/two-people-killed-in-abu-dhabi-after-missile-interception-media-office-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên Îran û Hizbullahê carek dîsa li dijî Îsraêlê hatine destpêkirin ku tenê di navbera nîvê şevê û nîvro de heft mûşekên Îranê ber bi Îsraêlê ve hatine avêtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=No injuries reported in Iran’s 7th missile salvo of the day; forces heading to impact site |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/no-injuries-reported-in-irans-7th-missile-salvo-of-the-day-forces-heading-to-impact-site/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 27ê adarê === ==== Êrîşên Îranê ==== Hêzên Îsraêlî ragihandine ku ji serê sibê ve Îranê 4 mûşek avêtine Îsraêlê, ku piraniya wan hatine têkbirin û di êrîşên mûşekên din de jî ti ziyan çênebûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-27 |sernav=Iran launches small number of missiles, with at least one cluster bomb, in 4th salvo today |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-launches-small-number-of-missiles-with-at-least-one-cluster-bomb-in-4th-salvo-today/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Kuweytê ragihandiye ku bi dronan û mûşekan êrîşî Bendera Mubarek El Kebîr hatiye kirin ku di encamê de ziyanên milkî çêbûne lê ti qurbaniyên mirovî çênebûne. Di heman rojê de rayedarên Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî ragihandine ku şeş mûşekên balîstîk û neh dronên ji Îranê hatine, bi tevahî hatine têkbirin. Êrîşeke mûşekî û bê firokevan a Îranê li ser baregeha hewayî ya prens Sultan zirar da çend balafirên dagirtina sotemeniyê yên amerîkî û deh leşkerên amerîkî bi giranî birîndar bûne ku didu ji wan jî "pir bi giranî" birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-03-27 |sernav=US troops wounded, several refueling planes damaged in Iranian attack on Saudi air base |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-troops-wounded-several-planes-damaged-in-iranian-attack-on-saudi-air-base-official/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/10-americans-injured-in-iranian-attack-on-saudi-airbase/ |sernav=10 Americans injured in Iranian attack on Saudi air base - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-27 |roja-gihiştinê=2026-03-28 |ziman=en-US}}</ref> ==== Êrîşên Îsraêlê ==== Êrîşên Îsraêlê li kargehên pargîdaniya Pola Mobarakeh û pargîdaniya Pola Khouzestanê ku bi rêzê ve li Îsfehan û Ahwazê ne, xistiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-27 |sernav=Air Force bombs two large steel factories in Iran partially owned by IRGC |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/air-force-bombs-two-large-steel-factories-in-iran-partially-owned-by-irgc/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Paşê êrîş li er kargeheke keka zer a nêzîkî Yezdê û reaktora ava giran a IR-40 li Arakê pêk hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |paşnav3=Staff |pêşnav3=ToI |tarîx=2026-03-27 |sernav=Israel bombs 2 IRGC-linked steel plants, 2 nuclear facilities as Iran vows revenge |url=https://www.timesofisrael.com/israel-bombs-2-irgc-linked-steel-plants-2-nuclear-facilities-as-iran-vows-revenge/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Yezdê li cihekî sereke yê hilberîna mûşek û mayînên deryayî xistiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-891408 |sernav=IDF strikes Iran’s missile, sea mine production site in Yazd {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-27 |roja-gihiştinê=2026-03-28 |ziman=en}}</ref> Êrîşeke bi bombeyên komî ya Îranê li ser şeş deverên Îsraêlê li Ramat Gan çêbûne ku di encamê de kesek jiyana xwe jidest daye û sê kes jî birîndar bûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Correspondents |pêşnav=Ynet |paşnav2=correspondents |pêşnav2=ynet |tarîx=2026-03-27 |sernav=One killed in central Israel after Iranian cluster missile; multiple impact sites reported |url=https://www.ynetnews.com/article/hyy11e00vowx |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> === 28ê adarê === Piştî ku peyvdarê leşkerî yê hûsiyan gotareke pêşkêş kiriye, mûşekek balîstîk ji Yemenê ber bi bajarê Beer Şeba li başûrê Îsraêlê ve hatiye avêtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Goodman |pêşnav=Rick |paşnav2=Vernon |pêşnav2=Hayden |paşnav3=Campbell |pêşnav3=Lucy |paşnav4=Olivares |pêşnav4=José |paşnav5=Ali |pêşnav5=Taz |paşnav6=Mackay |pêşnav6=Hamish |paşnav7=Frew |pêşnav7=Wendy |paşnav8=Goodman (now) |pêşnav8=Rick |paşnav9=Frew (earlier) |pêşnav9=Wendy |tarîx=2026-03-29 |sernav=Houthis join the fray – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/28/middle-east-crisis-live-iran-war-updates-trump-us-negotiations-israel-strikes-lebanon-tehran-syria-explosions |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> Piştê çend saetan mûşekeke hûsiyan ku Îsraêlê hedef digirtin hatiye têkbirin û droneke ji Yemenê li nêzîkî Eîlatê hatiye têkbirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF says it intercepted Houthi cruise missile earlier today |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-intercepted-houthi-cruise-missile-earlier-today/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Crissy |pêşnav=Ron |paşnav2=Crissy |pêşnav2=Ron |tarîx=2026-03-28 |sernav=Suspected Houthi drone intercepted over southern Israel, no injuries reported |url=https://www.ynetnews.com/article/hkk4gkboze |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> Du dronan li tesîsên bendergehên li Salalahê li başûrê Omanê xistine. Di vê êrişê de hatiye ragihandin ku karkerek birîndar bûye. Di heman rojê de Îranê diyar kiriye ku wan li nêzîkî bendergehê keştîyeke lojîstîkî ya artêşa Amerîkayê hedef girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://timesofoman.com/article/169963-drone-attack-targets-port-of-salalah-expat-worker-injured |sernav=Drone attack targets Port of Salalah, expat worker injured |malper=Times of Oman |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lbcgroup.tv/news/middleeastnews/919186/lbci-lebanon-articles/en |sernav=Iran military says targeted US vessel near Oman port |malper=LBCIV7 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di 28ê adarê de Îranê diyar kiriye ku wan depoyeke sîstema dijî-dronan a Ûkraynayê li Dubayê hedef girtiye ku wan ragihandye ku ev depo ji bo alîkariya hêzên amerîkî dihat bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.bd-pratidin.com/international/2026/03/28/59713 |sernav=Iran claims strike on Ukrainian defence site in UAE’s Dubai {{!}} {{!}} Bangladesh Pratidin |malper=en.bd-pratidin.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=bn |paşnav=Pratidin |pêşnav=Bangladesh}}</ref> Balafirên bêmirov ên Îranê li balafirgeha navneteweyî ya Kuweytê xistine û di encamê de sîstema radarê xera bûye. Agirê ku 3 roj di depoya sotemeniyê ya balafirgehê de berdewam dikir, di dawiyê de hatiye vemirandin. Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan baregehên rêxistina Ppîşesaziyên deryayî ya li Tehranê û kargehên din ên çêkirina çekan û parastina hewayî ya Îranê bombebaran kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF says it bombed Tehran HQ of Iranian naval weapons and ship producer |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-bombed-tehran-hq-of-iranian-naval-weapons-and-ship-producer/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di heman demê de êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kiriye. Di 28ê adarê de êrîşeke dronî li dijî avahiya serokê Herêma Kurdistanê Nêçîrvan Barzanî li Dihokê pêk hatiye. Di dîmenan de hatiye dîtin ku dron li ber derê avahiya dikeve.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/30406 |sernav=KCK'YÊ ÊRIŞA LI SER MALA NÊÇÎRVAN BARZANÎ ŞERMEZAR KIR |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=kr}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2903202614 |sernav=Brîtanya: Em êrişa li mala Nêçîrvan Barzanî bi tundî şermezar dikin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2803202624 |sernav=Mezlûm Ebdî li ser êrişa li mala Nêçîrvan Barzanî hatiye kirin daxuyanî da |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di şeva 28ê adarê de êrîşeke li Tehranê ziraran daye avahiyên Zanîngeha Zanist û Teknolojiyê ya Îranê. Artêşa Îranê gef xwariye ku dê êrîşî zanîngehên amerîkî yên li herêmê bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603281733 |sernav=Blast damage hits Iran University of Science and Technology |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-28 |sernav=Iran threatens to hit US universities in the Middle East in retaliation for alleged strike on two universities |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-hit-us-universities-in-the-middle-east-in-retaliation-for-alleged-strike-on-two-universities/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Paşê, li gorî agahiyan, êrîşên Îsraêlê li ser depoyeke avê li Heftkelê ketin û Elî Fûladwend ku serokê beşa lêkolînê ya rêxistina nûbûn û lêkolînên parastinê, li Borujerdê bû ligel endamên malbata xwe jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ynet |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF strikes infrastructure in Iran; reports: senior nuclear program official killed |url=https://www.ynetnews.com/article/syc7d3ssbg |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> Mirina Fûladwend paşê ji aliyê medyaya Îranê ve hatiye piştrast kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603288568 |sernav=Research chief of Iran suspected nuclear weapons program killed in airstrikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di heman rojê de li Eştaolê di êrîşeke mûşekî ya balîstîk de 19 kes birîndar bûne û di encamê de gelek xaniyan jî zirarê dîtiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Staff |pêşnav2=ToI |tarîx=2026-03-28 |sernav=Several hurt as Iranian missile hits Jerusalem-area town; Hezbollah continues to strike north |url=https://www.timesofisrael.com/several-hurt-as-iranian-missile-hits-jerusalem-area-town-hezbollah-continues-to-strike-north/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Hêzên deryayî yên brîtanî biryarê daye ku keştiyeke amfîbî ya RFA Lyme Bay ku bi dronên nêçîrvaniya mînan ve hatiye sazkirin, bişîne Tengava Hurmizê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.thetimes.com/uk/politics/article/rfa-lyme-bay-mine-hunting-iran-strait-hormuz-khft3jm3k |sernav=Navy fits RFA Lyme Bay with mine-hunting drones to end Iran blockade |malper=www.thetimes.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}</ref> ==== Erîşên li dijî Herêma Kurdistanê ==== Di roja 28 adarê de bi dronan li Dihokê li dijî avahiyê serokê Herema Kurdistanê [[Nêçîrvan Barzanî]] pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/kmr/story/903911/slug |sernav=Mesrûr Barzanî bi tundî êrîşa ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |malper=Mesrûr Barzanî bi tundî êrîşa ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Kurdistan24}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/kmr/story/904224/slug |sernav=Brîtanya êrîşa li ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |malper=Brîtanya êrîşa li ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Kurdistan24}}</ref> Di heman demê de ji aliyê rayedarên Herêma Kurdistanê ve hatiye ragihandin ku heta 28 adarê bi 5 car ofîsên fermî yên rêveberiya Herêma Kurdistanê ji aliyê dronan ve bûye armaca êrîşan. Hatiye texmîn kirin ku ev êrîş ji aliyê komên heşda şabî yên ku nav sinorê Iraqê de ne pêk hatiye. Di derbarê êrîşan de [[Mesûd Barzanî]] banga li hikûmeta Iraqê kiriye ku di derbarê van komên êrîşkar de helwesta xwe diyar bikin. === 29ê adarê === Di 29ê adarê de, di encama êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê ya li ser bajarê Bender Hamîr a li başûrê Îranê herî kêm 5 kes jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sanger |pêşnav=David E. |paşnav2=Boxerman |pêşnav2=Aaron |paşnav3=Mahoozi |pêşnav3=Sanam |tarîx=2026-03-29 |sernav=Trump Says Iran Agreed to Allow 20 More Ships of Oil Through Strait of Hormuz |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/30/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Mûşekek Îranê li kargeheke kîmyewî ya li herêma pîşesaziyê ya Neot Hovav a li herêma Negev a Îsraêlê armanc digire. Di vê êrîşa Îranê de kesek birîndar bûye û ev yek fikarên li ser rijandina gazê ya xeternak zêde kiriye. Di dîmenan de hatiye dîtin ku karwaneke heşda şabî derbasê bajarê Xoremşehrê dibe ku li ser sinorê Iraqê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603282000 |sernav=Video: Tehran-backed militia convoy seen moving from Iraq toward Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> DYA û Îsraêlê bi tevahî êrîşî çar tesîsên sereke yên hilberîna mûşekên balîstîk û 29 cihên avêtina mûşekan kirine. Kompleksên leşkerî yên li Xocir, Şahrûd, Parçîn û Hekîmiyeyê zirareke mezin dîtine û pisporan texmîn kirine ku zirara li van tesîsan dibe ku kapasîteya Îranê ya hilberîna mûşekên balîstîk ên xwedî menzîla kurt û navîn heta ku tesîs ji nû ve werin avakirin, rawestandiye. Li Xocîr û Şahrûdê, avahiyên tevlihevkirin û rijandinê, xetên hilberîna serên şer û tesîsên ku pêkhateyên sotemeniyên girîng hildiberînin bûne hedef; li Parçînê, motorên sotemeniya mûşekan a hişk û tesîsa Taleghan 2 zirar dîtine. Kompleksa Hekimiyeyê tesîsên hilberîna sotemeniya şil û cihê avêtina mûşekan dihewîne ku hatiye diyarkirin 19 avahî li wir hatine hedef girtin. Her wiha, gelek avahî û deriyên tunelan ên li baregehên mûşekî yên Xorgu û Îmam Elî hatine armanc girtin.<ref name="Bern2026">{{Jêder-malper |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-special-report-march-29-2026/ |sernav=Iran Update Special Report, March 29, 2026 |malper=Institute for the Study of War |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en-US |paşnav=Bern |pêşnav=Stefaniia}}</ref> Bandorên şer ên li ser siyaset û aboriya navxweyî ya Îranê jî eşkere bûne. Karbidestên sipaha pasdarên şoreşa îslamî hişyariyên serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan a li ser bandora aborî ya şer paşguh kirine. Pezeshkian diyar kiriye ku şer bi giranî zirarê daye aboriya welat û heke di navbera DYA û Îsraêlê de agirbest neyê bidestxistin, di nav sê çar hefteyan de dikare hilweşîneke aborî li Îranê çêbike. Rejîm hewl dide ku bi bikaranîna hestên neteweperest raya giştî bikişîne ser piştgiriya ewlehiya navxweyî û şer û bi vî awayî kampanyayeke leşkerî ya dilxwazî bi navê "canfêda" dest pê dike.<ref name="Bern2026"/> === 30ê adarê === ==== Erîşên DYA û Îsraêlê ==== Li gelek deverên Îranê ku di nav de Abad, Endîşe, Navçeya 15, Evîn, Mesûdiye, Nobonyad, Qeleh Hesen Xan û Seadatê, teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603299006 |sernav=Explosions, fighter jet activity reported across multiple provinces in Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Îsraêlê ragihandiye ku wan li Tehranê navendên fermandariya mobîl û cihên ku ji bo çêkirina çekan hatine bikar anîn hedef girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603293568 |sernav=Israel says it struck mobile command centers in Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Di êrîşa DYA û Îsraêlî ya li ser gundekî Îranê de şeş kes jiyana xwe jidest dane û di encama êrîşan de pênc xanî hilweşiyane û 22 kes jî birîndar bûne. Piştî ku binesaziya elektrîkê ji ber parçeyên şarapnelê zirar dîtine, li hinek deverên Tehran û parêzgeha Alborzê, tevî Kerecê, elektrîka bajaran hatiye qutkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-29 |sernav=Iranian minister confirms blackouts in parts of Tehran and in Karaj after strikes hit power grid |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-minister-confirms-blackouts-in-parts-of-tehran-and-in-karaj-after-strikes-hit-power-grid/ |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA) ragihand ku reaktora ava giran a IR-40 piştî ku di êrîşa Îsraîlê ya 27ê Adarê de zirareke giran dîtiye û êdî nexebitiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/03/30/iran-s-heavy-water-production-plant-no-longer-operational-iaea-says |sernav=Iran’s heavy water production plant no longer operational, IAEA says |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Li gelek deverên Îranê ku di nav wan de Girava Kiş, Girava Qeşm û Bandar Ebas ên li parêzgeha Hormozgan, li Babol a li parêzgeha Mazenderan, li Dêhgolan a li parêzgeha Kurdistanê û li Tebrîz a li parêzgeha Azerbaycana Rojhilat, teqîn û êrîş çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603302665 |sernav=New wave of strikes reported across several Iran provinces |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Mûşekek Îranê li tesîseke kîmyayî ya ADAMA li Ne'ot Hovav ketiye û di encamê de kesek birîndar bûye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Curiel |pêşnav=Ilana |paşnav2=Curiel |pêşnav2=Ilana |tarîx=2026-03-29 |sernav=Iran targets southern Israel: impacts in Be'er Sheva, industrial plant hit in Neot Hovav |url=https://www.ynetnews.com/article/bjhifiijwl |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Surkes |pêşnav=Sue |tarîx=2026-03-29 |sernav=Ministry says hazardous materials leak has been ruled out after missile fragment hit factory in south |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/ministry-says-hazardous-materials-leak-has-been-ruled-out-after-missile-fragment-hit-factory-in-south/ |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di derengiya 29ê adarê, balafirên bêpîlot ên Îranê li Kuweytê li baregeheke leşkerî dana û di encamê de 10 leşker birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/30/iranian-attack-damages-kuwait-power-and-desalination-plant-kills-worker |sernav=Iranian attack damages Kuwait power and desalination plant, kills worker |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> === 31ê adarê === ==== Êrîşên DYA û Îsraêlê ==== Li gorî artêşê di 31ê adarê de êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê li dijî depoyên cebilxaneyê yên li Îsfehanê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=US hits Iranian ammunition bunkers, causing major explosions |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-hits-iranian-ammunition-bunkers-causing-major-explosions/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> û her wiha li dijî tesîsên hilberîna çekan û pargîdaniyeke dermanan li Tehranê berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=IDF says it struck Iranian sites for missile components, anti-aircraft weapons |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-iranian-sites-for-missile-components-anti-aircraft-weapons/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-31 |sernav=Iran claims US-Israel strikes targeted major pharmaceutical company |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-claims-us-israel-strikes-targeted-major-pharmaceutical-company/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies and ToI Staff |tarîx=2026-04-01 |sernav=Acknowledging strike, Iran FM claims fentanyl factory only supplying ‘hospital drugs’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/acknowledging-strike-iran-fm-claims-fentanyl-factory-only-supplying-hospital-drugs/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, Mehdî Wefaî ku endezyarê sereke yê hêza Qudsê ya Muhafizên Şoreşê li Libnanê ye, li Mahallatê di êrîşan de jiyana xwe jidest daye. Wezareta Tenduristiyê ya Libnanê ragihandiye ku di êrîşên hewayî yên Îsraêlê ya di tevahiya rojê de li herêmên Tyr, Saydon û Bint Cubeyl herî kêm heşt kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP and ToI Staff |tarîx=2026-03-31 |sernav=Israeli strikes in south Lebanon kill 8, including paramedic — Lebanon Health Ministry |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-strikes-in-south-lebanon-kill-8-including-paramedic-lebanon-health-ministry/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di heman rojê de artêşa Îsraêlê kuştina Hec Haşem di êrîşeke esmanî de li Beyrûtê ragihandiye ku di îlona sala 2024an de eniya başûr a Hizbullahê ji Elî Karakî wergirtibû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-04-01 |sernav=Top Hezbollah commander killed by Israeli Navy in Beirut — IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/top-hezbollah-commander-killed-by-israeli-navy-in-beirut-idf/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Li gorî çavkaniyên filistînî, di êrîşên hewayî yên Îsraêlê ya li ser Cebeliye û Xan Yûnisê ya li Şerîda Xezzeyê de pênc kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-31 |sernav=Israeli strikes kill five in Gaza Strip, medics say |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-strikes-kill-five-in-gaza-strip-medics-say/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Artêşa Îranê êrîşên xwe yên li ser yekîneyên amerîkî yên li baregeha hewayî ya prens Siltan a li Erebistana Siûdî,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/04/01/3554165/irgc-destroys-us-aircrew-accommodation-in-al-kharj-air-base-targets-200-personnel |sernav=IRGC Destroys US Aircrew Accommodation in Al Kharj Air Base, Targets 200 Personnel - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> keştiyeke konteyner a Îsraêlê li avên navendî yên Kendava Farisî, xaleke kombûnê ya hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li peravên Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, pergala parastina dronan a flota pêncemîn a amerîkî ya li derveyî baregeha xwe ya nêzîkî balafirgeha Behrêynê û du pergalên radarê amerîkî li baregeha Ehmed el-Cabirê, li Kuweytê ragihandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/31/3553369/irgc-launches-blitz-on-us-israeli-targets |sernav=IRGC Launches Blitz on US, Israeli Targets - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> Her wiha, droneke MQ-9 li ser Îsfehanê û droneke LUCAS li ser Qeşmê hatin têk birin ku bi vî awayî hejmara dronên amerîkî-îsraêlî yên ku ji destpêka şer ve hatine xistin gihîştiye 147 dronan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/31/3553408/iranian-army-shoots-down-intruding-mq-9-lucas-drones |sernav=Iranian Army Shoots Down Intruding MQ-9, LUCAS Drones - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> Erebistana Siûdî<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/31/saudi-arabia-intercepts-destroys-two-drone-attacks- |sernav=Saudi Arabia intercepts, destroys two drone attacks |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> û Mîrnişînên Yekbûyî yên Erebî operasyonên parastina hewayî ragihandine<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/31/euronews-journalists-report-multiple-blasts-in-dubai-in-iranian-missile-and-drone-attack |sernav=Iran launches missile and drone barrage on Dubai, Kuwaiti tanker hit. |malper=www.euronews.com |roja-gihiştinê=2026-04-04}}</ref> û di heman rojê de Îsraêl dîsa ji aliyê Îran û Hizbullahê ve bi roketan hate hedefgirtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=No injuries reported in Iran’s latest volley of missiles at central Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/no-injuries-reported-in-irans-latest-volley-of-missiles-at-central-israel/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-891733 |sernav=Northern Israel faces over 50 Hezbollah rocket launches, drone infiltrations {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> ==== Revandina rojnemavana amerîkî ==== Wezareta karên hundir a Iraqê û wezareta karên derve ya DYAyê ragihandine ku rojnamevana serbixwe ya amerîkî Shelly Kittelson li Bexdayê ji aliyê rêxistina terorîst a lîwayên Hizbullahê ya ku Îran piştgiriyê dide wan ve hatiye revandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yled478zwo |sernav=US journalist Shelly Kittleson kidnapped in Baghdad |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en-GB}}</ref> === 1ê nîsanê === Di 1ê nîsana 2026an de, Ajansa Nûçeyan a Mehr ku ajanseke nîvfermî ya nûçeyan a dewleta Îranê ye, ragihandiye ku analîstê siyasî û wezîrê derve yê berê Kemal Xerazî di êrîşeke asmanî ya li ser mala wan de bi giranî birîndar bûye û hevjîna wî jî jiyana xwe jidest daye. Karbidestên îranî êrîş wekê hewldanek ji bo têkbirina pêvajoya dîplomatîk bi nav kirine û diyar kirine ku Xerazî civînek plankirî di navbera karbidestên Îranî û cîgirê serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê JD Vance de koordîne dikir. Li gorî agahiyan, di êrîşên esmanî yên li ser Girava Hengamê ku xakeke Îranê ya li Tengava Hurmizê ye, heft kes birîndar bûne. Di heman demê de, Donald Trump diyar kiriye ku ew êdî ji ber uranyuma dewlemendkirî ya bin erdê ya Îranê ne xemgîn e. Ji aliyê din ve, Benjamin Netanyahu îdia kiriye ku êrîşên ji aliyê Amerîka û Îsraêlê ve hatine kirin, şiyana Îranê ya hilberîna çekên navokî û mûşekên balîstîk ji holê rakirine û ev yek "du gefên hebûnî" yên li ser Îsraêlê ji holê rakiriye. == Êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê == {{Gotara bingehîn|Êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 2026}} Ji destpêka şer ve Herêma Kurdistanê bûye armanca êrîşan. Êrîşên li ser [[Herêma Kurdistanê]] di 28ê sibata 2026an despêkiriye ku gelek deverên li parêzgeha Hewlêrê û parêzgeha Silêmanî rasterast bûne armanca êrîşên dronên Îranê û heşda şabî ku ji nav sinorê Iraqê ve êrîşê Herêma Kurdistanê kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.state.gov/releases/office-of-the-spokesperson/2026/03/joint-statement-on-irans-missile-and-drone-attacks-in-the-region/ |sernav=Joint Statement on Iran’s Missile and Drone Attacks in the Region |malper=United States Department of State |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Di êrîşan de deverên derdor ên [[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]] hatiye armanc girtin ku hêzên amerîkî yên [[Hevpeymaniya Navneteweyî li dijî Daişê|hevpeymaniya navneteweyî ya li dijî DAIŞê]] li deverên bûn û yek ji van xalan balyozxaneya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ya Hewlêrê bû ku bibû armanca êrîşan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-evening-special-report-march-1-2026/ |sernav=Iran Update Evening Special Report, March 1, 2026 |malper=Institute for the Study of War |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US |paşnav=Sleiman |pêşnav=Nadia }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |sernav=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |malper=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Di 12ê adarê de baregeheke leşkerî ya [[Îtalya]]yê ya li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] rasterast bûye armanceke êrîşa mûşekan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603120049 |sernav=Missile hits Italian base in Erbil, no injuries reported |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en }}</ref> Piştê re ji aliyê rayedaran ve hatiye ragihandin ku di vê êrişê de ti birîndar çênebûne. Di roja 12ê adarê de kampeke perwerdeyê ya ku ji aliyê leşkerên [[Fransa]]yê li Hewlêrê ve dihatin bikaranîn rasterast bûye armanca êrîşan ku fermandarê [[Fransayî|fransî]] ya bi navê Arnaud Frion ku ji Tabûra 7em a şopvanên alpînê bû ku bi eslê xwe ji bajarê [[Varces-Allières-et-Risset|Varces]], Isèreyê bû di êrîşê de jiyana xwe jidest daye û şeş leşker jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260312-middle-east-war-live-israel-lebanon-iran-gulf |sernav=French soldier killed in drone attack in Iraq’s Kurdish region, Macron says |malper=France 24 |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en }}</ref> Heta 17ê adarê nêzîkî 300 êrîş li hemberî Herêma Kurdistanê pêk hatine. Di êrîşên de gelek deverên li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêr]] û [[Silêmanî (bajar)|Silêmanî]] rasterast bûne armanca êrîşan. Herêma Kurdistanê ji destpêka şer ve ku di 28ê adarê de hatibû destpêkirin bûye armaca êrîşên Îranê û bi taybetî êrîşên heşda şabiyên ku ji nav sinorê Iraqê ve êrîşê Herêma Kurdistanê kirine. Di van êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 6 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/30290 |sernav=WEZARETA PÊŞMERGEYAN: 6 PÊŞMERGEYÊN LEHENG ŞEHÎD BÛN |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-25 |ziman=kr }}</ref> 6 pêşmergeyên [[Rojhilata Kurdistanê]] û fermanderekî fransî jiyana jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fdd.org/analysis/2026/03/11/us-condemns-iranian-and-militia-attacks-in-iraq-amid-unclaimed-airstrikes-on-tehran-backed-militias/ |sernav=US condemns Iranian and militia attacks in Iraq amid unclaimed airstrikes on Tehran-backed militias |malper=FDD |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Frantzman |pêşnav=Seth J. }}</ref> Ji ber van êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 20 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/240320266 |sernav=Di 24 demjimêran de 25 caran êrişî Herêma Kurdistanê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-25 |ziman=en }}</ref> == Bandora şer == Îsraîlê rewşa awarte li seranserê welêt ragihandiye ku diyar kiriye ku ev mezintirîn êrîş ew ku wan li hemberî Îranê pêk anîye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |sernav=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran’s retaliation |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=McCluskey |pêşnav=Christian Edwards, Karina Tsui, Mitchell }}</ref> Îsrael Katz daxuyaniyek daye û gotiye "Li gorî benda 9C(b)(1) a qanûna parastina sivîl, 5711-1951, di bin desthilata min de û piştî ku ez piştrast bûm ku ihtîmaleke mezin a êrîşekê li ser nifûsa sivîl heye ku ez bi vê yekê li seranserê axa welat eniya navxweyî radigihînim."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896765/slug |sernav=Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration |malper=Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Rojnameya New York Times diyar kiriye ku dibistan û cihên kar ên Îsraîlê jî dê werin girtin û kombûnên giştî werin betalkirin. Li Îranê qutbûna înternetê "nêzîkî tevahiya welat" ji nû ve hatiye pêkanîn ku NetBlocksê ragihandiye ku girêdana înternetê li Îranê daketiye ji %4 ê ji astên asayî.<ref name=":4"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://mastodon.social/@netblocks/116147264437940657 |sernav=NetBlocks (@netblocks@mastodon.social) |malper=Mastodon |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=ku }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/fa/202602281170 |sernav=نت‌بلاکس از خاموشی اینترنت در ایران خبر داد |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=fa }}</ref> === Girtina qada hewayî === Piştî êrîşan ji ber ku dewletên herêmî qada hewayî girtin, qada hewayî ya Îranê bi piranî ji bo balafirên sivîl vala bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602284853 |sernav=Iran’s skies empty after strikes as regional states close airspace |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Bi dest pêka êrîşan re Behreyn, Iraq, Îsraêl, Kuweyt, Qeter, Sûriye û Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî qadên xwe yên hewayî girtine û gelek balafir ber bi cihên din ve hatin veguhastin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Israel closes airspace after strikes on Iran |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lehmann |pêşnav=Noam |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iraq shuttering airspace after US, Israel strike Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iraq-shuttering-airspace-after-us-israel-strike-iran/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-02-28 |sernav=Syria shutters airspace |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/syria-shutters-airspace/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Pargîdaniyên hewayî yên navneteweyî yên wekê Air India, Biman Bangladesh Airlines, British Airways, Cathay Pacific Airways, IndiGo, Lufthansa, Virgin Atlantic û Wizz Air ji ber şer û pevçûnan seferên xwe yên bo Rojhilata Navîn ji bo demên cuda cuda rawestandin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran-Israel war: Air India, IndiGo and multiple other airlines suspend flights. Check full list |url=https://economictimes.indiatimes.com/nri/latest-updates/iran-israel-war-multiple-airlines-suspend-flights-check-full-list/articleshow/128879934.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/46mwakjn9t |sernav=Biman suspends Middle East flights amid conflict |malper=Prothomalo |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=BSS }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo |sernav=What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> === Girtina Tengava Hurmizê === Raporeke Reutersê ji berpirsekî operasyona aspidesê veguhestiye ku gotiye li gorî guhdarîkirinên radyoya pir bilind (VHF), pasdarên şoreşa îslamî ya Îranê [[Tengava Hurmiz]]ê ji bo çûnûhatina keştiyan girtiye. Rayedareke [[Yekîtiya Ewropayê]] ragihandiye ku peyamên ku keştî dibêjin "destûr nayê dayîn ku tu keştî ji Tengava Hormuzê derbas bibe" werdigirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/irgc-says-no-ship-allowed-pass-strait-hormuz-according-eu-official |sernav=IRGC says 'no ship allowed to pass Strait of Hormuz', according to EU official |malper=Middle East Eye |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602288034 |sernav=‘No ship allowed to pass Strait of Hormuz,’ Iran warns vessels - Reuters |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> == Qurbaniyên şer == == Bertek == === Îran === Wezareta derve ya Îranê gefa bersivdanê li hember êrîşa hêzên amerîkî li ser bingehên amerîkî yên li Kendava Farsê xwariye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |sernav=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602284010 |sernav=Iran decries attacks, vows response as it appeals to Security Council |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> Konseya bilind a ewlekariya neteweyî ya Îranê ragihandiye ku welatê wan rastî "operasyoneke hewayî ya hovane" ji aliyê Amerîka û Îsraîlê ve hatiye û gotiye: "Ev yek careke din di dema danûstandinan de qewimiye û dijmin xeyal dike ku miletê berxwedêr ê Îranê dê bi van kiryarên tirsonek daxwazên wan ên biçûk radest bibe." Wezîrê derve yê Îranê Ebas Eraqçî êrîşê wekê "bi tevahî bêsedem, neqanûnî û bêexlaq" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo |sernav=What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> === Dewletên Yekbûyî === Serokê Dewletên Yekbûyî [[Donald Trump]] piştrast kiriye ku artêşa amerîkî li Îranê dest bi "operasyonên şer ên mezin" kiriye û şer wekê "operasyoneke mezin û berdewam a ji bo pêşîgirtina li vê dîktatoriya pir xerab û radîkal ku gefê li Amerîkayê dixwe" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Tyler Pager |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Trump says military campaign is "massive and ongoing" |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Di vîdyoyekê de ku li ser Truth Social hatiye weşandin, Trump ji nû ve destnîşan kiriye ku "Armanca wan ew e ku ew bi rakirina gefên nêzîk ên ji rejîma Îranê ku komeke hovane ya mirovên pir dijwar û tirsnak, gelê amerîkî biparêzin" û di axavtina xwe de gotiye: "47 sal in, rejîma Îranê Mirin ji bo Amerîkayê diqîre û kampanyayeke bêdawî ya xwînrijandin û kuştinên girseyî dimeşîne ku Dewletên Yekbûyî, leşkerên me û mirovên bêguneh, li gelek welatan armanc digire."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Trump confirms in video message that military campaign in Iran has begun |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Trump ragihandiye ku piştî kuştina Elî Xamineyî, danûstandinên bi Îranê re hêsantir dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143 |sernav=Live - Trump says talks easier after Khamenei, Iran vows ‘devastating’ response |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> === Îsraêl === Serokwezîrê Îsraêlê Benjamîn Netanyahu diyar kiriye ku armanca êrîşan "jiholêrakirina gefa hebûnî ya ku ji aliyê rejîma li Îranê ve tê çêkirin" e û diyar kiriye ku "çalakiya me ya hevbeş dê şert û mercan ji bo gelê wêrek ê Îranê biafirîne da ku çarenûsa xwe bigire destên xwe."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Estrin |pêşnav=Daniel |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran's supreme leader, Ayatollah Ali Khamenei, has been killed |url=https://www.npr.org/2026/02/28/nx-s1-5730158/israel-iran-strikes-trump-us |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Wezîrê derve Gideon Sa'ar gotiye ku kiryara leşkerî li dijî Îranê bi awayekî lezgîn pêwîst e "tevî xetereyên girîng ên têkildar", û gotiye ku "derengketin dê rê bidaya rejîma Îranê ku bigihîje astek parastinê ji bo bernameya xwe ya kîmyayî û her wiha dest bi hilberîna girseyî ya mûşekên balîstîk ên dûravêj bike".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Johnatan Reiss |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> === Bertekên navneteweyî === * {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Kurdistan]]: [[Herêma Kurdistanê]] piştî hedefgirtina [[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]] û balyozxaneya giştî ya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] ji aliyê mûşekên Îranê ve, fermandarekî payebilind ê pêşmergeyan diyar kir ku hêzên wan di rewşa amadebaşiyê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/peshmarga-iraqi-kurdistan/8118549.html |sernav=Fermandarekî Pêşmergeyan Dibêje Ew di Amadebaşîyê de ne |malper=Voice of America |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=ku }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |sernav=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |malper=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Nûnerên [[Hevpeymaniya Hêzên Siyasî yên Rojhilata Kurdistanê]] diyar kirine ku ew bi hev re biryarên siyasî û leşkerî koordîne dikin û ji bo qonaxek nû amadekariyê dikin ku hêzên wan di hundurê Îranê de ye û li rojhilata Kurdistanê amade ne ku li hemberî êrîşan xwe biparêzin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/iran-kurds-position/8118628.html |sernav=Partîyên Kurdên Îranê di Biryarên Xwe yên Siyasî û Leşkerî de Yekgirtî ne |malper=Voice of America |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=ku }}</ref> * {{Sembola alayê|Fransa}} [[Fransa]]: Serokkomarê Fransayê [[Emmanuel Macron]] ji bo kêm kirina tundiya şer daxwaza şer bangawaziya civîneke awarte ya [[Konseya Ewlehiyê ya Neteweyên Yekbûyî]] kiriye. * {{Sembola alayê|Kanada}} [[Kanada]]: Serokwezîr Mark Carney Îran bi "çavkaniya sereke ya bêîstîqrarî û terorê li seranserê Rojhilata Navîn" tawanbar kiriye û piştgiriya xwe ji bo operasyonan anî ziman û tekez kiriye ku Îran nikare çekên nukleerî bi dest bixe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.pm.gc.ca/en/news/statements/2026/02/28/statement-prime-minister-carney-and-minister-anand-situation-middle-east |sernav=Statement by Prime Minister Carney and Minister Anand on the situation in the Middle East |malper=Prime Minister of Canada |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> * {{Sembola alayê|Keyaniya Yekbûyî}} [[Keyaniya Yekbûyî]]: Hikûmeta brîtanî daxuyaniyek weşandiye û diyar kiriye ku Brîtanya "naxwaze pevçûnên herêmî yên berfirehtir kûrtir bibin". Di heman demê de hikûmetê diyar kiriye ku wan ji bo ewlekariya balyozxaneyên xwe yên li herêmê "kapasîteyên parastinê" bi hêz kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Israel and Iran exchange fresh attacks after Iran's Supreme Leader Khamenei killed - live updates |malper=BBC News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> Serokwezîr Keir Starmer piştrast kiriye ku balafirên brîtanî ji bo armancên parastinê "li ezmanan" in lê di êrîşên Îsraîl û Amerîkayê de "tu rol nelîstine" û bang li Îranê kiriye ku xwe ji êrîşên din li seranserê Rojhilata Navîn dûr bigire û "tundûtûjî û tepeserkirina tirsnak a li dijî gelê Îranê" rawestîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=British planes "in the sky" in Middle East, says Starmer |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Piştre wî serokatiya civînek awarte ya COBRA lidarxistiye ku ku bersiva Keyaniya Yekbûyî nîqaş bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sabbagh |pêşnav=Dan |paşnav2=Defence |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |tarîx=2026-02-28 |sernav=RAF jets flying defensive missions after US-Israeli attack on Iran, Starmer says |url=https://www.theguardian.com/politics/2026/feb/28/starmer-chairs-cobra-meeting-after-us-israel-strikes-on-iran |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> * {{Sembola alayê|Almanya}} [[Almanya]]: Şansolyer Friedrich Merz di daxuyaniyek hevbeş ê bi Fransa û Keyaniya Yekbûyî re gotiye ku ew ji berê ve hatiye agahdarkirin û nîqaş di rê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yj9kr31y7o |sernav=How the world has reacted to US and Israeli strikes on Iran |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> * {{Sembola alayê|Hindistan}} [[Hindistan]]: Wezareta karên derve yê Hindistanê nîgeraniyên xwe aniye ziman û ji her sê welatan xwest ku agirbestê ragihanin. Balyozxaneya Hindistanê welatiyên Hindistanê ji sefera ji bo Îran û piraniya welatên Rojhilata Navîn hişyar kiriye û ji kesên di nav welat de xwestiye ku tavilê li stargehê bigerin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://indianexpress.com/article/india/israel-iran-conflict-indian-embassy-advisory-10556818/ |sernav=‘Remain near shelters, avoid non-essential travel’: India warns citizens in Israel after Tehran attack |malper=The Indian Express |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> NORKA her wiha ji bo welatiyên asê mane li hemî welatên bandordar xetên alîkariyê daniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/norka-sets-up-helpdesk-for-kerala-people-in-iran-israel/ |sernav=NORKA sets up helpdesk for Kerala people in Iran, Israel |malper=The Tribune |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> * {{Sembola alayê|Çîn}} [[Çîn]]: Wezareta karên derve fikarên xwe yên li ser êrîşên Amerîka û Îsraîlê aniye ziman û daxwaza rawestandina tavilê ya dijminatiyê li dijî Îranê û ji nû ve destpêkirina diyalogê kiriye. Her wiha tekez kiriye ku divê rêz li serweriya Îranê were girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fmprc.gov.cn/eng/xw/fyrbt/202602/t20260228_11866531.html |sernav=Foreign Ministry Spokesperson’s Remarks on the Military Strikes Against Iran by the U.S. and Israel_Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China |malper=www.fmprc.gov.cn |roja-gihiştinê=2026-03-01 }}</ref> * {{Sembola alayê|Rûsya}} [[Rûsya]]: Wezîrê karên derve [[Sergey Lavrov]] êrîşên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û Îsraîlê wekê "gaveke bêwijdan" û "kiryareke êrîşkariya çekdarî ya bi zanebûn, pêşwext û bêsedem" şermezar kiriye û wan bi wê yekê tawanbar kir ku herêmê ber bi "karesateke mirovî, aborî û dibe ku radyolojîkî jî" ve dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Russia condemns "reckless" airstrikes on Iran, as Finland and Ireland express concern |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Elî Xamineyî]] [[Kategorî:Şer]] [[Kategorî:Şerên li Îranê]] [[Kategorî:Şerên li Rojhilata Navîn]] [[Kategorî:Şerên Azerbaycanê]] [[Kategorî:Şerên Behreynê]] [[Kategorî:Şerên DYAyê]] [[Kategorî:Şerên Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:Şerên Fransayê]] [[Kategorî:Şerên Iraqê]] [[Kategorî:Şerên Îranê]] [[Kategorî:Şerên Îsraêlê]] [[Kategorî:Şerên Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:Şerên Kuweytê]] [[Kategorî:Şerên Libnanê]] [[Kategorî:Şerên Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] [[Kategorî:Şerên Omanê]] [[Kategorî:Şerên Qeterê]] [[Kategorî:Şerên Qibrisê]] [[Kategorî:Şerên Sûriyê]] [[Kategorî:Şerên Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Şerên Urdunê]] [[Kategorî:Şerên Yemenê]] [[Kategorî:Şerên Yewnanistanê]] [[Kategorî:2026 li Azerbaycanê]] [[Kategorî:2026 li Behreynê]] [[Kategorî:2026 li DYAyê]] [[Kategorî:2026 li Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:2026 li Fransayê]] [[Kategorî:2026 li Iraqê]] [[Kategorî:2026 li Îranê]] [[Kategorî:2026 li Îsraêlê]] [[Kategorî:2026 li Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:2026 li Kîprosê]] [[Kategorî:2026 li Kurdistanê]] [[Kategorî:2026 li Kuweytê]] [[Kategorî:2026 li Libnanê]] [[Kategorî:2026 li Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] [[Kategorî:2026 li Omanê]] [[Kategorî:2026 li Qeterê]] [[Kategorî:2026 li Sûriyê]] [[Kategorî:2026 li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:2026 li Urdunê]] [[Kategorî:2026 li Yemenê]] [[Kategorî:2026 li Yewnanistanê]] fxrvylyny8dlf2wnbuzowdavgptruk7 2002599 2002598 2026-04-17T10:56:17Z Penaber49 39672 2002599 wikitext text/x-wiki {{Rojane}} {{Agahîdank pevçûnên leşkerî | pevçûn = Şerên Îranê 2026 | perçeyekî = | wêne = {{Nexşeya Şerê Îranê 2026}} | binnivîs = <div style="text-align:center"> Xalên ku bûne armanca êrîşan: {{Unbulleted list | {{Reng box|#302060|[[Wêne:Maki7-cross-white.svg|16x16px]]}} Dewletên Yekbûyî û Îsraêl | {{Reng box|#F00|[[Wêne:Maki7-circle-stroked-white.svg|16x16px]]}} Îran, [[Hizbulaya Libnanê]] û [[Heşda Şebî]]}} </div> | dîrok = 28ê sibata 2026an - heta niha | herêm = [[Rojavayê Asyayê]]•[[Okyanûsa Hindî]] (bi taybetî li deverên wekê [[Kendava Farsê]], [[Tengava Hurmiz]]ê, [[Deryaya Navîn]]) | koordînat = | sedem = Bi xayeya bidawî anîna bernameya nukleerî ya Îranê û guhertina rejîma heyî | encam = | rewş = Berdewam dike | şervan1 = {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] <br> {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Îsraêl]] | şervan2 = {{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]] | şervan3 = | fermandar1 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Donald Trump]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Pete Hegseth]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dan Caine]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Brad Cooper]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Benjamin Netanyahu]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Îsrael Katz]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Eyal Zamir]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Tomer Bar]]|}} | fermandar2 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Xamineyî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mucteba Xamineyî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mesûd Pezeşkiyan]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mihemed Bakir Zolqedîr]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Gulam Huseyîn Muhsînî-Ejeyî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elîreza Erafî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Larîcanî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Ezîz Nasirzade]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Şamxanî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mihemed Pakpûr]] {{Suîqest}}|}} | fermandar3 = | yekîne1 = | yekîne2 = | yekîne3 = | hêz1 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Artêşa Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] * {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Hêzên Parastina Îsraêlê]]|}} | hêz2 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Îran}} [[Artêşa Pasdaran a Şoreşa Îslamî ya Îranê]]|}} | hêz3 = | windahî1 = {{Lîsteya sade}} * '''Li gorî Dewletên Yekbûyî''': * {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Îsraêl]]: ** 17 kes mirine (2 ji wan hêzên leşkerî ne) ** 4.099 birîndar bûne (17 ji wan personelên leşkerî ne) * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]]: ** 13 hêzên leşkerî mirine ** 200 kes birîndar bûne * {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Kurdistan]]: [[Başûrê Kurdistanê]] ** 13 hêzên leşkerî (6 pêşmergeyên Rojhilata Kurdistanê, 6 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê û fermandarekî hêzên Fransayê jiyana xwe jidest daye) ** 22 kes birîndar bûne (2 kesên sivîl û 20 pêşmergeyên Kurdistanê birîndar bûne) | windahî2 = {{Lîsteya sade}} '''Li gorî Îranê''': * {{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]]: ** 1.444 kes mirine ** 18.551 kes birîndar bûne * '''Li gorî saziyên sîvîl''' ** '''[[HARNA]]''': 3.186 kes mirine (di nav wan de 1.153 hêzên leşkerî û 1.394 kes sivîl û 639 kesên din jî nehatine tansîf kirin) ** '''[[Hengaw]]''': 4.789 kes mirine (di nav de 4.789 hêzên leşkerî û 511 sivîl in. Li gorî Hengawê 5.300 kes jî birîndar bûne) '''Deverên din''' * {{Sembola alayê|Libnan}} [[Libnan]] ** 1.001 kes mirine ** 2.584 kes birîndar bûne | winda3 = | nîşe = }} '''Şerê Îranê''' şerek e ku di 28ê sibata 2026an de ji aliyê [[Îsraêl]] û [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ve bi êrîşeke hevbeş li dijî [[Îran]]ê hatiye dest pê kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Live updates: US, Israel attack Iran in ‘preemptive strike,’ Trump posts video on Truth Social |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602288170 |sernav=Israel names operation against Iran ‘Lion’s Roar’ |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Şerê li dijî Îranê bi navên kodkirî yên wekê '''Dengdana Şêr''', '''Operasyona Mertalê Yahuda''' û '''Operasyona Xezeba Efsaneyî''' li dijî bajarên wekê [[Tehran]], [[Îsfehan]], [[Qum]], [[Kerec]] û [[Kirmaşan]]ê êrîş hatine pêkanîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.yahoo.com/news/articles/witnesses-hear-explosion-irans-capital-061713591.html |sernav=Witnesses say they hear an explosion in Iran's capital, Tehran |malper=Yahoo News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bostonglobe.com/2026/02/28/world/witnesses-say-they-hear-an-explosion-in-irans-capital-tehran/ |sernav=US and Israel launch a major attack on Iran and Trump urges Iranians to ‘take over your government’ - The Boston Globe |malper=BostonGlobe.com |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://www.freepressjournal.in/world/israel-launches-preemptive-strike-on-iran-explosions-reported-in-tehran |sernav=Israel Launches 'Preemptive Strike' On Iran; Explosions Reported In Tehran |malper=Free Press Journal |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Wezîrê parastinê ya [[Îsraêl]]ê [[Îsrael Katz]] êrîşa piştê ku êrîşa hêzên parastina Îsraêlê (IDF) piştrast kiriye, li bajarên Îranê teqînên li pey hev pêk hatine. Piştê êrîşê Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê, rayedarên artêşa Îranê ragihandina ku wan jî li dijî Îsraêlê û dijî Dewletên Yekbûyî operasyonek bi navê '''Operasyona Soza Rastîn 4''' dane destpêkirin. Di êrîşên destpêkê ya li dijî Îranê berpirsên girîng, fermandarên leşkerî, baregehên leşkerî û avahiyên rayedarên Îranê hatine armancgirtin ku di nav de avahiya rêberê bilind [[Elî Xamineyî]] jî di nav de hebû ku dîmenên satelîtê nîşan didin ku bi giranî zirar dîtiye an jî bi giranî hilweşiyaye. Wekê bersiv Îranê jî bi dehan mûşekên balîstîk ku di nav de Îsraîl, [[Urdun]], [[Kuweyt]], [[Behreyn]], [[Qeter]], [[Erebistana Siûdî]] û [[Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] û [[Başûrê Kurdistanê]] armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/29661 |sernav=ÇAVKANIYEK JI KANAL8Ê RE: ÊRIŞÊN ÎRANÊ YÊN HEWLÊRÊ NEGIHAN ARMANCÊN XWE |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/280220261 |sernav=Bi mûşekan êrişî baregeha Amerîkayê ya li Hewlêrê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Piştê çend rojan ji aliyê rayedaran amerîkî û îsraîlî hatiye diyarkirin ku Elî Xamineyî di êrîşan de jiyana xwe jidest daye. Piştê daxuyaniyên rayedarên Amerîka û Îsraêlê, mirina Elî Xamineyî ji aliyê televîzyona dewletê ya hatiye piştrast kirin. Serokê Amerîkayê [[Donald Trump]] di daxuyaniya xwe de ragihandiye ku Amerîka û Îsraîlê li dijî Îranê êrîş pêk anîne û diyar kiriye ku "Armanca wan jinavbirina çêkirina mûşekan û leşkerî yên [[Îran]]ê ye ku rê li ber Îranê bigirin ku çekên kîmyewî bi dest nexe û di dawiyê de jî rejîma heyî hilweşîne." Donald Trump bang li endamên sipaha pasdarên şoreşa îslamî (IRGC) kiriye ku ew li hemberê parêzbendiyê çekên xwe deynin û hişyarî daye ku neqebûl kirina çekdanînê dê bibe sedema "mirineke teqez".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-02-28 |sernav=Trump indicates goal of Iran strikes is to topple regime; tells Iranian people: ‘When we’re finished, take over your government’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/trump-indicates-goal-of-iran-strikes-is-to-topple-regime-tells-iranian-people-when-we-are-finished-take-over-your-government/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ji destpêka şer ve [[Herêma Kurdistanê]] rasterast bûye armanca êrîşên Îranê û komên bi ser Îranê ve ku di nav sinorên Iraqê de bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/7827 |sernav=Îranê Hewlêr mûşekbaran kir |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-20 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/29924 |sernav=SILÊMANÎ Û HEWLÊR RASTÎ PÊLEKE ÊRIŞÊN BI DRONAN HAT |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-20 |ziman=kr }}</ref> Di dîmenên ku ji aliyê televîzyonên [[Başûrê Kurdistanê]] ve hatine parvekirin de hatiye dîtin ku sîstema parastinê ya hewayî bersiv dide mûşekên Îranê û êrîşên li dijî Hewlêrê têk dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/DWBaNatAUtU/?igsh=d3c3YzB2YTJqcjBu |sernav=Instagram |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2026-03-20 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/DVyg5D_EwPj/?igsh=MTYyZ2FsYW53YmZjcQ== |sernav=Instagram |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2026-03-20 }}</ref> Hatiye ragihandin ku bi êrîşên têk birî re, Herêma Kurdistanê heya 20 adarê nêzîkî 300 caran rasterast bûye armanca êrîşan == Paşperdeh == [[Wêne:Abraham Lincoln Carrier Strike Group Conducts Photo Exercise.jpg|thumb|çep|Koma 3em a keştiyên balafirên şer ên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Rojhilata Navîn a 2026an]] Di dawiya kanûna sala 2025an de li Îranê xwepêşandanên girseyî yên li dijî hikûmetê li seranserê welet hatibû despêkirin ku bi piranî ji ber krîza aborî, daketina nirxê diravê û bilindbûna biha yên xwarin û kelûpelan bû. Xwepêşandanên ku bangên guhertina rejîmê jî di nav de bûn, ji şoreşa 1979an vir ve<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-01-13 |sernav=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> mezintirîn xwepêşandan a li Îranê bû ku li seranserê welat, li zêdetirî 100 bajaran belav bibû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politico.eu/article/reza-pahlavi-iran-revolution-exiled-prince-plan-regime-change/ |sernav=Inside an exiled prince’s plan for regime change in Iran |malper=POLITICO |tarîx=2026-01-13 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Hikûmeta Îranê bi tepeserkirinên tund, tevî komkujiya xwepêşanderan, bersiv daye û bûyerên herî kujer di 8 û 10ê çileya 2026an de qewimîne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |sernav=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |malper=CNN |tarîx=2026-01-23 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Pourahmadi |pêşnav=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam }}</ref> ku ajansa nûçeyan a çalakvanên mafên mirovan a li Dewletên Yekbûyî hejmara miriyan wekê 7.000 kesan texmîn kiriye. Di heman demê hikûmeta Îranê jî hejmara miriyan 3.117 kes diyar kiriye lê Donald Trump û kesên din jî diyar kirine ku hejmara miriyan 32.000 kes bûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kay Armin Serjoie, Roxana Saberi, and Fatemeh Jamalpour |sernav=Iran Protest Death Toll Could Top 30,000: Local Officials |url=https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=TIME |ziman=en |roja-arşîvê=2026-01-25 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20260125063424/https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |sernav=Iran anti-government student protests spread to more universities |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-23 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> AP Newsê ragihandiye ku bikaranîna tundiya zêde yê ji aliyê hikûmetê ve di nav gelê Îranê de bêhêvîyeke çêkiriye û di nav hinek welatiyan de jî bendewariya êrîşeke Amerîkayê çêkiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-protests-memorials-chehelom-71e5db503a287126a2d31cb32a2809eb |sernav=Iranians grieve defiantly for thousands killed in last month's crackdown |malper=AP News |tarîx=2026-02-19 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Hinek akademîsyenan îdîa kirine ku hikûmeta Îranê niha bi rewşeke qels re rû bi rû ye dibe ku bibe sedema hilweşîna hikûmetê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newstatesman.com/international-politics/2026/01/how-much-longer-can-irans-islamic-republic-survive |sernav=How much longer can Iran’s Islamic Republic survive? |malper=New Statesman |tarîx=2026-01-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US |paşnav=Ansari |pêşnav=Ali }}</ref> Di 13ê çileya sala 2026an de serokê Amerîkayê Donald Trump piştgiriya xwe ji bo xwepêşanderên li dijî hikûmeta Îranê nîşan daye û piştre di 23ê çileyê de, Trump ragihandiye ku "armada" keştiyeke amerîkî ber bi Rojhilata Navîn ve diçe ku tê de keştiya balafiran USS Abraham Lincoln, USS Gerald R. Ford û çend destoryerên mûşekên rêberkirî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Trump urges Iranians to keep protesting, saying 'help is on its way' |url=https://www.reuters.com/world/china/iranian-mp-warns-greater-unrest-urging-government-address-grievances-2026-01-13/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=Reuters |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |tarîx=2026-01-24 |sernav=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Live updates: U.S. and Israel launch attack on Iran as Trump calls for regime change |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Rayedarên amerîkî û ewropî diyar kirine ku Washington sê daxwazên sereke pêşkêşî Îranê kiriye ku di nav de rawestandina mayînde ya hemî cureyên dewlemendkirina uranyûmê, bidawîkirin a bernameya mûşekên balîstîk ên Îranê û rawestandina tevahî ya piştgiriya ji bo komên herêmî yên wekê Hamas, Hizbullah û Hûsiyan hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Pager |pêşnav=David E. SangerTyler |paşnav2=Sanger |pêşnav2=Farnaz FassihiDavid E. |paşnav3=Washington |pêşnav3=Tyler Pager reported from |paşnav4=York |pêşnav4=Farnaz Fassihi from New |tarîx=2026-01-28 |sernav=Trump Threatens Iran With ‘Massive Armada’ and Presses a Set of Demands |url=https://www.nytimes.com/2026/01/28/us/politics/trump-iran-armada.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di 6ê sibata sala 2026an de Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li paytexta Omanê, Muscatê, danûstandinên nerasterast ên derbarê çekên atomî de lidar xistibûn. Îranê tekez kiriye ku pêşketin bi şêwirmendiyên li paytextan ve girêdayî ye.<ref name="Ravid2026">{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/02/14/iran-nuclear-trump-geneva-us |sernav=U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva |malper=Axios |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Gera duyem a danûstandinên ji bo çekên nukleerî li Cenevreyê hatibû plankirin.<ref name="Ravid2026" /> Di 27ê sibata 2026an de berî destpêkirina êrîşan, wezîrê derve yê Omanê Bedr El-Busaidî diyar kiriye ku "pêşketinek" hatiye bidestxistin û Îran hem qebûl kiriye ku qet uranyuma dewlemendkirî kom neke û hem jî ji aliyê ajansa enerjiya atomî ya navneteweyî (IAEA) ve<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |sernav=Peace ‘within reach’ as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> bi tevahî were verastkirin û her wiha Îranê qebûl kiriye ku asta uranyuma xwe ya dewlemendkirî ya heyî bi awayekî bêveger daxîne "asta herî nizm a gengaz". El-Busaidî diyar kiribû ku aştî "di dest de ye".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-deal-within-our-reach-oman-mediator-says/ |sernav=U.S.-Iran deal is "within our reach," Omani mediator says - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-02-27 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":1"/> Di destpêka sibata sala 2026an de Amerîkayê keştiyeke din a balafirhilgir, USS Gerald R. Ford, şandiye Rojhilata Navîn ku zextê li ser Îranê zêde bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3=security |tarîx=2026-02-13 |sernav=Trump sends second aircraft carrier to Middle East in effort to increase pressure on Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/trump-sends-second-aircraft-carrier-middle-east-iran |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di 11ê sibata 2026an de salvegera 47em a şoreşa 1979an bi mîtîngên alîgirê hikûmetê û retorîka tund a dijî Amerîkayê hatiye nîşankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-revolution-anniversary-us-nuclear-talks-protests-4ffab53ef628073ca90b9c8707485577 |sernav=Iran commemorates 1979 revolution as nation is squeezed by anger over crackdown and tensions with US |malper=AP News |tarîx=2026-02-11 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=español |pêşnav=JON GAMBRELL Leer en }}</ref> Di 13ê sibata sala 2026an de Trump diyar kiriye ku guhertina rejîmê li Îranê dê "tiştê herî baş dikare biqewime".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c8egwywkkd1o |sernav=Trump: Iran regime change 'would be the best thing to ever happen' |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Piştê rojekî, di 14ê sibatê de rayedarên amerîkî ji Reutersê re gotine ku artêşa amerîkî ji bo operasyonên berdewam ên çend hefteyan li dijî Îranê amadekariyan dike ku ne tenê êrîşeke sînordar; ev yek nîşan dide ku kampanyayeke berfireh dikare baregehên nukleerî û binesaziya dewlet û ewlehiyê ya Îranê armanc bigire. Di 24ê sibata 2026an de di gotareke derbarê Rewşa Yekîtîyê de, Trump Îran bi vejandina hewildanên çêkirina çekên nukleerî tawanbar kiriye ku van armancên îdiakirî wekê "xerab" şermezar kiriye û îdia kiriye ku Îranê her ku diçe şiyanên mûşekan ên pêşkeftîtir pêşxistiye ku dikarin gefê li Amerîka, Ewropa û baregehên amerîkî yên li derveyî welêt bixin. Wî hişyarî da ku Amerîka amade ye ku ger pêwîst be bikevin tevgerê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/9194e1f5-d191-414a-ab9f-e271a32b8b78 |sernav=Client Challenge |malper=www.ft.com |roja-gihiştinê=2026-02-28 }}</ref> == Berê şer == === Xwepêşandanên li dijî rejîma Îranê û destpêkên bicihkirina hêzên amerîkî === [[Wêne:Iran protests 8 January 2026.jpg|thumb|Di 8ê çileya 2026an de dîmenek ji xwepêşandanan li Tehranê]] Di dawiya kanûna 2025an de li Îranê xwepêşandanên girseyî yên li dijî hikûmetê li seranserê welêt dest pê kiriye ku bi piranî ji ber krîza aborî, daketina diravê Îranê û bilindbûna bihayê kelûpelan pêk hatiye. Xwepêşandan ku bangên guhertina rejîmê jî di nav de bûn, ji şoreşa 1979an vir ve xwepêşandana herî mezin ê li Îranê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-01-13 |sernav=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en }}</ref> Hikûmeta Îranê bi komkujiya xwepêşanderan bersiv daye û bûyerên herî kujer di 8 û 10ê çileya 2026an de qewimine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |sernav=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |malper=CNN |tarîx=2026-01-23 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Pourahmadi |pêşnav=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam }}</ref> Di sibata sala 2026an de, wezîrê xezîneyê yê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Scott Bessent îdîa kiriye ku Washington li Îranê kêmbûna dolar çêkiriye da ku nirxên diravên Îranê bikeve xwarê û li Îranê xwepêşandanan çêbike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politifact.com/article/2026/feb/27/iran-economic-sanctions-currency-bessent-trump/ |sernav=How US actions spurred Iranian economic, political upheaval |malper=@politifact |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-US |paşnav=Jacobson |pêşnav=Louis }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Northam |pêşnav=Jackie |tarîx=2026-02-23 |sernav=Trump's sanctions on Iran have dramatically affected its economy and led to protests |url=https://www.npr.org/2026/02/23/nx-s1-5708935/trumps-sanctions-on-iran-have-dramatically-affected-its-economy-and-led-to-protests |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Ajansa Nûçeyan a Çalakvanên Mafên Mirovan a li Amerîkayê hejmara miriyan nêzîkê 7.000 kesan texmîn kiriye û di heman demê de hikûmeta Îranê jî hêjmara kuştiyên di xwepêşandanan de 3.117 kes ragihandiye lê Donald Trump û çend berpirsên tenduristiyê yên îranî diyar kirine ku hêjmara kuştiyên di xwepêşandanan de 32.000 kes in.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |sernav=Iran anti-government student protests spread to more universities |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-23 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-GB }}</ref> Di 2ê çileya sala 2026an de, Trump gef li Îranê xwariye ku eger hikûmet biryar bide ku xwepêşanderên aştiyane bikuje, ew ê bi destwerdana leşkerî ya tund û tûj destwerdana Îranê bike. Donald Trump di 13ê çileyê de piştgiriya xwe ji bo xwepêşanderên li dijî hikûmeta Îranî nîşan daye û soz daye ku "alîkarî di rê de ye" ji bo wan û paşê, di 23ê çileyê de, Trump ragihandiye ku "armada" amerîkî ber bi Rojhilata Navîn ve diçe ku di nav de keştiya balafiran USS Abraham Lincoln û çend destoryerên mûşekên rêberkirî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |tarîx=2026-01-24 |sernav=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran’s supreme leader killed in U.S.-Israeli attack; Tehran strikes Israel, Arab states |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Di 13ê dibatê de, Trump ferman daye keştiya balafirhilgir a USS Gerald R. Ford û keştîyên şer ên alîgir ku ber bi Rojhilata Navîn ve biçin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |tarîx=2026-02-13 |sernav=Trump sends second aircraft carrier to Middle East in effort to increase pressure on Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/trump-sends-second-aircraft-carrier-middle-east-iran |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> === Goftûgoyên bernameya nukleerê 2026an === [[Wêne:President Trump Gaggles with Press Before Departing the White House, Feb. 27, 2026.webm|thumb|Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump di 27ê sibatê de, bi qasî 24 demjimêran berî destpêkirina şer, bi kurtî bi çapemeniyê re li ser pêwendiyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê bi Îranê re diaxive.]] Di 6ê sibata 2026an de Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li paytexta [[Oman]]ê, [[Muskat]]ê, danûstandinên nerasterast ên nukleerî lidar xistin. Rayedarên Îranê diyar kirine kiriye ku pêşketin bi şêwirînên li paytextan ve girêdayî ye.<ref name=":9">{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/02/14/iran-nuclear-trump-geneva-us |sernav=U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva |malper=Axios |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Civîna duyem a danûstandinên çekên nukleerî li Cenevê hatiye plankirin.<ref name=":9" /> Di navbera 15 û 20ê sibatê de, Îranê hinardeya xwe ya petrolê gihandiye rêjeya heyî ya 3 caran û depoyên petrolê kêm kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://oilprice.com/Latest-Energy-News/World-News/Iran-Rushes-to-Ship-Oil-Ahead-of-Possible-US-Strike.html |sernav=Iran Rushes to Ship Oil Ahead of Possible U.S. Strike |malper=OilPrice.com |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= }}</ref> Di 27ê sibata sala 2026an de berî destpêkirina êrîşên li dijî Îranê wezîrê derve yê Omanê Bedr El-Busaidî gotiye ku di warê danûstandinan de "pêşketinek" hatiye bidestxistin û Îran hem qebûl kiriye ku qet uranyuma dewlemendkirî kom neke û hem jî ji aliyê Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA)<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |sernav=Peace ‘within reach’ as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> ve bi tevahî were verastkirin; wekê din, Îran qebûl kiriye ku asta uranyuma dewlemendkirî ya heyî bi awayekî bêveger daxîne "asta herî nizm a gengaz". El-Bûsaidî gotiye ku aştî "di dest de" ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-deal-within-our-reach-oman-mediator-says/ |sernav=U.S.-Iran deal is "within our reach," Omani mediator says - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-02-27 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-US }}</ref> Lêbelê nûnerê Rojhilata Navîn a amerîkî Steve Witkoff gotiye ku Îranê danûstandinên nukleerî yên vê dawiyê bi israrkirina li ser "mafê xwe yê bêveqetandî" yê dewlemendkirina uranyûmê, redkirina pêşniyara amerîkî ya ji bo bidawîkirina dewlemendkirinê û heta bi pesnê ku ji 460 kîlogram uranyûma wê ya ji %60 dewlemendkirî dikare 11 bombeyên nukleerî çêbike, dest pê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603035282 |sernav=US envoy says Iran misjudged Trump team in nuclear negotiations |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-03-03 |sernav=Witkoff: Iran negotiators boasted of having enough enriched uranium to build 11 nuclear bombs |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/witkoff-iran-negotiators-boasted-of-having-enough-enriched-uranium-to-build-11-nuclear-bombs/ |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> == Gengeşe == === 28ê sibatê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ==== [[Wêne:U.S. Forces Launch Operation Epic Fury.webm|thumb|Dîmenek ji êrîş ku ji keştiyên Amerîkayê ve hatin kirin]] Piştî ku wezîrê parastinê Yisrael Katz êrîşa Îsraîlê piştrast kiriye, li Tehranê teqîn çêbûn.<ref name=":0"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatoday.in/world/story/explosions-rock-tehran-as-israel-launches-preventive-attack-on-iran-defence-minister-says-2875809-2026-02-28 |sernav=US, Israel launch Operation Epic Fury against Iran; Tehran strikes back |malper=India Today |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Desk |pêşnav=India Today World }}</ref> Rojnameya ''Times of Israel'' ragihandiye ku Katz êrîşan wekê "êrîşek pêşîlêgirtinê" bi nav kiriye ku armanca êrîşê "jiholêrakirina gefên li ser dewleta Îsraîlê" ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |sernav=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran’s retaliation |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Tsui |pêşnav=Christian Edwards, Karina }}</ref> Di nav hedefên armancgirtî de deverek li [[Tehran]]ê hebû ku avahiyê rêberê bilind ê Îranê Elî Xamineyî bû ku li vê deverê qesra serokatiyê û konseya bilind a ewlekariya neteweyî jî hebû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Erica Solomon and Farnaz Fassihi |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Hatiye piştrastkirin ku heft mûşek li vê deverê ketine.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Live updates: US and Israel attack Iran as Tehran retaliates across Middle East |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Paşê ''The New York Timesê'' ragihandiye ku "rayedarekî amerîkî gotiye ku artêşa amerîkî dest bi êrîşên asmanî li dijî Îranê kiriye."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Pager |pêşnav2=Tyler |paşnav3=Fassihi |pêşnav3=Farnaz |paşnav4=Bergman |pêşnav4=Ronen |tarîx=2026-02-28 |sernav=U.S.-Led Strike on Iran: Live Updates as Trump Calls for Government Overthrow |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê de rayedarên amerîkî piştrast kirin ku êrîş bi hevkariya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê pêk hatine.<ref name=":2"/> Li gorî raporên ku di ajansên nûçeyan de hatine parvekirin ji bo ku welatî bêne hişyarkirin ku li deverên ewle bimînin, li seranserê Îsraîlê sîren lêdaye. Balyozê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Îsraîlê Mike Huckabee ji welatiyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê xwestiye ku dema dengê sîrenê dibihîzin tavilê tedbîr bigirin, di heman demê de Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump hişyarî da ku dibe ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve qurbanî hebin.<ref name=":2"/><ref name=":2"/> Wezareta tenduristiyê ya Îsraîlê diyar kiriye ku bi veguhestina nexweşxaneyên ji bo bin erdê gihîştine asta herî bilind a amadekariyê.<ref name=":2"/> Rayedarên amerîkî piştrast kirine ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê êrîş li ser Îranê pêk anîye û wan êrîşê wekê "êrîşeke ne biçûk" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=US carrying out strikes against Iran, three US officials say |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Li gorî rayedarekî amerîkî, bi dehan êrîşên amerîkî ji balafirên şer ên li baregehên li seranserê Rojhilata Navîn û ji yek an çend keştiyên balafiran pêk hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Eric Schmitt |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Reutersê ragihandiye ku êrîş dê ji hewa û ji deryayê ve werin pêkanîn. Ajansa Nûçeyan a Farsê û [[CNN]] ragihandine ku teqîn li bajarên din ên Îranê, li bajarên wekê Qum, Kirmaşan, Îsfehan û Kerec jî çêbûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Erika Solomon |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref name=":2"/> Hatiye ragihandin ku li Tehranê êrîşên bi mûşekan li Kolana Zanîngehê, Kolana Cemhurî Îslamî û li taxa Seyîd Xandan a li bakurê Tehranê hatine kirin. Piştî êrîşan li seranserê Tehranê xizmetên ragihandinê qut bûne. Li gorî BBCyê di êrîşan de ofîsên rêberê bilind Elî Xamineyî û serokatiya Mesûd Pezeshkian li Tehranê hatine bombebarankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Iran launches attacks across Middle East after US and Israel strikes on leadership sites |malper=BBC News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Berdevkê hêzên heşdê şebiyê gotiye ku di êrîşên li Jurf el-Saxar, li başûrê Bexdayê, du şervan hatine kuştin û sê yên din jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Îranê ==== Îranê li gelek herêmên [[Kendava Farsê]] êrîşî ser çend baregehên leşkerî yên amerîkî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |sernav=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Behrêynê sîrenên êrîşa hewayî çalak kiriye ku hişyariyê li ser êrîşeke Îranê li ser baregehên leşkerî yên amerîkî li welêt bide û medyaya erebî gotiye ku li bajarê paytext a [[Manama]]yê teqîn û dû hatine dîtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lehmann |pêşnav=Noam |tarîx=2026-02-28 |sernav=Bahrain: Sirens activated as Iran targets US bases |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/bahrain-sirens-activated-as-iran-targets-us-bases/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Videos show smoke rising near US Navy facility in Bahrain |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Behrêynê piştre êrîş piştrast kiriye û gotiye ku baregeha Flota Pêncemîn a DYAyê hatiye armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wral.com/news/ap/c2f11-bahrain-says-a-missile-attack-targeted-the-us-navys-5th-fleet-headquarters-in-the-island-kingdom/ |sernav=Bahrain says a missile attack targeted the US Navy's 5th Fleet headquarters in the island kingdom |malper=WRAL.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Gambrell |pêşnav=Jon |paşnav2=Toropin |pêşnav2=Konstantin |paşnav3=Press |pêşnav3=JOSH BOAK-Associated }}</ref> Herwiha li Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê û Ebû Dabî li Mîrgeha Erebî yên Yekbûyî teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=http://news.am/eng/news/932924.html |sernav=Explosions reported in Kuwait and UAE |malper=news.am |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602283083 |sernav=Drone attacks targets Kuwait international airport |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Li gorî CNNê pasdarên şoreşê yên Îranê îdia kiriye ku Îranê çar baregehên amerîkî li Rojhilata Navîn armanc girtiye ku baregeha hewayî ya El Udeyd li Qeterê, baregeha hewayî ya Elî El Salem li Kuweytê, baregeha hewayî ya El Zafre li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî û baregeha flota pêncem a hêzên deryayî yên Amerîkayê li Behrêynê û vîdyoyek jî hatiye parvekirin ku di vîdeoyê de hatiye dîtin ku dû ji aliyê baregeha li Behrêynê ve bilind dibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Iran's IRGC targeted four US bases in the Middle East, Iranian media reports |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Erebistana Siûdî piştrast kiriye ku Îranê êrîşî Riyadê û herêmên rojhilat ên wan kiriye.<ref name="null2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Ismaeel Naar |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê siudiyan îdia kiriye ku êrîşên Îranê yên li ser wan deveran hatine têk birin û diyar kirine ku qiral dê "hemû tevdbîrên pêwîst bigire" ku xwe biparêze ku "di nav de vebijarka bersivdayîna li dijî êrîşkariyê" heye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Edward Wong |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê de hatiye îdia kirin ku hejmarek ji mûşekên îranî li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî hatine têk birin û di encama êrîşên Îranê de kesek sivîl ê ji neteweya asyayî ji ber perçeyên mûşekê ku li ser deverek niştecihbûnê ketine, hatiye kuştin.<ref name=":4">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Iran latest: Netanyahu says 'growing signs' Iran's supreme leader Khamenei is 'gone' after US-Israel attacks |malper=BBC News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=One person killed in UAE after Iranian strikes |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Qeterê îdia kiriye ku wan herî kêm du pêlên êrîşên mûşekî asteng kirine û diyar kir ku ti qurbanî an zirar û ziyaneke milkî çênebûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Beirut |pêşnav=Abdi Latif DahirReporting from |paşnav2=Lebanon |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran Hits Back Across the Mideast, Targeting U.S. Bases and Allies |url=https://www.nytimes.com/2026/02/28/world/middleeast/iran-retaliatory-strikes-region.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li bakurê Îsraîlê avahiyek 9 qatî bi mûşekan hatiye lêdan ku di encamê de kesek birîndar bûye.<ref name=":5">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |sernav=US-ISRAELI ATTACKS ON IRAN KILL 201; IRAN FIRES BACK, BLASTS ACROSS REGION |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Stepansky |pêşnav=Nils Adler,Joseph }}</ref> Her wiha Hayfa û Tel Avîvê jî bûye armanca êrîşên mûşekên Îranê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.1163/2210-7975_hrd-2261-0183 |sernav=news-from-asia-watch-no6-indonesia-soeharto-retaliates-against-critics-may-1995-7-pp |malper=Human Rights Documents online |roja-gihiştinê=2026-02-28 }}</ref> Di heman demê de li gorî raporên ajansan mûşekên ji Îranê li herêmên Urdunê û li bajarê paytext a Emmanê ketine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.marketscreener.com/news/jordan-s-military-says-it-has-downed-two-ballistic-missiles-targeting-the-country-ce7e5cdfd180f321 |sernav=Jordan's military says it has downed two ballistic missiles targeting the country {{!}} MarketScreener |malper=www.marketscreener.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US |paşnav= }}</ref> Rayedarên Ûrdunê diyar kirine ku hêzên wan ên çekdar du mûşekên balîstîk ên Îranî yên ku axa wê hedef digirtin xistine xwarê û ku wan 54 raporên ketina bermayiyan ku zirarên milkî çêkirine tespît kirine lê ti qurbanî çênebûne.<ref name=":4"/><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Rawan Sheikh Ahmad |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li Sûriyeyê mûşekeke balîstîk a Îranê li Suweydayê ketiye û herî kêm 4 sivîlan jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ari |pêşnav=Lior Ben |paşnav2= |tarîx=2026-02-28 |sernav=Report: At least four killed in Iranian missile strike in As-Suwayda, Syria |url=https://www.ynetnews.com/article/8snmn9r7o |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://modern.az/en/dunya/574948/missile-debris-fell-on-syria-there-are-casualties/ |sernav=Missile debris fell on Syria: there are casualties |malper=Modern.az |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=az |paşnav=modern.az }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.corriere.it/esteri/diretta-live/26_febbraio_28/iran-usa-news-diretta-1.shtml |sernav=Iran, le ultime notizie in diretta {{!}} Attacco di Usa e Israele. Netanyahu: «Segnali che Khamenei sia morto». Teheran risponde: missili su Israele, Dubai e basi Usa nel Golfo. Poi l'sms: «Lasciate la capitale» |malper=Corriere della Sera |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=it-IT }}</ref> Herêmên niştecihî yên Dubayê yên nêzîkî marînaya Dubayê û Keştiya Palm a Dubayê rastî êrîşan hatine ku di encamê de otêla Fairmont The Palm şewitiye ku çar kes birîndar bûne û avahiyeke sivîlan li derdora Dohayê bûye armanca mûşekên Îranê.<ref name=":6">{{Jêder-malper |url=https://news.sky.com/story/iran-latest-israel-launches-preventative-attack-defence-minister-says-13509565 |sernav=Iran latest: Supreme leader 'safe and sound', spokesman tells Sky - but Netanyahu claims there 'signs' he is dead |malper=Sky News |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref name=":5"/><ref name=":4"/> Balafirên bêmirov ên Şahed-136 nêzîkî Burc Xelîfeyê armanc girtine ku ev yek bûye sedema fermana valakirinê û protokola awarte ya avahiyê hatiye çalak kirin. Îmaratên Yekbûyî yên Erebî (ÎMAR) ragihandiye ku wan "pêleke nû" yên bermahiyên mûşekên îranî desteser kiriye û "perçeyên ji desteserkirinan" li Ebû Dabî û Dubayê ketine.<ref name="null2026"/> Êrîşên li ser Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê bûne sedema çend birîndarên nediyar.<ref name=":6"/> Li Behrêynê di êvarê de hatiye ragihandin ku droneke îranî li bircêk li herêmeke niştecihbûnê xistiye. Fermandarê hêzên deryayî yên Îranê bi eşkereyî ragihandiye ku her keştiyek ku bixwaze ji Tengava Hurmizê derbas bibe, divê êdî destûra pêşwext ji Îranê werbigire. === 1ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Operation Epic Fury Update, President Donald J. Trump.webm|thumb|Axavtina serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump di derbarê kuştina Elî Xamineyî de]] Di 1ê adarê de Îsraîlê pêlek din a êrîşan li dijî Îranê pêk aniye ku wekê beşek ji kampanyaya xwe ya berdewam ku navenda paytextê hedef digirt. Piştî êrîşên Îsraêlê dezgehên medyayê yên îranî teqînên bihêz ragihandine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603016712 |sernav=Powerful explosions shake Tehran - state media |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Trump di parvekirinekê li ser Truth Social gotiye, "Îranê tenê got ku ew ê îro pir bi tundî lê bidin, ji her demê bêtir ji her demê bêtir. Lêbelê, çêtir e ku ew vê yekê nekin, ji ber ku heke ew bikin, em ê bi hêzek ku berê qet nehatiye dîtin li wan bidin!". CENTCOMê ragihandiye ku ferman ji wan re hatiye dayîn ku "amîra ewlehiyê ya rejîma Îranê hilweşînin".<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Ali Khamenei may be dead, but Donald Trump has unfinished business |url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2026/03/01/ali-khamenei-may-be-dead-but-donald-trump-has-unfinished-business |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Economist |issn=0013-0613 }}</ref> Hêza parastina Îsraîlê (IDF) gotiye ku wan balafireke şer a F-4 û F-5 bombebaran kir ku amadekariya firînê dikirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888372 |sernav=Israeli airstrike hits Iranian jets on runway {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Sîstema HQ-9B ya li dora Tehranê jî hatiye bêbandor kirin. Elî Larîcanî ku berpirsê payebilind ê ewlehiyê yê Îranê ye konseyeke rêberiyê ya demkî ragihandiye û Amerîka û Îsraîl bi hewldana hilweşandina Îranê tawanbar kiriye. Di heman demê de wî pêkhateyên li Îranê wekê "komên cudaxwaz" binav kiriye û di gefên xwe de gotiye "ger ew tevbigerin dê encamên rastîn bibînin". Serokê parlementoya Îranê, Mihemed Baqir Qalibaf, ji bo Trump û Netanyahu gotiye ku wan xeta sor derbas kiriye û "ew ê berdêla wê bidin". Avahiya dadgeha şoreşê ya Tehranê hatiye bombebarankirin û di encama bombebaranê de avahî hilweşiyaye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143#202603016124 |sernav=Live - 'I got him before he got me,' Trump says on killing Khamenei |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Hejmara qurbaniyên êrîşa hewayî ya dibistana Mînabê gihîştiye 148 kesan.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/live/cgjzn5npl7yt |sernav=آنچه گذشت؛ ادامه حملات آمریکا و اسرائیل، صدا و سیما هدف قرار گرفت |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=fa }}</ref> Li nêzîkî Yarîgeha Azadî, [[Qada Azadî]] û [[Birca Mîladê]] teqîn hatine ragihandin.<ref name=":3"/> Komeleya Heyva Sor a Îranê ragihandiye ku li nêzîkî nexweşxaneyên Tehranê û her wiha li nêzî avahiya aştiyê teqîn çêbûne.<ref name=":3"/> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan "serfermandariya giştî ya hêzên ewlehiya navxweyî", digel Baregeha Serellah, hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603018596 |sernav=Israel says it destroyed Iran internal security headquarters in Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li gorî medyaya Îranê, êrîşên Amerîka û Îsraêlê bandor li ser baregehên radyo û televîzyona dewletê jî kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603013820 |sernav=Strikes on Tehran target parts of national radio and TV HQ - state media |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Hatiye diyar kirin ku di êrîşên Amerîka û Îsraêlê de berpirsên Îranê Mihemed Baserî, berpirsekî wezareta îstîxbaratê û Gholamreza Rezaeyan, serokê beşa îstîxbaratê ya polîsên [[FARAJA]] jiyana ji dest dane.<ref name=":3"/> Trump ji [[NBC Newsê]] re diyar kiriye ku "hejmareke mezin ji serkirdeyan" li Îranê jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/trump-responds-reports-ayatollah-death-rcna261149 |sernav=Trump says 'a large amount' of Iran's leadership is gone |malper=NBC News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Di sibeha 1ê adarê de, raporan piştrast kiriye ku Îranê bi mûşek û dronan êrîşê Îsraêl, Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî, Qeter, Kuweyt, Behrêyn, Urdin û Erebistana Siûdî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aicoin.com/en/news-flash/2775332 |sernav=Iran launches missiles at Israel, Israeli military launches defense system |malper=AiCoin |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref name=":7">{{Jêder-malper |url=https://english.news.cn/20260301/fb1f012710ca405784b8adb5bae95190/c.html? |sernav=Daily World Briefing, March 1 |malper=english.news.cn |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref name=":8">{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-israel-us-03-01-2026-693bc30bbbc98660d81f4a13f65ca10f |sernav=US and Israel pound Iran as Trump signals willingness to talk to new leaders after Khamenei's death |malper=AP News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li gorî raporên dawî, Îranê bi mûşekan êrîşî baregeha Flota Pêncemîn a (baregeha leşkerên Amerîkayê) li Behrêynê kiriye.<ref name=":7"/><ref name=":8"/> Hatiye diyar kirin ku du ji mûşekên ku li bajarê Dubaiyê ketiye û dûyên tarî ji Bendera Jebel Ali ya Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî bilind bûne. Piştî êrîşa firokeyên bêpîlot ên milîsên îraqî li hemberê Herêma Kurdistanê nêzîkî li Balafirgeha Hewlêrê teqînek çêbûye.<ref name=":3"/> Wezîrê parastinî ya Keyaniya Yekbûyî John Healey diyar kiriye ku Îranê du mûşek avêtine baregehên brîtanî yên li Qibrisê lê wî bawer nekiriye ku ew di bin êrîşê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/international/article-888356 |sernav=Iran launched missiles at Cyprus, threatening UK troops {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Lêbelê wezîrê parastin a Qibrisê Vasilis Palmas paşê înkar kiriye ku mûşek ber bi Qibrisê ve hatine avêtin û serokwezîr Keir Starmer jî ev yek piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/iran-missiles-cyprus-defence-secretary-b2929655.html |sernav=Iran missiles fired towards UK military bases in Cyprus, defence minister says |malper=The Independent |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Di dema operasyonên dronan de li Tengava Hurmuzê, li gorî agahiyan, bendera Duqmê ji aliyê du dronan ve hatiye lêdan ku di encamê de karkerekî biyanî birîndar bûye û Navenda Ewlekariya Deryayî ya Omanê piştrast kiriye ku tankereke petrolê ya bi navê Skylight ku bi ala Palauyê ye, bi 5 mîlên deryayî (9.3 km) li bakurê bendera Xesabê hatiye hedefgirtin ku di encamê de çar kes ji tîma hind-îranî ya li ser keştiyê birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.64628/ab.s6jad7hag |sernav=Strait of Hormuz: if the Iran conflict shuts world’s most important oil chokepoint, global economic chaos could follow |malper=doi.org |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |paşnav=Schiffling |pêşnav=Sarah }}</ref> Keştiyeke din, tankera MKD VYOM a bi ala Giravên Marshallê piştî ku debasê peravên Omanê dibe rastî êrîşan hatiye û endamekî tîmê hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies |tarîx=2026-03-01 |sernav=Three tankers damaged in Gulf and one seafarer killed as US-Iran conflict escalates |url=https://www.timesofisrael.com/three-tankers-damaged-in-gulf-and-one-seafarer-killed-as-us-iran-conflict-escalates/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ji ber girtina Tengava Hormuzê, 150 keştîyên barhilgir ku di nav de gelek tankerên petrolê jî hene li pişt tengavê asê mane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tagesschau.de/newsticker/liveblog-israel-usa-angriffe-iran-102.html |sernav=Nahost-Liveblog: ++ Militäreinsatz könnte laut Trump vier Wochen dauern ++ |malper=tagesschau.de |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=de |paşnav=tagesschau.de }}</ref> Di heman rojê de mîna roja berê, Riyad jî rastî êrîşên rasterast hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/world/iran/live-blog/iran-attack-strikes-us-israel-trump-khamenei-dead-live-updates-rcna261172 |sernav=Hezbollah and Israel exchange strikes in wake of Khamenei's killing |malper=NBC News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Mûşekeke Îranê dikare ji berevaniya Îsraîlê derbas bibe û li kenîşteyekê li Beyt Şemeşê ketiye 9 kesan jiyana xwe jidest dane 11 kes winda bûne û 51 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/live/us-israel-strikes-iran-khamenei-03-01-2026 |sernav=Israel strikes Lebanon’s capital, responding to missiles from Hezbollah |malper=AP News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Brown |pêşnav=Bridget |paşnav2=Belanger |pêşnav2=Lorian |paşnav3=Benassi |pêşnav3=Ricardo |paşnav4=Hranjski |pêşnav4=Hrvoje }}</ref> Balafireke bêmirov a Îranê li Otêla Crowne Plaza li Manama ya [[Behreyn|Behrêynê]] ketiye ku bûye sedema şewatê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatvnews.com/news/world/iranian-drone-hits-crowne-plaza-hotel-in-bahrain-2026-03-01-1032140 |sernav=Iranian drone hits Crowne Plaza hotel in Bahrain's Manama |malper=India TV News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Crowne Plaza in Bahrain confirms "incident" affected the hotel |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Cheney |pêşnav= }}</ref> Li Ebû Dabiyê li nêzîkî kompleksa Etihad Towers, li nêzîkî balyozxaneya Îsraîlê, bermahiyên droneke hatiye dîtin û dema ku drone dikeve, bermahiyên dronê de zirar daye bircan û jinek û zarok a wê bi sivikî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Cooper |pêşnav3=Helene |paşnav4=Kanno-Youngs |pêşnav4=Zolan |paşnav5=Pager |pêşnav5=Tyler |paşnav6=Zhuang |pêşnav6=Yan |tarîx=2026-03-01 |sernav=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/01/world/iran-attack-khamenei-trump |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di 1ê adarê de ji ber êrîşeke Îranê li [[Kuweyt]]ê kesek hatiye kuştin û 32 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603016189 |sernav=One killed, 32 injured in Iranian attacks on Kuwait, health ministry says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îranê îdia kir ku wan bi çar mûşekan li USS Abraham Lincoln xistiye lê piştre rayedarekî amerîkî vê îdiayê red kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-01 |sernav=Iran’s Guards say they ‘struck’ US aircraft carrier USS Abraham Lincoln |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irans-guards-say-they-struck-us-aircraft-carrier-uss-abraham-lincoln/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî agahiyan, baregeha deryayî ya fransî Camp de la Paix a li Ebû Dabiyê jî ji aliyê mûşek an jî droneke Îranê ve hatiye xistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theyeshivaworld.com/news/liveblogs/live-blog/2518641/smoke-rises-over-french-naval-base-in-abu-dhabi-after-iranian-strike.html |sernav=Smoke Rises Over French Naval Base in Abu Dhabi After Iranian Strike |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-US }}</ref> Du dronên îranî depoyek li Baregeha Deryayî ya El Selam li Ebû Dabî kirine armanc, di encamê de agir bi du konteynerên ku kelûpelên giştî tê de dihatin hilanîn ketiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-GB }}</ref> Li dora saet 15:30 GMT, Erebistana Siûdî îdîa kiriye ku wan kariye rê li çend mûşekên ku hewl didan Baregeha Hewayî ya Prens Sultan û Balafirgeha Navneteweyî ya Qiral Xalid bikin hedef, bigirin. Karbidestên leşkerî yên Keyaniya Yekbûyî gotine ku Typhoonek RAF droneke îranî ku ber bi qada hewayî ya Qeterê ve diçû xistine xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603015680 |sernav=UK says British fighter jet shot down Iranian drone heading toward Qatar |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Mûşek û dronên îranî her wiha li baregeheke leşkerî ya amerîkî ya nêzîkî Hewlêrê ketiye xwarê û kampeke meydanî ya Bundeswehr li rojhilatê Urdunê xistiye, ku di encamê de leşkerekî amerîkî birîndar bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://tass.com/world/2094115 |sernav=Iran targets German bases in Jordan, Iraq — magazine |malper=TASS |roja-gihiştinê=2026-03-02 }}</ref> Ber bi dawiya rojê ve êrîşeke mûşekeke balîstîk li devereke rojavayê Qudsê ketiye û ziyanên milkî li ser rêya derdorê, zirar daye wesayîteke sivîl û şeş kes birîndar bûne. Perçeyên mûşekeke îranî li Eyn Tarma, Sûriyeyê ketiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hjnews.com/world/syria-iran/image_0c0cf6ef-aaca-5464-887f-50bf088af3ef.html |sernav=Syria Iran |malper=The Herald Journal |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=AP |pêşnav=Ghaith Alsayed- }}</ref> === 2ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Epic Fury Strike compilation (997855).webm|thumb|Montajek ji êrîşên Fermandariya Navendî ya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê di dema Operasyona Epic Fury de li Îranê]] Di 2ê adarê de êrîş li ser xalên komara îslamî ya Îranê ku xalên li [[Tehran]] û [[Sine]] bûne armanca êrîşan û her wiha li deverên leşkerî û stratejîk ên wekê navendên fermandariyê û navendên mûşekan jî rastî êrîşan hatine. Piştre di heman rojê de Îranê diyar kiriye ku navenda nukleerî ya Natanzê ji aliyê êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê ve hatiye armancgirtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/articles/cy4wxk7e71xo |sernav=حملات گسترده هوایی به پایتخت ایران؛ آسیب‌ به بیمارستان‌های گاندی و خاتم‌الانبیاء در تهران |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=fa }}</ref> Di sibehan di heman rojê de nexweşxaneya Xetam-el-Enbîa û Gandî ya li Tehranê rastî êrîşan hatine ku ji aliyê Îranê ve hatiye ragihandin û ji aliyê BBC Verify ve hatiye piştrast kirin. Ev nexweşxaneya ji berê ve bi hikûmetê ve girêdayî bûn. Di bersiva êrîşên Hizbullahê de, artêşa Îsraêlê bi rêze bombebaranên stratejîk li ser Beyrût û Geliyê Beqayê berdewam kiriye.<ref name="Kleinbaum2026">{{Jêder-malper |url=https://www.jfeed.com/news/hezbollah-israel-war-declaration |sernav=BREAKING: Hezbollah Officially Declared War on Israel |malper=JFeed |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Kleinbaum |pêşnav=Yair }}</ref> Di heman demê de heman êrîş li başûrê Libnanê jî çêbûne. Piştî demek kurt, hêzên hewayî yên Îsraêlê dest bi êrîşên li Tehranê jî kirine. Hêza hewayî ya DYAyê li baregehên hewayî yên li seranserê Îranê, balafirên leşkerî û avêjerên droneyan ku di nav de gelek F-14 Tomcat hebûn xistiye. Artêşa Îsraêlê (IDF) îdîa kir ku wan di êrîşan de serokê baregeha îstîxbaratê ya Hizbullahê Huseyîn Makled kuştiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-02 |sernav=IDF says it killed Hezbollah intelligence chief in overnight strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-killed-hezbollah-intelligence-chief-in-overnight-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di çarçoveya xweparastina li dijî Hizbullahê de, hêzên çekdar ên Îsraêlê êrîşî sê bajarokên li başûrê Libnanê kirine ku di nav wan de bajarokên Haris, Nebetiye el-Fewqa û Meyfadûn hebûn û piştre fermana valakirinê li pêncî bajarokên cîran daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.repubblica.it/esteri/2026/03/02/diretta/iran_guerra_usa_israele_news_oggi-425194152/ |sernav=Iran, le news dalla guerra. Trump: “Li stiamo massacrando”. E non esclude invio soldati |malper=la Repubblica |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=it }}</ref> Ajansa medyayî ya Siûdî El Hadath ragihandiye ku rêberê siyasî yê Hizbullahê û endamê parlamentoya Libnanê Mihemed Raad di êrîşeke hewayî de hatiye kuştin.<ref name="Boxerman2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Cooper |pêşnav3=Helene |paşnav4=Kanno-Youngs |pêşnav4=Zolan |paşnav5=Pager |pêşnav5=Tyler |paşnav6=Zhuang |pêşnav6=Yan |tarîx=2026-03-01 |sernav=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/02/world/iran-us-israel-attack-trump |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Îsraêlê hişyarî daye libnanî yên ku ji malên xwe reviyane ku venegerin û gelek kesan gotine ku ew nizanin piştî ku roj diçe ava ew ê çawa bigihîjin xwarin an avê. ==== Êrîşên Hizbullah û Îranê ==== Li dora nîvê şeva bi dema herêmî, baregeha hêza hewayî ya qraliyetê li [[Akrotîrî]], [[Qibris]]ê, rastî êrîşeke gumanbar a bêmirov hatiye û li seranserê Akrotîrî û Dhekelî yê sîrenên êrîşa hewayî lê daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-GB }}</ref> Her çiqas yek ji wan karîbû li balafirgehê bikeve û zirarên piçûk çêbike, li gorî agahiyan êrîşên pênc dronan hatine têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/security-threat-declared-at-uk-cyprus-bases |sernav=UK Cyprus base hit by drone |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://english.news.cn/europe/20260302/f1219f92cf764cfda2bcbac966935263/c.html |sernav=Urgent: Explosions heard at Britain's air force base in Cyprus: British media |malper=english.news.cn |roja-gihiştinê=2026-03-02 }}</ref> Sîstema hişyariya otomatîk a leşkerî ya brîtanî diyar kiriye ku "gefeke ewlehiyê ya berdewam" heye û wezareta parastinê îdia kiriye ku "baregehê bersiv daye" êrîşê.<ref name="Fulton2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fulton |pêşnav=Adam |paşnav2=Dunbar |pêşnav2=Marina |paşnav3=Richards |pêşnav3=Serena |paşnav4=Lowe |pêşnav4=Yohannes |paşnav5=Vernon |pêşnav5=Hayden |paşnav6=Ratcliffe |pêşnav6=Rebecca |tarîx=2026-03-02 |sernav=Trump warns there could be more casualties after service members killed – as it happened |url=https://www.theguardian.com/us-news/live/2026/mar/01/us-israel-war-on-iran-ayatollah-ali-khamenei-i-dead-latest-reports |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref name="Fulton2026"/> Ev yek paşê ji aliyê rayedarên qibrisî ve hatiye piştrast kirin.<ref name="Fulton2026"/> Li gorî agahiyan çend demjimêr piştî ku Keyaniya Yekbûyî destûr daye Dewletên Yekbûyî ku bingehên wan ên leşkerî ji bo operasyonên li dijî Îranê bikar bîne, pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Campbell |pêşnav=Lucy |paşnav2=Ambrose |pêşnav2=Tom |paşnav3=Lowe |pêşnav3=Yohannes |paşnav4=Fulton |pêşnav4=Adam |paşnav5=Ambrose |pêşnav5=Lucy Campbell (now); Tom |paşnav6=Fulton (earlier) |pêşnav6=Adam |tarîx=2026-03-02 |sernav=Middle East crisis live: Israel launches new attacks on Tehran and Beirut as Trump lays out objectives |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Îranê her wiha îdîa kiriye ku droneke MQ-9 reaper a amerîkî xistiye xwarê. Çavkaniyên Îsraêlê ragihandine ku di saetên serê sibê yên 2ê adarê de ji nav Libnanê ber bi axa wê ve roket hatine avêtin û li ser Heyfa û Celîleya Jorîn dengê sîrenan hatiye lêxistin.<ref name="Fulton2026"/><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |pêşnav= |tarîx=2026-03-01 |sernav=Rockets launched from Lebanon for first time in months, setting off sirens across northern Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rockets-launched-from-lebanon-for-first-time-in-months-setting-off-sirens-across-northern-israel/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraêlê gotiye ku wan mûşekek têk biriye, di heman demê de mûşekên din jî li deverên vekirî xistine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Glikman |pêşnav=Eitan |paşnav2=Kraus |pêşnav2=Yair |tarîx=2026-03-01 |sernav=IDF: Rocket intercepted from Lebanon, several landed in open areas; drone intrusion alerts |url=https://www.ynetnews.com/article/08vx55nmo |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Îstîxbarata îsraêlî bawer dike ku êrîş encama fermanek ji Tehranê bû û berdevkê artêşa Îsraêlê daxuyaniyek awarte daye û diyar kiriye ku êrîş divê wekê "ragehandina fermî ya şer ji aliyê Hizbullahê ve" were hesibandin û soz daye ku gefê "bêbandor bike".<ref name="Kleinbaum2026"/> Hizbullah berpirsiyariya xwe di êrîşê de piştrast kiriye û diyar kiriye ku wan di bersiva kuştina Xamineyî de êrîşî baregeheke Îsraîlê li Heyfayê kiriye. Li gorî raporên medyaya civakî, du dronan li nêzîkî Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê baregeha serketinê ya Amerîkayê kirin armanc û yek ji wan li baregehê ketiye. Di heman demê de çend teqînan li Hewlêr, li Başûrê Kurdistanê pêk hatine. Komeke alîgirê Îranê ya bi navê "parêzvanên lîwaya xwînê" diyar kirine ku ew li pişt van her du êrîşan in û îdia kirine ku ew ji bo tolhildana kuştina Xamineyî van êrîşan pêk anîne.<ref name="Boxerman2026"/> Êrîşeke Îranê li ser bendera Mîna Selman a Behrêynê bûye sedema şewatê. Perçeyên mûşekek ku hatibû têk birin li ser "keştiyeke biyanî" ku li herêma pîşesaziyê ya Selman dikeve, bûye sedema mirina karkerekî û birîndarbûna giran ên du kesên din. Li Ras Tanura ya Aramco ya li Erebistana Siûdî, tesîseke rafineriyê zirar dîtiye û bûye sedema şewateke kontrolkirî. Di destpêkê de dihat bawerkirin ku ji ber êrîşeke bi dronan çêbûye lê rayedarên Siûdî diyar kirin ku şewat ji ber bermahiyên mûşekeke Îranî ya têk birî derketiye. Wezareta berevaniyê ya Kuweytê diyar kiriye ku "çend" balafirên amerîkî li Kuweytê ketine xwarê. Piştre hatiye diyar kirin ku balafirên şer ên Amerîkayê ji aliyê hêzên Amerika an Kuweytê bi şaşî hatine lêxistin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-02 |sernav=Small fire under control at Saudi Aramco refinery after apparent drone strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/small-fire-under-control-at-saudi-aramco-refinery-after-apparent-drone-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> CNNê teqînên li bajarên mezin ên herêma Kendavê ragihandiye. Li Dubaî, Ebû Dabî û Dohayê teqîn çêbûne. Li gorî Ajansa Nûçeyan a Kuweytê ya dewletê, rafineriyeke petrolê bi şarapnelê hatiye armancgirtin. Li Erebistana Siûdî droneyan rafineriya Ras Tanura armanc girtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk |sernav=Live updates: Trump warns Iran about larger strikes as war spirals in Middle East |malper=CNN |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Lee |pêşnav= }}</ref> Li Behrêynê wezareta karên hundir diyar kiriye ku li seranserê welêt siren hatine lêxistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603026672 |sernav=UAE intercepts 9 Iranian ballistic missiles, 6 cruise missiles, ministry says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li Qibrisê Balafirgeha Navneteweyî ya Pafosê li ser tespîtkirina tiştekî nenas ê biyanî yê ku li ezman hatiye valakirin û di heman demê de li ser tespîtkirina gefek pêşdîtî ya li hemberî baregeha Akrotiriyê careke din sîren lê daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/paphos-airport-evacuated-reports |sernav=Paphos airport returns to operation after evacuation |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://knews.kathimerini.com.cy/en/news/sirens-sound-again-at-akrotiri-base-as-tensions-remain-high |sernav=Sirens sound again at Akrotiri base as tensions remain high |malper=knews.com.cy |roja-gihiştinê=2026-03-02 |paşnav=Solutions |pêşnav=BDigital Web }}</ref> Paşê hikûmeta Qibrisê piştrast kiriye ku ew tişt du dron bûn ku bêyî ku zirarê bidin hatine têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://news.sky.com/story/raf-base-in-cyprus-hit-by-drone-strike-ministry-of-defence-says-13514072 |sernav=RAF base hit, with more drones intercepted |malper=Sky News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Piştî bûyerê Yewnanistanê ragihandiye ku ew ê firkate û balafirên F-16 bi cih bikin ku Qibrisê ji her êrîşeke din ên Îranê biparêzin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://in-cyprus.philenews.com/local/we-will-strike-cyprus-hard-iranian-general-says-over-american-presence-on-island/ |sernav=We will strike Cyprus hard, Revolutionary Guards general says over American presence on island |malper=in-cyprus.philenews.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://caliber.az/en/post/iranian-general-warns-of-intense-attacks-on-cyprus-over-us-presence |sernav=Iranian General warns of "intense" attacks on Cyprus over US presence - VIDEO |malper=caliber.az |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Piştre di heman rojê de Îranê êrîşên li dijî binesaziya enerjiyê li Qeterê pêk aniye. Balafirên bêmirov ên Îranê li baregehên gaza xwezayî ya şilekirî (LNG) yên Qeterê xistiye ku bûye sedema rawestandina hilberînê. Her wiha, mûşek û dron ber bi deverên li Qatarê ve hatine şandin ku di nav de Baregeha Hewayî ya El Udeyd û tesîsên pîşesaziyê hebûn, hêzên Qatarê îdîa kiriye ku wan gelek ji van êrîşan têk birine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=England |pêşnav=Andrew |paşnav2=Moore |pêşnav2=Malcolm |paşnav3=Sandlund |pêşnav3=William |paşnav4=Millard |pêşnav4=Rachel |tarîx=2026-03-02 |sernav=Gas prices soar as Iranian attacks force shutdown of Qatari production |url=https://www.ft.com/content/dac7a77d-e0f4-4f52-a3d4-55b145e67347 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=Financial Times }}</ref> === 3ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Attack around Enghelab Square 9.jpg|thumb|Di 3ê adarê de Qada Enqelab a Tehranê]] Di saetên serê sibeha 3ê adarê de Îsraîlê li Libnan û Îranê bombebaran û êrîşên xwe berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/lebanon-israel-hezbollah-6c73ef0f5836632a2d2b34145900c28b |sernav=Lebanon’s leaders turn on Hezbollah as airstrikes hit Beirut and thousands seek shelter |malper=AP News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Tawil |pêşnav=Fadi |paşnav2=español |pêşnav2=BASSEM MROUE Leer en }}</ref> Îsraêlê gotiye ku wan yek ji fermandarên artêşa Îranê kuştiye û piştî êrîşa mûşekên li hemberî Îsraêlê, diwanzdeh endamên Hizbullahê girtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-03-26 |sernav=Live updates: Israel hits Beirut and Tehran as Trump warns Iran of escalated strikes |malper=CNN |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en |paşnav=Yosef |pêşnav= }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan baregeha konseya bilind a ewlekariya neteweyî, digel binesaziya fermandarî û kontrolê û ofîsa serokkomarî ya Îranê hilweşandiye û destnîşan kiriye ku wan "navenda herî navendî û girîng a rejîma Îranê" armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603031120 |sernav=Israel strikes Iran leadership compound in central Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Wezîrê berevaniya Îsraêlê ji bo desteserkirina pozîsyonên stratejîk ên Libnanê destûr daye ku artêş destwerdana bejayî ya Libnanê bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lbc.co.uk/article/israel-launches-ground-invasion-of-lebanon-and-trump-issues-new-warning-5HjdTm8_2/ |sernav=Israel launches ground invasion of Lebanon and Trump warns 'hardest hits were yet to come' |malper=LBC |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en |paşnav=McShane |pêşnav=Asher }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260303-israel-orders-troops-to-seize-new-positions-in-lebanon |sernav=Israel orders troops to seize new positions in Lebanon |malper=France 24 |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Li gorî çavkaniyên amerîkî, wan bi giranî zirar dane şiyanên deryayî yên Îranê, bi taybetî li Kendava Omanê ku tê gotin çend keştîyên şer ên Îranê hatine rûxandin û li baregehên girîng ên Îranê hatine xistine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.navalnews.com/naval-news/2026/03/us-strikes-destroy-irans-main-naval-assets/ |sernav=US Strikes Destroy Iran's Main Naval Assets |malper=Naval News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en-US |paşnav=Ozberk |pêşnav=Tayfun }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.twz.com/news-features/irans-key-naval-base-on-strait-of-hormuz-set-ablaze-from-strikes |sernav=Iran's Key Naval Base On Strait Of Hormuz Set Ablaze From Strikes |malper=The War Zone |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en-US |paşnav=Rogoway |pêşnav=Joseph Trevithick, Tyler }}</ref> Qesra Golestanê ku di lîsteya mîrata cîhanî ya UNESCOyê de ye, ji ber bermahiyên êrîşa ezmanî ya Îsraêl û Amerîkayê ziyan dîtiye ku bûye sedema zirarê ku di nav de Hola Golestanê û Textê Mermerî hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/culture/2026/03/03/unesco-expresses-concern-over-the-protection-of-cultural-heritage-sites-in-middle-east |sernav=UNESCO shares concerns over protection of cultural heritage sites |malper=euronews |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Wezareta mîrata çandî, geştiyariyê û karên destan a Îranê bi fermî ji UNESCOyê xwestiye ku rewşê binirxîne û UNESCOyê daxuyaniyek weşand û destnîşan kiriye ku zirardayîna milkên dîrokî li dijî qanûnên navneteweyî ye.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=How Iran Conflict Damaged Golestan Palace, Once Home Of Peacock Throne Looted From Delhi |url=https://www.ndtv.com/lifestyle/how-iran-conflict-damaged-golestan-palace-once-home-of-peacock-throne-looted-from-delhi-11162756/amp/1 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=www.ndtv.com |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan Dawûd Elîzade, fermandarê şaxê Libnanê ya hêza Qudsê, li Tehranê kuştiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-03 |sernav=Top IRGC commander, responsible for Lebanon, killed in Tehran strike — IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/top-irgc-commander-responsible-for-lebanon-killed-in-tehran-strike-idf/ |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên hewayî yên Amerîka-Îsraêlê avahiya konseya tesbîtkirina berjewendiyê li Tehranê hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603037480 |sernav=Video shows ruins of Iran's Expediency Council building after strikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Li gorî rayedarên îsraîlî dibe ku êrîş dijwartir bibin û şerekî bejayî ya kûrtir jî di nav xwe de bigirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tankersley |pêşnav=Jim |paşnav2=McCreesh |pêşnav2=Shawn |paşnav3=Troianovski |pêşnav3=Anton |paşnav4=Rennison |pêşnav4=Joe |tarîx=2026-03-03 |sernav=Israel Begins ‘Broad Wave of Strikes’ on Iran’s Infrastructure |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/04/world/iran-war-israel-lebanon-trump |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Tehranê baregeheke pêşxistina çekên nukleerî ya veşartî ku wekê Min Zadaî bi nav kiriye, hilweşiyaye û ji destpêka şer ve 300 avêjerên mûşek ên îranî ji holê rakiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-888715 |sernav=IDF destroys secret nuclear site, thousands of missile pads {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Serokê Amerîkayê Donald Trump gotiye ku Amerîkayê "dabînkirinek bêdawî" ya çekên giran di destê xwe de digire lê ew ji dewletên din bêtir dabînkirinan dixwaze. Trump her wiha gotiye ku ew ji serkeftinek "MEZIN" a Amerîkayê bi bawer e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603033568 |sernav=US munitions stockpiles at record levels in key categories, Trump says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Rêveberê giştî yê Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus ragihandiye ku sê pisporên tenduristiyê dema ku ji bo alîkariya kesên bi bandordar li başûrê Libnanê dixebitin mirine û şeş jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Hizbullahê û Îranê ==== Saet di 1:40ê sibê de, bi dema herêmî (22:00 GMT) rêze teqînên bihêz li Dohayê hatine tomarkirin û piştî çend demjimêran jî heman êrîş berdewam kiriye. Dengê teqînan li Qibrisê, li Larnaca, taxa Mackenzie û li nêzîkê Balafirgeha Navneteweyî ya Larnacayê û baregeha brîtanî ya li Dhekeliyê hatiye bihîstin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cedarnews.net/newstasks/breakingnews/explosions-reported-in-israel-and-cyprus/905942/ |sernav=Explosions reported in Israel and Cyprus {{!}} Cedar News |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.mirror.co.uk/news/world-news/cyprus-larnaca-iran-live-explosion-36806399 |sernav=Fresh security scare for UK military base in Cyprus |malper=The Mirror |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Blackshaw |pêşnav=Ethan |paşnav2=Nunes |pêşnav2=Eliana |paşnav3=Vickers-Price |pêşnav3=Rachel }}</ref> Di saet 3:30ê sibehê bi dema herêmî (23:30 GMT) li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî gelek mûşekên ku ji Îranê ber bi mîrgehê ve hatine tespît kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gulfnews.com/uae/uae-air-defences-intercept-iranian-ballistic-missiles-1.500461428 |sernav=UAE air defences intercept Iranian ballistic missiles |malper=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Amir |pêşnav=Khitam Al }}</ref> Li Riyadê jî teqîn pêk hatiye û dû yê di encama van teqînan hatin dîtin û agir li balyozxaneya herêmî ya amerîkî dest pê kiriye ku ji aliyê du dronên îranî ve hatibû armanc girtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fulton |pêşnav=Adam |paşnav2=Campbell |pêşnav2=Lucy |paşnav3=Lawther |pêşnav3=Fran |paşnav4=Ambrose |pêşnav4=Tom |paşnav5=Lowe |pêşnav5=Yohannes |tarîx=2026-03-03 |sernav=Fire at US embassy in Riyadh after drone strike – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |roja-gihiştinê=2026-03-03 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref name="Stout2026">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk |sernav=Live updates: US Gulf allies fend off attacks as Trump warns Iran of ‘big wave’ of strikes |malper=CNN |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Stout |pêşnav= }}</ref> Polîsê Îsraîlê ragihandiye ku di encama ketina parçeyên mûşekên Îranê li Tel Avîvê kesek birîndar bûye. Her wiha di demjimêrên serê sibê de, li seranserê Behreynê sîrenan dest bi çalakbûnê kirin û hikûmetê bang li welatiyan kiriye ku ji ber êrîşan di cihê ewle de bimînin.<ref name="Stout2026"/> Li gorî raporên ku li ser medyaya civakî hatine parvekirin li Hewlêr a Başûrê Kurdistanê teqîn çêbûne û berxwedana îslamî ya Iraqê berpirsiyariya êrîşê girt ser xwe û gotiye ku wan otêlek ku leşkerên amerîkî tê de ne armanc girtiye. Balyozxaneya Amerîkayê ya li Riyadê ji aliyê du dronan ve hatiye armanc girtin û bûye sedema şewat û zirarê lê ji ber ku avahî vala bû, qurbanî û birîndar çênebûye. Li [[Başûrê Kurdistanê]] qaymeqamê [[Koye (navçe)|Koyeyê]] ragihandiye ku danê sibehê 3ê adarê de artêşa Îranê bi sê dronan êrişî Kampa Azadiyê ya li Koyeyê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/030320262 |sernav=Bi dron û mûşekan êrişî Kampa Azadiyê ya li Koyeyê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en }}</ref> === 4ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Attack on residential homes in central Tehran 1.jpg|thumb|Piştê êrîşên Amerîka û Îsraêlê ku zirar dîtiye]] Wezîrê derve yê Amerîkayê Marco Rubio di 4ê adarê de ragihandiye ku dê êrîşên Amerîka û Îsraîlê yên li ser Îranê zêde bibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492 |sernav=As Iran retaliates, largest US military base in Middle East hit by ballistic missile, Qatar says |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Êrîşên Îsraêlê li hemberî baregeha Besîcê bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/c62gg44d53xt |sernav=US says 'firepower over Iran to surge dramatically' as Israel bombards Beirut and Tehran |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB }}</ref> Li gorî çavkaniyên îranî, Mucteba Xameneyî ji êrîşeke ezmanî sax filitiye. Qeterê deh kesan bi tohmeta ku wekê şaneyek muhafizên şoreşê ya Îranê li axa Qeterê kar dikirin, li ser binesaziya leşkerî daneyan kom dikirin û hinek ji wan ji bo karanîna dronan perwerdehî dîtibûn girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thepeninsulaqatar.com/article/04/03/2026/qatar-state-security-announces-the-arrest-of-two-cells-affiliated-with-the-iranian-revolutionary-guard |sernav=Qatar State Security announces the apprehension of two cells affiliated with the Iranian Revolutionary Guard |malper=thepeninsulaqatar.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Newspaper |pêşnav=The Peninsula }}</ref> Hêzên hewayî yên Îsraêlê ragihandiye ku balafireke şer a Yak-130 a Îranî ya çêkirî ya Rûsyayê li ser Tehranê ji aliyê balafireke F-35 ve hatiye xistin. Ev yekem car e ku F-35 balafireke şer a bi mirovî di şerê hewayî de dixe xwarê û yekem car ji sala 1985an vir ve hêza hewayî ya Îsraêlê balafireke şer dixe xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888768 |sernav=Israel F-35 downs Iranian fighter jet in first war dogfight {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Keştiyeke şer a Îranê ya bi navê IRIS Dena, bi qasî 40 mîlên deryayî (74 km) li başûrê Galle, Srî Lankayê, li [[Okyanûsa Hindî]] ji aliyê binavderiyeke hêza deryayî ya Dewletên Yekbûyî ve hatiye noqandin. Ev keştiya hatiye lêdan piştî beşdarbûna xwe di nirxandina flota navneteweyî ya 2026an û tetbîqata piralî ya MILAN li Vîsakhapatnam, Hindistanê, di dema vedigeriya xwe ya Îranê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-04 |sernav=Sri Lanka rescues 32 sailors from sunk Iranian warship, recovers ‘few bodies’ |url=https://www.thehindu.com/news/international/sri-lanka-rescues-sailors-from-sinking-iranian-ship/article70702468.ece |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Hindu |ziman=en-IN |issn=0971-751X }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2026/Mar/04/at-least-87-killed-as-iranian-warship-sinks-in-indian-ocean-after-us-submarine-strike |sernav=Over 100 feared dead after US submarine strike on Iranian frigate in Indian Ocean |malper=The New Indian Express |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Rana |pêşnav=Javaria }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/sri-lanka-navy-sends-ships-aircraft-after-distress-call-from-iranian-vessel-iris-dena-101772605277885.html |sernav=Sri Lanka sends jets over Iran naval ship's distress call, denies ‘submarine attack’ reports; several feared dead |malper=Hindustan Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Ew yekem keştî bû ku ji aliyê binavbehrekê ve di şerên çalak de hatiye noqandin ê ji dema General Belgrano ya ARA di dema Şerê Falklandê de û ji dema Şerê Cîhanê yê Duyem ve, yekem keştî ye ku ji aliyê binavbehreke amerîkî ve hatiye noqandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.twz.com/news-features/u-s-submarine-sinks-iranian-warship-in-the-indian-ocean |sernav=U.S. Navy Submarine Torpedoes Iranian Frigate In Indian Ocean |malper=The War Zone |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US |paşnav=Trevithick |pêşnav=Howard Altman, Joseph }}</ref> Piştê êrîşê keştiya Îranê di serê sibehê de sînyala rewşa awarte daye ku ev yek bû sedema operasyona lêgerîn û rizgarkirinê ya awarte ya ji aliyê hêza deryayî ya Srî Lankayê û hêza hewayî ya [[Srî Lanka]]yê. 32 kesên saxmayî ji aliyê hêzên deryayî yên Srî Lankayê ve bi serkevtî hatine rizgarkirin û ji bo nexweşxaneya neteweyî ya Galleyê hatin veguhastin, li wir ji ber westandinê û birînên têkildarî teqînê dermankirina wan a bijîşkî hatiye wergirtin. Di heman demê de hêzên deryayî yên Srî Lankayê li cihê bûyerê 87 cinazeyên deryavanên Îranî dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/iris-dena-news-live-updates-iran-navy-ship-explosion-submarine-attack-sri-lanka-coast-death-toll-us-war-march-4-news-101772625664489.html |sernav=Iris Dena news highlights: US says Iran's warship Iris Dena sunk in torpedo attack near Sri Lanka, at least 87 dead |malper=Hindustan Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://themorning.lk//articles/6eDXFEnyeabdwhQqvzFE |sernav=Around 180 sailors were onboard the distressed Iranian naval ship ‘IRIS Dena’ off Galle- FM |malper=Latest in the News Sphere {{!}} The Morning |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Rêjeya avêtina mûşekên balîstîk ji aliyê Îranê ve ji destpêka şer heta 4ê adarê kêm bûye û analîst balê dikişînin ser kêmbûna depoyên mûşek û avêjerên Îranê û her wiha stratejiya kêmkirina çekan bikar tîne ku ji bo şerekî dirêjtir berxwe bide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/bc7b386f-23e9-4b97-8613-9f7abe985be1 |sernav=Client Challenge |malper=www.ft.com |roja-gihiştinê=2026-03-06 }}</ref> Îranê li dijî Baregeha Hewayî ya El Udeid û tesîsa rafineriya petrolê ya Ras Tanura ya Aramco êrîş pêk anîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492&entryId=130737063 |sernav=Qatar says Al Udeid Air Base hit by ballistic missile |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber pêşbîniya êrîşên Îranê fermana derxistina karkerên ne-esasî yên li Qibrisê da û hişyariya seferê ji bo wî welatî daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/04/america-evacuates-non-essential-workers-from-cyprus/ |sernav=America Evacuates Non-Essential Workers from Cyprus Greek City Times |malper=Greek City Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB |paşnav=Papadopoulos |pêşnav=Kosta }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usatoday.com/story/travel/2026/03/04/cyprus-travel-safety-risks/88978882007/ |sernav=Reconsider visiting this European country, State Department says |malper=USA TODAY |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US |paşnav=Chen |pêşnav=Eve }}</ref> Hizbullah li başûrê Libnanê guleyên dijî-tank avêtine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-04 |sernav=IDF says 2 troops moderately injured today from anti-tank fire in southern Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-2-troops-moderately-injured-today-from-anti-tank-fire-in-southern-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Balafirgeha Navneteweyî ya Larnaca li Qibrisê di bersiva droneke Libnanî de ku ji aliyê balafirên F-16 ên yewnanî ve hatiye xistin, bi awayekê demkî hatiye girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/04/cyprus-larnaca-airspace-closure-suspicious-object/ |sernav=Cyprus Closes Larnaca Airspace After Suspicious Object Detected Greek City Times |malper=Greek City Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB |paşnav=Bureau |pêşnav=Athens }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://breakingthenews.net/Article/Cyprus%27-Larnaca-closes-airspace-due-to-suspicious-object/65798562 |sernav=Cyprus' Larnaca closes airspace due to suspicious object |malper=breakingthenews.net |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Raporan behsa girtina qada hewayî ya Qibrisê kirin lê ev yek paşê ji aliyê hikûmeta Qibrisê ve hatiye redkirin û hikûmeta Qibrisê di heman daxuyaniyê de hebûna tiştê nenas ji Libnanê jî piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/04/cypriot-airspace-closed-reports |sernav=Govt insists Cypriot airspace is open |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Mûşekek balîstîk ku ji axa Îranê hatibû avêtin, dema ku ketibû qada hewayî ya Tirkiye ji aliyê pergalên parastina hewayî yên entegre yên NATOyê ve hate astengkirin ku ev yek nîşana gurrbûneke girîng di pevçûna herêmî de ye. Ev yekem binpêkirina rasterast a axa endamekî NATOyê bû di dema dijminatiyên berdewam de pêk hatiye. Di bersiveke dîplomatîk de, Îranê bi vê êrişê fermî red kiriye ku bi zanebûn Tirkiye nekiriye hedef û bûyer wekê "anormalîyeke teknîkî" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-04 |sernav=Turkey says Iranian ballistic missile entered its airspace, shot down by NATO |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/turkey-says-iranian-ballistic-missile-entered-its-airspace-shot-down-by-nato/ |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 5ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Êrîşeke esmanî ya amerîkî û îsraîlî hola werzîşê ya girtî ya 12.000 kursiyan a kompleksa azadî ya Tehranê hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603051320 |sernav=Missile strike destroys 12,000-seat indoor arena at Tehran’s Azadi complex |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Du serokên xwendekarên Besîcê ku hatiye îdiakirin ku di tepeserkirina xwepêşandanan de beşdar bûne, di êrîşên esmanî yên Îsraîlê de hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202603053543#202603054727 |sernav=Live - Trump demands Iran’s ‘unconditional surrender’ as Khamenei bunker destroyed |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Li gorî daneyên ku ji aliyê [[Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê]] ve hatiye weşandin li Îranê 13 navendên tenduristiyê di dema pevçûnê de hatine bombebarankirin. ==== Êrîşên Îranê ==== Di 5ê adara 2026an de, çavkaniyek leşkerî ji [[Ajansa Nûçeyan a Farsê]] re gotiye ku Îranê ji 28ê sibatê ve zêdetirî 500 mûşekên balîstîk û deryayî û nêzîkî 2.000 dronan ber bi welatên kendavê ve şandine. Di raporê de hatiye îdîakirin ku hema hema ji sedî 40ê şandina dronan ber bi Îsraêlê ve hatine kirin û ji sedî 60ê ji dronan jî ber bi hedefên amerîkî yên li herêmê ve hatine şandin. Serokê [[Ûkrayna]]yê [[Volodîmîr Zelenskî]] diyar kiriye ku Ûkraynayê ji bo alîkariya bi dronên Şahed ên îranî daxwazek ji Amerîkayê wergirtiye. Serokê Dewletên Yekbûyî Donald Trump diyar kiriye ku ew ê alîkariya Ûkraynayê qebûl bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.ara.cat/international/trump-asks-zelensky-for-help-defending-against-iranian-drones_1_5669750.html |sernav=Trump asks Zelensky for help defending against Iranian drones |malper=Ara in English |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Ferrer |pêşnav=Antònia Crespí }}</ref> Di dema serdana wezîrê berevanî ya [[Keyaniya Yekbûyî]] John Healey de ti mûşek ber bi Qibrisê ve nehatin şandin lêbelê sîrenên li baregehên brîtanî du caran lê daye û di nav nifûsa herêmî de bûye sedema metirsiya berfireh û cihguhertinê. Her du caran jî baregehan piştrast kirine ku mûşek hatine avêtin lê ev mûşek negihîştin [[Qibris]]ê. Di heman demê de [[Îtalya]], [[Holenda]] û [[Spanya]]yê piştrast kirine ku ew ê keştîyên şer bişînin ku Qibrisê ji êrîşan biparêzin ku di nav de firqateya ''Cristóbal Colón'' jî hebû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Elgot |pêşnav=Jessica |tarîx=2026-03-05 |sernav=Sirens over RAF Akrotiri in Cyprus are stark reminder of its proximity to war |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/05/sirens-over-raf-akrotiri-in-cyprus-are-stark-reminder-of-its-proximity-to-war |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di heman demê de [[Keir Starmer]] piştrast kiriye ku baregehên brîtanî li Qibrisê bi taybetî ji bo xistina dronên îranî werin bikar anîn û diyar kiriye ku baregeh ji bo parastina qada hewayî ya Ûrdunê werin bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/05/spain-italy-and-netherlands-join-european-naval-deployment-to-cyprus |sernav=Spain, Italy and Netherlands join European naval deployment to Cyprus |malper=euronews |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.latimes.com/politics/story/2026-03-05/europe-commits-to-expanding-iran-campaign-as-israel-strikes-southern-lebanon |sernav=Trump vows to select Iran's new leader, but Tehran is digging in |malper=Los Angeles Times |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US }}</ref> Hatiye diyarkirin ger ji Îrlendayê were xwestin, ew ê amade be ku Qibrisê biparêze û tevlî hevpeymaniya parastinê ya ewropî bibe ku li dora giravê seferber bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.irishexaminer.com/news/arid-41804990.html |sernav=Ireland urged to assist Cyprus if it invokes EU mutual defence clause |malper=Irish Examiner |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=O’Keeffe |pêşnav=Cormac }}</ref> Parçeyên ji mûşekek ku hatiye li jor hatine têkbirin li Petah Tikva ketine û li herêmê şewat çêbûye. === 6ê adarê === [[Wêne:Airstrike on the residential town of Shahid Boroujerdi 20 Avash.webp|thumb|Di 6ê adara 2026an de dîmenek ji encamên êrîşên esmanî yên DYA-Îsraîlê li Tehran a Îranê]] Serokê [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] Donald Trump di 6ê adarê de gotiye ku "sînorên demê" ji bo dirêjahiya şer tune neye û Hegseth diyar kiriye ku şer "nû dest pê kiriye."<ref name="Dautrich2026">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-05-26 |sernav=Day 6 of Middle East conflict — countries intercepting Iranian strikes, US ramps up campaign |malper=CNN |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en |paşnav=Dautrich |pêşnav= }}</ref><ref name="Dautrich2026"/> Êrîşên ezmanî yên Amerîka û Îsraêlê li ser baregeheke îstîxbarata IRGC li [[Luristan (parêzgeh)|Loristanê]]<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202603053543#202603063094 |sernav=Live - Iran says it is not seeking ceasefire as Trump threatens ‘death, fire and fury’ |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-10 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> û sê leşkerên aştîparêzên ganayî yên ku di nav hêzên UNIFILê de bûn, li Başûrê Libnanê bûne hedefa mûşekekan û birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260306-us-warns-bombardment-surge-as-israel-strikes-iran-lebanon |sernav=War in the Middle East: Ghanaian peacekeepers in Lebanon wounded in missile attacks |malper=France 24 |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> Tankera îranî IRIS Bushehr ji aliyê hêzên deryayî yên [[Srî Lanka]]yê ve hatiye desteserkirin ku ev yekem car e ku ji [[Şerê Cîhanî yê Duyem|Şerê Cihanê ya Duyem]] vir ve keştiyeke şer li welatekî bêalî hatiye desteserkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.newsfirst.lk/2026/3/5/sri-lanka-takes-control-of-iranian-ship-iris-bushehr-and-208-crew |sernav=Sri Lanka Takes Control of Iranian Ship Iris Bushehr and 208 Crew |malper=english.newsfirst.lk |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Hatiye îdîakirin ku li Azerbaycanê hêzên ewlehiyê yên herêmî planeke êrîşî ya girêdayî Îranê asteng kirine. Kesên ku hatine girtin bi îdîaya bi plankirina teqandina boriya petrolê ya Bakû-Tiblîsî-Ceyhan, balyozxaneya Îsraêlê û kenîşteyên li Bakûyê hatin sûcdar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://ukranews.com/en/amp/news/1138555-azerbaijan-announces-prevention-of-terrorist-attacks-planned-by-iran-against-israeli-embassy-and |sernav=Azerbaijan announces prevention of terrorist attacks planned by Iran against Israeli Embassy and synagogue |malper=ukranews.com |roja-gihiştinê=2026-03-10 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/06/azerbaijan-says-it-stopped-iranian-terror-attacks-dismantled-terror-cells |sernav=Azerbaijan says it stopped Iranian terror attack plot |malper=euronews |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> === 7ê adarê === DYAyê sêyem keştiya balafiran a bi navê ''USS George H. W. Bush'' şandiye [[Rojhilata Navîn]].<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.freepressjournal.in/world/operation-epic-fury-is-us-deploying-3rd-carrier-uss-george-hw-bush-cvn77-to-the-middle-east-amid-iran-war-heres-all-we-know |sernav=Operation Epic Fury: Is US Deploying 3rd Carrier, USS George H.W. Bush (CVN‑77), To The Middle East Amid Iran War? Here's All We Know |malper=Free Press Journal |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://news.usni.org/2026/03/06/uss-gerald-r-ford-now-in-the-red-sea-uss-george-h-w-bush-wraps-pre-deployment-exercises |sernav=USS Gerald R. Ford Now in the Red Sea, USS George H.W. Bush Wraps Pre-Deployment Exercises |malper=USNI News |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |paşnav=Shelbourne |pêşnav=Mallory }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.apa.az/america/us-said-expected-to-deploy-3rd-aircraft-carrier-to-the-middle-east-495510 |sernav=US said expected to deploy 3rd aircraft carrier to the Middle East |malper=Apa.az |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Her çiqas hem DYA û hem jî Îsraêlê înkar kirine ku wan êrîşî dezgehên bêxwêkirinê kiriye, artêşa Îranê gotiye ku êrîş li ser dezgeheke bêxwêkirina avê ya li girava Qeşmê hatiye kirin ku bandor li dabînkirina ava 30 gundan kiriye û DYA sûcdar kiriye û gotiye ku wan bi êrîşkirina cihên ku Îranê wekê çavkaniya êrîşê li dijî Îranê diyar kiriye, ji bo tola êrîşan hedef girtine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-07 |sernav=IRGC says it attacked US base in Bahrain, claims it was used to strike desalination plant in Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-says-it-attacked-us-base-in-bahrain-claims-it-was-used-to-strike-desalination-plant-in-iran/ |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://time.com/7383099/iran-news-oil-strikes-tehran/ |sernav=Tehran Shrouded in Toxic Cloud After Israel Strikes Fuel Depots |malper=TIME |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Schneid |pêşnav=Rebecca |paşnav2=Jamalpour |pêşnav2=Fatemeh }}</ref> Keştiya firokehilgir a brîtanî ''HMS Prince of Wales'' ketiye rewşa amadebaşiyê ya pêşketî ku berjewendîyên [[Keyaniya Yekbûyî|Brîtanyayê]] li herêmê biparêze.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c39w2nj1rk8o |sernav=British aircraft carrier HMS Prince of Wales prepped to set sail |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-07 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-GB }}</ref> Serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan di 7ê adarê de ji rojnamevanan re gotiye ku Îran dê ji 7ê adarê û pê ve êrîşên li ser cîranên xwe rawestîne heya ku êrîş ji wir dest pê neke. Tevî vê daxuyaniyê, Balafirgeha Navneteweyî ya Dubayê piştê vê daxûyaniyê ji aliyê dronên îranî ve rastê êrîşan hatiye. Êrîşên esmanî yên Îranê bandorek mezin li ser kompleks û rafineriyên petrolên pargîdaniya Halliburton a amerîkî ya li Besrayê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://in-cyprus.philenews.com/international/drone-attack-basra-halliburton-kbr-fire-iraq-live/ |sernav=Drone attack on foreign oil compound in Iraq’s Basra sets Halliburton and KBR facilities ablaze |malper=in-cyprus.philenews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US }}</ref> Artêşa Îranê bi dronekê êrîşî tankera petrolê ya bi ala Maltayê Prima kiriye. NDTV ragihandiye ku piştî hefteyekê şer, dibe ku tenê nêzîkî hezar mûşekên balîstîk li Îranê bimînin. === 8ê adarê === Di 8ê adarê de kurê Xameneyî ya duyem Mocteba, wekê rêberê nû yê Îranê hatiye hatiye diyar kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Treisman |pêşnav=Rachel |tarîx=2026-03-09 |sernav=What to know about Mojtaba Khamenei, Iran's new supreme leader |url=https://www.npr.org/2026/03/09/nx-s1-5742375/mojtaba-khamenei-iran-supreme-leader |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Êrîşên esmanî yên Îsraîlê ji bo cara yekem li ser dezgehên petrolê yên Îranê daye ku di encamê de çar kes hatin kuştin û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li dijî van êrîşên li ser dezgehên petrolê nerazîbûna nîşan daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/03/08/us-dismayed-israel-iran-fuel-strikes |sernav=Scoop: U.S. dismayed by Israel's Iran fuel strikes, sources say |malper=Axios |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Caputo |pêşnav=Barak Ravid,Marc }}</ref> Êrîşên li ser depoyên sotemeniyê yên nêzîkî Tehranê bûye sedema rijandina petrolê û "çemê agir" ên li kolanên derdorê û bajar di nav ewrek dûyê reş ê gurr de maye û bûye sedema barana reş a asîdî ya jehrîn ku li derdorê deverê bariye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.timesnownews.com/world/middle-east/iran-war-oil-depot-strikes-videos-black-rain-us-israel-air-strikes-article-153787160 |sernav='River of Fire' in Tehran: Videos Show Israeli Strikes Hit Iran Fuel Depots, Trigger Black Rain |malper=Times Now |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Rayedarên Îranê ji welatiyan xwestine ku li malê bimînin, li derve bi rûpoşan bigerin, xwarin û sotemeniyê bi kêmanî bikar bînin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Parent |pêşnav=Deepa |tarîx=2026-03-08 |sernav=‘Dark, like our future’: Iranians describe scenes of catastrophe after Tehran’s oil depots bombed |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/08/dark-like-our-future-iranians-describe-scenes-of-catastrophe-after-tehrans-oil-depots-bombed |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Wezareta berevaniya Keyaniya Yekbûyî piştrast kiriye ku hêzên wan droneke îranî ku ber bi Iraqê ve diçû, asteng kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.the-independent.com/news/world/middle-east/kuwait-city-tower-fire-drones-iran-war-b2934196.html |sernav=Kuwait city tower erupts in flames as Iran launches new wave of strikes in the Gulf |malper=The Independent |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Her wiha, wezaretê niyeta xwe ya şandina helîkoptereke Merlîn ji bo herêmê diyar kiriye ku di demên pêşin de alîkariya tespîtkirina gefên hewayî bike. Li gorî Heyva Sor a Îranê ji destpêka şer ve bi tevahî 65 dibistan û 32 navendên bijîşkî (wek nexweşxane û dermanxane) bûne hedef û zêdetirî 10.000 deverên sivîlan ji ber êrîşan zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/8/iran-live-israel-bombs-tehran-oil-depots-attacks-on-gulf-states-continue |sernav=Iran war updates: New supreme leader named; 2 killed in Saudi Arabia strike |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Kelliher |pêşnav=Ted Regencia,Virginia Pietromarchi,Alma Milisic,Caolán Magee,Fiona }}</ref> === 9ê adarê === [[NATO]]yê rêgirtina li duyem ê mûşeka balîstîk a li ser qada hewayî ya [[Bakurê Kurdistanê]] piştrast kiriye ku mûşekê li ser esmanê Dîlok a Bakurê Kurdistanê, li nêzîkî [[Dîlok]]ê hatiye têk têk birin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-03-09 |sernav=NATO intercepts second Iranian ballistic missile fired towards Turkey |url=https://www.straitstimes.com/world/middle-east/turkey-says-second-iranian-ballistic-missile-shot-down-by-nato-defences-in-airspace |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Straits Times |ziman=en |issn=0585-3923 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/899194/slug |sernav=NATO Intercepts Iranian Ballistic Missile in Turkish Airspace, Türkiye's Defense Ministry Says |malper=NATO Intercepts Iranian Ballistic Missile in Turkish Airspace, Türkiye's Defense Ministry Says |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Donald Trump piştî axavtina bi serokê Rûsyayê Vladimir Putin re îdîa kiriye ku "şer pir temam e, hema bêje temam bûye" û gotiye "me di gelek waran de şer qezenc kiriye."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2026/03/09/trump-iran-war-end.html |sernav=Trump says Iran war will end 'very soon,' predicts lower oil prices |malper=CNBC |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Mangan |pêşnav=Dan }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Trew |pêşnav=Bel |tarîx=2026-03-13 |sernav=Iran-US war latest: US confirms troops killed in Iraq plane crash as explosion hits Tehran demonstration |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/iran-us-war-live-updates-trump-israel-oil-iraq-b2937707.html |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Independent |ziman=en }}</ref> Trump piştre di civîneke çapemeniyê ya ku di heman rojê hatiye lidarxistin de ji hinek şîroveyên xwe vegeriya û piştgirî da wezîrê berevaniyê Pete Hegseth dema ku gotibû ku şer tenê "destpêka avakirina welatekî nû" ye û ew ê "zû" biqede.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Cameron |pêşnav=Chris |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Boxerman |pêşnav3=Aaron |paşnav4=Troianovski |pêşnav4=Anton |paşnav5=Pérez-Peña |pêşnav5=Richard |tarîx=2026-03-09 |sernav=After Global Economy Shudders, Trump Zigzags on Whether War Is Nearing End |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/10/world/iran-war-trump-us-israel |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Lêbelê Trump her wiha gotiye ku Amerîka dê di roja sêşemê de êrîşa "roja herî dijwar" pêk bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dw.com/en/us-israel-war-with-iran-updates-oil-price-trump/live-76284477 |sernav=Iran war: Tuesday to be 'most intense day' of US strikes |malper=dw.com |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Nêzîkî 12 bombebaranên B1-B gihîştine baregehên li Ewropayê. 5 ji wan li baregeha Hêza Hewayî ya Qraliyetê ya Fairfordê li Keyaniya Yekbûyî daketin û tevlî sê bombebaranên B-52 bûne, di heman demê de jî 3 B1-B yên din jî ber bi Baregeha Hewayî ya Ramsteinê li Almanya ve hatine şandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.airandspaceforces.com/b-1s-b-52s-bombers-europe-iran-epic-fury/ |sernav=B-1s and B-52s Bombers Pour into Europe for Ops Against Iran |malper=Air & Space Forces Magazine |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |paşnav=South |pêşnav=Todd }}</ref> === 10ê adarê === Di şeva 9 û 10ê adara 2026an de, bombebaranên li ser Tehranê bi girîngî zêde bûye. Rêzeke teqîn bajarê Tehranê, bi taybetî li beşên rojhilat, rojava û başûrê bajêr ku dengê çend teqînên bihêz bi rêzê ve hatiye bihîstin. Herwiha li Kerecê ku bajarekî mezin ê li bakurê rojavayê Tehranê ye, teqînên mezin hatine ragihandin ku li wir çend teqîn li herêmên pîşesaziyê hatine ragihandin. Li bakurê rojavayê welat, li bajarê Tebrîzê jî dengê teqînan hatiye. Rayedarên îranî tavilê asta zirarê li van bajaran eşkere nekirine lê çend çavkaniyên herêmî ragihandine ku êrîşên ku tesîsên lojîstîk û pîşesaziyê hedef digirin hatine kirin.<ref name=":10">{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://aje.news/a49wlz?update=4382851 |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Li başûrê rojhilatê welêt, balafirgeha Kermanê jî rastî êrîşan hatiye. Li gorî rayedarên herêmî yên ku ji aliyê medyaya Îranê ve hatine parvekirin, gelek avahiyên balafirgehê zirar dîtine. Herwiha êrîşên li bajarê Îsfahanê jî hatine berdewam kirin ku Qesra dîrokî ya kevnar a Chehel Sohoun, ku di Lîsteya Mîrata Cîhanî ya UNESCOyê de ye, piştî bombebaranê zirareke mezin dîtiye. Êrîşê ji ber nêzîkbûna bajêr ji bo çend tesîsên nukleerî yên hesas bûye sedema fikarên cidî.<ref name=":10" /> Li deryayê hêzên amerîkî operasyonên xwe yên li dijî şiyanên deryayî yên Îran a li Kendava Farsê berdewam kiriye. Di civîneke çapemeniya li Washingtonê, serkêşê fermandariya giştî ya hêzên hevbeş ên Amerîkayê Dan Caine diyar kiriye ku hêzên amerîkî keştîyên îranî yên ku beşdarî operasyonên danîna mayinên deryayî bûne, hedef girtine. Li gorî wî, ji destpêka şer ve zêdetirî pêncî keştîyên îranî hatine bin av kirin an jî hatine rûxandin.<ref name=":10" /> Li bajarê Manamayê ku paytexta Behreynê ye, bi êrîşeke dronî birca Millennium li navçeya Seefê hatiye hedef girtin. Navendên pargîdaniyên telekomunîkasyonê Clarent ku li qata 11em a avahiyê bû, piştî teqînê zirarên mezin dîtiye. Her wiha wezareta karên hundir a Behrêynê piştrast kiriye ku êrîşeke cuda li dijî avahiyeke niştecihbûnê li bajêr pêk hatiye jinek jiyana xwe jidest daye û çend kesên din birîndar bûye. Rayedaran êrîş wekê "êrîşek eşkere" ya ku sivîlan hedef digire wesif kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-war-targets-map-numbers/ |sernav=Map and chart track the latest U.S. and Iranian war targets - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-10 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en-US }}</ref> Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, rafineriya Ruwais ku yek ji mezintirîn rafineriyên petrolê ya cîhanê ye, piştî êrîşeke bi dronan ku herêma pîşesaziyê ya Ruwais li mîrgeha Ebû Dabî bûye armanca êrîşên Îranê, hilberîna neftê bi demkî sekiniye.<ref name=":11">{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/10/woman-killed-in-bahrain-as-other-gulf-states-intercept-iranian-missiles |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Li Erebistana Siûdî dronek li taxeke niştecihbûnê ya bajarê Ez Zulfî yê li parêzgeha Riyadê ketiye xwarê. Rayedarên Siûdî ragihandine ku di bûyerê de ziyana madî çêbûye lê ti kes nemiriye.<ref name=":11" /> Demek kurt piştî ku artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan avêtina mûşekan ji Îranê tesbît kiriye, li Îsraêlê, çend êrîşên mûşekan li herêma Beyt Şemeş a li navenda welêt hatin ragihandin. Tîmên rizgarkirinê ji bo nirxandina rewşê şandin cihê bûyerê, lê di cih de ti birîndar nehatin ragihandin. Li gorî wezareta tenduristiyê ya Îsraêlê, di 24 saetên borî de 191 kes, hem sivîl û hem jî personelên leşkerî, ji ber pevçûnê rakirine nexweşxaneyê. Ji destpêka şer ve 2 hezar û 339 birîndar li nexweşxaneyên Îsraêlê hatine derman kirin. Li gorî agahiyên herî dawî yên heta 10ê adarê, 95 kes li nexweşxaneyan mane ku 11 ji wan rewşa wan giran e. Di heman demê de, di êrîşeke mûşekî ya Îranê de li ser bajarê Yehudê li navenda Îsraêlê kesek jiyana xwe jidest daye û du kes jî birîndar bûne. === 11ê adarê === Di roja 11ê adarê de hêza hevbeş a Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe li seranserê axa Îranê beberdewam kirine ku ev êrîş li hemberî qereqolên polîsan li parêzgehên [[Rojhilata Kurdistanê]], [[Tehran]] û her wiha navendeke Besîcê li Tehranê û baregehên Besîcê Îmam Riza li Îsfehanê pêk hatine. Her wiha baregeha 7em a hêzên hewayî jî hatine hedefgirtin. Li Bender Ebasê, li parêzgeha Hormozgan, dezgehên medyayî yên li dijî rejîmê nûçeyên rûxandina radareke Îranê ragihandine. Li parêzgeha Xuzistanê, rafineriya Abadanê rastî lêdanekê hatiye ku êrîş yek sedemên krîza enerjiyê ye ku qutbûnên rojane yên elektrîka li seranserê Îranê girantir kiriye. Fermandariya Amerîkayê ragihandiye ku ji destpêka şer ve wan li Îranê zêdetirî 5.500 hedefan xistiye û diyar kiriye ku li ser beşên mezin ên axa Îranê serdestiya wan ê hewayî heye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.france24.com/fr/moyen-orient/20260311-en-direct-guerre-au-moyen-orient-iran-revendique-frappes-grande-ampleur-israel-etats-unis-golfe-petrole |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Di heman rojê de hevpeymaniya Îsraêl û Dewletên Yekbûyî li avahiya Bank Sepah li Tehranê xistiye ku di encamê de avahî hilweşiyaye û xizmetguzariyên serhêl û yên rûbirû hatiye rawestandin. Ev bankeya ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî ve hatiye hilweşandin, berpirsiyarê dayîna mûçeyên karmendên Pasdarên Şoreşê û artêşa birêkûpêk a Îranê bû. Li gorî medyaya herêmî karmendên ku ji bo amadekirina mûçeyên mehê di şifta şevê ya awarte de dixebitîn, hatine kuştin. Xizmetên Banka Melli ku saziyeke din a bi rejîmê ve girêdayî ye, çend roj in hatine astengkirin. Di bersivê de, baregeha Xetam el-Enbiya ragihandiye ku navendên aborî û bankên bi Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ve girêdayî yên li herêmê niha hedefên wan ên rewa ne û bang li sivîlan kiriye ku ji ber êrîşên Dewletên Yekbûyî di nav kîlometreyekê de nêzîkî saziyên bankayên Îranê nebin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lorientlejour.com/article/1498593/larmee-iranienne-dit-vouloir-desormais-frapper-des-cibles-economiques-dans-la-region.html |sernav=L'armée iranienne dit vouloir désormais frapper « les centres économiques et les banques » dans la région |malper=L'Orient-Le Jour |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Li Erebistana Siûdî Îran êrîşên dubare li ser binesaziya leşkerî û enerjiyê ya padîşahiyê berdewam kiriye. Wezareta berevaniyê ragihandiye ku wan heft dronên ku ber bi zeviya petrolê ya Şeybe ya mezin li rojhilatê welêt ve diçûn asteng kirine ku ji aliyê Aramco ve dihatin xebitandin û ji destpêka şer ve çend caran hatiye hedefgirtin. Şeş mûşekên balîstîk ên ku baregeha hewayî ya prens Siltan ku leşkerên amerîkî li nêzîkî Riyadê lê dimînin, hatine hedef digirtin, hatine têkbirin, her wiha pênc dron li herêma El Xerj û du dronên din jî li nêzîkî Hafar El Batîn, li ser sinorê Kuweytê hatine têk birin.<ref name=":12">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/11/iran-fires-missiles-drones-at-gulf-nations-as-ship-hit-in-strait-of-hormuz |sernav=Iran fires missiles, drones at Gulf nations as ship hit in Strait of Hormuz |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> Hêzên Îranê pêlek li dijî Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî pêlek nû yê êrîşan daye destpêkirin ku tê de dron û mûşek hatine bikaranîn. Du dron li nêzî Balafirgeha Navneteweyî ya Dubayê ketin xwarê û di encamê de çar kes birîndar bûn ku di nav de du welatiyên ganayî, yek bangladeşî û welatiyekî hindî di nav de hebûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lorientlejour.com/article/1498577/des-drones-tombes-pres-de-laeroport-de-dubai-quatre-blesses-autorites.html |sernav=Des drones tombés près de l'aéroport de Dubaï, quatre blessés |malper=L'Orient-Le Jour |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Li Qeterê piştê ku li Dohayê dengê teqînan hatiye bihîstin ku hatiye ragihandin ku êrîşeke mûşekî hatiye têkbirin.<ref name=":12"/> Li Kuweytê, Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî berpirsiyariya avêtina du mûşekan li baregeha amerîkî ya Kampa Arifjan, li başûrê bajarê Kuweytê ku baregeha pêşeng a pêkhateya bejayî ya CENTCOMê lê ye, girtiye ser xwe. Di heman rojê de artêşa Kuweytê bêbandorkirina heşt dronan ragihandiye. Li Omanê balafirên bêmirov ên îranî li bendera Salalahê xistine û tankên sotemeniyê hatine armanc girtin. Her çend ti qurbanî nehatine ragihandin jî, xebatên li benderê hatine rawestandin. Di encamê de li wir agirêkî mezin derketiye û di tevahiya êvarê de gurtir bûye û beşek mezin ji benderê şewitandiye.<ref>{{Jêder |sernav=Des réservoirs de carburant touchés par une frappe de drones à Oman |tarîx=2026-03-11 |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/iran/video-des-reservoirs-de-carburant-touches-par-une-frappe-de-drones-a-oman_VN-202603110647.html |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Îranê li Tengava Hurmizê û li Kendava Erebî, êrîşên xwe yên li dijî keştîyên bazirganî zêde kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/attacks-strait-hormuz-intensify-iran-targeted-commercial-ships/story?id=130962627 |sernav=Tensions continue to escalate in the Strait of Hormuz as 3 commercial ships attacked |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Di heman rojê de êrîşên Îranê û êrîşên komên girêdayî Îranê ku di nav axa Iraqê de ne li hemberî [[Başûrê Kurdistanê]] berdewam kiriye. Îran li Başûrê Kurdistanê êrîşî wergehên kurdên [[Rojhilata Kurdistanê]] kirine. Heşt balafirên bêpîlot ên ku di du pêlan de hatin avêtin baregeha partiya Komala li herêma Zirgiwezala, nêzîkî [[Silêmanî (bajar)|Silêmaniyê]] bûye armanca êrîşên Îranê û di encamê de pêşmergeyek jiyana xwe jidest daye û du peşmerge jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/130320264 |sernav=Kî ji kû derê bi kîjan dronan êrişî Herêma Kurdistanê dike? |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en }}</ref> === 12ê adarê === ==== Êrîşên li ser Îranê ==== Di roja 12 adarê de hevpeymaniya Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe yên li seranserê axa Îranê bi awayekî berbiçav zêde kiriye û ji destpêka şer ve hejmara xalên ku hatine hedefgirtin gihîştiye nêzîkî 6.000an. Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan kompleksa Taleghan, ku li Parçînê li başûrê rojhilatê Tehranê ye, bombebaran kiriye ku ew wekê tesîseke stratejîk ji aliyê rejîmê ve hatiye bikaranîn ku şiyanên girîng ji bo çêkirina çekên nukleerî pêş bixe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/live-updates/iran-war-us-israel-gulf-allies-strait-of-hormuz-attacks-oil-prices-stocks/ |sernav=Iran war paralyzes oil trade, U.S. military plane crashes in Iraq |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |paşnav4= |paşnav5= |pêşnav5= |paşnav6= |pêşnav6= |paşnav7= |pêşnav7= }}</ref> Her wiha êrîş bi awayekê sîstematîk xalên kontrolê yên milîsên paramîlîter ên Besîcê li seranserê Tehranê hatiye pêk anîn ku artêşa Îsraêlê dibêje wan li gelek deverên Tehranê xalên leşkerî danîne ku şêniyên bajêr de tirsê çêkirine. Di heman demê de UNHCR radigihîne ku ji destpêka şer û pevçûnan ve 3,2 milyon îranî li hundirê welat koçber bûne, ku ev hejmar di navbera 600.000 û milyonek malbatan de ye ku piraniya wan ji Tehran û deverên mezin ên bajarî reviyan ku li bakurê welat û deverên gundewarî penageh bibînin û di heman demê de Neteweyên Yekbûyî diyar kiriye ku ew texmîn dikin ku ev koçberiya berdewam zêde bibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.unhcr.org/fr/actualites/communiques-de-presse/jusqua-3-2-millions-diraniens-temporairement-deplaces-dans-leur |sernav=Jusqu'à 3,2 millions d'Iraniens temporairement déplacés dans leur pays alors que le conflit s'intensifie |malper=HCR |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr |paşnav=Ito |pêşnav=Par Ayaki }}</ref> Di warê siyasî de rêberê bilind ê nû yê Îranê Mucteba Xameneyî peyama xwe ya yekem ê piştî erkdarkirina xwe bi daxuyaniyekê ku li ser televîzyona dewletê ya Îranê hatiye xwendin lê di weşanê de deng û dîmenên Mucteba Xameneyî nehatiye parvekirin. Mucteba Xameneyî di vê peyamê de bi tundî soza tolhildanê li dijî Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ji bo wêrankirina çêbûyî daye ku daxwaz dike ku Tengava Hurmizê girtî bimîne û diyar kiriye ku hemî baregehên amerîkî yên li herêmê ji bo wî hedef in. Balyozê Îranê li Nîkosyayê piştrast kiriye ku ew di êrîşa ku bavê wî tê de hatiye kuştin de birîndar bûye û ragihandiye ku ew ji ling, dest û milê xwe birîndar bûye û di heman demê de şêwirmendekî hikûmetê bi eşkereyî piştrast kiriye ku ew sax û tenduristiya wî baş e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/nous-nous-vengerons-le-nouveau-guide-supreme-iranien-mojtaba-khamenei-sort-du-silence-dans-un-message-lu-a-la-television_AP-202603120568.html |sernav="Nous nous vengerons": le nouveau guide suprême iranien Mojtaba Khamenei sort du silence dans un message lu à la télévision |malper=BFM |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Di 12 adarê de êrîşên Îranê li dijî Erebistana Siûdî Îran êrîşên li ser binesaziya leşkerî û enerjiyê berdewam kiriye. Wezareta berevaniya siudî têkbirina çend balafirên bêpîlot ên ku bîrên petrolên mezin ên li Şeybe hedef digirtin ku ji destpêka şer ve gelek caran hatibû hedefgirtin û her wiha têkbirina dronek ku bi awayekî xeternak nêzîkî navçeyek Riyadê dibû ku balyozxaneyên biyanî lê ne, ragihandiye ku vê yekê berfirehbûna hedefên Îranê ber bi deverên dîplomatîk ve nîşan daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/12/saudi-defense-ministry-says-intercepted-drones-headed-to-shaybah-oil-field |sernav=Saudi Arabia intercepts 24 drones targeting Eastern Province and Shaybah oil field |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Mîrgehên Erebî yên Yekbûyî, piştî lêdaneke rasterast ji aliyê droneke Îranê ve, li avahiya bilind ê bi navê Harbour Creek li Dubaiyê agir derketiye û di heman demê de bermahiyên droneke din jî li nêzîkî navçeya darayî ya Dubaiyê ku yek ji navendên aborî yên herî girîng ên herêmê ye, ketiye xwarê. Keştiyeke neftê jî 65 kîlometre li bakurê Jebel Elî ji aliyê guleyeke nenas ve hatiye lêdan ku bûye sedema agireke piçûk ê li ser keştiyê ku zû hatiye kontrolkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/12/dubaibased-dp-world-says-jebel-ali-port-fully-operational-inbound-vessel-traffic-reduced |sernav=Dubai-based DP World says Jebel Ali port fully operational, inbound vessel traffic reduced |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Kuweytê droneke îranî rasterast li avahiyek niştecihbûnê li başûrê welêt xistiye ku di encamê de du sivîl birîndar bûn û agir bi avahiyê ketiye ku ji aliyê agirkujan ve bi lez û bez hate kontrolkirin. Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê jî ji aliyê çend dronan ve hatiye lêdan ku ziyanên madî yên girîng li binesaziyê çêbûne lê di vê êrişê de ti qurbanî çênebûne. Wezareta berevaniya Kuweytê ragihandiye ku çend dronên din berî ku bigihîjin hedefên xwe hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/12/kuwait-international-airport-targeted-by-drones-causing-material-damage-only- |sernav=Kuwait International Airport targeted by drones, causing material damage only |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Behrêynê balafirên bêmirov ên Îranê li depoyên hîdrokarbonên li parêzgeha Muharraqê dixin û di encamê de agirê mezin û dijwar derketiye holê ku ji dûr ve hatiye dîtin. Wezareta karên hundir bi lezgînî bang li şêniyên bajarokên nêzîk ên wekê Hidd, Arad, Qelalî û Samahîc kiriye ku ji ber dûyê jehrîn a qalind a ku ji cihê şewatê derdikeve, li hundir bimînin û pencere û deriyên hewakirinê bi hişkî bigirin. Di dawiya rojê de agir hatiye kontrolkirin ku ev yek rê da rayedaran ku qedexeyên li ser şêniyên deverê hatibûn ferzkirin, rakin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c743gpd9z72o |sernav=Iran steps up attacks on energy targets as tankers hit |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-GB }}</ref> Li Tengava Hurmizê û Kendava Farsê, rewşa deryayî bi awayekî metirsîdara berdewam xirabtir bûye. Sê deryavanên keştiya barkêş a teylandî Mayuree Naree ku roja berê ji aliyê keştiyeke şer ê Îranê ve ku ji dûr ve tê xebitandin rastî êrîşê hatine, hê jî winda ne û hatiye bawerkirin ku ev deryavan di odeya motorê ya zirar dîtiye de asê mane. Her çend agir hatiye vemirandin jî, gihîştina keştiyê hê jî ne gengaz e. Bîst endamên din ên tîma deryavan ku hemî hemwelatiyê teylandî bûn, bi ewlehî gihiştine Omanê. ==== Êrîşên li dîjî Başûrê Kurdistanê ==== Li [[Başûrê Kurdistanê]], li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] baregeheke leşkerî ya Îtalyayê rastî êrîşan hatiye. Mûşekek rasterast li baregeha leşkerên îtalî dikeve lê ji ber ku berê ev baregeh hatibû valakirin ti qurbanî çênebûye. Wezîrê berevaniya Îtalyayê Guido Crosetto êrîş piştrast kiriye û vegerandina 141 leşkerên îtalî yên ku hê jî li baregehê ne ragihandiye ku vekişîneke ku ji ber sedemên ewlehiyê beriya bûyerê hatibû plankirin, 102 leşker berê vegeriyabûn Îtalyayê û nêzîkî çil leşkerên din jî li Urdunê hatine bicihkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ilmessaggero.it/schede/erbil_base_militare_italiana_dove_si_trova_quanti_soldati_ci_sono-9411572.html |sernav=Erbil, la base militare italiana nella zona a rischio: dove si trova, quanti soldati italiani ci sono e chi è il comandante |malper=www.ilmessaggero.it |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=it }}</ref> Di heman rojê de baregeha hevbeş a fransî-kurdî ya Mala Qara, ku bi qasî 40 kîlometreyan li başûrê rojavayê Hewlêrê ye, di şeva 12-13ê adarê de rastî êrîşeke du dronan hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.defense.gouv.fr/terre/actualites/deces-ladjudant-chef-arnaud-frion-operation-exterieure-irak |sernav=Décès de l’adjudant-chef Arnaud Frion en opération extérieure en Irak {{!}} Ministère des Armées et des Anciens combattants |malper=www.defense.gouv.fr |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> Efserê erkan Arnaud Frion ku ji Tabûra 7em a şopvanên alpînê bû ku bi eslê xwe ji bajarê Varces, Isèreyê bû di êrîşê de jiyana xwe jidest daye. Ew yekem leşkerê Fransayê ye piştê demek dirêj li heremê jiyana xwe jidest dide. Serokkomarê Fransayê Emmanuel Macron saet di 1:37ê (dema herêmî) sibehê de mirina fermandarê fransî ragihandiye û diyar kiriye ku hebûna wan ê li heremê di çarçoveya têkoşîna li dijî terorîzma DAÎŞÊ de ji sala 2015an vir ve ye û diyar kiriye ku şerê li Îranê nikare êrîşên bi vî rengî rewa bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/monde/iran/guerre-entre-les-etats-unis-israel-et-l-iran/mort-d-un-soldat-francais-au-moyen-orient-qui-etait-l-adjudant-chef-arnaud-frion-mort-lors-d-une-attaque-de-drone-dans-le-kurdistan-irakien_7865429.html |sernav=Qui était l'adjudant-chef Arnaud Frion, mort lors d'une attaque de drone dans le Kurdistan irakien ? |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr-FR }}</ref> === 13ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di roja 13ê adarê de êrîşên Îsraêl û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê êrîşên xwe yên li ser Îranê bi awayekî berbiçav zêde kirine û li gorî raporên ajansan ji destpêka şer û pevçûnan vir ve hejmara xalên ku hatine lêxistin gihiştiye 15.000an. Di şeva 12-13ê adarê de artêşa Îsraêlê li parêzgeha Xuzistanê êrîşî çend cihên ewlehiyê yên navxweyî kiriye ku di nav wan de baregeha polîsên li parêzgeha Ehwazê, baregeha hêzên bejayî yên mihafizên şoreşê ya li heman bajarî û tugaya zirxî ya 292em a artêşa birêkûpêk a li Dezfulê hebûn. Li gorî nirxandinên Amerîkayê, hevpeymaniyê heta 13ê adarê ji sedî 60 heta 80ê fuzeyên Îranê û heta ji sedî 80ê pergala parastina hewayî ya Îranê ji holê rakirine. Tesîseke çêkirin û depokirina mûşekên balîstîk ên bin erdê li Şîrazê, parêzgeha Farsê û her wiha cihekî mûşekan ku li Borazcan a li parêzgeha Buşehrê û herêma pîşesaziyê ya Hacîabadê li Arakê, parêzgeha Markazî, ku pargîdaniyên bi bernameya nukleerî ya Îranê ve girêdayî ne, hatine bombebarankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2026/03/13/trump-says-us-obliterated-military-targets-on-irans-kharg-island-but-didnt-wipe-out-oil-infrastructure.html |sernav=Iran threatens to retaliate against neighbors; Trump urges countries to assist in securing Strait of Hormuz |malper=CNBC |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Cullen |pêşnav=Sam Meredith,Darla Mercado, CFP®,Terri }}</ref> Donald Trump bi xwe radigihandiye ku wî fermana yek ji êrîşên esmanî yên herî bihêz ên dîroka Rojhilata Navîn li dijî girava Xarkê daye ku bi qasî ji %90 ê ji petrola hinardekirî ya Îranê ji wir derbas dibe. Careke din dîsa Trump zelal kiriye ku wî biryar daye ku binesaziya petrolê ya giravê biparêze, di heman demê de gef xwar ku ger Îran rê li ber veguhestina petrolê li Tengava Hurmuz bigire, ew ê giravê hilweşîne. Wî her wiha îdia kiriye ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê dê di hefteya bê de li Îranê pir bi tundî êrîş bike, ev yek nîşan dide ku dawiya pevçûnê nêzîk nîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bfmtv.com/international/amerique-nord/etats-unis/donald-trump-annonce-que-l-armee-americaine-a-mene-l-un-des-raids-aeriens-les-plus-puissants-de-l-histoire-du-moyen-orient-sur-l-ile-de-kharg-en-iran_AV-202603130962.html |sernav=Donald Trump annonce que l'armée américaine "a mené l'un des raids aériens les plus puissants de l'histoire du Moyen-Orient" sur l'île de Kharg en Iran |malper=BFM |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> Li navenda Tehranê, li nêzîkî şahiyeke ku ji bo roja cîhanê ya Qudsê teqîn çêbûne û herî kêm kesek jiyana xwe jidest daye. Artêşa Îsraîlê serê sibeha 13ê adarê ji welatiyên Îranê xwestibû ku ji du deverên li navenda paytextê ya nêzîkî cihê merasîma leşkerî ku gelek serokên payebilind ên Îranê ku di nav wan de serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan û rêveberê ewlehiyê Elî Larîcanî jî hebûn, vala bikin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/explosions-near-tehran-al-quds-day-march-in-solidarity-with-palestinians |sernav=Al-Quds Day rally in Tehran draws thousands despite US-Israeli attacks |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Li Erebistana Siûdî wezareta parastinê têk birina deh dronan ku li ser herêma rojhilatê Erebistanê difiriyan ragihandiye û piştre 28 dronên din ên ku di pêla duyem a êrîşan de ketine qada hewayî ya Siûdî jî hatine têk birin. Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî avahiyek li navenda darayî ya navneteweyî ya Dubayê bi ketina bermahiyên droneke li avahiyê dikeve ku zirar daye rûyê avahiyê lê ti birîndarî çênebû. Ev bûyer di demekê de qewimî ku pargîdaniyên navneteweyî yên mezin ên ku di nav de Citi, Deloitte û PwC jî hebûn, ji ber gefên Îranê ya li dijî navendên aborî û darayî yên bi Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ve girêdayî, ofîsên xwe ji DIFC yê vala kiribûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://nypost.com/2026/03/13/world-news/international-financial-centre-in-dubai-hit-by-kamikaze-drone/ |sernav=International Financial Centre in Dubai hit by kamikaze drone {{!}} New York Post |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US }}</ref> Li Omanê du karkerên biyanî dema ku dronek li herêma pîşesaziyê ya El-Awahi li parêzgeha Sohar a bakurê Omanê ketiye xwarê, hatine kuştin û çend kesên din jî birîndar dibin. Droneke din li deverek vekirî bêyî ku ti qurbanî çêbibin ketiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/iran-war-what-is-happening-on-day-14-of-us-israel-attacks |sernav=Iran war: What is happening on day 14 of US-Israel attacks? |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Melimopoulos |pêşnav=Elizabeth }}</ref> Li Tengava Hurmizê Îran trafîka deryayî bi tevayî asteng kiriye. Serokê fermandariya giştî ya hêzên hevbeş ên Amerîkayê Dan Caine qebûl kiriye ku tengav ji aliyê taktîkî ve hawîrdorek tevlihev pêşkêş dike û bi awayekî neyekser qebûl dike ku di demek kurt de pêşîgirtina li êrîşên Îranê li wir ne mimkûn e. Wezîrê enerjiyê ya Amerîkayê wisa difikire ku heta dawiya mehê eskortên tankeran werin bicihkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-war-hegseth-caine-update-pentagon/ |sernav=Hegseth says there's "no clear evidence" Iran is placing new mines in Strait of Hormuz - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US |paşnav=Watson |pêşnav=Eleanor }}</ref> Li Îsraîlê, Îran di nav rojê de pênc mûşekên din ên balîstîk avêtiye. Mûşekek li Zerzîrê, rojhilatê Heyfayê, ketiye ku di encamê de bi dehan kes birîndar bûne û zirarên mezin daye malên derdorê. Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî berpirsiyariya êrîşan girtiye ser xwe ku diyar kiriye ku wan avêtina mûşekên Xeybar Şekan bi Hizbullahê re koordîne kirine.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Taber |pêşnav=D |tarîx=1994-10-10 |sernav=Diastereoselectivity in uncatalyzed intramolecular C_H insertion by an alkylidene carbene |url=https://doi.org/10.1016/s0040-4039(00)78382-1 |kovar=Tetrahedron Letters |cild=35 |hejmar=41 |rr=7909–7910 |doi=10.1016/s0040-4039(00)78382-1 |issn=0040-4039 }}</ref> Li eniya leşkerî ya amerîkî dema ku balafir li rojavayê Iraqê ketiye xwarê, tevahiya tîma balafireke tanker a KC-135 ku ji şeş leşkeran pêk hatiye, jiyana xwe jidest dane. Di derbarê bûyerê de CENTCOMê diyar kiriye ku bûyer ne ji ber agirê dijmin an dostane çêbûye û balafireke duyem a têkildar bi ewlehî daketiye. Ev çarem balafireke leşkerî ya amerîkî ye ku ji destpêka şer ve dikeve xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-war-kc-135-us-plane-crash-iraq-crew-deaths-confirmed/ |sernav=All 6 crew members killed in crash of American KC-135 refueling aircraft in Iraq, U.S. military confirms - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US }}</ref> === 14ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Hevpeymaniya Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe li ser axa Îranê beberdewam kirine ku artêşa Îsraêlê ragihadiye ku wan navenda lêkolînê ya sereke ya Ajansa Fezayê ya Îranê armanc girtine ku ew wekê laboratuarên stratejîk ên ku ji bo pêşxistina peykên leşkerî, berhevkirina îstîxbaratê û rêberiya êrîşên li ser xalên li seranserê Rojhilata Navîn têne bikar anîn û her wiha kargehekê ji bo hilberîna pergalên parastina hewayî jî di nav de bû.<ref>{{Jêder |sernav=Guerre au Moyen-Orient: l’armée israélienne frappe le principal centre de recherche de l’Agence spatiale iranienne |tarîx=2026-03-14 |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/iran/video-guerre-au-moyen-orient-l-armee-israelienne-frappe-le-principal-centre-de-recherche-de-l-agence-spatiale-iranienne_VN-202603140281.html |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr }}</ref> Li gorî ajansa nûçeyan a farsê di êrîşa mûşekî ya Îsraîl û Amerîkayê ya li ser herêmeke pîşesaziyê ya li Îsfehanê de 15 kes mirine. Di warê mîrasê de, Wezareta Mîrasa Çandî ya Îranê radigihîne ku ji destpêka şer û pevçûnan ve di bombebaranan de herî kêm 56 muzexane û cihên dîrokî li seranserê welst zirar dîtine. Di nav cihên ku ji ber êrîşan bi bandor bûye de Qesra Golestan a li Tehranê ku Cihê Mîrateya Cîhanî ya UNESCOyê ye û yek ji kevintirîn abîdeyên paytexta Îranê ye.û Meydana Neqşî-Cehan li Îsfehanê ku gewhereke mîmarî ya sedsala 17an e di nav de hebûn. Parêzgeha Tehranê herî zêde ji ber êrîşan bi bandor bûye ku 19 abîdeyên dîrokê zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/culture/patrimoine/en-iran-au-moins-56-musees-et-sites-historiques-ont-ete-endommages-selon-le-ministere-du-patrimoine-culturel_7868015.html |sernav=En Iran, au moins 56 musées et sites historiques ont été endommagés selon le ministère du Patrimoine culturel |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr-FR }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Hêzên îranî pêlên nû yên êrîşan li dijî Erebistana Siûdî dane destpêkirin. Wezareta berevaniya Siudî ragihandiye ku şeş mûşekên balîstîk ên ku ber bi parêzgeha Xercê ve hatine avêtin hatine têkbirin û her wiha deh dronên ku li ser herêma rojhilatê welêt difiriyan hatine rûxandin û piştre 28 dronên din ên ku derbasî qada hewayî bûne hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/14/iran-continues-intensified-attacks-across-gulf-in-us-israel-war-fallout |sernav=Iran continues intensified attacks across Gulf in US-Israeli war fallout |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> Her çiqas Donald Trump zirarê kêm dîtiye û diyar kiriye ku çar ji pênc balafirên ku lê ketine, jixwe vegeriyane xizmetê, li gorî Wall Street Journal, balafirên tanker ên amerîkî KC-135 ku li baregeheke Siûdî bi cih bibûn, di êrîşa Îranê de zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/five-air-force-refueling-planes-hit-in-iranian-strike-on-saudi-arabia-wHYFMW2YG3p0rwH3HaGU |sernav=Five Air Force Refueling Planes Hit in Iranian Strike on Saudi Arabia |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî piştî ku bermahiyên droneke Îranê ya têkbirî li tesîsan ketiye, li navenda petrolê ya Fuceyrayê ku bendergeheke stratejîk û termînala hinardekirina petrola xam e û rojane bi qasî milyonek bermîl petrola îmaratê derbas dibe, agireke mezin derketiye. Di êrîşên berdewam de welatiyekî urdunî bi sivikî birîndar bûye û hinek xebatên barkirina petrolê hatine sekinandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/u-a-e-says-one-injured-at-fujairah-oil-industry-zone-epFN2fUiQ73DfB8YN47F |sernav=U.A.E. Says One Injured at Fujairah Oil Industry Zone |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Kuweytê du dron li baregeha hewayî ya Ehmed El-Cabirê ku li nêzîkî kampa Arifjanê ye ku navenda fermandariya pêşverû ya CENTCOMê lê ye, xistine, sê leşkerên kuweytî bi sivikî birîndar bûne û ziyana milkî çêbûne. Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê jî ji aliyê çend dronan ve hatiye armanc girtin ku zirar daye pergala radarê lê ti qurbanî çênebûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/VnOHZwluS01ImfjD06Ay |sernav=Kuwait Says Drones Struck Airport’s Radar System |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Iraqê balyozxaneya amerîkî li Bexdayê ku li herêma kesk a pir ewle ye, di dana sibê de bi êrîşeke dronî hatiye hedefgirtin û dûyê reş ji ser kompleksa dîplomatîk bilind bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politico.eu/article/us-embassy-baghdad-hit-missile-drone-iran-war-defense/ |sernav=US embassy in Baghdad hit by missile |malper=POLITICO |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-GB }}</ref> Ji destpêka pevçûnan ve ev êrîşa duyem ê li dîjî balyozxaneyê ye. Çend demjimêran berê, êrîşên hevpeymaniya Îsraêl û Dewletên Yekbûyî li navçeya Arasat a Bexdayê êrîşî Keta'ib Hizbullah kirine û du endamên komê hatiye kuştin ku di nav wan de kesayetiyek ku ji hêla çavkaniyên ewlehiyê ve wekê kesek girîng dihat wesifandin. Derengiya êvarê baregeheke leşkerî li Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê ji aliyê komên alîgirê Îranê ve hatiye hedefgirtin ku bû sedema agirê li embar û avahiyên demkî yên li derveyî deverê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/fr/info-en-continu/20260314-irak-attaque-contre-l-ambassade-am%C3%A9ricaine-trois-morts-dans-des-frappes-sur-un-groupe-pro-iran |sernav=Irak: attaque contre l'ambassade américaine, Washington appelle ses citoyens à quitter le pays |malper=France 24 |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr }}</ref> Donald Trump ji bo Tengava Hurmizê ji Çîn, Fransa, Japon, Koreya Başûr û Keyaniya Yekbûyî xwestiye ku bi koordîne kirina bi Dewletên Yekbûyî re keştiyên şer bişînin ku rê li ber derbasbûna keştiyên neftê vekin û diyar kir ku gelek welat amadekariyê dikin ku vê yekê bikin. Wî ragihand ku hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî dê di demek nêzîk de dest bi hevalrêtiya keştiyên neftê bikin ku bi ewlehî di tengavê re derbas bibin, di heman demê de diyar kir ku bombebarana peravên Îranê û hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî dê di vê navberê de berdewam bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/replay-jt/france-2/20-heures/donald-trump-lance-un-appel-a-d-autres-pays-dont-la-france-a-pour-venir-l-aider-dans-le-detroit-d-ormuz_7868198.html |sernav=Donald Trump lance un appel à d'autres pays, dont la France, pour venir l'aider dans le détroit d’Ormuz |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr-FR }}</ref> === 15ê adarê === Hatiye ragihandin ku di saetên serê sibê ya 15ê adarê de li derdora Îsfehanê êrîşên esmanî yên dijwar pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603159508 |sernav=Heavy pre-dawn airstrikes reported across Isfahan |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603158996 |sernav=Explosions reported in several Iranian cities |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Di heman rojê de li nêzîkî Şîrazê 20 teqîn hatin bihîstin<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603152097 |sernav=Message to Iran International reports about 20 explosions near Shiraz |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> û li başûrê Tehranê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603158403 |sernav=Video shows heavy explosions across southern Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> li baregeha hewayî ya Dezfulê,<ref name=":13">{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603150042 |sernav=Heavy smoke rises over Dezful air base after explosions |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> li Xumeyn û li Hemedan a Rojhilata Kurdistanê teqînên tund çêbûne.<ref name=":13"/><ref name=":13"/> Di dîmenek ku hate weşandin de hatiye dîtin ku zirara berfireh a êrîşa hewayî ya li ser Bendera Jaskê li parêzgeha Hormozgan nîşan dide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603159291 |sernav=Video shows heavy damage at Jask port in southeastern Iran after US strikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Şêniyên li Îranê diyar kirine ku li seranserê welat zêdebûna belavkirina hêzên ewlehiyê zêde bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603152170 |sernav=Checkpoints expand as citizens report drones and strikes in several cities |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Di daxuyaniyekê de ku li ser hesabê X ê ya wezareta berevaniya Îtalyayê hatiye parvekirin, serfermandarê giştî Luciano Portolano gotiye, "vê sibehê, baregeha Elî El Salem a li Kuweytê rastî êrîşeke dronê hatiye. Penageheke ku tê de balafireke ji dûr ve tê kontrolkirin a hêza peywirê ya hewayî ya Îtalyayê hebûn, bûye armanca êrîşan û hatiye hilweşandin." Portolano diyar kiriye ku di bûyerê de ti karmend birîndar nebûne û ti kes rasterast rastî êrîşê nehatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/live/c7vj03n2ym4t |sernav=Rûpela zindî: Di roja 18an a şerê li Rojhilata Navîn de çi diqewime? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2026-03-17 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=tr }}</ref> === 16ê adarê === Du qatên pêşîn ên Otêla Royal Tulip Al Rasheed li Herêma Kesk a Bexdayê dema ku şandeyeke Yekîtiya Ewropî û Erebistana Siûdî li wir bûn, ji aliyê dronekê ve hatiye armanc girtin. Kesî berpirsiyariya êrîşê negirt ser xwe; lêbelê ji ber ku ew nêzîkî êrîşeke bi heman rengî ya 48 demjimêr berê li dijî balyozxaneya amerîkî ya li Bexdayê bû, guman çêbûye ku ew êrîşeke Îranê be.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/16/iran-war-live-tehran-rejects-trump-claim-on-talks-gulf-attacks-continue |sernav=Iran war updates: Trump chastises nations for lack of Hormuz ‘enthusiasm’ |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-18 |ziman=en |paşnav=Uras |pêşnav=Ted Regencia,Zaid Sabah,Caolán Magee,Virginia Pietromarchi,Alma Milisic,Nils Adler,Sarah Haider,Mariamne Everett,Elis Gjevori,Umut }}</ref> === 17ê adarê === Wezîrê berevaniya Îsraêlê, Yisrael Katz ragihandiye ku serokê konseya bilind a ewlekariya neteweyî ya Îranê Elî Larîcanî di êrîşeke artêşa Îsraêlê de jiyana xwe jidest daye.<ref name="Fabian2026"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ynetnews.com/article/s1t9tkiqwx |sernav=Israel confirms Larijani killed in Tehran safe house, Basij chief also eliminated |malper=ynetglobal |tarîx=2026-03-17 |roja-gihiştinê=2026-03-18 |ziman=en |paşnav=Correspondents |pêşnav=Ynet }}</ref> Rayedarên îranî bêyî ku li ser van îdiayan şîrove bikin, peyameke bi destnivîs belav kirine ku hatiye îdiakirin peyam ji aliyê Larîcanî be hatiye nivîsandin. Hatiye diyarkirin ku ev peyama ku dîroka peyamê rojek berê bû, ji bo bîranîna deryavanên Îranî yên ku di êrîşên Dewletên Yekbûyî de mirine û tê payîn ku merasîmên cenazeyên wan werin lidarxistin, hatiye nivîsandin.<ref name="Fabian2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-17 |sernav=IDF confirms Iran’s ‘de facto leader’ Ali Larijani killed in airstrike overnight |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irans-de-facto-leader-ali-larijani-killed-in-airstrike-overnight/ |roja-gihiştinê=2026-03-18 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraîlê di daxuyaniyek fermî de diyar kiriye ku fermandarê Besîcê ya îranî Xulam Riza Silêmanî jî di êrîşan de jiyana xwe jidest daye û fermandarekî cîhada îslamî ya filistînî jî hatiye armancgirtin.<ref name="Fabian2026" /> === 18ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di roja 18ê adarê de wezîrê îstîxbarata Îranê Îsmaîl Xetîb di êrîşeke esmanî ya Îsraêlê de li Tehranê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tondo |pêşnav=Lorenzo |paşnav2=Christou |pêşnav2=William |tarîx=2026-03-18 |sernav=Israel strikes Iran’s South Pars gasfield hours after forces kill intelligence minister |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/18/iran-intelligence-minister-esmail-khatib-killed-israel-claims |roja-gihiştinê=2026-03-23 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di heman rojê de di saetên serê sibê de li Îranê gelek teqîn çêbûne. Cihên ku hatine armanc girtin deverên deryayî û tesîsên sereke yên benderan bûn ku di nav de deverên li dora benderên şehîd Bahonar û şehîd Rajaee, û her wiha cihên li nêzîkî termînalek petrola li Bandar Abbasê hebûn. Li herêma Zeytûn Karmendiyê ya Ehwazê teqînek bihêz çêbûye. Li gorî agahiyan, teqînek serê sibê li Songhor ku bajarekî Rojhilata Kurdistanê nêzîkî sinorê Başûrê Kurdistanê ye çêbûye û teqînek din jî li nêzîkî Kazerunê li başûrê Îranê hatiye bihîstin. Li rojavayê Tehranê, di demek kurt de li Malardê gelek teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603182963 |sernav=Wave of explosions reported across Iran in early morning hours |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Li Fardisê, êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê li ser tesîseke çêkirina helîkopteran li navçeya pîşesazî ya Nazê pêk hatine. Baregeha Artêşa Fath li Kerajê, ofîsên xizmetguzariya civakî yên bajêr, navenda rehabîlîtasyonê ya ji bo kesên astengdar û deverên niştecihbûnê jî rastê êrîşan hatine. Qereqolên polîsan ên li Qom û Bandar Lengehê jî rastî êrîşan hatine. Vîdyoyek nîşan daye ku êrîşa giran di sibeha roja çarşemê de li bakurê Tehranê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603184619 |sernav=Video shows a massive strike on Northern Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Îsraîlê gotiye ku wan navendên fermandariya Îranê li Tehranê armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603183242 |sernav=Israel strikes Iranian command centers in Tehran, IDF says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Herwiha navendeke bijîşkî li Tehranê jî hatiye bombebarankirin. Beşek ji qada gazê ya Parsa Başûr a Îranê ji aliyê êrîşên esmanî yên Îsraîlê ve hatine armanc girtin û rafineriyên qada gazê ya li Asaluyeyê jî hatine armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603181952 |sernav=Iran shuts several South Pars gas phases after strike |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/03/18/israel-strikes-iran-natural-gas-infrastructure |sernav=Israel strikes Iran natural gas facility in coordination with U.S. |malper=Axios |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Êrîşên Îsraîlê herî kêm pênc keştîyên deryayî yên Îranê li Deryaya Xezerê armanc girtine û teqîn li Bendera Anzaliyê hatine bihîstin, trafîka çekan a du alî di navbera Rûsya û Îranê de, bi taybetî alavên dronên Şahedê asteng kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ynetnews.com/article/hkvkxtu9wl |sernav=Israeli Air Force strikes Iranian naval vessels in Caspian Sea for first time |malper=ynetglobal |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://maritime-executive.com/article/israel-strikes-iranian-naval-vessels-on-the-caspian-sea |sernav=Israel Strikes Iranian Naval Vessels on the Caspian Sea |malper=The Maritime Executive |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke esmanî li dadgeha li Laristanê pêk hatiye.<ref name=":14">{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603187786 |sernav=Video: Airstrikes hit courthouse in Larestan, southern Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Di 18ê adarê de HRANAyê 79 êrîş û herî kêm 125 qurbanî tomar kiriye.<ref name=":14"/> Li gorî HARNAyê herî kêm 15 sivîl jiyana xwe jidest dane û 105 kes jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Îranê ==== Mûşekên Îranê li bajarê pîşesazî yê Ras Laffan a Qeterê armanc girtine ku di encamê de şewat çêbûne û zirareke mezin gihîşt tesîsa gazê. Qeterê bi qedexekirina ketina wan kesên leşkerî yên balyozxaneya Îranê ji bo axa xwe, bersiv daye Îranê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/18/qatar-says-iran-missile-attack-sparks-fire-causes-damage-at-gas-facility |sernav=Qatar says Iran attack caused significant damage at Ras Laffan gas facility |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Parçeyên mûşekeke Îranê li Balafirgeha Ben Gurion zirar daye sê balafirên taybetên kesane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Wrobel |pêşnav2=Sharon |tarîx=2026-03-18 |sernav=3 private planes at Ben Gurion Airport damaged by debris from Iranian missile attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/3-private-planes-at-ben-gurion-airport-damaged-by-debris-from-iranian-missile-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-23 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Beyt Awwa, Şerîaya Rojava, di êrîşeke mûşekî de sê filistînî jiyana xwe jidest dane û 13 kes birîndar bûne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-890479 |sernav=Three Palestinian women killed in West Bank from Iran missile {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> û li Adenimê jî karkerekî biyanî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2022-02-09 |sernav=New long-range Iranian missile sends signal to Israel |url=https://doi.org/10.1108/oxan-es267236 |kovar=Emerald Expert Briefings |doi=10.1108/oxan-es267236 |issn=2633-304X }}</ref> === 19ê adarê === [[Wêne:Missile interception fragments of an Iranian missile hit Haifa oil refineries in Haifa Bay, March, 19 2026.jpg|thumb|Dîmenek ji roja 19ê adarê ku mûşekeke Îranê li rafineriyên petrolê yên Hayfa li Kendava Hayfayê xistiye]] Di 19ê adarê de balafireke F-35 Lightning II a Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber gumanên ku ji aliyê hêzên Îranê ve hatiye xistin, bi awayekî awarte hatiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/03/19/politics/f-35-damage-iran-war |sernav=US F-35 damaged by suspected Iranian fire makes emergency landing, sources say {{!}} CNN Politics |malper=CNN |tarîx=2026-03-19 |roja-gihiştinê=2026-03-24 |ziman=en |paşnav=Liebermann |pêşnav=Haley Britzky, Oren }}</ref> Di êrîşa mûşekî ya berfirehtir a Îranê ya li ser herêmê de, wekê tolhildana êrîşên Îsraîlê ya li ser tesîsên gazê yên Parsa Başûr, rafineriyeke petrolê ya li Heyfayê ya girêdayî BAZAN Holdingê hatiye hedefgirtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ynet |tarîx=2026-03-19 |sernav=Damage at Haifa oil refineries after Iranian missile attack |url=https://www.ynetnews.com/article/h1rmbctqbl |roja-gihiştinê=2026-03-24 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Serokwezîrê Îsraêlê Benjamîn Netanyahu di daxuyaniya di derbarê guhertina rejîma li Îranê de gotiye, "Hûn nekarin şoreşekê ji hewayê bikin; divê hêmanek bejayî hebe ku wê bike. Ez ê hemî vebijarkan bi we re parve nekim," bi vî awayî destnîşankiriye ku îhtimala operasyonên sinorkirî yên bejahî hebe.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ynetnews |tarîx=2026-03-19 |sernav=Netanyahu: 'You can't make a revolution from the air, there are ground options' |url=https://www.ynetnews.com/article/8148y4dvk |roja-gihiştinê=2026-03-24 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Di 19ê adarê de wekê beşek ji hewildanên xwe yên ji bo vekirina Tengava Hurmizê ji bo veguhestina deryayî ya navneteweyî, Amerîkayê dest bi operasyoneke esmanî yên li dijî keştî û dronanên deryayî yên Îranê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/u-s-war-planes-and-helicopters-kick-off-battle-to-reopen-hormuz-530cdb78 |sernav=U.S. War Planes and Helicopters Kick Off Battle to Reopen Hormuz |malper=The Wall Street Journal |tarîx=2026-03-20 |roja-gihiştinê=2026-03-24 |ziman=en-US |paşnav=Gordon |pêşnav=David S. Cloud, Lara Seligman and Michael R. }}</ref> === 20ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Artêşa Îsraêlê li Beyrût,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF says it is striking Hezbollah targets in Beirut |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-is-striking-hezbollah-targets-in-beirut/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Tehran, Nur û li xalên din ên li navenda Îranê êrîşên hewayî pêk aniye ku artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku di encama êrîşên wan berdevkê pasdarên şoreşê, Elî Mihemed Naînî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says it struck weapon factories in Tehran, ballistic missiles storage sites in central Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-weapon-factories-in-tehran-ballistic-missiles-storage-sites-in-central-iran/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says its striking regime targets in northern Iranian city of Nur |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-its-striking-regime-targets-in-northern-iranian-city-of-nur/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşê diyar kiriye ku Naînî di nav salan de di warê propagandayê û têkiliyên giştî de di rolên cûrbecûr de xebitiye ku di nav de di du salên dawî de wekê "propagandîstê sereke" yê muhafizên şoreşê xebitiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF confirms killing Iranian Guards spokesman |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-killing-iranian-guards-spokesman/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuştina Naînî berê ji aliyê medyaya dewleta Îranê ve hatibû ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |tarîx=2026-03-20 |sernav=IRGC spokesman killed in strike, Iran says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-spokesman-killed-in-strike-iran-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî raporên medyaya Îranê, êrîşên hewayî yên hevbeş ên Amerîka û Îsraîlê 16 keştîyên barhilgir ên Îranê li bajarên benderî yên li Kendava Farsê jî hatine rûxandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=US, Israel strike 16 Iranian cargo vessels in port towns: Iran media |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-israel-strike-16-iranian-cargo-vessels-in-port-towns-iran-media/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Derbarê şerê li Libnanê de artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku ji destpêka şer û pevçûnan ve wan êrîşî zêdetirî 2.000 hedefên li welat kirine û zêdetirî 570 çekdarên Hizbullah kuştine ku 220 ji wan endamên yekîneya elît a Rizwanê bûn. Wezareta tenduristiyê ya Libnanê diyar kiriye ku ji destpêka şerê navxweyî ve zêdetirî 1000 kes di êrîşên Îsraêlê de jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says more that 570 Hezbollah operatives killed since start of fighting |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-more-that-570-hezbollah-operatives-killed-since-start-of-fighting/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Li Îsraêlê dîsa êrîşên ji Îranê û Hizbullahê ji Libnanê hatiye tomar kirin<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Sirens triggered in Western Galilee amid Hezbollah attack from Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/sirens-triggered-in-western-galilee-amid-hezbollah-attack-from-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û êrîşên mûşekan li Kiryat Ono,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Authorities dispatch forces to sites of reported impacts from cluster bomb carrying Iran missile in central Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/authorities-dispatch-forces-to-sites-of-reported-impacts-from-cluster-bomb-carrying-iran-missile-in-central-israel/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Rehovot û Orşelîmê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Two lightly wounded in Rehovot cluster bomb strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/two-lightly-wounded-in-rehovot-cluster-bomb-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û deverên din hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Rescue forces rushing to Iran missile impact in Jerusalem’s Old City; no injuries reported |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rescue-forces-rushing-to-iran-missile-impact-in-jerusalems-old-city-no-injuries-reported/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezareta tenduristiyê ya Îsraêlê ragihandiye ku ji ber êrîşên bi roketan, heta niha 4099 îsraîlî rakirine nexweşxaneyan ku ji wan 80 kes hê jî li nexweşxaneyê têne dermankirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bletter |pêşnav=Diana |tarîx=2026-03-20 |sernav=Number of injured in war tops 4,000 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/number-of-injured-in-war-tops-4000/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hatiye ragihandin ku ji destpêka şer ve li Îsraêlê 15 kesên sivîl di êrîşên mûşekî yên Îranê de jiyana xwe jidest dane ku yek ji wan welatiyekî fîlîpînî û yek jî wan jî welatiyê taylendî bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.eurasiantimes.com/us-israel-war-on-iran-here-are-the-latest-casualty-figures-from-across-the-middle-east/ |sernav=U.S.-Israel War on Iran: Here Are the Latest Casualty Figures From Across The Middle-East Region |malper=EURASIAN TIMES |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US |paşnav=NEWS |pêşnav=AFP }}</ref> Di heman rojê de êrîşên din ên Îranê li dijî Iraqê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=At least three drone attacks target US military site in Baghdad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/at-least-three-drone-attacks-target-us-military-site-in-baghdad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Îmaratên Yekbûyî yên Erebî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-20 |sernav=Dubai says it fought off Iranian attack as Eid holiday begins |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/dubai-says-it-fought-off-iranian-attack-as-eid-holiday-begins/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-20 |sernav=Kuwait’s Mina Al-Ahmadi refinery hit by drone attack, sparking fire |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwaits-mina-al-ahmadi-refinery-hit-by-drone-attack-sparking-fire/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Erebistana Siûdî û Behrêynê hatine hatine tomarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=Gulf states say responding to missile, drone attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/gulf-states-say-responding-to-missile-drone-attacks/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî çavkaniyên amerîkî, êrîşa mûşekî ya Îranê bi du mûşekên balîstîk li ser baregeha leşkerî ya brîtanî-amerîkî ya Diego Garcia ku li Okyanûsa Hindî û nêzîkî 4000 kîlometre dûr e, bi taybetî bala xelkê kişandiye. Her du mûşek jî li baregeha leşkerî neketine. Li gorî agahiyan, mûşekek ketiye deryayê û her çend nehatiye eşkerekirin ka mûşek bi serkeftî hatiye xistin an na, mûşeka duyem jî ji aliyê keştiyeke şer a amerîkî ve bi mûşeka SM-3 hatiye têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://orf.at/stories/3424514/ |sernav=Iran feuerte offenbar Raketen auf Stützpunkt Diego Garcia |malper=news.ORF.at |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=de |paşnav=red |pêşnav=ORF at/Agenturen }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-us-israel-war-updates-2026/card/iran-targeted-diego-garcia-base-with-ballistic-missiles-rb7MdZW1CfwRTauDYHOt |sernav=Iran Targeted Diego Garcia Base With Ballistic Missiles |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US }}</ref> Li gorî çavkaniyên Brîtanî, Îranê dibe ku ji bo zêdekirina menzîla mûşeka balîstîk a ku hatiye bikar anîn, amûrên roketên fezayê bikar aniye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Iran ‘unsuccessfully’ targeted Diego Garcia base, UK official source confirms |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-unsuccessfully-targeted-diego-garcia-base-uk-official-source-confirms/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Iran may have used space launch vehicle to extend range of missiles fired at Diego Garcia |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-may-have-used-space-launch-vehicle-to-extend-range-of-missiles-fired-at-diego-garcia/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî daxûyaniya serfermandarê giştî yê artêşa Îsraêlê Zamîr, ew mûşekeke balîstîk a du-qonaxî ya navbera parzemînan bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF chief: Campaign at ‘halfway’ stage; Iran’s missile fire at Diego Garcia shows ‘Berlin, Paris, Rome all within range’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-chief-campaign-at-halfway-stage-irans-missile-fire-at-diego-garcia-shows-berlin-paris-rome-all-within-range/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Piştî êrîşê, Brîtanyayê destûr daye Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ku bingehên wan ji bo operasyonên li dijî hedefên Îranê yên ku êrîşî keştiyên li Tengava Hurmizê dikin bikar bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c36rny6xgppo |sernav=UK allows US to use bases to strike Iranian sites targeting Strait of Hormuz |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-GB }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/news/uk-allows-us-use-bases-iran-war-after-missiles-fired-diego-garcia |sernav=UK allows US to use bases for Iran war after missiles fired at Diego Garcia |malper=Middle East Eye |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en }}</ref> Wezareta derve ya Îranê her cure berpirsiyariyên xwe ji bo êrîşê red kiriye û êrîşê wekê operasyoneke "lêp" a Îsraêlê bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/22/did-iran-launch-missiles-at-us-uk-base-on-diego-garcia-heres-what-to-know |sernav=Did Iran launch missiles at US-UK base on Diego Garcia? Here’s what to know |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en |paşnav=Sharma |pêşnav=Yashraj }}</ref> === 21ê adarê === Li gorî daxuyaniyên artêşa Îsraêlê, hêza hewayî ya Îsraêlê di roja 21ê adarê de êrîşên xwe yên li ser Îranê berdewam kirine ku di nav de li ser çend pergalên parastina hewayî, komplekseke wezareta parastinê, tesîsên ji bo hilberandin û depokirina pêkhateyên mûşekan û cihekî lêkolîn û pêşvebirina nukleerî ya Zanîngeha Malek Aştarê hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF strikes ballistic missiles sites in Tehran overnight |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-strikes-ballistic-missiles-sites-in-tehran-overnight/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF says it struck ‘strategic’ nuclear weapons development site at university in Tehran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-strategic-nuclear-weapons-development-site-at-university-in-tehran/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî ajansa nûçeyan a Tasnîm a Îranê, êrîşeke hevbeş a Amerîka û Îsraêlê li ser tesîsa dewlemendkirina uranyûmê ya Natanzê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-21 |sernav=Natanz enrichment facility targeted in US-Israeli attack — Iranian media |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/natanz-enrichment-facility-targeted-in-us-israeli-attack-iranian-media/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Lê belê artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku ev êrîş bi tevahî ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF denies role in Natanz strike, won’t comment on US activity |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-denies-role-in-natanz-strike-wont-comment-on-us-activity/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên bi mûşek û teqemeniyên komî yên li ser Îsraêlê bûne sedema bandorên neyînî yên li deverên qerebalix ên wekê Rîşon LeZîyon,<ref name=":15">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Empty daycare among sites hit in Rishon Lezion cluster missile attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/three-impact-sites-in-rishon-lezion-after-cluster-missile-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Metullayê,<ref name=":15"/> Safedê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Rocket strike in northern city causes slight damage as more sirens sound in Galilee, Golan Heights |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rocket-strike-in-northern-city-causes-slight-damage-as-more-sirens-sound-in-galilee-golan-heights/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Maʿalot-Tarşîhayê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Medics say 5 lightly hurt by Hezbollah rocket that hit Ma’alot-Tarshiha home |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-say-5-lightly-hurt-by-hezbollah-rocket-that-hit-maalot-tarshiha-home/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Dîmonayê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Video shows Iranian missile striking southern city of Dimona |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/video-shows-iranian-missile-striking-southern-city-of-dimona/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Aradê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Medics treating 30 people with varying degrees of injuries from Iran missile attack on Arad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-treating-30-people-with-varying-degrees-of-injuries-from-iran-missile-attack-on-arad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> kirine ku tenê li Dîmonayê û Aradê 175 kes ji ber derbên mûşekên balîstîk birîndar bûne ku 11 kes ji wan bi giranî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bletter |pêşnav=Diana |tarîx=2026-03-22 |sernav=38 people remain hospitalized after last night’s missile attack on Dimona and Arad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/36-people-remain-hospitalized-after-last-nights-missile-attack-on-dimona-and-arad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Herwiha êrîşên Îranê li dijî Erebistana Siûdî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Saudi Arabia says it intercepted at least 20 Iranian drones in east of country |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/saudi-arabia-says-it-intercepted-at-least-20-iranian-drones-in-east-of-country/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Kuwait says air defense responding to Iranian missile and drone attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwait-says-air-defense-responding-to-iranian-missile-and-drone-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Behrêynê beberdewam kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Explosions heard in Bahrain’s capital |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-heard-in-bahrains-capital/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 22ê adarê === Li gorî artêşa Îsraîlê, pêlek êrîşên esmanî yên Îsraêlê li Tehranê çend tesîsên hilberîna çekan ên Îranê û çend baregehên rejîmê xistiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=IDF says it hit arms production sites, intel and military HQs in overnight Tehran strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-hit-arms-production-sites-intel-and-military-hqs-in-overnight-tehran-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezîrê enerjiyê ya Îranê Elîabadî ragihandiye ku binesaziya av û elektrîkê ya girîng a welat ji ber êrîşên sîber ên DYA û Îsraêlê bi giranî zirar dîtiye. Êrîşan, di nav cihên din de, bi dehan tesîsên veguhestin û paqijkirina avê hedef girtine ku bi vî awayî bandor li ser beşên torên dabînkirina avê yên girîng kiriye. Heyva Sor a Îranê ragihandiye ku li gorî texmînên herî dawî, hejmara giştî ya tesîsên sivîl ên zirar dîtî gihîştiye 81.365 cihan.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP and ToI Staff |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian minister says ‘heavy damage’ to water, energy infrastructure from US-Israeli strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-minister-says-heavy-damage-to-water-energy-infrastructure-from-us-israeli-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî amarên fermî yên Îranê, ji destpêka êrîşên Îsraêl û Amerîkayê ve li Îranê zêdetirî 1.500 kes hatine kuştin û zêdetirî 21.000 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://liveblog.zdf.de/us-angriff-auf-iran/187827/ |sernav=Iran meldet mehr als 1.500 Tote seit Kriegsbeginn |malper=ZDF Liveblog |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Li gorî rêxistina Brîtanî NetBlocks, ji 28ê sibatê vir ve li Îranê birîna înternetê ya ji aliyê dewletê ve hatiye ferzkirin berdewam dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://mastodon.social/@netblocks/116271646464231849 |sernav=NetBlocks (@netblocks@mastodon.social) |malper=Mastodon |tarîx=2026-03-22 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=ku }}</ref> Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, Îsraêlê pêlek din a berfireh ji êrîşên asmanî li dijî binesaziya Hizbullah li başûrê Libnanê ku di nav de pira Qasmiyeyê ya li ser çemê Lîtanî yê daye destpêkirin, ku hatiye gotin ev êrîş ji bo pêşîgirtina li Hizbullah ku şervan û çekan bigihîne herêmê hatiye pêkanîn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=IDF launches wide airstrikes in Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-launches-wide-airstrikes-in-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Israel blows up coastal highway bridge in Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-blows-up-coastal-highway-bridge-in-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di heman demê de ev êrîş ji aliyê serokwezîrê Libnanê Selam û serok Ewn ve wekê zêdebûna xeternakê hatine şermezarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Yohanan |pêşnav=Nurit |tarîx=2026-03-22 |sernav=Lebanon’s PM slams Hezbollah rocket attacks, says country won’t give up on disarmament |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/lebanons-pm-slams-hezbollah-rocket-attacks-says-country-wont-give-up-on-disarmament/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Îsraêlê ziyanên ji ber topbarana Îran û Hizbullahê li Tel Avîv,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Bletter |pêşnav2=Diana |tarîx=2026-03-22 |sernav=15 injured in Tel Aviv missile cluster bomb attack, most lightly hurt |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/15-injured-in-tel-aviv-missile-cluster-bomb-attack-most-lightly-hurt/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Bat Yam û Holonê hatine ragihandin û sivîlek li bakurê Misgav' Amê di encama êrîşan de jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian missile attack causes damage in Bat Yam, Holon; no injuries reported |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-missile-attack-causes-damage-in-bat-yam-holon-no-injuries-reported/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Man killed in apparent Hezbollah anti-tank missile attack near northern border |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-killed-in-apparent-hezbollah-anti-tank-missile-attack-on-northern-border/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di 23ê adarê de artêşa Îsraêlê ragihandiye ku sivîlê li Misgav' Amê bi xeletî ji aliyê topxaneya Îsraêlê ve hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-23 |sernav=IDF probe finds farmer killed in north yesterday was hit by Israeli shelling, not a Hezbollah attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-probe-finds-man-killed-in-north-yesterday-was-hit-by-israeli-shelling-not-a-hezbollah-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên din ên Îranê li ser xalên li Iraq,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian media says drone attack targeted base used by US near Baghdad Airport |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-media-says-drone-attack-targeted-base-used-by-us-near-baghdad-airport/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî Erebî<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=UAE says it is responding to Iranian missile, drone attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/uae-says-it-is-responding-to-iranian-missile-drone-attacks/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Erebistana Siûdî hatin ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Saudi Arabia reports three ballistic missiles targeted Riyadh area |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/saudi-arabia-reports-three-ballistic-missiles-targeted-riyadh-area/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî operasyonên bazirganiya deryayî ya Keyaniya Yekbûyî (UKMTO), keştîyek 15 mîlên deryayî dûrî peravên Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî, bi guleyek nenas hatiye lêdan lê ti kes birîndar nebûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://liveblog.zdf.de/us-angriff-auf-iran/187831/ |sernav=Unbekanntes Geschoss trifft Schiff vor den Emiraten |malper=ZDF Liveblog |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Serokê Amerîkayê Trump ultîmatomek daye û gef li Îranê xwariye ku eger Îran di nav 48 demjimêran de Tengava Hurmizê veneke, ew ê santralên elektrîkê yên Îranê ji holê rake.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tagesschau.de/ausland/asien/iran-usa-israel-krieg-102.html |sernav=48-Stunden-Ultimatum: Welche Folgen könnte Trumps Drohung haben? |malper=tagesschau.de |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Di bersivê de, berdevkê pasdarên şoreşê gef li Tengava Hurmizê xwariye<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies and ToI Staff |tarîx=2026-03-22 |sernav=IRGC threatens to completely close the Strait of Hormuz if US strikes power plants |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-threatens-to-completely-close-the-strait-of-hormuz-if-us-strikes-power-plants/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ku bi tevahî dorpêç bike û êrîşî hemî tesîsên enerjî, teknolojiya agahdariyê û palandina avên li dewletên Kendavê yên hevalbendên Amerîkayê bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian army says it will target energy, desalination infrastructure after US threats |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-army-says-will-target-energy-desalination-infrastructure-after-us-threats/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iran threatens to ‘irreversibly destroy’ energy infrastructure across region if power plants attacked |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-destroy-energy-infrastructure-across-region-if-power-plants-attacked/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di ketina helîkopterekê de ku li ser avên herêmî yên Qatarê ji ber xeletiyeke teknîkî qewimî, çar leşkerên qeterî û sê welatiyên tirk, leşkerek û du teknîsyenên ji pargîdaniya Aselsanê jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://dohanews.co/world-leaders-offer-condolences-to-qatar-turkiye-after-helicopter-crash/ |sernav=World leaders offer condolences to Qatar, Türkiye after helicopter crash |malper=Doha News {{!}} Qatar |tarîx=2026-03-22 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en-US |paşnav=Ziga |pêşnav=Adijata }}</ref> === 23ê adarê === Trump ultîmatoma xwe rawestin demkî ya şer ji 2 rojan derxistiye 5 rojan. Wî gef xwaribû ku eger Îran Tengava Hurmizê veneke, ew ê santralên elektrîkê yên Îranê wêran bike. Trump ragihandiye ku di du rojên berê de bi Îranê re hevdîtinên baş û çêker pêk anîne. Di heman demê de danûstandinên di navbera Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê de ji aliyê rayedarên Îranê ve hatiye înkar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.n-tv.de/politik/06-51-Fed-Gouverneurin-Cook-Iran-Krieg-erhoeht-Inflationsrisiken-id30415311.html |sernav=+++ 06:51 Fed-Gouverneurin Cook: Iran-Krieg erhöht Inflationsrisiken +++ |malper=ntv.de |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de |paşnav=NACHRICHTEN |pêşnav=n-tv }}</ref> Serokê parlamentoya Îranê Xalîbaf diyar kiriye ku ti danûstandin bi Amerîkayê re nehatine kirin. Di axaftinên diyar kiriye ku "raporên derewîn ên Trump armanc dikirin ku bazarên darayî û petrolê manîpule bikin."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-03-23 |sernav=Iran parliament speaker: Trump’s ‘fake news’ about talks designed to manipulate markets |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-parliament-trumps-fake-news-about-talks-designed-to-manipulate-markets/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Encumena parastinê ya Îranê gef xwariye ku ger perava başûr an giravên wekê Çarg ên Îranê werin dagirkirin an jî werin dorpêçkirin, dê ew teqemenî li ser rêyên keştîvaniyê yên li Kendava Farsê bicih bikin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-23 |sernav=Iran threatens to mine Gulf marine routes if southern coast, islands attacked |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-mine-gulf-marine-routes-if-southern-coast-islands-attacked/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di nav roja 23ê adarê de êrîşên Îranê li ser Îsraêl,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-23 |sernav=IDF detects day’s fifth Iran missile attack heading toward Eilat |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-detects-days-fifth-iran-missile-attack-heading-toward-eilat/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-23 |sernav=One person hurt after missile interception in UAE |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-person-hurt-after-missile-interception-in-uae/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt, Erebistana Siûdî, û Behreynê hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-23 |sernav=Explosions, sirens ring out in Bahrain |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-sirens-ring-out-in-bahrain/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşa li dijî baregeha pêşmergeyên Herêma Kurdistanê ==== Di 23 û 24ê adarê de êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kiriye.<ref name=":16">{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/240320266 |sernav=Di 24 demjimêran de 25 caran êrişî Herêma Kurdistanê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di 23ê adarê de, di nav 24 saetan de li dijî Herêma Kurdistanê 25 êrîşên dronî û mûşekan pêk hatiye.<ref name=":16" /> Di 23ê adarê de Fermandariya Herêma 1ê ya Hêzên Pêşmergeyan hatiye armanc girtin. Di êrîşa li dijî fermandariya pêşmerge de 6 pêşmerge jiyana xwe jidest dane û 20 pêşmerge jî birîndar bûne.<ref name=":16" /> === 24ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Li gorî HRANAyê li seranserê Îranê 108 êrîş li 10 parêzgehan pêk hatine û herî kêm 61 qurbanî ku di nav de 12 kes sivîl bûn jiyana xwe jidest dane û 38 kes jî birîndar bûne. Êrîşên herî dijwar li Xuzestan û Îsfehanê pêk hatine. Êrîş li ser cihên mûşekan li Tebrîz û Borazcanê, pîşesaziyên leşkerî, tesîseke şîrketa gazê û karsaziyên sivîl li Îsfehanê, boriyeke gazê ya li Xuremşehrê, komplekseke werzîşê li Andîmeşkê û baregeheke Besîcê û avahiyên niştecîbûnên li Tehranê pêk hatine. Herwiha li Şahîn Şehr, Necefabad, herêma pîşesazî ya Cewzdan û Bender Kenganê jî êrîşên esmanî hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603245682 |sernav=New wave of strikes hits cities across Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke amerîkî ya şevê li ser baregeheke li El Enbarê bi kêmî ve 15 endamên Hêzên seferberiya gel a Iraqê hatine kuştin û 30 ji wan jî birîndar bûne. Komê mirina Saad Dawai, fermandarê operasyonên xwe li Enbarê, ragihandiye. Êrîşek li mala serokê PMFê Falih el-Feyyad li Mûsilê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891019 |sernav=US strikes reportedly kill, wound 30 PMF fighters in Iraq {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Hatiye ragihandin ku ev kom êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê û li êrîşên li dijî baregehên li Herêma Kurdistanê birêve dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603246138 |sernav=Airstrike hit PMF commander’s residence in Mosul, sources say |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Îranê bi mûşekan êrîşên li dijî Tel Avîv, Eylat, Dîmona û Heyfayê berdewam kiriye ku di encama êrîşan de gelek kes birîndar bûne. Kuweytê ragihandiye ku ji ber êrîşên Îranê zirar gihîştiye xetên elektrîkê.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Summers |pêşnav2=Charlie |paşnav3=Agencies |tarîx=2026-03-24 |sernav=4 people lightly hurt, buildings mangled as Iranian missile attack hits Tel Aviv |url=https://www.timesofisrael.com/idf-says-it-struck-islamic-guards-hq-in-tehran-man-lightly-wounded-as-iran-keeps-up-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mûşekên Îranê li ser Beyrûtê hatine têkbirin ku di encamê de birîndariyên bi sivikî çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.al-monitor.com/originals/2026/03/iranian-ballistic-missile-intercepted-over-lebanon-us-embassy-feared-target |sernav=Iranian ballistic missile intercepted over Lebanon, US Embassy feared as target - AL-Monitor: The Middle Eastʼs leading independent since 2012 |malper=www.al-monitor.com |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di êrîşa dronên Îranê ya li ser Behreynê de karkerek ji Morokoyê jiyana xwe jidest daye û çend leşker jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://orf.at/stories/3424849/ |sernav=Toter und Verletzte bei iranischen Angriffen auf Bahrain |malper=news.ORF.at |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de |paşnav=red |pêşnav=ORF at/Agenturen }}</ref> === 25ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di encama êrişên hewayî yên li ser Îranê de li bakurê rojavayê Îranê 11 kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603258688 |sernav=Eleven killed in strikes in northwest Iran, official says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Du tesîsên ku li Tehranê mûşekên krûzê çêdikirin bi êrîşên esmanî hatine hilweşandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603253966 |sernav=Cruise missile production sites in Tehran were hit, Israel says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Îsraêlê diyar kiriye ku wan navendeke lêkolînên deryayî li Îsfehanê wêran kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603252252 |sernav=Israel says it struck Iranian naval research center in Isfahan |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di bersivdayîna hewayî ya Amerîkayê ya li dijî baregeheke heşda şabî ya li rojavayê Enbarê 7 endamên rêxistina heşda şabî hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891115 |sernav=Deadly airstrike hits PMF site near army center in Iraq’s Anbar {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Balafirên bêmirov ên Îranê li balafirgeha navneteweyî ya Kuweytê depoyeke sotemeniyê armanc girtiye ku di encamê de şewateke derketiye, di heman demê de hêzên ewlehiyê ragihandin ku şeş balafirên din jî hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gulfnews.com/world/gulf/kuwait/iranian-drone-strikes-hit-fuel-depot-at-kuwait-airport-1.500485349 |sernav=Iranian drone strikes hit fuel depot at Kuwait airport |malper=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en |paşnav=Amir |pêşnav=Khitam Al }}</ref> Mûşekek Îranê li ser Urdunê hatiye têk birin ku perçeyên mûşekê li nêzîkî bajarê paytext a Emmanê ketine xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.turkiyetoday.com/region/iran-fires-missiles-at-israel-us-bases-in-kuwait-jordan-bahrain-3216847 |sernav=Iran fires missiles at Israel, US bases in Kuwait, Jordan and Bahrain |malper=Türkiye Today |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku herî kêm mûşekeke Îranê hatiye têkbirin. Îranê îdia kiriye ku wan mûşekên krûz ên Qader avêtine ser keştiya USS Abraham Lincoln.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Walia |pêşnav=Gandharv |tarîx=2026-03-25 |sernav=Did Iranian Navy cruise missiles hit USS Abraham Lincoln or is it just a wild claim? Iran strike claim, US response, West Asia war update |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/us/did-iranian-navy-cruise-missiles-hit-uss-abraham-lincoln-or-is-it-just-a-wild-claim-iran-strike-claim-us-response-west-asia-war-update/articleshow/129802009.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theweek.in/news/middle-east/2026/03/25/watch-iran-claims-second-missile-strike-on-uss-abraham-lincoln-amid-us-push-for-peace-talks.amp.html |sernav=WATCH: Iran claims second missile strike on 'USS Abraham Lincoln' amid US push for peace talks- The Week |malper=www.theweek.in |roja-gihiştinê=2026-03-27 }}</ref> Zirar negihîştiye keştiyê. Mûşekek Îranê li nêzîkî mezintirîn santrala elektrîkê ya Îsraîlê ya nêzîkî Haderayê ketiye xwarê. Hatiye ragihandin ku ti birîndar an jî zirar çênebûye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |tarîx=2026-03-25 |sernav=Iran appears to target Israeli power plant in missile attack, but misses |url=https://www.timesofisrael.com/iran-appears-to-target-israeli-power-plant-in-missile-attack-but-misses/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 26ê adarê === Malpera nûçeyan a amerîkî [[Axios]]ê bi agahiyên bidest xistina çar çavkaniyan, ragihandiye ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li ser vebijarkên ji bo êrîşa dawî ya li dijî Îranê dixebite, dibe ku di nav de bicihkirina leşkerên bejahiyên li ser axa Îranê û her wiha operasyoneke bombebaranê ya berfireh jî di nav xwe de bigire. Ev yek ji bo baştirkirina pozîsyona DYAyê di danûstandinên pêşerojê yên bi Îranê re an jî ji bo ku serok Trump bikaribe bi awayekî yekalî şer bi çalakiyek serketî bi dawî bike, hatiye armanckirin. Li gorî daxuyaniyê girtina an dorpêçkirina girava Çargê, xala sereke ya veguhestina petrola Îranê; girtina girava Larakê li tengava Hurmizê ku baregeh û sazîyên radarê yên Îranê lê ne; an jî destwerdana girava Ebû Mûsa, ku Îran beşa rojavayê Hurmizê ji vê giravê ve kontrol dike, di nav vebijarkan de ye. Bi awayekî din, DYA dikare tesîsan ji hewayê ve bombebaran bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Berman |pêşnav=Lazar |tarîx=2026-03-26 |sernav=US preparing ‘final blow’ options that could see use of ground troops if Iran talks fail — report |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-preparing-final-blow-options-that-could-see-use-of-ground-troops-if-iran-talks-fail-report/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Karbidestekî [[Pakistan]]ê ji ajansa nûçeyan a navneteweyî Reuters re gotiye ku Pakistan di danûstandinên bi DYAYê re gihîştiye wê encamê ku wezîrê derve yê Îranê Eraqçî û serokê parlamentoyê Xalîbaf ji lîsteya kuştinên armanckirî ya Îsraîlê hatine derxistin û her du kes wekê muxatabên sereke yên li Îranê hatine binav kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-26 |sernav=Israel backed off killing Iran’s Araghchi, Qalibaf at Pakistani-US request, Pakistani official says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-backed-off-killing-irans-araghchi-qalibaf-at-pakistani-us-request-pakistani-official-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezîrê derve yê Pakistanê Îshaq Dar piştrast kiriye ku di navbera DYA û Îranê de danûstandinên nerasterast ji bo bidawîkirina şerê wan têne kirin û peyam bi rêya Îslamabadê têne şandin. Çavkaniyek leşkerî ya Îranê ragihandiye ku ji ber îhtimala êrîşeke bejayî yê li ser eniya başûr a Îranê zêdetirî milyonek leşker hatine seferberkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549808/over-a-million-iranian-combatants-organized-for-ground-battle-with-us |sernav=Over A Million Iranian Combatants Organized for Ground Battle with US - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku hêzên wan ên hewayî di êrîşekê li bajarê bendera Bender Ebasê fermandarê payebilind ê hêzên deryayî yên artêşa pasdarên şoreşê Elî Reza Tengsîrî û serokê îstîxbarata deryayî Behnam Rezayî kuştine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=Katz confirms Israel has killed Iran official responsible for closing Hormuz, vows to hunt down IRGC ‘one by one’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/katz-confirms-israel-has-killed-iran-official-responsible-for-closing-hormuz-vows-to-hunt-down-irgc-one-by-one/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=IDF confirms killing IRGC Navy commander, says strike also killed Navy’s intel chief and rest of the Navy leadership |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-killing-irgc-navy-commander-says-strike-also-killed-navys-intel-chief/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hêzên çekdar ên Îsraêlê piştre ragihandiye ku hemî fermandarên payebilind ên hêza deryayî ya pasdaran di êrîşê de jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |paşnav3=Staff |pêşnav3=ToI |tarîx=2026-03-26 |sernav=Israel says IRGC Navy’s commander, other chiefs killed; Qalibaf said removed from hit list |url=https://www.timesofisrael.com/israel-says-irgc-navy-commander-killed-iranian-top-envoy-said-removed-from-hit-list/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Îranê girtina 14 kesan li çar parêzgehên welat ragihandiye ku wekê sixûrên "dijminê amerîkî-siyonîst" û endamên komên terorîst hatine binavkirin. Ew bi plankirina êrîşên çekdarî li ser navendên hikûmet û medyayê û radestkirina agahî û cihên hêzên leşkerî û ewlehiyê yên Îranê an jî binesaziya krîtîk ji dijmin re, hatine tawanbarkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549648/people-arrested-in-iran-for-working-for-enemies |sernav=People Arrested in Iran for Working for Enemies - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Hizbullahê li nêzîkî Qantara, Taybeh û Debel a li başûrê Libnanê pevçûnên çekdarî bi leşkerên bejayî yên Îsraêlê re piştrast kiriye ku di wan pevçûnan de çend tankên Îsraêlê hatine armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549546/hezbollah-inflicts-heavy-losses-on-israeli-forces-in-southern-lebanon |sernav=Hezbollah Inflicts Heavy Losses on Israeli Forces in Southern Lebanon - World news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê şerê bi Hizbullahê re piştrast kiriye ku tê de du leşkerên Îsraêlê jiyana xwe jidest dane û çend ji wan jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=IDF soldier killed during gunfight with Hezbollah members in southern Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-soldier-killed-during-gunfight-with-hezbollah-members-in-southern-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Nahariyeyê, di encama êrîşa mûşekî ya Hizbullahê de sivîlekî Îsraêlê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jfeed.com/news-israel/hezbollah-rocket-strike-nahariya |sernav=BREAKING: Hezbollah Rocket Strike: 30-Year-Old Killed, Another Seriously |malper=JFeed |tarîx=2026-03-26 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en |paşnav=Isaacson |pêşnav=Gila }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=Sgt. Aviaad Volansky killed in south Lebanon, 4 other soldiers wounded, says IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/sgt-aviaad-volansky-killed-in-south-lebanon-4-other-soldiers-wounded-says-idf/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, Kuweyt û Erebistana Siûdî dîsa êrîşên bi mûşek û dronan ên Îranê hatine armanc girtin<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/26/saudi-arabia-intercepts-destroys-over-30-drones-in-eastern-province- |sernav=Saudi Arabia intercepts, destroys over 30 drones in Eastern Province |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-26 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ku du kes li Ebû Dabiyê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-26 |sernav=Two people killed in Abu Dhabi after missile interception, media office says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/two-people-killed-in-abu-dhabi-after-missile-interception-media-office-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên Îran û Hizbullahê carek dîsa li dijî Îsraêlê hatine destpêkirin ku tenê di navbera nîvê şevê û nîvro de heft mûşekên Îranê ber bi Îsraêlê ve hatine avêtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=No injuries reported in Iran’s 7th missile salvo of the day; forces heading to impact site |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/no-injuries-reported-in-irans-7th-missile-salvo-of-the-day-forces-heading-to-impact-site/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 27ê adarê === ==== Êrîşên Îranê ==== Hêzên Îsraêlî ragihandine ku ji serê sibê ve Îranê 4 mûşek avêtine Îsraêlê, ku piraniya wan hatine têkbirin û di êrîşên mûşekên din de jî ti ziyan çênebûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-27 |sernav=Iran launches small number of missiles, with at least one cluster bomb, in 4th salvo today |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-launches-small-number-of-missiles-with-at-least-one-cluster-bomb-in-4th-salvo-today/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Kuweytê ragihandiye ku bi dronan û mûşekan êrîşî Bendera Mubarek El Kebîr hatiye kirin ku di encamê de ziyanên milkî çêbûne lê ti qurbaniyên mirovî çênebûne. Di heman rojê de rayedarên Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî ragihandine ku şeş mûşekên balîstîk û neh dronên ji Îranê hatine, bi tevahî hatine têkbirin. Êrîşeke mûşekî û bê firokevan a Îranê li ser baregeha hewayî ya prens Sultan zirar da çend balafirên dagirtina sotemeniyê yên amerîkî û deh leşkerên amerîkî bi giranî birîndar bûne ku didu ji wan jî "pir bi giranî" birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-03-27 |sernav=US troops wounded, several refueling planes damaged in Iranian attack on Saudi air base |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-troops-wounded-several-planes-damaged-in-iranian-attack-on-saudi-air-base-official/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/10-americans-injured-in-iranian-attack-on-saudi-airbase/ |sernav=10 Americans injured in Iranian attack on Saudi air base - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-27 |roja-gihiştinê=2026-03-28 |ziman=en-US}}</ref> ==== Êrîşên Îsraêlê ==== Êrîşên Îsraêlê li kargehên pargîdaniya Pola Mobarakeh û pargîdaniya Pola Khouzestanê ku bi rêzê ve li Îsfehan û Ahwazê ne, xistiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-27 |sernav=Air Force bombs two large steel factories in Iran partially owned by IRGC |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/air-force-bombs-two-large-steel-factories-in-iran-partially-owned-by-irgc/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Paşê êrîş li er kargeheke keka zer a nêzîkî Yezdê û reaktora ava giran a IR-40 li Arakê pêk hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |paşnav3=Staff |pêşnav3=ToI |tarîx=2026-03-27 |sernav=Israel bombs 2 IRGC-linked steel plants, 2 nuclear facilities as Iran vows revenge |url=https://www.timesofisrael.com/israel-bombs-2-irgc-linked-steel-plants-2-nuclear-facilities-as-iran-vows-revenge/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Yezdê li cihekî sereke yê hilberîna mûşek û mayînên deryayî xistiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-891408 |sernav=IDF strikes Iran’s missile, sea mine production site in Yazd {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-27 |roja-gihiştinê=2026-03-28 |ziman=en}}</ref> Êrîşeke bi bombeyên komî ya Îranê li ser şeş deverên Îsraêlê li Ramat Gan çêbûne ku di encamê de kesek jiyana xwe jidest daye û sê kes jî birîndar bûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Correspondents |pêşnav=Ynet |paşnav2=correspondents |pêşnav2=ynet |tarîx=2026-03-27 |sernav=One killed in central Israel after Iranian cluster missile; multiple impact sites reported |url=https://www.ynetnews.com/article/hyy11e00vowx |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> === 28ê adarê === Piştî ku peyvdarê leşkerî yê hûsiyan gotareke pêşkêş kiriye, mûşekek balîstîk ji Yemenê ber bi bajarê Beer Şeba li başûrê Îsraêlê ve hatiye avêtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Goodman |pêşnav=Rick |paşnav2=Vernon |pêşnav2=Hayden |paşnav3=Campbell |pêşnav3=Lucy |paşnav4=Olivares |pêşnav4=José |paşnav5=Ali |pêşnav5=Taz |paşnav6=Mackay |pêşnav6=Hamish |paşnav7=Frew |pêşnav7=Wendy |paşnav8=Goodman (now) |pêşnav8=Rick |paşnav9=Frew (earlier) |pêşnav9=Wendy |tarîx=2026-03-29 |sernav=Houthis join the fray – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/28/middle-east-crisis-live-iran-war-updates-trump-us-negotiations-israel-strikes-lebanon-tehran-syria-explosions |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> Piştê çend saetan mûşekeke hûsiyan ku Îsraêlê hedef digirtin hatiye têkbirin û droneke ji Yemenê li nêzîkî Eîlatê hatiye têkbirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF says it intercepted Houthi cruise missile earlier today |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-intercepted-houthi-cruise-missile-earlier-today/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Crissy |pêşnav=Ron |paşnav2=Crissy |pêşnav2=Ron |tarîx=2026-03-28 |sernav=Suspected Houthi drone intercepted over southern Israel, no injuries reported |url=https://www.ynetnews.com/article/hkk4gkboze |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> Du dronan li tesîsên bendergehên li Salalahê li başûrê Omanê xistine. Di vê êrişê de hatiye ragihandin ku karkerek birîndar bûye. Di heman rojê de Îranê diyar kiriye ku wan li nêzîkî bendergehê keştîyeke lojîstîkî ya artêşa Amerîkayê hedef girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://timesofoman.com/article/169963-drone-attack-targets-port-of-salalah-expat-worker-injured |sernav=Drone attack targets Port of Salalah, expat worker injured |malper=Times of Oman |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lbcgroup.tv/news/middleeastnews/919186/lbci-lebanon-articles/en |sernav=Iran military says targeted US vessel near Oman port |malper=LBCIV7 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di 28ê adarê de Îranê diyar kiriye ku wan depoyeke sîstema dijî-dronan a Ûkraynayê li Dubayê hedef girtiye ku wan ragihandye ku ev depo ji bo alîkariya hêzên amerîkî dihat bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.bd-pratidin.com/international/2026/03/28/59713 |sernav=Iran claims strike on Ukrainian defence site in UAE’s Dubai {{!}} {{!}} Bangladesh Pratidin |malper=en.bd-pratidin.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=bn |paşnav=Pratidin |pêşnav=Bangladesh}}</ref> Balafirên bêmirov ên Îranê li balafirgeha navneteweyî ya Kuweytê xistine û di encamê de sîstema radarê xera bûye. Agirê ku 3 roj di depoya sotemeniyê ya balafirgehê de berdewam dikir, di dawiyê de hatiye vemirandin. Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan baregehên rêxistina Ppîşesaziyên deryayî ya li Tehranê û kargehên din ên çêkirina çekan û parastina hewayî ya Îranê bombebaran kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF says it bombed Tehran HQ of Iranian naval weapons and ship producer |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-bombed-tehran-hq-of-iranian-naval-weapons-and-ship-producer/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di heman demê de êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kiriye. Di 28ê adarê de êrîşeke dronî li dijî avahiya serokê Herêma Kurdistanê Nêçîrvan Barzanî li Dihokê pêk hatiye. Di dîmenan de hatiye dîtin ku dron li ber derê avahiya dikeve.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/30406 |sernav=KCK'YÊ ÊRIŞA LI SER MALA NÊÇÎRVAN BARZANÎ ŞERMEZAR KIR |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=kr}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2903202614 |sernav=Brîtanya: Em êrişa li mala Nêçîrvan Barzanî bi tundî şermezar dikin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2803202624 |sernav=Mezlûm Ebdî li ser êrişa li mala Nêçîrvan Barzanî hatiye kirin daxuyanî da |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di şeva 28ê adarê de êrîşeke li Tehranê ziraran daye avahiyên Zanîngeha Zanist û Teknolojiyê ya Îranê. Artêşa Îranê gef xwariye ku dê êrîşî zanîngehên amerîkî yên li herêmê bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603281733 |sernav=Blast damage hits Iran University of Science and Technology |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-28 |sernav=Iran threatens to hit US universities in the Middle East in retaliation for alleged strike on two universities |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-hit-us-universities-in-the-middle-east-in-retaliation-for-alleged-strike-on-two-universities/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Paşê, li gorî agahiyan, êrîşên Îsraêlê li ser depoyeke avê li Heftkelê ketin û Elî Fûladwend ku serokê beşa lêkolînê ya rêxistina nûbûn û lêkolînên parastinê, li Borujerdê bû ligel endamên malbata xwe jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ynet |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF strikes infrastructure in Iran; reports: senior nuclear program official killed |url=https://www.ynetnews.com/article/syc7d3ssbg |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> Mirina Fûladwend paşê ji aliyê medyaya Îranê ve hatiye piştrast kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603288568 |sernav=Research chief of Iran suspected nuclear weapons program killed in airstrikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di heman rojê de li Eştaolê di êrîşeke mûşekî ya balîstîk de 19 kes birîndar bûne û di encamê de gelek xaniyan jî zirarê dîtiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Staff |pêşnav2=ToI |tarîx=2026-03-28 |sernav=Several hurt as Iranian missile hits Jerusalem-area town; Hezbollah continues to strike north |url=https://www.timesofisrael.com/several-hurt-as-iranian-missile-hits-jerusalem-area-town-hezbollah-continues-to-strike-north/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Hêzên deryayî yên brîtanî biryarê daye ku keştiyeke amfîbî ya RFA Lyme Bay ku bi dronên nêçîrvaniya mînan ve hatiye sazkirin, bişîne Tengava Hurmizê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.thetimes.com/uk/politics/article/rfa-lyme-bay-mine-hunting-iran-strait-hormuz-khft3jm3k |sernav=Navy fits RFA Lyme Bay with mine-hunting drones to end Iran blockade |malper=www.thetimes.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}</ref> ==== Erîşên li dijî Herêma Kurdistanê ==== Di roja 28 adarê de bi dronan li Dihokê li dijî avahiyê serokê Herema Kurdistanê [[Nêçîrvan Barzanî]] pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/kmr/story/903911/slug |sernav=Mesrûr Barzanî bi tundî êrîşa ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |malper=Mesrûr Barzanî bi tundî êrîşa ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Kurdistan24}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/kmr/story/904224/slug |sernav=Brîtanya êrîşa li ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |malper=Brîtanya êrîşa li ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Kurdistan24}}</ref> Di heman demê de ji aliyê rayedarên Herêma Kurdistanê ve hatiye ragihandin ku heta 28 adarê bi 5 car ofîsên fermî yên rêveberiya Herêma Kurdistanê ji aliyê dronan ve bûye armaca êrîşan. Hatiye texmîn kirin ku ev êrîş ji aliyê komên heşda şabî yên ku nav sinorê Iraqê de ne pêk hatiye. Di derbarê êrîşan de [[Mesûd Barzanî]] banga li hikûmeta Iraqê kiriye ku di derbarê van komên êrîşkar de helwesta xwe diyar bikin. === 29ê adarê === Di 29ê adarê de, di encama êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê ya li ser bajarê Bender Hamîr a li başûrê Îranê herî kêm 5 kes jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sanger |pêşnav=David E. |paşnav2=Boxerman |pêşnav2=Aaron |paşnav3=Mahoozi |pêşnav3=Sanam |tarîx=2026-03-29 |sernav=Trump Says Iran Agreed to Allow 20 More Ships of Oil Through Strait of Hormuz |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/30/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Mûşekek Îranê li kargeheke kîmyewî ya li herêma pîşesaziyê ya Neot Hovav a li herêma Negev a Îsraêlê armanc digire. Di vê êrîşa Îranê de kesek birîndar bûye û ev yek fikarên li ser rijandina gazê ya xeternak zêde kiriye. Di dîmenan de hatiye dîtin ku karwaneke heşda şabî derbasê bajarê Xoremşehrê dibe ku li ser sinorê Iraqê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603282000 |sernav=Video: Tehran-backed militia convoy seen moving from Iraq toward Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> DYA û Îsraêlê bi tevahî êrîşî çar tesîsên sereke yên hilberîna mûşekên balîstîk û 29 cihên avêtina mûşekan kirine. Kompleksên leşkerî yên li Xocir, Şahrûd, Parçîn û Hekîmiyeyê zirareke mezin dîtine û pisporan texmîn kirine ku zirara li van tesîsan dibe ku kapasîteya Îranê ya hilberîna mûşekên balîstîk ên xwedî menzîla kurt û navîn heta ku tesîs ji nû ve werin avakirin, rawestandiye. Li Xocîr û Şahrûdê, avahiyên tevlihevkirin û rijandinê, xetên hilberîna serên şer û tesîsên ku pêkhateyên sotemeniyên girîng hildiberînin bûne hedef; li Parçînê, motorên sotemeniya mûşekan a hişk û tesîsa Taleghan 2 zirar dîtine. Kompleksa Hekimiyeyê tesîsên hilberîna sotemeniya şil û cihê avêtina mûşekan dihewîne ku hatiye diyarkirin 19 avahî li wir hatine hedef girtin. Her wiha, gelek avahî û deriyên tunelan ên li baregehên mûşekî yên Xorgu û Îmam Elî hatine armanc girtin.<ref name="Bern2026">{{Jêder-malper |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-special-report-march-29-2026/ |sernav=Iran Update Special Report, March 29, 2026 |malper=Institute for the Study of War |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en-US |paşnav=Bern |pêşnav=Stefaniia}}</ref> Bandorên şer ên li ser siyaset û aboriya navxweyî ya Îranê jî eşkere bûne. Karbidestên sipaha pasdarên şoreşa îslamî hişyariyên serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan a li ser bandora aborî ya şer paşguh kirine. Pezeshkian diyar kiriye ku şer bi giranî zirarê daye aboriya welat û heke di navbera DYA û Îsraêlê de agirbest neyê bidestxistin, di nav sê çar hefteyan de dikare hilweşîneke aborî li Îranê çêbike. Rejîm hewl dide ku bi bikaranîna hestên neteweperest raya giştî bikişîne ser piştgiriya ewlehiya navxweyî û şer û bi vî awayî kampanyayeke leşkerî ya dilxwazî bi navê "canfêda" dest pê dike.<ref name="Bern2026"/> === 30ê adarê === ==== Erîşên DYA û Îsraêlê ==== Li gelek deverên Îranê ku di nav de Abad, Endîşe, Navçeya 15, Evîn, Mesûdiye, Nobonyad, Qeleh Hesen Xan û Seadatê, teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603299006 |sernav=Explosions, fighter jet activity reported across multiple provinces in Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Îsraêlê ragihandiye ku wan li Tehranê navendên fermandariya mobîl û cihên ku ji bo çêkirina çekan hatine bikar anîn hedef girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603293568 |sernav=Israel says it struck mobile command centers in Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Di êrîşa DYA û Îsraêlî ya li ser gundekî Îranê de şeş kes jiyana xwe jidest dane û di encama êrîşan de pênc xanî hilweşiyane û 22 kes jî birîndar bûne. Piştî ku binesaziya elektrîkê ji ber parçeyên şarapnelê zirar dîtine, li hinek deverên Tehran û parêzgeha Alborzê, tevî Kerecê, elektrîka bajaran hatiye qutkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-29 |sernav=Iranian minister confirms blackouts in parts of Tehran and in Karaj after strikes hit power grid |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-minister-confirms-blackouts-in-parts-of-tehran-and-in-karaj-after-strikes-hit-power-grid/ |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA) ragihand ku reaktora ava giran a IR-40 piştî ku di êrîşa Îsraîlê ya 27ê Adarê de zirareke giran dîtiye û êdî nexebitiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/03/30/iran-s-heavy-water-production-plant-no-longer-operational-iaea-says |sernav=Iran’s heavy water production plant no longer operational, IAEA says |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Li gelek deverên Îranê ku di nav wan de Girava Kiş, Girava Qeşm û Bandar Ebas ên li parêzgeha Hormozgan, li Babol a li parêzgeha Mazenderan, li Dêhgolan a li parêzgeha Kurdistanê û li Tebrîz a li parêzgeha Azerbaycana Rojhilat, teqîn û êrîş çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603302665 |sernav=New wave of strikes reported across several Iran provinces |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Mûşekek Îranê li tesîseke kîmyayî ya ADAMA li Ne'ot Hovav ketiye û di encamê de kesek birîndar bûye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Curiel |pêşnav=Ilana |paşnav2=Curiel |pêşnav2=Ilana |tarîx=2026-03-29 |sernav=Iran targets southern Israel: impacts in Be'er Sheva, industrial plant hit in Neot Hovav |url=https://www.ynetnews.com/article/bjhifiijwl |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Surkes |pêşnav=Sue |tarîx=2026-03-29 |sernav=Ministry says hazardous materials leak has been ruled out after missile fragment hit factory in south |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/ministry-says-hazardous-materials-leak-has-been-ruled-out-after-missile-fragment-hit-factory-in-south/ |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di derengiya 29ê adarê, balafirên bêpîlot ên Îranê li Kuweytê li baregeheke leşkerî dana û di encamê de 10 leşker birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/30/iranian-attack-damages-kuwait-power-and-desalination-plant-kills-worker |sernav=Iranian attack damages Kuwait power and desalination plant, kills worker |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> === 31ê adarê === ==== Êrîşên DYA û Îsraêlê ==== Li gorî artêşê di 31ê adarê de êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê li dijî depoyên cebilxaneyê yên li Îsfehanê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=US hits Iranian ammunition bunkers, causing major explosions |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-hits-iranian-ammunition-bunkers-causing-major-explosions/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> û her wiha li dijî tesîsên hilberîna çekan û pargîdaniyeke dermanan li Tehranê berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=IDF says it struck Iranian sites for missile components, anti-aircraft weapons |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-iranian-sites-for-missile-components-anti-aircraft-weapons/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-31 |sernav=Iran claims US-Israel strikes targeted major pharmaceutical company |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-claims-us-israel-strikes-targeted-major-pharmaceutical-company/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies and ToI Staff |tarîx=2026-04-01 |sernav=Acknowledging strike, Iran FM claims fentanyl factory only supplying ‘hospital drugs’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/acknowledging-strike-iran-fm-claims-fentanyl-factory-only-supplying-hospital-drugs/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, Mehdî Wefaî ku endezyarê sereke yê hêza Qudsê ya Muhafizên Şoreşê li Libnanê ye, li Mahallatê di êrîşan de jiyana xwe jidest daye. Wezareta Tenduristiyê ya Libnanê ragihandiye ku di êrîşên hewayî yên Îsraêlê ya di tevahiya rojê de li herêmên Tyr, Saydon û Bint Cubeyl herî kêm heşt kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP and ToI Staff |tarîx=2026-03-31 |sernav=Israeli strikes in south Lebanon kill 8, including paramedic — Lebanon Health Ministry |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-strikes-in-south-lebanon-kill-8-including-paramedic-lebanon-health-ministry/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di heman rojê de artêşa Îsraêlê kuştina Hec Haşem di êrîşeke esmanî de li Beyrûtê ragihandiye ku di îlona sala 2024an de eniya başûr a Hizbullahê ji Elî Karakî wergirtibû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-04-01 |sernav=Top Hezbollah commander killed by Israeli Navy in Beirut — IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/top-hezbollah-commander-killed-by-israeli-navy-in-beirut-idf/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Li gorî çavkaniyên filistînî, di êrîşên hewayî yên Îsraêlê ya li ser Cebeliye û Xan Yûnisê ya li Şerîda Xezzeyê de pênc kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-31 |sernav=Israeli strikes kill five in Gaza Strip, medics say |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-strikes-kill-five-in-gaza-strip-medics-say/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Artêşa Îranê êrîşên xwe yên li ser yekîneyên amerîkî yên li baregeha hewayî ya prens Siltan a li Erebistana Siûdî,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/04/01/3554165/irgc-destroys-us-aircrew-accommodation-in-al-kharj-air-base-targets-200-personnel |sernav=IRGC Destroys US Aircrew Accommodation in Al Kharj Air Base, Targets 200 Personnel - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> keştiyeke konteyner a Îsraêlê li avên navendî yên Kendava Farisî, xaleke kombûnê ya hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li peravên Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, pergala parastina dronan a flota pêncemîn a amerîkî ya li derveyî baregeha xwe ya nêzîkî balafirgeha Behrêynê û du pergalên radarê amerîkî li baregeha Ehmed el-Cabirê, li Kuweytê ragihandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/31/3553369/irgc-launches-blitz-on-us-israeli-targets |sernav=IRGC Launches Blitz on US, Israeli Targets - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> Her wiha, droneke MQ-9 li ser Îsfehanê û droneke LUCAS li ser Qeşmê hatin têk birin ku bi vî awayî hejmara dronên amerîkî-îsraêlî yên ku ji destpêka şer ve hatine xistin gihîştiye 147 dronan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/31/3553408/iranian-army-shoots-down-intruding-mq-9-lucas-drones |sernav=Iranian Army Shoots Down Intruding MQ-9, LUCAS Drones - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> Erebistana Siûdî<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/31/saudi-arabia-intercepts-destroys-two-drone-attacks- |sernav=Saudi Arabia intercepts, destroys two drone attacks |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> û Mîrnişînên Yekbûyî yên Erebî operasyonên parastina hewayî ragihandine<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/31/euronews-journalists-report-multiple-blasts-in-dubai-in-iranian-missile-and-drone-attack |sernav=Iran launches missile and drone barrage on Dubai, Kuwaiti tanker hit. |malper=www.euronews.com |roja-gihiştinê=2026-04-04}}</ref> û di heman rojê de Îsraêl dîsa ji aliyê Îran û Hizbullahê ve bi roketan hate hedefgirtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=No injuries reported in Iran’s latest volley of missiles at central Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/no-injuries-reported-in-irans-latest-volley-of-missiles-at-central-israel/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-891733 |sernav=Northern Israel faces over 50 Hezbollah rocket launches, drone infiltrations {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> ==== Revandina rojnemavana amerîkî ==== Wezareta karên hundir a Iraqê û wezareta karên derve ya DYAyê ragihandine ku rojnamevana serbixwe ya amerîkî Shelly Kittelson li Bexdayê ji aliyê rêxistina terorîst a lîwayên Hizbullahê ya ku Îran piştgiriyê dide wan ve hatiye revandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yled478zwo |sernav=US journalist Shelly Kittleson kidnapped in Baghdad |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en-GB}}</ref> === 1ê nîsanê === Di 1ê nîsana 2026an de, Ajansa Nûçeyan a Mehr ku ajanseke nîvfermî ya nûçeyan a dewleta Îranê ye, ragihandiye ku analîstê siyasî û wezîrê derve yê berê Kemal Xerazî di êrîşeke asmanî ya li ser mala wan de bi giranî birîndar bûye û hevjîna wî jî jiyana xwe jidest daye. Karbidestên îranî êrîş wekê hewldanek ji bo têkbirina pêvajoya dîplomatîk bi nav kirine û diyar kirine ku Xerazî civînek plankirî di navbera karbidestên Îranî û cîgirê serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê JD Vance de koordîne dikir. Li gorî agahiyan, di êrîşên esmanî yên li ser Girava Hengamê ku xakeke Îranê ya li Tengava Hurmizê ye, heft kes birîndar bûne. Di heman demê de, Donald Trump diyar kiriye ku ew êdî ji ber uranyuma dewlemendkirî ya bin erdê ya Îranê ne xemgîn e. Ji aliyê din ve, Benjamin Netanyahu îdia kiriye ku êrîşên ji aliyê Amerîka û Îsraêlê ve hatine kirin, şiyana Îranê ya hilberîna çekên navokî û mûşekên balîstîk ji holê rakirine û ev yek "du gefên hebûnî" yên li ser Îsraêlê ji holê rakiriye. Serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan nameyeke vekirî ji bo welatiyên amerîkî belav kiriye. == Êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê == {{Gotara bingehîn|Êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 2026}} Ji destpêka şer ve Herêma Kurdistanê bûye armanca êrîşan. Êrîşên li ser [[Herêma Kurdistanê]] di 28ê sibata 2026an despêkiriye ku gelek deverên li parêzgeha Hewlêrê û parêzgeha Silêmanî rasterast bûne armanca êrîşên dronên Îranê û heşda şabî ku ji nav sinorê Iraqê ve êrîşê Herêma Kurdistanê kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.state.gov/releases/office-of-the-spokesperson/2026/03/joint-statement-on-irans-missile-and-drone-attacks-in-the-region/ |sernav=Joint Statement on Iran’s Missile and Drone Attacks in the Region |malper=United States Department of State |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Di êrîşan de deverên derdor ên [[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]] hatiye armanc girtin ku hêzên amerîkî yên [[Hevpeymaniya Navneteweyî li dijî Daişê|hevpeymaniya navneteweyî ya li dijî DAIŞê]] li deverên bûn û yek ji van xalan balyozxaneya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ya Hewlêrê bû ku bibû armanca êrîşan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-evening-special-report-march-1-2026/ |sernav=Iran Update Evening Special Report, March 1, 2026 |malper=Institute for the Study of War |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US |paşnav=Sleiman |pêşnav=Nadia }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |sernav=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |malper=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Di 12ê adarê de baregeheke leşkerî ya [[Îtalya]]yê ya li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] rasterast bûye armanceke êrîşa mûşekan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603120049 |sernav=Missile hits Italian base in Erbil, no injuries reported |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en }}</ref> Piştê re ji aliyê rayedaran ve hatiye ragihandin ku di vê êrişê de ti birîndar çênebûne. Di roja 12ê adarê de kampeke perwerdeyê ya ku ji aliyê leşkerên [[Fransa]]yê li Hewlêrê ve dihatin bikaranîn rasterast bûye armanca êrîşan ku fermandarê [[Fransayî|fransî]] ya bi navê Arnaud Frion ku ji Tabûra 7em a şopvanên alpînê bû ku bi eslê xwe ji bajarê [[Varces-Allières-et-Risset|Varces]], Isèreyê bû di êrîşê de jiyana xwe jidest daye û şeş leşker jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260312-middle-east-war-live-israel-lebanon-iran-gulf |sernav=French soldier killed in drone attack in Iraq’s Kurdish region, Macron says |malper=France 24 |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en }}</ref> Heta 17ê adarê nêzîkî 300 êrîş li hemberî Herêma Kurdistanê pêk hatine. Di êrîşên de gelek deverên li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêr]] û [[Silêmanî (bajar)|Silêmanî]] rasterast bûne armanca êrîşan. Herêma Kurdistanê ji destpêka şer ve ku di 28ê adarê de hatibû destpêkirin bûye armaca êrîşên Îranê û bi taybetî êrîşên heşda şabiyên ku ji nav sinorê Iraqê ve êrîşê Herêma Kurdistanê kirine. Di van êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 6 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/30290 |sernav=WEZARETA PÊŞMERGEYAN: 6 PÊŞMERGEYÊN LEHENG ŞEHÎD BÛN |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-25 |ziman=kr }}</ref> 6 pêşmergeyên [[Rojhilata Kurdistanê]] û fermanderekî fransî jiyana jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fdd.org/analysis/2026/03/11/us-condemns-iranian-and-militia-attacks-in-iraq-amid-unclaimed-airstrikes-on-tehran-backed-militias/ |sernav=US condemns Iranian and militia attacks in Iraq amid unclaimed airstrikes on Tehran-backed militias |malper=FDD |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Frantzman |pêşnav=Seth J. }}</ref> Ji ber van êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 20 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/240320266 |sernav=Di 24 demjimêran de 25 caran êrişî Herêma Kurdistanê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-25 |ziman=en }}</ref> == Bandora şer == Îsraîlê rewşa awarte li seranserê welêt ragihandiye ku diyar kiriye ku ev mezintirîn êrîş ew ku wan li hemberî Îranê pêk anîye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |sernav=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran’s retaliation |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=McCluskey |pêşnav=Christian Edwards, Karina Tsui, Mitchell }}</ref> Îsrael Katz daxuyaniyek daye û gotiye "Li gorî benda 9C(b)(1) a qanûna parastina sivîl, 5711-1951, di bin desthilata min de û piştî ku ez piştrast bûm ku ihtîmaleke mezin a êrîşekê li ser nifûsa sivîl heye ku ez bi vê yekê li seranserê axa welat eniya navxweyî radigihînim."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896765/slug |sernav=Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration |malper=Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Rojnameya New York Times diyar kiriye ku dibistan û cihên kar ên Îsraîlê jî dê werin girtin û kombûnên giştî werin betalkirin. Li Îranê qutbûna înternetê "nêzîkî tevahiya welat" ji nû ve hatiye pêkanîn ku NetBlocksê ragihandiye ku girêdana înternetê li Îranê daketiye ji %4 ê ji astên asayî.<ref name=":4"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://mastodon.social/@netblocks/116147264437940657 |sernav=NetBlocks (@netblocks@mastodon.social) |malper=Mastodon |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=ku }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/fa/202602281170 |sernav=نت‌بلاکس از خاموشی اینترنت در ایران خبر داد |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=fa }}</ref> === Girtina qada hewayî === Piştî êrîşan ji ber ku dewletên herêmî qada hewayî girtin, qada hewayî ya Îranê bi piranî ji bo balafirên sivîl vala bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602284853 |sernav=Iran’s skies empty after strikes as regional states close airspace |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Bi dest pêka êrîşan re Behreyn, Iraq, Îsraêl, Kuweyt, Qeter, Sûriye û Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî qadên xwe yên hewayî girtine û gelek balafir ber bi cihên din ve hatin veguhastin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Israel closes airspace after strikes on Iran |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lehmann |pêşnav=Noam |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iraq shuttering airspace after US, Israel strike Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iraq-shuttering-airspace-after-us-israel-strike-iran/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-02-28 |sernav=Syria shutters airspace |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/syria-shutters-airspace/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Pargîdaniyên hewayî yên navneteweyî yên wekê Air India, Biman Bangladesh Airlines, British Airways, Cathay Pacific Airways, IndiGo, Lufthansa, Virgin Atlantic û Wizz Air ji ber şer û pevçûnan seferên xwe yên bo Rojhilata Navîn ji bo demên cuda cuda rawestandin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran-Israel war: Air India, IndiGo and multiple other airlines suspend flights. Check full list |url=https://economictimes.indiatimes.com/nri/latest-updates/iran-israel-war-multiple-airlines-suspend-flights-check-full-list/articleshow/128879934.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/46mwakjn9t |sernav=Biman suspends Middle East flights amid conflict |malper=Prothomalo |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=BSS }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo |sernav=What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> === Girtina Tengava Hurmizê === Raporeke Reutersê ji berpirsekî operasyona aspidesê veguhestiye ku gotiye li gorî guhdarîkirinên radyoya pir bilind (VHF), pasdarên şoreşa îslamî ya Îranê [[Tengava Hurmiz]]ê ji bo çûnûhatina keştiyan girtiye. Rayedareke [[Yekîtiya Ewropayê]] ragihandiye ku peyamên ku keştî dibêjin "destûr nayê dayîn ku tu keştî ji Tengava Hormuzê derbas bibe" werdigirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/irgc-says-no-ship-allowed-pass-strait-hormuz-according-eu-official |sernav=IRGC says 'no ship allowed to pass Strait of Hormuz', according to EU official |malper=Middle East Eye |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602288034 |sernav=‘No ship allowed to pass Strait of Hormuz,’ Iran warns vessels - Reuters |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> == Qurbaniyên şer == == Bertek == === Îran === Wezareta derve ya Îranê gefa bersivdanê li hember êrîşa hêzên amerîkî li ser bingehên amerîkî yên li Kendava Farsê xwariye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |sernav=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602284010 |sernav=Iran decries attacks, vows response as it appeals to Security Council |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> Konseya bilind a ewlekariya neteweyî ya Îranê ragihandiye ku welatê wan rastî "operasyoneke hewayî ya hovane" ji aliyê Amerîka û Îsraîlê ve hatiye û gotiye: "Ev yek careke din di dema danûstandinan de qewimiye û dijmin xeyal dike ku miletê berxwedêr ê Îranê dê bi van kiryarên tirsonek daxwazên wan ên biçûk radest bibe." Wezîrê derve yê Îranê Ebas Eraqçî êrîşê wekê "bi tevahî bêsedem, neqanûnî û bêexlaq" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo |sernav=What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> === Dewletên Yekbûyî === Serokê Dewletên Yekbûyî [[Donald Trump]] piştrast kiriye ku artêşa amerîkî li Îranê dest bi "operasyonên şer ên mezin" kiriye û şer wekê "operasyoneke mezin û berdewam a ji bo pêşîgirtina li vê dîktatoriya pir xerab û radîkal ku gefê li Amerîkayê dixwe" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Tyler Pager |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Trump says military campaign is "massive and ongoing" |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Di vîdyoyekê de ku li ser Truth Social hatiye weşandin, Trump ji nû ve destnîşan kiriye ku "Armanca wan ew e ku ew bi rakirina gefên nêzîk ên ji rejîma Îranê ku komeke hovane ya mirovên pir dijwar û tirsnak, gelê amerîkî biparêzin" û di axavtina xwe de gotiye: "47 sal in, rejîma Îranê Mirin ji bo Amerîkayê diqîre û kampanyayeke bêdawî ya xwînrijandin û kuştinên girseyî dimeşîne ku Dewletên Yekbûyî, leşkerên me û mirovên bêguneh, li gelek welatan armanc digire."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Trump confirms in video message that military campaign in Iran has begun |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Trump ragihandiye ku piştî kuştina Elî Xamineyî, danûstandinên bi Îranê re hêsantir dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143 |sernav=Live - Trump says talks easier after Khamenei, Iran vows ‘devastating’ response |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> === Îsraêl === Serokwezîrê Îsraêlê Benjamîn Netanyahu diyar kiriye ku armanca êrîşan "jiholêrakirina gefa hebûnî ya ku ji aliyê rejîma li Îranê ve tê çêkirin" e û diyar kiriye ku "çalakiya me ya hevbeş dê şert û mercan ji bo gelê wêrek ê Îranê biafirîne da ku çarenûsa xwe bigire destên xwe."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Estrin |pêşnav=Daniel |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran's supreme leader, Ayatollah Ali Khamenei, has been killed |url=https://www.npr.org/2026/02/28/nx-s1-5730158/israel-iran-strikes-trump-us |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Wezîrê derve Gideon Sa'ar gotiye ku kiryara leşkerî li dijî Îranê bi awayekî lezgîn pêwîst e "tevî xetereyên girîng ên têkildar", û gotiye ku "derengketin dê rê bidaya rejîma Îranê ku bigihîje astek parastinê ji bo bernameya xwe ya kîmyayî û her wiha dest bi hilberîna girseyî ya mûşekên balîstîk ên dûravêj bike".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Johnatan Reiss |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> === Bertekên navneteweyî === * {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Kurdistan]]: [[Herêma Kurdistanê]] piştî hedefgirtina [[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]] û balyozxaneya giştî ya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] ji aliyê mûşekên Îranê ve, fermandarekî payebilind ê pêşmergeyan diyar kir ku hêzên wan di rewşa amadebaşiyê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/peshmarga-iraqi-kurdistan/8118549.html |sernav=Fermandarekî Pêşmergeyan Dibêje Ew di Amadebaşîyê de ne |malper=Voice of America |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=ku }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |sernav=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |malper=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Nûnerên [[Hevpeymaniya Hêzên Siyasî yên Rojhilata Kurdistanê]] diyar kirine ku ew bi hev re biryarên siyasî û leşkerî koordîne dikin û ji bo qonaxek nû amadekariyê dikin ku hêzên wan di hundurê Îranê de ye û li rojhilata Kurdistanê amade ne ku li hemberî êrîşan xwe biparêzin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/iran-kurds-position/8118628.html |sernav=Partîyên Kurdên Îranê di Biryarên Xwe yên Siyasî û Leşkerî de Yekgirtî ne |malper=Voice of America |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=ku }}</ref> * {{Sembola alayê|Fransa}} [[Fransa]]: Serokkomarê Fransayê [[Emmanuel Macron]] ji bo kêm kirina tundiya şer daxwaza şer bangawaziya civîneke awarte ya [[Konseya Ewlehiyê ya Neteweyên Yekbûyî]] kiriye. * {{Sembola alayê|Kanada}} [[Kanada]]: Serokwezîr Mark Carney Îran bi "çavkaniya sereke ya bêîstîqrarî û terorê li seranserê Rojhilata Navîn" tawanbar kiriye û piştgiriya xwe ji bo operasyonan anî ziman û tekez kiriye ku Îran nikare çekên nukleerî bi dest bixe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.pm.gc.ca/en/news/statements/2026/02/28/statement-prime-minister-carney-and-minister-anand-situation-middle-east |sernav=Statement by Prime Minister Carney and Minister Anand on the situation in the Middle East |malper=Prime Minister of Canada |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> * {{Sembola alayê|Keyaniya Yekbûyî}} [[Keyaniya Yekbûyî]]: Hikûmeta brîtanî daxuyaniyek weşandiye û diyar kiriye ku Brîtanya "naxwaze pevçûnên herêmî yên berfirehtir kûrtir bibin". Di heman demê de hikûmetê diyar kiriye ku wan ji bo ewlekariya balyozxaneyên xwe yên li herêmê "kapasîteyên parastinê" bi hêz kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Israel and Iran exchange fresh attacks after Iran's Supreme Leader Khamenei killed - live updates |malper=BBC News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> Serokwezîr Keir Starmer piştrast kiriye ku balafirên brîtanî ji bo armancên parastinê "li ezmanan" in lê di êrîşên Îsraîl û Amerîkayê de "tu rol nelîstine" û bang li Îranê kiriye ku xwe ji êrîşên din li seranserê Rojhilata Navîn dûr bigire û "tundûtûjî û tepeserkirina tirsnak a li dijî gelê Îranê" rawestîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=British planes "in the sky" in Middle East, says Starmer |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Piştre wî serokatiya civînek awarte ya COBRA lidarxistiye ku ku bersiva Keyaniya Yekbûyî nîqaş bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sabbagh |pêşnav=Dan |paşnav2=Defence |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |tarîx=2026-02-28 |sernav=RAF jets flying defensive missions after US-Israeli attack on Iran, Starmer says |url=https://www.theguardian.com/politics/2026/feb/28/starmer-chairs-cobra-meeting-after-us-israel-strikes-on-iran |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> * {{Sembola alayê|Almanya}} [[Almanya]]: Şansolyer Friedrich Merz di daxuyaniyek hevbeş ê bi Fransa û Keyaniya Yekbûyî re gotiye ku ew ji berê ve hatiye agahdarkirin û nîqaş di rê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yj9kr31y7o |sernav=How the world has reacted to US and Israeli strikes on Iran |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> * {{Sembola alayê|Hindistan}} [[Hindistan]]: Wezareta karên derve yê Hindistanê nîgeraniyên xwe aniye ziman û ji her sê welatan xwest ku agirbestê ragihanin. Balyozxaneya Hindistanê welatiyên Hindistanê ji sefera ji bo Îran û piraniya welatên Rojhilata Navîn hişyar kiriye û ji kesên di nav welat de xwestiye ku tavilê li stargehê bigerin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://indianexpress.com/article/india/israel-iran-conflict-indian-embassy-advisory-10556818/ |sernav=‘Remain near shelters, avoid non-essential travel’: India warns citizens in Israel after Tehran attack |malper=The Indian Express |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> NORKA her wiha ji bo welatiyên asê mane li hemî welatên bandordar xetên alîkariyê daniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/norka-sets-up-helpdesk-for-kerala-people-in-iran-israel/ |sernav=NORKA sets up helpdesk for Kerala people in Iran, Israel |malper=The Tribune |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> * {{Sembola alayê|Çîn}} [[Çîn]]: Wezareta karên derve fikarên xwe yên li ser êrîşên Amerîka û Îsraîlê aniye ziman û daxwaza rawestandina tavilê ya dijminatiyê li dijî Îranê û ji nû ve destpêkirina diyalogê kiriye. Her wiha tekez kiriye ku divê rêz li serweriya Îranê were girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fmprc.gov.cn/eng/xw/fyrbt/202602/t20260228_11866531.html |sernav=Foreign Ministry Spokesperson’s Remarks on the Military Strikes Against Iran by the U.S. and Israel_Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China |malper=www.fmprc.gov.cn |roja-gihiştinê=2026-03-01 }}</ref> * {{Sembola alayê|Rûsya}} [[Rûsya]]: Wezîrê karên derve [[Sergey Lavrov]] êrîşên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û Îsraîlê wekê "gaveke bêwijdan" û "kiryareke êrîşkariya çekdarî ya bi zanebûn, pêşwext û bêsedem" şermezar kiriye û wan bi wê yekê tawanbar kir ku herêmê ber bi "karesateke mirovî, aborî û dibe ku radyolojîkî jî" ve dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Russia condemns "reckless" airstrikes on Iran, as Finland and Ireland express concern |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Elî Xamineyî]] [[Kategorî:Şer]] [[Kategorî:Şerên li Îranê]] [[Kategorî:Şerên li Rojhilata Navîn]] [[Kategorî:Şerên Azerbaycanê]] [[Kategorî:Şerên Behreynê]] [[Kategorî:Şerên DYAyê]] [[Kategorî:Şerên Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:Şerên Fransayê]] [[Kategorî:Şerên Iraqê]] [[Kategorî:Şerên Îranê]] [[Kategorî:Şerên Îsraêlê]] [[Kategorî:Şerên Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:Şerên Kuweytê]] [[Kategorî:Şerên Libnanê]] [[Kategorî:Şerên Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] [[Kategorî:Şerên Omanê]] [[Kategorî:Şerên Qeterê]] [[Kategorî:Şerên Qibrisê]] [[Kategorî:Şerên Sûriyê]] [[Kategorî:Şerên Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Şerên Urdunê]] [[Kategorî:Şerên Yemenê]] [[Kategorî:Şerên Yewnanistanê]] [[Kategorî:2026 li Azerbaycanê]] [[Kategorî:2026 li Behreynê]] [[Kategorî:2026 li DYAyê]] [[Kategorî:2026 li Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:2026 li Fransayê]] [[Kategorî:2026 li Iraqê]] [[Kategorî:2026 li Îranê]] [[Kategorî:2026 li Îsraêlê]] [[Kategorî:2026 li Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:2026 li Kîprosê]] [[Kategorî:2026 li Kurdistanê]] [[Kategorî:2026 li Kuweytê]] [[Kategorî:2026 li Libnanê]] [[Kategorî:2026 li Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] [[Kategorî:2026 li Omanê]] [[Kategorî:2026 li Qeterê]] [[Kategorî:2026 li Sûriyê]] [[Kategorî:2026 li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:2026 li Urdunê]] [[Kategorî:2026 li Yemenê]] [[Kategorî:2026 li Yewnanistanê]] tclbdhxzh2lcicdz6p70pkqul9sbf85 2002600 2002599 2026-04-17T10:58:56Z Penaber49 39672 2002600 wikitext text/x-wiki {{Rojane}} {{Agahîdank pevçûnên leşkerî | pevçûn = Şerên Îranê 2026 | perçeyekî = | wêne = {{Nexşeya Şerê Îranê 2026}} | binnivîs = <div style="text-align:center"> Xalên ku bûne armanca êrîşan: {{Unbulleted list | {{Reng box|#302060|[[Wêne:Maki7-cross-white.svg|16x16px]]}} Dewletên Yekbûyî û Îsraêl | {{Reng box|#F00|[[Wêne:Maki7-circle-stroked-white.svg|16x16px]]}} Îran, [[Hizbulaya Libnanê]] û [[Heşda Şebî]]}} </div> | dîrok = 28ê sibata 2026an - heta niha | herêm = [[Rojavayê Asyayê]]•[[Okyanûsa Hindî]] (bi taybetî li deverên wekê [[Kendava Farsê]], [[Tengava Hurmiz]]ê, [[Deryaya Navîn]]) | koordînat = | sedem = Bi xayeya bidawî anîna bernameya nukleerî ya Îranê û guhertina rejîma heyî | encam = | rewş = Berdewam dike | şervan1 = {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] <br> {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Îsraêl]] | şervan2 = {{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]] | şervan3 = | fermandar1 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Donald Trump]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Pete Hegseth]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dan Caine]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Brad Cooper]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Benjamin Netanyahu]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Îsrael Katz]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Eyal Zamir]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Tomer Bar]]|}} | fermandar2 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Xamineyî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mucteba Xamineyî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mesûd Pezeşkiyan]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mihemed Bakir Zolqedîr]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Gulam Huseyîn Muhsînî-Ejeyî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elîreza Erafî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Larîcanî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Ezîz Nasirzade]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Şamxanî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mihemed Pakpûr]] {{Suîqest}}|}} | fermandar3 = | yekîne1 = | yekîne2 = | yekîne3 = | hêz1 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Artêşa Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] * {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Hêzên Parastina Îsraêlê]]|}} | hêz2 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Îran}} [[Artêşa Pasdaran a Şoreşa Îslamî ya Îranê]]|}} | hêz3 = | windahî1 = {{Lîsteya sade}} * '''Li gorî Dewletên Yekbûyî''': * {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Îsraêl]]: ** 17 kes mirine (2 ji wan hêzên leşkerî ne) ** 4.099 birîndar bûne (17 ji wan personelên leşkerî ne) * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]]: ** 13 hêzên leşkerî mirine ** 200 kes birîndar bûne * {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Kurdistan]]: [[Başûrê Kurdistanê]] ** 13 hêzên leşkerî (6 pêşmergeyên Rojhilata Kurdistanê, 6 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê û fermandarekî hêzên Fransayê jiyana xwe jidest daye) ** 22 kes birîndar bûne (2 kesên sivîl û 20 pêşmergeyên Kurdistanê birîndar bûne) | windahî2 = {{Lîsteya sade}} '''Li gorî Îranê''': * {{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]]: ** 1.444 kes mirine ** 18.551 kes birîndar bûne * '''Li gorî saziyên sîvîl''' ** '''[[HARNA]]''': 3.186 kes mirine (di nav wan de 1.153 hêzên leşkerî û 1.394 kes sivîl û 639 kesên din jî nehatine tansîf kirin) ** '''[[Hengaw]]''': 4.789 kes mirine (di nav de 4.789 hêzên leşkerî û 511 sivîl in. Li gorî Hengawê 5.300 kes jî birîndar bûne) '''Deverên din''' * {{Sembola alayê|Libnan}} [[Libnan]] ** 1.001 kes mirine ** 2.584 kes birîndar bûne | winda3 = | nîşe = }} '''Şerê Îranê''' şerek e ku di 28ê sibata 2026an de ji aliyê [[Îsraêl]] û [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ve bi êrîşeke hevbeş li dijî [[Îran]]ê hatiye dest pê kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Live updates: US, Israel attack Iran in ‘preemptive strike,’ Trump posts video on Truth Social |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602288170 |sernav=Israel names operation against Iran ‘Lion’s Roar’ |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Şerê li dijî Îranê bi navên kodkirî yên wekê '''Dengdana Şêr''', '''Operasyona Mertalê Yahuda''' û '''Operasyona Xezeba Efsaneyî''' li dijî bajarên wekê [[Tehran]], [[Îsfehan]], [[Qum]], [[Kerec]] û [[Kirmaşan]]ê êrîş hatine pêkanîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.yahoo.com/news/articles/witnesses-hear-explosion-irans-capital-061713591.html |sernav=Witnesses say they hear an explosion in Iran's capital, Tehran |malper=Yahoo News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bostonglobe.com/2026/02/28/world/witnesses-say-they-hear-an-explosion-in-irans-capital-tehran/ |sernav=US and Israel launch a major attack on Iran and Trump urges Iranians to ‘take over your government’ - The Boston Globe |malper=BostonGlobe.com |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://www.freepressjournal.in/world/israel-launches-preemptive-strike-on-iran-explosions-reported-in-tehran |sernav=Israel Launches 'Preemptive Strike' On Iran; Explosions Reported In Tehran |malper=Free Press Journal |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Wezîrê parastinê ya [[Îsraêl]]ê [[Îsrael Katz]] êrîşa piştê ku êrîşa hêzên parastina Îsraêlê (IDF) piştrast kiriye, li bajarên Îranê teqînên li pey hev pêk hatine. Piştê êrîşê Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê, rayedarên artêşa Îranê ragihandina ku wan jî li dijî Îsraêlê û dijî Dewletên Yekbûyî operasyonek bi navê '''Operasyona Soza Rastîn 4''' dane destpêkirin. Di êrîşên destpêkê ya li dijî Îranê berpirsên girîng, fermandarên leşkerî, baregehên leşkerî û avahiyên rayedarên Îranê hatine armancgirtin ku di nav de avahiya rêberê bilind [[Elî Xamineyî]] jî di nav de hebû ku dîmenên satelîtê nîşan didin ku bi giranî zirar dîtiye an jî bi giranî hilweşiyaye. Wekê bersiv Îranê jî bi dehan mûşekên balîstîk ku di nav de Îsraîl, [[Urdun]], [[Kuweyt]], [[Behreyn]], [[Qeter]], [[Erebistana Siûdî]] û [[Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] û [[Başûrê Kurdistanê]] armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/29661 |sernav=ÇAVKANIYEK JI KANAL8Ê RE: ÊRIŞÊN ÎRANÊ YÊN HEWLÊRÊ NEGIHAN ARMANCÊN XWE |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/280220261 |sernav=Bi mûşekan êrişî baregeha Amerîkayê ya li Hewlêrê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Piştê çend rojan ji aliyê rayedaran amerîkî û îsraîlî hatiye diyarkirin ku Elî Xamineyî di êrîşan de jiyana xwe jidest daye. Piştê daxuyaniyên rayedarên Amerîka û Îsraêlê, mirina Elî Xamineyî ji aliyê televîzyona dewletê ya hatiye piştrast kirin. Serokê Amerîkayê [[Donald Trump]] di daxuyaniya xwe de ragihandiye ku Amerîka û Îsraîlê li dijî Îranê êrîş pêk anîne û diyar kiriye ku "Armanca wan jinavbirina çêkirina mûşekan û leşkerî yên [[Îran]]ê ye ku rê li ber Îranê bigirin ku çekên kîmyewî bi dest nexe û di dawiyê de jî rejîma heyî hilweşîne." Donald Trump bang li endamên sipaha pasdarên şoreşa îslamî (IRGC) kiriye ku ew li hemberê parêzbendiyê çekên xwe deynin û hişyarî daye ku neqebûl kirina çekdanînê dê bibe sedema "mirineke teqez".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-02-28 |sernav=Trump indicates goal of Iran strikes is to topple regime; tells Iranian people: ‘When we’re finished, take over your government’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/trump-indicates-goal-of-iran-strikes-is-to-topple-regime-tells-iranian-people-when-we-are-finished-take-over-your-government/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ji destpêka şer ve [[Herêma Kurdistanê]] rasterast bûye armanca êrîşên Îranê û komên bi ser Îranê ve ku di nav sinorên Iraqê de bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/7827 |sernav=Îranê Hewlêr mûşekbaran kir |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-20 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/29924 |sernav=SILÊMANÎ Û HEWLÊR RASTÎ PÊLEKE ÊRIŞÊN BI DRONAN HAT |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-20 |ziman=kr }}</ref> Di dîmenên ku ji aliyê televîzyonên [[Başûrê Kurdistanê]] ve hatine parvekirin de hatiye dîtin ku sîstema parastinê ya hewayî bersiv dide mûşekên Îranê û êrîşên li dijî Hewlêrê têk dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/DWBaNatAUtU/?igsh=d3c3YzB2YTJqcjBu |sernav=Instagram |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2026-03-20 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/DVyg5D_EwPj/?igsh=MTYyZ2FsYW53YmZjcQ== |sernav=Instagram |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2026-03-20 }}</ref> Hatiye ragihandin ku bi êrîşên têk birî re, Herêma Kurdistanê heya 20 adarê nêzîkî 300 caran rasterast bûye armanca êrîşan == Paşperdeh == [[Wêne:Abraham Lincoln Carrier Strike Group Conducts Photo Exercise.jpg|thumb|çep|Koma 3em a keştiyên balafirên şer ên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Rojhilata Navîn a 2026an]] Di dawiya kanûna sala 2025an de li Îranê xwepêşandanên girseyî yên li dijî hikûmetê li seranserê welet hatibû despêkirin ku bi piranî ji ber krîza aborî, daketina nirxê diravê û bilindbûna biha yên xwarin û kelûpelan bû. Xwepêşandanên ku bangên guhertina rejîmê jî di nav de bûn, ji şoreşa 1979an vir ve<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-01-13 |sernav=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> mezintirîn xwepêşandan a li Îranê bû ku li seranserê welat, li zêdetirî 100 bajaran belav bibû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politico.eu/article/reza-pahlavi-iran-revolution-exiled-prince-plan-regime-change/ |sernav=Inside an exiled prince’s plan for regime change in Iran |malper=POLITICO |tarîx=2026-01-13 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Hikûmeta Îranê bi tepeserkirinên tund, tevî komkujiya xwepêşanderan, bersiv daye û bûyerên herî kujer di 8 û 10ê çileya 2026an de qewimîne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |sernav=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |malper=CNN |tarîx=2026-01-23 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Pourahmadi |pêşnav=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam }}</ref> ku ajansa nûçeyan a çalakvanên mafên mirovan a li Dewletên Yekbûyî hejmara miriyan wekê 7.000 kesan texmîn kiriye. Di heman demê hikûmeta Îranê jî hejmara miriyan 3.117 kes diyar kiriye lê Donald Trump û kesên din jî diyar kirine ku hejmara miriyan 32.000 kes bûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kay Armin Serjoie, Roxana Saberi, and Fatemeh Jamalpour |sernav=Iran Protest Death Toll Could Top 30,000: Local Officials |url=https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=TIME |ziman=en |roja-arşîvê=2026-01-25 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20260125063424/https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |sernav=Iran anti-government student protests spread to more universities |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-23 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> AP Newsê ragihandiye ku bikaranîna tundiya zêde yê ji aliyê hikûmetê ve di nav gelê Îranê de bêhêvîyeke çêkiriye û di nav hinek welatiyan de jî bendewariya êrîşeke Amerîkayê çêkiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-protests-memorials-chehelom-71e5db503a287126a2d31cb32a2809eb |sernav=Iranians grieve defiantly for thousands killed in last month's crackdown |malper=AP News |tarîx=2026-02-19 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Hinek akademîsyenan îdîa kirine ku hikûmeta Îranê niha bi rewşeke qels re rû bi rû ye dibe ku bibe sedema hilweşîna hikûmetê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newstatesman.com/international-politics/2026/01/how-much-longer-can-irans-islamic-republic-survive |sernav=How much longer can Iran’s Islamic Republic survive? |malper=New Statesman |tarîx=2026-01-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US |paşnav=Ansari |pêşnav=Ali }}</ref> Di 13ê çileya sala 2026an de serokê Amerîkayê Donald Trump piştgiriya xwe ji bo xwepêşanderên li dijî hikûmeta Îranê nîşan daye û piştre di 23ê çileyê de, Trump ragihandiye ku "armada" keştiyeke amerîkî ber bi Rojhilata Navîn ve diçe ku tê de keştiya balafiran USS Abraham Lincoln, USS Gerald R. Ford û çend destoryerên mûşekên rêberkirî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Trump urges Iranians to keep protesting, saying 'help is on its way' |url=https://www.reuters.com/world/china/iranian-mp-warns-greater-unrest-urging-government-address-grievances-2026-01-13/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=Reuters |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |tarîx=2026-01-24 |sernav=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Live updates: U.S. and Israel launch attack on Iran as Trump calls for regime change |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Rayedarên amerîkî û ewropî diyar kirine ku Washington sê daxwazên sereke pêşkêşî Îranê kiriye ku di nav de rawestandina mayînde ya hemî cureyên dewlemendkirina uranyûmê, bidawîkirin a bernameya mûşekên balîstîk ên Îranê û rawestandina tevahî ya piştgiriya ji bo komên herêmî yên wekê Hamas, Hizbullah û Hûsiyan hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Pager |pêşnav=David E. SangerTyler |paşnav2=Sanger |pêşnav2=Farnaz FassihiDavid E. |paşnav3=Washington |pêşnav3=Tyler Pager reported from |paşnav4=York |pêşnav4=Farnaz Fassihi from New |tarîx=2026-01-28 |sernav=Trump Threatens Iran With ‘Massive Armada’ and Presses a Set of Demands |url=https://www.nytimes.com/2026/01/28/us/politics/trump-iran-armada.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di 6ê sibata sala 2026an de Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li paytexta Omanê, Muscatê, danûstandinên nerasterast ên derbarê çekên atomî de lidar xistibûn. Îranê tekez kiriye ku pêşketin bi şêwirmendiyên li paytextan ve girêdayî ye.<ref name="Ravid2026">{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/02/14/iran-nuclear-trump-geneva-us |sernav=U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva |malper=Axios |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Gera duyem a danûstandinên ji bo çekên nukleerî li Cenevreyê hatibû plankirin.<ref name="Ravid2026" /> Di 27ê sibata 2026an de berî destpêkirina êrîşan, wezîrê derve yê Omanê Bedr El-Busaidî diyar kiriye ku "pêşketinek" hatiye bidestxistin û Îran hem qebûl kiriye ku qet uranyuma dewlemendkirî kom neke û hem jî ji aliyê ajansa enerjiya atomî ya navneteweyî (IAEA) ve<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |sernav=Peace ‘within reach’ as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> bi tevahî were verastkirin û her wiha Îranê qebûl kiriye ku asta uranyuma xwe ya dewlemendkirî ya heyî bi awayekî bêveger daxîne "asta herî nizm a gengaz". El-Busaidî diyar kiribû ku aştî "di dest de ye".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-deal-within-our-reach-oman-mediator-says/ |sernav=U.S.-Iran deal is "within our reach," Omani mediator says - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-02-27 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":1"/> Di destpêka sibata sala 2026an de Amerîkayê keştiyeke din a balafirhilgir, USS Gerald R. Ford, şandiye Rojhilata Navîn ku zextê li ser Îranê zêde bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3=security |tarîx=2026-02-13 |sernav=Trump sends second aircraft carrier to Middle East in effort to increase pressure on Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/trump-sends-second-aircraft-carrier-middle-east-iran |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di 11ê sibata 2026an de salvegera 47em a şoreşa 1979an bi mîtîngên alîgirê hikûmetê û retorîka tund a dijî Amerîkayê hatiye nîşankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-revolution-anniversary-us-nuclear-talks-protests-4ffab53ef628073ca90b9c8707485577 |sernav=Iran commemorates 1979 revolution as nation is squeezed by anger over crackdown and tensions with US |malper=AP News |tarîx=2026-02-11 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=español |pêşnav=JON GAMBRELL Leer en }}</ref> Di 13ê sibata sala 2026an de Trump diyar kiriye ku guhertina rejîmê li Îranê dê "tiştê herî baş dikare biqewime".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c8egwywkkd1o |sernav=Trump: Iran regime change 'would be the best thing to ever happen' |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Piştê rojekî, di 14ê sibatê de rayedarên amerîkî ji Reutersê re gotine ku artêşa amerîkî ji bo operasyonên berdewam ên çend hefteyan li dijî Îranê amadekariyan dike ku ne tenê êrîşeke sînordar; ev yek nîşan dide ku kampanyayeke berfireh dikare baregehên nukleerî û binesaziya dewlet û ewlehiyê ya Îranê armanc bigire. Di 24ê sibata 2026an de di gotareke derbarê Rewşa Yekîtîyê de, Trump Îran bi vejandina hewildanên çêkirina çekên nukleerî tawanbar kiriye ku van armancên îdiakirî wekê "xerab" şermezar kiriye û îdia kiriye ku Îranê her ku diçe şiyanên mûşekan ên pêşkeftîtir pêşxistiye ku dikarin gefê li Amerîka, Ewropa û baregehên amerîkî yên li derveyî welêt bixin. Wî hişyarî da ku Amerîka amade ye ku ger pêwîst be bikevin tevgerê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/9194e1f5-d191-414a-ab9f-e271a32b8b78 |sernav=Client Challenge |malper=www.ft.com |roja-gihiştinê=2026-02-28 }}</ref> == Berê şer == === Xwepêşandanên li dijî rejîma Îranê û destpêkên bicihkirina hêzên amerîkî === [[Wêne:Iran protests 8 January 2026.jpg|thumb|Di 8ê çileya 2026an de dîmenek ji xwepêşandanan li Tehranê]] Di dawiya kanûna 2025an de li Îranê xwepêşandanên girseyî yên li dijî hikûmetê li seranserê welêt dest pê kiriye ku bi piranî ji ber krîza aborî, daketina diravê Îranê û bilindbûna bihayê kelûpelan pêk hatiye. Xwepêşandan ku bangên guhertina rejîmê jî di nav de bûn, ji şoreşa 1979an vir ve xwepêşandana herî mezin ê li Îranê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-01-13 |sernav=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en }}</ref> Hikûmeta Îranê bi komkujiya xwepêşanderan bersiv daye û bûyerên herî kujer di 8 û 10ê çileya 2026an de qewimine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |sernav=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |malper=CNN |tarîx=2026-01-23 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Pourahmadi |pêşnav=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam }}</ref> Di sibata sala 2026an de, wezîrê xezîneyê yê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Scott Bessent îdîa kiriye ku Washington li Îranê kêmbûna dolar çêkiriye da ku nirxên diravên Îranê bikeve xwarê û li Îranê xwepêşandanan çêbike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politifact.com/article/2026/feb/27/iran-economic-sanctions-currency-bessent-trump/ |sernav=How US actions spurred Iranian economic, political upheaval |malper=@politifact |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-US |paşnav=Jacobson |pêşnav=Louis }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Northam |pêşnav=Jackie |tarîx=2026-02-23 |sernav=Trump's sanctions on Iran have dramatically affected its economy and led to protests |url=https://www.npr.org/2026/02/23/nx-s1-5708935/trumps-sanctions-on-iran-have-dramatically-affected-its-economy-and-led-to-protests |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Ajansa Nûçeyan a Çalakvanên Mafên Mirovan a li Amerîkayê hejmara miriyan nêzîkê 7.000 kesan texmîn kiriye û di heman demê de hikûmeta Îranê jî hêjmara kuştiyên di xwepêşandanan de 3.117 kes ragihandiye lê Donald Trump û çend berpirsên tenduristiyê yên îranî diyar kirine ku hêjmara kuştiyên di xwepêşandanan de 32.000 kes in.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |sernav=Iran anti-government student protests spread to more universities |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-23 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-GB }}</ref> Di 2ê çileya sala 2026an de, Trump gef li Îranê xwariye ku eger hikûmet biryar bide ku xwepêşanderên aştiyane bikuje, ew ê bi destwerdana leşkerî ya tund û tûj destwerdana Îranê bike. Donald Trump di 13ê çileyê de piştgiriya xwe ji bo xwepêşanderên li dijî hikûmeta Îranî nîşan daye û soz daye ku "alîkarî di rê de ye" ji bo wan û paşê, di 23ê çileyê de, Trump ragihandiye ku "armada" amerîkî ber bi Rojhilata Navîn ve diçe ku di nav de keştiya balafiran USS Abraham Lincoln û çend destoryerên mûşekên rêberkirî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |tarîx=2026-01-24 |sernav=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran’s supreme leader killed in U.S.-Israeli attack; Tehran strikes Israel, Arab states |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Di 13ê dibatê de, Trump ferman daye keştiya balafirhilgir a USS Gerald R. Ford û keştîyên şer ên alîgir ku ber bi Rojhilata Navîn ve biçin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |tarîx=2026-02-13 |sernav=Trump sends second aircraft carrier to Middle East in effort to increase pressure on Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/trump-sends-second-aircraft-carrier-middle-east-iran |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> === Goftûgoyên bernameya nukleerê 2026an === [[Wêne:President Trump Gaggles with Press Before Departing the White House, Feb. 27, 2026.webm|thumb|Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump di 27ê sibatê de, bi qasî 24 demjimêran berî destpêkirina şer, bi kurtî bi çapemeniyê re li ser pêwendiyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê bi Îranê re diaxive.]] Di 6ê sibata 2026an de Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li paytexta [[Oman]]ê, [[Muskat]]ê, danûstandinên nerasterast ên nukleerî lidar xistin. Rayedarên Îranê diyar kirine kiriye ku pêşketin bi şêwirînên li paytextan ve girêdayî ye.<ref name=":9">{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/02/14/iran-nuclear-trump-geneva-us |sernav=U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva |malper=Axios |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Civîna duyem a danûstandinên çekên nukleerî li Cenevê hatiye plankirin.<ref name=":9" /> Di navbera 15 û 20ê sibatê de, Îranê hinardeya xwe ya petrolê gihandiye rêjeya heyî ya 3 caran û depoyên petrolê kêm kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://oilprice.com/Latest-Energy-News/World-News/Iran-Rushes-to-Ship-Oil-Ahead-of-Possible-US-Strike.html |sernav=Iran Rushes to Ship Oil Ahead of Possible U.S. Strike |malper=OilPrice.com |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= }}</ref> Di 27ê sibata sala 2026an de berî destpêkirina êrîşên li dijî Îranê wezîrê derve yê Omanê Bedr El-Busaidî gotiye ku di warê danûstandinan de "pêşketinek" hatiye bidestxistin û Îran hem qebûl kiriye ku qet uranyuma dewlemendkirî kom neke û hem jî ji aliyê Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA)<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |sernav=Peace ‘within reach’ as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> ve bi tevahî were verastkirin; wekê din, Îran qebûl kiriye ku asta uranyuma dewlemendkirî ya heyî bi awayekî bêveger daxîne "asta herî nizm a gengaz". El-Bûsaidî gotiye ku aştî "di dest de" ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-deal-within-our-reach-oman-mediator-says/ |sernav=U.S.-Iran deal is "within our reach," Omani mediator says - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-02-27 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-US }}</ref> Lêbelê nûnerê Rojhilata Navîn a amerîkî Steve Witkoff gotiye ku Îranê danûstandinên nukleerî yên vê dawiyê bi israrkirina li ser "mafê xwe yê bêveqetandî" yê dewlemendkirina uranyûmê, redkirina pêşniyara amerîkî ya ji bo bidawîkirina dewlemendkirinê û heta bi pesnê ku ji 460 kîlogram uranyûma wê ya ji %60 dewlemendkirî dikare 11 bombeyên nukleerî çêbike, dest pê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603035282 |sernav=US envoy says Iran misjudged Trump team in nuclear negotiations |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-03-03 |sernav=Witkoff: Iran negotiators boasted of having enough enriched uranium to build 11 nuclear bombs |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/witkoff-iran-negotiators-boasted-of-having-enough-enriched-uranium-to-build-11-nuclear-bombs/ |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> == Gengeşe == === 28ê sibatê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ==== [[Wêne:U.S. Forces Launch Operation Epic Fury.webm|thumb|Dîmenek ji êrîş ku ji keştiyên Amerîkayê ve hatin kirin]] Piştî ku wezîrê parastinê Yisrael Katz êrîşa Îsraîlê piştrast kiriye, li Tehranê teqîn çêbûn.<ref name=":0"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatoday.in/world/story/explosions-rock-tehran-as-israel-launches-preventive-attack-on-iran-defence-minister-says-2875809-2026-02-28 |sernav=US, Israel launch Operation Epic Fury against Iran; Tehran strikes back |malper=India Today |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Desk |pêşnav=India Today World }}</ref> Rojnameya ''Times of Israel'' ragihandiye ku Katz êrîşan wekê "êrîşek pêşîlêgirtinê" bi nav kiriye ku armanca êrîşê "jiholêrakirina gefên li ser dewleta Îsraîlê" ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |sernav=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran’s retaliation |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Tsui |pêşnav=Christian Edwards, Karina }}</ref> Di nav hedefên armancgirtî de deverek li [[Tehran]]ê hebû ku avahiyê rêberê bilind ê Îranê Elî Xamineyî bû ku li vê deverê qesra serokatiyê û konseya bilind a ewlekariya neteweyî jî hebû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Erica Solomon and Farnaz Fassihi |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Hatiye piştrastkirin ku heft mûşek li vê deverê ketine.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Live updates: US and Israel attack Iran as Tehran retaliates across Middle East |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Paşê ''The New York Timesê'' ragihandiye ku "rayedarekî amerîkî gotiye ku artêşa amerîkî dest bi êrîşên asmanî li dijî Îranê kiriye."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Pager |pêşnav2=Tyler |paşnav3=Fassihi |pêşnav3=Farnaz |paşnav4=Bergman |pêşnav4=Ronen |tarîx=2026-02-28 |sernav=U.S.-Led Strike on Iran: Live Updates as Trump Calls for Government Overthrow |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê de rayedarên amerîkî piştrast kirin ku êrîş bi hevkariya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê pêk hatine.<ref name=":2"/> Li gorî raporên ku di ajansên nûçeyan de hatine parvekirin ji bo ku welatî bêne hişyarkirin ku li deverên ewle bimînin, li seranserê Îsraîlê sîren lêdaye. Balyozê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Îsraîlê Mike Huckabee ji welatiyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê xwestiye ku dema dengê sîrenê dibihîzin tavilê tedbîr bigirin, di heman demê de Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump hişyarî da ku dibe ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve qurbanî hebin.<ref name=":2"/><ref name=":2"/> Wezareta tenduristiyê ya Îsraîlê diyar kiriye ku bi veguhestina nexweşxaneyên ji bo bin erdê gihîştine asta herî bilind a amadekariyê.<ref name=":2"/> Rayedarên amerîkî piştrast kirine ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê êrîş li ser Îranê pêk anîye û wan êrîşê wekê "êrîşeke ne biçûk" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=US carrying out strikes against Iran, three US officials say |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Li gorî rayedarekî amerîkî, bi dehan êrîşên amerîkî ji balafirên şer ên li baregehên li seranserê Rojhilata Navîn û ji yek an çend keştiyên balafiran pêk hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Eric Schmitt |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Reutersê ragihandiye ku êrîş dê ji hewa û ji deryayê ve werin pêkanîn. Ajansa Nûçeyan a Farsê û [[CNN]] ragihandine ku teqîn li bajarên din ên Îranê, li bajarên wekê Qum, Kirmaşan, Îsfehan û Kerec jî çêbûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Erika Solomon |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref name=":2"/> Hatiye ragihandin ku li Tehranê êrîşên bi mûşekan li Kolana Zanîngehê, Kolana Cemhurî Îslamî û li taxa Seyîd Xandan a li bakurê Tehranê hatine kirin. Piştî êrîşan li seranserê Tehranê xizmetên ragihandinê qut bûne. Li gorî BBCyê di êrîşan de ofîsên rêberê bilind Elî Xamineyî û serokatiya Mesûd Pezeshkian li Tehranê hatine bombebarankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Iran launches attacks across Middle East after US and Israel strikes on leadership sites |malper=BBC News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Berdevkê hêzên heşdê şebiyê gotiye ku di êrîşên li Jurf el-Saxar, li başûrê Bexdayê, du şervan hatine kuştin û sê yên din jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Îranê ==== Îranê li gelek herêmên [[Kendava Farsê]] êrîşî ser çend baregehên leşkerî yên amerîkî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |sernav=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Behrêynê sîrenên êrîşa hewayî çalak kiriye ku hişyariyê li ser êrîşeke Îranê li ser baregehên leşkerî yên amerîkî li welêt bide û medyaya erebî gotiye ku li bajarê paytext a [[Manama]]yê teqîn û dû hatine dîtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lehmann |pêşnav=Noam |tarîx=2026-02-28 |sernav=Bahrain: Sirens activated as Iran targets US bases |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/bahrain-sirens-activated-as-iran-targets-us-bases/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Videos show smoke rising near US Navy facility in Bahrain |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Behrêynê piştre êrîş piştrast kiriye û gotiye ku baregeha Flota Pêncemîn a DYAyê hatiye armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wral.com/news/ap/c2f11-bahrain-says-a-missile-attack-targeted-the-us-navys-5th-fleet-headquarters-in-the-island-kingdom/ |sernav=Bahrain says a missile attack targeted the US Navy's 5th Fleet headquarters in the island kingdom |malper=WRAL.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Gambrell |pêşnav=Jon |paşnav2=Toropin |pêşnav2=Konstantin |paşnav3=Press |pêşnav3=JOSH BOAK-Associated }}</ref> Herwiha li Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê û Ebû Dabî li Mîrgeha Erebî yên Yekbûyî teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=http://news.am/eng/news/932924.html |sernav=Explosions reported in Kuwait and UAE |malper=news.am |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602283083 |sernav=Drone attacks targets Kuwait international airport |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Li gorî CNNê pasdarên şoreşê yên Îranê îdia kiriye ku Îranê çar baregehên amerîkî li Rojhilata Navîn armanc girtiye ku baregeha hewayî ya El Udeyd li Qeterê, baregeha hewayî ya Elî El Salem li Kuweytê, baregeha hewayî ya El Zafre li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî û baregeha flota pêncem a hêzên deryayî yên Amerîkayê li Behrêynê û vîdyoyek jî hatiye parvekirin ku di vîdeoyê de hatiye dîtin ku dû ji aliyê baregeha li Behrêynê ve bilind dibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Iran's IRGC targeted four US bases in the Middle East, Iranian media reports |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Erebistana Siûdî piştrast kiriye ku Îranê êrîşî Riyadê û herêmên rojhilat ên wan kiriye.<ref name="null2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Ismaeel Naar |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê siudiyan îdia kiriye ku êrîşên Îranê yên li ser wan deveran hatine têk birin û diyar kirine ku qiral dê "hemû tevdbîrên pêwîst bigire" ku xwe biparêze ku "di nav de vebijarka bersivdayîna li dijî êrîşkariyê" heye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Edward Wong |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê de hatiye îdia kirin ku hejmarek ji mûşekên îranî li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî hatine têk birin û di encama êrîşên Îranê de kesek sivîl ê ji neteweya asyayî ji ber perçeyên mûşekê ku li ser deverek niştecihbûnê ketine, hatiye kuştin.<ref name=":4">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Iran latest: Netanyahu says 'growing signs' Iran's supreme leader Khamenei is 'gone' after US-Israel attacks |malper=BBC News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=One person killed in UAE after Iranian strikes |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Qeterê îdia kiriye ku wan herî kêm du pêlên êrîşên mûşekî asteng kirine û diyar kir ku ti qurbanî an zirar û ziyaneke milkî çênebûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Beirut |pêşnav=Abdi Latif DahirReporting from |paşnav2=Lebanon |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran Hits Back Across the Mideast, Targeting U.S. Bases and Allies |url=https://www.nytimes.com/2026/02/28/world/middleeast/iran-retaliatory-strikes-region.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li bakurê Îsraîlê avahiyek 9 qatî bi mûşekan hatiye lêdan ku di encamê de kesek birîndar bûye.<ref name=":5">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |sernav=US-ISRAELI ATTACKS ON IRAN KILL 201; IRAN FIRES BACK, BLASTS ACROSS REGION |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Stepansky |pêşnav=Nils Adler,Joseph }}</ref> Her wiha Hayfa û Tel Avîvê jî bûye armanca êrîşên mûşekên Îranê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.1163/2210-7975_hrd-2261-0183 |sernav=news-from-asia-watch-no6-indonesia-soeharto-retaliates-against-critics-may-1995-7-pp |malper=Human Rights Documents online |roja-gihiştinê=2026-02-28 }}</ref> Di heman demê de li gorî raporên ajansan mûşekên ji Îranê li herêmên Urdunê û li bajarê paytext a Emmanê ketine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.marketscreener.com/news/jordan-s-military-says-it-has-downed-two-ballistic-missiles-targeting-the-country-ce7e5cdfd180f321 |sernav=Jordan's military says it has downed two ballistic missiles targeting the country {{!}} MarketScreener |malper=www.marketscreener.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US |paşnav= }}</ref> Rayedarên Ûrdunê diyar kirine ku hêzên wan ên çekdar du mûşekên balîstîk ên Îranî yên ku axa wê hedef digirtin xistine xwarê û ku wan 54 raporên ketina bermayiyan ku zirarên milkî çêkirine tespît kirine lê ti qurbanî çênebûne.<ref name=":4"/><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Rawan Sheikh Ahmad |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li Sûriyeyê mûşekeke balîstîk a Îranê li Suweydayê ketiye û herî kêm 4 sivîlan jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ari |pêşnav=Lior Ben |paşnav2= |tarîx=2026-02-28 |sernav=Report: At least four killed in Iranian missile strike in As-Suwayda, Syria |url=https://www.ynetnews.com/article/8snmn9r7o |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://modern.az/en/dunya/574948/missile-debris-fell-on-syria-there-are-casualties/ |sernav=Missile debris fell on Syria: there are casualties |malper=Modern.az |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=az |paşnav=modern.az }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.corriere.it/esteri/diretta-live/26_febbraio_28/iran-usa-news-diretta-1.shtml |sernav=Iran, le ultime notizie in diretta {{!}} Attacco di Usa e Israele. Netanyahu: «Segnali che Khamenei sia morto». Teheran risponde: missili su Israele, Dubai e basi Usa nel Golfo. Poi l'sms: «Lasciate la capitale» |malper=Corriere della Sera |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=it-IT }}</ref> Herêmên niştecihî yên Dubayê yên nêzîkî marînaya Dubayê û Keştiya Palm a Dubayê rastî êrîşan hatine ku di encamê de otêla Fairmont The Palm şewitiye ku çar kes birîndar bûne û avahiyeke sivîlan li derdora Dohayê bûye armanca mûşekên Îranê.<ref name=":6">{{Jêder-malper |url=https://news.sky.com/story/iran-latest-israel-launches-preventative-attack-defence-minister-says-13509565 |sernav=Iran latest: Supreme leader 'safe and sound', spokesman tells Sky - but Netanyahu claims there 'signs' he is dead |malper=Sky News |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref name=":5"/><ref name=":4"/> Balafirên bêmirov ên Şahed-136 nêzîkî Burc Xelîfeyê armanc girtine ku ev yek bûye sedema fermana valakirinê û protokola awarte ya avahiyê hatiye çalak kirin. Îmaratên Yekbûyî yên Erebî (ÎMAR) ragihandiye ku wan "pêleke nû" yên bermahiyên mûşekên îranî desteser kiriye û "perçeyên ji desteserkirinan" li Ebû Dabî û Dubayê ketine.<ref name="null2026"/> Êrîşên li ser Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê bûne sedema çend birîndarên nediyar.<ref name=":6"/> Li Behrêynê di êvarê de hatiye ragihandin ku droneke îranî li bircêk li herêmeke niştecihbûnê xistiye. Fermandarê hêzên deryayî yên Îranê bi eşkereyî ragihandiye ku her keştiyek ku bixwaze ji Tengava Hurmizê derbas bibe, divê êdî destûra pêşwext ji Îranê werbigire. === 1ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Operation Epic Fury Update, President Donald J. Trump.webm|thumb|Axavtina serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump di derbarê kuştina Elî Xamineyî de]] Di 1ê adarê de Îsraîlê pêlek din a êrîşan li dijî Îranê pêk aniye ku wekê beşek ji kampanyaya xwe ya berdewam ku navenda paytextê hedef digirt. Piştî êrîşên Îsraêlê dezgehên medyayê yên îranî teqînên bihêz ragihandine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603016712 |sernav=Powerful explosions shake Tehran - state media |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Trump di parvekirinekê li ser Truth Social gotiye, "Îranê tenê got ku ew ê îro pir bi tundî lê bidin, ji her demê bêtir ji her demê bêtir. Lêbelê, çêtir e ku ew vê yekê nekin, ji ber ku heke ew bikin, em ê bi hêzek ku berê qet nehatiye dîtin li wan bidin!". CENTCOMê ragihandiye ku ferman ji wan re hatiye dayîn ku "amîra ewlehiyê ya rejîma Îranê hilweşînin".<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Ali Khamenei may be dead, but Donald Trump has unfinished business |url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2026/03/01/ali-khamenei-may-be-dead-but-donald-trump-has-unfinished-business |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Economist |issn=0013-0613 }}</ref> Hêza parastina Îsraîlê (IDF) gotiye ku wan balafireke şer a F-4 û F-5 bombebaran kir ku amadekariya firînê dikirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888372 |sernav=Israeli airstrike hits Iranian jets on runway {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Sîstema HQ-9B ya li dora Tehranê jî hatiye bêbandor kirin. Elî Larîcanî ku berpirsê payebilind ê ewlehiyê yê Îranê ye konseyeke rêberiyê ya demkî ragihandiye û Amerîka û Îsraîl bi hewldana hilweşandina Îranê tawanbar kiriye. Di heman demê de wî pêkhateyên li Îranê wekê "komên cudaxwaz" binav kiriye û di gefên xwe de gotiye "ger ew tevbigerin dê encamên rastîn bibînin". Serokê parlementoya Îranê, Mihemed Baqir Qalibaf, ji bo Trump û Netanyahu gotiye ku wan xeta sor derbas kiriye û "ew ê berdêla wê bidin". Avahiya dadgeha şoreşê ya Tehranê hatiye bombebarankirin û di encama bombebaranê de avahî hilweşiyaye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143#202603016124 |sernav=Live - 'I got him before he got me,' Trump says on killing Khamenei |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Hejmara qurbaniyên êrîşa hewayî ya dibistana Mînabê gihîştiye 148 kesan.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/live/cgjzn5npl7yt |sernav=آنچه گذشت؛ ادامه حملات آمریکا و اسرائیل، صدا و سیما هدف قرار گرفت |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=fa }}</ref> Li nêzîkî Yarîgeha Azadî, [[Qada Azadî]] û [[Birca Mîladê]] teqîn hatine ragihandin.<ref name=":3"/> Komeleya Heyva Sor a Îranê ragihandiye ku li nêzîkî nexweşxaneyên Tehranê û her wiha li nêzî avahiya aştiyê teqîn çêbûne.<ref name=":3"/> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan "serfermandariya giştî ya hêzên ewlehiya navxweyî", digel Baregeha Serellah, hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603018596 |sernav=Israel says it destroyed Iran internal security headquarters in Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li gorî medyaya Îranê, êrîşên Amerîka û Îsraêlê bandor li ser baregehên radyo û televîzyona dewletê jî kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603013820 |sernav=Strikes on Tehran target parts of national radio and TV HQ - state media |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Hatiye diyar kirin ku di êrîşên Amerîka û Îsraêlê de berpirsên Îranê Mihemed Baserî, berpirsekî wezareta îstîxbaratê û Gholamreza Rezaeyan, serokê beşa îstîxbaratê ya polîsên [[FARAJA]] jiyana ji dest dane.<ref name=":3"/> Trump ji [[NBC Newsê]] re diyar kiriye ku "hejmareke mezin ji serkirdeyan" li Îranê jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/trump-responds-reports-ayatollah-death-rcna261149 |sernav=Trump says 'a large amount' of Iran's leadership is gone |malper=NBC News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Di sibeha 1ê adarê de, raporan piştrast kiriye ku Îranê bi mûşek û dronan êrîşê Îsraêl, Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî, Qeter, Kuweyt, Behrêyn, Urdin û Erebistana Siûdî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aicoin.com/en/news-flash/2775332 |sernav=Iran launches missiles at Israel, Israeli military launches defense system |malper=AiCoin |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref name=":7">{{Jêder-malper |url=https://english.news.cn/20260301/fb1f012710ca405784b8adb5bae95190/c.html? |sernav=Daily World Briefing, March 1 |malper=english.news.cn |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref name=":8">{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-israel-us-03-01-2026-693bc30bbbc98660d81f4a13f65ca10f |sernav=US and Israel pound Iran as Trump signals willingness to talk to new leaders after Khamenei's death |malper=AP News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li gorî raporên dawî, Îranê bi mûşekan êrîşî baregeha Flota Pêncemîn a (baregeha leşkerên Amerîkayê) li Behrêynê kiriye.<ref name=":7"/><ref name=":8"/> Hatiye diyar kirin ku du ji mûşekên ku li bajarê Dubaiyê ketiye û dûyên tarî ji Bendera Jebel Ali ya Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî bilind bûne. Piştî êrîşa firokeyên bêpîlot ên milîsên îraqî li hemberê Herêma Kurdistanê nêzîkî li Balafirgeha Hewlêrê teqînek çêbûye.<ref name=":3"/> Wezîrê parastinî ya Keyaniya Yekbûyî John Healey diyar kiriye ku Îranê du mûşek avêtine baregehên brîtanî yên li Qibrisê lê wî bawer nekiriye ku ew di bin êrîşê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/international/article-888356 |sernav=Iran launched missiles at Cyprus, threatening UK troops {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Lêbelê wezîrê parastin a Qibrisê Vasilis Palmas paşê înkar kiriye ku mûşek ber bi Qibrisê ve hatine avêtin û serokwezîr Keir Starmer jî ev yek piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/iran-missiles-cyprus-defence-secretary-b2929655.html |sernav=Iran missiles fired towards UK military bases in Cyprus, defence minister says |malper=The Independent |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Di dema operasyonên dronan de li Tengava Hurmuzê, li gorî agahiyan, bendera Duqmê ji aliyê du dronan ve hatiye lêdan ku di encamê de karkerekî biyanî birîndar bûye û Navenda Ewlekariya Deryayî ya Omanê piştrast kiriye ku tankereke petrolê ya bi navê Skylight ku bi ala Palauyê ye, bi 5 mîlên deryayî (9.3 km) li bakurê bendera Xesabê hatiye hedefgirtin ku di encamê de çar kes ji tîma hind-îranî ya li ser keştiyê birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.64628/ab.s6jad7hag |sernav=Strait of Hormuz: if the Iran conflict shuts world’s most important oil chokepoint, global economic chaos could follow |malper=doi.org |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |paşnav=Schiffling |pêşnav=Sarah }}</ref> Keştiyeke din, tankera MKD VYOM a bi ala Giravên Marshallê piştî ku debasê peravên Omanê dibe rastî êrîşan hatiye û endamekî tîmê hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies |tarîx=2026-03-01 |sernav=Three tankers damaged in Gulf and one seafarer killed as US-Iran conflict escalates |url=https://www.timesofisrael.com/three-tankers-damaged-in-gulf-and-one-seafarer-killed-as-us-iran-conflict-escalates/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ji ber girtina Tengava Hormuzê, 150 keştîyên barhilgir ku di nav de gelek tankerên petrolê jî hene li pişt tengavê asê mane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tagesschau.de/newsticker/liveblog-israel-usa-angriffe-iran-102.html |sernav=Nahost-Liveblog: ++ Militäreinsatz könnte laut Trump vier Wochen dauern ++ |malper=tagesschau.de |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=de |paşnav=tagesschau.de }}</ref> Di heman rojê de mîna roja berê, Riyad jî rastî êrîşên rasterast hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/world/iran/live-blog/iran-attack-strikes-us-israel-trump-khamenei-dead-live-updates-rcna261172 |sernav=Hezbollah and Israel exchange strikes in wake of Khamenei's killing |malper=NBC News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Mûşekeke Îranê dikare ji berevaniya Îsraîlê derbas bibe û li kenîşteyekê li Beyt Şemeşê ketiye 9 kesan jiyana xwe jidest dane 11 kes winda bûne û 51 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/live/us-israel-strikes-iran-khamenei-03-01-2026 |sernav=Israel strikes Lebanon’s capital, responding to missiles from Hezbollah |malper=AP News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Brown |pêşnav=Bridget |paşnav2=Belanger |pêşnav2=Lorian |paşnav3=Benassi |pêşnav3=Ricardo |paşnav4=Hranjski |pêşnav4=Hrvoje }}</ref> Balafireke bêmirov a Îranê li Otêla Crowne Plaza li Manama ya [[Behreyn|Behrêynê]] ketiye ku bûye sedema şewatê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatvnews.com/news/world/iranian-drone-hits-crowne-plaza-hotel-in-bahrain-2026-03-01-1032140 |sernav=Iranian drone hits Crowne Plaza hotel in Bahrain's Manama |malper=India TV News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Crowne Plaza in Bahrain confirms "incident" affected the hotel |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Cheney |pêşnav= }}</ref> Li Ebû Dabiyê li nêzîkî kompleksa Etihad Towers, li nêzîkî balyozxaneya Îsraîlê, bermahiyên droneke hatiye dîtin û dema ku drone dikeve, bermahiyên dronê de zirar daye bircan û jinek û zarok a wê bi sivikî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Cooper |pêşnav3=Helene |paşnav4=Kanno-Youngs |pêşnav4=Zolan |paşnav5=Pager |pêşnav5=Tyler |paşnav6=Zhuang |pêşnav6=Yan |tarîx=2026-03-01 |sernav=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/01/world/iran-attack-khamenei-trump |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di 1ê adarê de ji ber êrîşeke Îranê li [[Kuweyt]]ê kesek hatiye kuştin û 32 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603016189 |sernav=One killed, 32 injured in Iranian attacks on Kuwait, health ministry says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îranê îdia kir ku wan bi çar mûşekan li USS Abraham Lincoln xistiye lê piştre rayedarekî amerîkî vê îdiayê red kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-01 |sernav=Iran’s Guards say they ‘struck’ US aircraft carrier USS Abraham Lincoln |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irans-guards-say-they-struck-us-aircraft-carrier-uss-abraham-lincoln/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî agahiyan, baregeha deryayî ya fransî Camp de la Paix a li Ebû Dabiyê jî ji aliyê mûşek an jî droneke Îranê ve hatiye xistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theyeshivaworld.com/news/liveblogs/live-blog/2518641/smoke-rises-over-french-naval-base-in-abu-dhabi-after-iranian-strike.html |sernav=Smoke Rises Over French Naval Base in Abu Dhabi After Iranian Strike |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-US }}</ref> Du dronên îranî depoyek li Baregeha Deryayî ya El Selam li Ebû Dabî kirine armanc, di encamê de agir bi du konteynerên ku kelûpelên giştî tê de dihatin hilanîn ketiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-GB }}</ref> Li dora saet 15:30 GMT, Erebistana Siûdî îdîa kiriye ku wan kariye rê li çend mûşekên ku hewl didan Baregeha Hewayî ya Prens Sultan û Balafirgeha Navneteweyî ya Qiral Xalid bikin hedef, bigirin. Karbidestên leşkerî yên Keyaniya Yekbûyî gotine ku Typhoonek RAF droneke îranî ku ber bi qada hewayî ya Qeterê ve diçû xistine xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603015680 |sernav=UK says British fighter jet shot down Iranian drone heading toward Qatar |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Mûşek û dronên îranî her wiha li baregeheke leşkerî ya amerîkî ya nêzîkî Hewlêrê ketiye xwarê û kampeke meydanî ya Bundeswehr li rojhilatê Urdunê xistiye, ku di encamê de leşkerekî amerîkî birîndar bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://tass.com/world/2094115 |sernav=Iran targets German bases in Jordan, Iraq — magazine |malper=TASS |roja-gihiştinê=2026-03-02 }}</ref> Ber bi dawiya rojê ve êrîşeke mûşekeke balîstîk li devereke rojavayê Qudsê ketiye û ziyanên milkî li ser rêya derdorê, zirar daye wesayîteke sivîl û şeş kes birîndar bûne. Perçeyên mûşekeke îranî li Eyn Tarma, Sûriyeyê ketiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hjnews.com/world/syria-iran/image_0c0cf6ef-aaca-5464-887f-50bf088af3ef.html |sernav=Syria Iran |malper=The Herald Journal |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=AP |pêşnav=Ghaith Alsayed- }}</ref> === 2ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Epic Fury Strike compilation (997855).webm|thumb|Montajek ji êrîşên Fermandariya Navendî ya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê di dema Operasyona Epic Fury de li Îranê]] Di 2ê adarê de êrîş li ser xalên komara îslamî ya Îranê ku xalên li [[Tehran]] û [[Sine]] bûne armanca êrîşan û her wiha li deverên leşkerî û stratejîk ên wekê navendên fermandariyê û navendên mûşekan jî rastî êrîşan hatine. Piştre di heman rojê de Îranê diyar kiriye ku navenda nukleerî ya Natanzê ji aliyê êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê ve hatiye armancgirtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/articles/cy4wxk7e71xo |sernav=حملات گسترده هوایی به پایتخت ایران؛ آسیب‌ به بیمارستان‌های گاندی و خاتم‌الانبیاء در تهران |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=fa }}</ref> Di sibehan di heman rojê de nexweşxaneya Xetam-el-Enbîa û Gandî ya li Tehranê rastî êrîşan hatine ku ji aliyê Îranê ve hatiye ragihandin û ji aliyê BBC Verify ve hatiye piştrast kirin. Ev nexweşxaneya ji berê ve bi hikûmetê ve girêdayî bûn. Di bersiva êrîşên Hizbullahê de, artêşa Îsraêlê bi rêze bombebaranên stratejîk li ser Beyrût û Geliyê Beqayê berdewam kiriye.<ref name="Kleinbaum2026">{{Jêder-malper |url=https://www.jfeed.com/news/hezbollah-israel-war-declaration |sernav=BREAKING: Hezbollah Officially Declared War on Israel |malper=JFeed |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Kleinbaum |pêşnav=Yair }}</ref> Di heman demê de heman êrîş li başûrê Libnanê jî çêbûne. Piştî demek kurt, hêzên hewayî yên Îsraêlê dest bi êrîşên li Tehranê jî kirine. Hêza hewayî ya DYAyê li baregehên hewayî yên li seranserê Îranê, balafirên leşkerî û avêjerên droneyan ku di nav de gelek F-14 Tomcat hebûn xistiye. Artêşa Îsraêlê (IDF) îdîa kir ku wan di êrîşan de serokê baregeha îstîxbaratê ya Hizbullahê Huseyîn Makled kuştiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-02 |sernav=IDF says it killed Hezbollah intelligence chief in overnight strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-killed-hezbollah-intelligence-chief-in-overnight-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di çarçoveya xweparastina li dijî Hizbullahê de, hêzên çekdar ên Îsraêlê êrîşî sê bajarokên li başûrê Libnanê kirine ku di nav wan de bajarokên Haris, Nebetiye el-Fewqa û Meyfadûn hebûn û piştre fermana valakirinê li pêncî bajarokên cîran daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.repubblica.it/esteri/2026/03/02/diretta/iran_guerra_usa_israele_news_oggi-425194152/ |sernav=Iran, le news dalla guerra. Trump: “Li stiamo massacrando”. E non esclude invio soldati |malper=la Repubblica |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=it }}</ref> Ajansa medyayî ya Siûdî El Hadath ragihandiye ku rêberê siyasî yê Hizbullahê û endamê parlamentoya Libnanê Mihemed Raad di êrîşeke hewayî de hatiye kuştin.<ref name="Boxerman2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Cooper |pêşnav3=Helene |paşnav4=Kanno-Youngs |pêşnav4=Zolan |paşnav5=Pager |pêşnav5=Tyler |paşnav6=Zhuang |pêşnav6=Yan |tarîx=2026-03-01 |sernav=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/02/world/iran-us-israel-attack-trump |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Îsraêlê hişyarî daye libnanî yên ku ji malên xwe reviyane ku venegerin û gelek kesan gotine ku ew nizanin piştî ku roj diçe ava ew ê çawa bigihîjin xwarin an avê. ==== Êrîşên Hizbullah û Îranê ==== Li dora nîvê şeva bi dema herêmî, baregeha hêza hewayî ya qraliyetê li [[Akrotîrî]], [[Qibris]]ê, rastî êrîşeke gumanbar a bêmirov hatiye û li seranserê Akrotîrî û Dhekelî yê sîrenên êrîşa hewayî lê daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-GB }}</ref> Her çiqas yek ji wan karîbû li balafirgehê bikeve û zirarên piçûk çêbike, li gorî agahiyan êrîşên pênc dronan hatine têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/security-threat-declared-at-uk-cyprus-bases |sernav=UK Cyprus base hit by drone |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://english.news.cn/europe/20260302/f1219f92cf764cfda2bcbac966935263/c.html |sernav=Urgent: Explosions heard at Britain's air force base in Cyprus: British media |malper=english.news.cn |roja-gihiştinê=2026-03-02 }}</ref> Sîstema hişyariya otomatîk a leşkerî ya brîtanî diyar kiriye ku "gefeke ewlehiyê ya berdewam" heye û wezareta parastinê îdia kiriye ku "baregehê bersiv daye" êrîşê.<ref name="Fulton2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fulton |pêşnav=Adam |paşnav2=Dunbar |pêşnav2=Marina |paşnav3=Richards |pêşnav3=Serena |paşnav4=Lowe |pêşnav4=Yohannes |paşnav5=Vernon |pêşnav5=Hayden |paşnav6=Ratcliffe |pêşnav6=Rebecca |tarîx=2026-03-02 |sernav=Trump warns there could be more casualties after service members killed – as it happened |url=https://www.theguardian.com/us-news/live/2026/mar/01/us-israel-war-on-iran-ayatollah-ali-khamenei-i-dead-latest-reports |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref name="Fulton2026"/> Ev yek paşê ji aliyê rayedarên qibrisî ve hatiye piştrast kirin.<ref name="Fulton2026"/> Li gorî agahiyan çend demjimêr piştî ku Keyaniya Yekbûyî destûr daye Dewletên Yekbûyî ku bingehên wan ên leşkerî ji bo operasyonên li dijî Îranê bikar bîne, pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Campbell |pêşnav=Lucy |paşnav2=Ambrose |pêşnav2=Tom |paşnav3=Lowe |pêşnav3=Yohannes |paşnav4=Fulton |pêşnav4=Adam |paşnav5=Ambrose |pêşnav5=Lucy Campbell (now); Tom |paşnav6=Fulton (earlier) |pêşnav6=Adam |tarîx=2026-03-02 |sernav=Middle East crisis live: Israel launches new attacks on Tehran and Beirut as Trump lays out objectives |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Îranê her wiha îdîa kiriye ku droneke MQ-9 reaper a amerîkî xistiye xwarê. Çavkaniyên Îsraêlê ragihandine ku di saetên serê sibê yên 2ê adarê de ji nav Libnanê ber bi axa wê ve roket hatine avêtin û li ser Heyfa û Celîleya Jorîn dengê sîrenan hatiye lêxistin.<ref name="Fulton2026"/><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |pêşnav= |tarîx=2026-03-01 |sernav=Rockets launched from Lebanon for first time in months, setting off sirens across northern Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rockets-launched-from-lebanon-for-first-time-in-months-setting-off-sirens-across-northern-israel/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraêlê gotiye ku wan mûşekek têk biriye, di heman demê de mûşekên din jî li deverên vekirî xistine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Glikman |pêşnav=Eitan |paşnav2=Kraus |pêşnav2=Yair |tarîx=2026-03-01 |sernav=IDF: Rocket intercepted from Lebanon, several landed in open areas; drone intrusion alerts |url=https://www.ynetnews.com/article/08vx55nmo |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Îstîxbarata îsraêlî bawer dike ku êrîş encama fermanek ji Tehranê bû û berdevkê artêşa Îsraêlê daxuyaniyek awarte daye û diyar kiriye ku êrîş divê wekê "ragehandina fermî ya şer ji aliyê Hizbullahê ve" were hesibandin û soz daye ku gefê "bêbandor bike".<ref name="Kleinbaum2026"/> Hizbullah berpirsiyariya xwe di êrîşê de piştrast kiriye û diyar kiriye ku wan di bersiva kuştina Xamineyî de êrîşî baregeheke Îsraîlê li Heyfayê kiriye. Li gorî raporên medyaya civakî, du dronan li nêzîkî Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê baregeha serketinê ya Amerîkayê kirin armanc û yek ji wan li baregehê ketiye. Di heman demê de çend teqînan li Hewlêr, li Başûrê Kurdistanê pêk hatine. Komeke alîgirê Îranê ya bi navê "parêzvanên lîwaya xwînê" diyar kirine ku ew li pişt van her du êrîşan in û îdia kirine ku ew ji bo tolhildana kuştina Xamineyî van êrîşan pêk anîne.<ref name="Boxerman2026"/> Êrîşeke Îranê li ser bendera Mîna Selman a Behrêynê bûye sedema şewatê. Perçeyên mûşekek ku hatibû têk birin li ser "keştiyeke biyanî" ku li herêma pîşesaziyê ya Selman dikeve, bûye sedema mirina karkerekî û birîndarbûna giran ên du kesên din. Li Ras Tanura ya Aramco ya li Erebistana Siûdî, tesîseke rafineriyê zirar dîtiye û bûye sedema şewateke kontrolkirî. Di destpêkê de dihat bawerkirin ku ji ber êrîşeke bi dronan çêbûye lê rayedarên Siûdî diyar kirin ku şewat ji ber bermahiyên mûşekeke Îranî ya têk birî derketiye. Wezareta berevaniyê ya Kuweytê diyar kiriye ku "çend" balafirên amerîkî li Kuweytê ketine xwarê. Piştre hatiye diyar kirin ku balafirên şer ên Amerîkayê ji aliyê hêzên Amerika an Kuweytê bi şaşî hatine lêxistin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-02 |sernav=Small fire under control at Saudi Aramco refinery after apparent drone strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/small-fire-under-control-at-saudi-aramco-refinery-after-apparent-drone-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> CNNê teqînên li bajarên mezin ên herêma Kendavê ragihandiye. Li Dubaî, Ebû Dabî û Dohayê teqîn çêbûne. Li gorî Ajansa Nûçeyan a Kuweytê ya dewletê, rafineriyeke petrolê bi şarapnelê hatiye armancgirtin. Li Erebistana Siûdî droneyan rafineriya Ras Tanura armanc girtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk |sernav=Live updates: Trump warns Iran about larger strikes as war spirals in Middle East |malper=CNN |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Lee |pêşnav= }}</ref> Li Behrêynê wezareta karên hundir diyar kiriye ku li seranserê welêt siren hatine lêxistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603026672 |sernav=UAE intercepts 9 Iranian ballistic missiles, 6 cruise missiles, ministry says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li Qibrisê Balafirgeha Navneteweyî ya Pafosê li ser tespîtkirina tiştekî nenas ê biyanî yê ku li ezman hatiye valakirin û di heman demê de li ser tespîtkirina gefek pêşdîtî ya li hemberî baregeha Akrotiriyê careke din sîren lê daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/paphos-airport-evacuated-reports |sernav=Paphos airport returns to operation after evacuation |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://knews.kathimerini.com.cy/en/news/sirens-sound-again-at-akrotiri-base-as-tensions-remain-high |sernav=Sirens sound again at Akrotiri base as tensions remain high |malper=knews.com.cy |roja-gihiştinê=2026-03-02 |paşnav=Solutions |pêşnav=BDigital Web }}</ref> Paşê hikûmeta Qibrisê piştrast kiriye ku ew tişt du dron bûn ku bêyî ku zirarê bidin hatine têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://news.sky.com/story/raf-base-in-cyprus-hit-by-drone-strike-ministry-of-defence-says-13514072 |sernav=RAF base hit, with more drones intercepted |malper=Sky News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Piştî bûyerê Yewnanistanê ragihandiye ku ew ê firkate û balafirên F-16 bi cih bikin ku Qibrisê ji her êrîşeke din ên Îranê biparêzin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://in-cyprus.philenews.com/local/we-will-strike-cyprus-hard-iranian-general-says-over-american-presence-on-island/ |sernav=We will strike Cyprus hard, Revolutionary Guards general says over American presence on island |malper=in-cyprus.philenews.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://caliber.az/en/post/iranian-general-warns-of-intense-attacks-on-cyprus-over-us-presence |sernav=Iranian General warns of "intense" attacks on Cyprus over US presence - VIDEO |malper=caliber.az |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Piştre di heman rojê de Îranê êrîşên li dijî binesaziya enerjiyê li Qeterê pêk aniye. Balafirên bêmirov ên Îranê li baregehên gaza xwezayî ya şilekirî (LNG) yên Qeterê xistiye ku bûye sedema rawestandina hilberînê. Her wiha, mûşek û dron ber bi deverên li Qatarê ve hatine şandin ku di nav de Baregeha Hewayî ya El Udeyd û tesîsên pîşesaziyê hebûn, hêzên Qatarê îdîa kiriye ku wan gelek ji van êrîşan têk birine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=England |pêşnav=Andrew |paşnav2=Moore |pêşnav2=Malcolm |paşnav3=Sandlund |pêşnav3=William |paşnav4=Millard |pêşnav4=Rachel |tarîx=2026-03-02 |sernav=Gas prices soar as Iranian attacks force shutdown of Qatari production |url=https://www.ft.com/content/dac7a77d-e0f4-4f52-a3d4-55b145e67347 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=Financial Times }}</ref> === 3ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Attack around Enghelab Square 9.jpg|thumb|Di 3ê adarê de Qada Enqelab a Tehranê]] Di saetên serê sibeha 3ê adarê de Îsraîlê li Libnan û Îranê bombebaran û êrîşên xwe berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/lebanon-israel-hezbollah-6c73ef0f5836632a2d2b34145900c28b |sernav=Lebanon’s leaders turn on Hezbollah as airstrikes hit Beirut and thousands seek shelter |malper=AP News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Tawil |pêşnav=Fadi |paşnav2=español |pêşnav2=BASSEM MROUE Leer en }}</ref> Îsraêlê gotiye ku wan yek ji fermandarên artêşa Îranê kuştiye û piştî êrîşa mûşekên li hemberî Îsraêlê, diwanzdeh endamên Hizbullahê girtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-03-26 |sernav=Live updates: Israel hits Beirut and Tehran as Trump warns Iran of escalated strikes |malper=CNN |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en |paşnav=Yosef |pêşnav= }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan baregeha konseya bilind a ewlekariya neteweyî, digel binesaziya fermandarî û kontrolê û ofîsa serokkomarî ya Îranê hilweşandiye û destnîşan kiriye ku wan "navenda herî navendî û girîng a rejîma Îranê" armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603031120 |sernav=Israel strikes Iran leadership compound in central Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Wezîrê berevaniya Îsraêlê ji bo desteserkirina pozîsyonên stratejîk ên Libnanê destûr daye ku artêş destwerdana bejayî ya Libnanê bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lbc.co.uk/article/israel-launches-ground-invasion-of-lebanon-and-trump-issues-new-warning-5HjdTm8_2/ |sernav=Israel launches ground invasion of Lebanon and Trump warns 'hardest hits were yet to come' |malper=LBC |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en |paşnav=McShane |pêşnav=Asher }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260303-israel-orders-troops-to-seize-new-positions-in-lebanon |sernav=Israel orders troops to seize new positions in Lebanon |malper=France 24 |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Li gorî çavkaniyên amerîkî, wan bi giranî zirar dane şiyanên deryayî yên Îranê, bi taybetî li Kendava Omanê ku tê gotin çend keştîyên şer ên Îranê hatine rûxandin û li baregehên girîng ên Îranê hatine xistine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.navalnews.com/naval-news/2026/03/us-strikes-destroy-irans-main-naval-assets/ |sernav=US Strikes Destroy Iran's Main Naval Assets |malper=Naval News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en-US |paşnav=Ozberk |pêşnav=Tayfun }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.twz.com/news-features/irans-key-naval-base-on-strait-of-hormuz-set-ablaze-from-strikes |sernav=Iran's Key Naval Base On Strait Of Hormuz Set Ablaze From Strikes |malper=The War Zone |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en-US |paşnav=Rogoway |pêşnav=Joseph Trevithick, Tyler }}</ref> Qesra Golestanê ku di lîsteya mîrata cîhanî ya UNESCOyê de ye, ji ber bermahiyên êrîşa ezmanî ya Îsraêl û Amerîkayê ziyan dîtiye ku bûye sedema zirarê ku di nav de Hola Golestanê û Textê Mermerî hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/culture/2026/03/03/unesco-expresses-concern-over-the-protection-of-cultural-heritage-sites-in-middle-east |sernav=UNESCO shares concerns over protection of cultural heritage sites |malper=euronews |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Wezareta mîrata çandî, geştiyariyê û karên destan a Îranê bi fermî ji UNESCOyê xwestiye ku rewşê binirxîne û UNESCOyê daxuyaniyek weşand û destnîşan kiriye ku zirardayîna milkên dîrokî li dijî qanûnên navneteweyî ye.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=How Iran Conflict Damaged Golestan Palace, Once Home Of Peacock Throne Looted From Delhi |url=https://www.ndtv.com/lifestyle/how-iran-conflict-damaged-golestan-palace-once-home-of-peacock-throne-looted-from-delhi-11162756/amp/1 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=www.ndtv.com |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan Dawûd Elîzade, fermandarê şaxê Libnanê ya hêza Qudsê, li Tehranê kuştiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-03 |sernav=Top IRGC commander, responsible for Lebanon, killed in Tehran strike — IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/top-irgc-commander-responsible-for-lebanon-killed-in-tehran-strike-idf/ |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên hewayî yên Amerîka-Îsraêlê avahiya konseya tesbîtkirina berjewendiyê li Tehranê hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603037480 |sernav=Video shows ruins of Iran's Expediency Council building after strikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Li gorî rayedarên îsraîlî dibe ku êrîş dijwartir bibin û şerekî bejayî ya kûrtir jî di nav xwe de bigirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tankersley |pêşnav=Jim |paşnav2=McCreesh |pêşnav2=Shawn |paşnav3=Troianovski |pêşnav3=Anton |paşnav4=Rennison |pêşnav4=Joe |tarîx=2026-03-03 |sernav=Israel Begins ‘Broad Wave of Strikes’ on Iran’s Infrastructure |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/04/world/iran-war-israel-lebanon-trump |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Tehranê baregeheke pêşxistina çekên nukleerî ya veşartî ku wekê Min Zadaî bi nav kiriye, hilweşiyaye û ji destpêka şer ve 300 avêjerên mûşek ên îranî ji holê rakiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-888715 |sernav=IDF destroys secret nuclear site, thousands of missile pads {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Serokê Amerîkayê Donald Trump gotiye ku Amerîkayê "dabînkirinek bêdawî" ya çekên giran di destê xwe de digire lê ew ji dewletên din bêtir dabînkirinan dixwaze. Trump her wiha gotiye ku ew ji serkeftinek "MEZIN" a Amerîkayê bi bawer e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603033568 |sernav=US munitions stockpiles at record levels in key categories, Trump says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Rêveberê giştî yê Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus ragihandiye ku sê pisporên tenduristiyê dema ku ji bo alîkariya kesên bi bandordar li başûrê Libnanê dixebitin mirine û şeş jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Hizbullahê û Îranê ==== Saet di 1:40ê sibê de, bi dema herêmî (22:00 GMT) rêze teqînên bihêz li Dohayê hatine tomarkirin û piştî çend demjimêran jî heman êrîş berdewam kiriye. Dengê teqînan li Qibrisê, li Larnaca, taxa Mackenzie û li nêzîkê Balafirgeha Navneteweyî ya Larnacayê û baregeha brîtanî ya li Dhekeliyê hatiye bihîstin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cedarnews.net/newstasks/breakingnews/explosions-reported-in-israel-and-cyprus/905942/ |sernav=Explosions reported in Israel and Cyprus {{!}} Cedar News |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.mirror.co.uk/news/world-news/cyprus-larnaca-iran-live-explosion-36806399 |sernav=Fresh security scare for UK military base in Cyprus |malper=The Mirror |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Blackshaw |pêşnav=Ethan |paşnav2=Nunes |pêşnav2=Eliana |paşnav3=Vickers-Price |pêşnav3=Rachel }}</ref> Di saet 3:30ê sibehê bi dema herêmî (23:30 GMT) li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî gelek mûşekên ku ji Îranê ber bi mîrgehê ve hatine tespît kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gulfnews.com/uae/uae-air-defences-intercept-iranian-ballistic-missiles-1.500461428 |sernav=UAE air defences intercept Iranian ballistic missiles |malper=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Amir |pêşnav=Khitam Al }}</ref> Li Riyadê jî teqîn pêk hatiye û dû yê di encama van teqînan hatin dîtin û agir li balyozxaneya herêmî ya amerîkî dest pê kiriye ku ji aliyê du dronên îranî ve hatibû armanc girtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fulton |pêşnav=Adam |paşnav2=Campbell |pêşnav2=Lucy |paşnav3=Lawther |pêşnav3=Fran |paşnav4=Ambrose |pêşnav4=Tom |paşnav5=Lowe |pêşnav5=Yohannes |tarîx=2026-03-03 |sernav=Fire at US embassy in Riyadh after drone strike – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |roja-gihiştinê=2026-03-03 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref name="Stout2026">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk |sernav=Live updates: US Gulf allies fend off attacks as Trump warns Iran of ‘big wave’ of strikes |malper=CNN |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Stout |pêşnav= }}</ref> Polîsê Îsraîlê ragihandiye ku di encama ketina parçeyên mûşekên Îranê li Tel Avîvê kesek birîndar bûye. Her wiha di demjimêrên serê sibê de, li seranserê Behreynê sîrenan dest bi çalakbûnê kirin û hikûmetê bang li welatiyan kiriye ku ji ber êrîşan di cihê ewle de bimînin.<ref name="Stout2026"/> Li gorî raporên ku li ser medyaya civakî hatine parvekirin li Hewlêr a Başûrê Kurdistanê teqîn çêbûne û berxwedana îslamî ya Iraqê berpirsiyariya êrîşê girt ser xwe û gotiye ku wan otêlek ku leşkerên amerîkî tê de ne armanc girtiye. Balyozxaneya Amerîkayê ya li Riyadê ji aliyê du dronan ve hatiye armanc girtin û bûye sedema şewat û zirarê lê ji ber ku avahî vala bû, qurbanî û birîndar çênebûye. Li [[Başûrê Kurdistanê]] qaymeqamê [[Koye (navçe)|Koyeyê]] ragihandiye ku danê sibehê 3ê adarê de artêşa Îranê bi sê dronan êrişî Kampa Azadiyê ya li Koyeyê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/030320262 |sernav=Bi dron û mûşekan êrişî Kampa Azadiyê ya li Koyeyê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en }}</ref> === 4ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Attack on residential homes in central Tehran 1.jpg|thumb|Piştê êrîşên Amerîka û Îsraêlê ku zirar dîtiye]] Wezîrê derve yê Amerîkayê Marco Rubio di 4ê adarê de ragihandiye ku dê êrîşên Amerîka û Îsraîlê yên li ser Îranê zêde bibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492 |sernav=As Iran retaliates, largest US military base in Middle East hit by ballistic missile, Qatar says |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Êrîşên Îsraêlê li hemberî baregeha Besîcê bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/c62gg44d53xt |sernav=US says 'firepower over Iran to surge dramatically' as Israel bombards Beirut and Tehran |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB }}</ref> Li gorî çavkaniyên îranî, Mucteba Xameneyî ji êrîşeke ezmanî sax filitiye. Qeterê deh kesan bi tohmeta ku wekê şaneyek muhafizên şoreşê ya Îranê li axa Qeterê kar dikirin, li ser binesaziya leşkerî daneyan kom dikirin û hinek ji wan ji bo karanîna dronan perwerdehî dîtibûn girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thepeninsulaqatar.com/article/04/03/2026/qatar-state-security-announces-the-arrest-of-two-cells-affiliated-with-the-iranian-revolutionary-guard |sernav=Qatar State Security announces the apprehension of two cells affiliated with the Iranian Revolutionary Guard |malper=thepeninsulaqatar.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Newspaper |pêşnav=The Peninsula }}</ref> Hêzên hewayî yên Îsraêlê ragihandiye ku balafireke şer a Yak-130 a Îranî ya çêkirî ya Rûsyayê li ser Tehranê ji aliyê balafireke F-35 ve hatiye xistin. Ev yekem car e ku F-35 balafireke şer a bi mirovî di şerê hewayî de dixe xwarê û yekem car ji sala 1985an vir ve hêza hewayî ya Îsraêlê balafireke şer dixe xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888768 |sernav=Israel F-35 downs Iranian fighter jet in first war dogfight {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Keştiyeke şer a Îranê ya bi navê IRIS Dena, bi qasî 40 mîlên deryayî (74 km) li başûrê Galle, Srî Lankayê, li [[Okyanûsa Hindî]] ji aliyê binavderiyeke hêza deryayî ya Dewletên Yekbûyî ve hatiye noqandin. Ev keştiya hatiye lêdan piştî beşdarbûna xwe di nirxandina flota navneteweyî ya 2026an û tetbîqata piralî ya MILAN li Vîsakhapatnam, Hindistanê, di dema vedigeriya xwe ya Îranê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-04 |sernav=Sri Lanka rescues 32 sailors from sunk Iranian warship, recovers ‘few bodies’ |url=https://www.thehindu.com/news/international/sri-lanka-rescues-sailors-from-sinking-iranian-ship/article70702468.ece |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Hindu |ziman=en-IN |issn=0971-751X }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2026/Mar/04/at-least-87-killed-as-iranian-warship-sinks-in-indian-ocean-after-us-submarine-strike |sernav=Over 100 feared dead after US submarine strike on Iranian frigate in Indian Ocean |malper=The New Indian Express |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Rana |pêşnav=Javaria }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/sri-lanka-navy-sends-ships-aircraft-after-distress-call-from-iranian-vessel-iris-dena-101772605277885.html |sernav=Sri Lanka sends jets over Iran naval ship's distress call, denies ‘submarine attack’ reports; several feared dead |malper=Hindustan Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Ew yekem keştî bû ku ji aliyê binavbehrekê ve di şerên çalak de hatiye noqandin ê ji dema General Belgrano ya ARA di dema Şerê Falklandê de û ji dema Şerê Cîhanê yê Duyem ve, yekem keştî ye ku ji aliyê binavbehreke amerîkî ve hatiye noqandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.twz.com/news-features/u-s-submarine-sinks-iranian-warship-in-the-indian-ocean |sernav=U.S. Navy Submarine Torpedoes Iranian Frigate In Indian Ocean |malper=The War Zone |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US |paşnav=Trevithick |pêşnav=Howard Altman, Joseph }}</ref> Piştê êrîşê keştiya Îranê di serê sibehê de sînyala rewşa awarte daye ku ev yek bû sedema operasyona lêgerîn û rizgarkirinê ya awarte ya ji aliyê hêza deryayî ya Srî Lankayê û hêza hewayî ya [[Srî Lanka]]yê. 32 kesên saxmayî ji aliyê hêzên deryayî yên Srî Lankayê ve bi serkevtî hatine rizgarkirin û ji bo nexweşxaneya neteweyî ya Galleyê hatin veguhastin, li wir ji ber westandinê û birînên têkildarî teqînê dermankirina wan a bijîşkî hatiye wergirtin. Di heman demê de hêzên deryayî yên Srî Lankayê li cihê bûyerê 87 cinazeyên deryavanên Îranî dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/iris-dena-news-live-updates-iran-navy-ship-explosion-submarine-attack-sri-lanka-coast-death-toll-us-war-march-4-news-101772625664489.html |sernav=Iris Dena news highlights: US says Iran's warship Iris Dena sunk in torpedo attack near Sri Lanka, at least 87 dead |malper=Hindustan Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://themorning.lk//articles/6eDXFEnyeabdwhQqvzFE |sernav=Around 180 sailors were onboard the distressed Iranian naval ship ‘IRIS Dena’ off Galle- FM |malper=Latest in the News Sphere {{!}} The Morning |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Rêjeya avêtina mûşekên balîstîk ji aliyê Îranê ve ji destpêka şer heta 4ê adarê kêm bûye û analîst balê dikişînin ser kêmbûna depoyên mûşek û avêjerên Îranê û her wiha stratejiya kêmkirina çekan bikar tîne ku ji bo şerekî dirêjtir berxwe bide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/bc7b386f-23e9-4b97-8613-9f7abe985be1 |sernav=Client Challenge |malper=www.ft.com |roja-gihiştinê=2026-03-06 }}</ref> Îranê li dijî Baregeha Hewayî ya El Udeid û tesîsa rafineriya petrolê ya Ras Tanura ya Aramco êrîş pêk anîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492&entryId=130737063 |sernav=Qatar says Al Udeid Air Base hit by ballistic missile |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber pêşbîniya êrîşên Îranê fermana derxistina karkerên ne-esasî yên li Qibrisê da û hişyariya seferê ji bo wî welatî daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/04/america-evacuates-non-essential-workers-from-cyprus/ |sernav=America Evacuates Non-Essential Workers from Cyprus Greek City Times |malper=Greek City Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB |paşnav=Papadopoulos |pêşnav=Kosta }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usatoday.com/story/travel/2026/03/04/cyprus-travel-safety-risks/88978882007/ |sernav=Reconsider visiting this European country, State Department says |malper=USA TODAY |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US |paşnav=Chen |pêşnav=Eve }}</ref> Hizbullah li başûrê Libnanê guleyên dijî-tank avêtine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-04 |sernav=IDF says 2 troops moderately injured today from anti-tank fire in southern Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-2-troops-moderately-injured-today-from-anti-tank-fire-in-southern-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Balafirgeha Navneteweyî ya Larnaca li Qibrisê di bersiva droneke Libnanî de ku ji aliyê balafirên F-16 ên yewnanî ve hatiye xistin, bi awayekê demkî hatiye girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/04/cyprus-larnaca-airspace-closure-suspicious-object/ |sernav=Cyprus Closes Larnaca Airspace After Suspicious Object Detected Greek City Times |malper=Greek City Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB |paşnav=Bureau |pêşnav=Athens }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://breakingthenews.net/Article/Cyprus%27-Larnaca-closes-airspace-due-to-suspicious-object/65798562 |sernav=Cyprus' Larnaca closes airspace due to suspicious object |malper=breakingthenews.net |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Raporan behsa girtina qada hewayî ya Qibrisê kirin lê ev yek paşê ji aliyê hikûmeta Qibrisê ve hatiye redkirin û hikûmeta Qibrisê di heman daxuyaniyê de hebûna tiştê nenas ji Libnanê jî piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/04/cypriot-airspace-closed-reports |sernav=Govt insists Cypriot airspace is open |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Mûşekek balîstîk ku ji axa Îranê hatibû avêtin, dema ku ketibû qada hewayî ya Tirkiye ji aliyê pergalên parastina hewayî yên entegre yên NATOyê ve hate astengkirin ku ev yek nîşana gurrbûneke girîng di pevçûna herêmî de ye. Ev yekem binpêkirina rasterast a axa endamekî NATOyê bû di dema dijminatiyên berdewam de pêk hatiye. Di bersiveke dîplomatîk de, Îranê bi vê êrişê fermî red kiriye ku bi zanebûn Tirkiye nekiriye hedef û bûyer wekê "anormalîyeke teknîkî" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-04 |sernav=Turkey says Iranian ballistic missile entered its airspace, shot down by NATO |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/turkey-says-iranian-ballistic-missile-entered-its-airspace-shot-down-by-nato/ |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 5ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Êrîşeke esmanî ya amerîkî û îsraîlî hola werzîşê ya girtî ya 12.000 kursiyan a kompleksa azadî ya Tehranê hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603051320 |sernav=Missile strike destroys 12,000-seat indoor arena at Tehran’s Azadi complex |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Du serokên xwendekarên Besîcê ku hatiye îdiakirin ku di tepeserkirina xwepêşandanan de beşdar bûne, di êrîşên esmanî yên Îsraîlê de hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202603053543#202603054727 |sernav=Live - Trump demands Iran’s ‘unconditional surrender’ as Khamenei bunker destroyed |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Li gorî daneyên ku ji aliyê [[Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê]] ve hatiye weşandin li Îranê 13 navendên tenduristiyê di dema pevçûnê de hatine bombebarankirin. ==== Êrîşên Îranê ==== Di 5ê adara 2026an de, çavkaniyek leşkerî ji [[Ajansa Nûçeyan a Farsê]] re gotiye ku Îranê ji 28ê sibatê ve zêdetirî 500 mûşekên balîstîk û deryayî û nêzîkî 2.000 dronan ber bi welatên kendavê ve şandine. Di raporê de hatiye îdîakirin ku hema hema ji sedî 40ê şandina dronan ber bi Îsraêlê ve hatine kirin û ji sedî 60ê ji dronan jî ber bi hedefên amerîkî yên li herêmê ve hatine şandin. Serokê [[Ûkrayna]]yê [[Volodîmîr Zelenskî]] diyar kiriye ku Ûkraynayê ji bo alîkariya bi dronên Şahed ên îranî daxwazek ji Amerîkayê wergirtiye. Serokê Dewletên Yekbûyî Donald Trump diyar kiriye ku ew ê alîkariya Ûkraynayê qebûl bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.ara.cat/international/trump-asks-zelensky-for-help-defending-against-iranian-drones_1_5669750.html |sernav=Trump asks Zelensky for help defending against Iranian drones |malper=Ara in English |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Ferrer |pêşnav=Antònia Crespí }}</ref> Di dema serdana wezîrê berevanî ya [[Keyaniya Yekbûyî]] John Healey de ti mûşek ber bi Qibrisê ve nehatin şandin lêbelê sîrenên li baregehên brîtanî du caran lê daye û di nav nifûsa herêmî de bûye sedema metirsiya berfireh û cihguhertinê. Her du caran jî baregehan piştrast kirine ku mûşek hatine avêtin lê ev mûşek negihîştin [[Qibris]]ê. Di heman demê de [[Îtalya]], [[Holenda]] û [[Spanya]]yê piştrast kirine ku ew ê keştîyên şer bişînin ku Qibrisê ji êrîşan biparêzin ku di nav de firqateya ''Cristóbal Colón'' jî hebû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Elgot |pêşnav=Jessica |tarîx=2026-03-05 |sernav=Sirens over RAF Akrotiri in Cyprus are stark reminder of its proximity to war |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/05/sirens-over-raf-akrotiri-in-cyprus-are-stark-reminder-of-its-proximity-to-war |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di heman demê de [[Keir Starmer]] piştrast kiriye ku baregehên brîtanî li Qibrisê bi taybetî ji bo xistina dronên îranî werin bikar anîn û diyar kiriye ku baregeh ji bo parastina qada hewayî ya Ûrdunê werin bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/05/spain-italy-and-netherlands-join-european-naval-deployment-to-cyprus |sernav=Spain, Italy and Netherlands join European naval deployment to Cyprus |malper=euronews |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.latimes.com/politics/story/2026-03-05/europe-commits-to-expanding-iran-campaign-as-israel-strikes-southern-lebanon |sernav=Trump vows to select Iran's new leader, but Tehran is digging in |malper=Los Angeles Times |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US }}</ref> Hatiye diyarkirin ger ji Îrlendayê were xwestin, ew ê amade be ku Qibrisê biparêze û tevlî hevpeymaniya parastinê ya ewropî bibe ku li dora giravê seferber bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.irishexaminer.com/news/arid-41804990.html |sernav=Ireland urged to assist Cyprus if it invokes EU mutual defence clause |malper=Irish Examiner |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=O’Keeffe |pêşnav=Cormac }}</ref> Parçeyên ji mûşekek ku hatiye li jor hatine têkbirin li Petah Tikva ketine û li herêmê şewat çêbûye. === 6ê adarê === [[Wêne:Airstrike on the residential town of Shahid Boroujerdi 20 Avash.webp|thumb|Di 6ê adara 2026an de dîmenek ji encamên êrîşên esmanî yên DYA-Îsraîlê li Tehran a Îranê]] Serokê [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] Donald Trump di 6ê adarê de gotiye ku "sînorên demê" ji bo dirêjahiya şer tune neye û Hegseth diyar kiriye ku şer "nû dest pê kiriye."<ref name="Dautrich2026">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-05-26 |sernav=Day 6 of Middle East conflict — countries intercepting Iranian strikes, US ramps up campaign |malper=CNN |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en |paşnav=Dautrich |pêşnav= }}</ref><ref name="Dautrich2026"/> Êrîşên ezmanî yên Amerîka û Îsraêlê li ser baregeheke îstîxbarata IRGC li [[Luristan (parêzgeh)|Loristanê]]<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202603053543#202603063094 |sernav=Live - Iran says it is not seeking ceasefire as Trump threatens ‘death, fire and fury’ |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-10 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> û sê leşkerên aştîparêzên ganayî yên ku di nav hêzên UNIFILê de bûn, li Başûrê Libnanê bûne hedefa mûşekekan û birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260306-us-warns-bombardment-surge-as-israel-strikes-iran-lebanon |sernav=War in the Middle East: Ghanaian peacekeepers in Lebanon wounded in missile attacks |malper=France 24 |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> Tankera îranî IRIS Bushehr ji aliyê hêzên deryayî yên [[Srî Lanka]]yê ve hatiye desteserkirin ku ev yekem car e ku ji [[Şerê Cîhanî yê Duyem|Şerê Cihanê ya Duyem]] vir ve keştiyeke şer li welatekî bêalî hatiye desteserkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.newsfirst.lk/2026/3/5/sri-lanka-takes-control-of-iranian-ship-iris-bushehr-and-208-crew |sernav=Sri Lanka Takes Control of Iranian Ship Iris Bushehr and 208 Crew |malper=english.newsfirst.lk |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Hatiye îdîakirin ku li Azerbaycanê hêzên ewlehiyê yên herêmî planeke êrîşî ya girêdayî Îranê asteng kirine. Kesên ku hatine girtin bi îdîaya bi plankirina teqandina boriya petrolê ya Bakû-Tiblîsî-Ceyhan, balyozxaneya Îsraêlê û kenîşteyên li Bakûyê hatin sûcdar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://ukranews.com/en/amp/news/1138555-azerbaijan-announces-prevention-of-terrorist-attacks-planned-by-iran-against-israeli-embassy-and |sernav=Azerbaijan announces prevention of terrorist attacks planned by Iran against Israeli Embassy and synagogue |malper=ukranews.com |roja-gihiştinê=2026-03-10 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/06/azerbaijan-says-it-stopped-iranian-terror-attacks-dismantled-terror-cells |sernav=Azerbaijan says it stopped Iranian terror attack plot |malper=euronews |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> === 7ê adarê === DYAyê sêyem keştiya balafiran a bi navê ''USS George H. W. Bush'' şandiye [[Rojhilata Navîn]].<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.freepressjournal.in/world/operation-epic-fury-is-us-deploying-3rd-carrier-uss-george-hw-bush-cvn77-to-the-middle-east-amid-iran-war-heres-all-we-know |sernav=Operation Epic Fury: Is US Deploying 3rd Carrier, USS George H.W. Bush (CVN‑77), To The Middle East Amid Iran War? Here's All We Know |malper=Free Press Journal |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://news.usni.org/2026/03/06/uss-gerald-r-ford-now-in-the-red-sea-uss-george-h-w-bush-wraps-pre-deployment-exercises |sernav=USS Gerald R. Ford Now in the Red Sea, USS George H.W. Bush Wraps Pre-Deployment Exercises |malper=USNI News |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |paşnav=Shelbourne |pêşnav=Mallory }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.apa.az/america/us-said-expected-to-deploy-3rd-aircraft-carrier-to-the-middle-east-495510 |sernav=US said expected to deploy 3rd aircraft carrier to the Middle East |malper=Apa.az |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Her çiqas hem DYA û hem jî Îsraêlê înkar kirine ku wan êrîşî dezgehên bêxwêkirinê kiriye, artêşa Îranê gotiye ku êrîş li ser dezgeheke bêxwêkirina avê ya li girava Qeşmê hatiye kirin ku bandor li dabînkirina ava 30 gundan kiriye û DYA sûcdar kiriye û gotiye ku wan bi êrîşkirina cihên ku Îranê wekê çavkaniya êrîşê li dijî Îranê diyar kiriye, ji bo tola êrîşan hedef girtine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-07 |sernav=IRGC says it attacked US base in Bahrain, claims it was used to strike desalination plant in Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-says-it-attacked-us-base-in-bahrain-claims-it-was-used-to-strike-desalination-plant-in-iran/ |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://time.com/7383099/iran-news-oil-strikes-tehran/ |sernav=Tehran Shrouded in Toxic Cloud After Israel Strikes Fuel Depots |malper=TIME |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Schneid |pêşnav=Rebecca |paşnav2=Jamalpour |pêşnav2=Fatemeh }}</ref> Keştiya firokehilgir a brîtanî ''HMS Prince of Wales'' ketiye rewşa amadebaşiyê ya pêşketî ku berjewendîyên [[Keyaniya Yekbûyî|Brîtanyayê]] li herêmê biparêze.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c39w2nj1rk8o |sernav=British aircraft carrier HMS Prince of Wales prepped to set sail |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-07 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-GB }}</ref> Serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan di 7ê adarê de ji rojnamevanan re gotiye ku Îran dê ji 7ê adarê û pê ve êrîşên li ser cîranên xwe rawestîne heya ku êrîş ji wir dest pê neke. Tevî vê daxuyaniyê, Balafirgeha Navneteweyî ya Dubayê piştê vê daxûyaniyê ji aliyê dronên îranî ve rastê êrîşan hatiye. Êrîşên esmanî yên Îranê bandorek mezin li ser kompleks û rafineriyên petrolên pargîdaniya Halliburton a amerîkî ya li Besrayê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://in-cyprus.philenews.com/international/drone-attack-basra-halliburton-kbr-fire-iraq-live/ |sernav=Drone attack on foreign oil compound in Iraq’s Basra sets Halliburton and KBR facilities ablaze |malper=in-cyprus.philenews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US }}</ref> Artêşa Îranê bi dronekê êrîşî tankera petrolê ya bi ala Maltayê Prima kiriye. NDTV ragihandiye ku piştî hefteyekê şer, dibe ku tenê nêzîkî hezar mûşekên balîstîk li Îranê bimînin. === 8ê adarê === Di 8ê adarê de kurê Xameneyî ya duyem Mocteba, wekê rêberê nû yê Îranê hatiye hatiye diyar kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Treisman |pêşnav=Rachel |tarîx=2026-03-09 |sernav=What to know about Mojtaba Khamenei, Iran's new supreme leader |url=https://www.npr.org/2026/03/09/nx-s1-5742375/mojtaba-khamenei-iran-supreme-leader |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Êrîşên esmanî yên Îsraîlê ji bo cara yekem li ser dezgehên petrolê yên Îranê daye ku di encamê de çar kes hatin kuştin û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li dijî van êrîşên li ser dezgehên petrolê nerazîbûna nîşan daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/03/08/us-dismayed-israel-iran-fuel-strikes |sernav=Scoop: U.S. dismayed by Israel's Iran fuel strikes, sources say |malper=Axios |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Caputo |pêşnav=Barak Ravid,Marc }}</ref> Êrîşên li ser depoyên sotemeniyê yên nêzîkî Tehranê bûye sedema rijandina petrolê û "çemê agir" ên li kolanên derdorê û bajar di nav ewrek dûyê reş ê gurr de maye û bûye sedema barana reş a asîdî ya jehrîn ku li derdorê deverê bariye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.timesnownews.com/world/middle-east/iran-war-oil-depot-strikes-videos-black-rain-us-israel-air-strikes-article-153787160 |sernav='River of Fire' in Tehran: Videos Show Israeli Strikes Hit Iran Fuel Depots, Trigger Black Rain |malper=Times Now |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Rayedarên Îranê ji welatiyan xwestine ku li malê bimînin, li derve bi rûpoşan bigerin, xwarin û sotemeniyê bi kêmanî bikar bînin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Parent |pêşnav=Deepa |tarîx=2026-03-08 |sernav=‘Dark, like our future’: Iranians describe scenes of catastrophe after Tehran’s oil depots bombed |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/08/dark-like-our-future-iranians-describe-scenes-of-catastrophe-after-tehrans-oil-depots-bombed |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Wezareta berevaniya Keyaniya Yekbûyî piştrast kiriye ku hêzên wan droneke îranî ku ber bi Iraqê ve diçû, asteng kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.the-independent.com/news/world/middle-east/kuwait-city-tower-fire-drones-iran-war-b2934196.html |sernav=Kuwait city tower erupts in flames as Iran launches new wave of strikes in the Gulf |malper=The Independent |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Her wiha, wezaretê niyeta xwe ya şandina helîkoptereke Merlîn ji bo herêmê diyar kiriye ku di demên pêşin de alîkariya tespîtkirina gefên hewayî bike. Li gorî Heyva Sor a Îranê ji destpêka şer ve bi tevahî 65 dibistan û 32 navendên bijîşkî (wek nexweşxane û dermanxane) bûne hedef û zêdetirî 10.000 deverên sivîlan ji ber êrîşan zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/8/iran-live-israel-bombs-tehran-oil-depots-attacks-on-gulf-states-continue |sernav=Iran war updates: New supreme leader named; 2 killed in Saudi Arabia strike |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Kelliher |pêşnav=Ted Regencia,Virginia Pietromarchi,Alma Milisic,Caolán Magee,Fiona }}</ref> === 9ê adarê === [[NATO]]yê rêgirtina li duyem ê mûşeka balîstîk a li ser qada hewayî ya [[Bakurê Kurdistanê]] piştrast kiriye ku mûşekê li ser esmanê Dîlok a Bakurê Kurdistanê, li nêzîkî [[Dîlok]]ê hatiye têk têk birin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-03-09 |sernav=NATO intercepts second Iranian ballistic missile fired towards Turkey |url=https://www.straitstimes.com/world/middle-east/turkey-says-second-iranian-ballistic-missile-shot-down-by-nato-defences-in-airspace |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Straits Times |ziman=en |issn=0585-3923 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/899194/slug |sernav=NATO Intercepts Iranian Ballistic Missile in Turkish Airspace, Türkiye's Defense Ministry Says |malper=NATO Intercepts Iranian Ballistic Missile in Turkish Airspace, Türkiye's Defense Ministry Says |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Donald Trump piştî axavtina bi serokê Rûsyayê Vladimir Putin re îdîa kiriye ku "şer pir temam e, hema bêje temam bûye" û gotiye "me di gelek waran de şer qezenc kiriye."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2026/03/09/trump-iran-war-end.html |sernav=Trump says Iran war will end 'very soon,' predicts lower oil prices |malper=CNBC |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Mangan |pêşnav=Dan }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Trew |pêşnav=Bel |tarîx=2026-03-13 |sernav=Iran-US war latest: US confirms troops killed in Iraq plane crash as explosion hits Tehran demonstration |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/iran-us-war-live-updates-trump-israel-oil-iraq-b2937707.html |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Independent |ziman=en }}</ref> Trump piştre di civîneke çapemeniyê ya ku di heman rojê hatiye lidarxistin de ji hinek şîroveyên xwe vegeriya û piştgirî da wezîrê berevaniyê Pete Hegseth dema ku gotibû ku şer tenê "destpêka avakirina welatekî nû" ye û ew ê "zû" biqede.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Cameron |pêşnav=Chris |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Boxerman |pêşnav3=Aaron |paşnav4=Troianovski |pêşnav4=Anton |paşnav5=Pérez-Peña |pêşnav5=Richard |tarîx=2026-03-09 |sernav=After Global Economy Shudders, Trump Zigzags on Whether War Is Nearing End |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/10/world/iran-war-trump-us-israel |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Lêbelê Trump her wiha gotiye ku Amerîka dê di roja sêşemê de êrîşa "roja herî dijwar" pêk bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dw.com/en/us-israel-war-with-iran-updates-oil-price-trump/live-76284477 |sernav=Iran war: Tuesday to be 'most intense day' of US strikes |malper=dw.com |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Nêzîkî 12 bombebaranên B1-B gihîştine baregehên li Ewropayê. 5 ji wan li baregeha Hêza Hewayî ya Qraliyetê ya Fairfordê li Keyaniya Yekbûyî daketin û tevlî sê bombebaranên B-52 bûne, di heman demê de jî 3 B1-B yên din jî ber bi Baregeha Hewayî ya Ramsteinê li Almanya ve hatine şandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.airandspaceforces.com/b-1s-b-52s-bombers-europe-iran-epic-fury/ |sernav=B-1s and B-52s Bombers Pour into Europe for Ops Against Iran |malper=Air & Space Forces Magazine |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |paşnav=South |pêşnav=Todd }}</ref> === 10ê adarê === Di şeva 9 û 10ê adara 2026an de, bombebaranên li ser Tehranê bi girîngî zêde bûye. Rêzeke teqîn bajarê Tehranê, bi taybetî li beşên rojhilat, rojava û başûrê bajêr ku dengê çend teqînên bihêz bi rêzê ve hatiye bihîstin. Herwiha li Kerecê ku bajarekî mezin ê li bakurê rojavayê Tehranê ye, teqînên mezin hatine ragihandin ku li wir çend teqîn li herêmên pîşesaziyê hatine ragihandin. Li bakurê rojavayê welat, li bajarê Tebrîzê jî dengê teqînan hatiye. Rayedarên îranî tavilê asta zirarê li van bajaran eşkere nekirine lê çend çavkaniyên herêmî ragihandine ku êrîşên ku tesîsên lojîstîk û pîşesaziyê hedef digirin hatine kirin.<ref name=":10">{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://aje.news/a49wlz?update=4382851 |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Li başûrê rojhilatê welêt, balafirgeha Kermanê jî rastî êrîşan hatiye. Li gorî rayedarên herêmî yên ku ji aliyê medyaya Îranê ve hatine parvekirin, gelek avahiyên balafirgehê zirar dîtine. Herwiha êrîşên li bajarê Îsfahanê jî hatine berdewam kirin ku Qesra dîrokî ya kevnar a Chehel Sohoun, ku di Lîsteya Mîrata Cîhanî ya UNESCOyê de ye, piştî bombebaranê zirareke mezin dîtiye. Êrîşê ji ber nêzîkbûna bajêr ji bo çend tesîsên nukleerî yên hesas bûye sedema fikarên cidî.<ref name=":10" /> Li deryayê hêzên amerîkî operasyonên xwe yên li dijî şiyanên deryayî yên Îran a li Kendava Farsê berdewam kiriye. Di civîneke çapemeniya li Washingtonê, serkêşê fermandariya giştî ya hêzên hevbeş ên Amerîkayê Dan Caine diyar kiriye ku hêzên amerîkî keştîyên îranî yên ku beşdarî operasyonên danîna mayinên deryayî bûne, hedef girtine. Li gorî wî, ji destpêka şer ve zêdetirî pêncî keştîyên îranî hatine bin av kirin an jî hatine rûxandin.<ref name=":10" /> Li bajarê Manamayê ku paytexta Behreynê ye, bi êrîşeke dronî birca Millennium li navçeya Seefê hatiye hedef girtin. Navendên pargîdaniyên telekomunîkasyonê Clarent ku li qata 11em a avahiyê bû, piştî teqînê zirarên mezin dîtiye. Her wiha wezareta karên hundir a Behrêynê piştrast kiriye ku êrîşeke cuda li dijî avahiyeke niştecihbûnê li bajêr pêk hatiye jinek jiyana xwe jidest daye û çend kesên din birîndar bûye. Rayedaran êrîş wekê "êrîşek eşkere" ya ku sivîlan hedef digire wesif kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-war-targets-map-numbers/ |sernav=Map and chart track the latest U.S. and Iranian war targets - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-10 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en-US }}</ref> Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, rafineriya Ruwais ku yek ji mezintirîn rafineriyên petrolê ya cîhanê ye, piştî êrîşeke bi dronan ku herêma pîşesaziyê ya Ruwais li mîrgeha Ebû Dabî bûye armanca êrîşên Îranê, hilberîna neftê bi demkî sekiniye.<ref name=":11">{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/10/woman-killed-in-bahrain-as-other-gulf-states-intercept-iranian-missiles |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Li Erebistana Siûdî dronek li taxeke niştecihbûnê ya bajarê Ez Zulfî yê li parêzgeha Riyadê ketiye xwarê. Rayedarên Siûdî ragihandine ku di bûyerê de ziyana madî çêbûye lê ti kes nemiriye.<ref name=":11" /> Demek kurt piştî ku artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan avêtina mûşekan ji Îranê tesbît kiriye, li Îsraêlê, çend êrîşên mûşekan li herêma Beyt Şemeş a li navenda welêt hatin ragihandin. Tîmên rizgarkirinê ji bo nirxandina rewşê şandin cihê bûyerê, lê di cih de ti birîndar nehatin ragihandin. Li gorî wezareta tenduristiyê ya Îsraêlê, di 24 saetên borî de 191 kes, hem sivîl û hem jî personelên leşkerî, ji ber pevçûnê rakirine nexweşxaneyê. Ji destpêka şer ve 2 hezar û 339 birîndar li nexweşxaneyên Îsraêlê hatine derman kirin. Li gorî agahiyên herî dawî yên heta 10ê adarê, 95 kes li nexweşxaneyan mane ku 11 ji wan rewşa wan giran e. Di heman demê de, di êrîşeke mûşekî ya Îranê de li ser bajarê Yehudê li navenda Îsraêlê kesek jiyana xwe jidest daye û du kes jî birîndar bûne. === 11ê adarê === Di roja 11ê adarê de hêza hevbeş a Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe li seranserê axa Îranê beberdewam kirine ku ev êrîş li hemberî qereqolên polîsan li parêzgehên [[Rojhilata Kurdistanê]], [[Tehran]] û her wiha navendeke Besîcê li Tehranê û baregehên Besîcê Îmam Riza li Îsfehanê pêk hatine. Her wiha baregeha 7em a hêzên hewayî jî hatine hedefgirtin. Li Bender Ebasê, li parêzgeha Hormozgan, dezgehên medyayî yên li dijî rejîmê nûçeyên rûxandina radareke Îranê ragihandine. Li parêzgeha Xuzistanê, rafineriya Abadanê rastî lêdanekê hatiye ku êrîş yek sedemên krîza enerjiyê ye ku qutbûnên rojane yên elektrîka li seranserê Îranê girantir kiriye. Fermandariya Amerîkayê ragihandiye ku ji destpêka şer ve wan li Îranê zêdetirî 5.500 hedefan xistiye û diyar kiriye ku li ser beşên mezin ên axa Îranê serdestiya wan ê hewayî heye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.france24.com/fr/moyen-orient/20260311-en-direct-guerre-au-moyen-orient-iran-revendique-frappes-grande-ampleur-israel-etats-unis-golfe-petrole |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Di heman rojê de hevpeymaniya Îsraêl û Dewletên Yekbûyî li avahiya Bank Sepah li Tehranê xistiye ku di encamê de avahî hilweşiyaye û xizmetguzariyên serhêl û yên rûbirû hatiye rawestandin. Ev bankeya ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî ve hatiye hilweşandin, berpirsiyarê dayîna mûçeyên karmendên Pasdarên Şoreşê û artêşa birêkûpêk a Îranê bû. Li gorî medyaya herêmî karmendên ku ji bo amadekirina mûçeyên mehê di şifta şevê ya awarte de dixebitîn, hatine kuştin. Xizmetên Banka Melli ku saziyeke din a bi rejîmê ve girêdayî ye, çend roj in hatine astengkirin. Di bersivê de, baregeha Xetam el-Enbiya ragihandiye ku navendên aborî û bankên bi Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ve girêdayî yên li herêmê niha hedefên wan ên rewa ne û bang li sivîlan kiriye ku ji ber êrîşên Dewletên Yekbûyî di nav kîlometreyekê de nêzîkî saziyên bankayên Îranê nebin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lorientlejour.com/article/1498593/larmee-iranienne-dit-vouloir-desormais-frapper-des-cibles-economiques-dans-la-region.html |sernav=L'armée iranienne dit vouloir désormais frapper « les centres économiques et les banques » dans la région |malper=L'Orient-Le Jour |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Li Erebistana Siûdî Îran êrîşên dubare li ser binesaziya leşkerî û enerjiyê ya padîşahiyê berdewam kiriye. Wezareta berevaniyê ragihandiye ku wan heft dronên ku ber bi zeviya petrolê ya Şeybe ya mezin li rojhilatê welêt ve diçûn asteng kirine ku ji aliyê Aramco ve dihatin xebitandin û ji destpêka şer ve çend caran hatiye hedefgirtin. Şeş mûşekên balîstîk ên ku baregeha hewayî ya prens Siltan ku leşkerên amerîkî li nêzîkî Riyadê lê dimînin, hatine hedef digirtin, hatine têkbirin, her wiha pênc dron li herêma El Xerj û du dronên din jî li nêzîkî Hafar El Batîn, li ser sinorê Kuweytê hatine têk birin.<ref name=":12">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/11/iran-fires-missiles-drones-at-gulf-nations-as-ship-hit-in-strait-of-hormuz |sernav=Iran fires missiles, drones at Gulf nations as ship hit in Strait of Hormuz |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> Hêzên Îranê pêlek li dijî Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî pêlek nû yê êrîşan daye destpêkirin ku tê de dron û mûşek hatine bikaranîn. Du dron li nêzî Balafirgeha Navneteweyî ya Dubayê ketin xwarê û di encamê de çar kes birîndar bûn ku di nav de du welatiyên ganayî, yek bangladeşî û welatiyekî hindî di nav de hebûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lorientlejour.com/article/1498577/des-drones-tombes-pres-de-laeroport-de-dubai-quatre-blesses-autorites.html |sernav=Des drones tombés près de l'aéroport de Dubaï, quatre blessés |malper=L'Orient-Le Jour |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Li Qeterê piştê ku li Dohayê dengê teqînan hatiye bihîstin ku hatiye ragihandin ku êrîşeke mûşekî hatiye têkbirin.<ref name=":12"/> Li Kuweytê, Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî berpirsiyariya avêtina du mûşekan li baregeha amerîkî ya Kampa Arifjan, li başûrê bajarê Kuweytê ku baregeha pêşeng a pêkhateya bejayî ya CENTCOMê lê ye, girtiye ser xwe. Di heman rojê de artêşa Kuweytê bêbandorkirina heşt dronan ragihandiye. Li Omanê balafirên bêmirov ên îranî li bendera Salalahê xistine û tankên sotemeniyê hatine armanc girtin. Her çend ti qurbanî nehatine ragihandin jî, xebatên li benderê hatine rawestandin. Di encamê de li wir agirêkî mezin derketiye û di tevahiya êvarê de gurtir bûye û beşek mezin ji benderê şewitandiye.<ref>{{Jêder |sernav=Des réservoirs de carburant touchés par une frappe de drones à Oman |tarîx=2026-03-11 |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/iran/video-des-reservoirs-de-carburant-touches-par-une-frappe-de-drones-a-oman_VN-202603110647.html |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Îranê li Tengava Hurmizê û li Kendava Erebî, êrîşên xwe yên li dijî keştîyên bazirganî zêde kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/attacks-strait-hormuz-intensify-iran-targeted-commercial-ships/story?id=130962627 |sernav=Tensions continue to escalate in the Strait of Hormuz as 3 commercial ships attacked |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Di heman rojê de êrîşên Îranê û êrîşên komên girêdayî Îranê ku di nav axa Iraqê de ne li hemberî [[Başûrê Kurdistanê]] berdewam kiriye. Îran li Başûrê Kurdistanê êrîşî wergehên kurdên [[Rojhilata Kurdistanê]] kirine. Heşt balafirên bêpîlot ên ku di du pêlan de hatin avêtin baregeha partiya Komala li herêma Zirgiwezala, nêzîkî [[Silêmanî (bajar)|Silêmaniyê]] bûye armanca êrîşên Îranê û di encamê de pêşmergeyek jiyana xwe jidest daye û du peşmerge jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/130320264 |sernav=Kî ji kû derê bi kîjan dronan êrişî Herêma Kurdistanê dike? |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en }}</ref> === 12ê adarê === ==== Êrîşên li ser Îranê ==== Di roja 12 adarê de hevpeymaniya Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe yên li seranserê axa Îranê bi awayekî berbiçav zêde kiriye û ji destpêka şer ve hejmara xalên ku hatine hedefgirtin gihîştiye nêzîkî 6.000an. Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan kompleksa Taleghan, ku li Parçînê li başûrê rojhilatê Tehranê ye, bombebaran kiriye ku ew wekê tesîseke stratejîk ji aliyê rejîmê ve hatiye bikaranîn ku şiyanên girîng ji bo çêkirina çekên nukleerî pêş bixe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/live-updates/iran-war-us-israel-gulf-allies-strait-of-hormuz-attacks-oil-prices-stocks/ |sernav=Iran war paralyzes oil trade, U.S. military plane crashes in Iraq |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |paşnav4= |paşnav5= |pêşnav5= |paşnav6= |pêşnav6= |paşnav7= |pêşnav7= }}</ref> Her wiha êrîş bi awayekê sîstematîk xalên kontrolê yên milîsên paramîlîter ên Besîcê li seranserê Tehranê hatiye pêk anîn ku artêşa Îsraêlê dibêje wan li gelek deverên Tehranê xalên leşkerî danîne ku şêniyên bajêr de tirsê çêkirine. Di heman demê de UNHCR radigihîne ku ji destpêka şer û pevçûnan ve 3,2 milyon îranî li hundirê welat koçber bûne, ku ev hejmar di navbera 600.000 û milyonek malbatan de ye ku piraniya wan ji Tehran û deverên mezin ên bajarî reviyan ku li bakurê welat û deverên gundewarî penageh bibînin û di heman demê de Neteweyên Yekbûyî diyar kiriye ku ew texmîn dikin ku ev koçberiya berdewam zêde bibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.unhcr.org/fr/actualites/communiques-de-presse/jusqua-3-2-millions-diraniens-temporairement-deplaces-dans-leur |sernav=Jusqu'à 3,2 millions d'Iraniens temporairement déplacés dans leur pays alors que le conflit s'intensifie |malper=HCR |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr |paşnav=Ito |pêşnav=Par Ayaki }}</ref> Di warê siyasî de rêberê bilind ê nû yê Îranê Mucteba Xameneyî peyama xwe ya yekem ê piştî erkdarkirina xwe bi daxuyaniyekê ku li ser televîzyona dewletê ya Îranê hatiye xwendin lê di weşanê de deng û dîmenên Mucteba Xameneyî nehatiye parvekirin. Mucteba Xameneyî di vê peyamê de bi tundî soza tolhildanê li dijî Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ji bo wêrankirina çêbûyî daye ku daxwaz dike ku Tengava Hurmizê girtî bimîne û diyar kiriye ku hemî baregehên amerîkî yên li herêmê ji bo wî hedef in. Balyozê Îranê li Nîkosyayê piştrast kiriye ku ew di êrîşa ku bavê wî tê de hatiye kuştin de birîndar bûye û ragihandiye ku ew ji ling, dest û milê xwe birîndar bûye û di heman demê de şêwirmendekî hikûmetê bi eşkereyî piştrast kiriye ku ew sax û tenduristiya wî baş e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/nous-nous-vengerons-le-nouveau-guide-supreme-iranien-mojtaba-khamenei-sort-du-silence-dans-un-message-lu-a-la-television_AP-202603120568.html |sernav="Nous nous vengerons": le nouveau guide suprême iranien Mojtaba Khamenei sort du silence dans un message lu à la télévision |malper=BFM |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Di 12 adarê de êrîşên Îranê li dijî Erebistana Siûdî Îran êrîşên li ser binesaziya leşkerî û enerjiyê berdewam kiriye. Wezareta berevaniya siudî têkbirina çend balafirên bêpîlot ên ku bîrên petrolên mezin ên li Şeybe hedef digirtin ku ji destpêka şer ve gelek caran hatibû hedefgirtin û her wiha têkbirina dronek ku bi awayekî xeternak nêzîkî navçeyek Riyadê dibû ku balyozxaneyên biyanî lê ne, ragihandiye ku vê yekê berfirehbûna hedefên Îranê ber bi deverên dîplomatîk ve nîşan daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/12/saudi-defense-ministry-says-intercepted-drones-headed-to-shaybah-oil-field |sernav=Saudi Arabia intercepts 24 drones targeting Eastern Province and Shaybah oil field |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Mîrgehên Erebî yên Yekbûyî, piştî lêdaneke rasterast ji aliyê droneke Îranê ve, li avahiya bilind ê bi navê Harbour Creek li Dubaiyê agir derketiye û di heman demê de bermahiyên droneke din jî li nêzîkî navçeya darayî ya Dubaiyê ku yek ji navendên aborî yên herî girîng ên herêmê ye, ketiye xwarê. Keştiyeke neftê jî 65 kîlometre li bakurê Jebel Elî ji aliyê guleyeke nenas ve hatiye lêdan ku bûye sedema agireke piçûk ê li ser keştiyê ku zû hatiye kontrolkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/12/dubaibased-dp-world-says-jebel-ali-port-fully-operational-inbound-vessel-traffic-reduced |sernav=Dubai-based DP World says Jebel Ali port fully operational, inbound vessel traffic reduced |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Kuweytê droneke îranî rasterast li avahiyek niştecihbûnê li başûrê welêt xistiye ku di encamê de du sivîl birîndar bûn û agir bi avahiyê ketiye ku ji aliyê agirkujan ve bi lez û bez hate kontrolkirin. Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê jî ji aliyê çend dronan ve hatiye lêdan ku ziyanên madî yên girîng li binesaziyê çêbûne lê di vê êrişê de ti qurbanî çênebûne. Wezareta berevaniya Kuweytê ragihandiye ku çend dronên din berî ku bigihîjin hedefên xwe hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/12/kuwait-international-airport-targeted-by-drones-causing-material-damage-only- |sernav=Kuwait International Airport targeted by drones, causing material damage only |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Behrêynê balafirên bêmirov ên Îranê li depoyên hîdrokarbonên li parêzgeha Muharraqê dixin û di encamê de agirê mezin û dijwar derketiye holê ku ji dûr ve hatiye dîtin. Wezareta karên hundir bi lezgînî bang li şêniyên bajarokên nêzîk ên wekê Hidd, Arad, Qelalî û Samahîc kiriye ku ji ber dûyê jehrîn a qalind a ku ji cihê şewatê derdikeve, li hundir bimînin û pencere û deriyên hewakirinê bi hişkî bigirin. Di dawiya rojê de agir hatiye kontrolkirin ku ev yek rê da rayedaran ku qedexeyên li ser şêniyên deverê hatibûn ferzkirin, rakin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c743gpd9z72o |sernav=Iran steps up attacks on energy targets as tankers hit |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-GB }}</ref> Li Tengava Hurmizê û Kendava Farsê, rewşa deryayî bi awayekî metirsîdara berdewam xirabtir bûye. Sê deryavanên keştiya barkêş a teylandî Mayuree Naree ku roja berê ji aliyê keştiyeke şer ê Îranê ve ku ji dûr ve tê xebitandin rastî êrîşê hatine, hê jî winda ne û hatiye bawerkirin ku ev deryavan di odeya motorê ya zirar dîtiye de asê mane. Her çend agir hatiye vemirandin jî, gihîştina keştiyê hê jî ne gengaz e. Bîst endamên din ên tîma deryavan ku hemî hemwelatiyê teylandî bûn, bi ewlehî gihiştine Omanê. ==== Êrîşên li dîjî Başûrê Kurdistanê ==== Li [[Başûrê Kurdistanê]], li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] baregeheke leşkerî ya Îtalyayê rastî êrîşan hatiye. Mûşekek rasterast li baregeha leşkerên îtalî dikeve lê ji ber ku berê ev baregeh hatibû valakirin ti qurbanî çênebûye. Wezîrê berevaniya Îtalyayê Guido Crosetto êrîş piştrast kiriye û vegerandina 141 leşkerên îtalî yên ku hê jî li baregehê ne ragihandiye ku vekişîneke ku ji ber sedemên ewlehiyê beriya bûyerê hatibû plankirin, 102 leşker berê vegeriyabûn Îtalyayê û nêzîkî çil leşkerên din jî li Urdunê hatine bicihkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ilmessaggero.it/schede/erbil_base_militare_italiana_dove_si_trova_quanti_soldati_ci_sono-9411572.html |sernav=Erbil, la base militare italiana nella zona a rischio: dove si trova, quanti soldati italiani ci sono e chi è il comandante |malper=www.ilmessaggero.it |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=it }}</ref> Di heman rojê de baregeha hevbeş a fransî-kurdî ya Mala Qara, ku bi qasî 40 kîlometreyan li başûrê rojavayê Hewlêrê ye, di şeva 12-13ê adarê de rastî êrîşeke du dronan hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.defense.gouv.fr/terre/actualites/deces-ladjudant-chef-arnaud-frion-operation-exterieure-irak |sernav=Décès de l’adjudant-chef Arnaud Frion en opération extérieure en Irak {{!}} Ministère des Armées et des Anciens combattants |malper=www.defense.gouv.fr |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> Efserê erkan Arnaud Frion ku ji Tabûra 7em a şopvanên alpînê bû ku bi eslê xwe ji bajarê Varces, Isèreyê bû di êrîşê de jiyana xwe jidest daye. Ew yekem leşkerê Fransayê ye piştê demek dirêj li heremê jiyana xwe jidest dide. Serokkomarê Fransayê Emmanuel Macron saet di 1:37ê (dema herêmî) sibehê de mirina fermandarê fransî ragihandiye û diyar kiriye ku hebûna wan ê li heremê di çarçoveya têkoşîna li dijî terorîzma DAÎŞÊ de ji sala 2015an vir ve ye û diyar kiriye ku şerê li Îranê nikare êrîşên bi vî rengî rewa bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/monde/iran/guerre-entre-les-etats-unis-israel-et-l-iran/mort-d-un-soldat-francais-au-moyen-orient-qui-etait-l-adjudant-chef-arnaud-frion-mort-lors-d-une-attaque-de-drone-dans-le-kurdistan-irakien_7865429.html |sernav=Qui était l'adjudant-chef Arnaud Frion, mort lors d'une attaque de drone dans le Kurdistan irakien ? |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr-FR }}</ref> === 13ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di roja 13ê adarê de êrîşên Îsraêl û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê êrîşên xwe yên li ser Îranê bi awayekî berbiçav zêde kirine û li gorî raporên ajansan ji destpêka şer û pevçûnan vir ve hejmara xalên ku hatine lêxistin gihiştiye 15.000an. Di şeva 12-13ê adarê de artêşa Îsraêlê li parêzgeha Xuzistanê êrîşî çend cihên ewlehiyê yên navxweyî kiriye ku di nav wan de baregeha polîsên li parêzgeha Ehwazê, baregeha hêzên bejayî yên mihafizên şoreşê ya li heman bajarî û tugaya zirxî ya 292em a artêşa birêkûpêk a li Dezfulê hebûn. Li gorî nirxandinên Amerîkayê, hevpeymaniyê heta 13ê adarê ji sedî 60 heta 80ê fuzeyên Îranê û heta ji sedî 80ê pergala parastina hewayî ya Îranê ji holê rakirine. Tesîseke çêkirin û depokirina mûşekên balîstîk ên bin erdê li Şîrazê, parêzgeha Farsê û her wiha cihekî mûşekan ku li Borazcan a li parêzgeha Buşehrê û herêma pîşesaziyê ya Hacîabadê li Arakê, parêzgeha Markazî, ku pargîdaniyên bi bernameya nukleerî ya Îranê ve girêdayî ne, hatine bombebarankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2026/03/13/trump-says-us-obliterated-military-targets-on-irans-kharg-island-but-didnt-wipe-out-oil-infrastructure.html |sernav=Iran threatens to retaliate against neighbors; Trump urges countries to assist in securing Strait of Hormuz |malper=CNBC |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Cullen |pêşnav=Sam Meredith,Darla Mercado, CFP®,Terri }}</ref> Donald Trump bi xwe radigihandiye ku wî fermana yek ji êrîşên esmanî yên herî bihêz ên dîroka Rojhilata Navîn li dijî girava Xarkê daye ku bi qasî ji %90 ê ji petrola hinardekirî ya Îranê ji wir derbas dibe. Careke din dîsa Trump zelal kiriye ku wî biryar daye ku binesaziya petrolê ya giravê biparêze, di heman demê de gef xwar ku ger Îran rê li ber veguhestina petrolê li Tengava Hurmuz bigire, ew ê giravê hilweşîne. Wî her wiha îdia kiriye ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê dê di hefteya bê de li Îranê pir bi tundî êrîş bike, ev yek nîşan dide ku dawiya pevçûnê nêzîk nîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bfmtv.com/international/amerique-nord/etats-unis/donald-trump-annonce-que-l-armee-americaine-a-mene-l-un-des-raids-aeriens-les-plus-puissants-de-l-histoire-du-moyen-orient-sur-l-ile-de-kharg-en-iran_AV-202603130962.html |sernav=Donald Trump annonce que l'armée américaine "a mené l'un des raids aériens les plus puissants de l'histoire du Moyen-Orient" sur l'île de Kharg en Iran |malper=BFM |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> Li navenda Tehranê, li nêzîkî şahiyeke ku ji bo roja cîhanê ya Qudsê teqîn çêbûne û herî kêm kesek jiyana xwe jidest daye. Artêşa Îsraîlê serê sibeha 13ê adarê ji welatiyên Îranê xwestibû ku ji du deverên li navenda paytextê ya nêzîkî cihê merasîma leşkerî ku gelek serokên payebilind ên Îranê ku di nav wan de serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan û rêveberê ewlehiyê Elî Larîcanî jî hebûn, vala bikin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/explosions-near-tehran-al-quds-day-march-in-solidarity-with-palestinians |sernav=Al-Quds Day rally in Tehran draws thousands despite US-Israeli attacks |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Li Erebistana Siûdî wezareta parastinê têk birina deh dronan ku li ser herêma rojhilatê Erebistanê difiriyan ragihandiye û piştre 28 dronên din ên ku di pêla duyem a êrîşan de ketine qada hewayî ya Siûdî jî hatine têk birin. Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî avahiyek li navenda darayî ya navneteweyî ya Dubayê bi ketina bermahiyên droneke li avahiyê dikeve ku zirar daye rûyê avahiyê lê ti birîndarî çênebû. Ev bûyer di demekê de qewimî ku pargîdaniyên navneteweyî yên mezin ên ku di nav de Citi, Deloitte û PwC jî hebûn, ji ber gefên Îranê ya li dijî navendên aborî û darayî yên bi Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ve girêdayî, ofîsên xwe ji DIFC yê vala kiribûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://nypost.com/2026/03/13/world-news/international-financial-centre-in-dubai-hit-by-kamikaze-drone/ |sernav=International Financial Centre in Dubai hit by kamikaze drone {{!}} New York Post |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US }}</ref> Li Omanê du karkerên biyanî dema ku dronek li herêma pîşesaziyê ya El-Awahi li parêzgeha Sohar a bakurê Omanê ketiye xwarê, hatine kuştin û çend kesên din jî birîndar dibin. Droneke din li deverek vekirî bêyî ku ti qurbanî çêbibin ketiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/iran-war-what-is-happening-on-day-14-of-us-israel-attacks |sernav=Iran war: What is happening on day 14 of US-Israel attacks? |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Melimopoulos |pêşnav=Elizabeth }}</ref> Li Tengava Hurmizê Îran trafîka deryayî bi tevayî asteng kiriye. Serokê fermandariya giştî ya hêzên hevbeş ên Amerîkayê Dan Caine qebûl kiriye ku tengav ji aliyê taktîkî ve hawîrdorek tevlihev pêşkêş dike û bi awayekî neyekser qebûl dike ku di demek kurt de pêşîgirtina li êrîşên Îranê li wir ne mimkûn e. Wezîrê enerjiyê ya Amerîkayê wisa difikire ku heta dawiya mehê eskortên tankeran werin bicihkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-war-hegseth-caine-update-pentagon/ |sernav=Hegseth says there's "no clear evidence" Iran is placing new mines in Strait of Hormuz - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US |paşnav=Watson |pêşnav=Eleanor }}</ref> Li Îsraîlê, Îran di nav rojê de pênc mûşekên din ên balîstîk avêtiye. Mûşekek li Zerzîrê, rojhilatê Heyfayê, ketiye ku di encamê de bi dehan kes birîndar bûne û zirarên mezin daye malên derdorê. Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî berpirsiyariya êrîşan girtiye ser xwe ku diyar kiriye ku wan avêtina mûşekên Xeybar Şekan bi Hizbullahê re koordîne kirine.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Taber |pêşnav=D |tarîx=1994-10-10 |sernav=Diastereoselectivity in uncatalyzed intramolecular C_H insertion by an alkylidene carbene |url=https://doi.org/10.1016/s0040-4039(00)78382-1 |kovar=Tetrahedron Letters |cild=35 |hejmar=41 |rr=7909–7910 |doi=10.1016/s0040-4039(00)78382-1 |issn=0040-4039 }}</ref> Li eniya leşkerî ya amerîkî dema ku balafir li rojavayê Iraqê ketiye xwarê, tevahiya tîma balafireke tanker a KC-135 ku ji şeş leşkeran pêk hatiye, jiyana xwe jidest dane. Di derbarê bûyerê de CENTCOMê diyar kiriye ku bûyer ne ji ber agirê dijmin an dostane çêbûye û balafireke duyem a têkildar bi ewlehî daketiye. Ev çarem balafireke leşkerî ya amerîkî ye ku ji destpêka şer ve dikeve xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-war-kc-135-us-plane-crash-iraq-crew-deaths-confirmed/ |sernav=All 6 crew members killed in crash of American KC-135 refueling aircraft in Iraq, U.S. military confirms - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US }}</ref> === 14ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Hevpeymaniya Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe li ser axa Îranê beberdewam kirine ku artêşa Îsraêlê ragihadiye ku wan navenda lêkolînê ya sereke ya Ajansa Fezayê ya Îranê armanc girtine ku ew wekê laboratuarên stratejîk ên ku ji bo pêşxistina peykên leşkerî, berhevkirina îstîxbaratê û rêberiya êrîşên li ser xalên li seranserê Rojhilata Navîn têne bikar anîn û her wiha kargehekê ji bo hilberîna pergalên parastina hewayî jî di nav de bû.<ref>{{Jêder |sernav=Guerre au Moyen-Orient: l’armée israélienne frappe le principal centre de recherche de l’Agence spatiale iranienne |tarîx=2026-03-14 |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/iran/video-guerre-au-moyen-orient-l-armee-israelienne-frappe-le-principal-centre-de-recherche-de-l-agence-spatiale-iranienne_VN-202603140281.html |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr }}</ref> Li gorî ajansa nûçeyan a farsê di êrîşa mûşekî ya Îsraîl û Amerîkayê ya li ser herêmeke pîşesaziyê ya li Îsfehanê de 15 kes mirine. Di warê mîrasê de, Wezareta Mîrasa Çandî ya Îranê radigihîne ku ji destpêka şer û pevçûnan ve di bombebaranan de herî kêm 56 muzexane û cihên dîrokî li seranserê welst zirar dîtine. Di nav cihên ku ji ber êrîşan bi bandor bûye de Qesra Golestan a li Tehranê ku Cihê Mîrateya Cîhanî ya UNESCOyê ye û yek ji kevintirîn abîdeyên paytexta Îranê ye.û Meydana Neqşî-Cehan li Îsfehanê ku gewhereke mîmarî ya sedsala 17an e di nav de hebûn. Parêzgeha Tehranê herî zêde ji ber êrîşan bi bandor bûye ku 19 abîdeyên dîrokê zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/culture/patrimoine/en-iran-au-moins-56-musees-et-sites-historiques-ont-ete-endommages-selon-le-ministere-du-patrimoine-culturel_7868015.html |sernav=En Iran, au moins 56 musées et sites historiques ont été endommagés selon le ministère du Patrimoine culturel |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr-FR }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Hêzên îranî pêlên nû yên êrîşan li dijî Erebistana Siûdî dane destpêkirin. Wezareta berevaniya Siudî ragihandiye ku şeş mûşekên balîstîk ên ku ber bi parêzgeha Xercê ve hatine avêtin hatine têkbirin û her wiha deh dronên ku li ser herêma rojhilatê welêt difiriyan hatine rûxandin û piştre 28 dronên din ên ku derbasî qada hewayî bûne hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/14/iran-continues-intensified-attacks-across-gulf-in-us-israel-war-fallout |sernav=Iran continues intensified attacks across Gulf in US-Israeli war fallout |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> Her çiqas Donald Trump zirarê kêm dîtiye û diyar kiriye ku çar ji pênc balafirên ku lê ketine, jixwe vegeriyane xizmetê, li gorî Wall Street Journal, balafirên tanker ên amerîkî KC-135 ku li baregeheke Siûdî bi cih bibûn, di êrîşa Îranê de zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/five-air-force-refueling-planes-hit-in-iranian-strike-on-saudi-arabia-wHYFMW2YG3p0rwH3HaGU |sernav=Five Air Force Refueling Planes Hit in Iranian Strike on Saudi Arabia |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî piştî ku bermahiyên droneke Îranê ya têkbirî li tesîsan ketiye, li navenda petrolê ya Fuceyrayê ku bendergeheke stratejîk û termînala hinardekirina petrola xam e û rojane bi qasî milyonek bermîl petrola îmaratê derbas dibe, agireke mezin derketiye. Di êrîşên berdewam de welatiyekî urdunî bi sivikî birîndar bûye û hinek xebatên barkirina petrolê hatine sekinandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/u-a-e-says-one-injured-at-fujairah-oil-industry-zone-epFN2fUiQ73DfB8YN47F |sernav=U.A.E. Says One Injured at Fujairah Oil Industry Zone |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Kuweytê du dron li baregeha hewayî ya Ehmed El-Cabirê ku li nêzîkî kampa Arifjanê ye ku navenda fermandariya pêşverû ya CENTCOMê lê ye, xistine, sê leşkerên kuweytî bi sivikî birîndar bûne û ziyana milkî çêbûne. Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê jî ji aliyê çend dronan ve hatiye armanc girtin ku zirar daye pergala radarê lê ti qurbanî çênebûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/VnOHZwluS01ImfjD06Ay |sernav=Kuwait Says Drones Struck Airport’s Radar System |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Iraqê balyozxaneya amerîkî li Bexdayê ku li herêma kesk a pir ewle ye, di dana sibê de bi êrîşeke dronî hatiye hedefgirtin û dûyê reş ji ser kompleksa dîplomatîk bilind bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politico.eu/article/us-embassy-baghdad-hit-missile-drone-iran-war-defense/ |sernav=US embassy in Baghdad hit by missile |malper=POLITICO |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-GB }}</ref> Ji destpêka pevçûnan ve ev êrîşa duyem ê li dîjî balyozxaneyê ye. Çend demjimêran berê, êrîşên hevpeymaniya Îsraêl û Dewletên Yekbûyî li navçeya Arasat a Bexdayê êrîşî Keta'ib Hizbullah kirine û du endamên komê hatiye kuştin ku di nav wan de kesayetiyek ku ji hêla çavkaniyên ewlehiyê ve wekê kesek girîng dihat wesifandin. Derengiya êvarê baregeheke leşkerî li Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê ji aliyê komên alîgirê Îranê ve hatiye hedefgirtin ku bû sedema agirê li embar û avahiyên demkî yên li derveyî deverê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/fr/info-en-continu/20260314-irak-attaque-contre-l-ambassade-am%C3%A9ricaine-trois-morts-dans-des-frappes-sur-un-groupe-pro-iran |sernav=Irak: attaque contre l'ambassade américaine, Washington appelle ses citoyens à quitter le pays |malper=France 24 |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr }}</ref> Donald Trump ji bo Tengava Hurmizê ji Çîn, Fransa, Japon, Koreya Başûr û Keyaniya Yekbûyî xwestiye ku bi koordîne kirina bi Dewletên Yekbûyî re keştiyên şer bişînin ku rê li ber derbasbûna keştiyên neftê vekin û diyar kir ku gelek welat amadekariyê dikin ku vê yekê bikin. Wî ragihand ku hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî dê di demek nêzîk de dest bi hevalrêtiya keştiyên neftê bikin ku bi ewlehî di tengavê re derbas bibin, di heman demê de diyar kir ku bombebarana peravên Îranê û hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî dê di vê navberê de berdewam bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/replay-jt/france-2/20-heures/donald-trump-lance-un-appel-a-d-autres-pays-dont-la-france-a-pour-venir-l-aider-dans-le-detroit-d-ormuz_7868198.html |sernav=Donald Trump lance un appel à d'autres pays, dont la France, pour venir l'aider dans le détroit d’Ormuz |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr-FR }}</ref> === 15ê adarê === Hatiye ragihandin ku di saetên serê sibê ya 15ê adarê de li derdora Îsfehanê êrîşên esmanî yên dijwar pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603159508 |sernav=Heavy pre-dawn airstrikes reported across Isfahan |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603158996 |sernav=Explosions reported in several Iranian cities |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Di heman rojê de li nêzîkî Şîrazê 20 teqîn hatin bihîstin<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603152097 |sernav=Message to Iran International reports about 20 explosions near Shiraz |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> û li başûrê Tehranê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603158403 |sernav=Video shows heavy explosions across southern Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> li baregeha hewayî ya Dezfulê,<ref name=":13">{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603150042 |sernav=Heavy smoke rises over Dezful air base after explosions |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> li Xumeyn û li Hemedan a Rojhilata Kurdistanê teqînên tund çêbûne.<ref name=":13"/><ref name=":13"/> Di dîmenek ku hate weşandin de hatiye dîtin ku zirara berfireh a êrîşa hewayî ya li ser Bendera Jaskê li parêzgeha Hormozgan nîşan dide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603159291 |sernav=Video shows heavy damage at Jask port in southeastern Iran after US strikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Şêniyên li Îranê diyar kirine ku li seranserê welat zêdebûna belavkirina hêzên ewlehiyê zêde bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603152170 |sernav=Checkpoints expand as citizens report drones and strikes in several cities |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Di daxuyaniyekê de ku li ser hesabê X ê ya wezareta berevaniya Îtalyayê hatiye parvekirin, serfermandarê giştî Luciano Portolano gotiye, "vê sibehê, baregeha Elî El Salem a li Kuweytê rastî êrîşeke dronê hatiye. Penageheke ku tê de balafireke ji dûr ve tê kontrolkirin a hêza peywirê ya hewayî ya Îtalyayê hebûn, bûye armanca êrîşan û hatiye hilweşandin." Portolano diyar kiriye ku di bûyerê de ti karmend birîndar nebûne û ti kes rasterast rastî êrîşê nehatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/live/c7vj03n2ym4t |sernav=Rûpela zindî: Di roja 18an a şerê li Rojhilata Navîn de çi diqewime? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2026-03-17 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=tr }}</ref> === 16ê adarê === Du qatên pêşîn ên Otêla Royal Tulip Al Rasheed li Herêma Kesk a Bexdayê dema ku şandeyeke Yekîtiya Ewropî û Erebistana Siûdî li wir bûn, ji aliyê dronekê ve hatiye armanc girtin. Kesî berpirsiyariya êrîşê negirt ser xwe; lêbelê ji ber ku ew nêzîkî êrîşeke bi heman rengî ya 48 demjimêr berê li dijî balyozxaneya amerîkî ya li Bexdayê bû, guman çêbûye ku ew êrîşeke Îranê be.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/16/iran-war-live-tehran-rejects-trump-claim-on-talks-gulf-attacks-continue |sernav=Iran war updates: Trump chastises nations for lack of Hormuz ‘enthusiasm’ |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-18 |ziman=en |paşnav=Uras |pêşnav=Ted Regencia,Zaid Sabah,Caolán Magee,Virginia Pietromarchi,Alma Milisic,Nils Adler,Sarah Haider,Mariamne Everett,Elis Gjevori,Umut }}</ref> === 17ê adarê === Wezîrê berevaniya Îsraêlê, Yisrael Katz ragihandiye ku serokê konseya bilind a ewlekariya neteweyî ya Îranê Elî Larîcanî di êrîşeke artêşa Îsraêlê de jiyana xwe jidest daye.<ref name="Fabian2026"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ynetnews.com/article/s1t9tkiqwx |sernav=Israel confirms Larijani killed in Tehran safe house, Basij chief also eliminated |malper=ynetglobal |tarîx=2026-03-17 |roja-gihiştinê=2026-03-18 |ziman=en |paşnav=Correspondents |pêşnav=Ynet }}</ref> Rayedarên îranî bêyî ku li ser van îdiayan şîrove bikin, peyameke bi destnivîs belav kirine ku hatiye îdiakirin peyam ji aliyê Larîcanî be hatiye nivîsandin. Hatiye diyarkirin ku ev peyama ku dîroka peyamê rojek berê bû, ji bo bîranîna deryavanên Îranî yên ku di êrîşên Dewletên Yekbûyî de mirine û tê payîn ku merasîmên cenazeyên wan werin lidarxistin, hatiye nivîsandin.<ref name="Fabian2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-17 |sernav=IDF confirms Iran’s ‘de facto leader’ Ali Larijani killed in airstrike overnight |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irans-de-facto-leader-ali-larijani-killed-in-airstrike-overnight/ |roja-gihiştinê=2026-03-18 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraîlê di daxuyaniyek fermî de diyar kiriye ku fermandarê Besîcê ya îranî Xulam Riza Silêmanî jî di êrîşan de jiyana xwe jidest daye û fermandarekî cîhada îslamî ya filistînî jî hatiye armancgirtin.<ref name="Fabian2026" /> === 18ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di roja 18ê adarê de wezîrê îstîxbarata Îranê Îsmaîl Xetîb di êrîşeke esmanî ya Îsraêlê de li Tehranê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tondo |pêşnav=Lorenzo |paşnav2=Christou |pêşnav2=William |tarîx=2026-03-18 |sernav=Israel strikes Iran’s South Pars gasfield hours after forces kill intelligence minister |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/18/iran-intelligence-minister-esmail-khatib-killed-israel-claims |roja-gihiştinê=2026-03-23 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di heman rojê de di saetên serê sibê de li Îranê gelek teqîn çêbûne. Cihên ku hatine armanc girtin deverên deryayî û tesîsên sereke yên benderan bûn ku di nav de deverên li dora benderên şehîd Bahonar û şehîd Rajaee, û her wiha cihên li nêzîkî termînalek petrola li Bandar Abbasê hebûn. Li herêma Zeytûn Karmendiyê ya Ehwazê teqînek bihêz çêbûye. Li gorî agahiyan, teqînek serê sibê li Songhor ku bajarekî Rojhilata Kurdistanê nêzîkî sinorê Başûrê Kurdistanê ye çêbûye û teqînek din jî li nêzîkî Kazerunê li başûrê Îranê hatiye bihîstin. Li rojavayê Tehranê, di demek kurt de li Malardê gelek teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603182963 |sernav=Wave of explosions reported across Iran in early morning hours |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Li Fardisê, êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê li ser tesîseke çêkirina helîkopteran li navçeya pîşesazî ya Nazê pêk hatine. Baregeha Artêşa Fath li Kerajê, ofîsên xizmetguzariya civakî yên bajêr, navenda rehabîlîtasyonê ya ji bo kesên astengdar û deverên niştecihbûnê jî rastê êrîşan hatine. Qereqolên polîsan ên li Qom û Bandar Lengehê jî rastî êrîşan hatine. Vîdyoyek nîşan daye ku êrîşa giran di sibeha roja çarşemê de li bakurê Tehranê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603184619 |sernav=Video shows a massive strike on Northern Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Îsraîlê gotiye ku wan navendên fermandariya Îranê li Tehranê armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603183242 |sernav=Israel strikes Iranian command centers in Tehran, IDF says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Herwiha navendeke bijîşkî li Tehranê jî hatiye bombebarankirin. Beşek ji qada gazê ya Parsa Başûr a Îranê ji aliyê êrîşên esmanî yên Îsraîlê ve hatine armanc girtin û rafineriyên qada gazê ya li Asaluyeyê jî hatine armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603181952 |sernav=Iran shuts several South Pars gas phases after strike |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/03/18/israel-strikes-iran-natural-gas-infrastructure |sernav=Israel strikes Iran natural gas facility in coordination with U.S. |malper=Axios |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Êrîşên Îsraîlê herî kêm pênc keştîyên deryayî yên Îranê li Deryaya Xezerê armanc girtine û teqîn li Bendera Anzaliyê hatine bihîstin, trafîka çekan a du alî di navbera Rûsya û Îranê de, bi taybetî alavên dronên Şahedê asteng kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ynetnews.com/article/hkvkxtu9wl |sernav=Israeli Air Force strikes Iranian naval vessels in Caspian Sea for first time |malper=ynetglobal |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://maritime-executive.com/article/israel-strikes-iranian-naval-vessels-on-the-caspian-sea |sernav=Israel Strikes Iranian Naval Vessels on the Caspian Sea |malper=The Maritime Executive |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke esmanî li dadgeha li Laristanê pêk hatiye.<ref name=":14">{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603187786 |sernav=Video: Airstrikes hit courthouse in Larestan, southern Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Di 18ê adarê de HRANAyê 79 êrîş û herî kêm 125 qurbanî tomar kiriye.<ref name=":14"/> Li gorî HARNAyê herî kêm 15 sivîl jiyana xwe jidest dane û 105 kes jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Îranê ==== Mûşekên Îranê li bajarê pîşesazî yê Ras Laffan a Qeterê armanc girtine ku di encamê de şewat çêbûne û zirareke mezin gihîşt tesîsa gazê. Qeterê bi qedexekirina ketina wan kesên leşkerî yên balyozxaneya Îranê ji bo axa xwe, bersiv daye Îranê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/18/qatar-says-iran-missile-attack-sparks-fire-causes-damage-at-gas-facility |sernav=Qatar says Iran attack caused significant damage at Ras Laffan gas facility |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Parçeyên mûşekeke Îranê li Balafirgeha Ben Gurion zirar daye sê balafirên taybetên kesane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Wrobel |pêşnav2=Sharon |tarîx=2026-03-18 |sernav=3 private planes at Ben Gurion Airport damaged by debris from Iranian missile attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/3-private-planes-at-ben-gurion-airport-damaged-by-debris-from-iranian-missile-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-23 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Beyt Awwa, Şerîaya Rojava, di êrîşeke mûşekî de sê filistînî jiyana xwe jidest dane û 13 kes birîndar bûne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-890479 |sernav=Three Palestinian women killed in West Bank from Iran missile {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> û li Adenimê jî karkerekî biyanî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2022-02-09 |sernav=New long-range Iranian missile sends signal to Israel |url=https://doi.org/10.1108/oxan-es267236 |kovar=Emerald Expert Briefings |doi=10.1108/oxan-es267236 |issn=2633-304X }}</ref> === 19ê adarê === [[Wêne:Missile interception fragments of an Iranian missile hit Haifa oil refineries in Haifa Bay, March, 19 2026.jpg|thumb|Dîmenek ji roja 19ê adarê ku mûşekeke Îranê li rafineriyên petrolê yên Hayfa li Kendava Hayfayê xistiye]] Di 19ê adarê de balafireke F-35 Lightning II a Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber gumanên ku ji aliyê hêzên Îranê ve hatiye xistin, bi awayekî awarte hatiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/03/19/politics/f-35-damage-iran-war |sernav=US F-35 damaged by suspected Iranian fire makes emergency landing, sources say {{!}} CNN Politics |malper=CNN |tarîx=2026-03-19 |roja-gihiştinê=2026-03-24 |ziman=en |paşnav=Liebermann |pêşnav=Haley Britzky, Oren }}</ref> Di êrîşa mûşekî ya berfirehtir a Îranê ya li ser herêmê de, wekê tolhildana êrîşên Îsraîlê ya li ser tesîsên gazê yên Parsa Başûr, rafineriyeke petrolê ya li Heyfayê ya girêdayî BAZAN Holdingê hatiye hedefgirtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ynet |tarîx=2026-03-19 |sernav=Damage at Haifa oil refineries after Iranian missile attack |url=https://www.ynetnews.com/article/h1rmbctqbl |roja-gihiştinê=2026-03-24 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Serokwezîrê Îsraêlê Benjamîn Netanyahu di daxuyaniya di derbarê guhertina rejîma li Îranê de gotiye, "Hûn nekarin şoreşekê ji hewayê bikin; divê hêmanek bejayî hebe ku wê bike. Ez ê hemî vebijarkan bi we re parve nekim," bi vî awayî destnîşankiriye ku îhtimala operasyonên sinorkirî yên bejahî hebe.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ynetnews |tarîx=2026-03-19 |sernav=Netanyahu: 'You can't make a revolution from the air, there are ground options' |url=https://www.ynetnews.com/article/8148y4dvk |roja-gihiştinê=2026-03-24 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Di 19ê adarê de wekê beşek ji hewildanên xwe yên ji bo vekirina Tengava Hurmizê ji bo veguhestina deryayî ya navneteweyî, Amerîkayê dest bi operasyoneke esmanî yên li dijî keştî û dronanên deryayî yên Îranê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/u-s-war-planes-and-helicopters-kick-off-battle-to-reopen-hormuz-530cdb78 |sernav=U.S. War Planes and Helicopters Kick Off Battle to Reopen Hormuz |malper=The Wall Street Journal |tarîx=2026-03-20 |roja-gihiştinê=2026-03-24 |ziman=en-US |paşnav=Gordon |pêşnav=David S. Cloud, Lara Seligman and Michael R. }}</ref> === 20ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Artêşa Îsraêlê li Beyrût,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF says it is striking Hezbollah targets in Beirut |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-is-striking-hezbollah-targets-in-beirut/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Tehran, Nur û li xalên din ên li navenda Îranê êrîşên hewayî pêk aniye ku artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku di encama êrîşên wan berdevkê pasdarên şoreşê, Elî Mihemed Naînî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says it struck weapon factories in Tehran, ballistic missiles storage sites in central Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-weapon-factories-in-tehran-ballistic-missiles-storage-sites-in-central-iran/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says its striking regime targets in northern Iranian city of Nur |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-its-striking-regime-targets-in-northern-iranian-city-of-nur/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşê diyar kiriye ku Naînî di nav salan de di warê propagandayê û têkiliyên giştî de di rolên cûrbecûr de xebitiye ku di nav de di du salên dawî de wekê "propagandîstê sereke" yê muhafizên şoreşê xebitiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF confirms killing Iranian Guards spokesman |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-killing-iranian-guards-spokesman/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuştina Naînî berê ji aliyê medyaya dewleta Îranê ve hatibû ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |tarîx=2026-03-20 |sernav=IRGC spokesman killed in strike, Iran says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-spokesman-killed-in-strike-iran-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî raporên medyaya Îranê, êrîşên hewayî yên hevbeş ên Amerîka û Îsraîlê 16 keştîyên barhilgir ên Îranê li bajarên benderî yên li Kendava Farsê jî hatine rûxandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=US, Israel strike 16 Iranian cargo vessels in port towns: Iran media |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-israel-strike-16-iranian-cargo-vessels-in-port-towns-iran-media/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Derbarê şerê li Libnanê de artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku ji destpêka şer û pevçûnan ve wan êrîşî zêdetirî 2.000 hedefên li welat kirine û zêdetirî 570 çekdarên Hizbullah kuştine ku 220 ji wan endamên yekîneya elît a Rizwanê bûn. Wezareta tenduristiyê ya Libnanê diyar kiriye ku ji destpêka şerê navxweyî ve zêdetirî 1000 kes di êrîşên Îsraêlê de jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says more that 570 Hezbollah operatives killed since start of fighting |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-more-that-570-hezbollah-operatives-killed-since-start-of-fighting/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Li Îsraêlê dîsa êrîşên ji Îranê û Hizbullahê ji Libnanê hatiye tomar kirin<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Sirens triggered in Western Galilee amid Hezbollah attack from Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/sirens-triggered-in-western-galilee-amid-hezbollah-attack-from-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û êrîşên mûşekan li Kiryat Ono,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Authorities dispatch forces to sites of reported impacts from cluster bomb carrying Iran missile in central Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/authorities-dispatch-forces-to-sites-of-reported-impacts-from-cluster-bomb-carrying-iran-missile-in-central-israel/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Rehovot û Orşelîmê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Two lightly wounded in Rehovot cluster bomb strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/two-lightly-wounded-in-rehovot-cluster-bomb-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û deverên din hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Rescue forces rushing to Iran missile impact in Jerusalem’s Old City; no injuries reported |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rescue-forces-rushing-to-iran-missile-impact-in-jerusalems-old-city-no-injuries-reported/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezareta tenduristiyê ya Îsraêlê ragihandiye ku ji ber êrîşên bi roketan, heta niha 4099 îsraîlî rakirine nexweşxaneyan ku ji wan 80 kes hê jî li nexweşxaneyê têne dermankirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bletter |pêşnav=Diana |tarîx=2026-03-20 |sernav=Number of injured in war tops 4,000 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/number-of-injured-in-war-tops-4000/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hatiye ragihandin ku ji destpêka şer ve li Îsraêlê 15 kesên sivîl di êrîşên mûşekî yên Îranê de jiyana xwe jidest dane ku yek ji wan welatiyekî fîlîpînî û yek jî wan jî welatiyê taylendî bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.eurasiantimes.com/us-israel-war-on-iran-here-are-the-latest-casualty-figures-from-across-the-middle-east/ |sernav=U.S.-Israel War on Iran: Here Are the Latest Casualty Figures From Across The Middle-East Region |malper=EURASIAN TIMES |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US |paşnav=NEWS |pêşnav=AFP }}</ref> Di heman rojê de êrîşên din ên Îranê li dijî Iraqê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=At least three drone attacks target US military site in Baghdad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/at-least-three-drone-attacks-target-us-military-site-in-baghdad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Îmaratên Yekbûyî yên Erebî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-20 |sernav=Dubai says it fought off Iranian attack as Eid holiday begins |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/dubai-says-it-fought-off-iranian-attack-as-eid-holiday-begins/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-20 |sernav=Kuwait’s Mina Al-Ahmadi refinery hit by drone attack, sparking fire |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwaits-mina-al-ahmadi-refinery-hit-by-drone-attack-sparking-fire/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Erebistana Siûdî û Behrêynê hatine hatine tomarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=Gulf states say responding to missile, drone attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/gulf-states-say-responding-to-missile-drone-attacks/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî çavkaniyên amerîkî, êrîşa mûşekî ya Îranê bi du mûşekên balîstîk li ser baregeha leşkerî ya brîtanî-amerîkî ya Diego Garcia ku li Okyanûsa Hindî û nêzîkî 4000 kîlometre dûr e, bi taybetî bala xelkê kişandiye. Her du mûşek jî li baregeha leşkerî neketine. Li gorî agahiyan, mûşekek ketiye deryayê û her çend nehatiye eşkerekirin ka mûşek bi serkeftî hatiye xistin an na, mûşeka duyem jî ji aliyê keştiyeke şer a amerîkî ve bi mûşeka SM-3 hatiye têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://orf.at/stories/3424514/ |sernav=Iran feuerte offenbar Raketen auf Stützpunkt Diego Garcia |malper=news.ORF.at |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=de |paşnav=red |pêşnav=ORF at/Agenturen }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-us-israel-war-updates-2026/card/iran-targeted-diego-garcia-base-with-ballistic-missiles-rb7MdZW1CfwRTauDYHOt |sernav=Iran Targeted Diego Garcia Base With Ballistic Missiles |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US }}</ref> Li gorî çavkaniyên Brîtanî, Îranê dibe ku ji bo zêdekirina menzîla mûşeka balîstîk a ku hatiye bikar anîn, amûrên roketên fezayê bikar aniye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Iran ‘unsuccessfully’ targeted Diego Garcia base, UK official source confirms |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-unsuccessfully-targeted-diego-garcia-base-uk-official-source-confirms/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Iran may have used space launch vehicle to extend range of missiles fired at Diego Garcia |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-may-have-used-space-launch-vehicle-to-extend-range-of-missiles-fired-at-diego-garcia/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî daxûyaniya serfermandarê giştî yê artêşa Îsraêlê Zamîr, ew mûşekeke balîstîk a du-qonaxî ya navbera parzemînan bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF chief: Campaign at ‘halfway’ stage; Iran’s missile fire at Diego Garcia shows ‘Berlin, Paris, Rome all within range’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-chief-campaign-at-halfway-stage-irans-missile-fire-at-diego-garcia-shows-berlin-paris-rome-all-within-range/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Piştî êrîşê, Brîtanyayê destûr daye Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ku bingehên wan ji bo operasyonên li dijî hedefên Îranê yên ku êrîşî keştiyên li Tengava Hurmizê dikin bikar bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c36rny6xgppo |sernav=UK allows US to use bases to strike Iranian sites targeting Strait of Hormuz |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-GB }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/news/uk-allows-us-use-bases-iran-war-after-missiles-fired-diego-garcia |sernav=UK allows US to use bases for Iran war after missiles fired at Diego Garcia |malper=Middle East Eye |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en }}</ref> Wezareta derve ya Îranê her cure berpirsiyariyên xwe ji bo êrîşê red kiriye û êrîşê wekê operasyoneke "lêp" a Îsraêlê bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/22/did-iran-launch-missiles-at-us-uk-base-on-diego-garcia-heres-what-to-know |sernav=Did Iran launch missiles at US-UK base on Diego Garcia? Here’s what to know |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en |paşnav=Sharma |pêşnav=Yashraj }}</ref> === 21ê adarê === Li gorî daxuyaniyên artêşa Îsraêlê, hêza hewayî ya Îsraêlê di roja 21ê adarê de êrîşên xwe yên li ser Îranê berdewam kirine ku di nav de li ser çend pergalên parastina hewayî, komplekseke wezareta parastinê, tesîsên ji bo hilberandin û depokirina pêkhateyên mûşekan û cihekî lêkolîn û pêşvebirina nukleerî ya Zanîngeha Malek Aştarê hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF strikes ballistic missiles sites in Tehran overnight |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-strikes-ballistic-missiles-sites-in-tehran-overnight/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF says it struck ‘strategic’ nuclear weapons development site at university in Tehran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-strategic-nuclear-weapons-development-site-at-university-in-tehran/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî ajansa nûçeyan a Tasnîm a Îranê, êrîşeke hevbeş a Amerîka û Îsraêlê li ser tesîsa dewlemendkirina uranyûmê ya Natanzê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-21 |sernav=Natanz enrichment facility targeted in US-Israeli attack — Iranian media |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/natanz-enrichment-facility-targeted-in-us-israeli-attack-iranian-media/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Lê belê artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku ev êrîş bi tevahî ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF denies role in Natanz strike, won’t comment on US activity |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-denies-role-in-natanz-strike-wont-comment-on-us-activity/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên bi mûşek û teqemeniyên komî yên li ser Îsraêlê bûne sedema bandorên neyînî yên li deverên qerebalix ên wekê Rîşon LeZîyon,<ref name=":15">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Empty daycare among sites hit in Rishon Lezion cluster missile attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/three-impact-sites-in-rishon-lezion-after-cluster-missile-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Metullayê,<ref name=":15"/> Safedê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Rocket strike in northern city causes slight damage as more sirens sound in Galilee, Golan Heights |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rocket-strike-in-northern-city-causes-slight-damage-as-more-sirens-sound-in-galilee-golan-heights/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Maʿalot-Tarşîhayê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Medics say 5 lightly hurt by Hezbollah rocket that hit Ma’alot-Tarshiha home |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-say-5-lightly-hurt-by-hezbollah-rocket-that-hit-maalot-tarshiha-home/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Dîmonayê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Video shows Iranian missile striking southern city of Dimona |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/video-shows-iranian-missile-striking-southern-city-of-dimona/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Aradê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Medics treating 30 people with varying degrees of injuries from Iran missile attack on Arad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-treating-30-people-with-varying-degrees-of-injuries-from-iran-missile-attack-on-arad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> kirine ku tenê li Dîmonayê û Aradê 175 kes ji ber derbên mûşekên balîstîk birîndar bûne ku 11 kes ji wan bi giranî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bletter |pêşnav=Diana |tarîx=2026-03-22 |sernav=38 people remain hospitalized after last night’s missile attack on Dimona and Arad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/36-people-remain-hospitalized-after-last-nights-missile-attack-on-dimona-and-arad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Herwiha êrîşên Îranê li dijî Erebistana Siûdî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Saudi Arabia says it intercepted at least 20 Iranian drones in east of country |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/saudi-arabia-says-it-intercepted-at-least-20-iranian-drones-in-east-of-country/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Kuwait says air defense responding to Iranian missile and drone attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwait-says-air-defense-responding-to-iranian-missile-and-drone-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Behrêynê beberdewam kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Explosions heard in Bahrain’s capital |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-heard-in-bahrains-capital/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 22ê adarê === Li gorî artêşa Îsraîlê, pêlek êrîşên esmanî yên Îsraêlê li Tehranê çend tesîsên hilberîna çekan ên Îranê û çend baregehên rejîmê xistiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=IDF says it hit arms production sites, intel and military HQs in overnight Tehran strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-hit-arms-production-sites-intel-and-military-hqs-in-overnight-tehran-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezîrê enerjiyê ya Îranê Elîabadî ragihandiye ku binesaziya av û elektrîkê ya girîng a welat ji ber êrîşên sîber ên DYA û Îsraêlê bi giranî zirar dîtiye. Êrîşan, di nav cihên din de, bi dehan tesîsên veguhestin û paqijkirina avê hedef girtine ku bi vî awayî bandor li ser beşên torên dabînkirina avê yên girîng kiriye. Heyva Sor a Îranê ragihandiye ku li gorî texmînên herî dawî, hejmara giştî ya tesîsên sivîl ên zirar dîtî gihîştiye 81.365 cihan.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP and ToI Staff |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian minister says ‘heavy damage’ to water, energy infrastructure from US-Israeli strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-minister-says-heavy-damage-to-water-energy-infrastructure-from-us-israeli-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî amarên fermî yên Îranê, ji destpêka êrîşên Îsraêl û Amerîkayê ve li Îranê zêdetirî 1.500 kes hatine kuştin û zêdetirî 21.000 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://liveblog.zdf.de/us-angriff-auf-iran/187827/ |sernav=Iran meldet mehr als 1.500 Tote seit Kriegsbeginn |malper=ZDF Liveblog |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Li gorî rêxistina Brîtanî NetBlocks, ji 28ê sibatê vir ve li Îranê birîna înternetê ya ji aliyê dewletê ve hatiye ferzkirin berdewam dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://mastodon.social/@netblocks/116271646464231849 |sernav=NetBlocks (@netblocks@mastodon.social) |malper=Mastodon |tarîx=2026-03-22 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=ku }}</ref> Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, Îsraêlê pêlek din a berfireh ji êrîşên asmanî li dijî binesaziya Hizbullah li başûrê Libnanê ku di nav de pira Qasmiyeyê ya li ser çemê Lîtanî yê daye destpêkirin, ku hatiye gotin ev êrîş ji bo pêşîgirtina li Hizbullah ku şervan û çekan bigihîne herêmê hatiye pêkanîn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=IDF launches wide airstrikes in Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-launches-wide-airstrikes-in-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Israel blows up coastal highway bridge in Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-blows-up-coastal-highway-bridge-in-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di heman demê de ev êrîş ji aliyê serokwezîrê Libnanê Selam û serok Ewn ve wekê zêdebûna xeternakê hatine şermezarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Yohanan |pêşnav=Nurit |tarîx=2026-03-22 |sernav=Lebanon’s PM slams Hezbollah rocket attacks, says country won’t give up on disarmament |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/lebanons-pm-slams-hezbollah-rocket-attacks-says-country-wont-give-up-on-disarmament/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Îsraêlê ziyanên ji ber topbarana Îran û Hizbullahê li Tel Avîv,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Bletter |pêşnav2=Diana |tarîx=2026-03-22 |sernav=15 injured in Tel Aviv missile cluster bomb attack, most lightly hurt |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/15-injured-in-tel-aviv-missile-cluster-bomb-attack-most-lightly-hurt/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Bat Yam û Holonê hatine ragihandin û sivîlek li bakurê Misgav' Amê di encama êrîşan de jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian missile attack causes damage in Bat Yam, Holon; no injuries reported |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-missile-attack-causes-damage-in-bat-yam-holon-no-injuries-reported/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Man killed in apparent Hezbollah anti-tank missile attack near northern border |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-killed-in-apparent-hezbollah-anti-tank-missile-attack-on-northern-border/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di 23ê adarê de artêşa Îsraêlê ragihandiye ku sivîlê li Misgav' Amê bi xeletî ji aliyê topxaneya Îsraêlê ve hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-23 |sernav=IDF probe finds farmer killed in north yesterday was hit by Israeli shelling, not a Hezbollah attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-probe-finds-man-killed-in-north-yesterday-was-hit-by-israeli-shelling-not-a-hezbollah-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên din ên Îranê li ser xalên li Iraq,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian media says drone attack targeted base used by US near Baghdad Airport |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-media-says-drone-attack-targeted-base-used-by-us-near-baghdad-airport/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî Erebî<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=UAE says it is responding to Iranian missile, drone attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/uae-says-it-is-responding-to-iranian-missile-drone-attacks/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Erebistana Siûdî hatin ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Saudi Arabia reports three ballistic missiles targeted Riyadh area |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/saudi-arabia-reports-three-ballistic-missiles-targeted-riyadh-area/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî operasyonên bazirganiya deryayî ya Keyaniya Yekbûyî (UKMTO), keştîyek 15 mîlên deryayî dûrî peravên Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî, bi guleyek nenas hatiye lêdan lê ti kes birîndar nebûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://liveblog.zdf.de/us-angriff-auf-iran/187831/ |sernav=Unbekanntes Geschoss trifft Schiff vor den Emiraten |malper=ZDF Liveblog |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Serokê Amerîkayê Trump ultîmatomek daye û gef li Îranê xwariye ku eger Îran di nav 48 demjimêran de Tengava Hurmizê veneke, ew ê santralên elektrîkê yên Îranê ji holê rake.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tagesschau.de/ausland/asien/iran-usa-israel-krieg-102.html |sernav=48-Stunden-Ultimatum: Welche Folgen könnte Trumps Drohung haben? |malper=tagesschau.de |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Di bersivê de, berdevkê pasdarên şoreşê gef li Tengava Hurmizê xwariye<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies and ToI Staff |tarîx=2026-03-22 |sernav=IRGC threatens to completely close the Strait of Hormuz if US strikes power plants |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-threatens-to-completely-close-the-strait-of-hormuz-if-us-strikes-power-plants/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ku bi tevahî dorpêç bike û êrîşî hemî tesîsên enerjî, teknolojiya agahdariyê û palandina avên li dewletên Kendavê yên hevalbendên Amerîkayê bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian army says it will target energy, desalination infrastructure after US threats |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-army-says-will-target-energy-desalination-infrastructure-after-us-threats/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iran threatens to ‘irreversibly destroy’ energy infrastructure across region if power plants attacked |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-destroy-energy-infrastructure-across-region-if-power-plants-attacked/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di ketina helîkopterekê de ku li ser avên herêmî yên Qatarê ji ber xeletiyeke teknîkî qewimî, çar leşkerên qeterî û sê welatiyên tirk, leşkerek û du teknîsyenên ji pargîdaniya Aselsanê jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://dohanews.co/world-leaders-offer-condolences-to-qatar-turkiye-after-helicopter-crash/ |sernav=World leaders offer condolences to Qatar, Türkiye after helicopter crash |malper=Doha News {{!}} Qatar |tarîx=2026-03-22 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en-US |paşnav=Ziga |pêşnav=Adijata }}</ref> === 23ê adarê === Trump ultîmatoma xwe rawestin demkî ya şer ji 2 rojan derxistiye 5 rojan. Wî gef xwaribû ku eger Îran Tengava Hurmizê veneke, ew ê santralên elektrîkê yên Îranê wêran bike. Trump ragihandiye ku di du rojên berê de bi Îranê re hevdîtinên baş û çêker pêk anîne. Di heman demê de danûstandinên di navbera Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê de ji aliyê rayedarên Îranê ve hatiye înkar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.n-tv.de/politik/06-51-Fed-Gouverneurin-Cook-Iran-Krieg-erhoeht-Inflationsrisiken-id30415311.html |sernav=+++ 06:51 Fed-Gouverneurin Cook: Iran-Krieg erhöht Inflationsrisiken +++ |malper=ntv.de |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de |paşnav=NACHRICHTEN |pêşnav=n-tv }}</ref> Serokê parlamentoya Îranê Xalîbaf diyar kiriye ku ti danûstandin bi Amerîkayê re nehatine kirin. Di axaftinên diyar kiriye ku "raporên derewîn ên Trump armanc dikirin ku bazarên darayî û petrolê manîpule bikin."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-03-23 |sernav=Iran parliament speaker: Trump’s ‘fake news’ about talks designed to manipulate markets |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-parliament-trumps-fake-news-about-talks-designed-to-manipulate-markets/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Encumena parastinê ya Îranê gef xwariye ku ger perava başûr an giravên wekê Çarg ên Îranê werin dagirkirin an jî werin dorpêçkirin, dê ew teqemenî li ser rêyên keştîvaniyê yên li Kendava Farsê bicih bikin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-23 |sernav=Iran threatens to mine Gulf marine routes if southern coast, islands attacked |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-mine-gulf-marine-routes-if-southern-coast-islands-attacked/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di nav roja 23ê adarê de êrîşên Îranê li ser Îsraêl,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-23 |sernav=IDF detects day’s fifth Iran missile attack heading toward Eilat |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-detects-days-fifth-iran-missile-attack-heading-toward-eilat/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-23 |sernav=One person hurt after missile interception in UAE |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-person-hurt-after-missile-interception-in-uae/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt, Erebistana Siûdî, û Behreynê hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-23 |sernav=Explosions, sirens ring out in Bahrain |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-sirens-ring-out-in-bahrain/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşa li dijî baregeha pêşmergeyên Herêma Kurdistanê ==== Di 23 û 24ê adarê de êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kiriye.<ref name=":16">{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/240320266 |sernav=Di 24 demjimêran de 25 caran êrişî Herêma Kurdistanê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di 23ê adarê de, di nav 24 saetan de li dijî Herêma Kurdistanê 25 êrîşên dronî û mûşekan pêk hatiye.<ref name=":16" /> Di 23ê adarê de Fermandariya Herêma 1ê ya Hêzên Pêşmergeyan hatiye armanc girtin. Di êrîşa li dijî fermandariya pêşmerge de 6 pêşmerge jiyana xwe jidest dane û 20 pêşmerge jî birîndar bûne.<ref name=":16" /> === 24ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Li gorî HRANAyê li seranserê Îranê 108 êrîş li 10 parêzgehan pêk hatine û herî kêm 61 qurbanî ku di nav de 12 kes sivîl bûn jiyana xwe jidest dane û 38 kes jî birîndar bûne. Êrîşên herî dijwar li Xuzestan û Îsfehanê pêk hatine. Êrîş li ser cihên mûşekan li Tebrîz û Borazcanê, pîşesaziyên leşkerî, tesîseke şîrketa gazê û karsaziyên sivîl li Îsfehanê, boriyeke gazê ya li Xuremşehrê, komplekseke werzîşê li Andîmeşkê û baregeheke Besîcê û avahiyên niştecîbûnên li Tehranê pêk hatine. Herwiha li Şahîn Şehr, Necefabad, herêma pîşesazî ya Cewzdan û Bender Kenganê jî êrîşên esmanî hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603245682 |sernav=New wave of strikes hits cities across Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke amerîkî ya şevê li ser baregeheke li El Enbarê bi kêmî ve 15 endamên Hêzên seferberiya gel a Iraqê hatine kuştin û 30 ji wan jî birîndar bûne. Komê mirina Saad Dawai, fermandarê operasyonên xwe li Enbarê, ragihandiye. Êrîşek li mala serokê PMFê Falih el-Feyyad li Mûsilê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891019 |sernav=US strikes reportedly kill, wound 30 PMF fighters in Iraq {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Hatiye ragihandin ku ev kom êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê û li êrîşên li dijî baregehên li Herêma Kurdistanê birêve dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603246138 |sernav=Airstrike hit PMF commander’s residence in Mosul, sources say |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Îranê bi mûşekan êrîşên li dijî Tel Avîv, Eylat, Dîmona û Heyfayê berdewam kiriye ku di encama êrîşan de gelek kes birîndar bûne. Kuweytê ragihandiye ku ji ber êrîşên Îranê zirar gihîştiye xetên elektrîkê.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Summers |pêşnav2=Charlie |paşnav3=Agencies |tarîx=2026-03-24 |sernav=4 people lightly hurt, buildings mangled as Iranian missile attack hits Tel Aviv |url=https://www.timesofisrael.com/idf-says-it-struck-islamic-guards-hq-in-tehran-man-lightly-wounded-as-iran-keeps-up-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mûşekên Îranê li ser Beyrûtê hatine têkbirin ku di encamê de birîndariyên bi sivikî çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.al-monitor.com/originals/2026/03/iranian-ballistic-missile-intercepted-over-lebanon-us-embassy-feared-target |sernav=Iranian ballistic missile intercepted over Lebanon, US Embassy feared as target - AL-Monitor: The Middle Eastʼs leading independent since 2012 |malper=www.al-monitor.com |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di êrîşa dronên Îranê ya li ser Behreynê de karkerek ji Morokoyê jiyana xwe jidest daye û çend leşker jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://orf.at/stories/3424849/ |sernav=Toter und Verletzte bei iranischen Angriffen auf Bahrain |malper=news.ORF.at |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de |paşnav=red |pêşnav=ORF at/Agenturen }}</ref> === 25ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di encama êrişên hewayî yên li ser Îranê de li bakurê rojavayê Îranê 11 kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603258688 |sernav=Eleven killed in strikes in northwest Iran, official says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Du tesîsên ku li Tehranê mûşekên krûzê çêdikirin bi êrîşên esmanî hatine hilweşandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603253966 |sernav=Cruise missile production sites in Tehran were hit, Israel says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Îsraêlê diyar kiriye ku wan navendeke lêkolînên deryayî li Îsfehanê wêran kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603252252 |sernav=Israel says it struck Iranian naval research center in Isfahan |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di bersivdayîna hewayî ya Amerîkayê ya li dijî baregeheke heşda şabî ya li rojavayê Enbarê 7 endamên rêxistina heşda şabî hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891115 |sernav=Deadly airstrike hits PMF site near army center in Iraq’s Anbar {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Balafirên bêmirov ên Îranê li balafirgeha navneteweyî ya Kuweytê depoyeke sotemeniyê armanc girtiye ku di encamê de şewateke derketiye, di heman demê de hêzên ewlehiyê ragihandin ku şeş balafirên din jî hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gulfnews.com/world/gulf/kuwait/iranian-drone-strikes-hit-fuel-depot-at-kuwait-airport-1.500485349 |sernav=Iranian drone strikes hit fuel depot at Kuwait airport |malper=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en |paşnav=Amir |pêşnav=Khitam Al }}</ref> Mûşekek Îranê li ser Urdunê hatiye têk birin ku perçeyên mûşekê li nêzîkî bajarê paytext a Emmanê ketine xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.turkiyetoday.com/region/iran-fires-missiles-at-israel-us-bases-in-kuwait-jordan-bahrain-3216847 |sernav=Iran fires missiles at Israel, US bases in Kuwait, Jordan and Bahrain |malper=Türkiye Today |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku herî kêm mûşekeke Îranê hatiye têkbirin. Îranê îdia kiriye ku wan mûşekên krûz ên Qader avêtine ser keştiya USS Abraham Lincoln.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Walia |pêşnav=Gandharv |tarîx=2026-03-25 |sernav=Did Iranian Navy cruise missiles hit USS Abraham Lincoln or is it just a wild claim? Iran strike claim, US response, West Asia war update |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/us/did-iranian-navy-cruise-missiles-hit-uss-abraham-lincoln-or-is-it-just-a-wild-claim-iran-strike-claim-us-response-west-asia-war-update/articleshow/129802009.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theweek.in/news/middle-east/2026/03/25/watch-iran-claims-second-missile-strike-on-uss-abraham-lincoln-amid-us-push-for-peace-talks.amp.html |sernav=WATCH: Iran claims second missile strike on 'USS Abraham Lincoln' amid US push for peace talks- The Week |malper=www.theweek.in |roja-gihiştinê=2026-03-27 }}</ref> Zirar negihîştiye keştiyê. Mûşekek Îranê li nêzîkî mezintirîn santrala elektrîkê ya Îsraîlê ya nêzîkî Haderayê ketiye xwarê. Hatiye ragihandin ku ti birîndar an jî zirar çênebûye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |tarîx=2026-03-25 |sernav=Iran appears to target Israeli power plant in missile attack, but misses |url=https://www.timesofisrael.com/iran-appears-to-target-israeli-power-plant-in-missile-attack-but-misses/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 26ê adarê === Malpera nûçeyan a amerîkî [[Axios]]ê bi agahiyên bidest xistina çar çavkaniyan, ragihandiye ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li ser vebijarkên ji bo êrîşa dawî ya li dijî Îranê dixebite, dibe ku di nav de bicihkirina leşkerên bejahiyên li ser axa Îranê û her wiha operasyoneke bombebaranê ya berfireh jî di nav xwe de bigire. Ev yek ji bo baştirkirina pozîsyona DYAyê di danûstandinên pêşerojê yên bi Îranê re an jî ji bo ku serok Trump bikaribe bi awayekî yekalî şer bi çalakiyek serketî bi dawî bike, hatiye armanckirin. Li gorî daxuyaniyê girtina an dorpêçkirina girava Çargê, xala sereke ya veguhestina petrola Îranê; girtina girava Larakê li tengava Hurmizê ku baregeh û sazîyên radarê yên Îranê lê ne; an jî destwerdana girava Ebû Mûsa, ku Îran beşa rojavayê Hurmizê ji vê giravê ve kontrol dike, di nav vebijarkan de ye. Bi awayekî din, DYA dikare tesîsan ji hewayê ve bombebaran bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Berman |pêşnav=Lazar |tarîx=2026-03-26 |sernav=US preparing ‘final blow’ options that could see use of ground troops if Iran talks fail — report |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-preparing-final-blow-options-that-could-see-use-of-ground-troops-if-iran-talks-fail-report/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Karbidestekî [[Pakistan]]ê ji ajansa nûçeyan a navneteweyî Reuters re gotiye ku Pakistan di danûstandinên bi DYAYê re gihîştiye wê encamê ku wezîrê derve yê Îranê Eraqçî û serokê parlamentoyê Xalîbaf ji lîsteya kuştinên armanckirî ya Îsraîlê hatine derxistin û her du kes wekê muxatabên sereke yên li Îranê hatine binav kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-26 |sernav=Israel backed off killing Iran’s Araghchi, Qalibaf at Pakistani-US request, Pakistani official says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-backed-off-killing-irans-araghchi-qalibaf-at-pakistani-us-request-pakistani-official-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezîrê derve yê Pakistanê Îshaq Dar piştrast kiriye ku di navbera DYA û Îranê de danûstandinên nerasterast ji bo bidawîkirina şerê wan têne kirin û peyam bi rêya Îslamabadê têne şandin. Çavkaniyek leşkerî ya Îranê ragihandiye ku ji ber îhtimala êrîşeke bejayî yê li ser eniya başûr a Îranê zêdetirî milyonek leşker hatine seferberkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549808/over-a-million-iranian-combatants-organized-for-ground-battle-with-us |sernav=Over A Million Iranian Combatants Organized for Ground Battle with US - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku hêzên wan ên hewayî di êrîşekê li bajarê bendera Bender Ebasê fermandarê payebilind ê hêzên deryayî yên artêşa pasdarên şoreşê Elî Reza Tengsîrî û serokê îstîxbarata deryayî Behnam Rezayî kuştine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=Katz confirms Israel has killed Iran official responsible for closing Hormuz, vows to hunt down IRGC ‘one by one’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/katz-confirms-israel-has-killed-iran-official-responsible-for-closing-hormuz-vows-to-hunt-down-irgc-one-by-one/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=IDF confirms killing IRGC Navy commander, says strike also killed Navy’s intel chief and rest of the Navy leadership |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-killing-irgc-navy-commander-says-strike-also-killed-navys-intel-chief/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hêzên çekdar ên Îsraêlê piştre ragihandiye ku hemî fermandarên payebilind ên hêza deryayî ya pasdaran di êrîşê de jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |paşnav3=Staff |pêşnav3=ToI |tarîx=2026-03-26 |sernav=Israel says IRGC Navy’s commander, other chiefs killed; Qalibaf said removed from hit list |url=https://www.timesofisrael.com/israel-says-irgc-navy-commander-killed-iranian-top-envoy-said-removed-from-hit-list/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Îranê girtina 14 kesan li çar parêzgehên welat ragihandiye ku wekê sixûrên "dijminê amerîkî-siyonîst" û endamên komên terorîst hatine binavkirin. Ew bi plankirina êrîşên çekdarî li ser navendên hikûmet û medyayê û radestkirina agahî û cihên hêzên leşkerî û ewlehiyê yên Îranê an jî binesaziya krîtîk ji dijmin re, hatine tawanbarkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549648/people-arrested-in-iran-for-working-for-enemies |sernav=People Arrested in Iran for Working for Enemies - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Hizbullahê li nêzîkî Qantara, Taybeh û Debel a li başûrê Libnanê pevçûnên çekdarî bi leşkerên bejayî yên Îsraêlê re piştrast kiriye ku di wan pevçûnan de çend tankên Îsraêlê hatine armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549546/hezbollah-inflicts-heavy-losses-on-israeli-forces-in-southern-lebanon |sernav=Hezbollah Inflicts Heavy Losses on Israeli Forces in Southern Lebanon - World news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê şerê bi Hizbullahê re piştrast kiriye ku tê de du leşkerên Îsraêlê jiyana xwe jidest dane û çend ji wan jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=IDF soldier killed during gunfight with Hezbollah members in southern Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-soldier-killed-during-gunfight-with-hezbollah-members-in-southern-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Nahariyeyê, di encama êrîşa mûşekî ya Hizbullahê de sivîlekî Îsraêlê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jfeed.com/news-israel/hezbollah-rocket-strike-nahariya |sernav=BREAKING: Hezbollah Rocket Strike: 30-Year-Old Killed, Another Seriously |malper=JFeed |tarîx=2026-03-26 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en |paşnav=Isaacson |pêşnav=Gila }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=Sgt. Aviaad Volansky killed in south Lebanon, 4 other soldiers wounded, says IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/sgt-aviaad-volansky-killed-in-south-lebanon-4-other-soldiers-wounded-says-idf/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, Kuweyt û Erebistana Siûdî dîsa êrîşên bi mûşek û dronan ên Îranê hatine armanc girtin<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/26/saudi-arabia-intercepts-destroys-over-30-drones-in-eastern-province- |sernav=Saudi Arabia intercepts, destroys over 30 drones in Eastern Province |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-26 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ku du kes li Ebû Dabiyê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-26 |sernav=Two people killed in Abu Dhabi after missile interception, media office says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/two-people-killed-in-abu-dhabi-after-missile-interception-media-office-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên Îran û Hizbullahê carek dîsa li dijî Îsraêlê hatine destpêkirin ku tenê di navbera nîvê şevê û nîvro de heft mûşekên Îranê ber bi Îsraêlê ve hatine avêtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=No injuries reported in Iran’s 7th missile salvo of the day; forces heading to impact site |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/no-injuries-reported-in-irans-7th-missile-salvo-of-the-day-forces-heading-to-impact-site/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 27ê adarê === ==== Êrîşên Îranê ==== Hêzên Îsraêlî ragihandine ku ji serê sibê ve Îranê 4 mûşek avêtine Îsraêlê, ku piraniya wan hatine têkbirin û di êrîşên mûşekên din de jî ti ziyan çênebûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-27 |sernav=Iran launches small number of missiles, with at least one cluster bomb, in 4th salvo today |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-launches-small-number-of-missiles-with-at-least-one-cluster-bomb-in-4th-salvo-today/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Kuweytê ragihandiye ku bi dronan û mûşekan êrîşî Bendera Mubarek El Kebîr hatiye kirin ku di encamê de ziyanên milkî çêbûne lê ti qurbaniyên mirovî çênebûne. Di heman rojê de rayedarên Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî ragihandine ku şeş mûşekên balîstîk û neh dronên ji Îranê hatine, bi tevahî hatine têkbirin. Êrîşeke mûşekî û bê firokevan a Îranê li ser baregeha hewayî ya prens Sultan zirar da çend balafirên dagirtina sotemeniyê yên amerîkî û deh leşkerên amerîkî bi giranî birîndar bûne ku didu ji wan jî "pir bi giranî" birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-03-27 |sernav=US troops wounded, several refueling planes damaged in Iranian attack on Saudi air base |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-troops-wounded-several-planes-damaged-in-iranian-attack-on-saudi-air-base-official/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/10-americans-injured-in-iranian-attack-on-saudi-airbase/ |sernav=10 Americans injured in Iranian attack on Saudi air base - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-27 |roja-gihiştinê=2026-03-28 |ziman=en-US}}</ref> ==== Êrîşên Îsraêlê ==== Êrîşên Îsraêlê li kargehên pargîdaniya Pola Mobarakeh û pargîdaniya Pola Khouzestanê ku bi rêzê ve li Îsfehan û Ahwazê ne, xistiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-27 |sernav=Air Force bombs two large steel factories in Iran partially owned by IRGC |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/air-force-bombs-two-large-steel-factories-in-iran-partially-owned-by-irgc/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Paşê êrîş li er kargeheke keka zer a nêzîkî Yezdê û reaktora ava giran a IR-40 li Arakê pêk hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |paşnav3=Staff |pêşnav3=ToI |tarîx=2026-03-27 |sernav=Israel bombs 2 IRGC-linked steel plants, 2 nuclear facilities as Iran vows revenge |url=https://www.timesofisrael.com/israel-bombs-2-irgc-linked-steel-plants-2-nuclear-facilities-as-iran-vows-revenge/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Yezdê li cihekî sereke yê hilberîna mûşek û mayînên deryayî xistiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-891408 |sernav=IDF strikes Iran’s missile, sea mine production site in Yazd {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-27 |roja-gihiştinê=2026-03-28 |ziman=en}}</ref> Êrîşeke bi bombeyên komî ya Îranê li ser şeş deverên Îsraêlê li Ramat Gan çêbûne ku di encamê de kesek jiyana xwe jidest daye û sê kes jî birîndar bûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Correspondents |pêşnav=Ynet |paşnav2=correspondents |pêşnav2=ynet |tarîx=2026-03-27 |sernav=One killed in central Israel after Iranian cluster missile; multiple impact sites reported |url=https://www.ynetnews.com/article/hyy11e00vowx |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> === 28ê adarê === Piştî ku peyvdarê leşkerî yê hûsiyan gotareke pêşkêş kiriye, mûşekek balîstîk ji Yemenê ber bi bajarê Beer Şeba li başûrê Îsraêlê ve hatiye avêtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Goodman |pêşnav=Rick |paşnav2=Vernon |pêşnav2=Hayden |paşnav3=Campbell |pêşnav3=Lucy |paşnav4=Olivares |pêşnav4=José |paşnav5=Ali |pêşnav5=Taz |paşnav6=Mackay |pêşnav6=Hamish |paşnav7=Frew |pêşnav7=Wendy |paşnav8=Goodman (now) |pêşnav8=Rick |paşnav9=Frew (earlier) |pêşnav9=Wendy |tarîx=2026-03-29 |sernav=Houthis join the fray – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/28/middle-east-crisis-live-iran-war-updates-trump-us-negotiations-israel-strikes-lebanon-tehran-syria-explosions |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> Piştê çend saetan mûşekeke hûsiyan ku Îsraêlê hedef digirtin hatiye têkbirin û droneke ji Yemenê li nêzîkî Eîlatê hatiye têkbirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF says it intercepted Houthi cruise missile earlier today |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-intercepted-houthi-cruise-missile-earlier-today/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Crissy |pêşnav=Ron |paşnav2=Crissy |pêşnav2=Ron |tarîx=2026-03-28 |sernav=Suspected Houthi drone intercepted over southern Israel, no injuries reported |url=https://www.ynetnews.com/article/hkk4gkboze |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> Du dronan li tesîsên bendergehên li Salalahê li başûrê Omanê xistine. Di vê êrişê de hatiye ragihandin ku karkerek birîndar bûye. Di heman rojê de Îranê diyar kiriye ku wan li nêzîkî bendergehê keştîyeke lojîstîkî ya artêşa Amerîkayê hedef girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://timesofoman.com/article/169963-drone-attack-targets-port-of-salalah-expat-worker-injured |sernav=Drone attack targets Port of Salalah, expat worker injured |malper=Times of Oman |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lbcgroup.tv/news/middleeastnews/919186/lbci-lebanon-articles/en |sernav=Iran military says targeted US vessel near Oman port |malper=LBCIV7 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di 28ê adarê de Îranê diyar kiriye ku wan depoyeke sîstema dijî-dronan a Ûkraynayê li Dubayê hedef girtiye ku wan ragihandye ku ev depo ji bo alîkariya hêzên amerîkî dihat bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.bd-pratidin.com/international/2026/03/28/59713 |sernav=Iran claims strike on Ukrainian defence site in UAE’s Dubai {{!}} {{!}} Bangladesh Pratidin |malper=en.bd-pratidin.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=bn |paşnav=Pratidin |pêşnav=Bangladesh}}</ref> Balafirên bêmirov ên Îranê li balafirgeha navneteweyî ya Kuweytê xistine û di encamê de sîstema radarê xera bûye. Agirê ku 3 roj di depoya sotemeniyê ya balafirgehê de berdewam dikir, di dawiyê de hatiye vemirandin. Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan baregehên rêxistina Ppîşesaziyên deryayî ya li Tehranê û kargehên din ên çêkirina çekan û parastina hewayî ya Îranê bombebaran kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF says it bombed Tehran HQ of Iranian naval weapons and ship producer |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-bombed-tehran-hq-of-iranian-naval-weapons-and-ship-producer/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di heman demê de êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kiriye. Di 28ê adarê de êrîşeke dronî li dijî avahiya serokê Herêma Kurdistanê Nêçîrvan Barzanî li Dihokê pêk hatiye. Di dîmenan de hatiye dîtin ku dron li ber derê avahiya dikeve.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/30406 |sernav=KCK'YÊ ÊRIŞA LI SER MALA NÊÇÎRVAN BARZANÎ ŞERMEZAR KIR |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=kr}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2903202614 |sernav=Brîtanya: Em êrişa li mala Nêçîrvan Barzanî bi tundî şermezar dikin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2803202624 |sernav=Mezlûm Ebdî li ser êrişa li mala Nêçîrvan Barzanî hatiye kirin daxuyanî da |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di şeva 28ê adarê de êrîşeke li Tehranê ziraran daye avahiyên Zanîngeha Zanist û Teknolojiyê ya Îranê. Artêşa Îranê gef xwariye ku dê êrîşî zanîngehên amerîkî yên li herêmê bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603281733 |sernav=Blast damage hits Iran University of Science and Technology |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-28 |sernav=Iran threatens to hit US universities in the Middle East in retaliation for alleged strike on two universities |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-hit-us-universities-in-the-middle-east-in-retaliation-for-alleged-strike-on-two-universities/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Paşê, li gorî agahiyan, êrîşên Îsraêlê li ser depoyeke avê li Heftkelê ketin û Elî Fûladwend ku serokê beşa lêkolînê ya rêxistina nûbûn û lêkolînên parastinê, li Borujerdê bû ligel endamên malbata xwe jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ynet |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF strikes infrastructure in Iran; reports: senior nuclear program official killed |url=https://www.ynetnews.com/article/syc7d3ssbg |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> Mirina Fûladwend paşê ji aliyê medyaya Îranê ve hatiye piştrast kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603288568 |sernav=Research chief of Iran suspected nuclear weapons program killed in airstrikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di heman rojê de li Eştaolê di êrîşeke mûşekî ya balîstîk de 19 kes birîndar bûne û di encamê de gelek xaniyan jî zirarê dîtiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Staff |pêşnav2=ToI |tarîx=2026-03-28 |sernav=Several hurt as Iranian missile hits Jerusalem-area town; Hezbollah continues to strike north |url=https://www.timesofisrael.com/several-hurt-as-iranian-missile-hits-jerusalem-area-town-hezbollah-continues-to-strike-north/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Hêzên deryayî yên brîtanî biryarê daye ku keştiyeke amfîbî ya RFA Lyme Bay ku bi dronên nêçîrvaniya mînan ve hatiye sazkirin, bişîne Tengava Hurmizê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.thetimes.com/uk/politics/article/rfa-lyme-bay-mine-hunting-iran-strait-hormuz-khft3jm3k |sernav=Navy fits RFA Lyme Bay with mine-hunting drones to end Iran blockade |malper=www.thetimes.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}</ref> ==== Erîşên li dijî Herêma Kurdistanê ==== Di roja 28 adarê de bi dronan li Dihokê li dijî avahiyê serokê Herema Kurdistanê [[Nêçîrvan Barzanî]] pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/kmr/story/903911/slug |sernav=Mesrûr Barzanî bi tundî êrîşa ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |malper=Mesrûr Barzanî bi tundî êrîşa ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Kurdistan24}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/kmr/story/904224/slug |sernav=Brîtanya êrîşa li ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |malper=Brîtanya êrîşa li ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Kurdistan24}}</ref> Di heman demê de ji aliyê rayedarên Herêma Kurdistanê ve hatiye ragihandin ku heta 28 adarê bi 5 car ofîsên fermî yên rêveberiya Herêma Kurdistanê ji aliyê dronan ve bûye armaca êrîşan. Hatiye texmîn kirin ku ev êrîş ji aliyê komên heşda şabî yên ku nav sinorê Iraqê de ne pêk hatiye. Di derbarê êrîşan de [[Mesûd Barzanî]] banga li hikûmeta Iraqê kiriye ku di derbarê van komên êrîşkar de helwesta xwe diyar bikin. === 29ê adarê === Di 29ê adarê de, di encama êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê ya li ser bajarê Bender Hamîr a li başûrê Îranê herî kêm 5 kes jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sanger |pêşnav=David E. |paşnav2=Boxerman |pêşnav2=Aaron |paşnav3=Mahoozi |pêşnav3=Sanam |tarîx=2026-03-29 |sernav=Trump Says Iran Agreed to Allow 20 More Ships of Oil Through Strait of Hormuz |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/30/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Mûşekek Îranê li kargeheke kîmyewî ya li herêma pîşesaziyê ya Neot Hovav a li herêma Negev a Îsraêlê armanc digire. Di vê êrîşa Îranê de kesek birîndar bûye û ev yek fikarên li ser rijandina gazê ya xeternak zêde kiriye. Di dîmenan de hatiye dîtin ku karwaneke heşda şabî derbasê bajarê Xoremşehrê dibe ku li ser sinorê Iraqê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603282000 |sernav=Video: Tehran-backed militia convoy seen moving from Iraq toward Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> DYA û Îsraêlê bi tevahî êrîşî çar tesîsên sereke yên hilberîna mûşekên balîstîk û 29 cihên avêtina mûşekan kirine. Kompleksên leşkerî yên li Xocir, Şahrûd, Parçîn û Hekîmiyeyê zirareke mezin dîtine û pisporan texmîn kirine ku zirara li van tesîsan dibe ku kapasîteya Îranê ya hilberîna mûşekên balîstîk ên xwedî menzîla kurt û navîn heta ku tesîs ji nû ve werin avakirin, rawestandiye. Li Xocîr û Şahrûdê, avahiyên tevlihevkirin û rijandinê, xetên hilberîna serên şer û tesîsên ku pêkhateyên sotemeniyên girîng hildiberînin bûne hedef; li Parçînê, motorên sotemeniya mûşekan a hişk û tesîsa Taleghan 2 zirar dîtine. Kompleksa Hekimiyeyê tesîsên hilberîna sotemeniya şil û cihê avêtina mûşekan dihewîne ku hatiye diyarkirin 19 avahî li wir hatine hedef girtin. Her wiha, gelek avahî û deriyên tunelan ên li baregehên mûşekî yên Xorgu û Îmam Elî hatine armanc girtin.<ref name="Bern2026">{{Jêder-malper |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-special-report-march-29-2026/ |sernav=Iran Update Special Report, March 29, 2026 |malper=Institute for the Study of War |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en-US |paşnav=Bern |pêşnav=Stefaniia}}</ref> Bandorên şer ên li ser siyaset û aboriya navxweyî ya Îranê jî eşkere bûne. Karbidestên sipaha pasdarên şoreşa îslamî hişyariyên serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan a li ser bandora aborî ya şer paşguh kirine. Pezeshkian diyar kiriye ku şer bi giranî zirarê daye aboriya welat û heke di navbera DYA û Îsraêlê de agirbest neyê bidestxistin, di nav sê çar hefteyan de dikare hilweşîneke aborî li Îranê çêbike. Rejîm hewl dide ku bi bikaranîna hestên neteweperest raya giştî bikişîne ser piştgiriya ewlehiya navxweyî û şer û bi vî awayî kampanyayeke leşkerî ya dilxwazî bi navê "canfêda" dest pê dike.<ref name="Bern2026"/> === 30ê adarê === ==== Erîşên DYA û Îsraêlê ==== Li gelek deverên Îranê ku di nav de Abad, Endîşe, Navçeya 15, Evîn, Mesûdiye, Nobonyad, Qeleh Hesen Xan û Seadatê, teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603299006 |sernav=Explosions, fighter jet activity reported across multiple provinces in Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Îsraêlê ragihandiye ku wan li Tehranê navendên fermandariya mobîl û cihên ku ji bo çêkirina çekan hatine bikar anîn hedef girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603293568 |sernav=Israel says it struck mobile command centers in Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Di êrîşa DYA û Îsraêlî ya li ser gundekî Îranê de şeş kes jiyana xwe jidest dane û di encama êrîşan de pênc xanî hilweşiyane û 22 kes jî birîndar bûne. Piştî ku binesaziya elektrîkê ji ber parçeyên şarapnelê zirar dîtine, li hinek deverên Tehran û parêzgeha Alborzê, tevî Kerecê, elektrîka bajaran hatiye qutkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-29 |sernav=Iranian minister confirms blackouts in parts of Tehran and in Karaj after strikes hit power grid |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-minister-confirms-blackouts-in-parts-of-tehran-and-in-karaj-after-strikes-hit-power-grid/ |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA) ragihand ku reaktora ava giran a IR-40 piştî ku di êrîşa Îsraîlê ya 27ê Adarê de zirareke giran dîtiye û êdî nexebitiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/03/30/iran-s-heavy-water-production-plant-no-longer-operational-iaea-says |sernav=Iran’s heavy water production plant no longer operational, IAEA says |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Li gelek deverên Îranê ku di nav wan de Girava Kiş, Girava Qeşm û Bandar Ebas ên li parêzgeha Hormozgan, li Babol a li parêzgeha Mazenderan, li Dêhgolan a li parêzgeha Kurdistanê û li Tebrîz a li parêzgeha Azerbaycana Rojhilat, teqîn û êrîş çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603302665 |sernav=New wave of strikes reported across several Iran provinces |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Mûşekek Îranê li tesîseke kîmyayî ya ADAMA li Ne'ot Hovav ketiye û di encamê de kesek birîndar bûye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Curiel |pêşnav=Ilana |paşnav2=Curiel |pêşnav2=Ilana |tarîx=2026-03-29 |sernav=Iran targets southern Israel: impacts in Be'er Sheva, industrial plant hit in Neot Hovav |url=https://www.ynetnews.com/article/bjhifiijwl |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Surkes |pêşnav=Sue |tarîx=2026-03-29 |sernav=Ministry says hazardous materials leak has been ruled out after missile fragment hit factory in south |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/ministry-says-hazardous-materials-leak-has-been-ruled-out-after-missile-fragment-hit-factory-in-south/ |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di derengiya 29ê adarê, balafirên bêpîlot ên Îranê li Kuweytê li baregeheke leşkerî dana û di encamê de 10 leşker birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/30/iranian-attack-damages-kuwait-power-and-desalination-plant-kills-worker |sernav=Iranian attack damages Kuwait power and desalination plant, kills worker |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> === 31ê adarê === ==== Êrîşên DYA û Îsraêlê ==== Li gorî artêşê di 31ê adarê de êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê li dijî depoyên cebilxaneyê yên li Îsfehanê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=US hits Iranian ammunition bunkers, causing major explosions |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-hits-iranian-ammunition-bunkers-causing-major-explosions/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> û her wiha li dijî tesîsên hilberîna çekan û pargîdaniyeke dermanan li Tehranê berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=IDF says it struck Iranian sites for missile components, anti-aircraft weapons |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-iranian-sites-for-missile-components-anti-aircraft-weapons/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-31 |sernav=Iran claims US-Israel strikes targeted major pharmaceutical company |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-claims-us-israel-strikes-targeted-major-pharmaceutical-company/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies and ToI Staff |tarîx=2026-04-01 |sernav=Acknowledging strike, Iran FM claims fentanyl factory only supplying ‘hospital drugs’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/acknowledging-strike-iran-fm-claims-fentanyl-factory-only-supplying-hospital-drugs/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, Mehdî Wefaî ku endezyarê sereke yê hêza Qudsê ya Muhafizên Şoreşê li Libnanê ye, li Mahallatê di êrîşan de jiyana xwe jidest daye. Wezareta Tenduristiyê ya Libnanê ragihandiye ku di êrîşên hewayî yên Îsraêlê ya di tevahiya rojê de li herêmên Tyr, Saydon û Bint Cubeyl herî kêm heşt kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP and ToI Staff |tarîx=2026-03-31 |sernav=Israeli strikes in south Lebanon kill 8, including paramedic — Lebanon Health Ministry |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-strikes-in-south-lebanon-kill-8-including-paramedic-lebanon-health-ministry/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di heman rojê de artêşa Îsraêlê kuştina Hec Haşem di êrîşeke esmanî de li Beyrûtê ragihandiye ku di îlona sala 2024an de eniya başûr a Hizbullahê ji Elî Karakî wergirtibû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-04-01 |sernav=Top Hezbollah commander killed by Israeli Navy in Beirut — IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/top-hezbollah-commander-killed-by-israeli-navy-in-beirut-idf/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Li gorî çavkaniyên filistînî, di êrîşên hewayî yên Îsraêlê ya li ser Cebeliye û Xan Yûnisê ya li Şerîda Xezzeyê de pênc kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-31 |sernav=Israeli strikes kill five in Gaza Strip, medics say |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-strikes-kill-five-in-gaza-strip-medics-say/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Artêşa Îranê êrîşên xwe yên li ser yekîneyên amerîkî yên li baregeha hewayî ya prens Siltan a li Erebistana Siûdî,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/04/01/3554165/irgc-destroys-us-aircrew-accommodation-in-al-kharj-air-base-targets-200-personnel |sernav=IRGC Destroys US Aircrew Accommodation in Al Kharj Air Base, Targets 200 Personnel - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> keştiyeke konteyner a Îsraêlê li avên navendî yên Kendava Farisî, xaleke kombûnê ya hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li peravên Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, pergala parastina dronan a flota pêncemîn a amerîkî ya li derveyî baregeha xwe ya nêzîkî balafirgeha Behrêynê û du pergalên radarê amerîkî li baregeha Ehmed el-Cabirê, li Kuweytê ragihandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/31/3553369/irgc-launches-blitz-on-us-israeli-targets |sernav=IRGC Launches Blitz on US, Israeli Targets - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> Her wiha, droneke MQ-9 li ser Îsfehanê û droneke LUCAS li ser Qeşmê hatin têk birin ku bi vî awayî hejmara dronên amerîkî-îsraêlî yên ku ji destpêka şer ve hatine xistin gihîştiye 147 dronan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/31/3553408/iranian-army-shoots-down-intruding-mq-9-lucas-drones |sernav=Iranian Army Shoots Down Intruding MQ-9, LUCAS Drones - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> Erebistana Siûdî<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/31/saudi-arabia-intercepts-destroys-two-drone-attacks- |sernav=Saudi Arabia intercepts, destroys two drone attacks |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> û Mîrnişînên Yekbûyî yên Erebî operasyonên parastina hewayî ragihandine<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/31/euronews-journalists-report-multiple-blasts-in-dubai-in-iranian-missile-and-drone-attack |sernav=Iran launches missile and drone barrage on Dubai, Kuwaiti tanker hit. |malper=www.euronews.com |roja-gihiştinê=2026-04-04}}</ref> û di heman rojê de Îsraêl dîsa ji aliyê Îran û Hizbullahê ve bi roketan hate hedefgirtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=No injuries reported in Iran’s latest volley of missiles at central Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/no-injuries-reported-in-irans-latest-volley-of-missiles-at-central-israel/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-891733 |sernav=Northern Israel faces over 50 Hezbollah rocket launches, drone infiltrations {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> ==== Revandina rojnemavana amerîkî ==== Wezareta karên hundir a Iraqê û wezareta karên derve ya DYAyê ragihandine ku rojnamevana serbixwe ya amerîkî Shelly Kittelson li Bexdayê ji aliyê rêxistina terorîst a lîwayên Hizbullahê ya ku Îran piştgiriyê dide wan ve hatiye revandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yled478zwo |sernav=US journalist Shelly Kittleson kidnapped in Baghdad |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en-GB}}</ref> === 1ê nîsanê === Di 1ê nîsana 2026an de, Ajansa Nûçeyan a Mehr ku ajanseke nîvfermî ya nûçeyan a dewleta Îranê ye, ragihandiye ku analîstê siyasî û wezîrê derve yê berê Kemal Xerazî di êrîşeke asmanî ya li ser mala wan de bi giranî birîndar bûye û hevjîna wî jî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/04/01/former-iran-fm-seriously-injured-wife-killed-in-tehran-strike |sernav=Former Iran FM ‘seriously injured,’ wife killed in Tehran strike |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-04-01 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en}}</ref> Karbidestên îranî êrîş wekê hewldanek ji bo têkbirina pêvajoya dîplomatîk bi nav kirine û diyar kirine ku Xerazî civînek plankirî di navbera karbidestên Îranî û cîgirê serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê JD Vance de koordîne dikir.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kanno-Youngs |pêşnav=Zolan |tarîx=2026-04-01 |sernav=Trump Claims Military Success but Offers No Clear Timeline to End Fighting |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/01/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Li gorî agahiyan, di êrîşên esmanî yên li ser Girava Hengamê ku xakeke Îranê ya li Tengava Hurmizê ye, heft kes birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kanno-Youngs |pêşnav=Zolan |tarîx=2026-04-01 |sernav=Trump Claims Military Success but Offers No Clear Timeline to End Fighting |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/01/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Di heman demê de, Donald Trump diyar kiriye ku ew êdî ji ber uranyuma dewlemendkirî ya bin erdê ya Îranê ne xemgîn e.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=negotiate |pêşnav=the United States to |paşnav2=sabotage |paşnav3=years |pêşnav3=attack the Iranian nuclear program for the past 25 |tarîx=2026-04-01 |sernav=‘I Don’t Care About That’: Trump Says Iran’s Enriched Uranium Is Not a Concern |url=https://www.nytimes.com/2026/04/01/us/politics/trump-iran-war-nuclear-uranium.html |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Ji aliyê din ve, Benjamin Netanyahu îdia kiriye ku êrîşên ji aliyê Amerîka û Îsraêlê ve hatine kirin, şiyana Îranê ya hilberîna çekên navokî û mûşekên balîstîk ji holê rakirine û ev yek "du gefên hebûnî" yên li ser Îsraêlê ji holê rakiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kanno-Youngs |pêşnav=Zolan |tarîx=2026-04-01 |sernav=Trump Claims Military Success but Offers No Clear Timeline to End Fighting |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/01/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan nameyeke vekirî ji bo welatiyên amerîkî belav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lee |pêşnav=Chantelle |tarîx=2026-04-02 |sernav=Iranian President Pens Open Letter to American People |url=https://time.com/article/2026/04/01/iran-war-president-open-letter-american-people/ |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=Time |ziman=en-US |issn=0040-781X}}</ref> == Êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê == {{Gotara bingehîn|Êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 2026}} Ji destpêka şer ve Herêma Kurdistanê bûye armanca êrîşan. Êrîşên li ser [[Herêma Kurdistanê]] di 28ê sibata 2026an despêkiriye ku gelek deverên li parêzgeha Hewlêrê û parêzgeha Silêmanî rasterast bûne armanca êrîşên dronên Îranê û heşda şabî ku ji nav sinorê Iraqê ve êrîşê Herêma Kurdistanê kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.state.gov/releases/office-of-the-spokesperson/2026/03/joint-statement-on-irans-missile-and-drone-attacks-in-the-region/ |sernav=Joint Statement on Iran’s Missile and Drone Attacks in the Region |malper=United States Department of State |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Di êrîşan de deverên derdor ên [[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]] hatiye armanc girtin ku hêzên amerîkî yên [[Hevpeymaniya Navneteweyî li dijî Daişê|hevpeymaniya navneteweyî ya li dijî DAIŞê]] li deverên bûn û yek ji van xalan balyozxaneya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ya Hewlêrê bû ku bibû armanca êrîşan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-evening-special-report-march-1-2026/ |sernav=Iran Update Evening Special Report, March 1, 2026 |malper=Institute for the Study of War |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US |paşnav=Sleiman |pêşnav=Nadia }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |sernav=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |malper=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Di 12ê adarê de baregeheke leşkerî ya [[Îtalya]]yê ya li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] rasterast bûye armanceke êrîşa mûşekan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603120049 |sernav=Missile hits Italian base in Erbil, no injuries reported |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en }}</ref> Piştê re ji aliyê rayedaran ve hatiye ragihandin ku di vê êrişê de ti birîndar çênebûne. Di roja 12ê adarê de kampeke perwerdeyê ya ku ji aliyê leşkerên [[Fransa]]yê li Hewlêrê ve dihatin bikaranîn rasterast bûye armanca êrîşan ku fermandarê [[Fransayî|fransî]] ya bi navê Arnaud Frion ku ji Tabûra 7em a şopvanên alpînê bû ku bi eslê xwe ji bajarê [[Varces-Allières-et-Risset|Varces]], Isèreyê bû di êrîşê de jiyana xwe jidest daye û şeş leşker jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260312-middle-east-war-live-israel-lebanon-iran-gulf |sernav=French soldier killed in drone attack in Iraq’s Kurdish region, Macron says |malper=France 24 |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en }}</ref> Heta 17ê adarê nêzîkî 300 êrîş li hemberî Herêma Kurdistanê pêk hatine. Di êrîşên de gelek deverên li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêr]] û [[Silêmanî (bajar)|Silêmanî]] rasterast bûne armanca êrîşan. Herêma Kurdistanê ji destpêka şer ve ku di 28ê adarê de hatibû destpêkirin bûye armaca êrîşên Îranê û bi taybetî êrîşên heşda şabiyên ku ji nav sinorê Iraqê ve êrîşê Herêma Kurdistanê kirine. Di van êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 6 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/30290 |sernav=WEZARETA PÊŞMERGEYAN: 6 PÊŞMERGEYÊN LEHENG ŞEHÎD BÛN |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-25 |ziman=kr }}</ref> 6 pêşmergeyên [[Rojhilata Kurdistanê]] û fermanderekî fransî jiyana jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fdd.org/analysis/2026/03/11/us-condemns-iranian-and-militia-attacks-in-iraq-amid-unclaimed-airstrikes-on-tehran-backed-militias/ |sernav=US condemns Iranian and militia attacks in Iraq amid unclaimed airstrikes on Tehran-backed militias |malper=FDD |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Frantzman |pêşnav=Seth J. }}</ref> Ji ber van êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 20 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/240320266 |sernav=Di 24 demjimêran de 25 caran êrişî Herêma Kurdistanê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-25 |ziman=en }}</ref> == Bandora şer == Îsraîlê rewşa awarte li seranserê welêt ragihandiye ku diyar kiriye ku ev mezintirîn êrîş ew ku wan li hemberî Îranê pêk anîye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |sernav=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran’s retaliation |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=McCluskey |pêşnav=Christian Edwards, Karina Tsui, Mitchell }}</ref> Îsrael Katz daxuyaniyek daye û gotiye "Li gorî benda 9C(b)(1) a qanûna parastina sivîl, 5711-1951, di bin desthilata min de û piştî ku ez piştrast bûm ku ihtîmaleke mezin a êrîşekê li ser nifûsa sivîl heye ku ez bi vê yekê li seranserê axa welat eniya navxweyî radigihînim."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896765/slug |sernav=Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration |malper=Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Rojnameya New York Times diyar kiriye ku dibistan û cihên kar ên Îsraîlê jî dê werin girtin û kombûnên giştî werin betalkirin. Li Îranê qutbûna înternetê "nêzîkî tevahiya welat" ji nû ve hatiye pêkanîn ku NetBlocksê ragihandiye ku girêdana înternetê li Îranê daketiye ji %4 ê ji astên asayî.<ref name=":4"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://mastodon.social/@netblocks/116147264437940657 |sernav=NetBlocks (@netblocks@mastodon.social) |malper=Mastodon |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=ku }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/fa/202602281170 |sernav=نت‌بلاکس از خاموشی اینترنت در ایران خبر داد |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=fa }}</ref> === Girtina qada hewayî === Piştî êrîşan ji ber ku dewletên herêmî qada hewayî girtin, qada hewayî ya Îranê bi piranî ji bo balafirên sivîl vala bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602284853 |sernav=Iran’s skies empty after strikes as regional states close airspace |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Bi dest pêka êrîşan re Behreyn, Iraq, Îsraêl, Kuweyt, Qeter, Sûriye û Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî qadên xwe yên hewayî girtine û gelek balafir ber bi cihên din ve hatin veguhastin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Israel closes airspace after strikes on Iran |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lehmann |pêşnav=Noam |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iraq shuttering airspace after US, Israel strike Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iraq-shuttering-airspace-after-us-israel-strike-iran/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-02-28 |sernav=Syria shutters airspace |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/syria-shutters-airspace/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Pargîdaniyên hewayî yên navneteweyî yên wekê Air India, Biman Bangladesh Airlines, British Airways, Cathay Pacific Airways, IndiGo, Lufthansa, Virgin Atlantic û Wizz Air ji ber şer û pevçûnan seferên xwe yên bo Rojhilata Navîn ji bo demên cuda cuda rawestandin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran-Israel war: Air India, IndiGo and multiple other airlines suspend flights. Check full list |url=https://economictimes.indiatimes.com/nri/latest-updates/iran-israel-war-multiple-airlines-suspend-flights-check-full-list/articleshow/128879934.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/46mwakjn9t |sernav=Biman suspends Middle East flights amid conflict |malper=Prothomalo |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=BSS }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo |sernav=What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> === Girtina Tengava Hurmizê === Raporeke Reutersê ji berpirsekî operasyona aspidesê veguhestiye ku gotiye li gorî guhdarîkirinên radyoya pir bilind (VHF), pasdarên şoreşa îslamî ya Îranê [[Tengava Hurmiz]]ê ji bo çûnûhatina keştiyan girtiye. Rayedareke [[Yekîtiya Ewropayê]] ragihandiye ku peyamên ku keştî dibêjin "destûr nayê dayîn ku tu keştî ji Tengava Hormuzê derbas bibe" werdigirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/irgc-says-no-ship-allowed-pass-strait-hormuz-according-eu-official |sernav=IRGC says 'no ship allowed to pass Strait of Hormuz', according to EU official |malper=Middle East Eye |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602288034 |sernav=‘No ship allowed to pass Strait of Hormuz,’ Iran warns vessels - Reuters |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> == Qurbaniyên şer == == Bertek == === Îran === Wezareta derve ya Îranê gefa bersivdanê li hember êrîşa hêzên amerîkî li ser bingehên amerîkî yên li Kendava Farsê xwariye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |sernav=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602284010 |sernav=Iran decries attacks, vows response as it appeals to Security Council |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> Konseya bilind a ewlekariya neteweyî ya Îranê ragihandiye ku welatê wan rastî "operasyoneke hewayî ya hovane" ji aliyê Amerîka û Îsraîlê ve hatiye û gotiye: "Ev yek careke din di dema danûstandinan de qewimiye û dijmin xeyal dike ku miletê berxwedêr ê Îranê dê bi van kiryarên tirsonek daxwazên wan ên biçûk radest bibe." Wezîrê derve yê Îranê Ebas Eraqçî êrîşê wekê "bi tevahî bêsedem, neqanûnî û bêexlaq" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo |sernav=What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> === Dewletên Yekbûyî === Serokê Dewletên Yekbûyî [[Donald Trump]] piştrast kiriye ku artêşa amerîkî li Îranê dest bi "operasyonên şer ên mezin" kiriye û şer wekê "operasyoneke mezin û berdewam a ji bo pêşîgirtina li vê dîktatoriya pir xerab û radîkal ku gefê li Amerîkayê dixwe" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Tyler Pager |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Trump says military campaign is "massive and ongoing" |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Di vîdyoyekê de ku li ser Truth Social hatiye weşandin, Trump ji nû ve destnîşan kiriye ku "Armanca wan ew e ku ew bi rakirina gefên nêzîk ên ji rejîma Îranê ku komeke hovane ya mirovên pir dijwar û tirsnak, gelê amerîkî biparêzin" û di axavtina xwe de gotiye: "47 sal in, rejîma Îranê Mirin ji bo Amerîkayê diqîre û kampanyayeke bêdawî ya xwînrijandin û kuştinên girseyî dimeşîne ku Dewletên Yekbûyî, leşkerên me û mirovên bêguneh, li gelek welatan armanc digire."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Trump confirms in video message that military campaign in Iran has begun |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Trump ragihandiye ku piştî kuştina Elî Xamineyî, danûstandinên bi Îranê re hêsantir dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143 |sernav=Live - Trump says talks easier after Khamenei, Iran vows ‘devastating’ response |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> === Îsraêl === Serokwezîrê Îsraêlê Benjamîn Netanyahu diyar kiriye ku armanca êrîşan "jiholêrakirina gefa hebûnî ya ku ji aliyê rejîma li Îranê ve tê çêkirin" e û diyar kiriye ku "çalakiya me ya hevbeş dê şert û mercan ji bo gelê wêrek ê Îranê biafirîne da ku çarenûsa xwe bigire destên xwe."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Estrin |pêşnav=Daniel |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran's supreme leader, Ayatollah Ali Khamenei, has been killed |url=https://www.npr.org/2026/02/28/nx-s1-5730158/israel-iran-strikes-trump-us |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Wezîrê derve Gideon Sa'ar gotiye ku kiryara leşkerî li dijî Îranê bi awayekî lezgîn pêwîst e "tevî xetereyên girîng ên têkildar", û gotiye ku "derengketin dê rê bidaya rejîma Îranê ku bigihîje astek parastinê ji bo bernameya xwe ya kîmyayî û her wiha dest bi hilberîna girseyî ya mûşekên balîstîk ên dûravêj bike".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Johnatan Reiss |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> === Bertekên navneteweyî === * {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Kurdistan]]: [[Herêma Kurdistanê]] piştî hedefgirtina [[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]] û balyozxaneya giştî ya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] ji aliyê mûşekên Îranê ve, fermandarekî payebilind ê pêşmergeyan diyar kir ku hêzên wan di rewşa amadebaşiyê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/peshmarga-iraqi-kurdistan/8118549.html |sernav=Fermandarekî Pêşmergeyan Dibêje Ew di Amadebaşîyê de ne |malper=Voice of America |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=ku }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |sernav=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |malper=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Nûnerên [[Hevpeymaniya Hêzên Siyasî yên Rojhilata Kurdistanê]] diyar kirine ku ew bi hev re biryarên siyasî û leşkerî koordîne dikin û ji bo qonaxek nû amadekariyê dikin ku hêzên wan di hundurê Îranê de ye û li rojhilata Kurdistanê amade ne ku li hemberî êrîşan xwe biparêzin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/iran-kurds-position/8118628.html |sernav=Partîyên Kurdên Îranê di Biryarên Xwe yên Siyasî û Leşkerî de Yekgirtî ne |malper=Voice of America |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=ku }}</ref> * {{Sembola alayê|Fransa}} [[Fransa]]: Serokkomarê Fransayê [[Emmanuel Macron]] ji bo kêm kirina tundiya şer daxwaza şer bangawaziya civîneke awarte ya [[Konseya Ewlehiyê ya Neteweyên Yekbûyî]] kiriye. * {{Sembola alayê|Kanada}} [[Kanada]]: Serokwezîr Mark Carney Îran bi "çavkaniya sereke ya bêîstîqrarî û terorê li seranserê Rojhilata Navîn" tawanbar kiriye û piştgiriya xwe ji bo operasyonan anî ziman û tekez kiriye ku Îran nikare çekên nukleerî bi dest bixe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.pm.gc.ca/en/news/statements/2026/02/28/statement-prime-minister-carney-and-minister-anand-situation-middle-east |sernav=Statement by Prime Minister Carney and Minister Anand on the situation in the Middle East |malper=Prime Minister of Canada |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> * {{Sembola alayê|Keyaniya Yekbûyî}} [[Keyaniya Yekbûyî]]: Hikûmeta brîtanî daxuyaniyek weşandiye û diyar kiriye ku Brîtanya "naxwaze pevçûnên herêmî yên berfirehtir kûrtir bibin". Di heman demê de hikûmetê diyar kiriye ku wan ji bo ewlekariya balyozxaneyên xwe yên li herêmê "kapasîteyên parastinê" bi hêz kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Israel and Iran exchange fresh attacks after Iran's Supreme Leader Khamenei killed - live updates |malper=BBC News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> Serokwezîr Keir Starmer piştrast kiriye ku balafirên brîtanî ji bo armancên parastinê "li ezmanan" in lê di êrîşên Îsraîl û Amerîkayê de "tu rol nelîstine" û bang li Îranê kiriye ku xwe ji êrîşên din li seranserê Rojhilata Navîn dûr bigire û "tundûtûjî û tepeserkirina tirsnak a li dijî gelê Îranê" rawestîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=British planes "in the sky" in Middle East, says Starmer |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Piştre wî serokatiya civînek awarte ya COBRA lidarxistiye ku ku bersiva Keyaniya Yekbûyî nîqaş bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sabbagh |pêşnav=Dan |paşnav2=Defence |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |tarîx=2026-02-28 |sernav=RAF jets flying defensive missions after US-Israeli attack on Iran, Starmer says |url=https://www.theguardian.com/politics/2026/feb/28/starmer-chairs-cobra-meeting-after-us-israel-strikes-on-iran |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> * {{Sembola alayê|Almanya}} [[Almanya]]: Şansolyer Friedrich Merz di daxuyaniyek hevbeş ê bi Fransa û Keyaniya Yekbûyî re gotiye ku ew ji berê ve hatiye agahdarkirin û nîqaş di rê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yj9kr31y7o |sernav=How the world has reacted to US and Israeli strikes on Iran |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> * {{Sembola alayê|Hindistan}} [[Hindistan]]: Wezareta karên derve yê Hindistanê nîgeraniyên xwe aniye ziman û ji her sê welatan xwest ku agirbestê ragihanin. Balyozxaneya Hindistanê welatiyên Hindistanê ji sefera ji bo Îran û piraniya welatên Rojhilata Navîn hişyar kiriye û ji kesên di nav welat de xwestiye ku tavilê li stargehê bigerin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://indianexpress.com/article/india/israel-iran-conflict-indian-embassy-advisory-10556818/ |sernav=‘Remain near shelters, avoid non-essential travel’: India warns citizens in Israel after Tehran attack |malper=The Indian Express |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> NORKA her wiha ji bo welatiyên asê mane li hemî welatên bandordar xetên alîkariyê daniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/norka-sets-up-helpdesk-for-kerala-people-in-iran-israel/ |sernav=NORKA sets up helpdesk for Kerala people in Iran, Israel |malper=The Tribune |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> * {{Sembola alayê|Çîn}} [[Çîn]]: Wezareta karên derve fikarên xwe yên li ser êrîşên Amerîka û Îsraîlê aniye ziman û daxwaza rawestandina tavilê ya dijminatiyê li dijî Îranê û ji nû ve destpêkirina diyalogê kiriye. Her wiha tekez kiriye ku divê rêz li serweriya Îranê were girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fmprc.gov.cn/eng/xw/fyrbt/202602/t20260228_11866531.html |sernav=Foreign Ministry Spokesperson’s Remarks on the Military Strikes Against Iran by the U.S. and Israel_Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China |malper=www.fmprc.gov.cn |roja-gihiştinê=2026-03-01 }}</ref> * {{Sembola alayê|Rûsya}} [[Rûsya]]: Wezîrê karên derve [[Sergey Lavrov]] êrîşên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û Îsraîlê wekê "gaveke bêwijdan" û "kiryareke êrîşkariya çekdarî ya bi zanebûn, pêşwext û bêsedem" şermezar kiriye û wan bi wê yekê tawanbar kir ku herêmê ber bi "karesateke mirovî, aborî û dibe ku radyolojîkî jî" ve dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Russia condemns "reckless" airstrikes on Iran, as Finland and Ireland express concern |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Elî Xamineyî]] [[Kategorî:Şer]] [[Kategorî:Şerên li Îranê]] [[Kategorî:Şerên li Rojhilata Navîn]] [[Kategorî:Şerên Azerbaycanê]] [[Kategorî:Şerên Behreynê]] [[Kategorî:Şerên DYAyê]] [[Kategorî:Şerên Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:Şerên Fransayê]] [[Kategorî:Şerên Iraqê]] [[Kategorî:Şerên Îranê]] [[Kategorî:Şerên Îsraêlê]] [[Kategorî:Şerên Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:Şerên Kuweytê]] [[Kategorî:Şerên Libnanê]] [[Kategorî:Şerên Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] [[Kategorî:Şerên Omanê]] [[Kategorî:Şerên Qeterê]] [[Kategorî:Şerên Qibrisê]] [[Kategorî:Şerên Sûriyê]] [[Kategorî:Şerên Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Şerên Urdunê]] [[Kategorî:Şerên Yemenê]] [[Kategorî:Şerên Yewnanistanê]] [[Kategorî:2026 li Azerbaycanê]] [[Kategorî:2026 li Behreynê]] [[Kategorî:2026 li DYAyê]] [[Kategorî:2026 li Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:2026 li Fransayê]] [[Kategorî:2026 li Iraqê]] [[Kategorî:2026 li Îranê]] [[Kategorî:2026 li Îsraêlê]] [[Kategorî:2026 li Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:2026 li Kîprosê]] [[Kategorî:2026 li Kurdistanê]] [[Kategorî:2026 li Kuweytê]] [[Kategorî:2026 li Libnanê]] [[Kategorî:2026 li Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] [[Kategorî:2026 li Omanê]] [[Kategorî:2026 li Qeterê]] [[Kategorî:2026 li Sûriyê]] [[Kategorî:2026 li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:2026 li Urdunê]] [[Kategorî:2026 li Yemenê]] [[Kategorî:2026 li Yewnanistanê]] 3001l0vorurrw0odk9o5492c26cnefm 2002601 2002600 2026-04-17T11:01:12Z Penaber49 39672 2002601 wikitext text/x-wiki {{Rojane}} {{Agahîdank pevçûnên leşkerî | pevçûn = Şerên Îranê 2026 | perçeyekî = | wêne = {{Nexşeya Şerê Îranê 2026}} | binnivîs = <div style="text-align:center"> Xalên ku bûne armanca êrîşan: {{Unbulleted list | {{Reng box|#302060|[[Wêne:Maki7-cross-white.svg|16x16px]]}} Dewletên Yekbûyî û Îsraêl | {{Reng box|#F00|[[Wêne:Maki7-circle-stroked-white.svg|16x16px]]}} Îran, [[Hizbulaya Libnanê]] û [[Heşda Şebî]]}} </div> | dîrok = 28ê sibata 2026an - heta niha | herêm = [[Rojavayê Asyayê]]•[[Okyanûsa Hindî]] (bi taybetî li deverên wekê [[Kendava Farsê]], [[Tengava Hurmiz]]ê, [[Deryaya Navîn]]) | koordînat = | sedem = Bi xayeya bidawî anîna bernameya nukleerî ya Îranê û guhertina rejîma heyî | encam = | rewş = Berdewam dike | şervan1 = {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] <br> {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Îsraêl]] | şervan2 = {{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]] | şervan3 = | fermandar1 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Donald Trump]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Pete Hegseth]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dan Caine]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Brad Cooper]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Benjamin Netanyahu]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Îsrael Katz]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Eyal Zamir]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Tomer Bar]]|}} | fermandar2 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Xamineyî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mucteba Xamineyî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mesûd Pezeşkiyan]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mihemed Bakir Zolqedîr]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Gulam Huseyîn Muhsînî-Ejeyî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elîreza Erafî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Larîcanî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Ezîz Nasirzade]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Şamxanî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mihemed Pakpûr]] {{Suîqest}}|}} | fermandar3 = | yekîne1 = | yekîne2 = | yekîne3 = | hêz1 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Artêşa Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] * {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Hêzên Parastina Îsraêlê]]|}} | hêz2 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Îran}} [[Artêşa Pasdaran a Şoreşa Îslamî ya Îranê]]|}} | hêz3 = | windahî1 = {{Lîsteya sade}} * '''Li gorî Dewletên Yekbûyî''': * {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Îsraêl]]: ** 17 kes mirine (2 ji wan hêzên leşkerî ne) ** 4.099 birîndar bûne (17 ji wan personelên leşkerî ne) * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]]: ** 13 hêzên leşkerî mirine ** 200 kes birîndar bûne * {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Kurdistan]]: [[Başûrê Kurdistanê]] ** 13 hêzên leşkerî (6 pêşmergeyên Rojhilata Kurdistanê, 6 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê û fermandarekî hêzên Fransayê jiyana xwe jidest daye) ** 22 kes birîndar bûne (2 kesên sivîl û 20 pêşmergeyên Kurdistanê birîndar bûne) | windahî2 = {{Lîsteya sade}} '''Li gorî Îranê''': * {{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]]: ** 1.444 kes mirine ** 18.551 kes birîndar bûne * '''Li gorî saziyên sîvîl''' ** '''[[HARNA]]''': 3.186 kes mirine (di nav wan de 1.153 hêzên leşkerî û 1.394 kes sivîl û 639 kesên din jî nehatine tansîf kirin) ** '''[[Hengaw]]''': 4.789 kes mirine (di nav de 4.789 hêzên leşkerî û 511 sivîl in. Li gorî Hengawê 5.300 kes jî birîndar bûne) '''Deverên din''' * {{Sembola alayê|Libnan}} [[Libnan]] ** 1.001 kes mirine ** 2.584 kes birîndar bûne | winda3 = | nîşe = }} '''Şerê Îranê''' şerek e ku di 28ê sibata 2026an de ji aliyê [[Îsraêl]] û [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ve bi êrîşeke hevbeş li dijî [[Îran]]ê hatiye dest pê kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Live updates: US, Israel attack Iran in ‘preemptive strike,’ Trump posts video on Truth Social |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602288170 |sernav=Israel names operation against Iran ‘Lion’s Roar’ |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Şerê li dijî Îranê bi navên kodkirî yên wekê '''Dengdana Şêr''', '''Operasyona Mertalê Yahuda''' û '''Operasyona Xezeba Efsaneyî''' li dijî bajarên wekê [[Tehran]], [[Îsfehan]], [[Qum]], [[Kerec]] û [[Kirmaşan]]ê êrîş hatine pêkanîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.yahoo.com/news/articles/witnesses-hear-explosion-irans-capital-061713591.html |sernav=Witnesses say they hear an explosion in Iran's capital, Tehran |malper=Yahoo News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bostonglobe.com/2026/02/28/world/witnesses-say-they-hear-an-explosion-in-irans-capital-tehran/ |sernav=US and Israel launch a major attack on Iran and Trump urges Iranians to ‘take over your government’ - The Boston Globe |malper=BostonGlobe.com |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://www.freepressjournal.in/world/israel-launches-preemptive-strike-on-iran-explosions-reported-in-tehran |sernav=Israel Launches 'Preemptive Strike' On Iran; Explosions Reported In Tehran |malper=Free Press Journal |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Wezîrê parastinê ya [[Îsraêl]]ê [[Îsrael Katz]] êrîşa piştê ku êrîşa hêzên parastina Îsraêlê (IDF) piştrast kiriye, li bajarên Îranê teqînên li pey hev pêk hatine. Piştê êrîşê Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê, rayedarên artêşa Îranê ragihandina ku wan jî li dijî Îsraêlê û dijî Dewletên Yekbûyî operasyonek bi navê '''Operasyona Soza Rastîn 4''' dane destpêkirin. Di êrîşên destpêkê ya li dijî Îranê berpirsên girîng, fermandarên leşkerî, baregehên leşkerî û avahiyên rayedarên Îranê hatine armancgirtin ku di nav de avahiya rêberê bilind [[Elî Xamineyî]] jî di nav de hebû ku dîmenên satelîtê nîşan didin ku bi giranî zirar dîtiye an jî bi giranî hilweşiyaye. Wekê bersiv Îranê jî bi dehan mûşekên balîstîk ku di nav de Îsraîl, [[Urdun]], [[Kuweyt]], [[Behreyn]], [[Qeter]], [[Erebistana Siûdî]] û [[Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] û [[Başûrê Kurdistanê]] armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/29661 |sernav=ÇAVKANIYEK JI KANAL8Ê RE: ÊRIŞÊN ÎRANÊ YÊN HEWLÊRÊ NEGIHAN ARMANCÊN XWE |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/280220261 |sernav=Bi mûşekan êrişî baregeha Amerîkayê ya li Hewlêrê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Piştê çend rojan ji aliyê rayedaran amerîkî û îsraîlî hatiye diyarkirin ku Elî Xamineyî di êrîşan de jiyana xwe jidest daye. Piştê daxuyaniyên rayedarên Amerîka û Îsraêlê, mirina Elî Xamineyî ji aliyê televîzyona dewletê ya hatiye piştrast kirin. Serokê Amerîkayê [[Donald Trump]] di daxuyaniya xwe de ragihandiye ku Amerîka û Îsraîlê li dijî Îranê êrîş pêk anîne û diyar kiriye ku "Armanca wan jinavbirina çêkirina mûşekan û leşkerî yên [[Îran]]ê ye ku rê li ber Îranê bigirin ku çekên kîmyewî bi dest nexe û di dawiyê de jî rejîma heyî hilweşîne." Donald Trump bang li endamên sipaha pasdarên şoreşa îslamî (IRGC) kiriye ku ew li hemberê parêzbendiyê çekên xwe deynin û hişyarî daye ku neqebûl kirina çekdanînê dê bibe sedema "mirineke teqez".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-02-28 |sernav=Trump indicates goal of Iran strikes is to topple regime; tells Iranian people: ‘When we’re finished, take over your government’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/trump-indicates-goal-of-iran-strikes-is-to-topple-regime-tells-iranian-people-when-we-are-finished-take-over-your-government/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ji destpêka şer ve [[Herêma Kurdistanê]] rasterast bûye armanca êrîşên Îranê û komên bi ser Îranê ve ku di nav sinorên Iraqê de bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/7827 |sernav=Îranê Hewlêr mûşekbaran kir |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-20 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/29924 |sernav=SILÊMANÎ Û HEWLÊR RASTÎ PÊLEKE ÊRIŞÊN BI DRONAN HAT |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-20 |ziman=kr }}</ref> Di dîmenên ku ji aliyê televîzyonên [[Başûrê Kurdistanê]] ve hatine parvekirin de hatiye dîtin ku sîstema parastinê ya hewayî bersiv dide mûşekên Îranê û êrîşên li dijî Hewlêrê têk dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/DWBaNatAUtU/?igsh=d3c3YzB2YTJqcjBu |sernav=Instagram |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2026-03-20 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/DVyg5D_EwPj/?igsh=MTYyZ2FsYW53YmZjcQ== |sernav=Instagram |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2026-03-20 }}</ref> Hatiye ragihandin ku bi êrîşên têk birî re, Herêma Kurdistanê heya 20 adarê nêzîkî 300 caran rasterast bûye armanca êrîşan == Paşperdeh == [[Wêne:Abraham Lincoln Carrier Strike Group Conducts Photo Exercise.jpg|thumb|çep|Koma 3em a keştiyên balafirên şer ên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Rojhilata Navîn a 2026an]] Di dawiya kanûna sala 2025an de li Îranê xwepêşandanên girseyî yên li dijî hikûmetê li seranserê welet hatibû despêkirin ku bi piranî ji ber krîza aborî, daketina nirxê diravê û bilindbûna biha yên xwarin û kelûpelan bû. Xwepêşandanên ku bangên guhertina rejîmê jî di nav de bûn, ji şoreşa 1979an vir ve<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-01-13 |sernav=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> mezintirîn xwepêşandan a li Îranê bû ku li seranserê welat, li zêdetirî 100 bajaran belav bibû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politico.eu/article/reza-pahlavi-iran-revolution-exiled-prince-plan-regime-change/ |sernav=Inside an exiled prince’s plan for regime change in Iran |malper=POLITICO |tarîx=2026-01-13 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Hikûmeta Îranê bi tepeserkirinên tund, tevî komkujiya xwepêşanderan, bersiv daye û bûyerên herî kujer di 8 û 10ê çileya 2026an de qewimîne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |sernav=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |malper=CNN |tarîx=2026-01-23 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Pourahmadi |pêşnav=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam }}</ref> ku ajansa nûçeyan a çalakvanên mafên mirovan a li Dewletên Yekbûyî hejmara miriyan wekê 7.000 kesan texmîn kiriye. Di heman demê hikûmeta Îranê jî hejmara miriyan 3.117 kes diyar kiriye lê Donald Trump û kesên din jî diyar kirine ku hejmara miriyan 32.000 kes bûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kay Armin Serjoie, Roxana Saberi, and Fatemeh Jamalpour |sernav=Iran Protest Death Toll Could Top 30,000: Local Officials |url=https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=TIME |ziman=en |roja-arşîvê=2026-01-25 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20260125063424/https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |sernav=Iran anti-government student protests spread to more universities |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-23 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> AP Newsê ragihandiye ku bikaranîna tundiya zêde yê ji aliyê hikûmetê ve di nav gelê Îranê de bêhêvîyeke çêkiriye û di nav hinek welatiyan de jî bendewariya êrîşeke Amerîkayê çêkiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-protests-memorials-chehelom-71e5db503a287126a2d31cb32a2809eb |sernav=Iranians grieve defiantly for thousands killed in last month's crackdown |malper=AP News |tarîx=2026-02-19 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Hinek akademîsyenan îdîa kirine ku hikûmeta Îranê niha bi rewşeke qels re rû bi rû ye dibe ku bibe sedema hilweşîna hikûmetê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newstatesman.com/international-politics/2026/01/how-much-longer-can-irans-islamic-republic-survive |sernav=How much longer can Iran’s Islamic Republic survive? |malper=New Statesman |tarîx=2026-01-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US |paşnav=Ansari |pêşnav=Ali }}</ref> Di 13ê çileya sala 2026an de serokê Amerîkayê Donald Trump piştgiriya xwe ji bo xwepêşanderên li dijî hikûmeta Îranê nîşan daye û piştre di 23ê çileyê de, Trump ragihandiye ku "armada" keştiyeke amerîkî ber bi Rojhilata Navîn ve diçe ku tê de keştiya balafiran USS Abraham Lincoln, USS Gerald R. Ford û çend destoryerên mûşekên rêberkirî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Trump urges Iranians to keep protesting, saying 'help is on its way' |url=https://www.reuters.com/world/china/iranian-mp-warns-greater-unrest-urging-government-address-grievances-2026-01-13/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=Reuters |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |tarîx=2026-01-24 |sernav=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Live updates: U.S. and Israel launch attack on Iran as Trump calls for regime change |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Rayedarên amerîkî û ewropî diyar kirine ku Washington sê daxwazên sereke pêşkêşî Îranê kiriye ku di nav de rawestandina mayînde ya hemî cureyên dewlemendkirina uranyûmê, bidawîkirin a bernameya mûşekên balîstîk ên Îranê û rawestandina tevahî ya piştgiriya ji bo komên herêmî yên wekê Hamas, Hizbullah û Hûsiyan hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Pager |pêşnav=David E. SangerTyler |paşnav2=Sanger |pêşnav2=Farnaz FassihiDavid E. |paşnav3=Washington |pêşnav3=Tyler Pager reported from |paşnav4=York |pêşnav4=Farnaz Fassihi from New |tarîx=2026-01-28 |sernav=Trump Threatens Iran With ‘Massive Armada’ and Presses a Set of Demands |url=https://www.nytimes.com/2026/01/28/us/politics/trump-iran-armada.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di 6ê sibata sala 2026an de Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li paytexta Omanê, Muscatê, danûstandinên nerasterast ên derbarê çekên atomî de lidar xistibûn. Îranê tekez kiriye ku pêşketin bi şêwirmendiyên li paytextan ve girêdayî ye.<ref name="Ravid2026">{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/02/14/iran-nuclear-trump-geneva-us |sernav=U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva |malper=Axios |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Gera duyem a danûstandinên ji bo çekên nukleerî li Cenevreyê hatibû plankirin.<ref name="Ravid2026" /> Di 27ê sibata 2026an de berî destpêkirina êrîşan, wezîrê derve yê Omanê Bedr El-Busaidî diyar kiriye ku "pêşketinek" hatiye bidestxistin û Îran hem qebûl kiriye ku qet uranyuma dewlemendkirî kom neke û hem jî ji aliyê ajansa enerjiya atomî ya navneteweyî (IAEA) ve<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |sernav=Peace ‘within reach’ as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> bi tevahî were verastkirin û her wiha Îranê qebûl kiriye ku asta uranyuma xwe ya dewlemendkirî ya heyî bi awayekî bêveger daxîne "asta herî nizm a gengaz". El-Busaidî diyar kiribû ku aştî "di dest de ye".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-deal-within-our-reach-oman-mediator-says/ |sernav=U.S.-Iran deal is "within our reach," Omani mediator says - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-02-27 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":1"/> Di destpêka sibata sala 2026an de Amerîkayê keştiyeke din a balafirhilgir, USS Gerald R. Ford, şandiye Rojhilata Navîn ku zextê li ser Îranê zêde bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3=security |tarîx=2026-02-13 |sernav=Trump sends second aircraft carrier to Middle East in effort to increase pressure on Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/trump-sends-second-aircraft-carrier-middle-east-iran |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di 11ê sibata 2026an de salvegera 47em a şoreşa 1979an bi mîtîngên alîgirê hikûmetê û retorîka tund a dijî Amerîkayê hatiye nîşankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-revolution-anniversary-us-nuclear-talks-protests-4ffab53ef628073ca90b9c8707485577 |sernav=Iran commemorates 1979 revolution as nation is squeezed by anger over crackdown and tensions with US |malper=AP News |tarîx=2026-02-11 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=español |pêşnav=JON GAMBRELL Leer en }}</ref> Di 13ê sibata sala 2026an de Trump diyar kiriye ku guhertina rejîmê li Îranê dê "tiştê herî baş dikare biqewime".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c8egwywkkd1o |sernav=Trump: Iran regime change 'would be the best thing to ever happen' |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Piştê rojekî, di 14ê sibatê de rayedarên amerîkî ji Reutersê re gotine ku artêşa amerîkî ji bo operasyonên berdewam ên çend hefteyan li dijî Îranê amadekariyan dike ku ne tenê êrîşeke sînordar; ev yek nîşan dide ku kampanyayeke berfireh dikare baregehên nukleerî û binesaziya dewlet û ewlehiyê ya Îranê armanc bigire. Di 24ê sibata 2026an de di gotareke derbarê Rewşa Yekîtîyê de, Trump Îran bi vejandina hewildanên çêkirina çekên nukleerî tawanbar kiriye ku van armancên îdiakirî wekê "xerab" şermezar kiriye û îdia kiriye ku Îranê her ku diçe şiyanên mûşekan ên pêşkeftîtir pêşxistiye ku dikarin gefê li Amerîka, Ewropa û baregehên amerîkî yên li derveyî welêt bixin. Wî hişyarî da ku Amerîka amade ye ku ger pêwîst be bikevin tevgerê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/9194e1f5-d191-414a-ab9f-e271a32b8b78 |sernav=Client Challenge |malper=www.ft.com |roja-gihiştinê=2026-02-28 }}</ref> == Berê şer == === Xwepêşandanên li dijî rejîma Îranê û destpêkên bicihkirina hêzên amerîkî === [[Wêne:Iran protests 8 January 2026.jpg|thumb|Di 8ê çileya 2026an de dîmenek ji xwepêşandanan li Tehranê]] Di dawiya kanûna 2025an de li Îranê xwepêşandanên girseyî yên li dijî hikûmetê li seranserê welêt dest pê kiriye ku bi piranî ji ber krîza aborî, daketina diravê Îranê û bilindbûna bihayê kelûpelan pêk hatiye. Xwepêşandan ku bangên guhertina rejîmê jî di nav de bûn, ji şoreşa 1979an vir ve xwepêşandana herî mezin ê li Îranê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-01-13 |sernav=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en }}</ref> Hikûmeta Îranê bi komkujiya xwepêşanderan bersiv daye û bûyerên herî kujer di 8 û 10ê çileya 2026an de qewimine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |sernav=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |malper=CNN |tarîx=2026-01-23 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Pourahmadi |pêşnav=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam }}</ref> Di sibata sala 2026an de, wezîrê xezîneyê yê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Scott Bessent îdîa kiriye ku Washington li Îranê kêmbûna dolar çêkiriye da ku nirxên diravên Îranê bikeve xwarê û li Îranê xwepêşandanan çêbike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politifact.com/article/2026/feb/27/iran-economic-sanctions-currency-bessent-trump/ |sernav=How US actions spurred Iranian economic, political upheaval |malper=@politifact |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-US |paşnav=Jacobson |pêşnav=Louis }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Northam |pêşnav=Jackie |tarîx=2026-02-23 |sernav=Trump's sanctions on Iran have dramatically affected its economy and led to protests |url=https://www.npr.org/2026/02/23/nx-s1-5708935/trumps-sanctions-on-iran-have-dramatically-affected-its-economy-and-led-to-protests |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Ajansa Nûçeyan a Çalakvanên Mafên Mirovan a li Amerîkayê hejmara miriyan nêzîkê 7.000 kesan texmîn kiriye û di heman demê de hikûmeta Îranê jî hêjmara kuştiyên di xwepêşandanan de 3.117 kes ragihandiye lê Donald Trump û çend berpirsên tenduristiyê yên îranî diyar kirine ku hêjmara kuştiyên di xwepêşandanan de 32.000 kes in.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |sernav=Iran anti-government student protests spread to more universities |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-23 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-GB }}</ref> Di 2ê çileya sala 2026an de, Trump gef li Îranê xwariye ku eger hikûmet biryar bide ku xwepêşanderên aştiyane bikuje, ew ê bi destwerdana leşkerî ya tund û tûj destwerdana Îranê bike. Donald Trump di 13ê çileyê de piştgiriya xwe ji bo xwepêşanderên li dijî hikûmeta Îranî nîşan daye û soz daye ku "alîkarî di rê de ye" ji bo wan û paşê, di 23ê çileyê de, Trump ragihandiye ku "armada" amerîkî ber bi Rojhilata Navîn ve diçe ku di nav de keştiya balafiran USS Abraham Lincoln û çend destoryerên mûşekên rêberkirî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |tarîx=2026-01-24 |sernav=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran’s supreme leader killed in U.S.-Israeli attack; Tehran strikes Israel, Arab states |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Di 13ê dibatê de, Trump ferman daye keştiya balafirhilgir a USS Gerald R. Ford û keştîyên şer ên alîgir ku ber bi Rojhilata Navîn ve biçin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |tarîx=2026-02-13 |sernav=Trump sends second aircraft carrier to Middle East in effort to increase pressure on Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/trump-sends-second-aircraft-carrier-middle-east-iran |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> === Goftûgoyên bernameya nukleerê 2026an === [[Wêne:President Trump Gaggles with Press Before Departing the White House, Feb. 27, 2026.webm|thumb|Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump di 27ê sibatê de, bi qasî 24 demjimêran berî destpêkirina şer, bi kurtî bi çapemeniyê re li ser pêwendiyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê bi Îranê re diaxive.]] Di 6ê sibata 2026an de Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li paytexta [[Oman]]ê, [[Muskat]]ê, danûstandinên nerasterast ên nukleerî lidar xistin. Rayedarên Îranê diyar kirine kiriye ku pêşketin bi şêwirînên li paytextan ve girêdayî ye.<ref name=":9">{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/02/14/iran-nuclear-trump-geneva-us |sernav=U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva |malper=Axios |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Civîna duyem a danûstandinên çekên nukleerî li Cenevê hatiye plankirin.<ref name=":9" /> Di navbera 15 û 20ê sibatê de, Îranê hinardeya xwe ya petrolê gihandiye rêjeya heyî ya 3 caran û depoyên petrolê kêm kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://oilprice.com/Latest-Energy-News/World-News/Iran-Rushes-to-Ship-Oil-Ahead-of-Possible-US-Strike.html |sernav=Iran Rushes to Ship Oil Ahead of Possible U.S. Strike |malper=OilPrice.com |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= }}</ref> Di 27ê sibata sala 2026an de berî destpêkirina êrîşên li dijî Îranê wezîrê derve yê Omanê Bedr El-Busaidî gotiye ku di warê danûstandinan de "pêşketinek" hatiye bidestxistin û Îran hem qebûl kiriye ku qet uranyuma dewlemendkirî kom neke û hem jî ji aliyê Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA)<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |sernav=Peace ‘within reach’ as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> ve bi tevahî were verastkirin; wekê din, Îran qebûl kiriye ku asta uranyuma dewlemendkirî ya heyî bi awayekî bêveger daxîne "asta herî nizm a gengaz". El-Bûsaidî gotiye ku aştî "di dest de" ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-deal-within-our-reach-oman-mediator-says/ |sernav=U.S.-Iran deal is "within our reach," Omani mediator says - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-02-27 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-US }}</ref> Lêbelê nûnerê Rojhilata Navîn a amerîkî Steve Witkoff gotiye ku Îranê danûstandinên nukleerî yên vê dawiyê bi israrkirina li ser "mafê xwe yê bêveqetandî" yê dewlemendkirina uranyûmê, redkirina pêşniyara amerîkî ya ji bo bidawîkirina dewlemendkirinê û heta bi pesnê ku ji 460 kîlogram uranyûma wê ya ji %60 dewlemendkirî dikare 11 bombeyên nukleerî çêbike, dest pê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603035282 |sernav=US envoy says Iran misjudged Trump team in nuclear negotiations |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-03-03 |sernav=Witkoff: Iran negotiators boasted of having enough enriched uranium to build 11 nuclear bombs |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/witkoff-iran-negotiators-boasted-of-having-enough-enriched-uranium-to-build-11-nuclear-bombs/ |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> == Gengeşe == === 28ê sibatê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ==== [[Wêne:U.S. Forces Launch Operation Epic Fury.webm|thumb|Dîmenek ji êrîş ku ji keştiyên Amerîkayê ve hatin kirin]] Piştî ku wezîrê parastinê Yisrael Katz êrîşa Îsraîlê piştrast kiriye, li Tehranê teqîn çêbûn.<ref name=":0"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatoday.in/world/story/explosions-rock-tehran-as-israel-launches-preventive-attack-on-iran-defence-minister-says-2875809-2026-02-28 |sernav=US, Israel launch Operation Epic Fury against Iran; Tehran strikes back |malper=India Today |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Desk |pêşnav=India Today World }}</ref> Rojnameya ''Times of Israel'' ragihandiye ku Katz êrîşan wekê "êrîşek pêşîlêgirtinê" bi nav kiriye ku armanca êrîşê "jiholêrakirina gefên li ser dewleta Îsraîlê" ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |sernav=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran’s retaliation |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Tsui |pêşnav=Christian Edwards, Karina }}</ref> Di nav hedefên armancgirtî de deverek li [[Tehran]]ê hebû ku avahiyê rêberê bilind ê Îranê Elî Xamineyî bû ku li vê deverê qesra serokatiyê û konseya bilind a ewlekariya neteweyî jî hebû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Erica Solomon and Farnaz Fassihi |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Hatiye piştrastkirin ku heft mûşek li vê deverê ketine.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Live updates: US and Israel attack Iran as Tehran retaliates across Middle East |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Paşê ''The New York Timesê'' ragihandiye ku "rayedarekî amerîkî gotiye ku artêşa amerîkî dest bi êrîşên asmanî li dijî Îranê kiriye."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Pager |pêşnav2=Tyler |paşnav3=Fassihi |pêşnav3=Farnaz |paşnav4=Bergman |pêşnav4=Ronen |tarîx=2026-02-28 |sernav=U.S.-Led Strike on Iran: Live Updates as Trump Calls for Government Overthrow |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê de rayedarên amerîkî piştrast kirin ku êrîş bi hevkariya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê pêk hatine.<ref name=":2"/> Li gorî raporên ku di ajansên nûçeyan de hatine parvekirin ji bo ku welatî bêne hişyarkirin ku li deverên ewle bimînin, li seranserê Îsraîlê sîren lêdaye. Balyozê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Îsraîlê Mike Huckabee ji welatiyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê xwestiye ku dema dengê sîrenê dibihîzin tavilê tedbîr bigirin, di heman demê de Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump hişyarî da ku dibe ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve qurbanî hebin.<ref name=":2"/><ref name=":2"/> Wezareta tenduristiyê ya Îsraîlê diyar kiriye ku bi veguhestina nexweşxaneyên ji bo bin erdê gihîştine asta herî bilind a amadekariyê.<ref name=":2"/> Rayedarên amerîkî piştrast kirine ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê êrîş li ser Îranê pêk anîye û wan êrîşê wekê "êrîşeke ne biçûk" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=US carrying out strikes against Iran, three US officials say |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Li gorî rayedarekî amerîkî, bi dehan êrîşên amerîkî ji balafirên şer ên li baregehên li seranserê Rojhilata Navîn û ji yek an çend keştiyên balafiran pêk hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Eric Schmitt |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Reutersê ragihandiye ku êrîş dê ji hewa û ji deryayê ve werin pêkanîn. Ajansa Nûçeyan a Farsê û [[CNN]] ragihandine ku teqîn li bajarên din ên Îranê, li bajarên wekê Qum, Kirmaşan, Îsfehan û Kerec jî çêbûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Erika Solomon |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref name=":2"/> Hatiye ragihandin ku li Tehranê êrîşên bi mûşekan li Kolana Zanîngehê, Kolana Cemhurî Îslamî û li taxa Seyîd Xandan a li bakurê Tehranê hatine kirin. Piştî êrîşan li seranserê Tehranê xizmetên ragihandinê qut bûne. Li gorî BBCyê di êrîşan de ofîsên rêberê bilind Elî Xamineyî û serokatiya Mesûd Pezeshkian li Tehranê hatine bombebarankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Iran launches attacks across Middle East after US and Israel strikes on leadership sites |malper=BBC News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Berdevkê hêzên heşdê şebiyê gotiye ku di êrîşên li Jurf el-Saxar, li başûrê Bexdayê, du şervan hatine kuştin û sê yên din jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Îranê ==== Îranê li gelek herêmên [[Kendava Farsê]] êrîşî ser çend baregehên leşkerî yên amerîkî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |sernav=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Behrêynê sîrenên êrîşa hewayî çalak kiriye ku hişyariyê li ser êrîşeke Îranê li ser baregehên leşkerî yên amerîkî li welêt bide û medyaya erebî gotiye ku li bajarê paytext a [[Manama]]yê teqîn û dû hatine dîtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lehmann |pêşnav=Noam |tarîx=2026-02-28 |sernav=Bahrain: Sirens activated as Iran targets US bases |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/bahrain-sirens-activated-as-iran-targets-us-bases/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Videos show smoke rising near US Navy facility in Bahrain |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Behrêynê piştre êrîş piştrast kiriye û gotiye ku baregeha Flota Pêncemîn a DYAyê hatiye armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wral.com/news/ap/c2f11-bahrain-says-a-missile-attack-targeted-the-us-navys-5th-fleet-headquarters-in-the-island-kingdom/ |sernav=Bahrain says a missile attack targeted the US Navy's 5th Fleet headquarters in the island kingdom |malper=WRAL.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Gambrell |pêşnav=Jon |paşnav2=Toropin |pêşnav2=Konstantin |paşnav3=Press |pêşnav3=JOSH BOAK-Associated }}</ref> Herwiha li Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê û Ebû Dabî li Mîrgeha Erebî yên Yekbûyî teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=http://news.am/eng/news/932924.html |sernav=Explosions reported in Kuwait and UAE |malper=news.am |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602283083 |sernav=Drone attacks targets Kuwait international airport |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Li gorî CNNê pasdarên şoreşê yên Îranê îdia kiriye ku Îranê çar baregehên amerîkî li Rojhilata Navîn armanc girtiye ku baregeha hewayî ya El Udeyd li Qeterê, baregeha hewayî ya Elî El Salem li Kuweytê, baregeha hewayî ya El Zafre li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî û baregeha flota pêncem a hêzên deryayî yên Amerîkayê li Behrêynê û vîdyoyek jî hatiye parvekirin ku di vîdeoyê de hatiye dîtin ku dû ji aliyê baregeha li Behrêynê ve bilind dibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Iran's IRGC targeted four US bases in the Middle East, Iranian media reports |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Erebistana Siûdî piştrast kiriye ku Îranê êrîşî Riyadê û herêmên rojhilat ên wan kiriye.<ref name="null2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Ismaeel Naar |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê siudiyan îdia kiriye ku êrîşên Îranê yên li ser wan deveran hatine têk birin û diyar kirine ku qiral dê "hemû tevdbîrên pêwîst bigire" ku xwe biparêze ku "di nav de vebijarka bersivdayîna li dijî êrîşkariyê" heye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Edward Wong |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê de hatiye îdia kirin ku hejmarek ji mûşekên îranî li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî hatine têk birin û di encama êrîşên Îranê de kesek sivîl ê ji neteweya asyayî ji ber perçeyên mûşekê ku li ser deverek niştecihbûnê ketine, hatiye kuştin.<ref name=":4">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Iran latest: Netanyahu says 'growing signs' Iran's supreme leader Khamenei is 'gone' after US-Israel attacks |malper=BBC News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=One person killed in UAE after Iranian strikes |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Qeterê îdia kiriye ku wan herî kêm du pêlên êrîşên mûşekî asteng kirine û diyar kir ku ti qurbanî an zirar û ziyaneke milkî çênebûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Beirut |pêşnav=Abdi Latif DahirReporting from |paşnav2=Lebanon |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran Hits Back Across the Mideast, Targeting U.S. Bases and Allies |url=https://www.nytimes.com/2026/02/28/world/middleeast/iran-retaliatory-strikes-region.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li bakurê Îsraîlê avahiyek 9 qatî bi mûşekan hatiye lêdan ku di encamê de kesek birîndar bûye.<ref name=":5">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |sernav=US-ISRAELI ATTACKS ON IRAN KILL 201; IRAN FIRES BACK, BLASTS ACROSS REGION |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Stepansky |pêşnav=Nils Adler,Joseph }}</ref> Her wiha Hayfa û Tel Avîvê jî bûye armanca êrîşên mûşekên Îranê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.1163/2210-7975_hrd-2261-0183 |sernav=news-from-asia-watch-no6-indonesia-soeharto-retaliates-against-critics-may-1995-7-pp |malper=Human Rights Documents online |roja-gihiştinê=2026-02-28 }}</ref> Di heman demê de li gorî raporên ajansan mûşekên ji Îranê li herêmên Urdunê û li bajarê paytext a Emmanê ketine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.marketscreener.com/news/jordan-s-military-says-it-has-downed-two-ballistic-missiles-targeting-the-country-ce7e5cdfd180f321 |sernav=Jordan's military says it has downed two ballistic missiles targeting the country {{!}} MarketScreener |malper=www.marketscreener.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US |paşnav= }}</ref> Rayedarên Ûrdunê diyar kirine ku hêzên wan ên çekdar du mûşekên balîstîk ên Îranî yên ku axa wê hedef digirtin xistine xwarê û ku wan 54 raporên ketina bermayiyan ku zirarên milkî çêkirine tespît kirine lê ti qurbanî çênebûne.<ref name=":4"/><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Rawan Sheikh Ahmad |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li Sûriyeyê mûşekeke balîstîk a Îranê li Suweydayê ketiye û herî kêm 4 sivîlan jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ari |pêşnav=Lior Ben |paşnav2= |tarîx=2026-02-28 |sernav=Report: At least four killed in Iranian missile strike in As-Suwayda, Syria |url=https://www.ynetnews.com/article/8snmn9r7o |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://modern.az/en/dunya/574948/missile-debris-fell-on-syria-there-are-casualties/ |sernav=Missile debris fell on Syria: there are casualties |malper=Modern.az |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=az |paşnav=modern.az }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.corriere.it/esteri/diretta-live/26_febbraio_28/iran-usa-news-diretta-1.shtml |sernav=Iran, le ultime notizie in diretta {{!}} Attacco di Usa e Israele. Netanyahu: «Segnali che Khamenei sia morto». Teheran risponde: missili su Israele, Dubai e basi Usa nel Golfo. Poi l'sms: «Lasciate la capitale» |malper=Corriere della Sera |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=it-IT }}</ref> Herêmên niştecihî yên Dubayê yên nêzîkî marînaya Dubayê û Keştiya Palm a Dubayê rastî êrîşan hatine ku di encamê de otêla Fairmont The Palm şewitiye ku çar kes birîndar bûne û avahiyeke sivîlan li derdora Dohayê bûye armanca mûşekên Îranê.<ref name=":6">{{Jêder-malper |url=https://news.sky.com/story/iran-latest-israel-launches-preventative-attack-defence-minister-says-13509565 |sernav=Iran latest: Supreme leader 'safe and sound', spokesman tells Sky - but Netanyahu claims there 'signs' he is dead |malper=Sky News |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref name=":5"/><ref name=":4"/> Balafirên bêmirov ên Şahed-136 nêzîkî Burc Xelîfeyê armanc girtine ku ev yek bûye sedema fermana valakirinê û protokola awarte ya avahiyê hatiye çalak kirin. Îmaratên Yekbûyî yên Erebî (ÎMAR) ragihandiye ku wan "pêleke nû" yên bermahiyên mûşekên îranî desteser kiriye û "perçeyên ji desteserkirinan" li Ebû Dabî û Dubayê ketine.<ref name="null2026"/> Êrîşên li ser Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê bûne sedema çend birîndarên nediyar.<ref name=":6"/> Li Behrêynê di êvarê de hatiye ragihandin ku droneke îranî li bircêk li herêmeke niştecihbûnê xistiye. Fermandarê hêzên deryayî yên Îranê bi eşkereyî ragihandiye ku her keştiyek ku bixwaze ji Tengava Hurmizê derbas bibe, divê êdî destûra pêşwext ji Îranê werbigire. === 1ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Operation Epic Fury Update, President Donald J. Trump.webm|thumb|Axavtina serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump di derbarê kuştina Elî Xamineyî de]] Di 1ê adarê de Îsraîlê pêlek din a êrîşan li dijî Îranê pêk aniye ku wekê beşek ji kampanyaya xwe ya berdewam ku navenda paytextê hedef digirt. Piştî êrîşên Îsraêlê dezgehên medyayê yên îranî teqînên bihêz ragihandine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603016712 |sernav=Powerful explosions shake Tehran - state media |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Trump di parvekirinekê li ser Truth Social gotiye, "Îranê tenê got ku ew ê îro pir bi tundî lê bidin, ji her demê bêtir ji her demê bêtir. Lêbelê, çêtir e ku ew vê yekê nekin, ji ber ku heke ew bikin, em ê bi hêzek ku berê qet nehatiye dîtin li wan bidin!". CENTCOMê ragihandiye ku ferman ji wan re hatiye dayîn ku "amîra ewlehiyê ya rejîma Îranê hilweşînin".<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Ali Khamenei may be dead, but Donald Trump has unfinished business |url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2026/03/01/ali-khamenei-may-be-dead-but-donald-trump-has-unfinished-business |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Economist |issn=0013-0613 }}</ref> Hêza parastina Îsraîlê (IDF) gotiye ku wan balafireke şer a F-4 û F-5 bombebaran kir ku amadekariya firînê dikirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888372 |sernav=Israeli airstrike hits Iranian jets on runway {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Sîstema HQ-9B ya li dora Tehranê jî hatiye bêbandor kirin. Elî Larîcanî ku berpirsê payebilind ê ewlehiyê yê Îranê ye konseyeke rêberiyê ya demkî ragihandiye û Amerîka û Îsraîl bi hewldana hilweşandina Îranê tawanbar kiriye. Di heman demê de wî pêkhateyên li Îranê wekê "komên cudaxwaz" binav kiriye û di gefên xwe de gotiye "ger ew tevbigerin dê encamên rastîn bibînin". Serokê parlementoya Îranê, Mihemed Baqir Qalibaf, ji bo Trump û Netanyahu gotiye ku wan xeta sor derbas kiriye û "ew ê berdêla wê bidin". Avahiya dadgeha şoreşê ya Tehranê hatiye bombebarankirin û di encama bombebaranê de avahî hilweşiyaye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143#202603016124 |sernav=Live - 'I got him before he got me,' Trump says on killing Khamenei |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Hejmara qurbaniyên êrîşa hewayî ya dibistana Mînabê gihîştiye 148 kesan.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/live/cgjzn5npl7yt |sernav=آنچه گذشت؛ ادامه حملات آمریکا و اسرائیل، صدا و سیما هدف قرار گرفت |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=fa }}</ref> Li nêzîkî Yarîgeha Azadî, [[Qada Azadî]] û [[Birca Mîladê]] teqîn hatine ragihandin.<ref name=":3"/> Komeleya Heyva Sor a Îranê ragihandiye ku li nêzîkî nexweşxaneyên Tehranê û her wiha li nêzî avahiya aştiyê teqîn çêbûne.<ref name=":3"/> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan "serfermandariya giştî ya hêzên ewlehiya navxweyî", digel Baregeha Serellah, hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603018596 |sernav=Israel says it destroyed Iran internal security headquarters in Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li gorî medyaya Îranê, êrîşên Amerîka û Îsraêlê bandor li ser baregehên radyo û televîzyona dewletê jî kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603013820 |sernav=Strikes on Tehran target parts of national radio and TV HQ - state media |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Hatiye diyar kirin ku di êrîşên Amerîka û Îsraêlê de berpirsên Îranê Mihemed Baserî, berpirsekî wezareta îstîxbaratê û Gholamreza Rezaeyan, serokê beşa îstîxbaratê ya polîsên [[FARAJA]] jiyana ji dest dane.<ref name=":3"/> Trump ji [[NBC Newsê]] re diyar kiriye ku "hejmareke mezin ji serkirdeyan" li Îranê jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/trump-responds-reports-ayatollah-death-rcna261149 |sernav=Trump says 'a large amount' of Iran's leadership is gone |malper=NBC News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Di sibeha 1ê adarê de, raporan piştrast kiriye ku Îranê bi mûşek û dronan êrîşê Îsraêl, Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî, Qeter, Kuweyt, Behrêyn, Urdin û Erebistana Siûdî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aicoin.com/en/news-flash/2775332 |sernav=Iran launches missiles at Israel, Israeli military launches defense system |malper=AiCoin |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref name=":7">{{Jêder-malper |url=https://english.news.cn/20260301/fb1f012710ca405784b8adb5bae95190/c.html? |sernav=Daily World Briefing, March 1 |malper=english.news.cn |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref name=":8">{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-israel-us-03-01-2026-693bc30bbbc98660d81f4a13f65ca10f |sernav=US and Israel pound Iran as Trump signals willingness to talk to new leaders after Khamenei's death |malper=AP News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li gorî raporên dawî, Îranê bi mûşekan êrîşî baregeha Flota Pêncemîn a (baregeha leşkerên Amerîkayê) li Behrêynê kiriye.<ref name=":7"/><ref name=":8"/> Hatiye diyar kirin ku du ji mûşekên ku li bajarê Dubaiyê ketiye û dûyên tarî ji Bendera Jebel Ali ya Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî bilind bûne. Piştî êrîşa firokeyên bêpîlot ên milîsên îraqî li hemberê Herêma Kurdistanê nêzîkî li Balafirgeha Hewlêrê teqînek çêbûye.<ref name=":3"/> Wezîrê parastinî ya Keyaniya Yekbûyî John Healey diyar kiriye ku Îranê du mûşek avêtine baregehên brîtanî yên li Qibrisê lê wî bawer nekiriye ku ew di bin êrîşê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/international/article-888356 |sernav=Iran launched missiles at Cyprus, threatening UK troops {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Lêbelê wezîrê parastin a Qibrisê Vasilis Palmas paşê înkar kiriye ku mûşek ber bi Qibrisê ve hatine avêtin û serokwezîr Keir Starmer jî ev yek piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/iran-missiles-cyprus-defence-secretary-b2929655.html |sernav=Iran missiles fired towards UK military bases in Cyprus, defence minister says |malper=The Independent |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Di dema operasyonên dronan de li Tengava Hurmuzê, li gorî agahiyan, bendera Duqmê ji aliyê du dronan ve hatiye lêdan ku di encamê de karkerekî biyanî birîndar bûye û Navenda Ewlekariya Deryayî ya Omanê piştrast kiriye ku tankereke petrolê ya bi navê Skylight ku bi ala Palauyê ye, bi 5 mîlên deryayî (9.3 km) li bakurê bendera Xesabê hatiye hedefgirtin ku di encamê de çar kes ji tîma hind-îranî ya li ser keştiyê birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.64628/ab.s6jad7hag |sernav=Strait of Hormuz: if the Iran conflict shuts world’s most important oil chokepoint, global economic chaos could follow |malper=doi.org |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |paşnav=Schiffling |pêşnav=Sarah }}</ref> Keştiyeke din, tankera MKD VYOM a bi ala Giravên Marshallê piştî ku debasê peravên Omanê dibe rastî êrîşan hatiye û endamekî tîmê hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies |tarîx=2026-03-01 |sernav=Three tankers damaged in Gulf and one seafarer killed as US-Iran conflict escalates |url=https://www.timesofisrael.com/three-tankers-damaged-in-gulf-and-one-seafarer-killed-as-us-iran-conflict-escalates/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ji ber girtina Tengava Hormuzê, 150 keştîyên barhilgir ku di nav de gelek tankerên petrolê jî hene li pişt tengavê asê mane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tagesschau.de/newsticker/liveblog-israel-usa-angriffe-iran-102.html |sernav=Nahost-Liveblog: ++ Militäreinsatz könnte laut Trump vier Wochen dauern ++ |malper=tagesschau.de |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=de |paşnav=tagesschau.de }}</ref> Di heman rojê de mîna roja berê, Riyad jî rastî êrîşên rasterast hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/world/iran/live-blog/iran-attack-strikes-us-israel-trump-khamenei-dead-live-updates-rcna261172 |sernav=Hezbollah and Israel exchange strikes in wake of Khamenei's killing |malper=NBC News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Mûşekeke Îranê dikare ji berevaniya Îsraîlê derbas bibe û li kenîşteyekê li Beyt Şemeşê ketiye 9 kesan jiyana xwe jidest dane 11 kes winda bûne û 51 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/live/us-israel-strikes-iran-khamenei-03-01-2026 |sernav=Israel strikes Lebanon’s capital, responding to missiles from Hezbollah |malper=AP News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Brown |pêşnav=Bridget |paşnav2=Belanger |pêşnav2=Lorian |paşnav3=Benassi |pêşnav3=Ricardo |paşnav4=Hranjski |pêşnav4=Hrvoje }}</ref> Balafireke bêmirov a Îranê li Otêla Crowne Plaza li Manama ya [[Behreyn|Behrêynê]] ketiye ku bûye sedema şewatê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatvnews.com/news/world/iranian-drone-hits-crowne-plaza-hotel-in-bahrain-2026-03-01-1032140 |sernav=Iranian drone hits Crowne Plaza hotel in Bahrain's Manama |malper=India TV News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Crowne Plaza in Bahrain confirms "incident" affected the hotel |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Cheney |pêşnav= }}</ref> Li Ebû Dabiyê li nêzîkî kompleksa Etihad Towers, li nêzîkî balyozxaneya Îsraîlê, bermahiyên droneke hatiye dîtin û dema ku drone dikeve, bermahiyên dronê de zirar daye bircan û jinek û zarok a wê bi sivikî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Cooper |pêşnav3=Helene |paşnav4=Kanno-Youngs |pêşnav4=Zolan |paşnav5=Pager |pêşnav5=Tyler |paşnav6=Zhuang |pêşnav6=Yan |tarîx=2026-03-01 |sernav=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/01/world/iran-attack-khamenei-trump |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di 1ê adarê de ji ber êrîşeke Îranê li [[Kuweyt]]ê kesek hatiye kuştin û 32 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603016189 |sernav=One killed, 32 injured in Iranian attacks on Kuwait, health ministry says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îranê îdia kir ku wan bi çar mûşekan li USS Abraham Lincoln xistiye lê piştre rayedarekî amerîkî vê îdiayê red kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-01 |sernav=Iran’s Guards say they ‘struck’ US aircraft carrier USS Abraham Lincoln |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irans-guards-say-they-struck-us-aircraft-carrier-uss-abraham-lincoln/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî agahiyan, baregeha deryayî ya fransî Camp de la Paix a li Ebû Dabiyê jî ji aliyê mûşek an jî droneke Îranê ve hatiye xistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theyeshivaworld.com/news/liveblogs/live-blog/2518641/smoke-rises-over-french-naval-base-in-abu-dhabi-after-iranian-strike.html |sernav=Smoke Rises Over French Naval Base in Abu Dhabi After Iranian Strike |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-US }}</ref> Du dronên îranî depoyek li Baregeha Deryayî ya El Selam li Ebû Dabî kirine armanc, di encamê de agir bi du konteynerên ku kelûpelên giştî tê de dihatin hilanîn ketiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-GB }}</ref> Li dora saet 15:30 GMT, Erebistana Siûdî îdîa kiriye ku wan kariye rê li çend mûşekên ku hewl didan Baregeha Hewayî ya Prens Sultan û Balafirgeha Navneteweyî ya Qiral Xalid bikin hedef, bigirin. Karbidestên leşkerî yên Keyaniya Yekbûyî gotine ku Typhoonek RAF droneke îranî ku ber bi qada hewayî ya Qeterê ve diçû xistine xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603015680 |sernav=UK says British fighter jet shot down Iranian drone heading toward Qatar |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Mûşek û dronên îranî her wiha li baregeheke leşkerî ya amerîkî ya nêzîkî Hewlêrê ketiye xwarê û kampeke meydanî ya Bundeswehr li rojhilatê Urdunê xistiye, ku di encamê de leşkerekî amerîkî birîndar bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://tass.com/world/2094115 |sernav=Iran targets German bases in Jordan, Iraq — magazine |malper=TASS |roja-gihiştinê=2026-03-02 }}</ref> Ber bi dawiya rojê ve êrîşeke mûşekeke balîstîk li devereke rojavayê Qudsê ketiye û ziyanên milkî li ser rêya derdorê, zirar daye wesayîteke sivîl û şeş kes birîndar bûne. Perçeyên mûşekeke îranî li Eyn Tarma, Sûriyeyê ketiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hjnews.com/world/syria-iran/image_0c0cf6ef-aaca-5464-887f-50bf088af3ef.html |sernav=Syria Iran |malper=The Herald Journal |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=AP |pêşnav=Ghaith Alsayed- }}</ref> === 2ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Epic Fury Strike compilation (997855).webm|thumb|Montajek ji êrîşên Fermandariya Navendî ya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê di dema Operasyona Epic Fury de li Îranê]] Di 2ê adarê de êrîş li ser xalên komara îslamî ya Îranê ku xalên li [[Tehran]] û [[Sine]] bûne armanca êrîşan û her wiha li deverên leşkerî û stratejîk ên wekê navendên fermandariyê û navendên mûşekan jî rastî êrîşan hatine. Piştre di heman rojê de Îranê diyar kiriye ku navenda nukleerî ya Natanzê ji aliyê êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê ve hatiye armancgirtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/articles/cy4wxk7e71xo |sernav=حملات گسترده هوایی به پایتخت ایران؛ آسیب‌ به بیمارستان‌های گاندی و خاتم‌الانبیاء در تهران |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=fa }}</ref> Di sibehan di heman rojê de nexweşxaneya Xetam-el-Enbîa û Gandî ya li Tehranê rastî êrîşan hatine ku ji aliyê Îranê ve hatiye ragihandin û ji aliyê BBC Verify ve hatiye piştrast kirin. Ev nexweşxaneya ji berê ve bi hikûmetê ve girêdayî bûn. Di bersiva êrîşên Hizbullahê de, artêşa Îsraêlê bi rêze bombebaranên stratejîk li ser Beyrût û Geliyê Beqayê berdewam kiriye.<ref name="Kleinbaum2026">{{Jêder-malper |url=https://www.jfeed.com/news/hezbollah-israel-war-declaration |sernav=BREAKING: Hezbollah Officially Declared War on Israel |malper=JFeed |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Kleinbaum |pêşnav=Yair }}</ref> Di heman demê de heman êrîş li başûrê Libnanê jî çêbûne. Piştî demek kurt, hêzên hewayî yên Îsraêlê dest bi êrîşên li Tehranê jî kirine. Hêza hewayî ya DYAyê li baregehên hewayî yên li seranserê Îranê, balafirên leşkerî û avêjerên droneyan ku di nav de gelek F-14 Tomcat hebûn xistiye. Artêşa Îsraêlê (IDF) îdîa kir ku wan di êrîşan de serokê baregeha îstîxbaratê ya Hizbullahê Huseyîn Makled kuştiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-02 |sernav=IDF says it killed Hezbollah intelligence chief in overnight strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-killed-hezbollah-intelligence-chief-in-overnight-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di çarçoveya xweparastina li dijî Hizbullahê de, hêzên çekdar ên Îsraêlê êrîşî sê bajarokên li başûrê Libnanê kirine ku di nav wan de bajarokên Haris, Nebetiye el-Fewqa û Meyfadûn hebûn û piştre fermana valakirinê li pêncî bajarokên cîran daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.repubblica.it/esteri/2026/03/02/diretta/iran_guerra_usa_israele_news_oggi-425194152/ |sernav=Iran, le news dalla guerra. Trump: “Li stiamo massacrando”. E non esclude invio soldati |malper=la Repubblica |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=it }}</ref> Ajansa medyayî ya Siûdî El Hadath ragihandiye ku rêberê siyasî yê Hizbullahê û endamê parlamentoya Libnanê Mihemed Raad di êrîşeke hewayî de hatiye kuştin.<ref name="Boxerman2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Cooper |pêşnav3=Helene |paşnav4=Kanno-Youngs |pêşnav4=Zolan |paşnav5=Pager |pêşnav5=Tyler |paşnav6=Zhuang |pêşnav6=Yan |tarîx=2026-03-01 |sernav=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/02/world/iran-us-israel-attack-trump |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Îsraêlê hişyarî daye libnanî yên ku ji malên xwe reviyane ku venegerin û gelek kesan gotine ku ew nizanin piştî ku roj diçe ava ew ê çawa bigihîjin xwarin an avê. ==== Êrîşên Hizbullah û Îranê ==== Li dora nîvê şeva bi dema herêmî, baregeha hêza hewayî ya qraliyetê li [[Akrotîrî]], [[Qibris]]ê, rastî êrîşeke gumanbar a bêmirov hatiye û li seranserê Akrotîrî û Dhekelî yê sîrenên êrîşa hewayî lê daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-GB }}</ref> Her çiqas yek ji wan karîbû li balafirgehê bikeve û zirarên piçûk çêbike, li gorî agahiyan êrîşên pênc dronan hatine têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/security-threat-declared-at-uk-cyprus-bases |sernav=UK Cyprus base hit by drone |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://english.news.cn/europe/20260302/f1219f92cf764cfda2bcbac966935263/c.html |sernav=Urgent: Explosions heard at Britain's air force base in Cyprus: British media |malper=english.news.cn |roja-gihiştinê=2026-03-02 }}</ref> Sîstema hişyariya otomatîk a leşkerî ya brîtanî diyar kiriye ku "gefeke ewlehiyê ya berdewam" heye û wezareta parastinê îdia kiriye ku "baregehê bersiv daye" êrîşê.<ref name="Fulton2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fulton |pêşnav=Adam |paşnav2=Dunbar |pêşnav2=Marina |paşnav3=Richards |pêşnav3=Serena |paşnav4=Lowe |pêşnav4=Yohannes |paşnav5=Vernon |pêşnav5=Hayden |paşnav6=Ratcliffe |pêşnav6=Rebecca |tarîx=2026-03-02 |sernav=Trump warns there could be more casualties after service members killed – as it happened |url=https://www.theguardian.com/us-news/live/2026/mar/01/us-israel-war-on-iran-ayatollah-ali-khamenei-i-dead-latest-reports |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref name="Fulton2026"/> Ev yek paşê ji aliyê rayedarên qibrisî ve hatiye piştrast kirin.<ref name="Fulton2026"/> Li gorî agahiyan çend demjimêr piştî ku Keyaniya Yekbûyî destûr daye Dewletên Yekbûyî ku bingehên wan ên leşkerî ji bo operasyonên li dijî Îranê bikar bîne, pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Campbell |pêşnav=Lucy |paşnav2=Ambrose |pêşnav2=Tom |paşnav3=Lowe |pêşnav3=Yohannes |paşnav4=Fulton |pêşnav4=Adam |paşnav5=Ambrose |pêşnav5=Lucy Campbell (now); Tom |paşnav6=Fulton (earlier) |pêşnav6=Adam |tarîx=2026-03-02 |sernav=Middle East crisis live: Israel launches new attacks on Tehran and Beirut as Trump lays out objectives |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Îranê her wiha îdîa kiriye ku droneke MQ-9 reaper a amerîkî xistiye xwarê. Çavkaniyên Îsraêlê ragihandine ku di saetên serê sibê yên 2ê adarê de ji nav Libnanê ber bi axa wê ve roket hatine avêtin û li ser Heyfa û Celîleya Jorîn dengê sîrenan hatiye lêxistin.<ref name="Fulton2026"/><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |pêşnav= |tarîx=2026-03-01 |sernav=Rockets launched from Lebanon for first time in months, setting off sirens across northern Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rockets-launched-from-lebanon-for-first-time-in-months-setting-off-sirens-across-northern-israel/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraêlê gotiye ku wan mûşekek têk biriye, di heman demê de mûşekên din jî li deverên vekirî xistine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Glikman |pêşnav=Eitan |paşnav2=Kraus |pêşnav2=Yair |tarîx=2026-03-01 |sernav=IDF: Rocket intercepted from Lebanon, several landed in open areas; drone intrusion alerts |url=https://www.ynetnews.com/article/08vx55nmo |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Îstîxbarata îsraêlî bawer dike ku êrîş encama fermanek ji Tehranê bû û berdevkê artêşa Îsraêlê daxuyaniyek awarte daye û diyar kiriye ku êrîş divê wekê "ragehandina fermî ya şer ji aliyê Hizbullahê ve" were hesibandin û soz daye ku gefê "bêbandor bike".<ref name="Kleinbaum2026"/> Hizbullah berpirsiyariya xwe di êrîşê de piştrast kiriye û diyar kiriye ku wan di bersiva kuştina Xamineyî de êrîşî baregeheke Îsraîlê li Heyfayê kiriye. Li gorî raporên medyaya civakî, du dronan li nêzîkî Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê baregeha serketinê ya Amerîkayê kirin armanc û yek ji wan li baregehê ketiye. Di heman demê de çend teqînan li Hewlêr, li Başûrê Kurdistanê pêk hatine. Komeke alîgirê Îranê ya bi navê "parêzvanên lîwaya xwînê" diyar kirine ku ew li pişt van her du êrîşan in û îdia kirine ku ew ji bo tolhildana kuştina Xamineyî van êrîşan pêk anîne.<ref name="Boxerman2026"/> Êrîşeke Îranê li ser bendera Mîna Selman a Behrêynê bûye sedema şewatê. Perçeyên mûşekek ku hatibû têk birin li ser "keştiyeke biyanî" ku li herêma pîşesaziyê ya Selman dikeve, bûye sedema mirina karkerekî û birîndarbûna giran ên du kesên din. Li Ras Tanura ya Aramco ya li Erebistana Siûdî, tesîseke rafineriyê zirar dîtiye û bûye sedema şewateke kontrolkirî. Di destpêkê de dihat bawerkirin ku ji ber êrîşeke bi dronan çêbûye lê rayedarên Siûdî diyar kirin ku şewat ji ber bermahiyên mûşekeke Îranî ya têk birî derketiye. Wezareta berevaniyê ya Kuweytê diyar kiriye ku "çend" balafirên amerîkî li Kuweytê ketine xwarê. Piştre hatiye diyar kirin ku balafirên şer ên Amerîkayê ji aliyê hêzên Amerika an Kuweytê bi şaşî hatine lêxistin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-02 |sernav=Small fire under control at Saudi Aramco refinery after apparent drone strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/small-fire-under-control-at-saudi-aramco-refinery-after-apparent-drone-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> CNNê teqînên li bajarên mezin ên herêma Kendavê ragihandiye. Li Dubaî, Ebû Dabî û Dohayê teqîn çêbûne. Li gorî Ajansa Nûçeyan a Kuweytê ya dewletê, rafineriyeke petrolê bi şarapnelê hatiye armancgirtin. Li Erebistana Siûdî droneyan rafineriya Ras Tanura armanc girtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk |sernav=Live updates: Trump warns Iran about larger strikes as war spirals in Middle East |malper=CNN |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Lee |pêşnav= }}</ref> Li Behrêynê wezareta karên hundir diyar kiriye ku li seranserê welêt siren hatine lêxistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603026672 |sernav=UAE intercepts 9 Iranian ballistic missiles, 6 cruise missiles, ministry says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li Qibrisê Balafirgeha Navneteweyî ya Pafosê li ser tespîtkirina tiştekî nenas ê biyanî yê ku li ezman hatiye valakirin û di heman demê de li ser tespîtkirina gefek pêşdîtî ya li hemberî baregeha Akrotiriyê careke din sîren lê daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/paphos-airport-evacuated-reports |sernav=Paphos airport returns to operation after evacuation |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://knews.kathimerini.com.cy/en/news/sirens-sound-again-at-akrotiri-base-as-tensions-remain-high |sernav=Sirens sound again at Akrotiri base as tensions remain high |malper=knews.com.cy |roja-gihiştinê=2026-03-02 |paşnav=Solutions |pêşnav=BDigital Web }}</ref> Paşê hikûmeta Qibrisê piştrast kiriye ku ew tişt du dron bûn ku bêyî ku zirarê bidin hatine têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://news.sky.com/story/raf-base-in-cyprus-hit-by-drone-strike-ministry-of-defence-says-13514072 |sernav=RAF base hit, with more drones intercepted |malper=Sky News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Piştî bûyerê Yewnanistanê ragihandiye ku ew ê firkate û balafirên F-16 bi cih bikin ku Qibrisê ji her êrîşeke din ên Îranê biparêzin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://in-cyprus.philenews.com/local/we-will-strike-cyprus-hard-iranian-general-says-over-american-presence-on-island/ |sernav=We will strike Cyprus hard, Revolutionary Guards general says over American presence on island |malper=in-cyprus.philenews.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://caliber.az/en/post/iranian-general-warns-of-intense-attacks-on-cyprus-over-us-presence |sernav=Iranian General warns of "intense" attacks on Cyprus over US presence - VIDEO |malper=caliber.az |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Piştre di heman rojê de Îranê êrîşên li dijî binesaziya enerjiyê li Qeterê pêk aniye. Balafirên bêmirov ên Îranê li baregehên gaza xwezayî ya şilekirî (LNG) yên Qeterê xistiye ku bûye sedema rawestandina hilberînê. Her wiha, mûşek û dron ber bi deverên li Qatarê ve hatine şandin ku di nav de Baregeha Hewayî ya El Udeyd û tesîsên pîşesaziyê hebûn, hêzên Qatarê îdîa kiriye ku wan gelek ji van êrîşan têk birine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=England |pêşnav=Andrew |paşnav2=Moore |pêşnav2=Malcolm |paşnav3=Sandlund |pêşnav3=William |paşnav4=Millard |pêşnav4=Rachel |tarîx=2026-03-02 |sernav=Gas prices soar as Iranian attacks force shutdown of Qatari production |url=https://www.ft.com/content/dac7a77d-e0f4-4f52-a3d4-55b145e67347 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=Financial Times }}</ref> === 3ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Attack around Enghelab Square 9.jpg|thumb|Di 3ê adarê de Qada Enqelab a Tehranê]] Di saetên serê sibeha 3ê adarê de Îsraîlê li Libnan û Îranê bombebaran û êrîşên xwe berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/lebanon-israel-hezbollah-6c73ef0f5836632a2d2b34145900c28b |sernav=Lebanon’s leaders turn on Hezbollah as airstrikes hit Beirut and thousands seek shelter |malper=AP News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Tawil |pêşnav=Fadi |paşnav2=español |pêşnav2=BASSEM MROUE Leer en }}</ref> Îsraêlê gotiye ku wan yek ji fermandarên artêşa Îranê kuştiye û piştî êrîşa mûşekên li hemberî Îsraêlê, diwanzdeh endamên Hizbullahê girtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-03-26 |sernav=Live updates: Israel hits Beirut and Tehran as Trump warns Iran of escalated strikes |malper=CNN |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en |paşnav=Yosef |pêşnav= }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan baregeha konseya bilind a ewlekariya neteweyî, digel binesaziya fermandarî û kontrolê û ofîsa serokkomarî ya Îranê hilweşandiye û destnîşan kiriye ku wan "navenda herî navendî û girîng a rejîma Îranê" armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603031120 |sernav=Israel strikes Iran leadership compound in central Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Wezîrê berevaniya Îsraêlê ji bo desteserkirina pozîsyonên stratejîk ên Libnanê destûr daye ku artêş destwerdana bejayî ya Libnanê bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lbc.co.uk/article/israel-launches-ground-invasion-of-lebanon-and-trump-issues-new-warning-5HjdTm8_2/ |sernav=Israel launches ground invasion of Lebanon and Trump warns 'hardest hits were yet to come' |malper=LBC |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en |paşnav=McShane |pêşnav=Asher }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260303-israel-orders-troops-to-seize-new-positions-in-lebanon |sernav=Israel orders troops to seize new positions in Lebanon |malper=France 24 |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Li gorî çavkaniyên amerîkî, wan bi giranî zirar dane şiyanên deryayî yên Îranê, bi taybetî li Kendava Omanê ku tê gotin çend keştîyên şer ên Îranê hatine rûxandin û li baregehên girîng ên Îranê hatine xistine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.navalnews.com/naval-news/2026/03/us-strikes-destroy-irans-main-naval-assets/ |sernav=US Strikes Destroy Iran's Main Naval Assets |malper=Naval News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en-US |paşnav=Ozberk |pêşnav=Tayfun }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.twz.com/news-features/irans-key-naval-base-on-strait-of-hormuz-set-ablaze-from-strikes |sernav=Iran's Key Naval Base On Strait Of Hormuz Set Ablaze From Strikes |malper=The War Zone |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en-US |paşnav=Rogoway |pêşnav=Joseph Trevithick, Tyler }}</ref> Qesra Golestanê ku di lîsteya mîrata cîhanî ya UNESCOyê de ye, ji ber bermahiyên êrîşa ezmanî ya Îsraêl û Amerîkayê ziyan dîtiye ku bûye sedema zirarê ku di nav de Hola Golestanê û Textê Mermerî hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/culture/2026/03/03/unesco-expresses-concern-over-the-protection-of-cultural-heritage-sites-in-middle-east |sernav=UNESCO shares concerns over protection of cultural heritage sites |malper=euronews |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Wezareta mîrata çandî, geştiyariyê û karên destan a Îranê bi fermî ji UNESCOyê xwestiye ku rewşê binirxîne û UNESCOyê daxuyaniyek weşand û destnîşan kiriye ku zirardayîna milkên dîrokî li dijî qanûnên navneteweyî ye.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=How Iran Conflict Damaged Golestan Palace, Once Home Of Peacock Throne Looted From Delhi |url=https://www.ndtv.com/lifestyle/how-iran-conflict-damaged-golestan-palace-once-home-of-peacock-throne-looted-from-delhi-11162756/amp/1 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=www.ndtv.com |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan Dawûd Elîzade, fermandarê şaxê Libnanê ya hêza Qudsê, li Tehranê kuştiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-03 |sernav=Top IRGC commander, responsible for Lebanon, killed in Tehran strike — IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/top-irgc-commander-responsible-for-lebanon-killed-in-tehran-strike-idf/ |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên hewayî yên Amerîka-Îsraêlê avahiya konseya tesbîtkirina berjewendiyê li Tehranê hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603037480 |sernav=Video shows ruins of Iran's Expediency Council building after strikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Li gorî rayedarên îsraîlî dibe ku êrîş dijwartir bibin û şerekî bejayî ya kûrtir jî di nav xwe de bigirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tankersley |pêşnav=Jim |paşnav2=McCreesh |pêşnav2=Shawn |paşnav3=Troianovski |pêşnav3=Anton |paşnav4=Rennison |pêşnav4=Joe |tarîx=2026-03-03 |sernav=Israel Begins ‘Broad Wave of Strikes’ on Iran’s Infrastructure |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/04/world/iran-war-israel-lebanon-trump |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Tehranê baregeheke pêşxistina çekên nukleerî ya veşartî ku wekê Min Zadaî bi nav kiriye, hilweşiyaye û ji destpêka şer ve 300 avêjerên mûşek ên îranî ji holê rakiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-888715 |sernav=IDF destroys secret nuclear site, thousands of missile pads {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Serokê Amerîkayê Donald Trump gotiye ku Amerîkayê "dabînkirinek bêdawî" ya çekên giran di destê xwe de digire lê ew ji dewletên din bêtir dabînkirinan dixwaze. Trump her wiha gotiye ku ew ji serkeftinek "MEZIN" a Amerîkayê bi bawer e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603033568 |sernav=US munitions stockpiles at record levels in key categories, Trump says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Rêveberê giştî yê Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus ragihandiye ku sê pisporên tenduristiyê dema ku ji bo alîkariya kesên bi bandordar li başûrê Libnanê dixebitin mirine û şeş jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Hizbullahê û Îranê ==== Saet di 1:40ê sibê de, bi dema herêmî (22:00 GMT) rêze teqînên bihêz li Dohayê hatine tomarkirin û piştî çend demjimêran jî heman êrîş berdewam kiriye. Dengê teqînan li Qibrisê, li Larnaca, taxa Mackenzie û li nêzîkê Balafirgeha Navneteweyî ya Larnacayê û baregeha brîtanî ya li Dhekeliyê hatiye bihîstin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cedarnews.net/newstasks/breakingnews/explosions-reported-in-israel-and-cyprus/905942/ |sernav=Explosions reported in Israel and Cyprus {{!}} Cedar News |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.mirror.co.uk/news/world-news/cyprus-larnaca-iran-live-explosion-36806399 |sernav=Fresh security scare for UK military base in Cyprus |malper=The Mirror |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Blackshaw |pêşnav=Ethan |paşnav2=Nunes |pêşnav2=Eliana |paşnav3=Vickers-Price |pêşnav3=Rachel }}</ref> Di saet 3:30ê sibehê bi dema herêmî (23:30 GMT) li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî gelek mûşekên ku ji Îranê ber bi mîrgehê ve hatine tespît kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gulfnews.com/uae/uae-air-defences-intercept-iranian-ballistic-missiles-1.500461428 |sernav=UAE air defences intercept Iranian ballistic missiles |malper=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Amir |pêşnav=Khitam Al }}</ref> Li Riyadê jî teqîn pêk hatiye û dû yê di encama van teqînan hatin dîtin û agir li balyozxaneya herêmî ya amerîkî dest pê kiriye ku ji aliyê du dronên îranî ve hatibû armanc girtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fulton |pêşnav=Adam |paşnav2=Campbell |pêşnav2=Lucy |paşnav3=Lawther |pêşnav3=Fran |paşnav4=Ambrose |pêşnav4=Tom |paşnav5=Lowe |pêşnav5=Yohannes |tarîx=2026-03-03 |sernav=Fire at US embassy in Riyadh after drone strike – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |roja-gihiştinê=2026-03-03 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref name="Stout2026">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk |sernav=Live updates: US Gulf allies fend off attacks as Trump warns Iran of ‘big wave’ of strikes |malper=CNN |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Stout |pêşnav= }}</ref> Polîsê Îsraîlê ragihandiye ku di encama ketina parçeyên mûşekên Îranê li Tel Avîvê kesek birîndar bûye. Her wiha di demjimêrên serê sibê de, li seranserê Behreynê sîrenan dest bi çalakbûnê kirin û hikûmetê bang li welatiyan kiriye ku ji ber êrîşan di cihê ewle de bimînin.<ref name="Stout2026"/> Li gorî raporên ku li ser medyaya civakî hatine parvekirin li Hewlêr a Başûrê Kurdistanê teqîn çêbûne û berxwedana îslamî ya Iraqê berpirsiyariya êrîşê girt ser xwe û gotiye ku wan otêlek ku leşkerên amerîkî tê de ne armanc girtiye. Balyozxaneya Amerîkayê ya li Riyadê ji aliyê du dronan ve hatiye armanc girtin û bûye sedema şewat û zirarê lê ji ber ku avahî vala bû, qurbanî û birîndar çênebûye. Li [[Başûrê Kurdistanê]] qaymeqamê [[Koye (navçe)|Koyeyê]] ragihandiye ku danê sibehê 3ê adarê de artêşa Îranê bi sê dronan êrişî Kampa Azadiyê ya li Koyeyê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/030320262 |sernav=Bi dron û mûşekan êrişî Kampa Azadiyê ya li Koyeyê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en }}</ref> === 4ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Attack on residential homes in central Tehran 1.jpg|thumb|Piştê êrîşên Amerîka û Îsraêlê ku zirar dîtiye]] Wezîrê derve yê Amerîkayê Marco Rubio di 4ê adarê de ragihandiye ku dê êrîşên Amerîka û Îsraîlê yên li ser Îranê zêde bibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492 |sernav=As Iran retaliates, largest US military base in Middle East hit by ballistic missile, Qatar says |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Êrîşên Îsraêlê li hemberî baregeha Besîcê bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/c62gg44d53xt |sernav=US says 'firepower over Iran to surge dramatically' as Israel bombards Beirut and Tehran |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB }}</ref> Li gorî çavkaniyên îranî, Mucteba Xameneyî ji êrîşeke ezmanî sax filitiye. Qeterê deh kesan bi tohmeta ku wekê şaneyek muhafizên şoreşê ya Îranê li axa Qeterê kar dikirin, li ser binesaziya leşkerî daneyan kom dikirin û hinek ji wan ji bo karanîna dronan perwerdehî dîtibûn girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thepeninsulaqatar.com/article/04/03/2026/qatar-state-security-announces-the-arrest-of-two-cells-affiliated-with-the-iranian-revolutionary-guard |sernav=Qatar State Security announces the apprehension of two cells affiliated with the Iranian Revolutionary Guard |malper=thepeninsulaqatar.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Newspaper |pêşnav=The Peninsula }}</ref> Hêzên hewayî yên Îsraêlê ragihandiye ku balafireke şer a Yak-130 a Îranî ya çêkirî ya Rûsyayê li ser Tehranê ji aliyê balafireke F-35 ve hatiye xistin. Ev yekem car e ku F-35 balafireke şer a bi mirovî di şerê hewayî de dixe xwarê û yekem car ji sala 1985an vir ve hêza hewayî ya Îsraêlê balafireke şer dixe xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888768 |sernav=Israel F-35 downs Iranian fighter jet in first war dogfight {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Keştiyeke şer a Îranê ya bi navê IRIS Dena, bi qasî 40 mîlên deryayî (74 km) li başûrê Galle, Srî Lankayê, li [[Okyanûsa Hindî]] ji aliyê binavderiyeke hêza deryayî ya Dewletên Yekbûyî ve hatiye noqandin. Ev keştiya hatiye lêdan piştî beşdarbûna xwe di nirxandina flota navneteweyî ya 2026an û tetbîqata piralî ya MILAN li Vîsakhapatnam, Hindistanê, di dema vedigeriya xwe ya Îranê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-04 |sernav=Sri Lanka rescues 32 sailors from sunk Iranian warship, recovers ‘few bodies’ |url=https://www.thehindu.com/news/international/sri-lanka-rescues-sailors-from-sinking-iranian-ship/article70702468.ece |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Hindu |ziman=en-IN |issn=0971-751X }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2026/Mar/04/at-least-87-killed-as-iranian-warship-sinks-in-indian-ocean-after-us-submarine-strike |sernav=Over 100 feared dead after US submarine strike on Iranian frigate in Indian Ocean |malper=The New Indian Express |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Rana |pêşnav=Javaria }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/sri-lanka-navy-sends-ships-aircraft-after-distress-call-from-iranian-vessel-iris-dena-101772605277885.html |sernav=Sri Lanka sends jets over Iran naval ship's distress call, denies ‘submarine attack’ reports; several feared dead |malper=Hindustan Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Ew yekem keştî bû ku ji aliyê binavbehrekê ve di şerên çalak de hatiye noqandin ê ji dema General Belgrano ya ARA di dema Şerê Falklandê de û ji dema Şerê Cîhanê yê Duyem ve, yekem keştî ye ku ji aliyê binavbehreke amerîkî ve hatiye noqandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.twz.com/news-features/u-s-submarine-sinks-iranian-warship-in-the-indian-ocean |sernav=U.S. Navy Submarine Torpedoes Iranian Frigate In Indian Ocean |malper=The War Zone |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US |paşnav=Trevithick |pêşnav=Howard Altman, Joseph }}</ref> Piştê êrîşê keştiya Îranê di serê sibehê de sînyala rewşa awarte daye ku ev yek bû sedema operasyona lêgerîn û rizgarkirinê ya awarte ya ji aliyê hêza deryayî ya Srî Lankayê û hêza hewayî ya [[Srî Lanka]]yê. 32 kesên saxmayî ji aliyê hêzên deryayî yên Srî Lankayê ve bi serkevtî hatine rizgarkirin û ji bo nexweşxaneya neteweyî ya Galleyê hatin veguhastin, li wir ji ber westandinê û birînên têkildarî teqînê dermankirina wan a bijîşkî hatiye wergirtin. Di heman demê de hêzên deryayî yên Srî Lankayê li cihê bûyerê 87 cinazeyên deryavanên Îranî dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/iris-dena-news-live-updates-iran-navy-ship-explosion-submarine-attack-sri-lanka-coast-death-toll-us-war-march-4-news-101772625664489.html |sernav=Iris Dena news highlights: US says Iran's warship Iris Dena sunk in torpedo attack near Sri Lanka, at least 87 dead |malper=Hindustan Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://themorning.lk//articles/6eDXFEnyeabdwhQqvzFE |sernav=Around 180 sailors were onboard the distressed Iranian naval ship ‘IRIS Dena’ off Galle- FM |malper=Latest in the News Sphere {{!}} The Morning |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Rêjeya avêtina mûşekên balîstîk ji aliyê Îranê ve ji destpêka şer heta 4ê adarê kêm bûye û analîst balê dikişînin ser kêmbûna depoyên mûşek û avêjerên Îranê û her wiha stratejiya kêmkirina çekan bikar tîne ku ji bo şerekî dirêjtir berxwe bide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/bc7b386f-23e9-4b97-8613-9f7abe985be1 |sernav=Client Challenge |malper=www.ft.com |roja-gihiştinê=2026-03-06 }}</ref> Îranê li dijî Baregeha Hewayî ya El Udeid û tesîsa rafineriya petrolê ya Ras Tanura ya Aramco êrîş pêk anîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492&entryId=130737063 |sernav=Qatar says Al Udeid Air Base hit by ballistic missile |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber pêşbîniya êrîşên Îranê fermana derxistina karkerên ne-esasî yên li Qibrisê da û hişyariya seferê ji bo wî welatî daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/04/america-evacuates-non-essential-workers-from-cyprus/ |sernav=America Evacuates Non-Essential Workers from Cyprus Greek City Times |malper=Greek City Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB |paşnav=Papadopoulos |pêşnav=Kosta }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usatoday.com/story/travel/2026/03/04/cyprus-travel-safety-risks/88978882007/ |sernav=Reconsider visiting this European country, State Department says |malper=USA TODAY |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US |paşnav=Chen |pêşnav=Eve }}</ref> Hizbullah li başûrê Libnanê guleyên dijî-tank avêtine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-04 |sernav=IDF says 2 troops moderately injured today from anti-tank fire in southern Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-2-troops-moderately-injured-today-from-anti-tank-fire-in-southern-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Balafirgeha Navneteweyî ya Larnaca li Qibrisê di bersiva droneke Libnanî de ku ji aliyê balafirên F-16 ên yewnanî ve hatiye xistin, bi awayekê demkî hatiye girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/04/cyprus-larnaca-airspace-closure-suspicious-object/ |sernav=Cyprus Closes Larnaca Airspace After Suspicious Object Detected Greek City Times |malper=Greek City Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB |paşnav=Bureau |pêşnav=Athens }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://breakingthenews.net/Article/Cyprus%27-Larnaca-closes-airspace-due-to-suspicious-object/65798562 |sernav=Cyprus' Larnaca closes airspace due to suspicious object |malper=breakingthenews.net |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Raporan behsa girtina qada hewayî ya Qibrisê kirin lê ev yek paşê ji aliyê hikûmeta Qibrisê ve hatiye redkirin û hikûmeta Qibrisê di heman daxuyaniyê de hebûna tiştê nenas ji Libnanê jî piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/04/cypriot-airspace-closed-reports |sernav=Govt insists Cypriot airspace is open |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Mûşekek balîstîk ku ji axa Îranê hatibû avêtin, dema ku ketibû qada hewayî ya Tirkiye ji aliyê pergalên parastina hewayî yên entegre yên NATOyê ve hate astengkirin ku ev yek nîşana gurrbûneke girîng di pevçûna herêmî de ye. Ev yekem binpêkirina rasterast a axa endamekî NATOyê bû di dema dijminatiyên berdewam de pêk hatiye. Di bersiveke dîplomatîk de, Îranê bi vê êrişê fermî red kiriye ku bi zanebûn Tirkiye nekiriye hedef û bûyer wekê "anormalîyeke teknîkî" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-04 |sernav=Turkey says Iranian ballistic missile entered its airspace, shot down by NATO |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/turkey-says-iranian-ballistic-missile-entered-its-airspace-shot-down-by-nato/ |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 5ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Êrîşeke esmanî ya amerîkî û îsraîlî hola werzîşê ya girtî ya 12.000 kursiyan a kompleksa azadî ya Tehranê hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603051320 |sernav=Missile strike destroys 12,000-seat indoor arena at Tehran’s Azadi complex |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Du serokên xwendekarên Besîcê ku hatiye îdiakirin ku di tepeserkirina xwepêşandanan de beşdar bûne, di êrîşên esmanî yên Îsraîlê de hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202603053543#202603054727 |sernav=Live - Trump demands Iran’s ‘unconditional surrender’ as Khamenei bunker destroyed |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Li gorî daneyên ku ji aliyê [[Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê]] ve hatiye weşandin li Îranê 13 navendên tenduristiyê di dema pevçûnê de hatine bombebarankirin. ==== Êrîşên Îranê ==== Di 5ê adara 2026an de, çavkaniyek leşkerî ji [[Ajansa Nûçeyan a Farsê]] re gotiye ku Îranê ji 28ê sibatê ve zêdetirî 500 mûşekên balîstîk û deryayî û nêzîkî 2.000 dronan ber bi welatên kendavê ve şandine. Di raporê de hatiye îdîakirin ku hema hema ji sedî 40ê şandina dronan ber bi Îsraêlê ve hatine kirin û ji sedî 60ê ji dronan jî ber bi hedefên amerîkî yên li herêmê ve hatine şandin. Serokê [[Ûkrayna]]yê [[Volodîmîr Zelenskî]] diyar kiriye ku Ûkraynayê ji bo alîkariya bi dronên Şahed ên îranî daxwazek ji Amerîkayê wergirtiye. Serokê Dewletên Yekbûyî Donald Trump diyar kiriye ku ew ê alîkariya Ûkraynayê qebûl bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.ara.cat/international/trump-asks-zelensky-for-help-defending-against-iranian-drones_1_5669750.html |sernav=Trump asks Zelensky for help defending against Iranian drones |malper=Ara in English |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Ferrer |pêşnav=Antònia Crespí }}</ref> Di dema serdana wezîrê berevanî ya [[Keyaniya Yekbûyî]] John Healey de ti mûşek ber bi Qibrisê ve nehatin şandin lêbelê sîrenên li baregehên brîtanî du caran lê daye û di nav nifûsa herêmî de bûye sedema metirsiya berfireh û cihguhertinê. Her du caran jî baregehan piştrast kirine ku mûşek hatine avêtin lê ev mûşek negihîştin [[Qibris]]ê. Di heman demê de [[Îtalya]], [[Holenda]] û [[Spanya]]yê piştrast kirine ku ew ê keştîyên şer bişînin ku Qibrisê ji êrîşan biparêzin ku di nav de firqateya ''Cristóbal Colón'' jî hebû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Elgot |pêşnav=Jessica |tarîx=2026-03-05 |sernav=Sirens over RAF Akrotiri in Cyprus are stark reminder of its proximity to war |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/05/sirens-over-raf-akrotiri-in-cyprus-are-stark-reminder-of-its-proximity-to-war |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di heman demê de [[Keir Starmer]] piştrast kiriye ku baregehên brîtanî li Qibrisê bi taybetî ji bo xistina dronên îranî werin bikar anîn û diyar kiriye ku baregeh ji bo parastina qada hewayî ya Ûrdunê werin bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/05/spain-italy-and-netherlands-join-european-naval-deployment-to-cyprus |sernav=Spain, Italy and Netherlands join European naval deployment to Cyprus |malper=euronews |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.latimes.com/politics/story/2026-03-05/europe-commits-to-expanding-iran-campaign-as-israel-strikes-southern-lebanon |sernav=Trump vows to select Iran's new leader, but Tehran is digging in |malper=Los Angeles Times |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US }}</ref> Hatiye diyarkirin ger ji Îrlendayê were xwestin, ew ê amade be ku Qibrisê biparêze û tevlî hevpeymaniya parastinê ya ewropî bibe ku li dora giravê seferber bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.irishexaminer.com/news/arid-41804990.html |sernav=Ireland urged to assist Cyprus if it invokes EU mutual defence clause |malper=Irish Examiner |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=O’Keeffe |pêşnav=Cormac }}</ref> Parçeyên ji mûşekek ku hatiye li jor hatine têkbirin li Petah Tikva ketine û li herêmê şewat çêbûye. === 6ê adarê === [[Wêne:Airstrike on the residential town of Shahid Boroujerdi 20 Avash.webp|thumb|Di 6ê adara 2026an de dîmenek ji encamên êrîşên esmanî yên DYA-Îsraîlê li Tehran a Îranê]] Serokê [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] Donald Trump di 6ê adarê de gotiye ku "sînorên demê" ji bo dirêjahiya şer tune neye û Hegseth diyar kiriye ku şer "nû dest pê kiriye."<ref name="Dautrich2026">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-05-26 |sernav=Day 6 of Middle East conflict — countries intercepting Iranian strikes, US ramps up campaign |malper=CNN |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en |paşnav=Dautrich |pêşnav= }}</ref><ref name="Dautrich2026"/> Êrîşên ezmanî yên Amerîka û Îsraêlê li ser baregeheke îstîxbarata IRGC li [[Luristan (parêzgeh)|Loristanê]]<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202603053543#202603063094 |sernav=Live - Iran says it is not seeking ceasefire as Trump threatens ‘death, fire and fury’ |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-10 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> û sê leşkerên aştîparêzên ganayî yên ku di nav hêzên UNIFILê de bûn, li Başûrê Libnanê bûne hedefa mûşekekan û birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260306-us-warns-bombardment-surge-as-israel-strikes-iran-lebanon |sernav=War in the Middle East: Ghanaian peacekeepers in Lebanon wounded in missile attacks |malper=France 24 |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> Tankera îranî IRIS Bushehr ji aliyê hêzên deryayî yên [[Srî Lanka]]yê ve hatiye desteserkirin ku ev yekem car e ku ji [[Şerê Cîhanî yê Duyem|Şerê Cihanê ya Duyem]] vir ve keştiyeke şer li welatekî bêalî hatiye desteserkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.newsfirst.lk/2026/3/5/sri-lanka-takes-control-of-iranian-ship-iris-bushehr-and-208-crew |sernav=Sri Lanka Takes Control of Iranian Ship Iris Bushehr and 208 Crew |malper=english.newsfirst.lk |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Hatiye îdîakirin ku li Azerbaycanê hêzên ewlehiyê yên herêmî planeke êrîşî ya girêdayî Îranê asteng kirine. Kesên ku hatine girtin bi îdîaya bi plankirina teqandina boriya petrolê ya Bakû-Tiblîsî-Ceyhan, balyozxaneya Îsraêlê û kenîşteyên li Bakûyê hatin sûcdar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://ukranews.com/en/amp/news/1138555-azerbaijan-announces-prevention-of-terrorist-attacks-planned-by-iran-against-israeli-embassy-and |sernav=Azerbaijan announces prevention of terrorist attacks planned by Iran against Israeli Embassy and synagogue |malper=ukranews.com |roja-gihiştinê=2026-03-10 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/06/azerbaijan-says-it-stopped-iranian-terror-attacks-dismantled-terror-cells |sernav=Azerbaijan says it stopped Iranian terror attack plot |malper=euronews |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> === 7ê adarê === DYAyê sêyem keştiya balafiran a bi navê ''USS George H. W. Bush'' şandiye [[Rojhilata Navîn]].<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.freepressjournal.in/world/operation-epic-fury-is-us-deploying-3rd-carrier-uss-george-hw-bush-cvn77-to-the-middle-east-amid-iran-war-heres-all-we-know |sernav=Operation Epic Fury: Is US Deploying 3rd Carrier, USS George H.W. Bush (CVN‑77), To The Middle East Amid Iran War? Here's All We Know |malper=Free Press Journal |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://news.usni.org/2026/03/06/uss-gerald-r-ford-now-in-the-red-sea-uss-george-h-w-bush-wraps-pre-deployment-exercises |sernav=USS Gerald R. Ford Now in the Red Sea, USS George H.W. Bush Wraps Pre-Deployment Exercises |malper=USNI News |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |paşnav=Shelbourne |pêşnav=Mallory }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.apa.az/america/us-said-expected-to-deploy-3rd-aircraft-carrier-to-the-middle-east-495510 |sernav=US said expected to deploy 3rd aircraft carrier to the Middle East |malper=Apa.az |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Her çiqas hem DYA û hem jî Îsraêlê înkar kirine ku wan êrîşî dezgehên bêxwêkirinê kiriye, artêşa Îranê gotiye ku êrîş li ser dezgeheke bêxwêkirina avê ya li girava Qeşmê hatiye kirin ku bandor li dabînkirina ava 30 gundan kiriye û DYA sûcdar kiriye û gotiye ku wan bi êrîşkirina cihên ku Îranê wekê çavkaniya êrîşê li dijî Îranê diyar kiriye, ji bo tola êrîşan hedef girtine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-07 |sernav=IRGC says it attacked US base in Bahrain, claims it was used to strike desalination plant in Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-says-it-attacked-us-base-in-bahrain-claims-it-was-used-to-strike-desalination-plant-in-iran/ |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://time.com/7383099/iran-news-oil-strikes-tehran/ |sernav=Tehran Shrouded in Toxic Cloud After Israel Strikes Fuel Depots |malper=TIME |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Schneid |pêşnav=Rebecca |paşnav2=Jamalpour |pêşnav2=Fatemeh }}</ref> Keştiya firokehilgir a brîtanî ''HMS Prince of Wales'' ketiye rewşa amadebaşiyê ya pêşketî ku berjewendîyên [[Keyaniya Yekbûyî|Brîtanyayê]] li herêmê biparêze.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c39w2nj1rk8o |sernav=British aircraft carrier HMS Prince of Wales prepped to set sail |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-07 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-GB }}</ref> Serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan di 7ê adarê de ji rojnamevanan re gotiye ku Îran dê ji 7ê adarê û pê ve êrîşên li ser cîranên xwe rawestîne heya ku êrîş ji wir dest pê neke. Tevî vê daxuyaniyê, Balafirgeha Navneteweyî ya Dubayê piştê vê daxûyaniyê ji aliyê dronên îranî ve rastê êrîşan hatiye. Êrîşên esmanî yên Îranê bandorek mezin li ser kompleks û rafineriyên petrolên pargîdaniya Halliburton a amerîkî ya li Besrayê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://in-cyprus.philenews.com/international/drone-attack-basra-halliburton-kbr-fire-iraq-live/ |sernav=Drone attack on foreign oil compound in Iraq’s Basra sets Halliburton and KBR facilities ablaze |malper=in-cyprus.philenews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US }}</ref> Artêşa Îranê bi dronekê êrîşî tankera petrolê ya bi ala Maltayê Prima kiriye. NDTV ragihandiye ku piştî hefteyekê şer, dibe ku tenê nêzîkî hezar mûşekên balîstîk li Îranê bimînin. === 8ê adarê === Di 8ê adarê de kurê Xameneyî ya duyem Mocteba, wekê rêberê nû yê Îranê hatiye hatiye diyar kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Treisman |pêşnav=Rachel |tarîx=2026-03-09 |sernav=What to know about Mojtaba Khamenei, Iran's new supreme leader |url=https://www.npr.org/2026/03/09/nx-s1-5742375/mojtaba-khamenei-iran-supreme-leader |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Êrîşên esmanî yên Îsraîlê ji bo cara yekem li ser dezgehên petrolê yên Îranê daye ku di encamê de çar kes hatin kuştin û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li dijî van êrîşên li ser dezgehên petrolê nerazîbûna nîşan daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/03/08/us-dismayed-israel-iran-fuel-strikes |sernav=Scoop: U.S. dismayed by Israel's Iran fuel strikes, sources say |malper=Axios |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Caputo |pêşnav=Barak Ravid,Marc }}</ref> Êrîşên li ser depoyên sotemeniyê yên nêzîkî Tehranê bûye sedema rijandina petrolê û "çemê agir" ên li kolanên derdorê û bajar di nav ewrek dûyê reş ê gurr de maye û bûye sedema barana reş a asîdî ya jehrîn ku li derdorê deverê bariye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.timesnownews.com/world/middle-east/iran-war-oil-depot-strikes-videos-black-rain-us-israel-air-strikes-article-153787160 |sernav='River of Fire' in Tehran: Videos Show Israeli Strikes Hit Iran Fuel Depots, Trigger Black Rain |malper=Times Now |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Rayedarên Îranê ji welatiyan xwestine ku li malê bimînin, li derve bi rûpoşan bigerin, xwarin û sotemeniyê bi kêmanî bikar bînin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Parent |pêşnav=Deepa |tarîx=2026-03-08 |sernav=‘Dark, like our future’: Iranians describe scenes of catastrophe after Tehran’s oil depots bombed |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/08/dark-like-our-future-iranians-describe-scenes-of-catastrophe-after-tehrans-oil-depots-bombed |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Wezareta berevaniya Keyaniya Yekbûyî piştrast kiriye ku hêzên wan droneke îranî ku ber bi Iraqê ve diçû, asteng kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.the-independent.com/news/world/middle-east/kuwait-city-tower-fire-drones-iran-war-b2934196.html |sernav=Kuwait city tower erupts in flames as Iran launches new wave of strikes in the Gulf |malper=The Independent |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Her wiha, wezaretê niyeta xwe ya şandina helîkoptereke Merlîn ji bo herêmê diyar kiriye ku di demên pêşin de alîkariya tespîtkirina gefên hewayî bike. Li gorî Heyva Sor a Îranê ji destpêka şer ve bi tevahî 65 dibistan û 32 navendên bijîşkî (wek nexweşxane û dermanxane) bûne hedef û zêdetirî 10.000 deverên sivîlan ji ber êrîşan zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/8/iran-live-israel-bombs-tehran-oil-depots-attacks-on-gulf-states-continue |sernav=Iran war updates: New supreme leader named; 2 killed in Saudi Arabia strike |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Kelliher |pêşnav=Ted Regencia,Virginia Pietromarchi,Alma Milisic,Caolán Magee,Fiona }}</ref> === 9ê adarê === [[NATO]]yê rêgirtina li duyem ê mûşeka balîstîk a li ser qada hewayî ya [[Bakurê Kurdistanê]] piştrast kiriye ku mûşekê li ser esmanê Dîlok a Bakurê Kurdistanê, li nêzîkî [[Dîlok]]ê hatiye têk têk birin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-03-09 |sernav=NATO intercepts second Iranian ballistic missile fired towards Turkey |url=https://www.straitstimes.com/world/middle-east/turkey-says-second-iranian-ballistic-missile-shot-down-by-nato-defences-in-airspace |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Straits Times |ziman=en |issn=0585-3923 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/899194/slug |sernav=NATO Intercepts Iranian Ballistic Missile in Turkish Airspace, Türkiye's Defense Ministry Says |malper=NATO Intercepts Iranian Ballistic Missile in Turkish Airspace, Türkiye's Defense Ministry Says |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Donald Trump piştî axavtina bi serokê Rûsyayê Vladimir Putin re îdîa kiriye ku "şer pir temam e, hema bêje temam bûye" û gotiye "me di gelek waran de şer qezenc kiriye."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2026/03/09/trump-iran-war-end.html |sernav=Trump says Iran war will end 'very soon,' predicts lower oil prices |malper=CNBC |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Mangan |pêşnav=Dan }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Trew |pêşnav=Bel |tarîx=2026-03-13 |sernav=Iran-US war latest: US confirms troops killed in Iraq plane crash as explosion hits Tehran demonstration |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/iran-us-war-live-updates-trump-israel-oil-iraq-b2937707.html |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Independent |ziman=en }}</ref> Trump piştre di civîneke çapemeniyê ya ku di heman rojê hatiye lidarxistin de ji hinek şîroveyên xwe vegeriya û piştgirî da wezîrê berevaniyê Pete Hegseth dema ku gotibû ku şer tenê "destpêka avakirina welatekî nû" ye û ew ê "zû" biqede.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Cameron |pêşnav=Chris |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Boxerman |pêşnav3=Aaron |paşnav4=Troianovski |pêşnav4=Anton |paşnav5=Pérez-Peña |pêşnav5=Richard |tarîx=2026-03-09 |sernav=After Global Economy Shudders, Trump Zigzags on Whether War Is Nearing End |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/10/world/iran-war-trump-us-israel |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Lêbelê Trump her wiha gotiye ku Amerîka dê di roja sêşemê de êrîşa "roja herî dijwar" pêk bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dw.com/en/us-israel-war-with-iran-updates-oil-price-trump/live-76284477 |sernav=Iran war: Tuesday to be 'most intense day' of US strikes |malper=dw.com |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Nêzîkî 12 bombebaranên B1-B gihîştine baregehên li Ewropayê. 5 ji wan li baregeha Hêza Hewayî ya Qraliyetê ya Fairfordê li Keyaniya Yekbûyî daketin û tevlî sê bombebaranên B-52 bûne, di heman demê de jî 3 B1-B yên din jî ber bi Baregeha Hewayî ya Ramsteinê li Almanya ve hatine şandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.airandspaceforces.com/b-1s-b-52s-bombers-europe-iran-epic-fury/ |sernav=B-1s and B-52s Bombers Pour into Europe for Ops Against Iran |malper=Air & Space Forces Magazine |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |paşnav=South |pêşnav=Todd }}</ref> === 10ê adarê === Di şeva 9 û 10ê adara 2026an de, bombebaranên li ser Tehranê bi girîngî zêde bûye. Rêzeke teqîn bajarê Tehranê, bi taybetî li beşên rojhilat, rojava û başûrê bajêr ku dengê çend teqînên bihêz bi rêzê ve hatiye bihîstin. Herwiha li Kerecê ku bajarekî mezin ê li bakurê rojavayê Tehranê ye, teqînên mezin hatine ragihandin ku li wir çend teqîn li herêmên pîşesaziyê hatine ragihandin. Li bakurê rojavayê welat, li bajarê Tebrîzê jî dengê teqînan hatiye. Rayedarên îranî tavilê asta zirarê li van bajaran eşkere nekirine lê çend çavkaniyên herêmî ragihandine ku êrîşên ku tesîsên lojîstîk û pîşesaziyê hedef digirin hatine kirin.<ref name=":10">{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://aje.news/a49wlz?update=4382851 |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Li başûrê rojhilatê welêt, balafirgeha Kermanê jî rastî êrîşan hatiye. Li gorî rayedarên herêmî yên ku ji aliyê medyaya Îranê ve hatine parvekirin, gelek avahiyên balafirgehê zirar dîtine. Herwiha êrîşên li bajarê Îsfahanê jî hatine berdewam kirin ku Qesra dîrokî ya kevnar a Chehel Sohoun, ku di Lîsteya Mîrata Cîhanî ya UNESCOyê de ye, piştî bombebaranê zirareke mezin dîtiye. Êrîşê ji ber nêzîkbûna bajêr ji bo çend tesîsên nukleerî yên hesas bûye sedema fikarên cidî.<ref name=":10" /> Li deryayê hêzên amerîkî operasyonên xwe yên li dijî şiyanên deryayî yên Îran a li Kendava Farsê berdewam kiriye. Di civîneke çapemeniya li Washingtonê, serkêşê fermandariya giştî ya hêzên hevbeş ên Amerîkayê Dan Caine diyar kiriye ku hêzên amerîkî keştîyên îranî yên ku beşdarî operasyonên danîna mayinên deryayî bûne, hedef girtine. Li gorî wî, ji destpêka şer ve zêdetirî pêncî keştîyên îranî hatine bin av kirin an jî hatine rûxandin.<ref name=":10" /> Li bajarê Manamayê ku paytexta Behreynê ye, bi êrîşeke dronî birca Millennium li navçeya Seefê hatiye hedef girtin. Navendên pargîdaniyên telekomunîkasyonê Clarent ku li qata 11em a avahiyê bû, piştî teqînê zirarên mezin dîtiye. Her wiha wezareta karên hundir a Behrêynê piştrast kiriye ku êrîşeke cuda li dijî avahiyeke niştecihbûnê li bajêr pêk hatiye jinek jiyana xwe jidest daye û çend kesên din birîndar bûye. Rayedaran êrîş wekê "êrîşek eşkere" ya ku sivîlan hedef digire wesif kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-war-targets-map-numbers/ |sernav=Map and chart track the latest U.S. and Iranian war targets - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-10 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en-US }}</ref> Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, rafineriya Ruwais ku yek ji mezintirîn rafineriyên petrolê ya cîhanê ye, piştî êrîşeke bi dronan ku herêma pîşesaziyê ya Ruwais li mîrgeha Ebû Dabî bûye armanca êrîşên Îranê, hilberîna neftê bi demkî sekiniye.<ref name=":11">{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/10/woman-killed-in-bahrain-as-other-gulf-states-intercept-iranian-missiles |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Li Erebistana Siûdî dronek li taxeke niştecihbûnê ya bajarê Ez Zulfî yê li parêzgeha Riyadê ketiye xwarê. Rayedarên Siûdî ragihandine ku di bûyerê de ziyana madî çêbûye lê ti kes nemiriye.<ref name=":11" /> Demek kurt piştî ku artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan avêtina mûşekan ji Îranê tesbît kiriye, li Îsraêlê, çend êrîşên mûşekan li herêma Beyt Şemeş a li navenda welêt hatin ragihandin. Tîmên rizgarkirinê ji bo nirxandina rewşê şandin cihê bûyerê, lê di cih de ti birîndar nehatin ragihandin. Li gorî wezareta tenduristiyê ya Îsraêlê, di 24 saetên borî de 191 kes, hem sivîl û hem jî personelên leşkerî, ji ber pevçûnê rakirine nexweşxaneyê. Ji destpêka şer ve 2 hezar û 339 birîndar li nexweşxaneyên Îsraêlê hatine derman kirin. Li gorî agahiyên herî dawî yên heta 10ê adarê, 95 kes li nexweşxaneyan mane ku 11 ji wan rewşa wan giran e. Di heman demê de, di êrîşeke mûşekî ya Îranê de li ser bajarê Yehudê li navenda Îsraêlê kesek jiyana xwe jidest daye û du kes jî birîndar bûne. === 11ê adarê === Di roja 11ê adarê de hêza hevbeş a Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe li seranserê axa Îranê beberdewam kirine ku ev êrîş li hemberî qereqolên polîsan li parêzgehên [[Rojhilata Kurdistanê]], [[Tehran]] û her wiha navendeke Besîcê li Tehranê û baregehên Besîcê Îmam Riza li Îsfehanê pêk hatine. Her wiha baregeha 7em a hêzên hewayî jî hatine hedefgirtin. Li Bender Ebasê, li parêzgeha Hormozgan, dezgehên medyayî yên li dijî rejîmê nûçeyên rûxandina radareke Îranê ragihandine. Li parêzgeha Xuzistanê, rafineriya Abadanê rastî lêdanekê hatiye ku êrîş yek sedemên krîza enerjiyê ye ku qutbûnên rojane yên elektrîka li seranserê Îranê girantir kiriye. Fermandariya Amerîkayê ragihandiye ku ji destpêka şer ve wan li Îranê zêdetirî 5.500 hedefan xistiye û diyar kiriye ku li ser beşên mezin ên axa Îranê serdestiya wan ê hewayî heye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.france24.com/fr/moyen-orient/20260311-en-direct-guerre-au-moyen-orient-iran-revendique-frappes-grande-ampleur-israel-etats-unis-golfe-petrole |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Di heman rojê de hevpeymaniya Îsraêl û Dewletên Yekbûyî li avahiya Bank Sepah li Tehranê xistiye ku di encamê de avahî hilweşiyaye û xizmetguzariyên serhêl û yên rûbirû hatiye rawestandin. Ev bankeya ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî ve hatiye hilweşandin, berpirsiyarê dayîna mûçeyên karmendên Pasdarên Şoreşê û artêşa birêkûpêk a Îranê bû. Li gorî medyaya herêmî karmendên ku ji bo amadekirina mûçeyên mehê di şifta şevê ya awarte de dixebitîn, hatine kuştin. Xizmetên Banka Melli ku saziyeke din a bi rejîmê ve girêdayî ye, çend roj in hatine astengkirin. Di bersivê de, baregeha Xetam el-Enbiya ragihandiye ku navendên aborî û bankên bi Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ve girêdayî yên li herêmê niha hedefên wan ên rewa ne û bang li sivîlan kiriye ku ji ber êrîşên Dewletên Yekbûyî di nav kîlometreyekê de nêzîkî saziyên bankayên Îranê nebin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lorientlejour.com/article/1498593/larmee-iranienne-dit-vouloir-desormais-frapper-des-cibles-economiques-dans-la-region.html |sernav=L'armée iranienne dit vouloir désormais frapper « les centres économiques et les banques » dans la région |malper=L'Orient-Le Jour |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Li Erebistana Siûdî Îran êrîşên dubare li ser binesaziya leşkerî û enerjiyê ya padîşahiyê berdewam kiriye. Wezareta berevaniyê ragihandiye ku wan heft dronên ku ber bi zeviya petrolê ya Şeybe ya mezin li rojhilatê welêt ve diçûn asteng kirine ku ji aliyê Aramco ve dihatin xebitandin û ji destpêka şer ve çend caran hatiye hedefgirtin. Şeş mûşekên balîstîk ên ku baregeha hewayî ya prens Siltan ku leşkerên amerîkî li nêzîkî Riyadê lê dimînin, hatine hedef digirtin, hatine têkbirin, her wiha pênc dron li herêma El Xerj û du dronên din jî li nêzîkî Hafar El Batîn, li ser sinorê Kuweytê hatine têk birin.<ref name=":12">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/11/iran-fires-missiles-drones-at-gulf-nations-as-ship-hit-in-strait-of-hormuz |sernav=Iran fires missiles, drones at Gulf nations as ship hit in Strait of Hormuz |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> Hêzên Îranê pêlek li dijî Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî pêlek nû yê êrîşan daye destpêkirin ku tê de dron û mûşek hatine bikaranîn. Du dron li nêzî Balafirgeha Navneteweyî ya Dubayê ketin xwarê û di encamê de çar kes birîndar bûn ku di nav de du welatiyên ganayî, yek bangladeşî û welatiyekî hindî di nav de hebûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lorientlejour.com/article/1498577/des-drones-tombes-pres-de-laeroport-de-dubai-quatre-blesses-autorites.html |sernav=Des drones tombés près de l'aéroport de Dubaï, quatre blessés |malper=L'Orient-Le Jour |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Li Qeterê piştê ku li Dohayê dengê teqînan hatiye bihîstin ku hatiye ragihandin ku êrîşeke mûşekî hatiye têkbirin.<ref name=":12"/> Li Kuweytê, Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî berpirsiyariya avêtina du mûşekan li baregeha amerîkî ya Kampa Arifjan, li başûrê bajarê Kuweytê ku baregeha pêşeng a pêkhateya bejayî ya CENTCOMê lê ye, girtiye ser xwe. Di heman rojê de artêşa Kuweytê bêbandorkirina heşt dronan ragihandiye. Li Omanê balafirên bêmirov ên îranî li bendera Salalahê xistine û tankên sotemeniyê hatine armanc girtin. Her çend ti qurbanî nehatine ragihandin jî, xebatên li benderê hatine rawestandin. Di encamê de li wir agirêkî mezin derketiye û di tevahiya êvarê de gurtir bûye û beşek mezin ji benderê şewitandiye.<ref>{{Jêder |sernav=Des réservoirs de carburant touchés par une frappe de drones à Oman |tarîx=2026-03-11 |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/iran/video-des-reservoirs-de-carburant-touches-par-une-frappe-de-drones-a-oman_VN-202603110647.html |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Îranê li Tengava Hurmizê û li Kendava Erebî, êrîşên xwe yên li dijî keştîyên bazirganî zêde kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/attacks-strait-hormuz-intensify-iran-targeted-commercial-ships/story?id=130962627 |sernav=Tensions continue to escalate in the Strait of Hormuz as 3 commercial ships attacked |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Di heman rojê de êrîşên Îranê û êrîşên komên girêdayî Îranê ku di nav axa Iraqê de ne li hemberî [[Başûrê Kurdistanê]] berdewam kiriye. Îran li Başûrê Kurdistanê êrîşî wergehên kurdên [[Rojhilata Kurdistanê]] kirine. Heşt balafirên bêpîlot ên ku di du pêlan de hatin avêtin baregeha partiya Komala li herêma Zirgiwezala, nêzîkî [[Silêmanî (bajar)|Silêmaniyê]] bûye armanca êrîşên Îranê û di encamê de pêşmergeyek jiyana xwe jidest daye û du peşmerge jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/130320264 |sernav=Kî ji kû derê bi kîjan dronan êrişî Herêma Kurdistanê dike? |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en }}</ref> === 12ê adarê === ==== Êrîşên li ser Îranê ==== Di roja 12 adarê de hevpeymaniya Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe yên li seranserê axa Îranê bi awayekî berbiçav zêde kiriye û ji destpêka şer ve hejmara xalên ku hatine hedefgirtin gihîştiye nêzîkî 6.000an. Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan kompleksa Taleghan, ku li Parçînê li başûrê rojhilatê Tehranê ye, bombebaran kiriye ku ew wekê tesîseke stratejîk ji aliyê rejîmê ve hatiye bikaranîn ku şiyanên girîng ji bo çêkirina çekên nukleerî pêş bixe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/live-updates/iran-war-us-israel-gulf-allies-strait-of-hormuz-attacks-oil-prices-stocks/ |sernav=Iran war paralyzes oil trade, U.S. military plane crashes in Iraq |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |paşnav4= |paşnav5= |pêşnav5= |paşnav6= |pêşnav6= |paşnav7= |pêşnav7= }}</ref> Her wiha êrîş bi awayekê sîstematîk xalên kontrolê yên milîsên paramîlîter ên Besîcê li seranserê Tehranê hatiye pêk anîn ku artêşa Îsraêlê dibêje wan li gelek deverên Tehranê xalên leşkerî danîne ku şêniyên bajêr de tirsê çêkirine. Di heman demê de UNHCR radigihîne ku ji destpêka şer û pevçûnan ve 3,2 milyon îranî li hundirê welat koçber bûne, ku ev hejmar di navbera 600.000 û milyonek malbatan de ye ku piraniya wan ji Tehran û deverên mezin ên bajarî reviyan ku li bakurê welat û deverên gundewarî penageh bibînin û di heman demê de Neteweyên Yekbûyî diyar kiriye ku ew texmîn dikin ku ev koçberiya berdewam zêde bibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.unhcr.org/fr/actualites/communiques-de-presse/jusqua-3-2-millions-diraniens-temporairement-deplaces-dans-leur |sernav=Jusqu'à 3,2 millions d'Iraniens temporairement déplacés dans leur pays alors que le conflit s'intensifie |malper=HCR |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr |paşnav=Ito |pêşnav=Par Ayaki }}</ref> Di warê siyasî de rêberê bilind ê nû yê Îranê Mucteba Xameneyî peyama xwe ya yekem ê piştî erkdarkirina xwe bi daxuyaniyekê ku li ser televîzyona dewletê ya Îranê hatiye xwendin lê di weşanê de deng û dîmenên Mucteba Xameneyî nehatiye parvekirin. Mucteba Xameneyî di vê peyamê de bi tundî soza tolhildanê li dijî Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ji bo wêrankirina çêbûyî daye ku daxwaz dike ku Tengava Hurmizê girtî bimîne û diyar kiriye ku hemî baregehên amerîkî yên li herêmê ji bo wî hedef in. Balyozê Îranê li Nîkosyayê piştrast kiriye ku ew di êrîşa ku bavê wî tê de hatiye kuştin de birîndar bûye û ragihandiye ku ew ji ling, dest û milê xwe birîndar bûye û di heman demê de şêwirmendekî hikûmetê bi eşkereyî piştrast kiriye ku ew sax û tenduristiya wî baş e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/nous-nous-vengerons-le-nouveau-guide-supreme-iranien-mojtaba-khamenei-sort-du-silence-dans-un-message-lu-a-la-television_AP-202603120568.html |sernav="Nous nous vengerons": le nouveau guide suprême iranien Mojtaba Khamenei sort du silence dans un message lu à la télévision |malper=BFM |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Di 12 adarê de êrîşên Îranê li dijî Erebistana Siûdî Îran êrîşên li ser binesaziya leşkerî û enerjiyê berdewam kiriye. Wezareta berevaniya siudî têkbirina çend balafirên bêpîlot ên ku bîrên petrolên mezin ên li Şeybe hedef digirtin ku ji destpêka şer ve gelek caran hatibû hedefgirtin û her wiha têkbirina dronek ku bi awayekî xeternak nêzîkî navçeyek Riyadê dibû ku balyozxaneyên biyanî lê ne, ragihandiye ku vê yekê berfirehbûna hedefên Îranê ber bi deverên dîplomatîk ve nîşan daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/12/saudi-defense-ministry-says-intercepted-drones-headed-to-shaybah-oil-field |sernav=Saudi Arabia intercepts 24 drones targeting Eastern Province and Shaybah oil field |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Mîrgehên Erebî yên Yekbûyî, piştî lêdaneke rasterast ji aliyê droneke Îranê ve, li avahiya bilind ê bi navê Harbour Creek li Dubaiyê agir derketiye û di heman demê de bermahiyên droneke din jî li nêzîkî navçeya darayî ya Dubaiyê ku yek ji navendên aborî yên herî girîng ên herêmê ye, ketiye xwarê. Keştiyeke neftê jî 65 kîlometre li bakurê Jebel Elî ji aliyê guleyeke nenas ve hatiye lêdan ku bûye sedema agireke piçûk ê li ser keştiyê ku zû hatiye kontrolkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/12/dubaibased-dp-world-says-jebel-ali-port-fully-operational-inbound-vessel-traffic-reduced |sernav=Dubai-based DP World says Jebel Ali port fully operational, inbound vessel traffic reduced |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Kuweytê droneke îranî rasterast li avahiyek niştecihbûnê li başûrê welêt xistiye ku di encamê de du sivîl birîndar bûn û agir bi avahiyê ketiye ku ji aliyê agirkujan ve bi lez û bez hate kontrolkirin. Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê jî ji aliyê çend dronan ve hatiye lêdan ku ziyanên madî yên girîng li binesaziyê çêbûne lê di vê êrişê de ti qurbanî çênebûne. Wezareta berevaniya Kuweytê ragihandiye ku çend dronên din berî ku bigihîjin hedefên xwe hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/12/kuwait-international-airport-targeted-by-drones-causing-material-damage-only- |sernav=Kuwait International Airport targeted by drones, causing material damage only |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Behrêynê balafirên bêmirov ên Îranê li depoyên hîdrokarbonên li parêzgeha Muharraqê dixin û di encamê de agirê mezin û dijwar derketiye holê ku ji dûr ve hatiye dîtin. Wezareta karên hundir bi lezgînî bang li şêniyên bajarokên nêzîk ên wekê Hidd, Arad, Qelalî û Samahîc kiriye ku ji ber dûyê jehrîn a qalind a ku ji cihê şewatê derdikeve, li hundir bimînin û pencere û deriyên hewakirinê bi hişkî bigirin. Di dawiya rojê de agir hatiye kontrolkirin ku ev yek rê da rayedaran ku qedexeyên li ser şêniyên deverê hatibûn ferzkirin, rakin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c743gpd9z72o |sernav=Iran steps up attacks on energy targets as tankers hit |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-GB }}</ref> Li Tengava Hurmizê û Kendava Farsê, rewşa deryayî bi awayekî metirsîdara berdewam xirabtir bûye. Sê deryavanên keştiya barkêş a teylandî Mayuree Naree ku roja berê ji aliyê keştiyeke şer ê Îranê ve ku ji dûr ve tê xebitandin rastî êrîşê hatine, hê jî winda ne û hatiye bawerkirin ku ev deryavan di odeya motorê ya zirar dîtiye de asê mane. Her çend agir hatiye vemirandin jî, gihîştina keştiyê hê jî ne gengaz e. Bîst endamên din ên tîma deryavan ku hemî hemwelatiyê teylandî bûn, bi ewlehî gihiştine Omanê. ==== Êrîşên li dîjî Başûrê Kurdistanê ==== Li [[Başûrê Kurdistanê]], li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] baregeheke leşkerî ya Îtalyayê rastî êrîşan hatiye. Mûşekek rasterast li baregeha leşkerên îtalî dikeve lê ji ber ku berê ev baregeh hatibû valakirin ti qurbanî çênebûye. Wezîrê berevaniya Îtalyayê Guido Crosetto êrîş piştrast kiriye û vegerandina 141 leşkerên îtalî yên ku hê jî li baregehê ne ragihandiye ku vekişîneke ku ji ber sedemên ewlehiyê beriya bûyerê hatibû plankirin, 102 leşker berê vegeriyabûn Îtalyayê û nêzîkî çil leşkerên din jî li Urdunê hatine bicihkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ilmessaggero.it/schede/erbil_base_militare_italiana_dove_si_trova_quanti_soldati_ci_sono-9411572.html |sernav=Erbil, la base militare italiana nella zona a rischio: dove si trova, quanti soldati italiani ci sono e chi è il comandante |malper=www.ilmessaggero.it |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=it }}</ref> Di heman rojê de baregeha hevbeş a fransî-kurdî ya Mala Qara, ku bi qasî 40 kîlometreyan li başûrê rojavayê Hewlêrê ye, di şeva 12-13ê adarê de rastî êrîşeke du dronan hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.defense.gouv.fr/terre/actualites/deces-ladjudant-chef-arnaud-frion-operation-exterieure-irak |sernav=Décès de l’adjudant-chef Arnaud Frion en opération extérieure en Irak {{!}} Ministère des Armées et des Anciens combattants |malper=www.defense.gouv.fr |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> Efserê erkan Arnaud Frion ku ji Tabûra 7em a şopvanên alpînê bû ku bi eslê xwe ji bajarê Varces, Isèreyê bû di êrîşê de jiyana xwe jidest daye. Ew yekem leşkerê Fransayê ye piştê demek dirêj li heremê jiyana xwe jidest dide. Serokkomarê Fransayê Emmanuel Macron saet di 1:37ê (dema herêmî) sibehê de mirina fermandarê fransî ragihandiye û diyar kiriye ku hebûna wan ê li heremê di çarçoveya têkoşîna li dijî terorîzma DAÎŞÊ de ji sala 2015an vir ve ye û diyar kiriye ku şerê li Îranê nikare êrîşên bi vî rengî rewa bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/monde/iran/guerre-entre-les-etats-unis-israel-et-l-iran/mort-d-un-soldat-francais-au-moyen-orient-qui-etait-l-adjudant-chef-arnaud-frion-mort-lors-d-une-attaque-de-drone-dans-le-kurdistan-irakien_7865429.html |sernav=Qui était l'adjudant-chef Arnaud Frion, mort lors d'une attaque de drone dans le Kurdistan irakien ? |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr-FR }}</ref> === 13ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di roja 13ê adarê de êrîşên Îsraêl û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê êrîşên xwe yên li ser Îranê bi awayekî berbiçav zêde kirine û li gorî raporên ajansan ji destpêka şer û pevçûnan vir ve hejmara xalên ku hatine lêxistin gihiştiye 15.000an. Di şeva 12-13ê adarê de artêşa Îsraêlê li parêzgeha Xuzistanê êrîşî çend cihên ewlehiyê yên navxweyî kiriye ku di nav wan de baregeha polîsên li parêzgeha Ehwazê, baregeha hêzên bejayî yên mihafizên şoreşê ya li heman bajarî û tugaya zirxî ya 292em a artêşa birêkûpêk a li Dezfulê hebûn. Li gorî nirxandinên Amerîkayê, hevpeymaniyê heta 13ê adarê ji sedî 60 heta 80ê fuzeyên Îranê û heta ji sedî 80ê pergala parastina hewayî ya Îranê ji holê rakirine. Tesîseke çêkirin û depokirina mûşekên balîstîk ên bin erdê li Şîrazê, parêzgeha Farsê û her wiha cihekî mûşekan ku li Borazcan a li parêzgeha Buşehrê û herêma pîşesaziyê ya Hacîabadê li Arakê, parêzgeha Markazî, ku pargîdaniyên bi bernameya nukleerî ya Îranê ve girêdayî ne, hatine bombebarankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2026/03/13/trump-says-us-obliterated-military-targets-on-irans-kharg-island-but-didnt-wipe-out-oil-infrastructure.html |sernav=Iran threatens to retaliate against neighbors; Trump urges countries to assist in securing Strait of Hormuz |malper=CNBC |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Cullen |pêşnav=Sam Meredith,Darla Mercado, CFP®,Terri }}</ref> Donald Trump bi xwe radigihandiye ku wî fermana yek ji êrîşên esmanî yên herî bihêz ên dîroka Rojhilata Navîn li dijî girava Xarkê daye ku bi qasî ji %90 ê ji petrola hinardekirî ya Îranê ji wir derbas dibe. Careke din dîsa Trump zelal kiriye ku wî biryar daye ku binesaziya petrolê ya giravê biparêze, di heman demê de gef xwar ku ger Îran rê li ber veguhestina petrolê li Tengava Hurmuz bigire, ew ê giravê hilweşîne. Wî her wiha îdia kiriye ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê dê di hefteya bê de li Îranê pir bi tundî êrîş bike, ev yek nîşan dide ku dawiya pevçûnê nêzîk nîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bfmtv.com/international/amerique-nord/etats-unis/donald-trump-annonce-que-l-armee-americaine-a-mene-l-un-des-raids-aeriens-les-plus-puissants-de-l-histoire-du-moyen-orient-sur-l-ile-de-kharg-en-iran_AV-202603130962.html |sernav=Donald Trump annonce que l'armée américaine "a mené l'un des raids aériens les plus puissants de l'histoire du Moyen-Orient" sur l'île de Kharg en Iran |malper=BFM |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> Li navenda Tehranê, li nêzîkî şahiyeke ku ji bo roja cîhanê ya Qudsê teqîn çêbûne û herî kêm kesek jiyana xwe jidest daye. Artêşa Îsraîlê serê sibeha 13ê adarê ji welatiyên Îranê xwestibû ku ji du deverên li navenda paytextê ya nêzîkî cihê merasîma leşkerî ku gelek serokên payebilind ên Îranê ku di nav wan de serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan û rêveberê ewlehiyê Elî Larîcanî jî hebûn, vala bikin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/explosions-near-tehran-al-quds-day-march-in-solidarity-with-palestinians |sernav=Al-Quds Day rally in Tehran draws thousands despite US-Israeli attacks |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Li Erebistana Siûdî wezareta parastinê têk birina deh dronan ku li ser herêma rojhilatê Erebistanê difiriyan ragihandiye û piştre 28 dronên din ên ku di pêla duyem a êrîşan de ketine qada hewayî ya Siûdî jî hatine têk birin. Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî avahiyek li navenda darayî ya navneteweyî ya Dubayê bi ketina bermahiyên droneke li avahiyê dikeve ku zirar daye rûyê avahiyê lê ti birîndarî çênebû. Ev bûyer di demekê de qewimî ku pargîdaniyên navneteweyî yên mezin ên ku di nav de Citi, Deloitte û PwC jî hebûn, ji ber gefên Îranê ya li dijî navendên aborî û darayî yên bi Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ve girêdayî, ofîsên xwe ji DIFC yê vala kiribûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://nypost.com/2026/03/13/world-news/international-financial-centre-in-dubai-hit-by-kamikaze-drone/ |sernav=International Financial Centre in Dubai hit by kamikaze drone {{!}} New York Post |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US }}</ref> Li Omanê du karkerên biyanî dema ku dronek li herêma pîşesaziyê ya El-Awahi li parêzgeha Sohar a bakurê Omanê ketiye xwarê, hatine kuştin û çend kesên din jî birîndar dibin. Droneke din li deverek vekirî bêyî ku ti qurbanî çêbibin ketiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/iran-war-what-is-happening-on-day-14-of-us-israel-attacks |sernav=Iran war: What is happening on day 14 of US-Israel attacks? |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Melimopoulos |pêşnav=Elizabeth }}</ref> Li Tengava Hurmizê Îran trafîka deryayî bi tevayî asteng kiriye. Serokê fermandariya giştî ya hêzên hevbeş ên Amerîkayê Dan Caine qebûl kiriye ku tengav ji aliyê taktîkî ve hawîrdorek tevlihev pêşkêş dike û bi awayekî neyekser qebûl dike ku di demek kurt de pêşîgirtina li êrîşên Îranê li wir ne mimkûn e. Wezîrê enerjiyê ya Amerîkayê wisa difikire ku heta dawiya mehê eskortên tankeran werin bicihkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-war-hegseth-caine-update-pentagon/ |sernav=Hegseth says there's "no clear evidence" Iran is placing new mines in Strait of Hormuz - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US |paşnav=Watson |pêşnav=Eleanor }}</ref> Li Îsraîlê, Îran di nav rojê de pênc mûşekên din ên balîstîk avêtiye. Mûşekek li Zerzîrê, rojhilatê Heyfayê, ketiye ku di encamê de bi dehan kes birîndar bûne û zirarên mezin daye malên derdorê. Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî berpirsiyariya êrîşan girtiye ser xwe ku diyar kiriye ku wan avêtina mûşekên Xeybar Şekan bi Hizbullahê re koordîne kirine.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Taber |pêşnav=D |tarîx=1994-10-10 |sernav=Diastereoselectivity in uncatalyzed intramolecular C_H insertion by an alkylidene carbene |url=https://doi.org/10.1016/s0040-4039(00)78382-1 |kovar=Tetrahedron Letters |cild=35 |hejmar=41 |rr=7909–7910 |doi=10.1016/s0040-4039(00)78382-1 |issn=0040-4039 }}</ref> Li eniya leşkerî ya amerîkî dema ku balafir li rojavayê Iraqê ketiye xwarê, tevahiya tîma balafireke tanker a KC-135 ku ji şeş leşkeran pêk hatiye, jiyana xwe jidest dane. Di derbarê bûyerê de CENTCOMê diyar kiriye ku bûyer ne ji ber agirê dijmin an dostane çêbûye û balafireke duyem a têkildar bi ewlehî daketiye. Ev çarem balafireke leşkerî ya amerîkî ye ku ji destpêka şer ve dikeve xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-war-kc-135-us-plane-crash-iraq-crew-deaths-confirmed/ |sernav=All 6 crew members killed in crash of American KC-135 refueling aircraft in Iraq, U.S. military confirms - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US }}</ref> === 14ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Hevpeymaniya Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe li ser axa Îranê beberdewam kirine ku artêşa Îsraêlê ragihadiye ku wan navenda lêkolînê ya sereke ya Ajansa Fezayê ya Îranê armanc girtine ku ew wekê laboratuarên stratejîk ên ku ji bo pêşxistina peykên leşkerî, berhevkirina îstîxbaratê û rêberiya êrîşên li ser xalên li seranserê Rojhilata Navîn têne bikar anîn û her wiha kargehekê ji bo hilberîna pergalên parastina hewayî jî di nav de bû.<ref>{{Jêder |sernav=Guerre au Moyen-Orient: l’armée israélienne frappe le principal centre de recherche de l’Agence spatiale iranienne |tarîx=2026-03-14 |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/iran/video-guerre-au-moyen-orient-l-armee-israelienne-frappe-le-principal-centre-de-recherche-de-l-agence-spatiale-iranienne_VN-202603140281.html |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr }}</ref> Li gorî ajansa nûçeyan a farsê di êrîşa mûşekî ya Îsraîl û Amerîkayê ya li ser herêmeke pîşesaziyê ya li Îsfehanê de 15 kes mirine. Di warê mîrasê de, Wezareta Mîrasa Çandî ya Îranê radigihîne ku ji destpêka şer û pevçûnan ve di bombebaranan de herî kêm 56 muzexane û cihên dîrokî li seranserê welst zirar dîtine. Di nav cihên ku ji ber êrîşan bi bandor bûye de Qesra Golestan a li Tehranê ku Cihê Mîrateya Cîhanî ya UNESCOyê ye û yek ji kevintirîn abîdeyên paytexta Îranê ye.û Meydana Neqşî-Cehan li Îsfehanê ku gewhereke mîmarî ya sedsala 17an e di nav de hebûn. Parêzgeha Tehranê herî zêde ji ber êrîşan bi bandor bûye ku 19 abîdeyên dîrokê zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/culture/patrimoine/en-iran-au-moins-56-musees-et-sites-historiques-ont-ete-endommages-selon-le-ministere-du-patrimoine-culturel_7868015.html |sernav=En Iran, au moins 56 musées et sites historiques ont été endommagés selon le ministère du Patrimoine culturel |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr-FR }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Hêzên îranî pêlên nû yên êrîşan li dijî Erebistana Siûdî dane destpêkirin. Wezareta berevaniya Siudî ragihandiye ku şeş mûşekên balîstîk ên ku ber bi parêzgeha Xercê ve hatine avêtin hatine têkbirin û her wiha deh dronên ku li ser herêma rojhilatê welêt difiriyan hatine rûxandin û piştre 28 dronên din ên ku derbasî qada hewayî bûne hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/14/iran-continues-intensified-attacks-across-gulf-in-us-israel-war-fallout |sernav=Iran continues intensified attacks across Gulf in US-Israeli war fallout |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> Her çiqas Donald Trump zirarê kêm dîtiye û diyar kiriye ku çar ji pênc balafirên ku lê ketine, jixwe vegeriyane xizmetê, li gorî Wall Street Journal, balafirên tanker ên amerîkî KC-135 ku li baregeheke Siûdî bi cih bibûn, di êrîşa Îranê de zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/five-air-force-refueling-planes-hit-in-iranian-strike-on-saudi-arabia-wHYFMW2YG3p0rwH3HaGU |sernav=Five Air Force Refueling Planes Hit in Iranian Strike on Saudi Arabia |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî piştî ku bermahiyên droneke Îranê ya têkbirî li tesîsan ketiye, li navenda petrolê ya Fuceyrayê ku bendergeheke stratejîk û termînala hinardekirina petrola xam e û rojane bi qasî milyonek bermîl petrola îmaratê derbas dibe, agireke mezin derketiye. Di êrîşên berdewam de welatiyekî urdunî bi sivikî birîndar bûye û hinek xebatên barkirina petrolê hatine sekinandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/u-a-e-says-one-injured-at-fujairah-oil-industry-zone-epFN2fUiQ73DfB8YN47F |sernav=U.A.E. Says One Injured at Fujairah Oil Industry Zone |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Kuweytê du dron li baregeha hewayî ya Ehmed El-Cabirê ku li nêzîkî kampa Arifjanê ye ku navenda fermandariya pêşverû ya CENTCOMê lê ye, xistine, sê leşkerên kuweytî bi sivikî birîndar bûne û ziyana milkî çêbûne. Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê jî ji aliyê çend dronan ve hatiye armanc girtin ku zirar daye pergala radarê lê ti qurbanî çênebûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/VnOHZwluS01ImfjD06Ay |sernav=Kuwait Says Drones Struck Airport’s Radar System |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Iraqê balyozxaneya amerîkî li Bexdayê ku li herêma kesk a pir ewle ye, di dana sibê de bi êrîşeke dronî hatiye hedefgirtin û dûyê reş ji ser kompleksa dîplomatîk bilind bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politico.eu/article/us-embassy-baghdad-hit-missile-drone-iran-war-defense/ |sernav=US embassy in Baghdad hit by missile |malper=POLITICO |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-GB }}</ref> Ji destpêka pevçûnan ve ev êrîşa duyem ê li dîjî balyozxaneyê ye. Çend demjimêran berê, êrîşên hevpeymaniya Îsraêl û Dewletên Yekbûyî li navçeya Arasat a Bexdayê êrîşî Keta'ib Hizbullah kirine û du endamên komê hatiye kuştin ku di nav wan de kesayetiyek ku ji hêla çavkaniyên ewlehiyê ve wekê kesek girîng dihat wesifandin. Derengiya êvarê baregeheke leşkerî li Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê ji aliyê komên alîgirê Îranê ve hatiye hedefgirtin ku bû sedema agirê li embar û avahiyên demkî yên li derveyî deverê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/fr/info-en-continu/20260314-irak-attaque-contre-l-ambassade-am%C3%A9ricaine-trois-morts-dans-des-frappes-sur-un-groupe-pro-iran |sernav=Irak: attaque contre l'ambassade américaine, Washington appelle ses citoyens à quitter le pays |malper=France 24 |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr }}</ref> Donald Trump ji bo Tengava Hurmizê ji Çîn, Fransa, Japon, Koreya Başûr û Keyaniya Yekbûyî xwestiye ku bi koordîne kirina bi Dewletên Yekbûyî re keştiyên şer bişînin ku rê li ber derbasbûna keştiyên neftê vekin û diyar kir ku gelek welat amadekariyê dikin ku vê yekê bikin. Wî ragihand ku hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî dê di demek nêzîk de dest bi hevalrêtiya keştiyên neftê bikin ku bi ewlehî di tengavê re derbas bibin, di heman demê de diyar kir ku bombebarana peravên Îranê û hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî dê di vê navberê de berdewam bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/replay-jt/france-2/20-heures/donald-trump-lance-un-appel-a-d-autres-pays-dont-la-france-a-pour-venir-l-aider-dans-le-detroit-d-ormuz_7868198.html |sernav=Donald Trump lance un appel à d'autres pays, dont la France, pour venir l'aider dans le détroit d’Ormuz |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr-FR }}</ref> === 15ê adarê === Hatiye ragihandin ku di saetên serê sibê ya 15ê adarê de li derdora Îsfehanê êrîşên esmanî yên dijwar pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603159508 |sernav=Heavy pre-dawn airstrikes reported across Isfahan |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603158996 |sernav=Explosions reported in several Iranian cities |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Di heman rojê de li nêzîkî Şîrazê 20 teqîn hatin bihîstin<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603152097 |sernav=Message to Iran International reports about 20 explosions near Shiraz |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> û li başûrê Tehranê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603158403 |sernav=Video shows heavy explosions across southern Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> li baregeha hewayî ya Dezfulê,<ref name=":13">{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603150042 |sernav=Heavy smoke rises over Dezful air base after explosions |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> li Xumeyn û li Hemedan a Rojhilata Kurdistanê teqînên tund çêbûne.<ref name=":13"/><ref name=":13"/> Di dîmenek ku hate weşandin de hatiye dîtin ku zirara berfireh a êrîşa hewayî ya li ser Bendera Jaskê li parêzgeha Hormozgan nîşan dide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603159291 |sernav=Video shows heavy damage at Jask port in southeastern Iran after US strikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Şêniyên li Îranê diyar kirine ku li seranserê welat zêdebûna belavkirina hêzên ewlehiyê zêde bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603152170 |sernav=Checkpoints expand as citizens report drones and strikes in several cities |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Di daxuyaniyekê de ku li ser hesabê X ê ya wezareta berevaniya Îtalyayê hatiye parvekirin, serfermandarê giştî Luciano Portolano gotiye, "vê sibehê, baregeha Elî El Salem a li Kuweytê rastî êrîşeke dronê hatiye. Penageheke ku tê de balafireke ji dûr ve tê kontrolkirin a hêza peywirê ya hewayî ya Îtalyayê hebûn, bûye armanca êrîşan û hatiye hilweşandin." Portolano diyar kiriye ku di bûyerê de ti karmend birîndar nebûne û ti kes rasterast rastî êrîşê nehatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/live/c7vj03n2ym4t |sernav=Rûpela zindî: Di roja 18an a şerê li Rojhilata Navîn de çi diqewime? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2026-03-17 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=tr }}</ref> === 16ê adarê === Du qatên pêşîn ên Otêla Royal Tulip Al Rasheed li Herêma Kesk a Bexdayê dema ku şandeyeke Yekîtiya Ewropî û Erebistana Siûdî li wir bûn, ji aliyê dronekê ve hatiye armanc girtin. Kesî berpirsiyariya êrîşê negirt ser xwe; lêbelê ji ber ku ew nêzîkî êrîşeke bi heman rengî ya 48 demjimêr berê li dijî balyozxaneya amerîkî ya li Bexdayê bû, guman çêbûye ku ew êrîşeke Îranê be.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/16/iran-war-live-tehran-rejects-trump-claim-on-talks-gulf-attacks-continue |sernav=Iran war updates: Trump chastises nations for lack of Hormuz ‘enthusiasm’ |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-18 |ziman=en |paşnav=Uras |pêşnav=Ted Regencia,Zaid Sabah,Caolán Magee,Virginia Pietromarchi,Alma Milisic,Nils Adler,Sarah Haider,Mariamne Everett,Elis Gjevori,Umut }}</ref> === 17ê adarê === Wezîrê berevaniya Îsraêlê, Yisrael Katz ragihandiye ku serokê konseya bilind a ewlekariya neteweyî ya Îranê Elî Larîcanî di êrîşeke artêşa Îsraêlê de jiyana xwe jidest daye.<ref name="Fabian2026"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ynetnews.com/article/s1t9tkiqwx |sernav=Israel confirms Larijani killed in Tehran safe house, Basij chief also eliminated |malper=ynetglobal |tarîx=2026-03-17 |roja-gihiştinê=2026-03-18 |ziman=en |paşnav=Correspondents |pêşnav=Ynet }}</ref> Rayedarên îranî bêyî ku li ser van îdiayan şîrove bikin, peyameke bi destnivîs belav kirine ku hatiye îdiakirin peyam ji aliyê Larîcanî be hatiye nivîsandin. Hatiye diyarkirin ku ev peyama ku dîroka peyamê rojek berê bû, ji bo bîranîna deryavanên Îranî yên ku di êrîşên Dewletên Yekbûyî de mirine û tê payîn ku merasîmên cenazeyên wan werin lidarxistin, hatiye nivîsandin.<ref name="Fabian2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-17 |sernav=IDF confirms Iran’s ‘de facto leader’ Ali Larijani killed in airstrike overnight |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irans-de-facto-leader-ali-larijani-killed-in-airstrike-overnight/ |roja-gihiştinê=2026-03-18 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraîlê di daxuyaniyek fermî de diyar kiriye ku fermandarê Besîcê ya îranî Xulam Riza Silêmanî jî di êrîşan de jiyana xwe jidest daye û fermandarekî cîhada îslamî ya filistînî jî hatiye armancgirtin.<ref name="Fabian2026" /> === 18ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di roja 18ê adarê de wezîrê îstîxbarata Îranê Îsmaîl Xetîb di êrîşeke esmanî ya Îsraêlê de li Tehranê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tondo |pêşnav=Lorenzo |paşnav2=Christou |pêşnav2=William |tarîx=2026-03-18 |sernav=Israel strikes Iran’s South Pars gasfield hours after forces kill intelligence minister |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/18/iran-intelligence-minister-esmail-khatib-killed-israel-claims |roja-gihiştinê=2026-03-23 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di heman rojê de di saetên serê sibê de li Îranê gelek teqîn çêbûne. Cihên ku hatine armanc girtin deverên deryayî û tesîsên sereke yên benderan bûn ku di nav de deverên li dora benderên şehîd Bahonar û şehîd Rajaee, û her wiha cihên li nêzîkî termînalek petrola li Bandar Abbasê hebûn. Li herêma Zeytûn Karmendiyê ya Ehwazê teqînek bihêz çêbûye. Li gorî agahiyan, teqînek serê sibê li Songhor ku bajarekî Rojhilata Kurdistanê nêzîkî sinorê Başûrê Kurdistanê ye çêbûye û teqînek din jî li nêzîkî Kazerunê li başûrê Îranê hatiye bihîstin. Li rojavayê Tehranê, di demek kurt de li Malardê gelek teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603182963 |sernav=Wave of explosions reported across Iran in early morning hours |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Li Fardisê, êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê li ser tesîseke çêkirina helîkopteran li navçeya pîşesazî ya Nazê pêk hatine. Baregeha Artêşa Fath li Kerajê, ofîsên xizmetguzariya civakî yên bajêr, navenda rehabîlîtasyonê ya ji bo kesên astengdar û deverên niştecihbûnê jî rastê êrîşan hatine. Qereqolên polîsan ên li Qom û Bandar Lengehê jî rastî êrîşan hatine. Vîdyoyek nîşan daye ku êrîşa giran di sibeha roja çarşemê de li bakurê Tehranê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603184619 |sernav=Video shows a massive strike on Northern Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Îsraîlê gotiye ku wan navendên fermandariya Îranê li Tehranê armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603183242 |sernav=Israel strikes Iranian command centers in Tehran, IDF says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Herwiha navendeke bijîşkî li Tehranê jî hatiye bombebarankirin. Beşek ji qada gazê ya Parsa Başûr a Îranê ji aliyê êrîşên esmanî yên Îsraîlê ve hatine armanc girtin û rafineriyên qada gazê ya li Asaluyeyê jî hatine armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603181952 |sernav=Iran shuts several South Pars gas phases after strike |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/03/18/israel-strikes-iran-natural-gas-infrastructure |sernav=Israel strikes Iran natural gas facility in coordination with U.S. |malper=Axios |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Êrîşên Îsraîlê herî kêm pênc keştîyên deryayî yên Îranê li Deryaya Xezerê armanc girtine û teqîn li Bendera Anzaliyê hatine bihîstin, trafîka çekan a du alî di navbera Rûsya û Îranê de, bi taybetî alavên dronên Şahedê asteng kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ynetnews.com/article/hkvkxtu9wl |sernav=Israeli Air Force strikes Iranian naval vessels in Caspian Sea for first time |malper=ynetglobal |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://maritime-executive.com/article/israel-strikes-iranian-naval-vessels-on-the-caspian-sea |sernav=Israel Strikes Iranian Naval Vessels on the Caspian Sea |malper=The Maritime Executive |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke esmanî li dadgeha li Laristanê pêk hatiye.<ref name=":14">{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603187786 |sernav=Video: Airstrikes hit courthouse in Larestan, southern Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Di 18ê adarê de HRANAyê 79 êrîş û herî kêm 125 qurbanî tomar kiriye.<ref name=":14"/> Li gorî HARNAyê herî kêm 15 sivîl jiyana xwe jidest dane û 105 kes jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Îranê ==== Mûşekên Îranê li bajarê pîşesazî yê Ras Laffan a Qeterê armanc girtine ku di encamê de şewat çêbûne û zirareke mezin gihîşt tesîsa gazê. Qeterê bi qedexekirina ketina wan kesên leşkerî yên balyozxaneya Îranê ji bo axa xwe, bersiv daye Îranê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/18/qatar-says-iran-missile-attack-sparks-fire-causes-damage-at-gas-facility |sernav=Qatar says Iran attack caused significant damage at Ras Laffan gas facility |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Parçeyên mûşekeke Îranê li Balafirgeha Ben Gurion zirar daye sê balafirên taybetên kesane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Wrobel |pêşnav2=Sharon |tarîx=2026-03-18 |sernav=3 private planes at Ben Gurion Airport damaged by debris from Iranian missile attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/3-private-planes-at-ben-gurion-airport-damaged-by-debris-from-iranian-missile-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-23 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Beyt Awwa, Şerîaya Rojava, di êrîşeke mûşekî de sê filistînî jiyana xwe jidest dane û 13 kes birîndar bûne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-890479 |sernav=Three Palestinian women killed in West Bank from Iran missile {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> û li Adenimê jî karkerekî biyanî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2022-02-09 |sernav=New long-range Iranian missile sends signal to Israel |url=https://doi.org/10.1108/oxan-es267236 |kovar=Emerald Expert Briefings |doi=10.1108/oxan-es267236 |issn=2633-304X }}</ref> === 19ê adarê === [[Wêne:Missile interception fragments of an Iranian missile hit Haifa oil refineries in Haifa Bay, March, 19 2026.jpg|thumb|Dîmenek ji roja 19ê adarê ku mûşekeke Îranê li rafineriyên petrolê yên Hayfa li Kendava Hayfayê xistiye]] Di 19ê adarê de balafireke F-35 Lightning II a Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber gumanên ku ji aliyê hêzên Îranê ve hatiye xistin, bi awayekî awarte hatiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/03/19/politics/f-35-damage-iran-war |sernav=US F-35 damaged by suspected Iranian fire makes emergency landing, sources say {{!}} CNN Politics |malper=CNN |tarîx=2026-03-19 |roja-gihiştinê=2026-03-24 |ziman=en |paşnav=Liebermann |pêşnav=Haley Britzky, Oren }}</ref> Di êrîşa mûşekî ya berfirehtir a Îranê ya li ser herêmê de, wekê tolhildana êrîşên Îsraîlê ya li ser tesîsên gazê yên Parsa Başûr, rafineriyeke petrolê ya li Heyfayê ya girêdayî BAZAN Holdingê hatiye hedefgirtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ynet |tarîx=2026-03-19 |sernav=Damage at Haifa oil refineries after Iranian missile attack |url=https://www.ynetnews.com/article/h1rmbctqbl |roja-gihiştinê=2026-03-24 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Serokwezîrê Îsraêlê Benjamîn Netanyahu di daxuyaniya di derbarê guhertina rejîma li Îranê de gotiye, "Hûn nekarin şoreşekê ji hewayê bikin; divê hêmanek bejayî hebe ku wê bike. Ez ê hemî vebijarkan bi we re parve nekim," bi vî awayî destnîşankiriye ku îhtimala operasyonên sinorkirî yên bejahî hebe.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ynetnews |tarîx=2026-03-19 |sernav=Netanyahu: 'You can't make a revolution from the air, there are ground options' |url=https://www.ynetnews.com/article/8148y4dvk |roja-gihiştinê=2026-03-24 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Di 19ê adarê de wekê beşek ji hewildanên xwe yên ji bo vekirina Tengava Hurmizê ji bo veguhestina deryayî ya navneteweyî, Amerîkayê dest bi operasyoneke esmanî yên li dijî keştî û dronanên deryayî yên Îranê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/u-s-war-planes-and-helicopters-kick-off-battle-to-reopen-hormuz-530cdb78 |sernav=U.S. War Planes and Helicopters Kick Off Battle to Reopen Hormuz |malper=The Wall Street Journal |tarîx=2026-03-20 |roja-gihiştinê=2026-03-24 |ziman=en-US |paşnav=Gordon |pêşnav=David S. Cloud, Lara Seligman and Michael R. }}</ref> === 20ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Artêşa Îsraêlê li Beyrût,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF says it is striking Hezbollah targets in Beirut |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-is-striking-hezbollah-targets-in-beirut/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Tehran, Nur û li xalên din ên li navenda Îranê êrîşên hewayî pêk aniye ku artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku di encama êrîşên wan berdevkê pasdarên şoreşê, Elî Mihemed Naînî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says it struck weapon factories in Tehran, ballistic missiles storage sites in central Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-weapon-factories-in-tehran-ballistic-missiles-storage-sites-in-central-iran/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says its striking regime targets in northern Iranian city of Nur |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-its-striking-regime-targets-in-northern-iranian-city-of-nur/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşê diyar kiriye ku Naînî di nav salan de di warê propagandayê û têkiliyên giştî de di rolên cûrbecûr de xebitiye ku di nav de di du salên dawî de wekê "propagandîstê sereke" yê muhafizên şoreşê xebitiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF confirms killing Iranian Guards spokesman |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-killing-iranian-guards-spokesman/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuştina Naînî berê ji aliyê medyaya dewleta Îranê ve hatibû ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |tarîx=2026-03-20 |sernav=IRGC spokesman killed in strike, Iran says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-spokesman-killed-in-strike-iran-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî raporên medyaya Îranê, êrîşên hewayî yên hevbeş ên Amerîka û Îsraîlê 16 keştîyên barhilgir ên Îranê li bajarên benderî yên li Kendava Farsê jî hatine rûxandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=US, Israel strike 16 Iranian cargo vessels in port towns: Iran media |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-israel-strike-16-iranian-cargo-vessels-in-port-towns-iran-media/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Derbarê şerê li Libnanê de artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku ji destpêka şer û pevçûnan ve wan êrîşî zêdetirî 2.000 hedefên li welat kirine û zêdetirî 570 çekdarên Hizbullah kuştine ku 220 ji wan endamên yekîneya elît a Rizwanê bûn. Wezareta tenduristiyê ya Libnanê diyar kiriye ku ji destpêka şerê navxweyî ve zêdetirî 1000 kes di êrîşên Îsraêlê de jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says more that 570 Hezbollah operatives killed since start of fighting |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-more-that-570-hezbollah-operatives-killed-since-start-of-fighting/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Li Îsraêlê dîsa êrîşên ji Îranê û Hizbullahê ji Libnanê hatiye tomar kirin<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Sirens triggered in Western Galilee amid Hezbollah attack from Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/sirens-triggered-in-western-galilee-amid-hezbollah-attack-from-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û êrîşên mûşekan li Kiryat Ono,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Authorities dispatch forces to sites of reported impacts from cluster bomb carrying Iran missile in central Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/authorities-dispatch-forces-to-sites-of-reported-impacts-from-cluster-bomb-carrying-iran-missile-in-central-israel/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Rehovot û Orşelîmê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Two lightly wounded in Rehovot cluster bomb strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/two-lightly-wounded-in-rehovot-cluster-bomb-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û deverên din hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Rescue forces rushing to Iran missile impact in Jerusalem’s Old City; no injuries reported |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rescue-forces-rushing-to-iran-missile-impact-in-jerusalems-old-city-no-injuries-reported/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezareta tenduristiyê ya Îsraêlê ragihandiye ku ji ber êrîşên bi roketan, heta niha 4099 îsraîlî rakirine nexweşxaneyan ku ji wan 80 kes hê jî li nexweşxaneyê têne dermankirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bletter |pêşnav=Diana |tarîx=2026-03-20 |sernav=Number of injured in war tops 4,000 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/number-of-injured-in-war-tops-4000/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hatiye ragihandin ku ji destpêka şer ve li Îsraêlê 15 kesên sivîl di êrîşên mûşekî yên Îranê de jiyana xwe jidest dane ku yek ji wan welatiyekî fîlîpînî û yek jî wan jî welatiyê taylendî bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.eurasiantimes.com/us-israel-war-on-iran-here-are-the-latest-casualty-figures-from-across-the-middle-east/ |sernav=U.S.-Israel War on Iran: Here Are the Latest Casualty Figures From Across The Middle-East Region |malper=EURASIAN TIMES |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US |paşnav=NEWS |pêşnav=AFP }}</ref> Di heman rojê de êrîşên din ên Îranê li dijî Iraqê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=At least three drone attacks target US military site in Baghdad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/at-least-three-drone-attacks-target-us-military-site-in-baghdad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Îmaratên Yekbûyî yên Erebî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-20 |sernav=Dubai says it fought off Iranian attack as Eid holiday begins |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/dubai-says-it-fought-off-iranian-attack-as-eid-holiday-begins/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-20 |sernav=Kuwait’s Mina Al-Ahmadi refinery hit by drone attack, sparking fire |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwaits-mina-al-ahmadi-refinery-hit-by-drone-attack-sparking-fire/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Erebistana Siûdî û Behrêynê hatine hatine tomarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=Gulf states say responding to missile, drone attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/gulf-states-say-responding-to-missile-drone-attacks/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî çavkaniyên amerîkî, êrîşa mûşekî ya Îranê bi du mûşekên balîstîk li ser baregeha leşkerî ya brîtanî-amerîkî ya Diego Garcia ku li Okyanûsa Hindî û nêzîkî 4000 kîlometre dûr e, bi taybetî bala xelkê kişandiye. Her du mûşek jî li baregeha leşkerî neketine. Li gorî agahiyan, mûşekek ketiye deryayê û her çend nehatiye eşkerekirin ka mûşek bi serkeftî hatiye xistin an na, mûşeka duyem jî ji aliyê keştiyeke şer a amerîkî ve bi mûşeka SM-3 hatiye têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://orf.at/stories/3424514/ |sernav=Iran feuerte offenbar Raketen auf Stützpunkt Diego Garcia |malper=news.ORF.at |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=de |paşnav=red |pêşnav=ORF at/Agenturen }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-us-israel-war-updates-2026/card/iran-targeted-diego-garcia-base-with-ballistic-missiles-rb7MdZW1CfwRTauDYHOt |sernav=Iran Targeted Diego Garcia Base With Ballistic Missiles |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US }}</ref> Li gorî çavkaniyên Brîtanî, Îranê dibe ku ji bo zêdekirina menzîla mûşeka balîstîk a ku hatiye bikar anîn, amûrên roketên fezayê bikar aniye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Iran ‘unsuccessfully’ targeted Diego Garcia base, UK official source confirms |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-unsuccessfully-targeted-diego-garcia-base-uk-official-source-confirms/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Iran may have used space launch vehicle to extend range of missiles fired at Diego Garcia |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-may-have-used-space-launch-vehicle-to-extend-range-of-missiles-fired-at-diego-garcia/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî daxûyaniya serfermandarê giştî yê artêşa Îsraêlê Zamîr, ew mûşekeke balîstîk a du-qonaxî ya navbera parzemînan bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF chief: Campaign at ‘halfway’ stage; Iran’s missile fire at Diego Garcia shows ‘Berlin, Paris, Rome all within range’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-chief-campaign-at-halfway-stage-irans-missile-fire-at-diego-garcia-shows-berlin-paris-rome-all-within-range/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Piştî êrîşê, Brîtanyayê destûr daye Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ku bingehên wan ji bo operasyonên li dijî hedefên Îranê yên ku êrîşî keştiyên li Tengava Hurmizê dikin bikar bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c36rny6xgppo |sernav=UK allows US to use bases to strike Iranian sites targeting Strait of Hormuz |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-GB }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/news/uk-allows-us-use-bases-iran-war-after-missiles-fired-diego-garcia |sernav=UK allows US to use bases for Iran war after missiles fired at Diego Garcia |malper=Middle East Eye |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en }}</ref> Wezareta derve ya Îranê her cure berpirsiyariyên xwe ji bo êrîşê red kiriye û êrîşê wekê operasyoneke "lêp" a Îsraêlê bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/22/did-iran-launch-missiles-at-us-uk-base-on-diego-garcia-heres-what-to-know |sernav=Did Iran launch missiles at US-UK base on Diego Garcia? Here’s what to know |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en |paşnav=Sharma |pêşnav=Yashraj }}</ref> === 21ê adarê === Li gorî daxuyaniyên artêşa Îsraêlê, hêza hewayî ya Îsraêlê di roja 21ê adarê de êrîşên xwe yên li ser Îranê berdewam kirine ku di nav de li ser çend pergalên parastina hewayî, komplekseke wezareta parastinê, tesîsên ji bo hilberandin û depokirina pêkhateyên mûşekan û cihekî lêkolîn û pêşvebirina nukleerî ya Zanîngeha Malek Aştarê hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF strikes ballistic missiles sites in Tehran overnight |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-strikes-ballistic-missiles-sites-in-tehran-overnight/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF says it struck ‘strategic’ nuclear weapons development site at university in Tehran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-strategic-nuclear-weapons-development-site-at-university-in-tehran/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî ajansa nûçeyan a Tasnîm a Îranê, êrîşeke hevbeş a Amerîka û Îsraêlê li ser tesîsa dewlemendkirina uranyûmê ya Natanzê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-21 |sernav=Natanz enrichment facility targeted in US-Israeli attack — Iranian media |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/natanz-enrichment-facility-targeted-in-us-israeli-attack-iranian-media/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Lê belê artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku ev êrîş bi tevahî ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF denies role in Natanz strike, won’t comment on US activity |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-denies-role-in-natanz-strike-wont-comment-on-us-activity/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên bi mûşek û teqemeniyên komî yên li ser Îsraêlê bûne sedema bandorên neyînî yên li deverên qerebalix ên wekê Rîşon LeZîyon,<ref name=":15">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Empty daycare among sites hit in Rishon Lezion cluster missile attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/three-impact-sites-in-rishon-lezion-after-cluster-missile-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Metullayê,<ref name=":15"/> Safedê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Rocket strike in northern city causes slight damage as more sirens sound in Galilee, Golan Heights |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rocket-strike-in-northern-city-causes-slight-damage-as-more-sirens-sound-in-galilee-golan-heights/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Maʿalot-Tarşîhayê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Medics say 5 lightly hurt by Hezbollah rocket that hit Ma’alot-Tarshiha home |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-say-5-lightly-hurt-by-hezbollah-rocket-that-hit-maalot-tarshiha-home/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Dîmonayê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Video shows Iranian missile striking southern city of Dimona |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/video-shows-iranian-missile-striking-southern-city-of-dimona/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Aradê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Medics treating 30 people with varying degrees of injuries from Iran missile attack on Arad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-treating-30-people-with-varying-degrees-of-injuries-from-iran-missile-attack-on-arad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> kirine ku tenê li Dîmonayê û Aradê 175 kes ji ber derbên mûşekên balîstîk birîndar bûne ku 11 kes ji wan bi giranî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bletter |pêşnav=Diana |tarîx=2026-03-22 |sernav=38 people remain hospitalized after last night’s missile attack on Dimona and Arad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/36-people-remain-hospitalized-after-last-nights-missile-attack-on-dimona-and-arad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Herwiha êrîşên Îranê li dijî Erebistana Siûdî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Saudi Arabia says it intercepted at least 20 Iranian drones in east of country |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/saudi-arabia-says-it-intercepted-at-least-20-iranian-drones-in-east-of-country/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Kuwait says air defense responding to Iranian missile and drone attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwait-says-air-defense-responding-to-iranian-missile-and-drone-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Behrêynê beberdewam kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Explosions heard in Bahrain’s capital |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-heard-in-bahrains-capital/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 22ê adarê === Li gorî artêşa Îsraîlê, pêlek êrîşên esmanî yên Îsraêlê li Tehranê çend tesîsên hilberîna çekan ên Îranê û çend baregehên rejîmê xistiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=IDF says it hit arms production sites, intel and military HQs in overnight Tehran strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-hit-arms-production-sites-intel-and-military-hqs-in-overnight-tehran-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezîrê enerjiyê ya Îranê Elîabadî ragihandiye ku binesaziya av û elektrîkê ya girîng a welat ji ber êrîşên sîber ên DYA û Îsraêlê bi giranî zirar dîtiye. Êrîşan, di nav cihên din de, bi dehan tesîsên veguhestin û paqijkirina avê hedef girtine ku bi vî awayî bandor li ser beşên torên dabînkirina avê yên girîng kiriye. Heyva Sor a Îranê ragihandiye ku li gorî texmînên herî dawî, hejmara giştî ya tesîsên sivîl ên zirar dîtî gihîştiye 81.365 cihan.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP and ToI Staff |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian minister says ‘heavy damage’ to water, energy infrastructure from US-Israeli strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-minister-says-heavy-damage-to-water-energy-infrastructure-from-us-israeli-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî amarên fermî yên Îranê, ji destpêka êrîşên Îsraêl û Amerîkayê ve li Îranê zêdetirî 1.500 kes hatine kuştin û zêdetirî 21.000 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://liveblog.zdf.de/us-angriff-auf-iran/187827/ |sernav=Iran meldet mehr als 1.500 Tote seit Kriegsbeginn |malper=ZDF Liveblog |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Li gorî rêxistina Brîtanî NetBlocks, ji 28ê sibatê vir ve li Îranê birîna înternetê ya ji aliyê dewletê ve hatiye ferzkirin berdewam dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://mastodon.social/@netblocks/116271646464231849 |sernav=NetBlocks (@netblocks@mastodon.social) |malper=Mastodon |tarîx=2026-03-22 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=ku }}</ref> Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, Îsraêlê pêlek din a berfireh ji êrîşên asmanî li dijî binesaziya Hizbullah li başûrê Libnanê ku di nav de pira Qasmiyeyê ya li ser çemê Lîtanî yê daye destpêkirin, ku hatiye gotin ev êrîş ji bo pêşîgirtina li Hizbullah ku şervan û çekan bigihîne herêmê hatiye pêkanîn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=IDF launches wide airstrikes in Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-launches-wide-airstrikes-in-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Israel blows up coastal highway bridge in Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-blows-up-coastal-highway-bridge-in-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di heman demê de ev êrîş ji aliyê serokwezîrê Libnanê Selam û serok Ewn ve wekê zêdebûna xeternakê hatine şermezarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Yohanan |pêşnav=Nurit |tarîx=2026-03-22 |sernav=Lebanon’s PM slams Hezbollah rocket attacks, says country won’t give up on disarmament |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/lebanons-pm-slams-hezbollah-rocket-attacks-says-country-wont-give-up-on-disarmament/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Îsraêlê ziyanên ji ber topbarana Îran û Hizbullahê li Tel Avîv,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Bletter |pêşnav2=Diana |tarîx=2026-03-22 |sernav=15 injured in Tel Aviv missile cluster bomb attack, most lightly hurt |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/15-injured-in-tel-aviv-missile-cluster-bomb-attack-most-lightly-hurt/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Bat Yam û Holonê hatine ragihandin û sivîlek li bakurê Misgav' Amê di encama êrîşan de jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian missile attack causes damage in Bat Yam, Holon; no injuries reported |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-missile-attack-causes-damage-in-bat-yam-holon-no-injuries-reported/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Man killed in apparent Hezbollah anti-tank missile attack near northern border |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-killed-in-apparent-hezbollah-anti-tank-missile-attack-on-northern-border/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di 23ê adarê de artêşa Îsraêlê ragihandiye ku sivîlê li Misgav' Amê bi xeletî ji aliyê topxaneya Îsraêlê ve hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-23 |sernav=IDF probe finds farmer killed in north yesterday was hit by Israeli shelling, not a Hezbollah attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-probe-finds-man-killed-in-north-yesterday-was-hit-by-israeli-shelling-not-a-hezbollah-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên din ên Îranê li ser xalên li Iraq,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian media says drone attack targeted base used by US near Baghdad Airport |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-media-says-drone-attack-targeted-base-used-by-us-near-baghdad-airport/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî Erebî<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=UAE says it is responding to Iranian missile, drone attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/uae-says-it-is-responding-to-iranian-missile-drone-attacks/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Erebistana Siûdî hatin ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Saudi Arabia reports three ballistic missiles targeted Riyadh area |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/saudi-arabia-reports-three-ballistic-missiles-targeted-riyadh-area/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî operasyonên bazirganiya deryayî ya Keyaniya Yekbûyî (UKMTO), keştîyek 15 mîlên deryayî dûrî peravên Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî, bi guleyek nenas hatiye lêdan lê ti kes birîndar nebûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://liveblog.zdf.de/us-angriff-auf-iran/187831/ |sernav=Unbekanntes Geschoss trifft Schiff vor den Emiraten |malper=ZDF Liveblog |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Serokê Amerîkayê Trump ultîmatomek daye û gef li Îranê xwariye ku eger Îran di nav 48 demjimêran de Tengava Hurmizê veneke, ew ê santralên elektrîkê yên Îranê ji holê rake.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tagesschau.de/ausland/asien/iran-usa-israel-krieg-102.html |sernav=48-Stunden-Ultimatum: Welche Folgen könnte Trumps Drohung haben? |malper=tagesschau.de |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Di bersivê de, berdevkê pasdarên şoreşê gef li Tengava Hurmizê xwariye<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies and ToI Staff |tarîx=2026-03-22 |sernav=IRGC threatens to completely close the Strait of Hormuz if US strikes power plants |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-threatens-to-completely-close-the-strait-of-hormuz-if-us-strikes-power-plants/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ku bi tevahî dorpêç bike û êrîşî hemî tesîsên enerjî, teknolojiya agahdariyê û palandina avên li dewletên Kendavê yên hevalbendên Amerîkayê bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian army says it will target energy, desalination infrastructure after US threats |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-army-says-will-target-energy-desalination-infrastructure-after-us-threats/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iran threatens to ‘irreversibly destroy’ energy infrastructure across region if power plants attacked |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-destroy-energy-infrastructure-across-region-if-power-plants-attacked/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di ketina helîkopterekê de ku li ser avên herêmî yên Qatarê ji ber xeletiyeke teknîkî qewimî, çar leşkerên qeterî û sê welatiyên tirk, leşkerek û du teknîsyenên ji pargîdaniya Aselsanê jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://dohanews.co/world-leaders-offer-condolences-to-qatar-turkiye-after-helicopter-crash/ |sernav=World leaders offer condolences to Qatar, Türkiye after helicopter crash |malper=Doha News {{!}} Qatar |tarîx=2026-03-22 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en-US |paşnav=Ziga |pêşnav=Adijata }}</ref> === 23ê adarê === Trump ultîmatoma xwe rawestin demkî ya şer ji 2 rojan derxistiye 5 rojan. Wî gef xwaribû ku eger Îran Tengava Hurmizê veneke, ew ê santralên elektrîkê yên Îranê wêran bike. Trump ragihandiye ku di du rojên berê de bi Îranê re hevdîtinên baş û çêker pêk anîne. Di heman demê de danûstandinên di navbera Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê de ji aliyê rayedarên Îranê ve hatiye înkar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.n-tv.de/politik/06-51-Fed-Gouverneurin-Cook-Iran-Krieg-erhoeht-Inflationsrisiken-id30415311.html |sernav=+++ 06:51 Fed-Gouverneurin Cook: Iran-Krieg erhöht Inflationsrisiken +++ |malper=ntv.de |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de |paşnav=NACHRICHTEN |pêşnav=n-tv }}</ref> Serokê parlamentoya Îranê Xalîbaf diyar kiriye ku ti danûstandin bi Amerîkayê re nehatine kirin. Di axaftinên diyar kiriye ku "raporên derewîn ên Trump armanc dikirin ku bazarên darayî û petrolê manîpule bikin."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-03-23 |sernav=Iran parliament speaker: Trump’s ‘fake news’ about talks designed to manipulate markets |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-parliament-trumps-fake-news-about-talks-designed-to-manipulate-markets/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Encumena parastinê ya Îranê gef xwariye ku ger perava başûr an giravên wekê Çarg ên Îranê werin dagirkirin an jî werin dorpêçkirin, dê ew teqemenî li ser rêyên keştîvaniyê yên li Kendava Farsê bicih bikin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-23 |sernav=Iran threatens to mine Gulf marine routes if southern coast, islands attacked |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-mine-gulf-marine-routes-if-southern-coast-islands-attacked/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di nav roja 23ê adarê de êrîşên Îranê li ser Îsraêl,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-23 |sernav=IDF detects day’s fifth Iran missile attack heading toward Eilat |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-detects-days-fifth-iran-missile-attack-heading-toward-eilat/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-23 |sernav=One person hurt after missile interception in UAE |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-person-hurt-after-missile-interception-in-uae/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt, Erebistana Siûdî, û Behreynê hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-23 |sernav=Explosions, sirens ring out in Bahrain |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-sirens-ring-out-in-bahrain/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşa li dijî baregeha pêşmergeyên Herêma Kurdistanê ==== Di 23 û 24ê adarê de êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kiriye.<ref name=":16">{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/240320266 |sernav=Di 24 demjimêran de 25 caran êrişî Herêma Kurdistanê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di 23ê adarê de, di nav 24 saetan de li dijî Herêma Kurdistanê 25 êrîşên dronî û mûşekan pêk hatiye.<ref name=":16" /> Di 23ê adarê de Fermandariya Herêma 1ê ya Hêzên Pêşmergeyan hatiye armanc girtin. Di êrîşa li dijî fermandariya pêşmerge de 6 pêşmerge jiyana xwe jidest dane û 20 pêşmerge jî birîndar bûne.<ref name=":16" /> === 24ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Li gorî HRANAyê li seranserê Îranê 108 êrîş li 10 parêzgehan pêk hatine û herî kêm 61 qurbanî ku di nav de 12 kes sivîl bûn jiyana xwe jidest dane û 38 kes jî birîndar bûne. Êrîşên herî dijwar li Xuzestan û Îsfehanê pêk hatine. Êrîş li ser cihên mûşekan li Tebrîz û Borazcanê, pîşesaziyên leşkerî, tesîseke şîrketa gazê û karsaziyên sivîl li Îsfehanê, boriyeke gazê ya li Xuremşehrê, komplekseke werzîşê li Andîmeşkê û baregeheke Besîcê û avahiyên niştecîbûnên li Tehranê pêk hatine. Herwiha li Şahîn Şehr, Necefabad, herêma pîşesazî ya Cewzdan û Bender Kenganê jî êrîşên esmanî hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603245682 |sernav=New wave of strikes hits cities across Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke amerîkî ya şevê li ser baregeheke li El Enbarê bi kêmî ve 15 endamên Hêzên seferberiya gel a Iraqê hatine kuştin û 30 ji wan jî birîndar bûne. Komê mirina Saad Dawai, fermandarê operasyonên xwe li Enbarê, ragihandiye. Êrîşek li mala serokê PMFê Falih el-Feyyad li Mûsilê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891019 |sernav=US strikes reportedly kill, wound 30 PMF fighters in Iraq {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Hatiye ragihandin ku ev kom êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê û li êrîşên li dijî baregehên li Herêma Kurdistanê birêve dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603246138 |sernav=Airstrike hit PMF commander’s residence in Mosul, sources say |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Îranê bi mûşekan êrîşên li dijî Tel Avîv, Eylat, Dîmona û Heyfayê berdewam kiriye ku di encama êrîşan de gelek kes birîndar bûne. Kuweytê ragihandiye ku ji ber êrîşên Îranê zirar gihîştiye xetên elektrîkê.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Summers |pêşnav2=Charlie |paşnav3=Agencies |tarîx=2026-03-24 |sernav=4 people lightly hurt, buildings mangled as Iranian missile attack hits Tel Aviv |url=https://www.timesofisrael.com/idf-says-it-struck-islamic-guards-hq-in-tehran-man-lightly-wounded-as-iran-keeps-up-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mûşekên Îranê li ser Beyrûtê hatine têkbirin ku di encamê de birîndariyên bi sivikî çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.al-monitor.com/originals/2026/03/iranian-ballistic-missile-intercepted-over-lebanon-us-embassy-feared-target |sernav=Iranian ballistic missile intercepted over Lebanon, US Embassy feared as target - AL-Monitor: The Middle Eastʼs leading independent since 2012 |malper=www.al-monitor.com |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di êrîşa dronên Îranê ya li ser Behreynê de karkerek ji Morokoyê jiyana xwe jidest daye û çend leşker jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://orf.at/stories/3424849/ |sernav=Toter und Verletzte bei iranischen Angriffen auf Bahrain |malper=news.ORF.at |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de |paşnav=red |pêşnav=ORF at/Agenturen }}</ref> === 25ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di encama êrişên hewayî yên li ser Îranê de li bakurê rojavayê Îranê 11 kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603258688 |sernav=Eleven killed in strikes in northwest Iran, official says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Du tesîsên ku li Tehranê mûşekên krûzê çêdikirin bi êrîşên esmanî hatine hilweşandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603253966 |sernav=Cruise missile production sites in Tehran were hit, Israel says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Îsraêlê diyar kiriye ku wan navendeke lêkolînên deryayî li Îsfehanê wêran kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603252252 |sernav=Israel says it struck Iranian naval research center in Isfahan |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di bersivdayîna hewayî ya Amerîkayê ya li dijî baregeheke heşda şabî ya li rojavayê Enbarê 7 endamên rêxistina heşda şabî hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891115 |sernav=Deadly airstrike hits PMF site near army center in Iraq’s Anbar {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Balafirên bêmirov ên Îranê li balafirgeha navneteweyî ya Kuweytê depoyeke sotemeniyê armanc girtiye ku di encamê de şewateke derketiye, di heman demê de hêzên ewlehiyê ragihandin ku şeş balafirên din jî hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gulfnews.com/world/gulf/kuwait/iranian-drone-strikes-hit-fuel-depot-at-kuwait-airport-1.500485349 |sernav=Iranian drone strikes hit fuel depot at Kuwait airport |malper=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en |paşnav=Amir |pêşnav=Khitam Al }}</ref> Mûşekek Îranê li ser Urdunê hatiye têk birin ku perçeyên mûşekê li nêzîkî bajarê paytext a Emmanê ketine xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.turkiyetoday.com/region/iran-fires-missiles-at-israel-us-bases-in-kuwait-jordan-bahrain-3216847 |sernav=Iran fires missiles at Israel, US bases in Kuwait, Jordan and Bahrain |malper=Türkiye Today |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku herî kêm mûşekeke Îranê hatiye têkbirin. Îranê îdia kiriye ku wan mûşekên krûz ên Qader avêtine ser keştiya USS Abraham Lincoln.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Walia |pêşnav=Gandharv |tarîx=2026-03-25 |sernav=Did Iranian Navy cruise missiles hit USS Abraham Lincoln or is it just a wild claim? Iran strike claim, US response, West Asia war update |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/us/did-iranian-navy-cruise-missiles-hit-uss-abraham-lincoln-or-is-it-just-a-wild-claim-iran-strike-claim-us-response-west-asia-war-update/articleshow/129802009.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theweek.in/news/middle-east/2026/03/25/watch-iran-claims-second-missile-strike-on-uss-abraham-lincoln-amid-us-push-for-peace-talks.amp.html |sernav=WATCH: Iran claims second missile strike on 'USS Abraham Lincoln' amid US push for peace talks- The Week |malper=www.theweek.in |roja-gihiştinê=2026-03-27 }}</ref> Zirar negihîştiye keştiyê. Mûşekek Îranê li nêzîkî mezintirîn santrala elektrîkê ya Îsraîlê ya nêzîkî Haderayê ketiye xwarê. Hatiye ragihandin ku ti birîndar an jî zirar çênebûye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |tarîx=2026-03-25 |sernav=Iran appears to target Israeli power plant in missile attack, but misses |url=https://www.timesofisrael.com/iran-appears-to-target-israeli-power-plant-in-missile-attack-but-misses/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 26ê adarê === Malpera nûçeyan a amerîkî [[Axios]]ê bi agahiyên bidest xistina çar çavkaniyan, ragihandiye ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li ser vebijarkên ji bo êrîşa dawî ya li dijî Îranê dixebite, dibe ku di nav de bicihkirina leşkerên bejahiyên li ser axa Îranê û her wiha operasyoneke bombebaranê ya berfireh jî di nav xwe de bigire. Ev yek ji bo baştirkirina pozîsyona DYAyê di danûstandinên pêşerojê yên bi Îranê re an jî ji bo ku serok Trump bikaribe bi awayekî yekalî şer bi çalakiyek serketî bi dawî bike, hatiye armanckirin. Li gorî daxuyaniyê girtina an dorpêçkirina girava Çargê, xala sereke ya veguhestina petrola Îranê; girtina girava Larakê li tengava Hurmizê ku baregeh û sazîyên radarê yên Îranê lê ne; an jî destwerdana girava Ebû Mûsa, ku Îran beşa rojavayê Hurmizê ji vê giravê ve kontrol dike, di nav vebijarkan de ye. Bi awayekî din, DYA dikare tesîsan ji hewayê ve bombebaran bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Berman |pêşnav=Lazar |tarîx=2026-03-26 |sernav=US preparing ‘final blow’ options that could see use of ground troops if Iran talks fail — report |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-preparing-final-blow-options-that-could-see-use-of-ground-troops-if-iran-talks-fail-report/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Karbidestekî [[Pakistan]]ê ji ajansa nûçeyan a navneteweyî Reuters re gotiye ku Pakistan di danûstandinên bi DYAYê re gihîştiye wê encamê ku wezîrê derve yê Îranê Eraqçî û serokê parlamentoyê Xalîbaf ji lîsteya kuştinên armanckirî ya Îsraîlê hatine derxistin û her du kes wekê muxatabên sereke yên li Îranê hatine binav kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-26 |sernav=Israel backed off killing Iran’s Araghchi, Qalibaf at Pakistani-US request, Pakistani official says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-backed-off-killing-irans-araghchi-qalibaf-at-pakistani-us-request-pakistani-official-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezîrê derve yê Pakistanê Îshaq Dar piştrast kiriye ku di navbera DYA û Îranê de danûstandinên nerasterast ji bo bidawîkirina şerê wan têne kirin û peyam bi rêya Îslamabadê têne şandin. Çavkaniyek leşkerî ya Îranê ragihandiye ku ji ber îhtimala êrîşeke bejayî yê li ser eniya başûr a Îranê zêdetirî milyonek leşker hatine seferberkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549808/over-a-million-iranian-combatants-organized-for-ground-battle-with-us |sernav=Over A Million Iranian Combatants Organized for Ground Battle with US - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku hêzên wan ên hewayî di êrîşekê li bajarê bendera Bender Ebasê fermandarê payebilind ê hêzên deryayî yên artêşa pasdarên şoreşê Elî Reza Tengsîrî û serokê îstîxbarata deryayî Behnam Rezayî kuştine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=Katz confirms Israel has killed Iran official responsible for closing Hormuz, vows to hunt down IRGC ‘one by one’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/katz-confirms-israel-has-killed-iran-official-responsible-for-closing-hormuz-vows-to-hunt-down-irgc-one-by-one/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=IDF confirms killing IRGC Navy commander, says strike also killed Navy’s intel chief and rest of the Navy leadership |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-killing-irgc-navy-commander-says-strike-also-killed-navys-intel-chief/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hêzên çekdar ên Îsraêlê piştre ragihandiye ku hemî fermandarên payebilind ên hêza deryayî ya pasdaran di êrîşê de jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |paşnav3=Staff |pêşnav3=ToI |tarîx=2026-03-26 |sernav=Israel says IRGC Navy’s commander, other chiefs killed; Qalibaf said removed from hit list |url=https://www.timesofisrael.com/israel-says-irgc-navy-commander-killed-iranian-top-envoy-said-removed-from-hit-list/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Îranê girtina 14 kesan li çar parêzgehên welat ragihandiye ku wekê sixûrên "dijminê amerîkî-siyonîst" û endamên komên terorîst hatine binavkirin. Ew bi plankirina êrîşên çekdarî li ser navendên hikûmet û medyayê û radestkirina agahî û cihên hêzên leşkerî û ewlehiyê yên Îranê an jî binesaziya krîtîk ji dijmin re, hatine tawanbarkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549648/people-arrested-in-iran-for-working-for-enemies |sernav=People Arrested in Iran for Working for Enemies - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Hizbullahê li nêzîkî Qantara, Taybeh û Debel a li başûrê Libnanê pevçûnên çekdarî bi leşkerên bejayî yên Îsraêlê re piştrast kiriye ku di wan pevçûnan de çend tankên Îsraêlê hatine armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549546/hezbollah-inflicts-heavy-losses-on-israeli-forces-in-southern-lebanon |sernav=Hezbollah Inflicts Heavy Losses on Israeli Forces in Southern Lebanon - World news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê şerê bi Hizbullahê re piştrast kiriye ku tê de du leşkerên Îsraêlê jiyana xwe jidest dane û çend ji wan jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=IDF soldier killed during gunfight with Hezbollah members in southern Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-soldier-killed-during-gunfight-with-hezbollah-members-in-southern-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Nahariyeyê, di encama êrîşa mûşekî ya Hizbullahê de sivîlekî Îsraêlê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jfeed.com/news-israel/hezbollah-rocket-strike-nahariya |sernav=BREAKING: Hezbollah Rocket Strike: 30-Year-Old Killed, Another Seriously |malper=JFeed |tarîx=2026-03-26 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en |paşnav=Isaacson |pêşnav=Gila }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=Sgt. Aviaad Volansky killed in south Lebanon, 4 other soldiers wounded, says IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/sgt-aviaad-volansky-killed-in-south-lebanon-4-other-soldiers-wounded-says-idf/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, Kuweyt û Erebistana Siûdî dîsa êrîşên bi mûşek û dronan ên Îranê hatine armanc girtin<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/26/saudi-arabia-intercepts-destroys-over-30-drones-in-eastern-province- |sernav=Saudi Arabia intercepts, destroys over 30 drones in Eastern Province |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-26 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ku du kes li Ebû Dabiyê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-26 |sernav=Two people killed in Abu Dhabi after missile interception, media office says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/two-people-killed-in-abu-dhabi-after-missile-interception-media-office-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên Îran û Hizbullahê carek dîsa li dijî Îsraêlê hatine destpêkirin ku tenê di navbera nîvê şevê û nîvro de heft mûşekên Îranê ber bi Îsraêlê ve hatine avêtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=No injuries reported in Iran’s 7th missile salvo of the day; forces heading to impact site |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/no-injuries-reported-in-irans-7th-missile-salvo-of-the-day-forces-heading-to-impact-site/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 27ê adarê === ==== Êrîşên Îranê ==== Hêzên Îsraêlî ragihandine ku ji serê sibê ve Îranê 4 mûşek avêtine Îsraêlê, ku piraniya wan hatine têkbirin û di êrîşên mûşekên din de jî ti ziyan çênebûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-27 |sernav=Iran launches small number of missiles, with at least one cluster bomb, in 4th salvo today |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-launches-small-number-of-missiles-with-at-least-one-cluster-bomb-in-4th-salvo-today/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Kuweytê ragihandiye ku bi dronan û mûşekan êrîşî Bendera Mubarek El Kebîr hatiye kirin ku di encamê de ziyanên milkî çêbûne lê ti qurbaniyên mirovî çênebûne. Di heman rojê de rayedarên Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî ragihandine ku şeş mûşekên balîstîk û neh dronên ji Îranê hatine, bi tevahî hatine têkbirin. Êrîşeke mûşekî û bê firokevan a Îranê li ser baregeha hewayî ya prens Sultan zirar da çend balafirên dagirtina sotemeniyê yên amerîkî û deh leşkerên amerîkî bi giranî birîndar bûne ku didu ji wan jî "pir bi giranî" birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-03-27 |sernav=US troops wounded, several refueling planes damaged in Iranian attack on Saudi air base |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-troops-wounded-several-planes-damaged-in-iranian-attack-on-saudi-air-base-official/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/10-americans-injured-in-iranian-attack-on-saudi-airbase/ |sernav=10 Americans injured in Iranian attack on Saudi air base - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-27 |roja-gihiştinê=2026-03-28 |ziman=en-US}}</ref> ==== Êrîşên Îsraêlê ==== Êrîşên Îsraêlê li kargehên pargîdaniya Pola Mobarakeh û pargîdaniya Pola Khouzestanê ku bi rêzê ve li Îsfehan û Ahwazê ne, xistiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-27 |sernav=Air Force bombs two large steel factories in Iran partially owned by IRGC |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/air-force-bombs-two-large-steel-factories-in-iran-partially-owned-by-irgc/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Paşê êrîş li er kargeheke keka zer a nêzîkî Yezdê û reaktora ava giran a IR-40 li Arakê pêk hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |paşnav3=Staff |pêşnav3=ToI |tarîx=2026-03-27 |sernav=Israel bombs 2 IRGC-linked steel plants, 2 nuclear facilities as Iran vows revenge |url=https://www.timesofisrael.com/israel-bombs-2-irgc-linked-steel-plants-2-nuclear-facilities-as-iran-vows-revenge/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Yezdê li cihekî sereke yê hilberîna mûşek û mayînên deryayî xistiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-891408 |sernav=IDF strikes Iran’s missile, sea mine production site in Yazd {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-27 |roja-gihiştinê=2026-03-28 |ziman=en}}</ref> Êrîşeke bi bombeyên komî ya Îranê li ser şeş deverên Îsraêlê li Ramat Gan çêbûne ku di encamê de kesek jiyana xwe jidest daye û sê kes jî birîndar bûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Correspondents |pêşnav=Ynet |paşnav2=correspondents |pêşnav2=ynet |tarîx=2026-03-27 |sernav=One killed in central Israel after Iranian cluster missile; multiple impact sites reported |url=https://www.ynetnews.com/article/hyy11e00vowx |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> === 28ê adarê === Piştî ku peyvdarê leşkerî yê hûsiyan gotareke pêşkêş kiriye, mûşekek balîstîk ji Yemenê ber bi bajarê Beer Şeba li başûrê Îsraêlê ve hatiye avêtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Goodman |pêşnav=Rick |paşnav2=Vernon |pêşnav2=Hayden |paşnav3=Campbell |pêşnav3=Lucy |paşnav4=Olivares |pêşnav4=José |paşnav5=Ali |pêşnav5=Taz |paşnav6=Mackay |pêşnav6=Hamish |paşnav7=Frew |pêşnav7=Wendy |paşnav8=Goodman (now) |pêşnav8=Rick |paşnav9=Frew (earlier) |pêşnav9=Wendy |tarîx=2026-03-29 |sernav=Houthis join the fray – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/28/middle-east-crisis-live-iran-war-updates-trump-us-negotiations-israel-strikes-lebanon-tehran-syria-explosions |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> Piştê çend saetan mûşekeke hûsiyan ku Îsraêlê hedef digirtin hatiye têkbirin û droneke ji Yemenê li nêzîkî Eîlatê hatiye têkbirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF says it intercepted Houthi cruise missile earlier today |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-intercepted-houthi-cruise-missile-earlier-today/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Crissy |pêşnav=Ron |paşnav2=Crissy |pêşnav2=Ron |tarîx=2026-03-28 |sernav=Suspected Houthi drone intercepted over southern Israel, no injuries reported |url=https://www.ynetnews.com/article/hkk4gkboze |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> Du dronan li tesîsên bendergehên li Salalahê li başûrê Omanê xistine. Di vê êrişê de hatiye ragihandin ku karkerek birîndar bûye. Di heman rojê de Îranê diyar kiriye ku wan li nêzîkî bendergehê keştîyeke lojîstîkî ya artêşa Amerîkayê hedef girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://timesofoman.com/article/169963-drone-attack-targets-port-of-salalah-expat-worker-injured |sernav=Drone attack targets Port of Salalah, expat worker injured |malper=Times of Oman |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lbcgroup.tv/news/middleeastnews/919186/lbci-lebanon-articles/en |sernav=Iran military says targeted US vessel near Oman port |malper=LBCIV7 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di 28ê adarê de Îranê diyar kiriye ku wan depoyeke sîstema dijî-dronan a Ûkraynayê li Dubayê hedef girtiye ku wan ragihandye ku ev depo ji bo alîkariya hêzên amerîkî dihat bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.bd-pratidin.com/international/2026/03/28/59713 |sernav=Iran claims strike on Ukrainian defence site in UAE’s Dubai {{!}} {{!}} Bangladesh Pratidin |malper=en.bd-pratidin.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=bn |paşnav=Pratidin |pêşnav=Bangladesh}}</ref> Balafirên bêmirov ên Îranê li balafirgeha navneteweyî ya Kuweytê xistine û di encamê de sîstema radarê xera bûye. Agirê ku 3 roj di depoya sotemeniyê ya balafirgehê de berdewam dikir, di dawiyê de hatiye vemirandin. Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan baregehên rêxistina Ppîşesaziyên deryayî ya li Tehranê û kargehên din ên çêkirina çekan û parastina hewayî ya Îranê bombebaran kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF says it bombed Tehran HQ of Iranian naval weapons and ship producer |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-bombed-tehran-hq-of-iranian-naval-weapons-and-ship-producer/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di heman demê de êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kiriye. Di 28ê adarê de êrîşeke dronî li dijî avahiya serokê Herêma Kurdistanê Nêçîrvan Barzanî li Dihokê pêk hatiye. Di dîmenan de hatiye dîtin ku dron li ber derê avahiya dikeve.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/30406 |sernav=KCK'YÊ ÊRIŞA LI SER MALA NÊÇÎRVAN BARZANÎ ŞERMEZAR KIR |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=kr}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2903202614 |sernav=Brîtanya: Em êrişa li mala Nêçîrvan Barzanî bi tundî şermezar dikin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2803202624 |sernav=Mezlûm Ebdî li ser êrişa li mala Nêçîrvan Barzanî hatiye kirin daxuyanî da |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di şeva 28ê adarê de êrîşeke li Tehranê ziraran daye avahiyên Zanîngeha Zanist û Teknolojiyê ya Îranê. Artêşa Îranê gef xwariye ku dê êrîşî zanîngehên amerîkî yên li herêmê bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603281733 |sernav=Blast damage hits Iran University of Science and Technology |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-28 |sernav=Iran threatens to hit US universities in the Middle East in retaliation for alleged strike on two universities |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-hit-us-universities-in-the-middle-east-in-retaliation-for-alleged-strike-on-two-universities/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Paşê, li gorî agahiyan, êrîşên Îsraêlê li ser depoyeke avê li Heftkelê ketin û Elî Fûladwend ku serokê beşa lêkolînê ya rêxistina nûbûn û lêkolînên parastinê, li Borujerdê bû ligel endamên malbata xwe jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ynet |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF strikes infrastructure in Iran; reports: senior nuclear program official killed |url=https://www.ynetnews.com/article/syc7d3ssbg |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> Mirina Fûladwend paşê ji aliyê medyaya Îranê ve hatiye piştrast kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603288568 |sernav=Research chief of Iran suspected nuclear weapons program killed in airstrikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di heman rojê de li Eştaolê di êrîşeke mûşekî ya balîstîk de 19 kes birîndar bûne û di encamê de gelek xaniyan jî zirarê dîtiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Staff |pêşnav2=ToI |tarîx=2026-03-28 |sernav=Several hurt as Iranian missile hits Jerusalem-area town; Hezbollah continues to strike north |url=https://www.timesofisrael.com/several-hurt-as-iranian-missile-hits-jerusalem-area-town-hezbollah-continues-to-strike-north/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Hêzên deryayî yên brîtanî biryarê daye ku keştiyeke amfîbî ya RFA Lyme Bay ku bi dronên nêçîrvaniya mînan ve hatiye sazkirin, bişîne Tengava Hurmizê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.thetimes.com/uk/politics/article/rfa-lyme-bay-mine-hunting-iran-strait-hormuz-khft3jm3k |sernav=Navy fits RFA Lyme Bay with mine-hunting drones to end Iran blockade |malper=www.thetimes.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}</ref> ==== Erîşên li dijî Herêma Kurdistanê ==== Di roja 28 adarê de bi dronan li Dihokê li dijî avahiyê serokê Herema Kurdistanê [[Nêçîrvan Barzanî]] pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/kmr/story/903911/slug |sernav=Mesrûr Barzanî bi tundî êrîşa ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |malper=Mesrûr Barzanî bi tundî êrîşa ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Kurdistan24}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/kmr/story/904224/slug |sernav=Brîtanya êrîşa li ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |malper=Brîtanya êrîşa li ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Kurdistan24}}</ref> Di heman demê de ji aliyê rayedarên Herêma Kurdistanê ve hatiye ragihandin ku heta 28 adarê bi 5 car ofîsên fermî yên rêveberiya Herêma Kurdistanê ji aliyê dronan ve bûye armaca êrîşan. Hatiye texmîn kirin ku ev êrîş ji aliyê komên heşda şabî yên ku nav sinorê Iraqê de ne pêk hatiye. Di derbarê êrîşan de [[Mesûd Barzanî]] banga li hikûmeta Iraqê kiriye ku di derbarê van komên êrîşkar de helwesta xwe diyar bikin. === 29ê adarê === Di 29ê adarê de, di encama êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê ya li ser bajarê Bender Hamîr a li başûrê Îranê herî kêm 5 kes jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sanger |pêşnav=David E. |paşnav2=Boxerman |pêşnav2=Aaron |paşnav3=Mahoozi |pêşnav3=Sanam |tarîx=2026-03-29 |sernav=Trump Says Iran Agreed to Allow 20 More Ships of Oil Through Strait of Hormuz |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/30/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Mûşekek Îranê li kargeheke kîmyewî ya li herêma pîşesaziyê ya Neot Hovav a li herêma Negev a Îsraêlê armanc digire. Di vê êrîşa Îranê de kesek birîndar bûye û ev yek fikarên li ser rijandina gazê ya xeternak zêde kiriye. Di dîmenan de hatiye dîtin ku karwaneke heşda şabî derbasê bajarê Xoremşehrê dibe ku li ser sinorê Iraqê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603282000 |sernav=Video: Tehran-backed militia convoy seen moving from Iraq toward Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> DYA û Îsraêlê bi tevahî êrîşî çar tesîsên sereke yên hilberîna mûşekên balîstîk û 29 cihên avêtina mûşekan kirine. Kompleksên leşkerî yên li Xocir, Şahrûd, Parçîn û Hekîmiyeyê zirareke mezin dîtine û pisporan texmîn kirine ku zirara li van tesîsan dibe ku kapasîteya Îranê ya hilberîna mûşekên balîstîk ên xwedî menzîla kurt û navîn heta ku tesîs ji nû ve werin avakirin, rawestandiye. Li Xocîr û Şahrûdê, avahiyên tevlihevkirin û rijandinê, xetên hilberîna serên şer û tesîsên ku pêkhateyên sotemeniyên girîng hildiberînin bûne hedef; li Parçînê, motorên sotemeniya mûşekan a hişk û tesîsa Taleghan 2 zirar dîtine. Kompleksa Hekimiyeyê tesîsên hilberîna sotemeniya şil û cihê avêtina mûşekan dihewîne ku hatiye diyarkirin 19 avahî li wir hatine hedef girtin. Her wiha, gelek avahî û deriyên tunelan ên li baregehên mûşekî yên Xorgu û Îmam Elî hatine armanc girtin.<ref name="Bern2026">{{Jêder-malper |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-special-report-march-29-2026/ |sernav=Iran Update Special Report, March 29, 2026 |malper=Institute for the Study of War |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en-US |paşnav=Bern |pêşnav=Stefaniia}}</ref> Bandorên şer ên li ser siyaset û aboriya navxweyî ya Îranê jî eşkere bûne. Karbidestên sipaha pasdarên şoreşa îslamî hişyariyên serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan a li ser bandora aborî ya şer paşguh kirine. Pezeshkian diyar kiriye ku şer bi giranî zirarê daye aboriya welat û heke di navbera DYA û Îsraêlê de agirbest neyê bidestxistin, di nav sê çar hefteyan de dikare hilweşîneke aborî li Îranê çêbike. Rejîm hewl dide ku bi bikaranîna hestên neteweperest raya giştî bikişîne ser piştgiriya ewlehiya navxweyî û şer û bi vî awayî kampanyayeke leşkerî ya dilxwazî bi navê "canfêda" dest pê dike.<ref name="Bern2026"/> === 30ê adarê === ==== Erîşên DYA û Îsraêlê ==== Li gelek deverên Îranê ku di nav de Abad, Endîşe, Navçeya 15, Evîn, Mesûdiye, Nobonyad, Qeleh Hesen Xan û Seadatê, teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603299006 |sernav=Explosions, fighter jet activity reported across multiple provinces in Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Îsraêlê ragihandiye ku wan li Tehranê navendên fermandariya mobîl û cihên ku ji bo çêkirina çekan hatine bikar anîn hedef girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603293568 |sernav=Israel says it struck mobile command centers in Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Di êrîşa DYA û Îsraêlî ya li ser gundekî Îranê de şeş kes jiyana xwe jidest dane û di encama êrîşan de pênc xanî hilweşiyane û 22 kes jî birîndar bûne. Piştî ku binesaziya elektrîkê ji ber parçeyên şarapnelê zirar dîtine, li hinek deverên Tehran û parêzgeha Alborzê, tevî Kerecê, elektrîka bajaran hatiye qutkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-29 |sernav=Iranian minister confirms blackouts in parts of Tehran and in Karaj after strikes hit power grid |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-minister-confirms-blackouts-in-parts-of-tehran-and-in-karaj-after-strikes-hit-power-grid/ |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA) ragihand ku reaktora ava giran a IR-40 piştî ku di êrîşa Îsraîlê ya 27ê Adarê de zirareke giran dîtiye û êdî nexebitiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/03/30/iran-s-heavy-water-production-plant-no-longer-operational-iaea-says |sernav=Iran’s heavy water production plant no longer operational, IAEA says |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Li gelek deverên Îranê ku di nav wan de Girava Kiş, Girava Qeşm û Bandar Ebas ên li parêzgeha Hormozgan, li Babol a li parêzgeha Mazenderan, li Dêhgolan a li parêzgeha Kurdistanê û li Tebrîz a li parêzgeha Azerbaycana Rojhilat, teqîn û êrîş çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603302665 |sernav=New wave of strikes reported across several Iran provinces |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Mûşekek Îranê li tesîseke kîmyayî ya ADAMA li Ne'ot Hovav ketiye û di encamê de kesek birîndar bûye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Curiel |pêşnav=Ilana |paşnav2=Curiel |pêşnav2=Ilana |tarîx=2026-03-29 |sernav=Iran targets southern Israel: impacts in Be'er Sheva, industrial plant hit in Neot Hovav |url=https://www.ynetnews.com/article/bjhifiijwl |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Surkes |pêşnav=Sue |tarîx=2026-03-29 |sernav=Ministry says hazardous materials leak has been ruled out after missile fragment hit factory in south |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/ministry-says-hazardous-materials-leak-has-been-ruled-out-after-missile-fragment-hit-factory-in-south/ |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di derengiya 29ê adarê, balafirên bêpîlot ên Îranê li Kuweytê li baregeheke leşkerî dana û di encamê de 10 leşker birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/30/iranian-attack-damages-kuwait-power-and-desalination-plant-kills-worker |sernav=Iranian attack damages Kuwait power and desalination plant, kills worker |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> === 31ê adarê === ==== Êrîşên DYA û Îsraêlê ==== Li gorî artêşê di 31ê adarê de êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê li dijî depoyên cebilxaneyê yên li Îsfehanê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=US hits Iranian ammunition bunkers, causing major explosions |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-hits-iranian-ammunition-bunkers-causing-major-explosions/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> û her wiha li dijî tesîsên hilberîna çekan û pargîdaniyeke dermanan li Tehranê berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=IDF says it struck Iranian sites for missile components, anti-aircraft weapons |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-iranian-sites-for-missile-components-anti-aircraft-weapons/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-31 |sernav=Iran claims US-Israel strikes targeted major pharmaceutical company |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-claims-us-israel-strikes-targeted-major-pharmaceutical-company/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies and ToI Staff |tarîx=2026-04-01 |sernav=Acknowledging strike, Iran FM claims fentanyl factory only supplying ‘hospital drugs’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/acknowledging-strike-iran-fm-claims-fentanyl-factory-only-supplying-hospital-drugs/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, Mehdî Wefaî ku endezyarê sereke yê hêza Qudsê ya Muhafizên Şoreşê li Libnanê ye, li Mahallatê di êrîşan de jiyana xwe jidest daye. Wezareta Tenduristiyê ya Libnanê ragihandiye ku di êrîşên hewayî yên Îsraêlê ya di tevahiya rojê de li herêmên Tyr, Saydon û Bint Cubeyl herî kêm heşt kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP and ToI Staff |tarîx=2026-03-31 |sernav=Israeli strikes in south Lebanon kill 8, including paramedic — Lebanon Health Ministry |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-strikes-in-south-lebanon-kill-8-including-paramedic-lebanon-health-ministry/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di heman rojê de artêşa Îsraêlê kuştina Hec Haşem di êrîşeke esmanî de li Beyrûtê ragihandiye ku di îlona sala 2024an de eniya başûr a Hizbullahê ji Elî Karakî wergirtibû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-04-01 |sernav=Top Hezbollah commander killed by Israeli Navy in Beirut — IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/top-hezbollah-commander-killed-by-israeli-navy-in-beirut-idf/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Li gorî çavkaniyên filistînî, di êrîşên hewayî yên Îsraêlê ya li ser Cebeliye û Xan Yûnisê ya li Şerîda Xezzeyê de pênc kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-31 |sernav=Israeli strikes kill five in Gaza Strip, medics say |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-strikes-kill-five-in-gaza-strip-medics-say/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Artêşa Îranê êrîşên xwe yên li ser yekîneyên amerîkî yên li baregeha hewayî ya prens Siltan a li Erebistana Siûdî,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/04/01/3554165/irgc-destroys-us-aircrew-accommodation-in-al-kharj-air-base-targets-200-personnel |sernav=IRGC Destroys US Aircrew Accommodation in Al Kharj Air Base, Targets 200 Personnel - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> keştiyeke konteyner a Îsraêlê li avên navendî yên Kendava Farisî, xaleke kombûnê ya hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li peravên Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, pergala parastina dronan a flota pêncemîn a amerîkî ya li derveyî baregeha xwe ya nêzîkî balafirgeha Behrêynê û du pergalên radarê amerîkî li baregeha Ehmed el-Cabirê, li Kuweytê ragihandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/31/3553369/irgc-launches-blitz-on-us-israeli-targets |sernav=IRGC Launches Blitz on US, Israeli Targets - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> Her wiha, droneke MQ-9 li ser Îsfehanê û droneke LUCAS li ser Qeşmê hatin têk birin ku bi vî awayî hejmara dronên amerîkî-îsraêlî yên ku ji destpêka şer ve hatine xistin gihîştiye 147 dronan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/31/3553408/iranian-army-shoots-down-intruding-mq-9-lucas-drones |sernav=Iranian Army Shoots Down Intruding MQ-9, LUCAS Drones - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> Erebistana Siûdî<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/31/saudi-arabia-intercepts-destroys-two-drone-attacks- |sernav=Saudi Arabia intercepts, destroys two drone attacks |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> û Mîrnişînên Yekbûyî yên Erebî operasyonên parastina hewayî ragihandine<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/31/euronews-journalists-report-multiple-blasts-in-dubai-in-iranian-missile-and-drone-attack |sernav=Iran launches missile and drone barrage on Dubai, Kuwaiti tanker hit. |malper=www.euronews.com |roja-gihiştinê=2026-04-04}}</ref> û di heman rojê de Îsraêl dîsa ji aliyê Îran û Hizbullahê ve bi roketan hate hedefgirtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=No injuries reported in Iran’s latest volley of missiles at central Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/no-injuries-reported-in-irans-latest-volley-of-missiles-at-central-israel/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-891733 |sernav=Northern Israel faces over 50 Hezbollah rocket launches, drone infiltrations {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> ==== Revandina rojnemavana amerîkî ==== Wezareta karên hundir a Iraqê û wezareta karên derve ya DYAyê ragihandine ku rojnamevana serbixwe ya amerîkî Shelly Kittelson li Bexdayê ji aliyê rêxistina terorîst a lîwayên Hizbullahê ya ku Îran piştgiriyê dide wan ve hatiye revandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yled478zwo |sernav=US journalist Shelly Kittleson kidnapped in Baghdad |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en-GB}}</ref> === 1ê nîsanê === Di 1ê nîsana 2026an de, Ajansa Nûçeyan a Mehr ku ajanseke nîvfermî ya nûçeyan a dewleta Îranê ye, ragihandiye ku analîstê siyasî û wezîrê derve yê berê Kemal Xerazî di êrîşeke asmanî ya li ser mala wan de bi giranî birîndar bûye û hevjîna wî jî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/04/01/former-iran-fm-seriously-injured-wife-killed-in-tehran-strike |sernav=Former Iran FM ‘seriously injured,’ wife killed in Tehran strike |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-04-01 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en}}</ref> Karbidestên îranî êrîş wekê hewldanek ji bo têkbirina pêvajoya dîplomatîk bi nav kirine û diyar kirine ku Xerazî civînek plankirî di navbera karbidestên Îranî û cîgirê serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê JD Vance de koordîne dikir.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kanno-Youngs |pêşnav=Zolan |tarîx=2026-04-01 |sernav=Trump Claims Military Success but Offers No Clear Timeline to End Fighting |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/01/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Li gorî agahiyan, di êrîşên esmanî yên li ser Girava Hengamê ku xakeke Îranê ya li Tengava Hurmizê ye, heft kes birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kanno-Youngs |pêşnav=Zolan |tarîx=2026-04-01 |sernav=Trump Claims Military Success but Offers No Clear Timeline to End Fighting |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/01/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Di heman demê de, Donald Trump diyar kiriye ku ew êdî ji ber uranyuma dewlemendkirî ya bin erdê ya Îranê ne xemgîn e.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=negotiate |pêşnav=the United States to |paşnav2=sabotage |paşnav3=years |pêşnav3=attack the Iranian nuclear program for the past 25 |tarîx=2026-04-01 |sernav=‘I Don’t Care About That’: Trump Says Iran’s Enriched Uranium Is Not a Concern |url=https://www.nytimes.com/2026/04/01/us/politics/trump-iran-war-nuclear-uranium.html |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Ji aliyê din ve, Benjamin Netanyahu îdia kiriye ku êrîşên ji aliyê Amerîka û Îsraêlê ve hatine kirin, şiyana Îranê ya hilberîna çekên navokî û mûşekên balîstîk ji holê rakirine û ev yek "du gefên hebûnî" yên li ser Îsraêlê ji holê rakiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kanno-Youngs |pêşnav=Zolan |tarîx=2026-04-01 |sernav=Trump Claims Military Success but Offers No Clear Timeline to End Fighting |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/01/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan nameyeke vekirî ji bo welatiyên amerîkî belav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lee |pêşnav=Chantelle |tarîx=2026-04-02 |sernav=Iranian President Pens Open Letter to American People |url=https://time.com/article/2026/04/01/iran-war-president-open-letter-american-people/ |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=Time |ziman=en-US |issn=0040-781X}}</ref> === 2ê nîsanê === == Êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê == {{Gotara bingehîn|Êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 2026}} Ji destpêka şer ve Herêma Kurdistanê bûye armanca êrîşan. Êrîşên li ser [[Herêma Kurdistanê]] di 28ê sibata 2026an despêkiriye ku gelek deverên li parêzgeha Hewlêrê û parêzgeha Silêmanî rasterast bûne armanca êrîşên dronên Îranê û heşda şabî ku ji nav sinorê Iraqê ve êrîşê Herêma Kurdistanê kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.state.gov/releases/office-of-the-spokesperson/2026/03/joint-statement-on-irans-missile-and-drone-attacks-in-the-region/ |sernav=Joint Statement on Iran’s Missile and Drone Attacks in the Region |malper=United States Department of State |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Di êrîşan de deverên derdor ên [[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]] hatiye armanc girtin ku hêzên amerîkî yên [[Hevpeymaniya Navneteweyî li dijî Daişê|hevpeymaniya navneteweyî ya li dijî DAIŞê]] li deverên bûn û yek ji van xalan balyozxaneya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ya Hewlêrê bû ku bibû armanca êrîşan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-evening-special-report-march-1-2026/ |sernav=Iran Update Evening Special Report, March 1, 2026 |malper=Institute for the Study of War |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US |paşnav=Sleiman |pêşnav=Nadia }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |sernav=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |malper=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Di 12ê adarê de baregeheke leşkerî ya [[Îtalya]]yê ya li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] rasterast bûye armanceke êrîşa mûşekan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603120049 |sernav=Missile hits Italian base in Erbil, no injuries reported |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en }}</ref> Piştê re ji aliyê rayedaran ve hatiye ragihandin ku di vê êrişê de ti birîndar çênebûne. Di roja 12ê adarê de kampeke perwerdeyê ya ku ji aliyê leşkerên [[Fransa]]yê li Hewlêrê ve dihatin bikaranîn rasterast bûye armanca êrîşan ku fermandarê [[Fransayî|fransî]] ya bi navê Arnaud Frion ku ji Tabûra 7em a şopvanên alpînê bû ku bi eslê xwe ji bajarê [[Varces-Allières-et-Risset|Varces]], Isèreyê bû di êrîşê de jiyana xwe jidest daye û şeş leşker jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260312-middle-east-war-live-israel-lebanon-iran-gulf |sernav=French soldier killed in drone attack in Iraq’s Kurdish region, Macron says |malper=France 24 |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en }}</ref> Heta 17ê adarê nêzîkî 300 êrîş li hemberî Herêma Kurdistanê pêk hatine. Di êrîşên de gelek deverên li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêr]] û [[Silêmanî (bajar)|Silêmanî]] rasterast bûne armanca êrîşan. Herêma Kurdistanê ji destpêka şer ve ku di 28ê adarê de hatibû destpêkirin bûye armaca êrîşên Îranê û bi taybetî êrîşên heşda şabiyên ku ji nav sinorê Iraqê ve êrîşê Herêma Kurdistanê kirine. Di van êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 6 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/30290 |sernav=WEZARETA PÊŞMERGEYAN: 6 PÊŞMERGEYÊN LEHENG ŞEHÎD BÛN |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-25 |ziman=kr }}</ref> 6 pêşmergeyên [[Rojhilata Kurdistanê]] û fermanderekî fransî jiyana jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fdd.org/analysis/2026/03/11/us-condemns-iranian-and-militia-attacks-in-iraq-amid-unclaimed-airstrikes-on-tehran-backed-militias/ |sernav=US condemns Iranian and militia attacks in Iraq amid unclaimed airstrikes on Tehran-backed militias |malper=FDD |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Frantzman |pêşnav=Seth J. }}</ref> Ji ber van êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 20 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/240320266 |sernav=Di 24 demjimêran de 25 caran êrişî Herêma Kurdistanê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-25 |ziman=en }}</ref> == Bandora şer == Îsraîlê rewşa awarte li seranserê welêt ragihandiye ku diyar kiriye ku ev mezintirîn êrîş ew ku wan li hemberî Îranê pêk anîye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |sernav=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran’s retaliation |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=McCluskey |pêşnav=Christian Edwards, Karina Tsui, Mitchell }}</ref> Îsrael Katz daxuyaniyek daye û gotiye "Li gorî benda 9C(b)(1) a qanûna parastina sivîl, 5711-1951, di bin desthilata min de û piştî ku ez piştrast bûm ku ihtîmaleke mezin a êrîşekê li ser nifûsa sivîl heye ku ez bi vê yekê li seranserê axa welat eniya navxweyî radigihînim."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896765/slug |sernav=Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration |malper=Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Rojnameya New York Times diyar kiriye ku dibistan û cihên kar ên Îsraîlê jî dê werin girtin û kombûnên giştî werin betalkirin. Li Îranê qutbûna înternetê "nêzîkî tevahiya welat" ji nû ve hatiye pêkanîn ku NetBlocksê ragihandiye ku girêdana înternetê li Îranê daketiye ji %4 ê ji astên asayî.<ref name=":4"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://mastodon.social/@netblocks/116147264437940657 |sernav=NetBlocks (@netblocks@mastodon.social) |malper=Mastodon |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=ku }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/fa/202602281170 |sernav=نت‌بلاکس از خاموشی اینترنت در ایران خبر داد |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=fa }}</ref> === Girtina qada hewayî === Piştî êrîşan ji ber ku dewletên herêmî qada hewayî girtin, qada hewayî ya Îranê bi piranî ji bo balafirên sivîl vala bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602284853 |sernav=Iran’s skies empty after strikes as regional states close airspace |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Bi dest pêka êrîşan re Behreyn, Iraq, Îsraêl, Kuweyt, Qeter, Sûriye û Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî qadên xwe yên hewayî girtine û gelek balafir ber bi cihên din ve hatin veguhastin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Israel closes airspace after strikes on Iran |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lehmann |pêşnav=Noam |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iraq shuttering airspace after US, Israel strike Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iraq-shuttering-airspace-after-us-israel-strike-iran/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-02-28 |sernav=Syria shutters airspace |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/syria-shutters-airspace/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Pargîdaniyên hewayî yên navneteweyî yên wekê Air India, Biman Bangladesh Airlines, British Airways, Cathay Pacific Airways, IndiGo, Lufthansa, Virgin Atlantic û Wizz Air ji ber şer û pevçûnan seferên xwe yên bo Rojhilata Navîn ji bo demên cuda cuda rawestandin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran-Israel war: Air India, IndiGo and multiple other airlines suspend flights. Check full list |url=https://economictimes.indiatimes.com/nri/latest-updates/iran-israel-war-multiple-airlines-suspend-flights-check-full-list/articleshow/128879934.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/46mwakjn9t |sernav=Biman suspends Middle East flights amid conflict |malper=Prothomalo |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=BSS }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo |sernav=What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> === Girtina Tengava Hurmizê === Raporeke Reutersê ji berpirsekî operasyona aspidesê veguhestiye ku gotiye li gorî guhdarîkirinên radyoya pir bilind (VHF), pasdarên şoreşa îslamî ya Îranê [[Tengava Hurmiz]]ê ji bo çûnûhatina keştiyan girtiye. Rayedareke [[Yekîtiya Ewropayê]] ragihandiye ku peyamên ku keştî dibêjin "destûr nayê dayîn ku tu keştî ji Tengava Hormuzê derbas bibe" werdigirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/irgc-says-no-ship-allowed-pass-strait-hormuz-according-eu-official |sernav=IRGC says 'no ship allowed to pass Strait of Hormuz', according to EU official |malper=Middle East Eye |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602288034 |sernav=‘No ship allowed to pass Strait of Hormuz,’ Iran warns vessels - Reuters |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> == Qurbaniyên şer == == Bertek == === Îran === Wezareta derve ya Îranê gefa bersivdanê li hember êrîşa hêzên amerîkî li ser bingehên amerîkî yên li Kendava Farsê xwariye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |sernav=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602284010 |sernav=Iran decries attacks, vows response as it appeals to Security Council |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> Konseya bilind a ewlekariya neteweyî ya Îranê ragihandiye ku welatê wan rastî "operasyoneke hewayî ya hovane" ji aliyê Amerîka û Îsraîlê ve hatiye û gotiye: "Ev yek careke din di dema danûstandinan de qewimiye û dijmin xeyal dike ku miletê berxwedêr ê Îranê dê bi van kiryarên tirsonek daxwazên wan ên biçûk radest bibe." Wezîrê derve yê Îranê Ebas Eraqçî êrîşê wekê "bi tevahî bêsedem, neqanûnî û bêexlaq" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo |sernav=What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> === Dewletên Yekbûyî === Serokê Dewletên Yekbûyî [[Donald Trump]] piştrast kiriye ku artêşa amerîkî li Îranê dest bi "operasyonên şer ên mezin" kiriye û şer wekê "operasyoneke mezin û berdewam a ji bo pêşîgirtina li vê dîktatoriya pir xerab û radîkal ku gefê li Amerîkayê dixwe" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Tyler Pager |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Trump says military campaign is "massive and ongoing" |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Di vîdyoyekê de ku li ser Truth Social hatiye weşandin, Trump ji nû ve destnîşan kiriye ku "Armanca wan ew e ku ew bi rakirina gefên nêzîk ên ji rejîma Îranê ku komeke hovane ya mirovên pir dijwar û tirsnak, gelê amerîkî biparêzin" û di axavtina xwe de gotiye: "47 sal in, rejîma Îranê Mirin ji bo Amerîkayê diqîre û kampanyayeke bêdawî ya xwînrijandin û kuştinên girseyî dimeşîne ku Dewletên Yekbûyî, leşkerên me û mirovên bêguneh, li gelek welatan armanc digire."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Trump confirms in video message that military campaign in Iran has begun |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Trump ragihandiye ku piştî kuştina Elî Xamineyî, danûstandinên bi Îranê re hêsantir dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143 |sernav=Live - Trump says talks easier after Khamenei, Iran vows ‘devastating’ response |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> === Îsraêl === Serokwezîrê Îsraêlê Benjamîn Netanyahu diyar kiriye ku armanca êrîşan "jiholêrakirina gefa hebûnî ya ku ji aliyê rejîma li Îranê ve tê çêkirin" e û diyar kiriye ku "çalakiya me ya hevbeş dê şert û mercan ji bo gelê wêrek ê Îranê biafirîne da ku çarenûsa xwe bigire destên xwe."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Estrin |pêşnav=Daniel |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran's supreme leader, Ayatollah Ali Khamenei, has been killed |url=https://www.npr.org/2026/02/28/nx-s1-5730158/israel-iran-strikes-trump-us |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Wezîrê derve Gideon Sa'ar gotiye ku kiryara leşkerî li dijî Îranê bi awayekî lezgîn pêwîst e "tevî xetereyên girîng ên têkildar", û gotiye ku "derengketin dê rê bidaya rejîma Îranê ku bigihîje astek parastinê ji bo bernameya xwe ya kîmyayî û her wiha dest bi hilberîna girseyî ya mûşekên balîstîk ên dûravêj bike".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Johnatan Reiss |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> === Bertekên navneteweyî === * {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Kurdistan]]: [[Herêma Kurdistanê]] piştî hedefgirtina [[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]] û balyozxaneya giştî ya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] ji aliyê mûşekên Îranê ve, fermandarekî payebilind ê pêşmergeyan diyar kir ku hêzên wan di rewşa amadebaşiyê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/peshmarga-iraqi-kurdistan/8118549.html |sernav=Fermandarekî Pêşmergeyan Dibêje Ew di Amadebaşîyê de ne |malper=Voice of America |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=ku }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |sernav=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |malper=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Nûnerên [[Hevpeymaniya Hêzên Siyasî yên Rojhilata Kurdistanê]] diyar kirine ku ew bi hev re biryarên siyasî û leşkerî koordîne dikin û ji bo qonaxek nû amadekariyê dikin ku hêzên wan di hundurê Îranê de ye û li rojhilata Kurdistanê amade ne ku li hemberî êrîşan xwe biparêzin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/iran-kurds-position/8118628.html |sernav=Partîyên Kurdên Îranê di Biryarên Xwe yên Siyasî û Leşkerî de Yekgirtî ne |malper=Voice of America |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=ku }}</ref> * {{Sembola alayê|Fransa}} [[Fransa]]: Serokkomarê Fransayê [[Emmanuel Macron]] ji bo kêm kirina tundiya şer daxwaza şer bangawaziya civîneke awarte ya [[Konseya Ewlehiyê ya Neteweyên Yekbûyî]] kiriye. * {{Sembola alayê|Kanada}} [[Kanada]]: Serokwezîr Mark Carney Îran bi "çavkaniya sereke ya bêîstîqrarî û terorê li seranserê Rojhilata Navîn" tawanbar kiriye û piştgiriya xwe ji bo operasyonan anî ziman û tekez kiriye ku Îran nikare çekên nukleerî bi dest bixe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.pm.gc.ca/en/news/statements/2026/02/28/statement-prime-minister-carney-and-minister-anand-situation-middle-east |sernav=Statement by Prime Minister Carney and Minister Anand on the situation in the Middle East |malper=Prime Minister of Canada |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> * {{Sembola alayê|Keyaniya Yekbûyî}} [[Keyaniya Yekbûyî]]: Hikûmeta brîtanî daxuyaniyek weşandiye û diyar kiriye ku Brîtanya "naxwaze pevçûnên herêmî yên berfirehtir kûrtir bibin". Di heman demê de hikûmetê diyar kiriye ku wan ji bo ewlekariya balyozxaneyên xwe yên li herêmê "kapasîteyên parastinê" bi hêz kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Israel and Iran exchange fresh attacks after Iran's Supreme Leader Khamenei killed - live updates |malper=BBC News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> Serokwezîr Keir Starmer piştrast kiriye ku balafirên brîtanî ji bo armancên parastinê "li ezmanan" in lê di êrîşên Îsraîl û Amerîkayê de "tu rol nelîstine" û bang li Îranê kiriye ku xwe ji êrîşên din li seranserê Rojhilata Navîn dûr bigire û "tundûtûjî û tepeserkirina tirsnak a li dijî gelê Îranê" rawestîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=British planes "in the sky" in Middle East, says Starmer |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Piştre wî serokatiya civînek awarte ya COBRA lidarxistiye ku ku bersiva Keyaniya Yekbûyî nîqaş bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sabbagh |pêşnav=Dan |paşnav2=Defence |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |tarîx=2026-02-28 |sernav=RAF jets flying defensive missions after US-Israeli attack on Iran, Starmer says |url=https://www.theguardian.com/politics/2026/feb/28/starmer-chairs-cobra-meeting-after-us-israel-strikes-on-iran |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> * {{Sembola alayê|Almanya}} [[Almanya]]: Şansolyer Friedrich Merz di daxuyaniyek hevbeş ê bi Fransa û Keyaniya Yekbûyî re gotiye ku ew ji berê ve hatiye agahdarkirin û nîqaş di rê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yj9kr31y7o |sernav=How the world has reacted to US and Israeli strikes on Iran |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> * {{Sembola alayê|Hindistan}} [[Hindistan]]: Wezareta karên derve yê Hindistanê nîgeraniyên xwe aniye ziman û ji her sê welatan xwest ku agirbestê ragihanin. Balyozxaneya Hindistanê welatiyên Hindistanê ji sefera ji bo Îran û piraniya welatên Rojhilata Navîn hişyar kiriye û ji kesên di nav welat de xwestiye ku tavilê li stargehê bigerin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://indianexpress.com/article/india/israel-iran-conflict-indian-embassy-advisory-10556818/ |sernav=‘Remain near shelters, avoid non-essential travel’: India warns citizens in Israel after Tehran attack |malper=The Indian Express |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> NORKA her wiha ji bo welatiyên asê mane li hemî welatên bandordar xetên alîkariyê daniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/norka-sets-up-helpdesk-for-kerala-people-in-iran-israel/ |sernav=NORKA sets up helpdesk for Kerala people in Iran, Israel |malper=The Tribune |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> * {{Sembola alayê|Çîn}} [[Çîn]]: Wezareta karên derve fikarên xwe yên li ser êrîşên Amerîka û Îsraîlê aniye ziman û daxwaza rawestandina tavilê ya dijminatiyê li dijî Îranê û ji nû ve destpêkirina diyalogê kiriye. Her wiha tekez kiriye ku divê rêz li serweriya Îranê were girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fmprc.gov.cn/eng/xw/fyrbt/202602/t20260228_11866531.html |sernav=Foreign Ministry Spokesperson’s Remarks on the Military Strikes Against Iran by the U.S. and Israel_Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China |malper=www.fmprc.gov.cn |roja-gihiştinê=2026-03-01 }}</ref> * {{Sembola alayê|Rûsya}} [[Rûsya]]: Wezîrê karên derve [[Sergey Lavrov]] êrîşên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û Îsraîlê wekê "gaveke bêwijdan" û "kiryareke êrîşkariya çekdarî ya bi zanebûn, pêşwext û bêsedem" şermezar kiriye û wan bi wê yekê tawanbar kir ku herêmê ber bi "karesateke mirovî, aborî û dibe ku radyolojîkî jî" ve dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Russia condemns "reckless" airstrikes on Iran, as Finland and Ireland express concern |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Elî Xamineyî]] [[Kategorî:Şer]] [[Kategorî:Şerên li Îranê]] [[Kategorî:Şerên li Rojhilata Navîn]] [[Kategorî:Şerên Azerbaycanê]] [[Kategorî:Şerên Behreynê]] [[Kategorî:Şerên DYAyê]] [[Kategorî:Şerên Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:Şerên Fransayê]] [[Kategorî:Şerên Iraqê]] [[Kategorî:Şerên Îranê]] [[Kategorî:Şerên Îsraêlê]] [[Kategorî:Şerên Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:Şerên Kuweytê]] [[Kategorî:Şerên Libnanê]] [[Kategorî:Şerên Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] [[Kategorî:Şerên Omanê]] [[Kategorî:Şerên Qeterê]] [[Kategorî:Şerên Qibrisê]] [[Kategorî:Şerên Sûriyê]] [[Kategorî:Şerên Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Şerên Urdunê]] [[Kategorî:Şerên Yemenê]] [[Kategorî:Şerên Yewnanistanê]] [[Kategorî:2026 li Azerbaycanê]] [[Kategorî:2026 li Behreynê]] [[Kategorî:2026 li DYAyê]] [[Kategorî:2026 li Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:2026 li Fransayê]] [[Kategorî:2026 li Iraqê]] [[Kategorî:2026 li Îranê]] [[Kategorî:2026 li Îsraêlê]] [[Kategorî:2026 li Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:2026 li Kîprosê]] [[Kategorî:2026 li Kurdistanê]] [[Kategorî:2026 li Kuweytê]] [[Kategorî:2026 li Libnanê]] [[Kategorî:2026 li Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] [[Kategorî:2026 li Omanê]] [[Kategorî:2026 li Qeterê]] [[Kategorî:2026 li Sûriyê]] [[Kategorî:2026 li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:2026 li Urdunê]] [[Kategorî:2026 li Yemenê]] [[Kategorî:2026 li Yewnanistanê]] li4ug718qifyp5u9xqgqm4bzczzuczw 2002602 2002601 2026-04-17T11:04:07Z Penaber49 39672 2002602 wikitext text/x-wiki {{Rojane}} {{Agahîdank pevçûnên leşkerî | pevçûn = Şerên Îranê 2026 | perçeyekî = | wêne = {{Nexşeya Şerê Îranê 2026}} | binnivîs = <div style="text-align:center"> Xalên ku bûne armanca êrîşan: {{Unbulleted list | {{Reng box|#302060|[[Wêne:Maki7-cross-white.svg|16x16px]]}} Dewletên Yekbûyî û Îsraêl | {{Reng box|#F00|[[Wêne:Maki7-circle-stroked-white.svg|16x16px]]}} Îran, [[Hizbulaya Libnanê]] û [[Heşda Şebî]]}} </div> | dîrok = 28ê sibata 2026an - heta niha | herêm = [[Rojavayê Asyayê]]•[[Okyanûsa Hindî]] (bi taybetî li deverên wekê [[Kendava Farsê]], [[Tengava Hurmiz]]ê, [[Deryaya Navîn]]) | koordînat = | sedem = Bi xayeya bidawî anîna bernameya nukleerî ya Îranê û guhertina rejîma heyî | encam = | rewş = Berdewam dike | şervan1 = {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] <br> {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Îsraêl]] | şervan2 = {{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]] | şervan3 = | fermandar1 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Donald Trump]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Pete Hegseth]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dan Caine]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Brad Cooper]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Benjamin Netanyahu]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Îsrael Katz]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Eyal Zamir]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Tomer Bar]]|}} | fermandar2 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Xamineyî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mucteba Xamineyî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mesûd Pezeşkiyan]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mihemed Bakir Zolqedîr]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Gulam Huseyîn Muhsînî-Ejeyî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elîreza Erafî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Larîcanî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Ezîz Nasirzade]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Şamxanî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mihemed Pakpûr]] {{Suîqest}}|}} | fermandar3 = | yekîne1 = | yekîne2 = | yekîne3 = | hêz1 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Artêşa Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] * {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Hêzên Parastina Îsraêlê]]|}} | hêz2 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Îran}} [[Artêşa Pasdaran a Şoreşa Îslamî ya Îranê]]|}} | hêz3 = | windahî1 = {{Lîsteya sade}} * '''Li gorî Dewletên Yekbûyî''': * {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Îsraêl]]: ** 17 kes mirine (2 ji wan hêzên leşkerî ne) ** 4.099 birîndar bûne (17 ji wan personelên leşkerî ne) * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]]: ** 13 hêzên leşkerî mirine ** 200 kes birîndar bûne * {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Kurdistan]]: [[Başûrê Kurdistanê]] ** 13 hêzên leşkerî (6 pêşmergeyên Rojhilata Kurdistanê, 6 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê û fermandarekî hêzên Fransayê jiyana xwe jidest daye) ** 22 kes birîndar bûne (2 kesên sivîl û 20 pêşmergeyên Kurdistanê birîndar bûne) | windahî2 = {{Lîsteya sade}} '''Li gorî Îranê''': * {{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]]: ** 1.444 kes mirine ** 18.551 kes birîndar bûne * '''Li gorî saziyên sîvîl''' ** '''[[HARNA]]''': 3.186 kes mirine (di nav wan de 1.153 hêzên leşkerî û 1.394 kes sivîl û 639 kesên din jî nehatine tansîf kirin) ** '''[[Hengaw]]''': 4.789 kes mirine (di nav de 4.789 hêzên leşkerî û 511 sivîl in. Li gorî Hengawê 5.300 kes jî birîndar bûne) '''Deverên din''' * {{Sembola alayê|Libnan}} [[Libnan]] ** 1.001 kes mirine ** 2.584 kes birîndar bûne | winda3 = | nîşe = }} '''Şerê Îranê''' şerek e ku di 28ê sibata 2026an de ji aliyê [[Îsraêl]] û [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ve bi êrîşeke hevbeş li dijî [[Îran]]ê hatiye dest pê kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Live updates: US, Israel attack Iran in ‘preemptive strike,’ Trump posts video on Truth Social |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602288170 |sernav=Israel names operation against Iran ‘Lion’s Roar’ |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Şerê li dijî Îranê bi navên kodkirî yên wekê '''Dengdana Şêr''', '''Operasyona Mertalê Yahuda''' û '''Operasyona Xezeba Efsaneyî''' li dijî bajarên wekê [[Tehran]], [[Îsfehan]], [[Qum]], [[Kerec]] û [[Kirmaşan]]ê êrîş hatine pêkanîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.yahoo.com/news/articles/witnesses-hear-explosion-irans-capital-061713591.html |sernav=Witnesses say they hear an explosion in Iran's capital, Tehran |malper=Yahoo News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bostonglobe.com/2026/02/28/world/witnesses-say-they-hear-an-explosion-in-irans-capital-tehran/ |sernav=US and Israel launch a major attack on Iran and Trump urges Iranians to ‘take over your government’ - The Boston Globe |malper=BostonGlobe.com |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://www.freepressjournal.in/world/israel-launches-preemptive-strike-on-iran-explosions-reported-in-tehran |sernav=Israel Launches 'Preemptive Strike' On Iran; Explosions Reported In Tehran |malper=Free Press Journal |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Wezîrê parastinê ya [[Îsraêl]]ê [[Îsrael Katz]] êrîşa piştê ku êrîşa hêzên parastina Îsraêlê (IDF) piştrast kiriye, li bajarên Îranê teqînên li pey hev pêk hatine. Piştê êrîşê Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê, rayedarên artêşa Îranê ragihandina ku wan jî li dijî Îsraêlê û dijî Dewletên Yekbûyî operasyonek bi navê '''Operasyona Soza Rastîn 4''' dane destpêkirin. Di êrîşên destpêkê ya li dijî Îranê berpirsên girîng, fermandarên leşkerî, baregehên leşkerî û avahiyên rayedarên Îranê hatine armancgirtin ku di nav de avahiya rêberê bilind [[Elî Xamineyî]] jî di nav de hebû ku dîmenên satelîtê nîşan didin ku bi giranî zirar dîtiye an jî bi giranî hilweşiyaye. Wekê bersiv Îranê jî bi dehan mûşekên balîstîk ku di nav de Îsraîl, [[Urdun]], [[Kuweyt]], [[Behreyn]], [[Qeter]], [[Erebistana Siûdî]] û [[Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] û [[Başûrê Kurdistanê]] armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/29661 |sernav=ÇAVKANIYEK JI KANAL8Ê RE: ÊRIŞÊN ÎRANÊ YÊN HEWLÊRÊ NEGIHAN ARMANCÊN XWE |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/280220261 |sernav=Bi mûşekan êrişî baregeha Amerîkayê ya li Hewlêrê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Piştê çend rojan ji aliyê rayedaran amerîkî û îsraîlî hatiye diyarkirin ku Elî Xamineyî di êrîşan de jiyana xwe jidest daye. Piştê daxuyaniyên rayedarên Amerîka û Îsraêlê, mirina Elî Xamineyî ji aliyê televîzyona dewletê ya hatiye piştrast kirin. Serokê Amerîkayê [[Donald Trump]] di daxuyaniya xwe de ragihandiye ku Amerîka û Îsraîlê li dijî Îranê êrîş pêk anîne û diyar kiriye ku "Armanca wan jinavbirina çêkirina mûşekan û leşkerî yên [[Îran]]ê ye ku rê li ber Îranê bigirin ku çekên kîmyewî bi dest nexe û di dawiyê de jî rejîma heyî hilweşîne." Donald Trump bang li endamên sipaha pasdarên şoreşa îslamî (IRGC) kiriye ku ew li hemberê parêzbendiyê çekên xwe deynin û hişyarî daye ku neqebûl kirina çekdanînê dê bibe sedema "mirineke teqez".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-02-28 |sernav=Trump indicates goal of Iran strikes is to topple regime; tells Iranian people: ‘When we’re finished, take over your government’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/trump-indicates-goal-of-iran-strikes-is-to-topple-regime-tells-iranian-people-when-we-are-finished-take-over-your-government/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ji destpêka şer ve [[Herêma Kurdistanê]] rasterast bûye armanca êrîşên Îranê û komên bi ser Îranê ve ku di nav sinorên Iraqê de bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/7827 |sernav=Îranê Hewlêr mûşekbaran kir |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-20 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/29924 |sernav=SILÊMANÎ Û HEWLÊR RASTÎ PÊLEKE ÊRIŞÊN BI DRONAN HAT |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-20 |ziman=kr }}</ref> Di dîmenên ku ji aliyê televîzyonên [[Başûrê Kurdistanê]] ve hatine parvekirin de hatiye dîtin ku sîstema parastinê ya hewayî bersiv dide mûşekên Îranê û êrîşên li dijî Hewlêrê têk dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/DWBaNatAUtU/?igsh=d3c3YzB2YTJqcjBu |sernav=Instagram |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2026-03-20 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/DVyg5D_EwPj/?igsh=MTYyZ2FsYW53YmZjcQ== |sernav=Instagram |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2026-03-20 }}</ref> Hatiye ragihandin ku bi êrîşên têk birî re, Herêma Kurdistanê heya 20 adarê nêzîkî 300 caran rasterast bûye armanca êrîşan == Paşperdeh == [[Wêne:Abraham Lincoln Carrier Strike Group Conducts Photo Exercise.jpg|thumb|çep|Koma 3em a keştiyên balafirên şer ên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Rojhilata Navîn a 2026an]] Di dawiya kanûna sala 2025an de li Îranê xwepêşandanên girseyî yên li dijî hikûmetê li seranserê welet hatibû despêkirin ku bi piranî ji ber krîza aborî, daketina nirxê diravê û bilindbûna biha yên xwarin û kelûpelan bû. Xwepêşandanên ku bangên guhertina rejîmê jî di nav de bûn, ji şoreşa 1979an vir ve<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-01-13 |sernav=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> mezintirîn xwepêşandan a li Îranê bû ku li seranserê welat, li zêdetirî 100 bajaran belav bibû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politico.eu/article/reza-pahlavi-iran-revolution-exiled-prince-plan-regime-change/ |sernav=Inside an exiled prince’s plan for regime change in Iran |malper=POLITICO |tarîx=2026-01-13 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Hikûmeta Îranê bi tepeserkirinên tund, tevî komkujiya xwepêşanderan, bersiv daye û bûyerên herî kujer di 8 û 10ê çileya 2026an de qewimîne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |sernav=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |malper=CNN |tarîx=2026-01-23 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Pourahmadi |pêşnav=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam }}</ref> ku ajansa nûçeyan a çalakvanên mafên mirovan a li Dewletên Yekbûyî hejmara miriyan wekê 7.000 kesan texmîn kiriye. Di heman demê hikûmeta Îranê jî hejmara miriyan 3.117 kes diyar kiriye lê Donald Trump û kesên din jî diyar kirine ku hejmara miriyan 32.000 kes bûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kay Armin Serjoie, Roxana Saberi, and Fatemeh Jamalpour |sernav=Iran Protest Death Toll Could Top 30,000: Local Officials |url=https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=TIME |ziman=en |roja-arşîvê=2026-01-25 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20260125063424/https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |sernav=Iran anti-government student protests spread to more universities |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-23 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> AP Newsê ragihandiye ku bikaranîna tundiya zêde yê ji aliyê hikûmetê ve di nav gelê Îranê de bêhêvîyeke çêkiriye û di nav hinek welatiyan de jî bendewariya êrîşeke Amerîkayê çêkiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-protests-memorials-chehelom-71e5db503a287126a2d31cb32a2809eb |sernav=Iranians grieve defiantly for thousands killed in last month's crackdown |malper=AP News |tarîx=2026-02-19 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Hinek akademîsyenan îdîa kirine ku hikûmeta Îranê niha bi rewşeke qels re rû bi rû ye dibe ku bibe sedema hilweşîna hikûmetê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newstatesman.com/international-politics/2026/01/how-much-longer-can-irans-islamic-republic-survive |sernav=How much longer can Iran’s Islamic Republic survive? |malper=New Statesman |tarîx=2026-01-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US |paşnav=Ansari |pêşnav=Ali }}</ref> Di 13ê çileya sala 2026an de serokê Amerîkayê Donald Trump piştgiriya xwe ji bo xwepêşanderên li dijî hikûmeta Îranê nîşan daye û piştre di 23ê çileyê de, Trump ragihandiye ku "armada" keştiyeke amerîkî ber bi Rojhilata Navîn ve diçe ku tê de keştiya balafiran USS Abraham Lincoln, USS Gerald R. Ford û çend destoryerên mûşekên rêberkirî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Trump urges Iranians to keep protesting, saying 'help is on its way' |url=https://www.reuters.com/world/china/iranian-mp-warns-greater-unrest-urging-government-address-grievances-2026-01-13/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=Reuters |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |tarîx=2026-01-24 |sernav=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Live updates: U.S. and Israel launch attack on Iran as Trump calls for regime change |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Rayedarên amerîkî û ewropî diyar kirine ku Washington sê daxwazên sereke pêşkêşî Îranê kiriye ku di nav de rawestandina mayînde ya hemî cureyên dewlemendkirina uranyûmê, bidawîkirin a bernameya mûşekên balîstîk ên Îranê û rawestandina tevahî ya piştgiriya ji bo komên herêmî yên wekê Hamas, Hizbullah û Hûsiyan hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Pager |pêşnav=David E. SangerTyler |paşnav2=Sanger |pêşnav2=Farnaz FassihiDavid E. |paşnav3=Washington |pêşnav3=Tyler Pager reported from |paşnav4=York |pêşnav4=Farnaz Fassihi from New |tarîx=2026-01-28 |sernav=Trump Threatens Iran With ‘Massive Armada’ and Presses a Set of Demands |url=https://www.nytimes.com/2026/01/28/us/politics/trump-iran-armada.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di 6ê sibata sala 2026an de Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li paytexta Omanê, Muscatê, danûstandinên nerasterast ên derbarê çekên atomî de lidar xistibûn. Îranê tekez kiriye ku pêşketin bi şêwirmendiyên li paytextan ve girêdayî ye.<ref name="Ravid2026">{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/02/14/iran-nuclear-trump-geneva-us |sernav=U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva |malper=Axios |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Gera duyem a danûstandinên ji bo çekên nukleerî li Cenevreyê hatibû plankirin.<ref name="Ravid2026" /> Di 27ê sibata 2026an de berî destpêkirina êrîşan, wezîrê derve yê Omanê Bedr El-Busaidî diyar kiriye ku "pêşketinek" hatiye bidestxistin û Îran hem qebûl kiriye ku qet uranyuma dewlemendkirî kom neke û hem jî ji aliyê ajansa enerjiya atomî ya navneteweyî (IAEA) ve<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |sernav=Peace ‘within reach’ as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> bi tevahî were verastkirin û her wiha Îranê qebûl kiriye ku asta uranyuma xwe ya dewlemendkirî ya heyî bi awayekî bêveger daxîne "asta herî nizm a gengaz". El-Busaidî diyar kiribû ku aştî "di dest de ye".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-deal-within-our-reach-oman-mediator-says/ |sernav=U.S.-Iran deal is "within our reach," Omani mediator says - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-02-27 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":1"/> Di destpêka sibata sala 2026an de Amerîkayê keştiyeke din a balafirhilgir, USS Gerald R. Ford, şandiye Rojhilata Navîn ku zextê li ser Îranê zêde bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3=security |tarîx=2026-02-13 |sernav=Trump sends second aircraft carrier to Middle East in effort to increase pressure on Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/trump-sends-second-aircraft-carrier-middle-east-iran |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di 11ê sibata 2026an de salvegera 47em a şoreşa 1979an bi mîtîngên alîgirê hikûmetê û retorîka tund a dijî Amerîkayê hatiye nîşankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-revolution-anniversary-us-nuclear-talks-protests-4ffab53ef628073ca90b9c8707485577 |sernav=Iran commemorates 1979 revolution as nation is squeezed by anger over crackdown and tensions with US |malper=AP News |tarîx=2026-02-11 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=español |pêşnav=JON GAMBRELL Leer en }}</ref> Di 13ê sibata sala 2026an de Trump diyar kiriye ku guhertina rejîmê li Îranê dê "tiştê herî baş dikare biqewime".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c8egwywkkd1o |sernav=Trump: Iran regime change 'would be the best thing to ever happen' |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Piştê rojekî, di 14ê sibatê de rayedarên amerîkî ji Reutersê re gotine ku artêşa amerîkî ji bo operasyonên berdewam ên çend hefteyan li dijî Îranê amadekariyan dike ku ne tenê êrîşeke sînordar; ev yek nîşan dide ku kampanyayeke berfireh dikare baregehên nukleerî û binesaziya dewlet û ewlehiyê ya Îranê armanc bigire. Di 24ê sibata 2026an de di gotareke derbarê Rewşa Yekîtîyê de, Trump Îran bi vejandina hewildanên çêkirina çekên nukleerî tawanbar kiriye ku van armancên îdiakirî wekê "xerab" şermezar kiriye û îdia kiriye ku Îranê her ku diçe şiyanên mûşekan ên pêşkeftîtir pêşxistiye ku dikarin gefê li Amerîka, Ewropa û baregehên amerîkî yên li derveyî welêt bixin. Wî hişyarî da ku Amerîka amade ye ku ger pêwîst be bikevin tevgerê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/9194e1f5-d191-414a-ab9f-e271a32b8b78 |sernav=Client Challenge |malper=www.ft.com |roja-gihiştinê=2026-02-28 }}</ref> == Berê şer == === Xwepêşandanên li dijî rejîma Îranê û destpêkên bicihkirina hêzên amerîkî === [[Wêne:Iran protests 8 January 2026.jpg|thumb|Di 8ê çileya 2026an de dîmenek ji xwepêşandanan li Tehranê]] Di dawiya kanûna 2025an de li Îranê xwepêşandanên girseyî yên li dijî hikûmetê li seranserê welêt dest pê kiriye ku bi piranî ji ber krîza aborî, daketina diravê Îranê û bilindbûna bihayê kelûpelan pêk hatiye. Xwepêşandan ku bangên guhertina rejîmê jî di nav de bûn, ji şoreşa 1979an vir ve xwepêşandana herî mezin ê li Îranê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-01-13 |sernav=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en }}</ref> Hikûmeta Îranê bi komkujiya xwepêşanderan bersiv daye û bûyerên herî kujer di 8 û 10ê çileya 2026an de qewimine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |sernav=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |malper=CNN |tarîx=2026-01-23 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Pourahmadi |pêşnav=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam }}</ref> Di sibata sala 2026an de, wezîrê xezîneyê yê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Scott Bessent îdîa kiriye ku Washington li Îranê kêmbûna dolar çêkiriye da ku nirxên diravên Îranê bikeve xwarê û li Îranê xwepêşandanan çêbike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politifact.com/article/2026/feb/27/iran-economic-sanctions-currency-bessent-trump/ |sernav=How US actions spurred Iranian economic, political upheaval |malper=@politifact |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-US |paşnav=Jacobson |pêşnav=Louis }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Northam |pêşnav=Jackie |tarîx=2026-02-23 |sernav=Trump's sanctions on Iran have dramatically affected its economy and led to protests |url=https://www.npr.org/2026/02/23/nx-s1-5708935/trumps-sanctions-on-iran-have-dramatically-affected-its-economy-and-led-to-protests |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Ajansa Nûçeyan a Çalakvanên Mafên Mirovan a li Amerîkayê hejmara miriyan nêzîkê 7.000 kesan texmîn kiriye û di heman demê de hikûmeta Îranê jî hêjmara kuştiyên di xwepêşandanan de 3.117 kes ragihandiye lê Donald Trump û çend berpirsên tenduristiyê yên îranî diyar kirine ku hêjmara kuştiyên di xwepêşandanan de 32.000 kes in.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |sernav=Iran anti-government student protests spread to more universities |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-23 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-GB }}</ref> Di 2ê çileya sala 2026an de, Trump gef li Îranê xwariye ku eger hikûmet biryar bide ku xwepêşanderên aştiyane bikuje, ew ê bi destwerdana leşkerî ya tund û tûj destwerdana Îranê bike. Donald Trump di 13ê çileyê de piştgiriya xwe ji bo xwepêşanderên li dijî hikûmeta Îranî nîşan daye û soz daye ku "alîkarî di rê de ye" ji bo wan û paşê, di 23ê çileyê de, Trump ragihandiye ku "armada" amerîkî ber bi Rojhilata Navîn ve diçe ku di nav de keştiya balafiran USS Abraham Lincoln û çend destoryerên mûşekên rêberkirî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |tarîx=2026-01-24 |sernav=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran’s supreme leader killed in U.S.-Israeli attack; Tehran strikes Israel, Arab states |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Di 13ê dibatê de, Trump ferman daye keştiya balafirhilgir a USS Gerald R. Ford û keştîyên şer ên alîgir ku ber bi Rojhilata Navîn ve biçin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |tarîx=2026-02-13 |sernav=Trump sends second aircraft carrier to Middle East in effort to increase pressure on Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/trump-sends-second-aircraft-carrier-middle-east-iran |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> === Goftûgoyên bernameya nukleerê 2026an === [[Wêne:President Trump Gaggles with Press Before Departing the White House, Feb. 27, 2026.webm|thumb|Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump di 27ê sibatê de, bi qasî 24 demjimêran berî destpêkirina şer, bi kurtî bi çapemeniyê re li ser pêwendiyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê bi Îranê re diaxive.]] Di 6ê sibata 2026an de Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li paytexta [[Oman]]ê, [[Muskat]]ê, danûstandinên nerasterast ên nukleerî lidar xistin. Rayedarên Îranê diyar kirine kiriye ku pêşketin bi şêwirînên li paytextan ve girêdayî ye.<ref name=":9">{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/02/14/iran-nuclear-trump-geneva-us |sernav=U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva |malper=Axios |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Civîna duyem a danûstandinên çekên nukleerî li Cenevê hatiye plankirin.<ref name=":9" /> Di navbera 15 û 20ê sibatê de, Îranê hinardeya xwe ya petrolê gihandiye rêjeya heyî ya 3 caran û depoyên petrolê kêm kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://oilprice.com/Latest-Energy-News/World-News/Iran-Rushes-to-Ship-Oil-Ahead-of-Possible-US-Strike.html |sernav=Iran Rushes to Ship Oil Ahead of Possible U.S. Strike |malper=OilPrice.com |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= }}</ref> Di 27ê sibata sala 2026an de berî destpêkirina êrîşên li dijî Îranê wezîrê derve yê Omanê Bedr El-Busaidî gotiye ku di warê danûstandinan de "pêşketinek" hatiye bidestxistin û Îran hem qebûl kiriye ku qet uranyuma dewlemendkirî kom neke û hem jî ji aliyê Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA)<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |sernav=Peace ‘within reach’ as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> ve bi tevahî were verastkirin; wekê din, Îran qebûl kiriye ku asta uranyuma dewlemendkirî ya heyî bi awayekî bêveger daxîne "asta herî nizm a gengaz". El-Bûsaidî gotiye ku aştî "di dest de" ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-deal-within-our-reach-oman-mediator-says/ |sernav=U.S.-Iran deal is "within our reach," Omani mediator says - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-02-27 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-US }}</ref> Lêbelê nûnerê Rojhilata Navîn a amerîkî Steve Witkoff gotiye ku Îranê danûstandinên nukleerî yên vê dawiyê bi israrkirina li ser "mafê xwe yê bêveqetandî" yê dewlemendkirina uranyûmê, redkirina pêşniyara amerîkî ya ji bo bidawîkirina dewlemendkirinê û heta bi pesnê ku ji 460 kîlogram uranyûma wê ya ji %60 dewlemendkirî dikare 11 bombeyên nukleerî çêbike, dest pê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603035282 |sernav=US envoy says Iran misjudged Trump team in nuclear negotiations |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-03-03 |sernav=Witkoff: Iran negotiators boasted of having enough enriched uranium to build 11 nuclear bombs |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/witkoff-iran-negotiators-boasted-of-having-enough-enriched-uranium-to-build-11-nuclear-bombs/ |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> == Gengeşe == === 28ê sibatê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ==== [[Wêne:U.S. Forces Launch Operation Epic Fury.webm|thumb|Dîmenek ji êrîş ku ji keştiyên Amerîkayê ve hatin kirin]] Piştî ku wezîrê parastinê Yisrael Katz êrîşa Îsraîlê piştrast kiriye, li Tehranê teqîn çêbûn.<ref name=":0"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatoday.in/world/story/explosions-rock-tehran-as-israel-launches-preventive-attack-on-iran-defence-minister-says-2875809-2026-02-28 |sernav=US, Israel launch Operation Epic Fury against Iran; Tehran strikes back |malper=India Today |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Desk |pêşnav=India Today World }}</ref> Rojnameya ''Times of Israel'' ragihandiye ku Katz êrîşan wekê "êrîşek pêşîlêgirtinê" bi nav kiriye ku armanca êrîşê "jiholêrakirina gefên li ser dewleta Îsraîlê" ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |sernav=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran’s retaliation |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Tsui |pêşnav=Christian Edwards, Karina }}</ref> Di nav hedefên armancgirtî de deverek li [[Tehran]]ê hebû ku avahiyê rêberê bilind ê Îranê Elî Xamineyî bû ku li vê deverê qesra serokatiyê û konseya bilind a ewlekariya neteweyî jî hebû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Erica Solomon and Farnaz Fassihi |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Hatiye piştrastkirin ku heft mûşek li vê deverê ketine.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Live updates: US and Israel attack Iran as Tehran retaliates across Middle East |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Paşê ''The New York Timesê'' ragihandiye ku "rayedarekî amerîkî gotiye ku artêşa amerîkî dest bi êrîşên asmanî li dijî Îranê kiriye."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Pager |pêşnav2=Tyler |paşnav3=Fassihi |pêşnav3=Farnaz |paşnav4=Bergman |pêşnav4=Ronen |tarîx=2026-02-28 |sernav=U.S.-Led Strike on Iran: Live Updates as Trump Calls for Government Overthrow |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê de rayedarên amerîkî piştrast kirin ku êrîş bi hevkariya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê pêk hatine.<ref name=":2"/> Li gorî raporên ku di ajansên nûçeyan de hatine parvekirin ji bo ku welatî bêne hişyarkirin ku li deverên ewle bimînin, li seranserê Îsraîlê sîren lêdaye. Balyozê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Îsraîlê Mike Huckabee ji welatiyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê xwestiye ku dema dengê sîrenê dibihîzin tavilê tedbîr bigirin, di heman demê de Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump hişyarî da ku dibe ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve qurbanî hebin.<ref name=":2"/><ref name=":2"/> Wezareta tenduristiyê ya Îsraîlê diyar kiriye ku bi veguhestina nexweşxaneyên ji bo bin erdê gihîştine asta herî bilind a amadekariyê.<ref name=":2"/> Rayedarên amerîkî piştrast kirine ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê êrîş li ser Îranê pêk anîye û wan êrîşê wekê "êrîşeke ne biçûk" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=US carrying out strikes against Iran, three US officials say |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Li gorî rayedarekî amerîkî, bi dehan êrîşên amerîkî ji balafirên şer ên li baregehên li seranserê Rojhilata Navîn û ji yek an çend keştiyên balafiran pêk hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Eric Schmitt |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Reutersê ragihandiye ku êrîş dê ji hewa û ji deryayê ve werin pêkanîn. Ajansa Nûçeyan a Farsê û [[CNN]] ragihandine ku teqîn li bajarên din ên Îranê, li bajarên wekê Qum, Kirmaşan, Îsfehan û Kerec jî çêbûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Erika Solomon |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref name=":2"/> Hatiye ragihandin ku li Tehranê êrîşên bi mûşekan li Kolana Zanîngehê, Kolana Cemhurî Îslamî û li taxa Seyîd Xandan a li bakurê Tehranê hatine kirin. Piştî êrîşan li seranserê Tehranê xizmetên ragihandinê qut bûne. Li gorî BBCyê di êrîşan de ofîsên rêberê bilind Elî Xamineyî û serokatiya Mesûd Pezeshkian li Tehranê hatine bombebarankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Iran launches attacks across Middle East after US and Israel strikes on leadership sites |malper=BBC News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Berdevkê hêzên heşdê şebiyê gotiye ku di êrîşên li Jurf el-Saxar, li başûrê Bexdayê, du şervan hatine kuştin û sê yên din jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Îranê ==== Îranê li gelek herêmên [[Kendava Farsê]] êrîşî ser çend baregehên leşkerî yên amerîkî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |sernav=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Behrêynê sîrenên êrîşa hewayî çalak kiriye ku hişyariyê li ser êrîşeke Îranê li ser baregehên leşkerî yên amerîkî li welêt bide û medyaya erebî gotiye ku li bajarê paytext a [[Manama]]yê teqîn û dû hatine dîtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lehmann |pêşnav=Noam |tarîx=2026-02-28 |sernav=Bahrain: Sirens activated as Iran targets US bases |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/bahrain-sirens-activated-as-iran-targets-us-bases/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Videos show smoke rising near US Navy facility in Bahrain |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Behrêynê piştre êrîş piştrast kiriye û gotiye ku baregeha Flota Pêncemîn a DYAyê hatiye armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wral.com/news/ap/c2f11-bahrain-says-a-missile-attack-targeted-the-us-navys-5th-fleet-headquarters-in-the-island-kingdom/ |sernav=Bahrain says a missile attack targeted the US Navy's 5th Fleet headquarters in the island kingdom |malper=WRAL.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Gambrell |pêşnav=Jon |paşnav2=Toropin |pêşnav2=Konstantin |paşnav3=Press |pêşnav3=JOSH BOAK-Associated }}</ref> Herwiha li Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê û Ebû Dabî li Mîrgeha Erebî yên Yekbûyî teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=http://news.am/eng/news/932924.html |sernav=Explosions reported in Kuwait and UAE |malper=news.am |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602283083 |sernav=Drone attacks targets Kuwait international airport |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Li gorî CNNê pasdarên şoreşê yên Îranê îdia kiriye ku Îranê çar baregehên amerîkî li Rojhilata Navîn armanc girtiye ku baregeha hewayî ya El Udeyd li Qeterê, baregeha hewayî ya Elî El Salem li Kuweytê, baregeha hewayî ya El Zafre li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî û baregeha flota pêncem a hêzên deryayî yên Amerîkayê li Behrêynê û vîdyoyek jî hatiye parvekirin ku di vîdeoyê de hatiye dîtin ku dû ji aliyê baregeha li Behrêynê ve bilind dibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Iran's IRGC targeted four US bases in the Middle East, Iranian media reports |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Erebistana Siûdî piştrast kiriye ku Îranê êrîşî Riyadê û herêmên rojhilat ên wan kiriye.<ref name="null2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Ismaeel Naar |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê siudiyan îdia kiriye ku êrîşên Îranê yên li ser wan deveran hatine têk birin û diyar kirine ku qiral dê "hemû tevdbîrên pêwîst bigire" ku xwe biparêze ku "di nav de vebijarka bersivdayîna li dijî êrîşkariyê" heye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Edward Wong |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê de hatiye îdia kirin ku hejmarek ji mûşekên îranî li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî hatine têk birin û di encama êrîşên Îranê de kesek sivîl ê ji neteweya asyayî ji ber perçeyên mûşekê ku li ser deverek niştecihbûnê ketine, hatiye kuştin.<ref name=":4">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Iran latest: Netanyahu says 'growing signs' Iran's supreme leader Khamenei is 'gone' after US-Israel attacks |malper=BBC News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=One person killed in UAE after Iranian strikes |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Qeterê îdia kiriye ku wan herî kêm du pêlên êrîşên mûşekî asteng kirine û diyar kir ku ti qurbanî an zirar û ziyaneke milkî çênebûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Beirut |pêşnav=Abdi Latif DahirReporting from |paşnav2=Lebanon |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran Hits Back Across the Mideast, Targeting U.S. Bases and Allies |url=https://www.nytimes.com/2026/02/28/world/middleeast/iran-retaliatory-strikes-region.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li bakurê Îsraîlê avahiyek 9 qatî bi mûşekan hatiye lêdan ku di encamê de kesek birîndar bûye.<ref name=":5">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |sernav=US-ISRAELI ATTACKS ON IRAN KILL 201; IRAN FIRES BACK, BLASTS ACROSS REGION |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Stepansky |pêşnav=Nils Adler,Joseph }}</ref> Her wiha Hayfa û Tel Avîvê jî bûye armanca êrîşên mûşekên Îranê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.1163/2210-7975_hrd-2261-0183 |sernav=news-from-asia-watch-no6-indonesia-soeharto-retaliates-against-critics-may-1995-7-pp |malper=Human Rights Documents online |roja-gihiştinê=2026-02-28 }}</ref> Di heman demê de li gorî raporên ajansan mûşekên ji Îranê li herêmên Urdunê û li bajarê paytext a Emmanê ketine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.marketscreener.com/news/jordan-s-military-says-it-has-downed-two-ballistic-missiles-targeting-the-country-ce7e5cdfd180f321 |sernav=Jordan's military says it has downed two ballistic missiles targeting the country {{!}} MarketScreener |malper=www.marketscreener.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US |paşnav= }}</ref> Rayedarên Ûrdunê diyar kirine ku hêzên wan ên çekdar du mûşekên balîstîk ên Îranî yên ku axa wê hedef digirtin xistine xwarê û ku wan 54 raporên ketina bermayiyan ku zirarên milkî çêkirine tespît kirine lê ti qurbanî çênebûne.<ref name=":4"/><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Rawan Sheikh Ahmad |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li Sûriyeyê mûşekeke balîstîk a Îranê li Suweydayê ketiye û herî kêm 4 sivîlan jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ari |pêşnav=Lior Ben |paşnav2= |tarîx=2026-02-28 |sernav=Report: At least four killed in Iranian missile strike in As-Suwayda, Syria |url=https://www.ynetnews.com/article/8snmn9r7o |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://modern.az/en/dunya/574948/missile-debris-fell-on-syria-there-are-casualties/ |sernav=Missile debris fell on Syria: there are casualties |malper=Modern.az |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=az |paşnav=modern.az }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.corriere.it/esteri/diretta-live/26_febbraio_28/iran-usa-news-diretta-1.shtml |sernav=Iran, le ultime notizie in diretta {{!}} Attacco di Usa e Israele. Netanyahu: «Segnali che Khamenei sia morto». Teheran risponde: missili su Israele, Dubai e basi Usa nel Golfo. Poi l'sms: «Lasciate la capitale» |malper=Corriere della Sera |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=it-IT }}</ref> Herêmên niştecihî yên Dubayê yên nêzîkî marînaya Dubayê û Keştiya Palm a Dubayê rastî êrîşan hatine ku di encamê de otêla Fairmont The Palm şewitiye ku çar kes birîndar bûne û avahiyeke sivîlan li derdora Dohayê bûye armanca mûşekên Îranê.<ref name=":6">{{Jêder-malper |url=https://news.sky.com/story/iran-latest-israel-launches-preventative-attack-defence-minister-says-13509565 |sernav=Iran latest: Supreme leader 'safe and sound', spokesman tells Sky - but Netanyahu claims there 'signs' he is dead |malper=Sky News |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref name=":5"/><ref name=":4"/> Balafirên bêmirov ên Şahed-136 nêzîkî Burc Xelîfeyê armanc girtine ku ev yek bûye sedema fermana valakirinê û protokola awarte ya avahiyê hatiye çalak kirin. Îmaratên Yekbûyî yên Erebî (ÎMAR) ragihandiye ku wan "pêleke nû" yên bermahiyên mûşekên îranî desteser kiriye û "perçeyên ji desteserkirinan" li Ebû Dabî û Dubayê ketine.<ref name="null2026"/> Êrîşên li ser Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê bûne sedema çend birîndarên nediyar.<ref name=":6"/> Li Behrêynê di êvarê de hatiye ragihandin ku droneke îranî li bircêk li herêmeke niştecihbûnê xistiye. Fermandarê hêzên deryayî yên Îranê bi eşkereyî ragihandiye ku her keştiyek ku bixwaze ji Tengava Hurmizê derbas bibe, divê êdî destûra pêşwext ji Îranê werbigire. === 1ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Operation Epic Fury Update, President Donald J. Trump.webm|thumb|Axavtina serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump di derbarê kuştina Elî Xamineyî de]] Di 1ê adarê de Îsraîlê pêlek din a êrîşan li dijî Îranê pêk aniye ku wekê beşek ji kampanyaya xwe ya berdewam ku navenda paytextê hedef digirt. Piştî êrîşên Îsraêlê dezgehên medyayê yên îranî teqînên bihêz ragihandine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603016712 |sernav=Powerful explosions shake Tehran - state media |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Trump di parvekirinekê li ser Truth Social gotiye, "Îranê tenê got ku ew ê îro pir bi tundî lê bidin, ji her demê bêtir ji her demê bêtir. Lêbelê, çêtir e ku ew vê yekê nekin, ji ber ku heke ew bikin, em ê bi hêzek ku berê qet nehatiye dîtin li wan bidin!". CENTCOMê ragihandiye ku ferman ji wan re hatiye dayîn ku "amîra ewlehiyê ya rejîma Îranê hilweşînin".<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Ali Khamenei may be dead, but Donald Trump has unfinished business |url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2026/03/01/ali-khamenei-may-be-dead-but-donald-trump-has-unfinished-business |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Economist |issn=0013-0613 }}</ref> Hêza parastina Îsraîlê (IDF) gotiye ku wan balafireke şer a F-4 û F-5 bombebaran kir ku amadekariya firînê dikirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888372 |sernav=Israeli airstrike hits Iranian jets on runway {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Sîstema HQ-9B ya li dora Tehranê jî hatiye bêbandor kirin. Elî Larîcanî ku berpirsê payebilind ê ewlehiyê yê Îranê ye konseyeke rêberiyê ya demkî ragihandiye û Amerîka û Îsraîl bi hewldana hilweşandina Îranê tawanbar kiriye. Di heman demê de wî pêkhateyên li Îranê wekê "komên cudaxwaz" binav kiriye û di gefên xwe de gotiye "ger ew tevbigerin dê encamên rastîn bibînin". Serokê parlementoya Îranê, Mihemed Baqir Qalibaf, ji bo Trump û Netanyahu gotiye ku wan xeta sor derbas kiriye û "ew ê berdêla wê bidin". Avahiya dadgeha şoreşê ya Tehranê hatiye bombebarankirin û di encama bombebaranê de avahî hilweşiyaye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143#202603016124 |sernav=Live - 'I got him before he got me,' Trump says on killing Khamenei |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Hejmara qurbaniyên êrîşa hewayî ya dibistana Mînabê gihîştiye 148 kesan.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/live/cgjzn5npl7yt |sernav=آنچه گذشت؛ ادامه حملات آمریکا و اسرائیل، صدا و سیما هدف قرار گرفت |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=fa }}</ref> Li nêzîkî Yarîgeha Azadî, [[Qada Azadî]] û [[Birca Mîladê]] teqîn hatine ragihandin.<ref name=":3"/> Komeleya Heyva Sor a Îranê ragihandiye ku li nêzîkî nexweşxaneyên Tehranê û her wiha li nêzî avahiya aştiyê teqîn çêbûne.<ref name=":3"/> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan "serfermandariya giştî ya hêzên ewlehiya navxweyî", digel Baregeha Serellah, hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603018596 |sernav=Israel says it destroyed Iran internal security headquarters in Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li gorî medyaya Îranê, êrîşên Amerîka û Îsraêlê bandor li ser baregehên radyo û televîzyona dewletê jî kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603013820 |sernav=Strikes on Tehran target parts of national radio and TV HQ - state media |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Hatiye diyar kirin ku di êrîşên Amerîka û Îsraêlê de berpirsên Îranê Mihemed Baserî, berpirsekî wezareta îstîxbaratê û Gholamreza Rezaeyan, serokê beşa îstîxbaratê ya polîsên [[FARAJA]] jiyana ji dest dane.<ref name=":3"/> Trump ji [[NBC Newsê]] re diyar kiriye ku "hejmareke mezin ji serkirdeyan" li Îranê jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/trump-responds-reports-ayatollah-death-rcna261149 |sernav=Trump says 'a large amount' of Iran's leadership is gone |malper=NBC News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Di sibeha 1ê adarê de, raporan piştrast kiriye ku Îranê bi mûşek û dronan êrîşê Îsraêl, Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî, Qeter, Kuweyt, Behrêyn, Urdin û Erebistana Siûdî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aicoin.com/en/news-flash/2775332 |sernav=Iran launches missiles at Israel, Israeli military launches defense system |malper=AiCoin |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref name=":7">{{Jêder-malper |url=https://english.news.cn/20260301/fb1f012710ca405784b8adb5bae95190/c.html? |sernav=Daily World Briefing, March 1 |malper=english.news.cn |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref name=":8">{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-israel-us-03-01-2026-693bc30bbbc98660d81f4a13f65ca10f |sernav=US and Israel pound Iran as Trump signals willingness to talk to new leaders after Khamenei's death |malper=AP News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li gorî raporên dawî, Îranê bi mûşekan êrîşî baregeha Flota Pêncemîn a (baregeha leşkerên Amerîkayê) li Behrêynê kiriye.<ref name=":7"/><ref name=":8"/> Hatiye diyar kirin ku du ji mûşekên ku li bajarê Dubaiyê ketiye û dûyên tarî ji Bendera Jebel Ali ya Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî bilind bûne. Piştî êrîşa firokeyên bêpîlot ên milîsên îraqî li hemberê Herêma Kurdistanê nêzîkî li Balafirgeha Hewlêrê teqînek çêbûye.<ref name=":3"/> Wezîrê parastinî ya Keyaniya Yekbûyî John Healey diyar kiriye ku Îranê du mûşek avêtine baregehên brîtanî yên li Qibrisê lê wî bawer nekiriye ku ew di bin êrîşê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/international/article-888356 |sernav=Iran launched missiles at Cyprus, threatening UK troops {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Lêbelê wezîrê parastin a Qibrisê Vasilis Palmas paşê înkar kiriye ku mûşek ber bi Qibrisê ve hatine avêtin û serokwezîr Keir Starmer jî ev yek piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/iran-missiles-cyprus-defence-secretary-b2929655.html |sernav=Iran missiles fired towards UK military bases in Cyprus, defence minister says |malper=The Independent |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Di dema operasyonên dronan de li Tengava Hurmuzê, li gorî agahiyan, bendera Duqmê ji aliyê du dronan ve hatiye lêdan ku di encamê de karkerekî biyanî birîndar bûye û Navenda Ewlekariya Deryayî ya Omanê piştrast kiriye ku tankereke petrolê ya bi navê Skylight ku bi ala Palauyê ye, bi 5 mîlên deryayî (9.3 km) li bakurê bendera Xesabê hatiye hedefgirtin ku di encamê de çar kes ji tîma hind-îranî ya li ser keştiyê birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.64628/ab.s6jad7hag |sernav=Strait of Hormuz: if the Iran conflict shuts world’s most important oil chokepoint, global economic chaos could follow |malper=doi.org |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |paşnav=Schiffling |pêşnav=Sarah }}</ref> Keştiyeke din, tankera MKD VYOM a bi ala Giravên Marshallê piştî ku debasê peravên Omanê dibe rastî êrîşan hatiye û endamekî tîmê hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies |tarîx=2026-03-01 |sernav=Three tankers damaged in Gulf and one seafarer killed as US-Iran conflict escalates |url=https://www.timesofisrael.com/three-tankers-damaged-in-gulf-and-one-seafarer-killed-as-us-iran-conflict-escalates/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ji ber girtina Tengava Hormuzê, 150 keştîyên barhilgir ku di nav de gelek tankerên petrolê jî hene li pişt tengavê asê mane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tagesschau.de/newsticker/liveblog-israel-usa-angriffe-iran-102.html |sernav=Nahost-Liveblog: ++ Militäreinsatz könnte laut Trump vier Wochen dauern ++ |malper=tagesschau.de |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=de |paşnav=tagesschau.de }}</ref> Di heman rojê de mîna roja berê, Riyad jî rastî êrîşên rasterast hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/world/iran/live-blog/iran-attack-strikes-us-israel-trump-khamenei-dead-live-updates-rcna261172 |sernav=Hezbollah and Israel exchange strikes in wake of Khamenei's killing |malper=NBC News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Mûşekeke Îranê dikare ji berevaniya Îsraîlê derbas bibe û li kenîşteyekê li Beyt Şemeşê ketiye 9 kesan jiyana xwe jidest dane 11 kes winda bûne û 51 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/live/us-israel-strikes-iran-khamenei-03-01-2026 |sernav=Israel strikes Lebanon’s capital, responding to missiles from Hezbollah |malper=AP News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Brown |pêşnav=Bridget |paşnav2=Belanger |pêşnav2=Lorian |paşnav3=Benassi |pêşnav3=Ricardo |paşnav4=Hranjski |pêşnav4=Hrvoje }}</ref> Balafireke bêmirov a Îranê li Otêla Crowne Plaza li Manama ya [[Behreyn|Behrêynê]] ketiye ku bûye sedema şewatê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatvnews.com/news/world/iranian-drone-hits-crowne-plaza-hotel-in-bahrain-2026-03-01-1032140 |sernav=Iranian drone hits Crowne Plaza hotel in Bahrain's Manama |malper=India TV News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Crowne Plaza in Bahrain confirms "incident" affected the hotel |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Cheney |pêşnav= }}</ref> Li Ebû Dabiyê li nêzîkî kompleksa Etihad Towers, li nêzîkî balyozxaneya Îsraîlê, bermahiyên droneke hatiye dîtin û dema ku drone dikeve, bermahiyên dronê de zirar daye bircan û jinek û zarok a wê bi sivikî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Cooper |pêşnav3=Helene |paşnav4=Kanno-Youngs |pêşnav4=Zolan |paşnav5=Pager |pêşnav5=Tyler |paşnav6=Zhuang |pêşnav6=Yan |tarîx=2026-03-01 |sernav=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/01/world/iran-attack-khamenei-trump |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di 1ê adarê de ji ber êrîşeke Îranê li [[Kuweyt]]ê kesek hatiye kuştin û 32 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603016189 |sernav=One killed, 32 injured in Iranian attacks on Kuwait, health ministry says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îranê îdia kir ku wan bi çar mûşekan li USS Abraham Lincoln xistiye lê piştre rayedarekî amerîkî vê îdiayê red kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-01 |sernav=Iran’s Guards say they ‘struck’ US aircraft carrier USS Abraham Lincoln |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irans-guards-say-they-struck-us-aircraft-carrier-uss-abraham-lincoln/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî agahiyan, baregeha deryayî ya fransî Camp de la Paix a li Ebû Dabiyê jî ji aliyê mûşek an jî droneke Îranê ve hatiye xistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theyeshivaworld.com/news/liveblogs/live-blog/2518641/smoke-rises-over-french-naval-base-in-abu-dhabi-after-iranian-strike.html |sernav=Smoke Rises Over French Naval Base in Abu Dhabi After Iranian Strike |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-US }}</ref> Du dronên îranî depoyek li Baregeha Deryayî ya El Selam li Ebû Dabî kirine armanc, di encamê de agir bi du konteynerên ku kelûpelên giştî tê de dihatin hilanîn ketiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-GB }}</ref> Li dora saet 15:30 GMT, Erebistana Siûdî îdîa kiriye ku wan kariye rê li çend mûşekên ku hewl didan Baregeha Hewayî ya Prens Sultan û Balafirgeha Navneteweyî ya Qiral Xalid bikin hedef, bigirin. Karbidestên leşkerî yên Keyaniya Yekbûyî gotine ku Typhoonek RAF droneke îranî ku ber bi qada hewayî ya Qeterê ve diçû xistine xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603015680 |sernav=UK says British fighter jet shot down Iranian drone heading toward Qatar |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Mûşek û dronên îranî her wiha li baregeheke leşkerî ya amerîkî ya nêzîkî Hewlêrê ketiye xwarê û kampeke meydanî ya Bundeswehr li rojhilatê Urdunê xistiye, ku di encamê de leşkerekî amerîkî birîndar bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://tass.com/world/2094115 |sernav=Iran targets German bases in Jordan, Iraq — magazine |malper=TASS |roja-gihiştinê=2026-03-02 }}</ref> Ber bi dawiya rojê ve êrîşeke mûşekeke balîstîk li devereke rojavayê Qudsê ketiye û ziyanên milkî li ser rêya derdorê, zirar daye wesayîteke sivîl û şeş kes birîndar bûne. Perçeyên mûşekeke îranî li Eyn Tarma, Sûriyeyê ketiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hjnews.com/world/syria-iran/image_0c0cf6ef-aaca-5464-887f-50bf088af3ef.html |sernav=Syria Iran |malper=The Herald Journal |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=AP |pêşnav=Ghaith Alsayed- }}</ref> === 2ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Epic Fury Strike compilation (997855).webm|thumb|Montajek ji êrîşên Fermandariya Navendî ya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê di dema Operasyona Epic Fury de li Îranê]] Di 2ê adarê de êrîş li ser xalên komara îslamî ya Îranê ku xalên li [[Tehran]] û [[Sine]] bûne armanca êrîşan û her wiha li deverên leşkerî û stratejîk ên wekê navendên fermandariyê û navendên mûşekan jî rastî êrîşan hatine. Piştre di heman rojê de Îranê diyar kiriye ku navenda nukleerî ya Natanzê ji aliyê êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê ve hatiye armancgirtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/articles/cy4wxk7e71xo |sernav=حملات گسترده هوایی به پایتخت ایران؛ آسیب‌ به بیمارستان‌های گاندی و خاتم‌الانبیاء در تهران |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=fa }}</ref> Di sibehan di heman rojê de nexweşxaneya Xetam-el-Enbîa û Gandî ya li Tehranê rastî êrîşan hatine ku ji aliyê Îranê ve hatiye ragihandin û ji aliyê BBC Verify ve hatiye piştrast kirin. Ev nexweşxaneya ji berê ve bi hikûmetê ve girêdayî bûn. Di bersiva êrîşên Hizbullahê de, artêşa Îsraêlê bi rêze bombebaranên stratejîk li ser Beyrût û Geliyê Beqayê berdewam kiriye.<ref name="Kleinbaum2026">{{Jêder-malper |url=https://www.jfeed.com/news/hezbollah-israel-war-declaration |sernav=BREAKING: Hezbollah Officially Declared War on Israel |malper=JFeed |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Kleinbaum |pêşnav=Yair }}</ref> Di heman demê de heman êrîş li başûrê Libnanê jî çêbûne. Piştî demek kurt, hêzên hewayî yên Îsraêlê dest bi êrîşên li Tehranê jî kirine. Hêza hewayî ya DYAyê li baregehên hewayî yên li seranserê Îranê, balafirên leşkerî û avêjerên droneyan ku di nav de gelek F-14 Tomcat hebûn xistiye. Artêşa Îsraêlê (IDF) îdîa kir ku wan di êrîşan de serokê baregeha îstîxbaratê ya Hizbullahê Huseyîn Makled kuştiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-02 |sernav=IDF says it killed Hezbollah intelligence chief in overnight strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-killed-hezbollah-intelligence-chief-in-overnight-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di çarçoveya xweparastina li dijî Hizbullahê de, hêzên çekdar ên Îsraêlê êrîşî sê bajarokên li başûrê Libnanê kirine ku di nav wan de bajarokên Haris, Nebetiye el-Fewqa û Meyfadûn hebûn û piştre fermana valakirinê li pêncî bajarokên cîran daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.repubblica.it/esteri/2026/03/02/diretta/iran_guerra_usa_israele_news_oggi-425194152/ |sernav=Iran, le news dalla guerra. Trump: “Li stiamo massacrando”. E non esclude invio soldati |malper=la Repubblica |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=it }}</ref> Ajansa medyayî ya Siûdî El Hadath ragihandiye ku rêberê siyasî yê Hizbullahê û endamê parlamentoya Libnanê Mihemed Raad di êrîşeke hewayî de hatiye kuştin.<ref name="Boxerman2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Cooper |pêşnav3=Helene |paşnav4=Kanno-Youngs |pêşnav4=Zolan |paşnav5=Pager |pêşnav5=Tyler |paşnav6=Zhuang |pêşnav6=Yan |tarîx=2026-03-01 |sernav=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/02/world/iran-us-israel-attack-trump |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Îsraêlê hişyarî daye libnanî yên ku ji malên xwe reviyane ku venegerin û gelek kesan gotine ku ew nizanin piştî ku roj diçe ava ew ê çawa bigihîjin xwarin an avê. ==== Êrîşên Hizbullah û Îranê ==== Li dora nîvê şeva bi dema herêmî, baregeha hêza hewayî ya qraliyetê li [[Akrotîrî]], [[Qibris]]ê, rastî êrîşeke gumanbar a bêmirov hatiye û li seranserê Akrotîrî û Dhekelî yê sîrenên êrîşa hewayî lê daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-GB }}</ref> Her çiqas yek ji wan karîbû li balafirgehê bikeve û zirarên piçûk çêbike, li gorî agahiyan êrîşên pênc dronan hatine têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/security-threat-declared-at-uk-cyprus-bases |sernav=UK Cyprus base hit by drone |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://english.news.cn/europe/20260302/f1219f92cf764cfda2bcbac966935263/c.html |sernav=Urgent: Explosions heard at Britain's air force base in Cyprus: British media |malper=english.news.cn |roja-gihiştinê=2026-03-02 }}</ref> Sîstema hişyariya otomatîk a leşkerî ya brîtanî diyar kiriye ku "gefeke ewlehiyê ya berdewam" heye û wezareta parastinê îdia kiriye ku "baregehê bersiv daye" êrîşê.<ref name="Fulton2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fulton |pêşnav=Adam |paşnav2=Dunbar |pêşnav2=Marina |paşnav3=Richards |pêşnav3=Serena |paşnav4=Lowe |pêşnav4=Yohannes |paşnav5=Vernon |pêşnav5=Hayden |paşnav6=Ratcliffe |pêşnav6=Rebecca |tarîx=2026-03-02 |sernav=Trump warns there could be more casualties after service members killed – as it happened |url=https://www.theguardian.com/us-news/live/2026/mar/01/us-israel-war-on-iran-ayatollah-ali-khamenei-i-dead-latest-reports |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref name="Fulton2026"/> Ev yek paşê ji aliyê rayedarên qibrisî ve hatiye piştrast kirin.<ref name="Fulton2026"/> Li gorî agahiyan çend demjimêr piştî ku Keyaniya Yekbûyî destûr daye Dewletên Yekbûyî ku bingehên wan ên leşkerî ji bo operasyonên li dijî Îranê bikar bîne, pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Campbell |pêşnav=Lucy |paşnav2=Ambrose |pêşnav2=Tom |paşnav3=Lowe |pêşnav3=Yohannes |paşnav4=Fulton |pêşnav4=Adam |paşnav5=Ambrose |pêşnav5=Lucy Campbell (now); Tom |paşnav6=Fulton (earlier) |pêşnav6=Adam |tarîx=2026-03-02 |sernav=Middle East crisis live: Israel launches new attacks on Tehran and Beirut as Trump lays out objectives |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Îranê her wiha îdîa kiriye ku droneke MQ-9 reaper a amerîkî xistiye xwarê. Çavkaniyên Îsraêlê ragihandine ku di saetên serê sibê yên 2ê adarê de ji nav Libnanê ber bi axa wê ve roket hatine avêtin û li ser Heyfa û Celîleya Jorîn dengê sîrenan hatiye lêxistin.<ref name="Fulton2026"/><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |pêşnav= |tarîx=2026-03-01 |sernav=Rockets launched from Lebanon for first time in months, setting off sirens across northern Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rockets-launched-from-lebanon-for-first-time-in-months-setting-off-sirens-across-northern-israel/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraêlê gotiye ku wan mûşekek têk biriye, di heman demê de mûşekên din jî li deverên vekirî xistine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Glikman |pêşnav=Eitan |paşnav2=Kraus |pêşnav2=Yair |tarîx=2026-03-01 |sernav=IDF: Rocket intercepted from Lebanon, several landed in open areas; drone intrusion alerts |url=https://www.ynetnews.com/article/08vx55nmo |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Îstîxbarata îsraêlî bawer dike ku êrîş encama fermanek ji Tehranê bû û berdevkê artêşa Îsraêlê daxuyaniyek awarte daye û diyar kiriye ku êrîş divê wekê "ragehandina fermî ya şer ji aliyê Hizbullahê ve" were hesibandin û soz daye ku gefê "bêbandor bike".<ref name="Kleinbaum2026"/> Hizbullah berpirsiyariya xwe di êrîşê de piştrast kiriye û diyar kiriye ku wan di bersiva kuştina Xamineyî de êrîşî baregeheke Îsraîlê li Heyfayê kiriye. Li gorî raporên medyaya civakî, du dronan li nêzîkî Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê baregeha serketinê ya Amerîkayê kirin armanc û yek ji wan li baregehê ketiye. Di heman demê de çend teqînan li Hewlêr, li Başûrê Kurdistanê pêk hatine. Komeke alîgirê Îranê ya bi navê "parêzvanên lîwaya xwînê" diyar kirine ku ew li pişt van her du êrîşan in û îdia kirine ku ew ji bo tolhildana kuştina Xamineyî van êrîşan pêk anîne.<ref name="Boxerman2026"/> Êrîşeke Îranê li ser bendera Mîna Selman a Behrêynê bûye sedema şewatê. Perçeyên mûşekek ku hatibû têk birin li ser "keştiyeke biyanî" ku li herêma pîşesaziyê ya Selman dikeve, bûye sedema mirina karkerekî û birîndarbûna giran ên du kesên din. Li Ras Tanura ya Aramco ya li Erebistana Siûdî, tesîseke rafineriyê zirar dîtiye û bûye sedema şewateke kontrolkirî. Di destpêkê de dihat bawerkirin ku ji ber êrîşeke bi dronan çêbûye lê rayedarên Siûdî diyar kirin ku şewat ji ber bermahiyên mûşekeke Îranî ya têk birî derketiye. Wezareta berevaniyê ya Kuweytê diyar kiriye ku "çend" balafirên amerîkî li Kuweytê ketine xwarê. Piştre hatiye diyar kirin ku balafirên şer ên Amerîkayê ji aliyê hêzên Amerika an Kuweytê bi şaşî hatine lêxistin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-02 |sernav=Small fire under control at Saudi Aramco refinery after apparent drone strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/small-fire-under-control-at-saudi-aramco-refinery-after-apparent-drone-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> CNNê teqînên li bajarên mezin ên herêma Kendavê ragihandiye. Li Dubaî, Ebû Dabî û Dohayê teqîn çêbûne. Li gorî Ajansa Nûçeyan a Kuweytê ya dewletê, rafineriyeke petrolê bi şarapnelê hatiye armancgirtin. Li Erebistana Siûdî droneyan rafineriya Ras Tanura armanc girtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk |sernav=Live updates: Trump warns Iran about larger strikes as war spirals in Middle East |malper=CNN |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Lee |pêşnav= }}</ref> Li Behrêynê wezareta karên hundir diyar kiriye ku li seranserê welêt siren hatine lêxistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603026672 |sernav=UAE intercepts 9 Iranian ballistic missiles, 6 cruise missiles, ministry says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li Qibrisê Balafirgeha Navneteweyî ya Pafosê li ser tespîtkirina tiştekî nenas ê biyanî yê ku li ezman hatiye valakirin û di heman demê de li ser tespîtkirina gefek pêşdîtî ya li hemberî baregeha Akrotiriyê careke din sîren lê daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/paphos-airport-evacuated-reports |sernav=Paphos airport returns to operation after evacuation |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://knews.kathimerini.com.cy/en/news/sirens-sound-again-at-akrotiri-base-as-tensions-remain-high |sernav=Sirens sound again at Akrotiri base as tensions remain high |malper=knews.com.cy |roja-gihiştinê=2026-03-02 |paşnav=Solutions |pêşnav=BDigital Web }}</ref> Paşê hikûmeta Qibrisê piştrast kiriye ku ew tişt du dron bûn ku bêyî ku zirarê bidin hatine têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://news.sky.com/story/raf-base-in-cyprus-hit-by-drone-strike-ministry-of-defence-says-13514072 |sernav=RAF base hit, with more drones intercepted |malper=Sky News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Piştî bûyerê Yewnanistanê ragihandiye ku ew ê firkate û balafirên F-16 bi cih bikin ku Qibrisê ji her êrîşeke din ên Îranê biparêzin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://in-cyprus.philenews.com/local/we-will-strike-cyprus-hard-iranian-general-says-over-american-presence-on-island/ |sernav=We will strike Cyprus hard, Revolutionary Guards general says over American presence on island |malper=in-cyprus.philenews.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://caliber.az/en/post/iranian-general-warns-of-intense-attacks-on-cyprus-over-us-presence |sernav=Iranian General warns of "intense" attacks on Cyprus over US presence - VIDEO |malper=caliber.az |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Piştre di heman rojê de Îranê êrîşên li dijî binesaziya enerjiyê li Qeterê pêk aniye. Balafirên bêmirov ên Îranê li baregehên gaza xwezayî ya şilekirî (LNG) yên Qeterê xistiye ku bûye sedema rawestandina hilberînê. Her wiha, mûşek û dron ber bi deverên li Qatarê ve hatine şandin ku di nav de Baregeha Hewayî ya El Udeyd û tesîsên pîşesaziyê hebûn, hêzên Qatarê îdîa kiriye ku wan gelek ji van êrîşan têk birine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=England |pêşnav=Andrew |paşnav2=Moore |pêşnav2=Malcolm |paşnav3=Sandlund |pêşnav3=William |paşnav4=Millard |pêşnav4=Rachel |tarîx=2026-03-02 |sernav=Gas prices soar as Iranian attacks force shutdown of Qatari production |url=https://www.ft.com/content/dac7a77d-e0f4-4f52-a3d4-55b145e67347 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=Financial Times }}</ref> === 3ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Attack around Enghelab Square 9.jpg|thumb|Di 3ê adarê de Qada Enqelab a Tehranê]] Di saetên serê sibeha 3ê adarê de Îsraîlê li Libnan û Îranê bombebaran û êrîşên xwe berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/lebanon-israel-hezbollah-6c73ef0f5836632a2d2b34145900c28b |sernav=Lebanon’s leaders turn on Hezbollah as airstrikes hit Beirut and thousands seek shelter |malper=AP News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Tawil |pêşnav=Fadi |paşnav2=español |pêşnav2=BASSEM MROUE Leer en }}</ref> Îsraêlê gotiye ku wan yek ji fermandarên artêşa Îranê kuştiye û piştî êrîşa mûşekên li hemberî Îsraêlê, diwanzdeh endamên Hizbullahê girtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-03-26 |sernav=Live updates: Israel hits Beirut and Tehran as Trump warns Iran of escalated strikes |malper=CNN |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en |paşnav=Yosef |pêşnav= }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan baregeha konseya bilind a ewlekariya neteweyî, digel binesaziya fermandarî û kontrolê û ofîsa serokkomarî ya Îranê hilweşandiye û destnîşan kiriye ku wan "navenda herî navendî û girîng a rejîma Îranê" armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603031120 |sernav=Israel strikes Iran leadership compound in central Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Wezîrê berevaniya Îsraêlê ji bo desteserkirina pozîsyonên stratejîk ên Libnanê destûr daye ku artêş destwerdana bejayî ya Libnanê bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lbc.co.uk/article/israel-launches-ground-invasion-of-lebanon-and-trump-issues-new-warning-5HjdTm8_2/ |sernav=Israel launches ground invasion of Lebanon and Trump warns 'hardest hits were yet to come' |malper=LBC |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en |paşnav=McShane |pêşnav=Asher }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260303-israel-orders-troops-to-seize-new-positions-in-lebanon |sernav=Israel orders troops to seize new positions in Lebanon |malper=France 24 |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Li gorî çavkaniyên amerîkî, wan bi giranî zirar dane şiyanên deryayî yên Îranê, bi taybetî li Kendava Omanê ku tê gotin çend keştîyên şer ên Îranê hatine rûxandin û li baregehên girîng ên Îranê hatine xistine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.navalnews.com/naval-news/2026/03/us-strikes-destroy-irans-main-naval-assets/ |sernav=US Strikes Destroy Iran's Main Naval Assets |malper=Naval News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en-US |paşnav=Ozberk |pêşnav=Tayfun }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.twz.com/news-features/irans-key-naval-base-on-strait-of-hormuz-set-ablaze-from-strikes |sernav=Iran's Key Naval Base On Strait Of Hormuz Set Ablaze From Strikes |malper=The War Zone |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en-US |paşnav=Rogoway |pêşnav=Joseph Trevithick, Tyler }}</ref> Qesra Golestanê ku di lîsteya mîrata cîhanî ya UNESCOyê de ye, ji ber bermahiyên êrîşa ezmanî ya Îsraêl û Amerîkayê ziyan dîtiye ku bûye sedema zirarê ku di nav de Hola Golestanê û Textê Mermerî hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/culture/2026/03/03/unesco-expresses-concern-over-the-protection-of-cultural-heritage-sites-in-middle-east |sernav=UNESCO shares concerns over protection of cultural heritage sites |malper=euronews |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Wezareta mîrata çandî, geştiyariyê û karên destan a Îranê bi fermî ji UNESCOyê xwestiye ku rewşê binirxîne û UNESCOyê daxuyaniyek weşand û destnîşan kiriye ku zirardayîna milkên dîrokî li dijî qanûnên navneteweyî ye.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=How Iran Conflict Damaged Golestan Palace, Once Home Of Peacock Throne Looted From Delhi |url=https://www.ndtv.com/lifestyle/how-iran-conflict-damaged-golestan-palace-once-home-of-peacock-throne-looted-from-delhi-11162756/amp/1 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=www.ndtv.com |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan Dawûd Elîzade, fermandarê şaxê Libnanê ya hêza Qudsê, li Tehranê kuştiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-03 |sernav=Top IRGC commander, responsible for Lebanon, killed in Tehran strike — IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/top-irgc-commander-responsible-for-lebanon-killed-in-tehran-strike-idf/ |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên hewayî yên Amerîka-Îsraêlê avahiya konseya tesbîtkirina berjewendiyê li Tehranê hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603037480 |sernav=Video shows ruins of Iran's Expediency Council building after strikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Li gorî rayedarên îsraîlî dibe ku êrîş dijwartir bibin û şerekî bejayî ya kûrtir jî di nav xwe de bigirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tankersley |pêşnav=Jim |paşnav2=McCreesh |pêşnav2=Shawn |paşnav3=Troianovski |pêşnav3=Anton |paşnav4=Rennison |pêşnav4=Joe |tarîx=2026-03-03 |sernav=Israel Begins ‘Broad Wave of Strikes’ on Iran’s Infrastructure |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/04/world/iran-war-israel-lebanon-trump |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Tehranê baregeheke pêşxistina çekên nukleerî ya veşartî ku wekê Min Zadaî bi nav kiriye, hilweşiyaye û ji destpêka şer ve 300 avêjerên mûşek ên îranî ji holê rakiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-888715 |sernav=IDF destroys secret nuclear site, thousands of missile pads {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Serokê Amerîkayê Donald Trump gotiye ku Amerîkayê "dabînkirinek bêdawî" ya çekên giran di destê xwe de digire lê ew ji dewletên din bêtir dabînkirinan dixwaze. Trump her wiha gotiye ku ew ji serkeftinek "MEZIN" a Amerîkayê bi bawer e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603033568 |sernav=US munitions stockpiles at record levels in key categories, Trump says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Rêveberê giştî yê Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus ragihandiye ku sê pisporên tenduristiyê dema ku ji bo alîkariya kesên bi bandordar li başûrê Libnanê dixebitin mirine û şeş jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Hizbullahê û Îranê ==== Saet di 1:40ê sibê de, bi dema herêmî (22:00 GMT) rêze teqînên bihêz li Dohayê hatine tomarkirin û piştî çend demjimêran jî heman êrîş berdewam kiriye. Dengê teqînan li Qibrisê, li Larnaca, taxa Mackenzie û li nêzîkê Balafirgeha Navneteweyî ya Larnacayê û baregeha brîtanî ya li Dhekeliyê hatiye bihîstin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cedarnews.net/newstasks/breakingnews/explosions-reported-in-israel-and-cyprus/905942/ |sernav=Explosions reported in Israel and Cyprus {{!}} Cedar News |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.mirror.co.uk/news/world-news/cyprus-larnaca-iran-live-explosion-36806399 |sernav=Fresh security scare for UK military base in Cyprus |malper=The Mirror |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Blackshaw |pêşnav=Ethan |paşnav2=Nunes |pêşnav2=Eliana |paşnav3=Vickers-Price |pêşnav3=Rachel }}</ref> Di saet 3:30ê sibehê bi dema herêmî (23:30 GMT) li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî gelek mûşekên ku ji Îranê ber bi mîrgehê ve hatine tespît kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gulfnews.com/uae/uae-air-defences-intercept-iranian-ballistic-missiles-1.500461428 |sernav=UAE air defences intercept Iranian ballistic missiles |malper=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Amir |pêşnav=Khitam Al }}</ref> Li Riyadê jî teqîn pêk hatiye û dû yê di encama van teqînan hatin dîtin û agir li balyozxaneya herêmî ya amerîkî dest pê kiriye ku ji aliyê du dronên îranî ve hatibû armanc girtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fulton |pêşnav=Adam |paşnav2=Campbell |pêşnav2=Lucy |paşnav3=Lawther |pêşnav3=Fran |paşnav4=Ambrose |pêşnav4=Tom |paşnav5=Lowe |pêşnav5=Yohannes |tarîx=2026-03-03 |sernav=Fire at US embassy in Riyadh after drone strike – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |roja-gihiştinê=2026-03-03 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref name="Stout2026">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk |sernav=Live updates: US Gulf allies fend off attacks as Trump warns Iran of ‘big wave’ of strikes |malper=CNN |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Stout |pêşnav= }}</ref> Polîsê Îsraîlê ragihandiye ku di encama ketina parçeyên mûşekên Îranê li Tel Avîvê kesek birîndar bûye. Her wiha di demjimêrên serê sibê de, li seranserê Behreynê sîrenan dest bi çalakbûnê kirin û hikûmetê bang li welatiyan kiriye ku ji ber êrîşan di cihê ewle de bimînin.<ref name="Stout2026"/> Li gorî raporên ku li ser medyaya civakî hatine parvekirin li Hewlêr a Başûrê Kurdistanê teqîn çêbûne û berxwedana îslamî ya Iraqê berpirsiyariya êrîşê girt ser xwe û gotiye ku wan otêlek ku leşkerên amerîkî tê de ne armanc girtiye. Balyozxaneya Amerîkayê ya li Riyadê ji aliyê du dronan ve hatiye armanc girtin û bûye sedema şewat û zirarê lê ji ber ku avahî vala bû, qurbanî û birîndar çênebûye. Li [[Başûrê Kurdistanê]] qaymeqamê [[Koye (navçe)|Koyeyê]] ragihandiye ku danê sibehê 3ê adarê de artêşa Îranê bi sê dronan êrişî Kampa Azadiyê ya li Koyeyê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/030320262 |sernav=Bi dron û mûşekan êrişî Kampa Azadiyê ya li Koyeyê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en }}</ref> === 4ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Attack on residential homes in central Tehran 1.jpg|thumb|Piştê êrîşên Amerîka û Îsraêlê ku zirar dîtiye]] Wezîrê derve yê Amerîkayê Marco Rubio di 4ê adarê de ragihandiye ku dê êrîşên Amerîka û Îsraîlê yên li ser Îranê zêde bibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492 |sernav=As Iran retaliates, largest US military base in Middle East hit by ballistic missile, Qatar says |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Êrîşên Îsraêlê li hemberî baregeha Besîcê bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/c62gg44d53xt |sernav=US says 'firepower over Iran to surge dramatically' as Israel bombards Beirut and Tehran |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB }}</ref> Li gorî çavkaniyên îranî, Mucteba Xameneyî ji êrîşeke ezmanî sax filitiye. Qeterê deh kesan bi tohmeta ku wekê şaneyek muhafizên şoreşê ya Îranê li axa Qeterê kar dikirin, li ser binesaziya leşkerî daneyan kom dikirin û hinek ji wan ji bo karanîna dronan perwerdehî dîtibûn girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thepeninsulaqatar.com/article/04/03/2026/qatar-state-security-announces-the-arrest-of-two-cells-affiliated-with-the-iranian-revolutionary-guard |sernav=Qatar State Security announces the apprehension of two cells affiliated with the Iranian Revolutionary Guard |malper=thepeninsulaqatar.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Newspaper |pêşnav=The Peninsula }}</ref> Hêzên hewayî yên Îsraêlê ragihandiye ku balafireke şer a Yak-130 a Îranî ya çêkirî ya Rûsyayê li ser Tehranê ji aliyê balafireke F-35 ve hatiye xistin. Ev yekem car e ku F-35 balafireke şer a bi mirovî di şerê hewayî de dixe xwarê û yekem car ji sala 1985an vir ve hêza hewayî ya Îsraêlê balafireke şer dixe xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888768 |sernav=Israel F-35 downs Iranian fighter jet in first war dogfight {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Keştiyeke şer a Îranê ya bi navê IRIS Dena, bi qasî 40 mîlên deryayî (74 km) li başûrê Galle, Srî Lankayê, li [[Okyanûsa Hindî]] ji aliyê binavderiyeke hêza deryayî ya Dewletên Yekbûyî ve hatiye noqandin. Ev keştiya hatiye lêdan piştî beşdarbûna xwe di nirxandina flota navneteweyî ya 2026an û tetbîqata piralî ya MILAN li Vîsakhapatnam, Hindistanê, di dema vedigeriya xwe ya Îranê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-04 |sernav=Sri Lanka rescues 32 sailors from sunk Iranian warship, recovers ‘few bodies’ |url=https://www.thehindu.com/news/international/sri-lanka-rescues-sailors-from-sinking-iranian-ship/article70702468.ece |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Hindu |ziman=en-IN |issn=0971-751X }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2026/Mar/04/at-least-87-killed-as-iranian-warship-sinks-in-indian-ocean-after-us-submarine-strike |sernav=Over 100 feared dead after US submarine strike on Iranian frigate in Indian Ocean |malper=The New Indian Express |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Rana |pêşnav=Javaria }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/sri-lanka-navy-sends-ships-aircraft-after-distress-call-from-iranian-vessel-iris-dena-101772605277885.html |sernav=Sri Lanka sends jets over Iran naval ship's distress call, denies ‘submarine attack’ reports; several feared dead |malper=Hindustan Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Ew yekem keştî bû ku ji aliyê binavbehrekê ve di şerên çalak de hatiye noqandin ê ji dema General Belgrano ya ARA di dema Şerê Falklandê de û ji dema Şerê Cîhanê yê Duyem ve, yekem keştî ye ku ji aliyê binavbehreke amerîkî ve hatiye noqandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.twz.com/news-features/u-s-submarine-sinks-iranian-warship-in-the-indian-ocean |sernav=U.S. Navy Submarine Torpedoes Iranian Frigate In Indian Ocean |malper=The War Zone |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US |paşnav=Trevithick |pêşnav=Howard Altman, Joseph }}</ref> Piştê êrîşê keştiya Îranê di serê sibehê de sînyala rewşa awarte daye ku ev yek bû sedema operasyona lêgerîn û rizgarkirinê ya awarte ya ji aliyê hêza deryayî ya Srî Lankayê û hêza hewayî ya [[Srî Lanka]]yê. 32 kesên saxmayî ji aliyê hêzên deryayî yên Srî Lankayê ve bi serkevtî hatine rizgarkirin û ji bo nexweşxaneya neteweyî ya Galleyê hatin veguhastin, li wir ji ber westandinê û birînên têkildarî teqînê dermankirina wan a bijîşkî hatiye wergirtin. Di heman demê de hêzên deryayî yên Srî Lankayê li cihê bûyerê 87 cinazeyên deryavanên Îranî dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/iris-dena-news-live-updates-iran-navy-ship-explosion-submarine-attack-sri-lanka-coast-death-toll-us-war-march-4-news-101772625664489.html |sernav=Iris Dena news highlights: US says Iran's warship Iris Dena sunk in torpedo attack near Sri Lanka, at least 87 dead |malper=Hindustan Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://themorning.lk//articles/6eDXFEnyeabdwhQqvzFE |sernav=Around 180 sailors were onboard the distressed Iranian naval ship ‘IRIS Dena’ off Galle- FM |malper=Latest in the News Sphere {{!}} The Morning |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Rêjeya avêtina mûşekên balîstîk ji aliyê Îranê ve ji destpêka şer heta 4ê adarê kêm bûye û analîst balê dikişînin ser kêmbûna depoyên mûşek û avêjerên Îranê û her wiha stratejiya kêmkirina çekan bikar tîne ku ji bo şerekî dirêjtir berxwe bide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/bc7b386f-23e9-4b97-8613-9f7abe985be1 |sernav=Client Challenge |malper=www.ft.com |roja-gihiştinê=2026-03-06 }}</ref> Îranê li dijî Baregeha Hewayî ya El Udeid û tesîsa rafineriya petrolê ya Ras Tanura ya Aramco êrîş pêk anîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492&entryId=130737063 |sernav=Qatar says Al Udeid Air Base hit by ballistic missile |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber pêşbîniya êrîşên Îranê fermana derxistina karkerên ne-esasî yên li Qibrisê da û hişyariya seferê ji bo wî welatî daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/04/america-evacuates-non-essential-workers-from-cyprus/ |sernav=America Evacuates Non-Essential Workers from Cyprus Greek City Times |malper=Greek City Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB |paşnav=Papadopoulos |pêşnav=Kosta }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usatoday.com/story/travel/2026/03/04/cyprus-travel-safety-risks/88978882007/ |sernav=Reconsider visiting this European country, State Department says |malper=USA TODAY |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US |paşnav=Chen |pêşnav=Eve }}</ref> Hizbullah li başûrê Libnanê guleyên dijî-tank avêtine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-04 |sernav=IDF says 2 troops moderately injured today from anti-tank fire in southern Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-2-troops-moderately-injured-today-from-anti-tank-fire-in-southern-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Balafirgeha Navneteweyî ya Larnaca li Qibrisê di bersiva droneke Libnanî de ku ji aliyê balafirên F-16 ên yewnanî ve hatiye xistin, bi awayekê demkî hatiye girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/04/cyprus-larnaca-airspace-closure-suspicious-object/ |sernav=Cyprus Closes Larnaca Airspace After Suspicious Object Detected Greek City Times |malper=Greek City Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB |paşnav=Bureau |pêşnav=Athens }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://breakingthenews.net/Article/Cyprus%27-Larnaca-closes-airspace-due-to-suspicious-object/65798562 |sernav=Cyprus' Larnaca closes airspace due to suspicious object |malper=breakingthenews.net |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Raporan behsa girtina qada hewayî ya Qibrisê kirin lê ev yek paşê ji aliyê hikûmeta Qibrisê ve hatiye redkirin û hikûmeta Qibrisê di heman daxuyaniyê de hebûna tiştê nenas ji Libnanê jî piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/04/cypriot-airspace-closed-reports |sernav=Govt insists Cypriot airspace is open |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Mûşekek balîstîk ku ji axa Îranê hatibû avêtin, dema ku ketibû qada hewayî ya Tirkiye ji aliyê pergalên parastina hewayî yên entegre yên NATOyê ve hate astengkirin ku ev yek nîşana gurrbûneke girîng di pevçûna herêmî de ye. Ev yekem binpêkirina rasterast a axa endamekî NATOyê bû di dema dijminatiyên berdewam de pêk hatiye. Di bersiveke dîplomatîk de, Îranê bi vê êrişê fermî red kiriye ku bi zanebûn Tirkiye nekiriye hedef û bûyer wekê "anormalîyeke teknîkî" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-04 |sernav=Turkey says Iranian ballistic missile entered its airspace, shot down by NATO |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/turkey-says-iranian-ballistic-missile-entered-its-airspace-shot-down-by-nato/ |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 5ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Êrîşeke esmanî ya amerîkî û îsraîlî hola werzîşê ya girtî ya 12.000 kursiyan a kompleksa azadî ya Tehranê hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603051320 |sernav=Missile strike destroys 12,000-seat indoor arena at Tehran’s Azadi complex |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Du serokên xwendekarên Besîcê ku hatiye îdiakirin ku di tepeserkirina xwepêşandanan de beşdar bûne, di êrîşên esmanî yên Îsraîlê de hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202603053543#202603054727 |sernav=Live - Trump demands Iran’s ‘unconditional surrender’ as Khamenei bunker destroyed |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Li gorî daneyên ku ji aliyê [[Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê]] ve hatiye weşandin li Îranê 13 navendên tenduristiyê di dema pevçûnê de hatine bombebarankirin. ==== Êrîşên Îranê ==== Di 5ê adara 2026an de, çavkaniyek leşkerî ji [[Ajansa Nûçeyan a Farsê]] re gotiye ku Îranê ji 28ê sibatê ve zêdetirî 500 mûşekên balîstîk û deryayî û nêzîkî 2.000 dronan ber bi welatên kendavê ve şandine. Di raporê de hatiye îdîakirin ku hema hema ji sedî 40ê şandina dronan ber bi Îsraêlê ve hatine kirin û ji sedî 60ê ji dronan jî ber bi hedefên amerîkî yên li herêmê ve hatine şandin. Serokê [[Ûkrayna]]yê [[Volodîmîr Zelenskî]] diyar kiriye ku Ûkraynayê ji bo alîkariya bi dronên Şahed ên îranî daxwazek ji Amerîkayê wergirtiye. Serokê Dewletên Yekbûyî Donald Trump diyar kiriye ku ew ê alîkariya Ûkraynayê qebûl bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.ara.cat/international/trump-asks-zelensky-for-help-defending-against-iranian-drones_1_5669750.html |sernav=Trump asks Zelensky for help defending against Iranian drones |malper=Ara in English |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Ferrer |pêşnav=Antònia Crespí }}</ref> Di dema serdana wezîrê berevanî ya [[Keyaniya Yekbûyî]] John Healey de ti mûşek ber bi Qibrisê ve nehatin şandin lêbelê sîrenên li baregehên brîtanî du caran lê daye û di nav nifûsa herêmî de bûye sedema metirsiya berfireh û cihguhertinê. Her du caran jî baregehan piştrast kirine ku mûşek hatine avêtin lê ev mûşek negihîştin [[Qibris]]ê. Di heman demê de [[Îtalya]], [[Holenda]] û [[Spanya]]yê piştrast kirine ku ew ê keştîyên şer bişînin ku Qibrisê ji êrîşan biparêzin ku di nav de firqateya ''Cristóbal Colón'' jî hebû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Elgot |pêşnav=Jessica |tarîx=2026-03-05 |sernav=Sirens over RAF Akrotiri in Cyprus are stark reminder of its proximity to war |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/05/sirens-over-raf-akrotiri-in-cyprus-are-stark-reminder-of-its-proximity-to-war |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di heman demê de [[Keir Starmer]] piştrast kiriye ku baregehên brîtanî li Qibrisê bi taybetî ji bo xistina dronên îranî werin bikar anîn û diyar kiriye ku baregeh ji bo parastina qada hewayî ya Ûrdunê werin bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/05/spain-italy-and-netherlands-join-european-naval-deployment-to-cyprus |sernav=Spain, Italy and Netherlands join European naval deployment to Cyprus |malper=euronews |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.latimes.com/politics/story/2026-03-05/europe-commits-to-expanding-iran-campaign-as-israel-strikes-southern-lebanon |sernav=Trump vows to select Iran's new leader, but Tehran is digging in |malper=Los Angeles Times |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US }}</ref> Hatiye diyarkirin ger ji Îrlendayê were xwestin, ew ê amade be ku Qibrisê biparêze û tevlî hevpeymaniya parastinê ya ewropî bibe ku li dora giravê seferber bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.irishexaminer.com/news/arid-41804990.html |sernav=Ireland urged to assist Cyprus if it invokes EU mutual defence clause |malper=Irish Examiner |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=O’Keeffe |pêşnav=Cormac }}</ref> Parçeyên ji mûşekek ku hatiye li jor hatine têkbirin li Petah Tikva ketine û li herêmê şewat çêbûye. === 6ê adarê === [[Wêne:Airstrike on the residential town of Shahid Boroujerdi 20 Avash.webp|thumb|Di 6ê adara 2026an de dîmenek ji encamên êrîşên esmanî yên DYA-Îsraîlê li Tehran a Îranê]] Serokê [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] Donald Trump di 6ê adarê de gotiye ku "sînorên demê" ji bo dirêjahiya şer tune neye û Hegseth diyar kiriye ku şer "nû dest pê kiriye."<ref name="Dautrich2026">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-05-26 |sernav=Day 6 of Middle East conflict — countries intercepting Iranian strikes, US ramps up campaign |malper=CNN |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en |paşnav=Dautrich |pêşnav= }}</ref><ref name="Dautrich2026"/> Êrîşên ezmanî yên Amerîka û Îsraêlê li ser baregeheke îstîxbarata IRGC li [[Luristan (parêzgeh)|Loristanê]]<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202603053543#202603063094 |sernav=Live - Iran says it is not seeking ceasefire as Trump threatens ‘death, fire and fury’ |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-10 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> û sê leşkerên aştîparêzên ganayî yên ku di nav hêzên UNIFILê de bûn, li Başûrê Libnanê bûne hedefa mûşekekan û birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260306-us-warns-bombardment-surge-as-israel-strikes-iran-lebanon |sernav=War in the Middle East: Ghanaian peacekeepers in Lebanon wounded in missile attacks |malper=France 24 |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> Tankera îranî IRIS Bushehr ji aliyê hêzên deryayî yên [[Srî Lanka]]yê ve hatiye desteserkirin ku ev yekem car e ku ji [[Şerê Cîhanî yê Duyem|Şerê Cihanê ya Duyem]] vir ve keştiyeke şer li welatekî bêalî hatiye desteserkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.newsfirst.lk/2026/3/5/sri-lanka-takes-control-of-iranian-ship-iris-bushehr-and-208-crew |sernav=Sri Lanka Takes Control of Iranian Ship Iris Bushehr and 208 Crew |malper=english.newsfirst.lk |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Hatiye îdîakirin ku li Azerbaycanê hêzên ewlehiyê yên herêmî planeke êrîşî ya girêdayî Îranê asteng kirine. Kesên ku hatine girtin bi îdîaya bi plankirina teqandina boriya petrolê ya Bakû-Tiblîsî-Ceyhan, balyozxaneya Îsraêlê û kenîşteyên li Bakûyê hatin sûcdar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://ukranews.com/en/amp/news/1138555-azerbaijan-announces-prevention-of-terrorist-attacks-planned-by-iran-against-israeli-embassy-and |sernav=Azerbaijan announces prevention of terrorist attacks planned by Iran against Israeli Embassy and synagogue |malper=ukranews.com |roja-gihiştinê=2026-03-10 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/06/azerbaijan-says-it-stopped-iranian-terror-attacks-dismantled-terror-cells |sernav=Azerbaijan says it stopped Iranian terror attack plot |malper=euronews |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> === 7ê adarê === DYAyê sêyem keştiya balafiran a bi navê ''USS George H. W. Bush'' şandiye [[Rojhilata Navîn]].<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.freepressjournal.in/world/operation-epic-fury-is-us-deploying-3rd-carrier-uss-george-hw-bush-cvn77-to-the-middle-east-amid-iran-war-heres-all-we-know |sernav=Operation Epic Fury: Is US Deploying 3rd Carrier, USS George H.W. Bush (CVN‑77), To The Middle East Amid Iran War? Here's All We Know |malper=Free Press Journal |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://news.usni.org/2026/03/06/uss-gerald-r-ford-now-in-the-red-sea-uss-george-h-w-bush-wraps-pre-deployment-exercises |sernav=USS Gerald R. Ford Now in the Red Sea, USS George H.W. Bush Wraps Pre-Deployment Exercises |malper=USNI News |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |paşnav=Shelbourne |pêşnav=Mallory }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.apa.az/america/us-said-expected-to-deploy-3rd-aircraft-carrier-to-the-middle-east-495510 |sernav=US said expected to deploy 3rd aircraft carrier to the Middle East |malper=Apa.az |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Her çiqas hem DYA û hem jî Îsraêlê înkar kirine ku wan êrîşî dezgehên bêxwêkirinê kiriye, artêşa Îranê gotiye ku êrîş li ser dezgeheke bêxwêkirina avê ya li girava Qeşmê hatiye kirin ku bandor li dabînkirina ava 30 gundan kiriye û DYA sûcdar kiriye û gotiye ku wan bi êrîşkirina cihên ku Îranê wekê çavkaniya êrîşê li dijî Îranê diyar kiriye, ji bo tola êrîşan hedef girtine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-07 |sernav=IRGC says it attacked US base in Bahrain, claims it was used to strike desalination plant in Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-says-it-attacked-us-base-in-bahrain-claims-it-was-used-to-strike-desalination-plant-in-iran/ |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://time.com/7383099/iran-news-oil-strikes-tehran/ |sernav=Tehran Shrouded in Toxic Cloud After Israel Strikes Fuel Depots |malper=TIME |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Schneid |pêşnav=Rebecca |paşnav2=Jamalpour |pêşnav2=Fatemeh }}</ref> Keştiya firokehilgir a brîtanî ''HMS Prince of Wales'' ketiye rewşa amadebaşiyê ya pêşketî ku berjewendîyên [[Keyaniya Yekbûyî|Brîtanyayê]] li herêmê biparêze.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c39w2nj1rk8o |sernav=British aircraft carrier HMS Prince of Wales prepped to set sail |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-07 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-GB }}</ref> Serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan di 7ê adarê de ji rojnamevanan re gotiye ku Îran dê ji 7ê adarê û pê ve êrîşên li ser cîranên xwe rawestîne heya ku êrîş ji wir dest pê neke. Tevî vê daxuyaniyê, Balafirgeha Navneteweyî ya Dubayê piştê vê daxûyaniyê ji aliyê dronên îranî ve rastê êrîşan hatiye. Êrîşên esmanî yên Îranê bandorek mezin li ser kompleks û rafineriyên petrolên pargîdaniya Halliburton a amerîkî ya li Besrayê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://in-cyprus.philenews.com/international/drone-attack-basra-halliburton-kbr-fire-iraq-live/ |sernav=Drone attack on foreign oil compound in Iraq’s Basra sets Halliburton and KBR facilities ablaze |malper=in-cyprus.philenews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US }}</ref> Artêşa Îranê bi dronekê êrîşî tankera petrolê ya bi ala Maltayê Prima kiriye. NDTV ragihandiye ku piştî hefteyekê şer, dibe ku tenê nêzîkî hezar mûşekên balîstîk li Îranê bimînin. === 8ê adarê === Di 8ê adarê de kurê Xameneyî ya duyem Mocteba, wekê rêberê nû yê Îranê hatiye hatiye diyar kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Treisman |pêşnav=Rachel |tarîx=2026-03-09 |sernav=What to know about Mojtaba Khamenei, Iran's new supreme leader |url=https://www.npr.org/2026/03/09/nx-s1-5742375/mojtaba-khamenei-iran-supreme-leader |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Êrîşên esmanî yên Îsraîlê ji bo cara yekem li ser dezgehên petrolê yên Îranê daye ku di encamê de çar kes hatin kuştin û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li dijî van êrîşên li ser dezgehên petrolê nerazîbûna nîşan daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/03/08/us-dismayed-israel-iran-fuel-strikes |sernav=Scoop: U.S. dismayed by Israel's Iran fuel strikes, sources say |malper=Axios |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Caputo |pêşnav=Barak Ravid,Marc }}</ref> Êrîşên li ser depoyên sotemeniyê yên nêzîkî Tehranê bûye sedema rijandina petrolê û "çemê agir" ên li kolanên derdorê û bajar di nav ewrek dûyê reş ê gurr de maye û bûye sedema barana reş a asîdî ya jehrîn ku li derdorê deverê bariye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.timesnownews.com/world/middle-east/iran-war-oil-depot-strikes-videos-black-rain-us-israel-air-strikes-article-153787160 |sernav='River of Fire' in Tehran: Videos Show Israeli Strikes Hit Iran Fuel Depots, Trigger Black Rain |malper=Times Now |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Rayedarên Îranê ji welatiyan xwestine ku li malê bimînin, li derve bi rûpoşan bigerin, xwarin û sotemeniyê bi kêmanî bikar bînin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Parent |pêşnav=Deepa |tarîx=2026-03-08 |sernav=‘Dark, like our future’: Iranians describe scenes of catastrophe after Tehran’s oil depots bombed |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/08/dark-like-our-future-iranians-describe-scenes-of-catastrophe-after-tehrans-oil-depots-bombed |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Wezareta berevaniya Keyaniya Yekbûyî piştrast kiriye ku hêzên wan droneke îranî ku ber bi Iraqê ve diçû, asteng kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.the-independent.com/news/world/middle-east/kuwait-city-tower-fire-drones-iran-war-b2934196.html |sernav=Kuwait city tower erupts in flames as Iran launches new wave of strikes in the Gulf |malper=The Independent |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Her wiha, wezaretê niyeta xwe ya şandina helîkoptereke Merlîn ji bo herêmê diyar kiriye ku di demên pêşin de alîkariya tespîtkirina gefên hewayî bike. Li gorî Heyva Sor a Îranê ji destpêka şer ve bi tevahî 65 dibistan û 32 navendên bijîşkî (wek nexweşxane û dermanxane) bûne hedef û zêdetirî 10.000 deverên sivîlan ji ber êrîşan zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/8/iran-live-israel-bombs-tehran-oil-depots-attacks-on-gulf-states-continue |sernav=Iran war updates: New supreme leader named; 2 killed in Saudi Arabia strike |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Kelliher |pêşnav=Ted Regencia,Virginia Pietromarchi,Alma Milisic,Caolán Magee,Fiona }}</ref> === 9ê adarê === [[NATO]]yê rêgirtina li duyem ê mûşeka balîstîk a li ser qada hewayî ya [[Bakurê Kurdistanê]] piştrast kiriye ku mûşekê li ser esmanê Dîlok a Bakurê Kurdistanê, li nêzîkî [[Dîlok]]ê hatiye têk têk birin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-03-09 |sernav=NATO intercepts second Iranian ballistic missile fired towards Turkey |url=https://www.straitstimes.com/world/middle-east/turkey-says-second-iranian-ballistic-missile-shot-down-by-nato-defences-in-airspace |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Straits Times |ziman=en |issn=0585-3923 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/899194/slug |sernav=NATO Intercepts Iranian Ballistic Missile in Turkish Airspace, Türkiye's Defense Ministry Says |malper=NATO Intercepts Iranian Ballistic Missile in Turkish Airspace, Türkiye's Defense Ministry Says |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Donald Trump piştî axavtina bi serokê Rûsyayê Vladimir Putin re îdîa kiriye ku "şer pir temam e, hema bêje temam bûye" û gotiye "me di gelek waran de şer qezenc kiriye."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2026/03/09/trump-iran-war-end.html |sernav=Trump says Iran war will end 'very soon,' predicts lower oil prices |malper=CNBC |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Mangan |pêşnav=Dan }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Trew |pêşnav=Bel |tarîx=2026-03-13 |sernav=Iran-US war latest: US confirms troops killed in Iraq plane crash as explosion hits Tehran demonstration |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/iran-us-war-live-updates-trump-israel-oil-iraq-b2937707.html |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Independent |ziman=en }}</ref> Trump piştre di civîneke çapemeniyê ya ku di heman rojê hatiye lidarxistin de ji hinek şîroveyên xwe vegeriya û piştgirî da wezîrê berevaniyê Pete Hegseth dema ku gotibû ku şer tenê "destpêka avakirina welatekî nû" ye û ew ê "zû" biqede.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Cameron |pêşnav=Chris |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Boxerman |pêşnav3=Aaron |paşnav4=Troianovski |pêşnav4=Anton |paşnav5=Pérez-Peña |pêşnav5=Richard |tarîx=2026-03-09 |sernav=After Global Economy Shudders, Trump Zigzags on Whether War Is Nearing End |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/10/world/iran-war-trump-us-israel |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Lêbelê Trump her wiha gotiye ku Amerîka dê di roja sêşemê de êrîşa "roja herî dijwar" pêk bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dw.com/en/us-israel-war-with-iran-updates-oil-price-trump/live-76284477 |sernav=Iran war: Tuesday to be 'most intense day' of US strikes |malper=dw.com |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Nêzîkî 12 bombebaranên B1-B gihîştine baregehên li Ewropayê. 5 ji wan li baregeha Hêza Hewayî ya Qraliyetê ya Fairfordê li Keyaniya Yekbûyî daketin û tevlî sê bombebaranên B-52 bûne, di heman demê de jî 3 B1-B yên din jî ber bi Baregeha Hewayî ya Ramsteinê li Almanya ve hatine şandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.airandspaceforces.com/b-1s-b-52s-bombers-europe-iran-epic-fury/ |sernav=B-1s and B-52s Bombers Pour into Europe for Ops Against Iran |malper=Air & Space Forces Magazine |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |paşnav=South |pêşnav=Todd }}</ref> === 10ê adarê === Di şeva 9 û 10ê adara 2026an de, bombebaranên li ser Tehranê bi girîngî zêde bûye. Rêzeke teqîn bajarê Tehranê, bi taybetî li beşên rojhilat, rojava û başûrê bajêr ku dengê çend teqînên bihêz bi rêzê ve hatiye bihîstin. Herwiha li Kerecê ku bajarekî mezin ê li bakurê rojavayê Tehranê ye, teqînên mezin hatine ragihandin ku li wir çend teqîn li herêmên pîşesaziyê hatine ragihandin. Li bakurê rojavayê welat, li bajarê Tebrîzê jî dengê teqînan hatiye. Rayedarên îranî tavilê asta zirarê li van bajaran eşkere nekirine lê çend çavkaniyên herêmî ragihandine ku êrîşên ku tesîsên lojîstîk û pîşesaziyê hedef digirin hatine kirin.<ref name=":10">{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://aje.news/a49wlz?update=4382851 |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Li başûrê rojhilatê welêt, balafirgeha Kermanê jî rastî êrîşan hatiye. Li gorî rayedarên herêmî yên ku ji aliyê medyaya Îranê ve hatine parvekirin, gelek avahiyên balafirgehê zirar dîtine. Herwiha êrîşên li bajarê Îsfahanê jî hatine berdewam kirin ku Qesra dîrokî ya kevnar a Chehel Sohoun, ku di Lîsteya Mîrata Cîhanî ya UNESCOyê de ye, piştî bombebaranê zirareke mezin dîtiye. Êrîşê ji ber nêzîkbûna bajêr ji bo çend tesîsên nukleerî yên hesas bûye sedema fikarên cidî.<ref name=":10" /> Li deryayê hêzên amerîkî operasyonên xwe yên li dijî şiyanên deryayî yên Îran a li Kendava Farsê berdewam kiriye. Di civîneke çapemeniya li Washingtonê, serkêşê fermandariya giştî ya hêzên hevbeş ên Amerîkayê Dan Caine diyar kiriye ku hêzên amerîkî keştîyên îranî yên ku beşdarî operasyonên danîna mayinên deryayî bûne, hedef girtine. Li gorî wî, ji destpêka şer ve zêdetirî pêncî keştîyên îranî hatine bin av kirin an jî hatine rûxandin.<ref name=":10" /> Li bajarê Manamayê ku paytexta Behreynê ye, bi êrîşeke dronî birca Millennium li navçeya Seefê hatiye hedef girtin. Navendên pargîdaniyên telekomunîkasyonê Clarent ku li qata 11em a avahiyê bû, piştî teqînê zirarên mezin dîtiye. Her wiha wezareta karên hundir a Behrêynê piştrast kiriye ku êrîşeke cuda li dijî avahiyeke niştecihbûnê li bajêr pêk hatiye jinek jiyana xwe jidest daye û çend kesên din birîndar bûye. Rayedaran êrîş wekê "êrîşek eşkere" ya ku sivîlan hedef digire wesif kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-war-targets-map-numbers/ |sernav=Map and chart track the latest U.S. and Iranian war targets - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-10 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en-US }}</ref> Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, rafineriya Ruwais ku yek ji mezintirîn rafineriyên petrolê ya cîhanê ye, piştî êrîşeke bi dronan ku herêma pîşesaziyê ya Ruwais li mîrgeha Ebû Dabî bûye armanca êrîşên Îranê, hilberîna neftê bi demkî sekiniye.<ref name=":11">{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/10/woman-killed-in-bahrain-as-other-gulf-states-intercept-iranian-missiles |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Li Erebistana Siûdî dronek li taxeke niştecihbûnê ya bajarê Ez Zulfî yê li parêzgeha Riyadê ketiye xwarê. Rayedarên Siûdî ragihandine ku di bûyerê de ziyana madî çêbûye lê ti kes nemiriye.<ref name=":11" /> Demek kurt piştî ku artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan avêtina mûşekan ji Îranê tesbît kiriye, li Îsraêlê, çend êrîşên mûşekan li herêma Beyt Şemeş a li navenda welêt hatin ragihandin. Tîmên rizgarkirinê ji bo nirxandina rewşê şandin cihê bûyerê, lê di cih de ti birîndar nehatin ragihandin. Li gorî wezareta tenduristiyê ya Îsraêlê, di 24 saetên borî de 191 kes, hem sivîl û hem jî personelên leşkerî, ji ber pevçûnê rakirine nexweşxaneyê. Ji destpêka şer ve 2 hezar û 339 birîndar li nexweşxaneyên Îsraêlê hatine derman kirin. Li gorî agahiyên herî dawî yên heta 10ê adarê, 95 kes li nexweşxaneyan mane ku 11 ji wan rewşa wan giran e. Di heman demê de, di êrîşeke mûşekî ya Îranê de li ser bajarê Yehudê li navenda Îsraêlê kesek jiyana xwe jidest daye û du kes jî birîndar bûne. === 11ê adarê === Di roja 11ê adarê de hêza hevbeş a Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe li seranserê axa Îranê beberdewam kirine ku ev êrîş li hemberî qereqolên polîsan li parêzgehên [[Rojhilata Kurdistanê]], [[Tehran]] û her wiha navendeke Besîcê li Tehranê û baregehên Besîcê Îmam Riza li Îsfehanê pêk hatine. Her wiha baregeha 7em a hêzên hewayî jî hatine hedefgirtin. Li Bender Ebasê, li parêzgeha Hormozgan, dezgehên medyayî yên li dijî rejîmê nûçeyên rûxandina radareke Îranê ragihandine. Li parêzgeha Xuzistanê, rafineriya Abadanê rastî lêdanekê hatiye ku êrîş yek sedemên krîza enerjiyê ye ku qutbûnên rojane yên elektrîka li seranserê Îranê girantir kiriye. Fermandariya Amerîkayê ragihandiye ku ji destpêka şer ve wan li Îranê zêdetirî 5.500 hedefan xistiye û diyar kiriye ku li ser beşên mezin ên axa Îranê serdestiya wan ê hewayî heye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.france24.com/fr/moyen-orient/20260311-en-direct-guerre-au-moyen-orient-iran-revendique-frappes-grande-ampleur-israel-etats-unis-golfe-petrole |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Di heman rojê de hevpeymaniya Îsraêl û Dewletên Yekbûyî li avahiya Bank Sepah li Tehranê xistiye ku di encamê de avahî hilweşiyaye û xizmetguzariyên serhêl û yên rûbirû hatiye rawestandin. Ev bankeya ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî ve hatiye hilweşandin, berpirsiyarê dayîna mûçeyên karmendên Pasdarên Şoreşê û artêşa birêkûpêk a Îranê bû. Li gorî medyaya herêmî karmendên ku ji bo amadekirina mûçeyên mehê di şifta şevê ya awarte de dixebitîn, hatine kuştin. Xizmetên Banka Melli ku saziyeke din a bi rejîmê ve girêdayî ye, çend roj in hatine astengkirin. Di bersivê de, baregeha Xetam el-Enbiya ragihandiye ku navendên aborî û bankên bi Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ve girêdayî yên li herêmê niha hedefên wan ên rewa ne û bang li sivîlan kiriye ku ji ber êrîşên Dewletên Yekbûyî di nav kîlometreyekê de nêzîkî saziyên bankayên Îranê nebin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lorientlejour.com/article/1498593/larmee-iranienne-dit-vouloir-desormais-frapper-des-cibles-economiques-dans-la-region.html |sernav=L'armée iranienne dit vouloir désormais frapper « les centres économiques et les banques » dans la région |malper=L'Orient-Le Jour |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Li Erebistana Siûdî Îran êrîşên dubare li ser binesaziya leşkerî û enerjiyê ya padîşahiyê berdewam kiriye. Wezareta berevaniyê ragihandiye ku wan heft dronên ku ber bi zeviya petrolê ya Şeybe ya mezin li rojhilatê welêt ve diçûn asteng kirine ku ji aliyê Aramco ve dihatin xebitandin û ji destpêka şer ve çend caran hatiye hedefgirtin. Şeş mûşekên balîstîk ên ku baregeha hewayî ya prens Siltan ku leşkerên amerîkî li nêzîkî Riyadê lê dimînin, hatine hedef digirtin, hatine têkbirin, her wiha pênc dron li herêma El Xerj û du dronên din jî li nêzîkî Hafar El Batîn, li ser sinorê Kuweytê hatine têk birin.<ref name=":12">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/11/iran-fires-missiles-drones-at-gulf-nations-as-ship-hit-in-strait-of-hormuz |sernav=Iran fires missiles, drones at Gulf nations as ship hit in Strait of Hormuz |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> Hêzên Îranê pêlek li dijî Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî pêlek nû yê êrîşan daye destpêkirin ku tê de dron û mûşek hatine bikaranîn. Du dron li nêzî Balafirgeha Navneteweyî ya Dubayê ketin xwarê û di encamê de çar kes birîndar bûn ku di nav de du welatiyên ganayî, yek bangladeşî û welatiyekî hindî di nav de hebûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lorientlejour.com/article/1498577/des-drones-tombes-pres-de-laeroport-de-dubai-quatre-blesses-autorites.html |sernav=Des drones tombés près de l'aéroport de Dubaï, quatre blessés |malper=L'Orient-Le Jour |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Li Qeterê piştê ku li Dohayê dengê teqînan hatiye bihîstin ku hatiye ragihandin ku êrîşeke mûşekî hatiye têkbirin.<ref name=":12"/> Li Kuweytê, Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî berpirsiyariya avêtina du mûşekan li baregeha amerîkî ya Kampa Arifjan, li başûrê bajarê Kuweytê ku baregeha pêşeng a pêkhateya bejayî ya CENTCOMê lê ye, girtiye ser xwe. Di heman rojê de artêşa Kuweytê bêbandorkirina heşt dronan ragihandiye. Li Omanê balafirên bêmirov ên îranî li bendera Salalahê xistine û tankên sotemeniyê hatine armanc girtin. Her çend ti qurbanî nehatine ragihandin jî, xebatên li benderê hatine rawestandin. Di encamê de li wir agirêkî mezin derketiye û di tevahiya êvarê de gurtir bûye û beşek mezin ji benderê şewitandiye.<ref>{{Jêder |sernav=Des réservoirs de carburant touchés par une frappe de drones à Oman |tarîx=2026-03-11 |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/iran/video-des-reservoirs-de-carburant-touches-par-une-frappe-de-drones-a-oman_VN-202603110647.html |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Îranê li Tengava Hurmizê û li Kendava Erebî, êrîşên xwe yên li dijî keştîyên bazirganî zêde kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/attacks-strait-hormuz-intensify-iran-targeted-commercial-ships/story?id=130962627 |sernav=Tensions continue to escalate in the Strait of Hormuz as 3 commercial ships attacked |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Di heman rojê de êrîşên Îranê û êrîşên komên girêdayî Îranê ku di nav axa Iraqê de ne li hemberî [[Başûrê Kurdistanê]] berdewam kiriye. Îran li Başûrê Kurdistanê êrîşî wergehên kurdên [[Rojhilata Kurdistanê]] kirine. Heşt balafirên bêpîlot ên ku di du pêlan de hatin avêtin baregeha partiya Komala li herêma Zirgiwezala, nêzîkî [[Silêmanî (bajar)|Silêmaniyê]] bûye armanca êrîşên Îranê û di encamê de pêşmergeyek jiyana xwe jidest daye û du peşmerge jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/130320264 |sernav=Kî ji kû derê bi kîjan dronan êrişî Herêma Kurdistanê dike? |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en }}</ref> === 12ê adarê === ==== Êrîşên li ser Îranê ==== Di roja 12 adarê de hevpeymaniya Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe yên li seranserê axa Îranê bi awayekî berbiçav zêde kiriye û ji destpêka şer ve hejmara xalên ku hatine hedefgirtin gihîştiye nêzîkî 6.000an. Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan kompleksa Taleghan, ku li Parçînê li başûrê rojhilatê Tehranê ye, bombebaran kiriye ku ew wekê tesîseke stratejîk ji aliyê rejîmê ve hatiye bikaranîn ku şiyanên girîng ji bo çêkirina çekên nukleerî pêş bixe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/live-updates/iran-war-us-israel-gulf-allies-strait-of-hormuz-attacks-oil-prices-stocks/ |sernav=Iran war paralyzes oil trade, U.S. military plane crashes in Iraq |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |paşnav4= |paşnav5= |pêşnav5= |paşnav6= |pêşnav6= |paşnav7= |pêşnav7= }}</ref> Her wiha êrîş bi awayekê sîstematîk xalên kontrolê yên milîsên paramîlîter ên Besîcê li seranserê Tehranê hatiye pêk anîn ku artêşa Îsraêlê dibêje wan li gelek deverên Tehranê xalên leşkerî danîne ku şêniyên bajêr de tirsê çêkirine. Di heman demê de UNHCR radigihîne ku ji destpêka şer û pevçûnan ve 3,2 milyon îranî li hundirê welat koçber bûne, ku ev hejmar di navbera 600.000 û milyonek malbatan de ye ku piraniya wan ji Tehran û deverên mezin ên bajarî reviyan ku li bakurê welat û deverên gundewarî penageh bibînin û di heman demê de Neteweyên Yekbûyî diyar kiriye ku ew texmîn dikin ku ev koçberiya berdewam zêde bibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.unhcr.org/fr/actualites/communiques-de-presse/jusqua-3-2-millions-diraniens-temporairement-deplaces-dans-leur |sernav=Jusqu'à 3,2 millions d'Iraniens temporairement déplacés dans leur pays alors que le conflit s'intensifie |malper=HCR |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr |paşnav=Ito |pêşnav=Par Ayaki }}</ref> Di warê siyasî de rêberê bilind ê nû yê Îranê Mucteba Xameneyî peyama xwe ya yekem ê piştî erkdarkirina xwe bi daxuyaniyekê ku li ser televîzyona dewletê ya Îranê hatiye xwendin lê di weşanê de deng û dîmenên Mucteba Xameneyî nehatiye parvekirin. Mucteba Xameneyî di vê peyamê de bi tundî soza tolhildanê li dijî Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ji bo wêrankirina çêbûyî daye ku daxwaz dike ku Tengava Hurmizê girtî bimîne û diyar kiriye ku hemî baregehên amerîkî yên li herêmê ji bo wî hedef in. Balyozê Îranê li Nîkosyayê piştrast kiriye ku ew di êrîşa ku bavê wî tê de hatiye kuştin de birîndar bûye û ragihandiye ku ew ji ling, dest û milê xwe birîndar bûye û di heman demê de şêwirmendekî hikûmetê bi eşkereyî piştrast kiriye ku ew sax û tenduristiya wî baş e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/nous-nous-vengerons-le-nouveau-guide-supreme-iranien-mojtaba-khamenei-sort-du-silence-dans-un-message-lu-a-la-television_AP-202603120568.html |sernav="Nous nous vengerons": le nouveau guide suprême iranien Mojtaba Khamenei sort du silence dans un message lu à la télévision |malper=BFM |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Di 12 adarê de êrîşên Îranê li dijî Erebistana Siûdî Îran êrîşên li ser binesaziya leşkerî û enerjiyê berdewam kiriye. Wezareta berevaniya siudî têkbirina çend balafirên bêpîlot ên ku bîrên petrolên mezin ên li Şeybe hedef digirtin ku ji destpêka şer ve gelek caran hatibû hedefgirtin û her wiha têkbirina dronek ku bi awayekî xeternak nêzîkî navçeyek Riyadê dibû ku balyozxaneyên biyanî lê ne, ragihandiye ku vê yekê berfirehbûna hedefên Îranê ber bi deverên dîplomatîk ve nîşan daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/12/saudi-defense-ministry-says-intercepted-drones-headed-to-shaybah-oil-field |sernav=Saudi Arabia intercepts 24 drones targeting Eastern Province and Shaybah oil field |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Mîrgehên Erebî yên Yekbûyî, piştî lêdaneke rasterast ji aliyê droneke Îranê ve, li avahiya bilind ê bi navê Harbour Creek li Dubaiyê agir derketiye û di heman demê de bermahiyên droneke din jî li nêzîkî navçeya darayî ya Dubaiyê ku yek ji navendên aborî yên herî girîng ên herêmê ye, ketiye xwarê. Keştiyeke neftê jî 65 kîlometre li bakurê Jebel Elî ji aliyê guleyeke nenas ve hatiye lêdan ku bûye sedema agireke piçûk ê li ser keştiyê ku zû hatiye kontrolkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/12/dubaibased-dp-world-says-jebel-ali-port-fully-operational-inbound-vessel-traffic-reduced |sernav=Dubai-based DP World says Jebel Ali port fully operational, inbound vessel traffic reduced |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Kuweytê droneke îranî rasterast li avahiyek niştecihbûnê li başûrê welêt xistiye ku di encamê de du sivîl birîndar bûn û agir bi avahiyê ketiye ku ji aliyê agirkujan ve bi lez û bez hate kontrolkirin. Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê jî ji aliyê çend dronan ve hatiye lêdan ku ziyanên madî yên girîng li binesaziyê çêbûne lê di vê êrişê de ti qurbanî çênebûne. Wezareta berevaniya Kuweytê ragihandiye ku çend dronên din berî ku bigihîjin hedefên xwe hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/12/kuwait-international-airport-targeted-by-drones-causing-material-damage-only- |sernav=Kuwait International Airport targeted by drones, causing material damage only |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Behrêynê balafirên bêmirov ên Îranê li depoyên hîdrokarbonên li parêzgeha Muharraqê dixin û di encamê de agirê mezin û dijwar derketiye holê ku ji dûr ve hatiye dîtin. Wezareta karên hundir bi lezgînî bang li şêniyên bajarokên nêzîk ên wekê Hidd, Arad, Qelalî û Samahîc kiriye ku ji ber dûyê jehrîn a qalind a ku ji cihê şewatê derdikeve, li hundir bimînin û pencere û deriyên hewakirinê bi hişkî bigirin. Di dawiya rojê de agir hatiye kontrolkirin ku ev yek rê da rayedaran ku qedexeyên li ser şêniyên deverê hatibûn ferzkirin, rakin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c743gpd9z72o |sernav=Iran steps up attacks on energy targets as tankers hit |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-GB }}</ref> Li Tengava Hurmizê û Kendava Farsê, rewşa deryayî bi awayekî metirsîdara berdewam xirabtir bûye. Sê deryavanên keştiya barkêş a teylandî Mayuree Naree ku roja berê ji aliyê keştiyeke şer ê Îranê ve ku ji dûr ve tê xebitandin rastî êrîşê hatine, hê jî winda ne û hatiye bawerkirin ku ev deryavan di odeya motorê ya zirar dîtiye de asê mane. Her çend agir hatiye vemirandin jî, gihîştina keştiyê hê jî ne gengaz e. Bîst endamên din ên tîma deryavan ku hemî hemwelatiyê teylandî bûn, bi ewlehî gihiştine Omanê. ==== Êrîşên li dîjî Başûrê Kurdistanê ==== Li [[Başûrê Kurdistanê]], li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] baregeheke leşkerî ya Îtalyayê rastî êrîşan hatiye. Mûşekek rasterast li baregeha leşkerên îtalî dikeve lê ji ber ku berê ev baregeh hatibû valakirin ti qurbanî çênebûye. Wezîrê berevaniya Îtalyayê Guido Crosetto êrîş piştrast kiriye û vegerandina 141 leşkerên îtalî yên ku hê jî li baregehê ne ragihandiye ku vekişîneke ku ji ber sedemên ewlehiyê beriya bûyerê hatibû plankirin, 102 leşker berê vegeriyabûn Îtalyayê û nêzîkî çil leşkerên din jî li Urdunê hatine bicihkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ilmessaggero.it/schede/erbil_base_militare_italiana_dove_si_trova_quanti_soldati_ci_sono-9411572.html |sernav=Erbil, la base militare italiana nella zona a rischio: dove si trova, quanti soldati italiani ci sono e chi è il comandante |malper=www.ilmessaggero.it |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=it }}</ref> Di heman rojê de baregeha hevbeş a fransî-kurdî ya Mala Qara, ku bi qasî 40 kîlometreyan li başûrê rojavayê Hewlêrê ye, di şeva 12-13ê adarê de rastî êrîşeke du dronan hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.defense.gouv.fr/terre/actualites/deces-ladjudant-chef-arnaud-frion-operation-exterieure-irak |sernav=Décès de l’adjudant-chef Arnaud Frion en opération extérieure en Irak {{!}} Ministère des Armées et des Anciens combattants |malper=www.defense.gouv.fr |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> Efserê erkan Arnaud Frion ku ji Tabûra 7em a şopvanên alpînê bû ku bi eslê xwe ji bajarê Varces, Isèreyê bû di êrîşê de jiyana xwe jidest daye. Ew yekem leşkerê Fransayê ye piştê demek dirêj li heremê jiyana xwe jidest dide. Serokkomarê Fransayê Emmanuel Macron saet di 1:37ê (dema herêmî) sibehê de mirina fermandarê fransî ragihandiye û diyar kiriye ku hebûna wan ê li heremê di çarçoveya têkoşîna li dijî terorîzma DAÎŞÊ de ji sala 2015an vir ve ye û diyar kiriye ku şerê li Îranê nikare êrîşên bi vî rengî rewa bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/monde/iran/guerre-entre-les-etats-unis-israel-et-l-iran/mort-d-un-soldat-francais-au-moyen-orient-qui-etait-l-adjudant-chef-arnaud-frion-mort-lors-d-une-attaque-de-drone-dans-le-kurdistan-irakien_7865429.html |sernav=Qui était l'adjudant-chef Arnaud Frion, mort lors d'une attaque de drone dans le Kurdistan irakien ? |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr-FR }}</ref> === 13ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di roja 13ê adarê de êrîşên Îsraêl û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê êrîşên xwe yên li ser Îranê bi awayekî berbiçav zêde kirine û li gorî raporên ajansan ji destpêka şer û pevçûnan vir ve hejmara xalên ku hatine lêxistin gihiştiye 15.000an. Di şeva 12-13ê adarê de artêşa Îsraêlê li parêzgeha Xuzistanê êrîşî çend cihên ewlehiyê yên navxweyî kiriye ku di nav wan de baregeha polîsên li parêzgeha Ehwazê, baregeha hêzên bejayî yên mihafizên şoreşê ya li heman bajarî û tugaya zirxî ya 292em a artêşa birêkûpêk a li Dezfulê hebûn. Li gorî nirxandinên Amerîkayê, hevpeymaniyê heta 13ê adarê ji sedî 60 heta 80ê fuzeyên Îranê û heta ji sedî 80ê pergala parastina hewayî ya Îranê ji holê rakirine. Tesîseke çêkirin û depokirina mûşekên balîstîk ên bin erdê li Şîrazê, parêzgeha Farsê û her wiha cihekî mûşekan ku li Borazcan a li parêzgeha Buşehrê û herêma pîşesaziyê ya Hacîabadê li Arakê, parêzgeha Markazî, ku pargîdaniyên bi bernameya nukleerî ya Îranê ve girêdayî ne, hatine bombebarankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2026/03/13/trump-says-us-obliterated-military-targets-on-irans-kharg-island-but-didnt-wipe-out-oil-infrastructure.html |sernav=Iran threatens to retaliate against neighbors; Trump urges countries to assist in securing Strait of Hormuz |malper=CNBC |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Cullen |pêşnav=Sam Meredith,Darla Mercado, CFP®,Terri }}</ref> Donald Trump bi xwe radigihandiye ku wî fermana yek ji êrîşên esmanî yên herî bihêz ên dîroka Rojhilata Navîn li dijî girava Xarkê daye ku bi qasî ji %90 ê ji petrola hinardekirî ya Îranê ji wir derbas dibe. Careke din dîsa Trump zelal kiriye ku wî biryar daye ku binesaziya petrolê ya giravê biparêze, di heman demê de gef xwar ku ger Îran rê li ber veguhestina petrolê li Tengava Hurmuz bigire, ew ê giravê hilweşîne. Wî her wiha îdia kiriye ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê dê di hefteya bê de li Îranê pir bi tundî êrîş bike, ev yek nîşan dide ku dawiya pevçûnê nêzîk nîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bfmtv.com/international/amerique-nord/etats-unis/donald-trump-annonce-que-l-armee-americaine-a-mene-l-un-des-raids-aeriens-les-plus-puissants-de-l-histoire-du-moyen-orient-sur-l-ile-de-kharg-en-iran_AV-202603130962.html |sernav=Donald Trump annonce que l'armée américaine "a mené l'un des raids aériens les plus puissants de l'histoire du Moyen-Orient" sur l'île de Kharg en Iran |malper=BFM |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> Li navenda Tehranê, li nêzîkî şahiyeke ku ji bo roja cîhanê ya Qudsê teqîn çêbûne û herî kêm kesek jiyana xwe jidest daye. Artêşa Îsraîlê serê sibeha 13ê adarê ji welatiyên Îranê xwestibû ku ji du deverên li navenda paytextê ya nêzîkî cihê merasîma leşkerî ku gelek serokên payebilind ên Îranê ku di nav wan de serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan û rêveberê ewlehiyê Elî Larîcanî jî hebûn, vala bikin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/explosions-near-tehran-al-quds-day-march-in-solidarity-with-palestinians |sernav=Al-Quds Day rally in Tehran draws thousands despite US-Israeli attacks |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Li Erebistana Siûdî wezareta parastinê têk birina deh dronan ku li ser herêma rojhilatê Erebistanê difiriyan ragihandiye û piştre 28 dronên din ên ku di pêla duyem a êrîşan de ketine qada hewayî ya Siûdî jî hatine têk birin. Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî avahiyek li navenda darayî ya navneteweyî ya Dubayê bi ketina bermahiyên droneke li avahiyê dikeve ku zirar daye rûyê avahiyê lê ti birîndarî çênebû. Ev bûyer di demekê de qewimî ku pargîdaniyên navneteweyî yên mezin ên ku di nav de Citi, Deloitte û PwC jî hebûn, ji ber gefên Îranê ya li dijî navendên aborî û darayî yên bi Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ve girêdayî, ofîsên xwe ji DIFC yê vala kiribûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://nypost.com/2026/03/13/world-news/international-financial-centre-in-dubai-hit-by-kamikaze-drone/ |sernav=International Financial Centre in Dubai hit by kamikaze drone {{!}} New York Post |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US }}</ref> Li Omanê du karkerên biyanî dema ku dronek li herêma pîşesaziyê ya El-Awahi li parêzgeha Sohar a bakurê Omanê ketiye xwarê, hatine kuştin û çend kesên din jî birîndar dibin. Droneke din li deverek vekirî bêyî ku ti qurbanî çêbibin ketiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/iran-war-what-is-happening-on-day-14-of-us-israel-attacks |sernav=Iran war: What is happening on day 14 of US-Israel attacks? |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Melimopoulos |pêşnav=Elizabeth }}</ref> Li Tengava Hurmizê Îran trafîka deryayî bi tevayî asteng kiriye. Serokê fermandariya giştî ya hêzên hevbeş ên Amerîkayê Dan Caine qebûl kiriye ku tengav ji aliyê taktîkî ve hawîrdorek tevlihev pêşkêş dike û bi awayekî neyekser qebûl dike ku di demek kurt de pêşîgirtina li êrîşên Îranê li wir ne mimkûn e. Wezîrê enerjiyê ya Amerîkayê wisa difikire ku heta dawiya mehê eskortên tankeran werin bicihkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-war-hegseth-caine-update-pentagon/ |sernav=Hegseth says there's "no clear evidence" Iran is placing new mines in Strait of Hormuz - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US |paşnav=Watson |pêşnav=Eleanor }}</ref> Li Îsraîlê, Îran di nav rojê de pênc mûşekên din ên balîstîk avêtiye. Mûşekek li Zerzîrê, rojhilatê Heyfayê, ketiye ku di encamê de bi dehan kes birîndar bûne û zirarên mezin daye malên derdorê. Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî berpirsiyariya êrîşan girtiye ser xwe ku diyar kiriye ku wan avêtina mûşekên Xeybar Şekan bi Hizbullahê re koordîne kirine.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Taber |pêşnav=D |tarîx=1994-10-10 |sernav=Diastereoselectivity in uncatalyzed intramolecular C_H insertion by an alkylidene carbene |url=https://doi.org/10.1016/s0040-4039(00)78382-1 |kovar=Tetrahedron Letters |cild=35 |hejmar=41 |rr=7909–7910 |doi=10.1016/s0040-4039(00)78382-1 |issn=0040-4039 }}</ref> Li eniya leşkerî ya amerîkî dema ku balafir li rojavayê Iraqê ketiye xwarê, tevahiya tîma balafireke tanker a KC-135 ku ji şeş leşkeran pêk hatiye, jiyana xwe jidest dane. Di derbarê bûyerê de CENTCOMê diyar kiriye ku bûyer ne ji ber agirê dijmin an dostane çêbûye û balafireke duyem a têkildar bi ewlehî daketiye. Ev çarem balafireke leşkerî ya amerîkî ye ku ji destpêka şer ve dikeve xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-war-kc-135-us-plane-crash-iraq-crew-deaths-confirmed/ |sernav=All 6 crew members killed in crash of American KC-135 refueling aircraft in Iraq, U.S. military confirms - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US }}</ref> === 14ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Hevpeymaniya Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe li ser axa Îranê beberdewam kirine ku artêşa Îsraêlê ragihadiye ku wan navenda lêkolînê ya sereke ya Ajansa Fezayê ya Îranê armanc girtine ku ew wekê laboratuarên stratejîk ên ku ji bo pêşxistina peykên leşkerî, berhevkirina îstîxbaratê û rêberiya êrîşên li ser xalên li seranserê Rojhilata Navîn têne bikar anîn û her wiha kargehekê ji bo hilberîna pergalên parastina hewayî jî di nav de bû.<ref>{{Jêder |sernav=Guerre au Moyen-Orient: l’armée israélienne frappe le principal centre de recherche de l’Agence spatiale iranienne |tarîx=2026-03-14 |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/iran/video-guerre-au-moyen-orient-l-armee-israelienne-frappe-le-principal-centre-de-recherche-de-l-agence-spatiale-iranienne_VN-202603140281.html |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr }}</ref> Li gorî ajansa nûçeyan a farsê di êrîşa mûşekî ya Îsraîl û Amerîkayê ya li ser herêmeke pîşesaziyê ya li Îsfehanê de 15 kes mirine. Di warê mîrasê de, Wezareta Mîrasa Çandî ya Îranê radigihîne ku ji destpêka şer û pevçûnan ve di bombebaranan de herî kêm 56 muzexane û cihên dîrokî li seranserê welst zirar dîtine. Di nav cihên ku ji ber êrîşan bi bandor bûye de Qesra Golestan a li Tehranê ku Cihê Mîrateya Cîhanî ya UNESCOyê ye û yek ji kevintirîn abîdeyên paytexta Îranê ye.û Meydana Neqşî-Cehan li Îsfehanê ku gewhereke mîmarî ya sedsala 17an e di nav de hebûn. Parêzgeha Tehranê herî zêde ji ber êrîşan bi bandor bûye ku 19 abîdeyên dîrokê zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/culture/patrimoine/en-iran-au-moins-56-musees-et-sites-historiques-ont-ete-endommages-selon-le-ministere-du-patrimoine-culturel_7868015.html |sernav=En Iran, au moins 56 musées et sites historiques ont été endommagés selon le ministère du Patrimoine culturel |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr-FR }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Hêzên îranî pêlên nû yên êrîşan li dijî Erebistana Siûdî dane destpêkirin. Wezareta berevaniya Siudî ragihandiye ku şeş mûşekên balîstîk ên ku ber bi parêzgeha Xercê ve hatine avêtin hatine têkbirin û her wiha deh dronên ku li ser herêma rojhilatê welêt difiriyan hatine rûxandin û piştre 28 dronên din ên ku derbasî qada hewayî bûne hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/14/iran-continues-intensified-attacks-across-gulf-in-us-israel-war-fallout |sernav=Iran continues intensified attacks across Gulf in US-Israeli war fallout |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> Her çiqas Donald Trump zirarê kêm dîtiye û diyar kiriye ku çar ji pênc balafirên ku lê ketine, jixwe vegeriyane xizmetê, li gorî Wall Street Journal, balafirên tanker ên amerîkî KC-135 ku li baregeheke Siûdî bi cih bibûn, di êrîşa Îranê de zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/five-air-force-refueling-planes-hit-in-iranian-strike-on-saudi-arabia-wHYFMW2YG3p0rwH3HaGU |sernav=Five Air Force Refueling Planes Hit in Iranian Strike on Saudi Arabia |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî piştî ku bermahiyên droneke Îranê ya têkbirî li tesîsan ketiye, li navenda petrolê ya Fuceyrayê ku bendergeheke stratejîk û termînala hinardekirina petrola xam e û rojane bi qasî milyonek bermîl petrola îmaratê derbas dibe, agireke mezin derketiye. Di êrîşên berdewam de welatiyekî urdunî bi sivikî birîndar bûye û hinek xebatên barkirina petrolê hatine sekinandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/u-a-e-says-one-injured-at-fujairah-oil-industry-zone-epFN2fUiQ73DfB8YN47F |sernav=U.A.E. Says One Injured at Fujairah Oil Industry Zone |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Kuweytê du dron li baregeha hewayî ya Ehmed El-Cabirê ku li nêzîkî kampa Arifjanê ye ku navenda fermandariya pêşverû ya CENTCOMê lê ye, xistine, sê leşkerên kuweytî bi sivikî birîndar bûne û ziyana milkî çêbûne. Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê jî ji aliyê çend dronan ve hatiye armanc girtin ku zirar daye pergala radarê lê ti qurbanî çênebûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/VnOHZwluS01ImfjD06Ay |sernav=Kuwait Says Drones Struck Airport’s Radar System |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Iraqê balyozxaneya amerîkî li Bexdayê ku li herêma kesk a pir ewle ye, di dana sibê de bi êrîşeke dronî hatiye hedefgirtin û dûyê reş ji ser kompleksa dîplomatîk bilind bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politico.eu/article/us-embassy-baghdad-hit-missile-drone-iran-war-defense/ |sernav=US embassy in Baghdad hit by missile |malper=POLITICO |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-GB }}</ref> Ji destpêka pevçûnan ve ev êrîşa duyem ê li dîjî balyozxaneyê ye. Çend demjimêran berê, êrîşên hevpeymaniya Îsraêl û Dewletên Yekbûyî li navçeya Arasat a Bexdayê êrîşî Keta'ib Hizbullah kirine û du endamên komê hatiye kuştin ku di nav wan de kesayetiyek ku ji hêla çavkaniyên ewlehiyê ve wekê kesek girîng dihat wesifandin. Derengiya êvarê baregeheke leşkerî li Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê ji aliyê komên alîgirê Îranê ve hatiye hedefgirtin ku bû sedema agirê li embar û avahiyên demkî yên li derveyî deverê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/fr/info-en-continu/20260314-irak-attaque-contre-l-ambassade-am%C3%A9ricaine-trois-morts-dans-des-frappes-sur-un-groupe-pro-iran |sernav=Irak: attaque contre l'ambassade américaine, Washington appelle ses citoyens à quitter le pays |malper=France 24 |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr }}</ref> Donald Trump ji bo Tengava Hurmizê ji Çîn, Fransa, Japon, Koreya Başûr û Keyaniya Yekbûyî xwestiye ku bi koordîne kirina bi Dewletên Yekbûyî re keştiyên şer bişînin ku rê li ber derbasbûna keştiyên neftê vekin û diyar kir ku gelek welat amadekariyê dikin ku vê yekê bikin. Wî ragihand ku hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî dê di demek nêzîk de dest bi hevalrêtiya keştiyên neftê bikin ku bi ewlehî di tengavê re derbas bibin, di heman demê de diyar kir ku bombebarana peravên Îranê û hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî dê di vê navberê de berdewam bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/replay-jt/france-2/20-heures/donald-trump-lance-un-appel-a-d-autres-pays-dont-la-france-a-pour-venir-l-aider-dans-le-detroit-d-ormuz_7868198.html |sernav=Donald Trump lance un appel à d'autres pays, dont la France, pour venir l'aider dans le détroit d’Ormuz |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr-FR }}</ref> === 15ê adarê === Hatiye ragihandin ku di saetên serê sibê ya 15ê adarê de li derdora Îsfehanê êrîşên esmanî yên dijwar pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603159508 |sernav=Heavy pre-dawn airstrikes reported across Isfahan |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603158996 |sernav=Explosions reported in several Iranian cities |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Di heman rojê de li nêzîkî Şîrazê 20 teqîn hatin bihîstin<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603152097 |sernav=Message to Iran International reports about 20 explosions near Shiraz |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> û li başûrê Tehranê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603158403 |sernav=Video shows heavy explosions across southern Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> li baregeha hewayî ya Dezfulê,<ref name=":13">{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603150042 |sernav=Heavy smoke rises over Dezful air base after explosions |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> li Xumeyn û li Hemedan a Rojhilata Kurdistanê teqînên tund çêbûne.<ref name=":13"/><ref name=":13"/> Di dîmenek ku hate weşandin de hatiye dîtin ku zirara berfireh a êrîşa hewayî ya li ser Bendera Jaskê li parêzgeha Hormozgan nîşan dide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603159291 |sernav=Video shows heavy damage at Jask port in southeastern Iran after US strikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Şêniyên li Îranê diyar kirine ku li seranserê welat zêdebûna belavkirina hêzên ewlehiyê zêde bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603152170 |sernav=Checkpoints expand as citizens report drones and strikes in several cities |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Di daxuyaniyekê de ku li ser hesabê X ê ya wezareta berevaniya Îtalyayê hatiye parvekirin, serfermandarê giştî Luciano Portolano gotiye, "vê sibehê, baregeha Elî El Salem a li Kuweytê rastî êrîşeke dronê hatiye. Penageheke ku tê de balafireke ji dûr ve tê kontrolkirin a hêza peywirê ya hewayî ya Îtalyayê hebûn, bûye armanca êrîşan û hatiye hilweşandin." Portolano diyar kiriye ku di bûyerê de ti karmend birîndar nebûne û ti kes rasterast rastî êrîşê nehatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/live/c7vj03n2ym4t |sernav=Rûpela zindî: Di roja 18an a şerê li Rojhilata Navîn de çi diqewime? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2026-03-17 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=tr }}</ref> === 16ê adarê === Du qatên pêşîn ên Otêla Royal Tulip Al Rasheed li Herêma Kesk a Bexdayê dema ku şandeyeke Yekîtiya Ewropî û Erebistana Siûdî li wir bûn, ji aliyê dronekê ve hatiye armanc girtin. Kesî berpirsiyariya êrîşê negirt ser xwe; lêbelê ji ber ku ew nêzîkî êrîşeke bi heman rengî ya 48 demjimêr berê li dijî balyozxaneya amerîkî ya li Bexdayê bû, guman çêbûye ku ew êrîşeke Îranê be.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/16/iran-war-live-tehran-rejects-trump-claim-on-talks-gulf-attacks-continue |sernav=Iran war updates: Trump chastises nations for lack of Hormuz ‘enthusiasm’ |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-18 |ziman=en |paşnav=Uras |pêşnav=Ted Regencia,Zaid Sabah,Caolán Magee,Virginia Pietromarchi,Alma Milisic,Nils Adler,Sarah Haider,Mariamne Everett,Elis Gjevori,Umut }}</ref> === 17ê adarê === Wezîrê berevaniya Îsraêlê, Yisrael Katz ragihandiye ku serokê konseya bilind a ewlekariya neteweyî ya Îranê Elî Larîcanî di êrîşeke artêşa Îsraêlê de jiyana xwe jidest daye.<ref name="Fabian2026"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ynetnews.com/article/s1t9tkiqwx |sernav=Israel confirms Larijani killed in Tehran safe house, Basij chief also eliminated |malper=ynetglobal |tarîx=2026-03-17 |roja-gihiştinê=2026-03-18 |ziman=en |paşnav=Correspondents |pêşnav=Ynet }}</ref> Rayedarên îranî bêyî ku li ser van îdiayan şîrove bikin, peyameke bi destnivîs belav kirine ku hatiye îdiakirin peyam ji aliyê Larîcanî be hatiye nivîsandin. Hatiye diyarkirin ku ev peyama ku dîroka peyamê rojek berê bû, ji bo bîranîna deryavanên Îranî yên ku di êrîşên Dewletên Yekbûyî de mirine û tê payîn ku merasîmên cenazeyên wan werin lidarxistin, hatiye nivîsandin.<ref name="Fabian2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-17 |sernav=IDF confirms Iran’s ‘de facto leader’ Ali Larijani killed in airstrike overnight |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irans-de-facto-leader-ali-larijani-killed-in-airstrike-overnight/ |roja-gihiştinê=2026-03-18 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraîlê di daxuyaniyek fermî de diyar kiriye ku fermandarê Besîcê ya îranî Xulam Riza Silêmanî jî di êrîşan de jiyana xwe jidest daye û fermandarekî cîhada îslamî ya filistînî jî hatiye armancgirtin.<ref name="Fabian2026" /> === 18ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di roja 18ê adarê de wezîrê îstîxbarata Îranê Îsmaîl Xetîb di êrîşeke esmanî ya Îsraêlê de li Tehranê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tondo |pêşnav=Lorenzo |paşnav2=Christou |pêşnav2=William |tarîx=2026-03-18 |sernav=Israel strikes Iran’s South Pars gasfield hours after forces kill intelligence minister |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/18/iran-intelligence-minister-esmail-khatib-killed-israel-claims |roja-gihiştinê=2026-03-23 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di heman rojê de di saetên serê sibê de li Îranê gelek teqîn çêbûne. Cihên ku hatine armanc girtin deverên deryayî û tesîsên sereke yên benderan bûn ku di nav de deverên li dora benderên şehîd Bahonar û şehîd Rajaee, û her wiha cihên li nêzîkî termînalek petrola li Bandar Abbasê hebûn. Li herêma Zeytûn Karmendiyê ya Ehwazê teqînek bihêz çêbûye. Li gorî agahiyan, teqînek serê sibê li Songhor ku bajarekî Rojhilata Kurdistanê nêzîkî sinorê Başûrê Kurdistanê ye çêbûye û teqînek din jî li nêzîkî Kazerunê li başûrê Îranê hatiye bihîstin. Li rojavayê Tehranê, di demek kurt de li Malardê gelek teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603182963 |sernav=Wave of explosions reported across Iran in early morning hours |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Li Fardisê, êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê li ser tesîseke çêkirina helîkopteran li navçeya pîşesazî ya Nazê pêk hatine. Baregeha Artêşa Fath li Kerajê, ofîsên xizmetguzariya civakî yên bajêr, navenda rehabîlîtasyonê ya ji bo kesên astengdar û deverên niştecihbûnê jî rastê êrîşan hatine. Qereqolên polîsan ên li Qom û Bandar Lengehê jî rastî êrîşan hatine. Vîdyoyek nîşan daye ku êrîşa giran di sibeha roja çarşemê de li bakurê Tehranê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603184619 |sernav=Video shows a massive strike on Northern Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Îsraîlê gotiye ku wan navendên fermandariya Îranê li Tehranê armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603183242 |sernav=Israel strikes Iranian command centers in Tehran, IDF says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Herwiha navendeke bijîşkî li Tehranê jî hatiye bombebarankirin. Beşek ji qada gazê ya Parsa Başûr a Îranê ji aliyê êrîşên esmanî yên Îsraîlê ve hatine armanc girtin û rafineriyên qada gazê ya li Asaluyeyê jî hatine armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603181952 |sernav=Iran shuts several South Pars gas phases after strike |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/03/18/israel-strikes-iran-natural-gas-infrastructure |sernav=Israel strikes Iran natural gas facility in coordination with U.S. |malper=Axios |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Êrîşên Îsraîlê herî kêm pênc keştîyên deryayî yên Îranê li Deryaya Xezerê armanc girtine û teqîn li Bendera Anzaliyê hatine bihîstin, trafîka çekan a du alî di navbera Rûsya û Îranê de, bi taybetî alavên dronên Şahedê asteng kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ynetnews.com/article/hkvkxtu9wl |sernav=Israeli Air Force strikes Iranian naval vessels in Caspian Sea for first time |malper=ynetglobal |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://maritime-executive.com/article/israel-strikes-iranian-naval-vessels-on-the-caspian-sea |sernav=Israel Strikes Iranian Naval Vessels on the Caspian Sea |malper=The Maritime Executive |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke esmanî li dadgeha li Laristanê pêk hatiye.<ref name=":14">{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603187786 |sernav=Video: Airstrikes hit courthouse in Larestan, southern Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Di 18ê adarê de HRANAyê 79 êrîş û herî kêm 125 qurbanî tomar kiriye.<ref name=":14"/> Li gorî HARNAyê herî kêm 15 sivîl jiyana xwe jidest dane û 105 kes jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Îranê ==== Mûşekên Îranê li bajarê pîşesazî yê Ras Laffan a Qeterê armanc girtine ku di encamê de şewat çêbûne û zirareke mezin gihîşt tesîsa gazê. Qeterê bi qedexekirina ketina wan kesên leşkerî yên balyozxaneya Îranê ji bo axa xwe, bersiv daye Îranê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/18/qatar-says-iran-missile-attack-sparks-fire-causes-damage-at-gas-facility |sernav=Qatar says Iran attack caused significant damage at Ras Laffan gas facility |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Parçeyên mûşekeke Îranê li Balafirgeha Ben Gurion zirar daye sê balafirên taybetên kesane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Wrobel |pêşnav2=Sharon |tarîx=2026-03-18 |sernav=3 private planes at Ben Gurion Airport damaged by debris from Iranian missile attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/3-private-planes-at-ben-gurion-airport-damaged-by-debris-from-iranian-missile-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-23 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Beyt Awwa, Şerîaya Rojava, di êrîşeke mûşekî de sê filistînî jiyana xwe jidest dane û 13 kes birîndar bûne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-890479 |sernav=Three Palestinian women killed in West Bank from Iran missile {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> û li Adenimê jî karkerekî biyanî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2022-02-09 |sernav=New long-range Iranian missile sends signal to Israel |url=https://doi.org/10.1108/oxan-es267236 |kovar=Emerald Expert Briefings |doi=10.1108/oxan-es267236 |issn=2633-304X }}</ref> === 19ê adarê === [[Wêne:Missile interception fragments of an Iranian missile hit Haifa oil refineries in Haifa Bay, March, 19 2026.jpg|thumb|Dîmenek ji roja 19ê adarê ku mûşekeke Îranê li rafineriyên petrolê yên Hayfa li Kendava Hayfayê xistiye]] Di 19ê adarê de balafireke F-35 Lightning II a Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber gumanên ku ji aliyê hêzên Îranê ve hatiye xistin, bi awayekî awarte hatiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/03/19/politics/f-35-damage-iran-war |sernav=US F-35 damaged by suspected Iranian fire makes emergency landing, sources say {{!}} CNN Politics |malper=CNN |tarîx=2026-03-19 |roja-gihiştinê=2026-03-24 |ziman=en |paşnav=Liebermann |pêşnav=Haley Britzky, Oren }}</ref> Di êrîşa mûşekî ya berfirehtir a Îranê ya li ser herêmê de, wekê tolhildana êrîşên Îsraîlê ya li ser tesîsên gazê yên Parsa Başûr, rafineriyeke petrolê ya li Heyfayê ya girêdayî BAZAN Holdingê hatiye hedefgirtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ynet |tarîx=2026-03-19 |sernav=Damage at Haifa oil refineries after Iranian missile attack |url=https://www.ynetnews.com/article/h1rmbctqbl |roja-gihiştinê=2026-03-24 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Serokwezîrê Îsraêlê Benjamîn Netanyahu di daxuyaniya di derbarê guhertina rejîma li Îranê de gotiye, "Hûn nekarin şoreşekê ji hewayê bikin; divê hêmanek bejayî hebe ku wê bike. Ez ê hemî vebijarkan bi we re parve nekim," bi vî awayî destnîşankiriye ku îhtimala operasyonên sinorkirî yên bejahî hebe.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ynetnews |tarîx=2026-03-19 |sernav=Netanyahu: 'You can't make a revolution from the air, there are ground options' |url=https://www.ynetnews.com/article/8148y4dvk |roja-gihiştinê=2026-03-24 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Di 19ê adarê de wekê beşek ji hewildanên xwe yên ji bo vekirina Tengava Hurmizê ji bo veguhestina deryayî ya navneteweyî, Amerîkayê dest bi operasyoneke esmanî yên li dijî keştî û dronanên deryayî yên Îranê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/u-s-war-planes-and-helicopters-kick-off-battle-to-reopen-hormuz-530cdb78 |sernav=U.S. War Planes and Helicopters Kick Off Battle to Reopen Hormuz |malper=The Wall Street Journal |tarîx=2026-03-20 |roja-gihiştinê=2026-03-24 |ziman=en-US |paşnav=Gordon |pêşnav=David S. Cloud, Lara Seligman and Michael R. }}</ref> === 20ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Artêşa Îsraêlê li Beyrût,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF says it is striking Hezbollah targets in Beirut |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-is-striking-hezbollah-targets-in-beirut/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Tehran, Nur û li xalên din ên li navenda Îranê êrîşên hewayî pêk aniye ku artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku di encama êrîşên wan berdevkê pasdarên şoreşê, Elî Mihemed Naînî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says it struck weapon factories in Tehran, ballistic missiles storage sites in central Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-weapon-factories-in-tehran-ballistic-missiles-storage-sites-in-central-iran/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says its striking regime targets in northern Iranian city of Nur |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-its-striking-regime-targets-in-northern-iranian-city-of-nur/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşê diyar kiriye ku Naînî di nav salan de di warê propagandayê û têkiliyên giştî de di rolên cûrbecûr de xebitiye ku di nav de di du salên dawî de wekê "propagandîstê sereke" yê muhafizên şoreşê xebitiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF confirms killing Iranian Guards spokesman |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-killing-iranian-guards-spokesman/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuştina Naînî berê ji aliyê medyaya dewleta Îranê ve hatibû ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |tarîx=2026-03-20 |sernav=IRGC spokesman killed in strike, Iran says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-spokesman-killed-in-strike-iran-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî raporên medyaya Îranê, êrîşên hewayî yên hevbeş ên Amerîka û Îsraîlê 16 keştîyên barhilgir ên Îranê li bajarên benderî yên li Kendava Farsê jî hatine rûxandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=US, Israel strike 16 Iranian cargo vessels in port towns: Iran media |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-israel-strike-16-iranian-cargo-vessels-in-port-towns-iran-media/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Derbarê şerê li Libnanê de artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku ji destpêka şer û pevçûnan ve wan êrîşî zêdetirî 2.000 hedefên li welat kirine û zêdetirî 570 çekdarên Hizbullah kuştine ku 220 ji wan endamên yekîneya elît a Rizwanê bûn. Wezareta tenduristiyê ya Libnanê diyar kiriye ku ji destpêka şerê navxweyî ve zêdetirî 1000 kes di êrîşên Îsraêlê de jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says more that 570 Hezbollah operatives killed since start of fighting |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-more-that-570-hezbollah-operatives-killed-since-start-of-fighting/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Li Îsraêlê dîsa êrîşên ji Îranê û Hizbullahê ji Libnanê hatiye tomar kirin<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Sirens triggered in Western Galilee amid Hezbollah attack from Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/sirens-triggered-in-western-galilee-amid-hezbollah-attack-from-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û êrîşên mûşekan li Kiryat Ono,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Authorities dispatch forces to sites of reported impacts from cluster bomb carrying Iran missile in central Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/authorities-dispatch-forces-to-sites-of-reported-impacts-from-cluster-bomb-carrying-iran-missile-in-central-israel/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Rehovot û Orşelîmê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Two lightly wounded in Rehovot cluster bomb strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/two-lightly-wounded-in-rehovot-cluster-bomb-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û deverên din hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Rescue forces rushing to Iran missile impact in Jerusalem’s Old City; no injuries reported |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rescue-forces-rushing-to-iran-missile-impact-in-jerusalems-old-city-no-injuries-reported/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezareta tenduristiyê ya Îsraêlê ragihandiye ku ji ber êrîşên bi roketan, heta niha 4099 îsraîlî rakirine nexweşxaneyan ku ji wan 80 kes hê jî li nexweşxaneyê têne dermankirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bletter |pêşnav=Diana |tarîx=2026-03-20 |sernav=Number of injured in war tops 4,000 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/number-of-injured-in-war-tops-4000/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hatiye ragihandin ku ji destpêka şer ve li Îsraêlê 15 kesên sivîl di êrîşên mûşekî yên Îranê de jiyana xwe jidest dane ku yek ji wan welatiyekî fîlîpînî û yek jî wan jî welatiyê taylendî bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.eurasiantimes.com/us-israel-war-on-iran-here-are-the-latest-casualty-figures-from-across-the-middle-east/ |sernav=U.S.-Israel War on Iran: Here Are the Latest Casualty Figures From Across The Middle-East Region |malper=EURASIAN TIMES |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US |paşnav=NEWS |pêşnav=AFP }}</ref> Di heman rojê de êrîşên din ên Îranê li dijî Iraqê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=At least three drone attacks target US military site in Baghdad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/at-least-three-drone-attacks-target-us-military-site-in-baghdad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Îmaratên Yekbûyî yên Erebî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-20 |sernav=Dubai says it fought off Iranian attack as Eid holiday begins |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/dubai-says-it-fought-off-iranian-attack-as-eid-holiday-begins/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-20 |sernav=Kuwait’s Mina Al-Ahmadi refinery hit by drone attack, sparking fire |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwaits-mina-al-ahmadi-refinery-hit-by-drone-attack-sparking-fire/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Erebistana Siûdî û Behrêynê hatine hatine tomarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=Gulf states say responding to missile, drone attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/gulf-states-say-responding-to-missile-drone-attacks/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî çavkaniyên amerîkî, êrîşa mûşekî ya Îranê bi du mûşekên balîstîk li ser baregeha leşkerî ya brîtanî-amerîkî ya Diego Garcia ku li Okyanûsa Hindî û nêzîkî 4000 kîlometre dûr e, bi taybetî bala xelkê kişandiye. Her du mûşek jî li baregeha leşkerî neketine. Li gorî agahiyan, mûşekek ketiye deryayê û her çend nehatiye eşkerekirin ka mûşek bi serkeftî hatiye xistin an na, mûşeka duyem jî ji aliyê keştiyeke şer a amerîkî ve bi mûşeka SM-3 hatiye têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://orf.at/stories/3424514/ |sernav=Iran feuerte offenbar Raketen auf Stützpunkt Diego Garcia |malper=news.ORF.at |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=de |paşnav=red |pêşnav=ORF at/Agenturen }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-us-israel-war-updates-2026/card/iran-targeted-diego-garcia-base-with-ballistic-missiles-rb7MdZW1CfwRTauDYHOt |sernav=Iran Targeted Diego Garcia Base With Ballistic Missiles |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US }}</ref> Li gorî çavkaniyên Brîtanî, Îranê dibe ku ji bo zêdekirina menzîla mûşeka balîstîk a ku hatiye bikar anîn, amûrên roketên fezayê bikar aniye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Iran ‘unsuccessfully’ targeted Diego Garcia base, UK official source confirms |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-unsuccessfully-targeted-diego-garcia-base-uk-official-source-confirms/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Iran may have used space launch vehicle to extend range of missiles fired at Diego Garcia |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-may-have-used-space-launch-vehicle-to-extend-range-of-missiles-fired-at-diego-garcia/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî daxûyaniya serfermandarê giştî yê artêşa Îsraêlê Zamîr, ew mûşekeke balîstîk a du-qonaxî ya navbera parzemînan bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF chief: Campaign at ‘halfway’ stage; Iran’s missile fire at Diego Garcia shows ‘Berlin, Paris, Rome all within range’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-chief-campaign-at-halfway-stage-irans-missile-fire-at-diego-garcia-shows-berlin-paris-rome-all-within-range/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Piştî êrîşê, Brîtanyayê destûr daye Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ku bingehên wan ji bo operasyonên li dijî hedefên Îranê yên ku êrîşî keştiyên li Tengava Hurmizê dikin bikar bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c36rny6xgppo |sernav=UK allows US to use bases to strike Iranian sites targeting Strait of Hormuz |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-GB }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/news/uk-allows-us-use-bases-iran-war-after-missiles-fired-diego-garcia |sernav=UK allows US to use bases for Iran war after missiles fired at Diego Garcia |malper=Middle East Eye |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en }}</ref> Wezareta derve ya Îranê her cure berpirsiyariyên xwe ji bo êrîşê red kiriye û êrîşê wekê operasyoneke "lêp" a Îsraêlê bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/22/did-iran-launch-missiles-at-us-uk-base-on-diego-garcia-heres-what-to-know |sernav=Did Iran launch missiles at US-UK base on Diego Garcia? Here’s what to know |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en |paşnav=Sharma |pêşnav=Yashraj }}</ref> === 21ê adarê === Li gorî daxuyaniyên artêşa Îsraêlê, hêza hewayî ya Îsraêlê di roja 21ê adarê de êrîşên xwe yên li ser Îranê berdewam kirine ku di nav de li ser çend pergalên parastina hewayî, komplekseke wezareta parastinê, tesîsên ji bo hilberandin û depokirina pêkhateyên mûşekan û cihekî lêkolîn û pêşvebirina nukleerî ya Zanîngeha Malek Aştarê hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF strikes ballistic missiles sites in Tehran overnight |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-strikes-ballistic-missiles-sites-in-tehran-overnight/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF says it struck ‘strategic’ nuclear weapons development site at university in Tehran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-strategic-nuclear-weapons-development-site-at-university-in-tehran/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî ajansa nûçeyan a Tasnîm a Îranê, êrîşeke hevbeş a Amerîka û Îsraêlê li ser tesîsa dewlemendkirina uranyûmê ya Natanzê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-21 |sernav=Natanz enrichment facility targeted in US-Israeli attack — Iranian media |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/natanz-enrichment-facility-targeted-in-us-israeli-attack-iranian-media/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Lê belê artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku ev êrîş bi tevahî ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF denies role in Natanz strike, won’t comment on US activity |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-denies-role-in-natanz-strike-wont-comment-on-us-activity/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên bi mûşek û teqemeniyên komî yên li ser Îsraêlê bûne sedema bandorên neyînî yên li deverên qerebalix ên wekê Rîşon LeZîyon,<ref name=":15">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Empty daycare among sites hit in Rishon Lezion cluster missile attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/three-impact-sites-in-rishon-lezion-after-cluster-missile-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Metullayê,<ref name=":15"/> Safedê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Rocket strike in northern city causes slight damage as more sirens sound in Galilee, Golan Heights |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rocket-strike-in-northern-city-causes-slight-damage-as-more-sirens-sound-in-galilee-golan-heights/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Maʿalot-Tarşîhayê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Medics say 5 lightly hurt by Hezbollah rocket that hit Ma’alot-Tarshiha home |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-say-5-lightly-hurt-by-hezbollah-rocket-that-hit-maalot-tarshiha-home/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Dîmonayê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Video shows Iranian missile striking southern city of Dimona |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/video-shows-iranian-missile-striking-southern-city-of-dimona/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Aradê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Medics treating 30 people with varying degrees of injuries from Iran missile attack on Arad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-treating-30-people-with-varying-degrees-of-injuries-from-iran-missile-attack-on-arad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> kirine ku tenê li Dîmonayê û Aradê 175 kes ji ber derbên mûşekên balîstîk birîndar bûne ku 11 kes ji wan bi giranî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bletter |pêşnav=Diana |tarîx=2026-03-22 |sernav=38 people remain hospitalized after last night’s missile attack on Dimona and Arad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/36-people-remain-hospitalized-after-last-nights-missile-attack-on-dimona-and-arad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Herwiha êrîşên Îranê li dijî Erebistana Siûdî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Saudi Arabia says it intercepted at least 20 Iranian drones in east of country |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/saudi-arabia-says-it-intercepted-at-least-20-iranian-drones-in-east-of-country/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Kuwait says air defense responding to Iranian missile and drone attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwait-says-air-defense-responding-to-iranian-missile-and-drone-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Behrêynê beberdewam kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Explosions heard in Bahrain’s capital |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-heard-in-bahrains-capital/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 22ê adarê === Li gorî artêşa Îsraîlê, pêlek êrîşên esmanî yên Îsraêlê li Tehranê çend tesîsên hilberîna çekan ên Îranê û çend baregehên rejîmê xistiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=IDF says it hit arms production sites, intel and military HQs in overnight Tehran strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-hit-arms-production-sites-intel-and-military-hqs-in-overnight-tehran-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezîrê enerjiyê ya Îranê Elîabadî ragihandiye ku binesaziya av û elektrîkê ya girîng a welat ji ber êrîşên sîber ên DYA û Îsraêlê bi giranî zirar dîtiye. Êrîşan, di nav cihên din de, bi dehan tesîsên veguhestin û paqijkirina avê hedef girtine ku bi vî awayî bandor li ser beşên torên dabînkirina avê yên girîng kiriye. Heyva Sor a Îranê ragihandiye ku li gorî texmînên herî dawî, hejmara giştî ya tesîsên sivîl ên zirar dîtî gihîştiye 81.365 cihan.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP and ToI Staff |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian minister says ‘heavy damage’ to water, energy infrastructure from US-Israeli strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-minister-says-heavy-damage-to-water-energy-infrastructure-from-us-israeli-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî amarên fermî yên Îranê, ji destpêka êrîşên Îsraêl û Amerîkayê ve li Îranê zêdetirî 1.500 kes hatine kuştin û zêdetirî 21.000 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://liveblog.zdf.de/us-angriff-auf-iran/187827/ |sernav=Iran meldet mehr als 1.500 Tote seit Kriegsbeginn |malper=ZDF Liveblog |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Li gorî rêxistina Brîtanî NetBlocks, ji 28ê sibatê vir ve li Îranê birîna înternetê ya ji aliyê dewletê ve hatiye ferzkirin berdewam dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://mastodon.social/@netblocks/116271646464231849 |sernav=NetBlocks (@netblocks@mastodon.social) |malper=Mastodon |tarîx=2026-03-22 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=ku }}</ref> Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, Îsraêlê pêlek din a berfireh ji êrîşên asmanî li dijî binesaziya Hizbullah li başûrê Libnanê ku di nav de pira Qasmiyeyê ya li ser çemê Lîtanî yê daye destpêkirin, ku hatiye gotin ev êrîş ji bo pêşîgirtina li Hizbullah ku şervan û çekan bigihîne herêmê hatiye pêkanîn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=IDF launches wide airstrikes in Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-launches-wide-airstrikes-in-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Israel blows up coastal highway bridge in Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-blows-up-coastal-highway-bridge-in-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di heman demê de ev êrîş ji aliyê serokwezîrê Libnanê Selam û serok Ewn ve wekê zêdebûna xeternakê hatine şermezarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Yohanan |pêşnav=Nurit |tarîx=2026-03-22 |sernav=Lebanon’s PM slams Hezbollah rocket attacks, says country won’t give up on disarmament |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/lebanons-pm-slams-hezbollah-rocket-attacks-says-country-wont-give-up-on-disarmament/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Îsraêlê ziyanên ji ber topbarana Îran û Hizbullahê li Tel Avîv,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Bletter |pêşnav2=Diana |tarîx=2026-03-22 |sernav=15 injured in Tel Aviv missile cluster bomb attack, most lightly hurt |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/15-injured-in-tel-aviv-missile-cluster-bomb-attack-most-lightly-hurt/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Bat Yam û Holonê hatine ragihandin û sivîlek li bakurê Misgav' Amê di encama êrîşan de jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian missile attack causes damage in Bat Yam, Holon; no injuries reported |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-missile-attack-causes-damage-in-bat-yam-holon-no-injuries-reported/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Man killed in apparent Hezbollah anti-tank missile attack near northern border |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-killed-in-apparent-hezbollah-anti-tank-missile-attack-on-northern-border/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di 23ê adarê de artêşa Îsraêlê ragihandiye ku sivîlê li Misgav' Amê bi xeletî ji aliyê topxaneya Îsraêlê ve hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-23 |sernav=IDF probe finds farmer killed in north yesterday was hit by Israeli shelling, not a Hezbollah attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-probe-finds-man-killed-in-north-yesterday-was-hit-by-israeli-shelling-not-a-hezbollah-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên din ên Îranê li ser xalên li Iraq,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian media says drone attack targeted base used by US near Baghdad Airport |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-media-says-drone-attack-targeted-base-used-by-us-near-baghdad-airport/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî Erebî<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=UAE says it is responding to Iranian missile, drone attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/uae-says-it-is-responding-to-iranian-missile-drone-attacks/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Erebistana Siûdî hatin ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Saudi Arabia reports three ballistic missiles targeted Riyadh area |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/saudi-arabia-reports-three-ballistic-missiles-targeted-riyadh-area/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî operasyonên bazirganiya deryayî ya Keyaniya Yekbûyî (UKMTO), keştîyek 15 mîlên deryayî dûrî peravên Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî, bi guleyek nenas hatiye lêdan lê ti kes birîndar nebûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://liveblog.zdf.de/us-angriff-auf-iran/187831/ |sernav=Unbekanntes Geschoss trifft Schiff vor den Emiraten |malper=ZDF Liveblog |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Serokê Amerîkayê Trump ultîmatomek daye û gef li Îranê xwariye ku eger Îran di nav 48 demjimêran de Tengava Hurmizê veneke, ew ê santralên elektrîkê yên Îranê ji holê rake.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tagesschau.de/ausland/asien/iran-usa-israel-krieg-102.html |sernav=48-Stunden-Ultimatum: Welche Folgen könnte Trumps Drohung haben? |malper=tagesschau.de |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Di bersivê de, berdevkê pasdarên şoreşê gef li Tengava Hurmizê xwariye<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies and ToI Staff |tarîx=2026-03-22 |sernav=IRGC threatens to completely close the Strait of Hormuz if US strikes power plants |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-threatens-to-completely-close-the-strait-of-hormuz-if-us-strikes-power-plants/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ku bi tevahî dorpêç bike û êrîşî hemî tesîsên enerjî, teknolojiya agahdariyê û palandina avên li dewletên Kendavê yên hevalbendên Amerîkayê bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian army says it will target energy, desalination infrastructure after US threats |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-army-says-will-target-energy-desalination-infrastructure-after-us-threats/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iran threatens to ‘irreversibly destroy’ energy infrastructure across region if power plants attacked |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-destroy-energy-infrastructure-across-region-if-power-plants-attacked/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di ketina helîkopterekê de ku li ser avên herêmî yên Qatarê ji ber xeletiyeke teknîkî qewimî, çar leşkerên qeterî û sê welatiyên tirk, leşkerek û du teknîsyenên ji pargîdaniya Aselsanê jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://dohanews.co/world-leaders-offer-condolences-to-qatar-turkiye-after-helicopter-crash/ |sernav=World leaders offer condolences to Qatar, Türkiye after helicopter crash |malper=Doha News {{!}} Qatar |tarîx=2026-03-22 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en-US |paşnav=Ziga |pêşnav=Adijata }}</ref> === 23ê adarê === Trump ultîmatoma xwe rawestin demkî ya şer ji 2 rojan derxistiye 5 rojan. Wî gef xwaribû ku eger Îran Tengava Hurmizê veneke, ew ê santralên elektrîkê yên Îranê wêran bike. Trump ragihandiye ku di du rojên berê de bi Îranê re hevdîtinên baş û çêker pêk anîne. Di heman demê de danûstandinên di navbera Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê de ji aliyê rayedarên Îranê ve hatiye înkar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.n-tv.de/politik/06-51-Fed-Gouverneurin-Cook-Iran-Krieg-erhoeht-Inflationsrisiken-id30415311.html |sernav=+++ 06:51 Fed-Gouverneurin Cook: Iran-Krieg erhöht Inflationsrisiken +++ |malper=ntv.de |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de |paşnav=NACHRICHTEN |pêşnav=n-tv }}</ref> Serokê parlamentoya Îranê Xalîbaf diyar kiriye ku ti danûstandin bi Amerîkayê re nehatine kirin. Di axaftinên diyar kiriye ku "raporên derewîn ên Trump armanc dikirin ku bazarên darayî û petrolê manîpule bikin."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-03-23 |sernav=Iran parliament speaker: Trump’s ‘fake news’ about talks designed to manipulate markets |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-parliament-trumps-fake-news-about-talks-designed-to-manipulate-markets/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Encumena parastinê ya Îranê gef xwariye ku ger perava başûr an giravên wekê Çarg ên Îranê werin dagirkirin an jî werin dorpêçkirin, dê ew teqemenî li ser rêyên keştîvaniyê yên li Kendava Farsê bicih bikin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-23 |sernav=Iran threatens to mine Gulf marine routes if southern coast, islands attacked |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-mine-gulf-marine-routes-if-southern-coast-islands-attacked/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di nav roja 23ê adarê de êrîşên Îranê li ser Îsraêl,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-23 |sernav=IDF detects day’s fifth Iran missile attack heading toward Eilat |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-detects-days-fifth-iran-missile-attack-heading-toward-eilat/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-23 |sernav=One person hurt after missile interception in UAE |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-person-hurt-after-missile-interception-in-uae/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt, Erebistana Siûdî, û Behreynê hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-23 |sernav=Explosions, sirens ring out in Bahrain |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-sirens-ring-out-in-bahrain/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşa li dijî baregeha pêşmergeyên Herêma Kurdistanê ==== Di 23 û 24ê adarê de êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kiriye.<ref name=":16">{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/240320266 |sernav=Di 24 demjimêran de 25 caran êrişî Herêma Kurdistanê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di 23ê adarê de, di nav 24 saetan de li dijî Herêma Kurdistanê 25 êrîşên dronî û mûşekan pêk hatiye.<ref name=":16" /> Di 23ê adarê de Fermandariya Herêma 1ê ya Hêzên Pêşmergeyan hatiye armanc girtin. Di êrîşa li dijî fermandariya pêşmerge de 6 pêşmerge jiyana xwe jidest dane û 20 pêşmerge jî birîndar bûne.<ref name=":16" /> === 24ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Li gorî HRANAyê li seranserê Îranê 108 êrîş li 10 parêzgehan pêk hatine û herî kêm 61 qurbanî ku di nav de 12 kes sivîl bûn jiyana xwe jidest dane û 38 kes jî birîndar bûne. Êrîşên herî dijwar li Xuzestan û Îsfehanê pêk hatine. Êrîş li ser cihên mûşekan li Tebrîz û Borazcanê, pîşesaziyên leşkerî, tesîseke şîrketa gazê û karsaziyên sivîl li Îsfehanê, boriyeke gazê ya li Xuremşehrê, komplekseke werzîşê li Andîmeşkê û baregeheke Besîcê û avahiyên niştecîbûnên li Tehranê pêk hatine. Herwiha li Şahîn Şehr, Necefabad, herêma pîşesazî ya Cewzdan û Bender Kenganê jî êrîşên esmanî hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603245682 |sernav=New wave of strikes hits cities across Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke amerîkî ya şevê li ser baregeheke li El Enbarê bi kêmî ve 15 endamên Hêzên seferberiya gel a Iraqê hatine kuştin û 30 ji wan jî birîndar bûne. Komê mirina Saad Dawai, fermandarê operasyonên xwe li Enbarê, ragihandiye. Êrîşek li mala serokê PMFê Falih el-Feyyad li Mûsilê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891019 |sernav=US strikes reportedly kill, wound 30 PMF fighters in Iraq {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Hatiye ragihandin ku ev kom êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê û li êrîşên li dijî baregehên li Herêma Kurdistanê birêve dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603246138 |sernav=Airstrike hit PMF commander’s residence in Mosul, sources say |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Îranê bi mûşekan êrîşên li dijî Tel Avîv, Eylat, Dîmona û Heyfayê berdewam kiriye ku di encama êrîşan de gelek kes birîndar bûne. Kuweytê ragihandiye ku ji ber êrîşên Îranê zirar gihîştiye xetên elektrîkê.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Summers |pêşnav2=Charlie |paşnav3=Agencies |tarîx=2026-03-24 |sernav=4 people lightly hurt, buildings mangled as Iranian missile attack hits Tel Aviv |url=https://www.timesofisrael.com/idf-says-it-struck-islamic-guards-hq-in-tehran-man-lightly-wounded-as-iran-keeps-up-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mûşekên Îranê li ser Beyrûtê hatine têkbirin ku di encamê de birîndariyên bi sivikî çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.al-monitor.com/originals/2026/03/iranian-ballistic-missile-intercepted-over-lebanon-us-embassy-feared-target |sernav=Iranian ballistic missile intercepted over Lebanon, US Embassy feared as target - AL-Monitor: The Middle Eastʼs leading independent since 2012 |malper=www.al-monitor.com |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di êrîşa dronên Îranê ya li ser Behreynê de karkerek ji Morokoyê jiyana xwe jidest daye û çend leşker jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://orf.at/stories/3424849/ |sernav=Toter und Verletzte bei iranischen Angriffen auf Bahrain |malper=news.ORF.at |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de |paşnav=red |pêşnav=ORF at/Agenturen }}</ref> === 25ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di encama êrişên hewayî yên li ser Îranê de li bakurê rojavayê Îranê 11 kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603258688 |sernav=Eleven killed in strikes in northwest Iran, official says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Du tesîsên ku li Tehranê mûşekên krûzê çêdikirin bi êrîşên esmanî hatine hilweşandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603253966 |sernav=Cruise missile production sites in Tehran were hit, Israel says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Îsraêlê diyar kiriye ku wan navendeke lêkolînên deryayî li Îsfehanê wêran kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603252252 |sernav=Israel says it struck Iranian naval research center in Isfahan |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di bersivdayîna hewayî ya Amerîkayê ya li dijî baregeheke heşda şabî ya li rojavayê Enbarê 7 endamên rêxistina heşda şabî hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891115 |sernav=Deadly airstrike hits PMF site near army center in Iraq’s Anbar {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Balafirên bêmirov ên Îranê li balafirgeha navneteweyî ya Kuweytê depoyeke sotemeniyê armanc girtiye ku di encamê de şewateke derketiye, di heman demê de hêzên ewlehiyê ragihandin ku şeş balafirên din jî hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gulfnews.com/world/gulf/kuwait/iranian-drone-strikes-hit-fuel-depot-at-kuwait-airport-1.500485349 |sernav=Iranian drone strikes hit fuel depot at Kuwait airport |malper=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en |paşnav=Amir |pêşnav=Khitam Al }}</ref> Mûşekek Îranê li ser Urdunê hatiye têk birin ku perçeyên mûşekê li nêzîkî bajarê paytext a Emmanê ketine xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.turkiyetoday.com/region/iran-fires-missiles-at-israel-us-bases-in-kuwait-jordan-bahrain-3216847 |sernav=Iran fires missiles at Israel, US bases in Kuwait, Jordan and Bahrain |malper=Türkiye Today |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku herî kêm mûşekeke Îranê hatiye têkbirin. Îranê îdia kiriye ku wan mûşekên krûz ên Qader avêtine ser keştiya USS Abraham Lincoln.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Walia |pêşnav=Gandharv |tarîx=2026-03-25 |sernav=Did Iranian Navy cruise missiles hit USS Abraham Lincoln or is it just a wild claim? Iran strike claim, US response, West Asia war update |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/us/did-iranian-navy-cruise-missiles-hit-uss-abraham-lincoln-or-is-it-just-a-wild-claim-iran-strike-claim-us-response-west-asia-war-update/articleshow/129802009.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theweek.in/news/middle-east/2026/03/25/watch-iran-claims-second-missile-strike-on-uss-abraham-lincoln-amid-us-push-for-peace-talks.amp.html |sernav=WATCH: Iran claims second missile strike on 'USS Abraham Lincoln' amid US push for peace talks- The Week |malper=www.theweek.in |roja-gihiştinê=2026-03-27 }}</ref> Zirar negihîştiye keştiyê. Mûşekek Îranê li nêzîkî mezintirîn santrala elektrîkê ya Îsraîlê ya nêzîkî Haderayê ketiye xwarê. Hatiye ragihandin ku ti birîndar an jî zirar çênebûye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |tarîx=2026-03-25 |sernav=Iran appears to target Israeli power plant in missile attack, but misses |url=https://www.timesofisrael.com/iran-appears-to-target-israeli-power-plant-in-missile-attack-but-misses/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 26ê adarê === Malpera nûçeyan a amerîkî [[Axios]]ê bi agahiyên bidest xistina çar çavkaniyan, ragihandiye ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li ser vebijarkên ji bo êrîşa dawî ya li dijî Îranê dixebite, dibe ku di nav de bicihkirina leşkerên bejahiyên li ser axa Îranê û her wiha operasyoneke bombebaranê ya berfireh jî di nav xwe de bigire. Ev yek ji bo baştirkirina pozîsyona DYAyê di danûstandinên pêşerojê yên bi Îranê re an jî ji bo ku serok Trump bikaribe bi awayekî yekalî şer bi çalakiyek serketî bi dawî bike, hatiye armanckirin. Li gorî daxuyaniyê girtina an dorpêçkirina girava Çargê, xala sereke ya veguhestina petrola Îranê; girtina girava Larakê li tengava Hurmizê ku baregeh û sazîyên radarê yên Îranê lê ne; an jî destwerdana girava Ebû Mûsa, ku Îran beşa rojavayê Hurmizê ji vê giravê ve kontrol dike, di nav vebijarkan de ye. Bi awayekî din, DYA dikare tesîsan ji hewayê ve bombebaran bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Berman |pêşnav=Lazar |tarîx=2026-03-26 |sernav=US preparing ‘final blow’ options that could see use of ground troops if Iran talks fail — report |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-preparing-final-blow-options-that-could-see-use-of-ground-troops-if-iran-talks-fail-report/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Karbidestekî [[Pakistan]]ê ji ajansa nûçeyan a navneteweyî Reuters re gotiye ku Pakistan di danûstandinên bi DYAYê re gihîştiye wê encamê ku wezîrê derve yê Îranê Eraqçî û serokê parlamentoyê Xalîbaf ji lîsteya kuştinên armanckirî ya Îsraîlê hatine derxistin û her du kes wekê muxatabên sereke yên li Îranê hatine binav kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-26 |sernav=Israel backed off killing Iran’s Araghchi, Qalibaf at Pakistani-US request, Pakistani official says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-backed-off-killing-irans-araghchi-qalibaf-at-pakistani-us-request-pakistani-official-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezîrê derve yê Pakistanê Îshaq Dar piştrast kiriye ku di navbera DYA û Îranê de danûstandinên nerasterast ji bo bidawîkirina şerê wan têne kirin û peyam bi rêya Îslamabadê têne şandin. Çavkaniyek leşkerî ya Îranê ragihandiye ku ji ber îhtimala êrîşeke bejayî yê li ser eniya başûr a Îranê zêdetirî milyonek leşker hatine seferberkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549808/over-a-million-iranian-combatants-organized-for-ground-battle-with-us |sernav=Over A Million Iranian Combatants Organized for Ground Battle with US - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku hêzên wan ên hewayî di êrîşekê li bajarê bendera Bender Ebasê fermandarê payebilind ê hêzên deryayî yên artêşa pasdarên şoreşê Elî Reza Tengsîrî û serokê îstîxbarata deryayî Behnam Rezayî kuştine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=Katz confirms Israel has killed Iran official responsible for closing Hormuz, vows to hunt down IRGC ‘one by one’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/katz-confirms-israel-has-killed-iran-official-responsible-for-closing-hormuz-vows-to-hunt-down-irgc-one-by-one/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=IDF confirms killing IRGC Navy commander, says strike also killed Navy’s intel chief and rest of the Navy leadership |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-killing-irgc-navy-commander-says-strike-also-killed-navys-intel-chief/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hêzên çekdar ên Îsraêlê piştre ragihandiye ku hemî fermandarên payebilind ên hêza deryayî ya pasdaran di êrîşê de jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |paşnav3=Staff |pêşnav3=ToI |tarîx=2026-03-26 |sernav=Israel says IRGC Navy’s commander, other chiefs killed; Qalibaf said removed from hit list |url=https://www.timesofisrael.com/israel-says-irgc-navy-commander-killed-iranian-top-envoy-said-removed-from-hit-list/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Îranê girtina 14 kesan li çar parêzgehên welat ragihandiye ku wekê sixûrên "dijminê amerîkî-siyonîst" û endamên komên terorîst hatine binavkirin. Ew bi plankirina êrîşên çekdarî li ser navendên hikûmet û medyayê û radestkirina agahî û cihên hêzên leşkerî û ewlehiyê yên Îranê an jî binesaziya krîtîk ji dijmin re, hatine tawanbarkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549648/people-arrested-in-iran-for-working-for-enemies |sernav=People Arrested in Iran for Working for Enemies - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Hizbullahê li nêzîkî Qantara, Taybeh û Debel a li başûrê Libnanê pevçûnên çekdarî bi leşkerên bejayî yên Îsraêlê re piştrast kiriye ku di wan pevçûnan de çend tankên Îsraêlê hatine armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549546/hezbollah-inflicts-heavy-losses-on-israeli-forces-in-southern-lebanon |sernav=Hezbollah Inflicts Heavy Losses on Israeli Forces in Southern Lebanon - World news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê şerê bi Hizbullahê re piştrast kiriye ku tê de du leşkerên Îsraêlê jiyana xwe jidest dane û çend ji wan jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=IDF soldier killed during gunfight with Hezbollah members in southern Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-soldier-killed-during-gunfight-with-hezbollah-members-in-southern-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Nahariyeyê, di encama êrîşa mûşekî ya Hizbullahê de sivîlekî Îsraêlê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jfeed.com/news-israel/hezbollah-rocket-strike-nahariya |sernav=BREAKING: Hezbollah Rocket Strike: 30-Year-Old Killed, Another Seriously |malper=JFeed |tarîx=2026-03-26 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en |paşnav=Isaacson |pêşnav=Gila }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=Sgt. Aviaad Volansky killed in south Lebanon, 4 other soldiers wounded, says IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/sgt-aviaad-volansky-killed-in-south-lebanon-4-other-soldiers-wounded-says-idf/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, Kuweyt û Erebistana Siûdî dîsa êrîşên bi mûşek û dronan ên Îranê hatine armanc girtin<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/26/saudi-arabia-intercepts-destroys-over-30-drones-in-eastern-province- |sernav=Saudi Arabia intercepts, destroys over 30 drones in Eastern Province |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-26 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ku du kes li Ebû Dabiyê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-26 |sernav=Two people killed in Abu Dhabi after missile interception, media office says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/two-people-killed-in-abu-dhabi-after-missile-interception-media-office-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên Îran û Hizbullahê carek dîsa li dijî Îsraêlê hatine destpêkirin ku tenê di navbera nîvê şevê û nîvro de heft mûşekên Îranê ber bi Îsraêlê ve hatine avêtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=No injuries reported in Iran’s 7th missile salvo of the day; forces heading to impact site |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/no-injuries-reported-in-irans-7th-missile-salvo-of-the-day-forces-heading-to-impact-site/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 27ê adarê === ==== Êrîşên Îranê ==== Hêzên Îsraêlî ragihandine ku ji serê sibê ve Îranê 4 mûşek avêtine Îsraêlê, ku piraniya wan hatine têkbirin û di êrîşên mûşekên din de jî ti ziyan çênebûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-27 |sernav=Iran launches small number of missiles, with at least one cluster bomb, in 4th salvo today |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-launches-small-number-of-missiles-with-at-least-one-cluster-bomb-in-4th-salvo-today/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Kuweytê ragihandiye ku bi dronan û mûşekan êrîşî Bendera Mubarek El Kebîr hatiye kirin ku di encamê de ziyanên milkî çêbûne lê ti qurbaniyên mirovî çênebûne. Di heman rojê de rayedarên Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî ragihandine ku şeş mûşekên balîstîk û neh dronên ji Îranê hatine, bi tevahî hatine têkbirin. Êrîşeke mûşekî û bê firokevan a Îranê li ser baregeha hewayî ya prens Sultan zirar da çend balafirên dagirtina sotemeniyê yên amerîkî û deh leşkerên amerîkî bi giranî birîndar bûne ku didu ji wan jî "pir bi giranî" birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-03-27 |sernav=US troops wounded, several refueling planes damaged in Iranian attack on Saudi air base |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-troops-wounded-several-planes-damaged-in-iranian-attack-on-saudi-air-base-official/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/10-americans-injured-in-iranian-attack-on-saudi-airbase/ |sernav=10 Americans injured in Iranian attack on Saudi air base - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-27 |roja-gihiştinê=2026-03-28 |ziman=en-US}}</ref> ==== Êrîşên Îsraêlê ==== Êrîşên Îsraêlê li kargehên pargîdaniya Pola Mobarakeh û pargîdaniya Pola Khouzestanê ku bi rêzê ve li Îsfehan û Ahwazê ne, xistiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-27 |sernav=Air Force bombs two large steel factories in Iran partially owned by IRGC |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/air-force-bombs-two-large-steel-factories-in-iran-partially-owned-by-irgc/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Paşê êrîş li er kargeheke keka zer a nêzîkî Yezdê û reaktora ava giran a IR-40 li Arakê pêk hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |paşnav3=Staff |pêşnav3=ToI |tarîx=2026-03-27 |sernav=Israel bombs 2 IRGC-linked steel plants, 2 nuclear facilities as Iran vows revenge |url=https://www.timesofisrael.com/israel-bombs-2-irgc-linked-steel-plants-2-nuclear-facilities-as-iran-vows-revenge/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Yezdê li cihekî sereke yê hilberîna mûşek û mayînên deryayî xistiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-891408 |sernav=IDF strikes Iran’s missile, sea mine production site in Yazd {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-27 |roja-gihiştinê=2026-03-28 |ziman=en}}</ref> Êrîşeke bi bombeyên komî ya Îranê li ser şeş deverên Îsraêlê li Ramat Gan çêbûne ku di encamê de kesek jiyana xwe jidest daye û sê kes jî birîndar bûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Correspondents |pêşnav=Ynet |paşnav2=correspondents |pêşnav2=ynet |tarîx=2026-03-27 |sernav=One killed in central Israel after Iranian cluster missile; multiple impact sites reported |url=https://www.ynetnews.com/article/hyy11e00vowx |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> === 28ê adarê === Piştî ku peyvdarê leşkerî yê hûsiyan gotareke pêşkêş kiriye, mûşekek balîstîk ji Yemenê ber bi bajarê Beer Şeba li başûrê Îsraêlê ve hatiye avêtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Goodman |pêşnav=Rick |paşnav2=Vernon |pêşnav2=Hayden |paşnav3=Campbell |pêşnav3=Lucy |paşnav4=Olivares |pêşnav4=José |paşnav5=Ali |pêşnav5=Taz |paşnav6=Mackay |pêşnav6=Hamish |paşnav7=Frew |pêşnav7=Wendy |paşnav8=Goodman (now) |pêşnav8=Rick |paşnav9=Frew (earlier) |pêşnav9=Wendy |tarîx=2026-03-29 |sernav=Houthis join the fray – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/28/middle-east-crisis-live-iran-war-updates-trump-us-negotiations-israel-strikes-lebanon-tehran-syria-explosions |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> Piştê çend saetan mûşekeke hûsiyan ku Îsraêlê hedef digirtin hatiye têkbirin û droneke ji Yemenê li nêzîkî Eîlatê hatiye têkbirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF says it intercepted Houthi cruise missile earlier today |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-intercepted-houthi-cruise-missile-earlier-today/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Crissy |pêşnav=Ron |paşnav2=Crissy |pêşnav2=Ron |tarîx=2026-03-28 |sernav=Suspected Houthi drone intercepted over southern Israel, no injuries reported |url=https://www.ynetnews.com/article/hkk4gkboze |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> Du dronan li tesîsên bendergehên li Salalahê li başûrê Omanê xistine. Di vê êrişê de hatiye ragihandin ku karkerek birîndar bûye. Di heman rojê de Îranê diyar kiriye ku wan li nêzîkî bendergehê keştîyeke lojîstîkî ya artêşa Amerîkayê hedef girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://timesofoman.com/article/169963-drone-attack-targets-port-of-salalah-expat-worker-injured |sernav=Drone attack targets Port of Salalah, expat worker injured |malper=Times of Oman |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lbcgroup.tv/news/middleeastnews/919186/lbci-lebanon-articles/en |sernav=Iran military says targeted US vessel near Oman port |malper=LBCIV7 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di 28ê adarê de Îranê diyar kiriye ku wan depoyeke sîstema dijî-dronan a Ûkraynayê li Dubayê hedef girtiye ku wan ragihandye ku ev depo ji bo alîkariya hêzên amerîkî dihat bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.bd-pratidin.com/international/2026/03/28/59713 |sernav=Iran claims strike on Ukrainian defence site in UAE’s Dubai {{!}} {{!}} Bangladesh Pratidin |malper=en.bd-pratidin.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=bn |paşnav=Pratidin |pêşnav=Bangladesh}}</ref> Balafirên bêmirov ên Îranê li balafirgeha navneteweyî ya Kuweytê xistine û di encamê de sîstema radarê xera bûye. Agirê ku 3 roj di depoya sotemeniyê ya balafirgehê de berdewam dikir, di dawiyê de hatiye vemirandin. Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan baregehên rêxistina Ppîşesaziyên deryayî ya li Tehranê û kargehên din ên çêkirina çekan û parastina hewayî ya Îranê bombebaran kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF says it bombed Tehran HQ of Iranian naval weapons and ship producer |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-bombed-tehran-hq-of-iranian-naval-weapons-and-ship-producer/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di heman demê de êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kiriye. Di 28ê adarê de êrîşeke dronî li dijî avahiya serokê Herêma Kurdistanê Nêçîrvan Barzanî li Dihokê pêk hatiye. Di dîmenan de hatiye dîtin ku dron li ber derê avahiya dikeve.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/30406 |sernav=KCK'YÊ ÊRIŞA LI SER MALA NÊÇÎRVAN BARZANÎ ŞERMEZAR KIR |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=kr}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2903202614 |sernav=Brîtanya: Em êrişa li mala Nêçîrvan Barzanî bi tundî şermezar dikin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2803202624 |sernav=Mezlûm Ebdî li ser êrişa li mala Nêçîrvan Barzanî hatiye kirin daxuyanî da |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di şeva 28ê adarê de êrîşeke li Tehranê ziraran daye avahiyên Zanîngeha Zanist û Teknolojiyê ya Îranê. Artêşa Îranê gef xwariye ku dê êrîşî zanîngehên amerîkî yên li herêmê bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603281733 |sernav=Blast damage hits Iran University of Science and Technology |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-28 |sernav=Iran threatens to hit US universities in the Middle East in retaliation for alleged strike on two universities |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-hit-us-universities-in-the-middle-east-in-retaliation-for-alleged-strike-on-two-universities/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Paşê, li gorî agahiyan, êrîşên Îsraêlê li ser depoyeke avê li Heftkelê ketin û Elî Fûladwend ku serokê beşa lêkolînê ya rêxistina nûbûn û lêkolînên parastinê, li Borujerdê bû ligel endamên malbata xwe jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ynet |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF strikes infrastructure in Iran; reports: senior nuclear program official killed |url=https://www.ynetnews.com/article/syc7d3ssbg |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> Mirina Fûladwend paşê ji aliyê medyaya Îranê ve hatiye piştrast kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603288568 |sernav=Research chief of Iran suspected nuclear weapons program killed in airstrikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di heman rojê de li Eştaolê di êrîşeke mûşekî ya balîstîk de 19 kes birîndar bûne û di encamê de gelek xaniyan jî zirarê dîtiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Staff |pêşnav2=ToI |tarîx=2026-03-28 |sernav=Several hurt as Iranian missile hits Jerusalem-area town; Hezbollah continues to strike north |url=https://www.timesofisrael.com/several-hurt-as-iranian-missile-hits-jerusalem-area-town-hezbollah-continues-to-strike-north/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Hêzên deryayî yên brîtanî biryarê daye ku keştiyeke amfîbî ya RFA Lyme Bay ku bi dronên nêçîrvaniya mînan ve hatiye sazkirin, bişîne Tengava Hurmizê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.thetimes.com/uk/politics/article/rfa-lyme-bay-mine-hunting-iran-strait-hormuz-khft3jm3k |sernav=Navy fits RFA Lyme Bay with mine-hunting drones to end Iran blockade |malper=www.thetimes.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}</ref> ==== Erîşên li dijî Herêma Kurdistanê ==== Di roja 28 adarê de bi dronan li Dihokê li dijî avahiyê serokê Herema Kurdistanê [[Nêçîrvan Barzanî]] pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/kmr/story/903911/slug |sernav=Mesrûr Barzanî bi tundî êrîşa ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |malper=Mesrûr Barzanî bi tundî êrîşa ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Kurdistan24}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/kmr/story/904224/slug |sernav=Brîtanya êrîşa li ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |malper=Brîtanya êrîşa li ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Kurdistan24}}</ref> Di heman demê de ji aliyê rayedarên Herêma Kurdistanê ve hatiye ragihandin ku heta 28 adarê bi 5 car ofîsên fermî yên rêveberiya Herêma Kurdistanê ji aliyê dronan ve bûye armaca êrîşan. Hatiye texmîn kirin ku ev êrîş ji aliyê komên heşda şabî yên ku nav sinorê Iraqê de ne pêk hatiye. Di derbarê êrîşan de [[Mesûd Barzanî]] banga li hikûmeta Iraqê kiriye ku di derbarê van komên êrîşkar de helwesta xwe diyar bikin. === 29ê adarê === Di 29ê adarê de, di encama êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê ya li ser bajarê Bender Hamîr a li başûrê Îranê herî kêm 5 kes jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sanger |pêşnav=David E. |paşnav2=Boxerman |pêşnav2=Aaron |paşnav3=Mahoozi |pêşnav3=Sanam |tarîx=2026-03-29 |sernav=Trump Says Iran Agreed to Allow 20 More Ships of Oil Through Strait of Hormuz |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/30/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Mûşekek Îranê li kargeheke kîmyewî ya li herêma pîşesaziyê ya Neot Hovav a li herêma Negev a Îsraêlê armanc digire. Di vê êrîşa Îranê de kesek birîndar bûye û ev yek fikarên li ser rijandina gazê ya xeternak zêde kiriye. Di dîmenan de hatiye dîtin ku karwaneke heşda şabî derbasê bajarê Xoremşehrê dibe ku li ser sinorê Iraqê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603282000 |sernav=Video: Tehran-backed militia convoy seen moving from Iraq toward Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> DYA û Îsraêlê bi tevahî êrîşî çar tesîsên sereke yên hilberîna mûşekên balîstîk û 29 cihên avêtina mûşekan kirine. Kompleksên leşkerî yên li Xocir, Şahrûd, Parçîn û Hekîmiyeyê zirareke mezin dîtine û pisporan texmîn kirine ku zirara li van tesîsan dibe ku kapasîteya Îranê ya hilberîna mûşekên balîstîk ên xwedî menzîla kurt û navîn heta ku tesîs ji nû ve werin avakirin, rawestandiye. Li Xocîr û Şahrûdê, avahiyên tevlihevkirin û rijandinê, xetên hilberîna serên şer û tesîsên ku pêkhateyên sotemeniyên girîng hildiberînin bûne hedef; li Parçînê, motorên sotemeniya mûşekan a hişk û tesîsa Taleghan 2 zirar dîtine. Kompleksa Hekimiyeyê tesîsên hilberîna sotemeniya şil û cihê avêtina mûşekan dihewîne ku hatiye diyarkirin 19 avahî li wir hatine hedef girtin. Her wiha, gelek avahî û deriyên tunelan ên li baregehên mûşekî yên Xorgu û Îmam Elî hatine armanc girtin.<ref name="Bern2026">{{Jêder-malper |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-special-report-march-29-2026/ |sernav=Iran Update Special Report, March 29, 2026 |malper=Institute for the Study of War |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en-US |paşnav=Bern |pêşnav=Stefaniia}}</ref> Bandorên şer ên li ser siyaset û aboriya navxweyî ya Îranê jî eşkere bûne. Karbidestên sipaha pasdarên şoreşa îslamî hişyariyên serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan a li ser bandora aborî ya şer paşguh kirine. Pezeshkian diyar kiriye ku şer bi giranî zirarê daye aboriya welat û heke di navbera DYA û Îsraêlê de agirbest neyê bidestxistin, di nav sê çar hefteyan de dikare hilweşîneke aborî li Îranê çêbike. Rejîm hewl dide ku bi bikaranîna hestên neteweperest raya giştî bikişîne ser piştgiriya ewlehiya navxweyî û şer û bi vî awayî kampanyayeke leşkerî ya dilxwazî bi navê "canfêda" dest pê dike.<ref name="Bern2026"/> === 30ê adarê === ==== Erîşên DYA û Îsraêlê ==== Li gelek deverên Îranê ku di nav de Abad, Endîşe, Navçeya 15, Evîn, Mesûdiye, Nobonyad, Qeleh Hesen Xan û Seadatê, teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603299006 |sernav=Explosions, fighter jet activity reported across multiple provinces in Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Îsraêlê ragihandiye ku wan li Tehranê navendên fermandariya mobîl û cihên ku ji bo çêkirina çekan hatine bikar anîn hedef girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603293568 |sernav=Israel says it struck mobile command centers in Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Di êrîşa DYA û Îsraêlî ya li ser gundekî Îranê de şeş kes jiyana xwe jidest dane û di encama êrîşan de pênc xanî hilweşiyane û 22 kes jî birîndar bûne. Piştî ku binesaziya elektrîkê ji ber parçeyên şarapnelê zirar dîtine, li hinek deverên Tehran û parêzgeha Alborzê, tevî Kerecê, elektrîka bajaran hatiye qutkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-29 |sernav=Iranian minister confirms blackouts in parts of Tehran and in Karaj after strikes hit power grid |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-minister-confirms-blackouts-in-parts-of-tehran-and-in-karaj-after-strikes-hit-power-grid/ |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA) ragihand ku reaktora ava giran a IR-40 piştî ku di êrîşa Îsraîlê ya 27ê Adarê de zirareke giran dîtiye û êdî nexebitiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/03/30/iran-s-heavy-water-production-plant-no-longer-operational-iaea-says |sernav=Iran’s heavy water production plant no longer operational, IAEA says |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Li gelek deverên Îranê ku di nav wan de Girava Kiş, Girava Qeşm û Bandar Ebas ên li parêzgeha Hormozgan, li Babol a li parêzgeha Mazenderan, li Dêhgolan a li parêzgeha Kurdistanê û li Tebrîz a li parêzgeha Azerbaycana Rojhilat, teqîn û êrîş çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603302665 |sernav=New wave of strikes reported across several Iran provinces |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Mûşekek Îranê li tesîseke kîmyayî ya ADAMA li Ne'ot Hovav ketiye û di encamê de kesek birîndar bûye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Curiel |pêşnav=Ilana |paşnav2=Curiel |pêşnav2=Ilana |tarîx=2026-03-29 |sernav=Iran targets southern Israel: impacts in Be'er Sheva, industrial plant hit in Neot Hovav |url=https://www.ynetnews.com/article/bjhifiijwl |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Surkes |pêşnav=Sue |tarîx=2026-03-29 |sernav=Ministry says hazardous materials leak has been ruled out after missile fragment hit factory in south |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/ministry-says-hazardous-materials-leak-has-been-ruled-out-after-missile-fragment-hit-factory-in-south/ |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di derengiya 29ê adarê, balafirên bêpîlot ên Îranê li Kuweytê li baregeheke leşkerî dana û di encamê de 10 leşker birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/30/iranian-attack-damages-kuwait-power-and-desalination-plant-kills-worker |sernav=Iranian attack damages Kuwait power and desalination plant, kills worker |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> === 31ê adarê === ==== Êrîşên DYA û Îsraêlê ==== Li gorî artêşê di 31ê adarê de êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê li dijî depoyên cebilxaneyê yên li Îsfehanê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=US hits Iranian ammunition bunkers, causing major explosions |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-hits-iranian-ammunition-bunkers-causing-major-explosions/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> û her wiha li dijî tesîsên hilberîna çekan û pargîdaniyeke dermanan li Tehranê berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=IDF says it struck Iranian sites for missile components, anti-aircraft weapons |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-iranian-sites-for-missile-components-anti-aircraft-weapons/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-31 |sernav=Iran claims US-Israel strikes targeted major pharmaceutical company |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-claims-us-israel-strikes-targeted-major-pharmaceutical-company/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies and ToI Staff |tarîx=2026-04-01 |sernav=Acknowledging strike, Iran FM claims fentanyl factory only supplying ‘hospital drugs’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/acknowledging-strike-iran-fm-claims-fentanyl-factory-only-supplying-hospital-drugs/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, Mehdî Wefaî ku endezyarê sereke yê hêza Qudsê ya Muhafizên Şoreşê li Libnanê ye, li Mahallatê di êrîşan de jiyana xwe jidest daye. Wezareta Tenduristiyê ya Libnanê ragihandiye ku di êrîşên hewayî yên Îsraêlê ya di tevahiya rojê de li herêmên Tyr, Saydon û Bint Cubeyl herî kêm heşt kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP and ToI Staff |tarîx=2026-03-31 |sernav=Israeli strikes in south Lebanon kill 8, including paramedic — Lebanon Health Ministry |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-strikes-in-south-lebanon-kill-8-including-paramedic-lebanon-health-ministry/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di heman rojê de artêşa Îsraêlê kuştina Hec Haşem di êrîşeke esmanî de li Beyrûtê ragihandiye ku di îlona sala 2024an de eniya başûr a Hizbullahê ji Elî Karakî wergirtibû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-04-01 |sernav=Top Hezbollah commander killed by Israeli Navy in Beirut — IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/top-hezbollah-commander-killed-by-israeli-navy-in-beirut-idf/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Li gorî çavkaniyên filistînî, di êrîşên hewayî yên Îsraêlê ya li ser Cebeliye û Xan Yûnisê ya li Şerîda Xezzeyê de pênc kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-31 |sernav=Israeli strikes kill five in Gaza Strip, medics say |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-strikes-kill-five-in-gaza-strip-medics-say/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Artêşa Îranê êrîşên xwe yên li ser yekîneyên amerîkî yên li baregeha hewayî ya prens Siltan a li Erebistana Siûdî,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/04/01/3554165/irgc-destroys-us-aircrew-accommodation-in-al-kharj-air-base-targets-200-personnel |sernav=IRGC Destroys US Aircrew Accommodation in Al Kharj Air Base, Targets 200 Personnel - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> keştiyeke konteyner a Îsraêlê li avên navendî yên Kendava Farisî, xaleke kombûnê ya hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li peravên Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, pergala parastina dronan a flota pêncemîn a amerîkî ya li derveyî baregeha xwe ya nêzîkî balafirgeha Behrêynê û du pergalên radarê amerîkî li baregeha Ehmed el-Cabirê, li Kuweytê ragihandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/31/3553369/irgc-launches-blitz-on-us-israeli-targets |sernav=IRGC Launches Blitz on US, Israeli Targets - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> Her wiha, droneke MQ-9 li ser Îsfehanê û droneke LUCAS li ser Qeşmê hatin têk birin ku bi vî awayî hejmara dronên amerîkî-îsraêlî yên ku ji destpêka şer ve hatine xistin gihîştiye 147 dronan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/31/3553408/iranian-army-shoots-down-intruding-mq-9-lucas-drones |sernav=Iranian Army Shoots Down Intruding MQ-9, LUCAS Drones - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> Erebistana Siûdî<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/31/saudi-arabia-intercepts-destroys-two-drone-attacks- |sernav=Saudi Arabia intercepts, destroys two drone attacks |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> û Mîrnişînên Yekbûyî yên Erebî operasyonên parastina hewayî ragihandine<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/31/euronews-journalists-report-multiple-blasts-in-dubai-in-iranian-missile-and-drone-attack |sernav=Iran launches missile and drone barrage on Dubai, Kuwaiti tanker hit. |malper=www.euronews.com |roja-gihiştinê=2026-04-04}}</ref> û di heman rojê de Îsraêl dîsa ji aliyê Îran û Hizbullahê ve bi roketan hate hedefgirtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=No injuries reported in Iran’s latest volley of missiles at central Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/no-injuries-reported-in-irans-latest-volley-of-missiles-at-central-israel/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-891733 |sernav=Northern Israel faces over 50 Hezbollah rocket launches, drone infiltrations {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> ==== Revandina rojnemavana amerîkî ==== Wezareta karên hundir a Iraqê û wezareta karên derve ya DYAyê ragihandine ku rojnamevana serbixwe ya amerîkî Shelly Kittelson li Bexdayê ji aliyê rêxistina terorîst a lîwayên Hizbullahê ya ku Îran piştgiriyê dide wan ve hatiye revandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yled478zwo |sernav=US journalist Shelly Kittleson kidnapped in Baghdad |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en-GB}}</ref> === 1ê nîsanê === Di 1ê nîsana 2026an de, Ajansa Nûçeyan a Mehr ku ajanseke nîvfermî ya nûçeyan a dewleta Îranê ye, ragihandiye ku analîstê siyasî û wezîrê derve yê berê Kemal Xerazî di êrîşeke asmanî ya li ser mala wan de bi giranî birîndar bûye û hevjîna wî jî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/04/01/former-iran-fm-seriously-injured-wife-killed-in-tehran-strike |sernav=Former Iran FM ‘seriously injured,’ wife killed in Tehran strike |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-04-01 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en}}</ref> Karbidestên îranî êrîş wekê hewldanek ji bo têkbirina pêvajoya dîplomatîk bi nav kirine û diyar kirine ku Xerazî civînek plankirî di navbera karbidestên Îranî û cîgirê serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê JD Vance de koordîne dikir.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kanno-Youngs |pêşnav=Zolan |tarîx=2026-04-01 |sernav=Trump Claims Military Success but Offers No Clear Timeline to End Fighting |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/01/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Li gorî agahiyan, di êrîşên esmanî yên li ser Girava Hengamê ku xakeke Îranê ya li Tengava Hurmizê ye, heft kes birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kanno-Youngs |pêşnav=Zolan |tarîx=2026-04-01 |sernav=Trump Claims Military Success but Offers No Clear Timeline to End Fighting |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/01/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Di heman demê de, Donald Trump diyar kiriye ku ew êdî ji ber uranyuma dewlemendkirî ya bin erdê ya Îranê ne xemgîn e.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=negotiate |pêşnav=the United States to |paşnav2=sabotage |paşnav3=years |pêşnav3=attack the Iranian nuclear program for the past 25 |tarîx=2026-04-01 |sernav=‘I Don’t Care About That’: Trump Says Iran’s Enriched Uranium Is Not a Concern |url=https://www.nytimes.com/2026/04/01/us/politics/trump-iran-war-nuclear-uranium.html |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Ji aliyê din ve, Benjamin Netanyahu îdia kiriye ku êrîşên ji aliyê Amerîka û Îsraêlê ve hatine kirin, şiyana Îranê ya hilberîna çekên navokî û mûşekên balîstîk ji holê rakirine û ev yek "du gefên hebûnî" yên li ser Îsraêlê ji holê rakiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kanno-Youngs |pêşnav=Zolan |tarîx=2026-04-01 |sernav=Trump Claims Military Success but Offers No Clear Timeline to End Fighting |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/01/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan nameyeke vekirî ji bo welatiyên amerîkî belav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lee |pêşnav=Chantelle |tarîx=2026-04-02 |sernav=Iranian President Pens Open Letter to American People |url=https://time.com/article/2026/04/01/iran-war-president-open-letter-american-people/ |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=Time |ziman=en-US |issn=0040-781X}}</ref> === 2ê nîsanê === Di 2ê nîsanê de Donald Trump gotarek li seranserê welêt pêşkêş kiriye û diyar kiriye ku êrîşan sîstemên mûşek û dronan ên Îranê "bi awayekî dramatîk kêm kirine". Wî her wiha diyar kiriye ku êrîşên li ser Îranê dê di du-sê hefteyên bê de zêdetir bibin bi armanca "vegerandina wan ji bo serdema kevirî, cihê ku ew lê ne". == Êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê == {{Gotara bingehîn|Êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 2026}} Ji destpêka şer ve Herêma Kurdistanê bûye armanca êrîşan. Êrîşên li ser [[Herêma Kurdistanê]] di 28ê sibata 2026an despêkiriye ku gelek deverên li parêzgeha Hewlêrê û parêzgeha Silêmanî rasterast bûne armanca êrîşên dronên Îranê û heşda şabî ku ji nav sinorê Iraqê ve êrîşê Herêma Kurdistanê kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.state.gov/releases/office-of-the-spokesperson/2026/03/joint-statement-on-irans-missile-and-drone-attacks-in-the-region/ |sernav=Joint Statement on Iran’s Missile and Drone Attacks in the Region |malper=United States Department of State |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Di êrîşan de deverên derdor ên [[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]] hatiye armanc girtin ku hêzên amerîkî yên [[Hevpeymaniya Navneteweyî li dijî Daişê|hevpeymaniya navneteweyî ya li dijî DAIŞê]] li deverên bûn û yek ji van xalan balyozxaneya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ya Hewlêrê bû ku bibû armanca êrîşan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-evening-special-report-march-1-2026/ |sernav=Iran Update Evening Special Report, March 1, 2026 |malper=Institute for the Study of War |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US |paşnav=Sleiman |pêşnav=Nadia }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |sernav=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |malper=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Di 12ê adarê de baregeheke leşkerî ya [[Îtalya]]yê ya li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] rasterast bûye armanceke êrîşa mûşekan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603120049 |sernav=Missile hits Italian base in Erbil, no injuries reported |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en }}</ref> Piştê re ji aliyê rayedaran ve hatiye ragihandin ku di vê êrişê de ti birîndar çênebûne. Di roja 12ê adarê de kampeke perwerdeyê ya ku ji aliyê leşkerên [[Fransa]]yê li Hewlêrê ve dihatin bikaranîn rasterast bûye armanca êrîşan ku fermandarê [[Fransayî|fransî]] ya bi navê Arnaud Frion ku ji Tabûra 7em a şopvanên alpînê bû ku bi eslê xwe ji bajarê [[Varces-Allières-et-Risset|Varces]], Isèreyê bû di êrîşê de jiyana xwe jidest daye û şeş leşker jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260312-middle-east-war-live-israel-lebanon-iran-gulf |sernav=French soldier killed in drone attack in Iraq’s Kurdish region, Macron says |malper=France 24 |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en }}</ref> Heta 17ê adarê nêzîkî 300 êrîş li hemberî Herêma Kurdistanê pêk hatine. Di êrîşên de gelek deverên li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêr]] û [[Silêmanî (bajar)|Silêmanî]] rasterast bûne armanca êrîşan. Herêma Kurdistanê ji destpêka şer ve ku di 28ê adarê de hatibû destpêkirin bûye armaca êrîşên Îranê û bi taybetî êrîşên heşda şabiyên ku ji nav sinorê Iraqê ve êrîşê Herêma Kurdistanê kirine. Di van êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 6 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/30290 |sernav=WEZARETA PÊŞMERGEYAN: 6 PÊŞMERGEYÊN LEHENG ŞEHÎD BÛN |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-25 |ziman=kr }}</ref> 6 pêşmergeyên [[Rojhilata Kurdistanê]] û fermanderekî fransî jiyana jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fdd.org/analysis/2026/03/11/us-condemns-iranian-and-militia-attacks-in-iraq-amid-unclaimed-airstrikes-on-tehran-backed-militias/ |sernav=US condemns Iranian and militia attacks in Iraq amid unclaimed airstrikes on Tehran-backed militias |malper=FDD |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Frantzman |pêşnav=Seth J. }}</ref> Ji ber van êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 20 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/240320266 |sernav=Di 24 demjimêran de 25 caran êrişî Herêma Kurdistanê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-25 |ziman=en }}</ref> == Bandora şer == Îsraîlê rewşa awarte li seranserê welêt ragihandiye ku diyar kiriye ku ev mezintirîn êrîş ew ku wan li hemberî Îranê pêk anîye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |sernav=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran’s retaliation |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=McCluskey |pêşnav=Christian Edwards, Karina Tsui, Mitchell }}</ref> Îsrael Katz daxuyaniyek daye û gotiye "Li gorî benda 9C(b)(1) a qanûna parastina sivîl, 5711-1951, di bin desthilata min de û piştî ku ez piştrast bûm ku ihtîmaleke mezin a êrîşekê li ser nifûsa sivîl heye ku ez bi vê yekê li seranserê axa welat eniya navxweyî radigihînim."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896765/slug |sernav=Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration |malper=Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Rojnameya New York Times diyar kiriye ku dibistan û cihên kar ên Îsraîlê jî dê werin girtin û kombûnên giştî werin betalkirin. Li Îranê qutbûna înternetê "nêzîkî tevahiya welat" ji nû ve hatiye pêkanîn ku NetBlocksê ragihandiye ku girêdana înternetê li Îranê daketiye ji %4 ê ji astên asayî.<ref name=":4"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://mastodon.social/@netblocks/116147264437940657 |sernav=NetBlocks (@netblocks@mastodon.social) |malper=Mastodon |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=ku }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/fa/202602281170 |sernav=نت‌بلاکس از خاموشی اینترنت در ایران خبر داد |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=fa }}</ref> === Girtina qada hewayî === Piştî êrîşan ji ber ku dewletên herêmî qada hewayî girtin, qada hewayî ya Îranê bi piranî ji bo balafirên sivîl vala bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602284853 |sernav=Iran’s skies empty after strikes as regional states close airspace |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Bi dest pêka êrîşan re Behreyn, Iraq, Îsraêl, Kuweyt, Qeter, Sûriye û Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî qadên xwe yên hewayî girtine û gelek balafir ber bi cihên din ve hatin veguhastin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Israel closes airspace after strikes on Iran |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lehmann |pêşnav=Noam |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iraq shuttering airspace after US, Israel strike Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iraq-shuttering-airspace-after-us-israel-strike-iran/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-02-28 |sernav=Syria shutters airspace |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/syria-shutters-airspace/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Pargîdaniyên hewayî yên navneteweyî yên wekê Air India, Biman Bangladesh Airlines, British Airways, Cathay Pacific Airways, IndiGo, Lufthansa, Virgin Atlantic û Wizz Air ji ber şer û pevçûnan seferên xwe yên bo Rojhilata Navîn ji bo demên cuda cuda rawestandin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran-Israel war: Air India, IndiGo and multiple other airlines suspend flights. Check full list |url=https://economictimes.indiatimes.com/nri/latest-updates/iran-israel-war-multiple-airlines-suspend-flights-check-full-list/articleshow/128879934.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/46mwakjn9t |sernav=Biman suspends Middle East flights amid conflict |malper=Prothomalo |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=BSS }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo |sernav=What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> === Girtina Tengava Hurmizê === Raporeke Reutersê ji berpirsekî operasyona aspidesê veguhestiye ku gotiye li gorî guhdarîkirinên radyoya pir bilind (VHF), pasdarên şoreşa îslamî ya Îranê [[Tengava Hurmiz]]ê ji bo çûnûhatina keştiyan girtiye. Rayedareke [[Yekîtiya Ewropayê]] ragihandiye ku peyamên ku keştî dibêjin "destûr nayê dayîn ku tu keştî ji Tengava Hormuzê derbas bibe" werdigirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/irgc-says-no-ship-allowed-pass-strait-hormuz-according-eu-official |sernav=IRGC says 'no ship allowed to pass Strait of Hormuz', according to EU official |malper=Middle East Eye |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602288034 |sernav=‘No ship allowed to pass Strait of Hormuz,’ Iran warns vessels - Reuters |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> == Qurbaniyên şer == == Bertek == === Îran === Wezareta derve ya Îranê gefa bersivdanê li hember êrîşa hêzên amerîkî li ser bingehên amerîkî yên li Kendava Farsê xwariye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |sernav=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602284010 |sernav=Iran decries attacks, vows response as it appeals to Security Council |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> Konseya bilind a ewlekariya neteweyî ya Îranê ragihandiye ku welatê wan rastî "operasyoneke hewayî ya hovane" ji aliyê Amerîka û Îsraîlê ve hatiye û gotiye: "Ev yek careke din di dema danûstandinan de qewimiye û dijmin xeyal dike ku miletê berxwedêr ê Îranê dê bi van kiryarên tirsonek daxwazên wan ên biçûk radest bibe." Wezîrê derve yê Îranê Ebas Eraqçî êrîşê wekê "bi tevahî bêsedem, neqanûnî û bêexlaq" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo |sernav=What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> === Dewletên Yekbûyî === Serokê Dewletên Yekbûyî [[Donald Trump]] piştrast kiriye ku artêşa amerîkî li Îranê dest bi "operasyonên şer ên mezin" kiriye û şer wekê "operasyoneke mezin û berdewam a ji bo pêşîgirtina li vê dîktatoriya pir xerab û radîkal ku gefê li Amerîkayê dixwe" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Tyler Pager |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Trump says military campaign is "massive and ongoing" |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Di vîdyoyekê de ku li ser Truth Social hatiye weşandin, Trump ji nû ve destnîşan kiriye ku "Armanca wan ew e ku ew bi rakirina gefên nêzîk ên ji rejîma Îranê ku komeke hovane ya mirovên pir dijwar û tirsnak, gelê amerîkî biparêzin" û di axavtina xwe de gotiye: "47 sal in, rejîma Îranê Mirin ji bo Amerîkayê diqîre û kampanyayeke bêdawî ya xwînrijandin û kuştinên girseyî dimeşîne ku Dewletên Yekbûyî, leşkerên me û mirovên bêguneh, li gelek welatan armanc digire."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Trump confirms in video message that military campaign in Iran has begun |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Trump ragihandiye ku piştî kuştina Elî Xamineyî, danûstandinên bi Îranê re hêsantir dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143 |sernav=Live - Trump says talks easier after Khamenei, Iran vows ‘devastating’ response |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> === Îsraêl === Serokwezîrê Îsraêlê Benjamîn Netanyahu diyar kiriye ku armanca êrîşan "jiholêrakirina gefa hebûnî ya ku ji aliyê rejîma li Îranê ve tê çêkirin" e û diyar kiriye ku "çalakiya me ya hevbeş dê şert û mercan ji bo gelê wêrek ê Îranê biafirîne da ku çarenûsa xwe bigire destên xwe."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Estrin |pêşnav=Daniel |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran's supreme leader, Ayatollah Ali Khamenei, has been killed |url=https://www.npr.org/2026/02/28/nx-s1-5730158/israel-iran-strikes-trump-us |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Wezîrê derve Gideon Sa'ar gotiye ku kiryara leşkerî li dijî Îranê bi awayekî lezgîn pêwîst e "tevî xetereyên girîng ên têkildar", û gotiye ku "derengketin dê rê bidaya rejîma Îranê ku bigihîje astek parastinê ji bo bernameya xwe ya kîmyayî û her wiha dest bi hilberîna girseyî ya mûşekên balîstîk ên dûravêj bike".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Johnatan Reiss |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> === Bertekên navneteweyî === * {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Kurdistan]]: [[Herêma Kurdistanê]] piştî hedefgirtina [[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]] û balyozxaneya giştî ya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] ji aliyê mûşekên Îranê ve, fermandarekî payebilind ê pêşmergeyan diyar kir ku hêzên wan di rewşa amadebaşiyê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/peshmarga-iraqi-kurdistan/8118549.html |sernav=Fermandarekî Pêşmergeyan Dibêje Ew di Amadebaşîyê de ne |malper=Voice of America |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=ku }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |sernav=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |malper=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Nûnerên [[Hevpeymaniya Hêzên Siyasî yên Rojhilata Kurdistanê]] diyar kirine ku ew bi hev re biryarên siyasî û leşkerî koordîne dikin û ji bo qonaxek nû amadekariyê dikin ku hêzên wan di hundurê Îranê de ye û li rojhilata Kurdistanê amade ne ku li hemberî êrîşan xwe biparêzin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/iran-kurds-position/8118628.html |sernav=Partîyên Kurdên Îranê di Biryarên Xwe yên Siyasî û Leşkerî de Yekgirtî ne |malper=Voice of America |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=ku }}</ref> * {{Sembola alayê|Fransa}} [[Fransa]]: Serokkomarê Fransayê [[Emmanuel Macron]] ji bo kêm kirina tundiya şer daxwaza şer bangawaziya civîneke awarte ya [[Konseya Ewlehiyê ya Neteweyên Yekbûyî]] kiriye. * {{Sembola alayê|Kanada}} [[Kanada]]: Serokwezîr Mark Carney Îran bi "çavkaniya sereke ya bêîstîqrarî û terorê li seranserê Rojhilata Navîn" tawanbar kiriye û piştgiriya xwe ji bo operasyonan anî ziman û tekez kiriye ku Îran nikare çekên nukleerî bi dest bixe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.pm.gc.ca/en/news/statements/2026/02/28/statement-prime-minister-carney-and-minister-anand-situation-middle-east |sernav=Statement by Prime Minister Carney and Minister Anand on the situation in the Middle East |malper=Prime Minister of Canada |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> * {{Sembola alayê|Keyaniya Yekbûyî}} [[Keyaniya Yekbûyî]]: Hikûmeta brîtanî daxuyaniyek weşandiye û diyar kiriye ku Brîtanya "naxwaze pevçûnên herêmî yên berfirehtir kûrtir bibin". Di heman demê de hikûmetê diyar kiriye ku wan ji bo ewlekariya balyozxaneyên xwe yên li herêmê "kapasîteyên parastinê" bi hêz kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Israel and Iran exchange fresh attacks after Iran's Supreme Leader Khamenei killed - live updates |malper=BBC News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> Serokwezîr Keir Starmer piştrast kiriye ku balafirên brîtanî ji bo armancên parastinê "li ezmanan" in lê di êrîşên Îsraîl û Amerîkayê de "tu rol nelîstine" û bang li Îranê kiriye ku xwe ji êrîşên din li seranserê Rojhilata Navîn dûr bigire û "tundûtûjî û tepeserkirina tirsnak a li dijî gelê Îranê" rawestîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=British planes "in the sky" in Middle East, says Starmer |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Piştre wî serokatiya civînek awarte ya COBRA lidarxistiye ku ku bersiva Keyaniya Yekbûyî nîqaş bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sabbagh |pêşnav=Dan |paşnav2=Defence |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |tarîx=2026-02-28 |sernav=RAF jets flying defensive missions after US-Israeli attack on Iran, Starmer says |url=https://www.theguardian.com/politics/2026/feb/28/starmer-chairs-cobra-meeting-after-us-israel-strikes-on-iran |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> * {{Sembola alayê|Almanya}} [[Almanya]]: Şansolyer Friedrich Merz di daxuyaniyek hevbeş ê bi Fransa û Keyaniya Yekbûyî re gotiye ku ew ji berê ve hatiye agahdarkirin û nîqaş di rê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yj9kr31y7o |sernav=How the world has reacted to US and Israeli strikes on Iran |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> * {{Sembola alayê|Hindistan}} [[Hindistan]]: Wezareta karên derve yê Hindistanê nîgeraniyên xwe aniye ziman û ji her sê welatan xwest ku agirbestê ragihanin. Balyozxaneya Hindistanê welatiyên Hindistanê ji sefera ji bo Îran û piraniya welatên Rojhilata Navîn hişyar kiriye û ji kesên di nav welat de xwestiye ku tavilê li stargehê bigerin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://indianexpress.com/article/india/israel-iran-conflict-indian-embassy-advisory-10556818/ |sernav=‘Remain near shelters, avoid non-essential travel’: India warns citizens in Israel after Tehran attack |malper=The Indian Express |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> NORKA her wiha ji bo welatiyên asê mane li hemî welatên bandordar xetên alîkariyê daniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/norka-sets-up-helpdesk-for-kerala-people-in-iran-israel/ |sernav=NORKA sets up helpdesk for Kerala people in Iran, Israel |malper=The Tribune |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> * {{Sembola alayê|Çîn}} [[Çîn]]: Wezareta karên derve fikarên xwe yên li ser êrîşên Amerîka û Îsraîlê aniye ziman û daxwaza rawestandina tavilê ya dijminatiyê li dijî Îranê û ji nû ve destpêkirina diyalogê kiriye. Her wiha tekez kiriye ku divê rêz li serweriya Îranê were girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fmprc.gov.cn/eng/xw/fyrbt/202602/t20260228_11866531.html |sernav=Foreign Ministry Spokesperson’s Remarks on the Military Strikes Against Iran by the U.S. and Israel_Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China |malper=www.fmprc.gov.cn |roja-gihiştinê=2026-03-01 }}</ref> * {{Sembola alayê|Rûsya}} [[Rûsya]]: Wezîrê karên derve [[Sergey Lavrov]] êrîşên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û Îsraîlê wekê "gaveke bêwijdan" û "kiryareke êrîşkariya çekdarî ya bi zanebûn, pêşwext û bêsedem" şermezar kiriye û wan bi wê yekê tawanbar kir ku herêmê ber bi "karesateke mirovî, aborî û dibe ku radyolojîkî jî" ve dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Russia condemns "reckless" airstrikes on Iran, as Finland and Ireland express concern |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Elî Xamineyî]] [[Kategorî:Şer]] [[Kategorî:Şerên li Îranê]] [[Kategorî:Şerên li Rojhilata Navîn]] [[Kategorî:Şerên Azerbaycanê]] [[Kategorî:Şerên Behreynê]] [[Kategorî:Şerên DYAyê]] [[Kategorî:Şerên Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:Şerên Fransayê]] [[Kategorî:Şerên Iraqê]] [[Kategorî:Şerên Îranê]] [[Kategorî:Şerên Îsraêlê]] [[Kategorî:Şerên Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:Şerên Kuweytê]] [[Kategorî:Şerên Libnanê]] [[Kategorî:Şerên Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] [[Kategorî:Şerên Omanê]] [[Kategorî:Şerên Qeterê]] [[Kategorî:Şerên Qibrisê]] [[Kategorî:Şerên Sûriyê]] [[Kategorî:Şerên Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Şerên Urdunê]] [[Kategorî:Şerên Yemenê]] [[Kategorî:Şerên Yewnanistanê]] [[Kategorî:2026 li Azerbaycanê]] [[Kategorî:2026 li Behreynê]] [[Kategorî:2026 li DYAyê]] [[Kategorî:2026 li Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:2026 li Fransayê]] [[Kategorî:2026 li Iraqê]] [[Kategorî:2026 li Îranê]] [[Kategorî:2026 li Îsraêlê]] [[Kategorî:2026 li Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:2026 li Kîprosê]] [[Kategorî:2026 li Kurdistanê]] [[Kategorî:2026 li Kuweytê]] [[Kategorî:2026 li Libnanê]] [[Kategorî:2026 li Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] [[Kategorî:2026 li Omanê]] [[Kategorî:2026 li Qeterê]] [[Kategorî:2026 li Sûriyê]] [[Kategorî:2026 li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:2026 li Urdunê]] [[Kategorî:2026 li Yemenê]] [[Kategorî:2026 li Yewnanistanê]] guhdeok4njxbwbm5pmah45ohnkd57q3 2002603 2002602 2026-04-17T11:06:15Z Penaber49 39672 2002603 wikitext text/x-wiki {{Rojane}} {{Agahîdank pevçûnên leşkerî | pevçûn = Şerên Îranê 2026 | perçeyekî = | wêne = {{Nexşeya Şerê Îranê 2026}} | binnivîs = <div style="text-align:center"> Xalên ku bûne armanca êrîşan: {{Unbulleted list | {{Reng box|#302060|[[Wêne:Maki7-cross-white.svg|16x16px]]}} Dewletên Yekbûyî û Îsraêl | {{Reng box|#F00|[[Wêne:Maki7-circle-stroked-white.svg|16x16px]]}} Îran, [[Hizbulaya Libnanê]] û [[Heşda Şebî]]}} </div> | dîrok = 28ê sibata 2026an - heta niha | herêm = [[Rojavayê Asyayê]]•[[Okyanûsa Hindî]] (bi taybetî li deverên wekê [[Kendava Farsê]], [[Tengava Hurmiz]]ê, [[Deryaya Navîn]]) | koordînat = | sedem = Bi xayeya bidawî anîna bernameya nukleerî ya Îranê û guhertina rejîma heyî | encam = | rewş = Berdewam dike | şervan1 = {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] <br> {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Îsraêl]] | şervan2 = {{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]] | şervan3 = | fermandar1 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Donald Trump]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Pete Hegseth]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dan Caine]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Brad Cooper]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Benjamin Netanyahu]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Îsrael Katz]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Eyal Zamir]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Tomer Bar]]|}} | fermandar2 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Xamineyî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mucteba Xamineyî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mesûd Pezeşkiyan]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mihemed Bakir Zolqedîr]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Gulam Huseyîn Muhsînî-Ejeyî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elîreza Erafî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Larîcanî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Ezîz Nasirzade]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Şamxanî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mihemed Pakpûr]] {{Suîqest}}|}} | fermandar3 = | yekîne1 = | yekîne2 = | yekîne3 = | hêz1 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Artêşa Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] * {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Hêzên Parastina Îsraêlê]]|}} | hêz2 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Îran}} [[Artêşa Pasdaran a Şoreşa Îslamî ya Îranê]]|}} | hêz3 = | windahî1 = {{Lîsteya sade}} * '''Li gorî Dewletên Yekbûyî''': * {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Îsraêl]]: ** 17 kes mirine (2 ji wan hêzên leşkerî ne) ** 4.099 birîndar bûne (17 ji wan personelên leşkerî ne) * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]]: ** 13 hêzên leşkerî mirine ** 200 kes birîndar bûne * {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Kurdistan]]: [[Başûrê Kurdistanê]] ** 13 hêzên leşkerî (6 pêşmergeyên Rojhilata Kurdistanê, 6 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê û fermandarekî hêzên Fransayê jiyana xwe jidest daye) ** 22 kes birîndar bûne (2 kesên sivîl û 20 pêşmergeyên Kurdistanê birîndar bûne) | windahî2 = {{Lîsteya sade}} '''Li gorî Îranê''': * {{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]]: ** 1.444 kes mirine ** 18.551 kes birîndar bûne * '''Li gorî saziyên sîvîl''' ** '''[[HARNA]]''': 3.186 kes mirine (di nav wan de 1.153 hêzên leşkerî û 1.394 kes sivîl û 639 kesên din jî nehatine tansîf kirin) ** '''[[Hengaw]]''': 4.789 kes mirine (di nav de 4.789 hêzên leşkerî û 511 sivîl in. Li gorî Hengawê 5.300 kes jî birîndar bûne) '''Deverên din''' * {{Sembola alayê|Libnan}} [[Libnan]] ** 1.001 kes mirine ** 2.584 kes birîndar bûne | winda3 = | nîşe = }} '''Şerê Îranê''' şerek e ku di 28ê sibata 2026an de ji aliyê [[Îsraêl]] û [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ve bi êrîşeke hevbeş li dijî [[Îran]]ê hatiye dest pê kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Live updates: US, Israel attack Iran in ‘preemptive strike,’ Trump posts video on Truth Social |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602288170 |sernav=Israel names operation against Iran ‘Lion’s Roar’ |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Şerê li dijî Îranê bi navên kodkirî yên wekê '''Dengdana Şêr''', '''Operasyona Mertalê Yahuda''' û '''Operasyona Xezeba Efsaneyî''' li dijî bajarên wekê [[Tehran]], [[Îsfehan]], [[Qum]], [[Kerec]] û [[Kirmaşan]]ê êrîş hatine pêkanîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.yahoo.com/news/articles/witnesses-hear-explosion-irans-capital-061713591.html |sernav=Witnesses say they hear an explosion in Iran's capital, Tehran |malper=Yahoo News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bostonglobe.com/2026/02/28/world/witnesses-say-they-hear-an-explosion-in-irans-capital-tehran/ |sernav=US and Israel launch a major attack on Iran and Trump urges Iranians to ‘take over your government’ - The Boston Globe |malper=BostonGlobe.com |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://www.freepressjournal.in/world/israel-launches-preemptive-strike-on-iran-explosions-reported-in-tehran |sernav=Israel Launches 'Preemptive Strike' On Iran; Explosions Reported In Tehran |malper=Free Press Journal |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Wezîrê parastinê ya [[Îsraêl]]ê [[Îsrael Katz]] êrîşa piştê ku êrîşa hêzên parastina Îsraêlê (IDF) piştrast kiriye, li bajarên Îranê teqînên li pey hev pêk hatine. Piştê êrîşê Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê, rayedarên artêşa Îranê ragihandina ku wan jî li dijî Îsraêlê û dijî Dewletên Yekbûyî operasyonek bi navê '''Operasyona Soza Rastîn 4''' dane destpêkirin. Di êrîşên destpêkê ya li dijî Îranê berpirsên girîng, fermandarên leşkerî, baregehên leşkerî û avahiyên rayedarên Îranê hatine armancgirtin ku di nav de avahiya rêberê bilind [[Elî Xamineyî]] jî di nav de hebû ku dîmenên satelîtê nîşan didin ku bi giranî zirar dîtiye an jî bi giranî hilweşiyaye. Wekê bersiv Îranê jî bi dehan mûşekên balîstîk ku di nav de Îsraîl, [[Urdun]], [[Kuweyt]], [[Behreyn]], [[Qeter]], [[Erebistana Siûdî]] û [[Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] û [[Başûrê Kurdistanê]] armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/29661 |sernav=ÇAVKANIYEK JI KANAL8Ê RE: ÊRIŞÊN ÎRANÊ YÊN HEWLÊRÊ NEGIHAN ARMANCÊN XWE |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/280220261 |sernav=Bi mûşekan êrişî baregeha Amerîkayê ya li Hewlêrê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Piştê çend rojan ji aliyê rayedaran amerîkî û îsraîlî hatiye diyarkirin ku Elî Xamineyî di êrîşan de jiyana xwe jidest daye. Piştê daxuyaniyên rayedarên Amerîka û Îsraêlê, mirina Elî Xamineyî ji aliyê televîzyona dewletê ya hatiye piştrast kirin. Serokê Amerîkayê [[Donald Trump]] di daxuyaniya xwe de ragihandiye ku Amerîka û Îsraîlê li dijî Îranê êrîş pêk anîne û diyar kiriye ku "Armanca wan jinavbirina çêkirina mûşekan û leşkerî yên [[Îran]]ê ye ku rê li ber Îranê bigirin ku çekên kîmyewî bi dest nexe û di dawiyê de jî rejîma heyî hilweşîne." Donald Trump bang li endamên sipaha pasdarên şoreşa îslamî (IRGC) kiriye ku ew li hemberê parêzbendiyê çekên xwe deynin û hişyarî daye ku neqebûl kirina çekdanînê dê bibe sedema "mirineke teqez".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-02-28 |sernav=Trump indicates goal of Iran strikes is to topple regime; tells Iranian people: ‘When we’re finished, take over your government’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/trump-indicates-goal-of-iran-strikes-is-to-topple-regime-tells-iranian-people-when-we-are-finished-take-over-your-government/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ji destpêka şer ve [[Herêma Kurdistanê]] rasterast bûye armanca êrîşên Îranê û komên bi ser Îranê ve ku di nav sinorên Iraqê de bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/7827 |sernav=Îranê Hewlêr mûşekbaran kir |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-20 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/29924 |sernav=SILÊMANÎ Û HEWLÊR RASTÎ PÊLEKE ÊRIŞÊN BI DRONAN HAT |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-20 |ziman=kr }}</ref> Di dîmenên ku ji aliyê televîzyonên [[Başûrê Kurdistanê]] ve hatine parvekirin de hatiye dîtin ku sîstema parastinê ya hewayî bersiv dide mûşekên Îranê û êrîşên li dijî Hewlêrê têk dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/DWBaNatAUtU/?igsh=d3c3YzB2YTJqcjBu |sernav=Instagram |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2026-03-20 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/DVyg5D_EwPj/?igsh=MTYyZ2FsYW53YmZjcQ== |sernav=Instagram |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2026-03-20 }}</ref> Hatiye ragihandin ku bi êrîşên têk birî re, Herêma Kurdistanê heya 20 adarê nêzîkî 300 caran rasterast bûye armanca êrîşan == Paşperdeh == [[Wêne:Abraham Lincoln Carrier Strike Group Conducts Photo Exercise.jpg|thumb|çep|Koma 3em a keştiyên balafirên şer ên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Rojhilata Navîn a 2026an]] Di dawiya kanûna sala 2025an de li Îranê xwepêşandanên girseyî yên li dijî hikûmetê li seranserê welet hatibû despêkirin ku bi piranî ji ber krîza aborî, daketina nirxê diravê û bilindbûna biha yên xwarin û kelûpelan bû. Xwepêşandanên ku bangên guhertina rejîmê jî di nav de bûn, ji şoreşa 1979an vir ve<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-01-13 |sernav=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> mezintirîn xwepêşandan a li Îranê bû ku li seranserê welat, li zêdetirî 100 bajaran belav bibû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politico.eu/article/reza-pahlavi-iran-revolution-exiled-prince-plan-regime-change/ |sernav=Inside an exiled prince’s plan for regime change in Iran |malper=POLITICO |tarîx=2026-01-13 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Hikûmeta Îranê bi tepeserkirinên tund, tevî komkujiya xwepêşanderan, bersiv daye û bûyerên herî kujer di 8 û 10ê çileya 2026an de qewimîne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |sernav=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |malper=CNN |tarîx=2026-01-23 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Pourahmadi |pêşnav=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam }}</ref> ku ajansa nûçeyan a çalakvanên mafên mirovan a li Dewletên Yekbûyî hejmara miriyan wekê 7.000 kesan texmîn kiriye. Di heman demê hikûmeta Îranê jî hejmara miriyan 3.117 kes diyar kiriye lê Donald Trump û kesên din jî diyar kirine ku hejmara miriyan 32.000 kes bûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kay Armin Serjoie, Roxana Saberi, and Fatemeh Jamalpour |sernav=Iran Protest Death Toll Could Top 30,000: Local Officials |url=https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=TIME |ziman=en |roja-arşîvê=2026-01-25 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20260125063424/https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |sernav=Iran anti-government student protests spread to more universities |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-23 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> AP Newsê ragihandiye ku bikaranîna tundiya zêde yê ji aliyê hikûmetê ve di nav gelê Îranê de bêhêvîyeke çêkiriye û di nav hinek welatiyan de jî bendewariya êrîşeke Amerîkayê çêkiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-protests-memorials-chehelom-71e5db503a287126a2d31cb32a2809eb |sernav=Iranians grieve defiantly for thousands killed in last month's crackdown |malper=AP News |tarîx=2026-02-19 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Hinek akademîsyenan îdîa kirine ku hikûmeta Îranê niha bi rewşeke qels re rû bi rû ye dibe ku bibe sedema hilweşîna hikûmetê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newstatesman.com/international-politics/2026/01/how-much-longer-can-irans-islamic-republic-survive |sernav=How much longer can Iran’s Islamic Republic survive? |malper=New Statesman |tarîx=2026-01-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US |paşnav=Ansari |pêşnav=Ali }}</ref> Di 13ê çileya sala 2026an de serokê Amerîkayê Donald Trump piştgiriya xwe ji bo xwepêşanderên li dijî hikûmeta Îranê nîşan daye û piştre di 23ê çileyê de, Trump ragihandiye ku "armada" keştiyeke amerîkî ber bi Rojhilata Navîn ve diçe ku tê de keştiya balafiran USS Abraham Lincoln, USS Gerald R. Ford û çend destoryerên mûşekên rêberkirî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Trump urges Iranians to keep protesting, saying 'help is on its way' |url=https://www.reuters.com/world/china/iranian-mp-warns-greater-unrest-urging-government-address-grievances-2026-01-13/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=Reuters |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |tarîx=2026-01-24 |sernav=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Live updates: U.S. and Israel launch attack on Iran as Trump calls for regime change |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Rayedarên amerîkî û ewropî diyar kirine ku Washington sê daxwazên sereke pêşkêşî Îranê kiriye ku di nav de rawestandina mayînde ya hemî cureyên dewlemendkirina uranyûmê, bidawîkirin a bernameya mûşekên balîstîk ên Îranê û rawestandina tevahî ya piştgiriya ji bo komên herêmî yên wekê Hamas, Hizbullah û Hûsiyan hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Pager |pêşnav=David E. SangerTyler |paşnav2=Sanger |pêşnav2=Farnaz FassihiDavid E. |paşnav3=Washington |pêşnav3=Tyler Pager reported from |paşnav4=York |pêşnav4=Farnaz Fassihi from New |tarîx=2026-01-28 |sernav=Trump Threatens Iran With ‘Massive Armada’ and Presses a Set of Demands |url=https://www.nytimes.com/2026/01/28/us/politics/trump-iran-armada.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di 6ê sibata sala 2026an de Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li paytexta Omanê, Muscatê, danûstandinên nerasterast ên derbarê çekên atomî de lidar xistibûn. Îranê tekez kiriye ku pêşketin bi şêwirmendiyên li paytextan ve girêdayî ye.<ref name="Ravid2026">{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/02/14/iran-nuclear-trump-geneva-us |sernav=U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva |malper=Axios |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Gera duyem a danûstandinên ji bo çekên nukleerî li Cenevreyê hatibû plankirin.<ref name="Ravid2026" /> Di 27ê sibata 2026an de berî destpêkirina êrîşan, wezîrê derve yê Omanê Bedr El-Busaidî diyar kiriye ku "pêşketinek" hatiye bidestxistin û Îran hem qebûl kiriye ku qet uranyuma dewlemendkirî kom neke û hem jî ji aliyê ajansa enerjiya atomî ya navneteweyî (IAEA) ve<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |sernav=Peace ‘within reach’ as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> bi tevahî were verastkirin û her wiha Îranê qebûl kiriye ku asta uranyuma xwe ya dewlemendkirî ya heyî bi awayekî bêveger daxîne "asta herî nizm a gengaz". El-Busaidî diyar kiribû ku aştî "di dest de ye".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-deal-within-our-reach-oman-mediator-says/ |sernav=U.S.-Iran deal is "within our reach," Omani mediator says - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-02-27 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":1"/> Di destpêka sibata sala 2026an de Amerîkayê keştiyeke din a balafirhilgir, USS Gerald R. Ford, şandiye Rojhilata Navîn ku zextê li ser Îranê zêde bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3=security |tarîx=2026-02-13 |sernav=Trump sends second aircraft carrier to Middle East in effort to increase pressure on Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/trump-sends-second-aircraft-carrier-middle-east-iran |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di 11ê sibata 2026an de salvegera 47em a şoreşa 1979an bi mîtîngên alîgirê hikûmetê û retorîka tund a dijî Amerîkayê hatiye nîşankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-revolution-anniversary-us-nuclear-talks-protests-4ffab53ef628073ca90b9c8707485577 |sernav=Iran commemorates 1979 revolution as nation is squeezed by anger over crackdown and tensions with US |malper=AP News |tarîx=2026-02-11 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=español |pêşnav=JON GAMBRELL Leer en }}</ref> Di 13ê sibata sala 2026an de Trump diyar kiriye ku guhertina rejîmê li Îranê dê "tiştê herî baş dikare biqewime".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c8egwywkkd1o |sernav=Trump: Iran regime change 'would be the best thing to ever happen' |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Piştê rojekî, di 14ê sibatê de rayedarên amerîkî ji Reutersê re gotine ku artêşa amerîkî ji bo operasyonên berdewam ên çend hefteyan li dijî Îranê amadekariyan dike ku ne tenê êrîşeke sînordar; ev yek nîşan dide ku kampanyayeke berfireh dikare baregehên nukleerî û binesaziya dewlet û ewlehiyê ya Îranê armanc bigire. Di 24ê sibata 2026an de di gotareke derbarê Rewşa Yekîtîyê de, Trump Îran bi vejandina hewildanên çêkirina çekên nukleerî tawanbar kiriye ku van armancên îdiakirî wekê "xerab" şermezar kiriye û îdia kiriye ku Îranê her ku diçe şiyanên mûşekan ên pêşkeftîtir pêşxistiye ku dikarin gefê li Amerîka, Ewropa û baregehên amerîkî yên li derveyî welêt bixin. Wî hişyarî da ku Amerîka amade ye ku ger pêwîst be bikevin tevgerê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/9194e1f5-d191-414a-ab9f-e271a32b8b78 |sernav=Client Challenge |malper=www.ft.com |roja-gihiştinê=2026-02-28 }}</ref> == Berê şer == === Xwepêşandanên li dijî rejîma Îranê û destpêkên bicihkirina hêzên amerîkî === [[Wêne:Iran protests 8 January 2026.jpg|thumb|Di 8ê çileya 2026an de dîmenek ji xwepêşandanan li Tehranê]] Di dawiya kanûna 2025an de li Îranê xwepêşandanên girseyî yên li dijî hikûmetê li seranserê welêt dest pê kiriye ku bi piranî ji ber krîza aborî, daketina diravê Îranê û bilindbûna bihayê kelûpelan pêk hatiye. Xwepêşandan ku bangên guhertina rejîmê jî di nav de bûn, ji şoreşa 1979an vir ve xwepêşandana herî mezin ê li Îranê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-01-13 |sernav=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en }}</ref> Hikûmeta Îranê bi komkujiya xwepêşanderan bersiv daye û bûyerên herî kujer di 8 û 10ê çileya 2026an de qewimine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |sernav=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |malper=CNN |tarîx=2026-01-23 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Pourahmadi |pêşnav=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam }}</ref> Di sibata sala 2026an de, wezîrê xezîneyê yê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Scott Bessent îdîa kiriye ku Washington li Îranê kêmbûna dolar çêkiriye da ku nirxên diravên Îranê bikeve xwarê û li Îranê xwepêşandanan çêbike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politifact.com/article/2026/feb/27/iran-economic-sanctions-currency-bessent-trump/ |sernav=How US actions spurred Iranian economic, political upheaval |malper=@politifact |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-US |paşnav=Jacobson |pêşnav=Louis }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Northam |pêşnav=Jackie |tarîx=2026-02-23 |sernav=Trump's sanctions on Iran have dramatically affected its economy and led to protests |url=https://www.npr.org/2026/02/23/nx-s1-5708935/trumps-sanctions-on-iran-have-dramatically-affected-its-economy-and-led-to-protests |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Ajansa Nûçeyan a Çalakvanên Mafên Mirovan a li Amerîkayê hejmara miriyan nêzîkê 7.000 kesan texmîn kiriye û di heman demê de hikûmeta Îranê jî hêjmara kuştiyên di xwepêşandanan de 3.117 kes ragihandiye lê Donald Trump û çend berpirsên tenduristiyê yên îranî diyar kirine ku hêjmara kuştiyên di xwepêşandanan de 32.000 kes in.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |sernav=Iran anti-government student protests spread to more universities |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-23 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-GB }}</ref> Di 2ê çileya sala 2026an de, Trump gef li Îranê xwariye ku eger hikûmet biryar bide ku xwepêşanderên aştiyane bikuje, ew ê bi destwerdana leşkerî ya tund û tûj destwerdana Îranê bike. Donald Trump di 13ê çileyê de piştgiriya xwe ji bo xwepêşanderên li dijî hikûmeta Îranî nîşan daye û soz daye ku "alîkarî di rê de ye" ji bo wan û paşê, di 23ê çileyê de, Trump ragihandiye ku "armada" amerîkî ber bi Rojhilata Navîn ve diçe ku di nav de keştiya balafiran USS Abraham Lincoln û çend destoryerên mûşekên rêberkirî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |tarîx=2026-01-24 |sernav=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran’s supreme leader killed in U.S.-Israeli attack; Tehran strikes Israel, Arab states |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Di 13ê dibatê de, Trump ferman daye keştiya balafirhilgir a USS Gerald R. Ford û keştîyên şer ên alîgir ku ber bi Rojhilata Navîn ve biçin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |tarîx=2026-02-13 |sernav=Trump sends second aircraft carrier to Middle East in effort to increase pressure on Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/trump-sends-second-aircraft-carrier-middle-east-iran |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> === Goftûgoyên bernameya nukleerê 2026an === [[Wêne:President Trump Gaggles with Press Before Departing the White House, Feb. 27, 2026.webm|thumb|Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump di 27ê sibatê de, bi qasî 24 demjimêran berî destpêkirina şer, bi kurtî bi çapemeniyê re li ser pêwendiyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê bi Îranê re diaxive.]] Di 6ê sibata 2026an de Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li paytexta [[Oman]]ê, [[Muskat]]ê, danûstandinên nerasterast ên nukleerî lidar xistin. Rayedarên Îranê diyar kirine kiriye ku pêşketin bi şêwirînên li paytextan ve girêdayî ye.<ref name=":9">{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/02/14/iran-nuclear-trump-geneva-us |sernav=U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva |malper=Axios |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Civîna duyem a danûstandinên çekên nukleerî li Cenevê hatiye plankirin.<ref name=":9" /> Di navbera 15 û 20ê sibatê de, Îranê hinardeya xwe ya petrolê gihandiye rêjeya heyî ya 3 caran û depoyên petrolê kêm kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://oilprice.com/Latest-Energy-News/World-News/Iran-Rushes-to-Ship-Oil-Ahead-of-Possible-US-Strike.html |sernav=Iran Rushes to Ship Oil Ahead of Possible U.S. Strike |malper=OilPrice.com |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= }}</ref> Di 27ê sibata sala 2026an de berî destpêkirina êrîşên li dijî Îranê wezîrê derve yê Omanê Bedr El-Busaidî gotiye ku di warê danûstandinan de "pêşketinek" hatiye bidestxistin û Îran hem qebûl kiriye ku qet uranyuma dewlemendkirî kom neke û hem jî ji aliyê Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA)<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |sernav=Peace ‘within reach’ as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> ve bi tevahî were verastkirin; wekê din, Îran qebûl kiriye ku asta uranyuma dewlemendkirî ya heyî bi awayekî bêveger daxîne "asta herî nizm a gengaz". El-Bûsaidî gotiye ku aştî "di dest de" ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-deal-within-our-reach-oman-mediator-says/ |sernav=U.S.-Iran deal is "within our reach," Omani mediator says - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-02-27 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-US }}</ref> Lêbelê nûnerê Rojhilata Navîn a amerîkî Steve Witkoff gotiye ku Îranê danûstandinên nukleerî yên vê dawiyê bi israrkirina li ser "mafê xwe yê bêveqetandî" yê dewlemendkirina uranyûmê, redkirina pêşniyara amerîkî ya ji bo bidawîkirina dewlemendkirinê û heta bi pesnê ku ji 460 kîlogram uranyûma wê ya ji %60 dewlemendkirî dikare 11 bombeyên nukleerî çêbike, dest pê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603035282 |sernav=US envoy says Iran misjudged Trump team in nuclear negotiations |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-03-03 |sernav=Witkoff: Iran negotiators boasted of having enough enriched uranium to build 11 nuclear bombs |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/witkoff-iran-negotiators-boasted-of-having-enough-enriched-uranium-to-build-11-nuclear-bombs/ |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> == Gengeşe == === 28ê sibatê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ==== [[Wêne:U.S. Forces Launch Operation Epic Fury.webm|thumb|Dîmenek ji êrîş ku ji keştiyên Amerîkayê ve hatin kirin]] Piştî ku wezîrê parastinê Yisrael Katz êrîşa Îsraîlê piştrast kiriye, li Tehranê teqîn çêbûn.<ref name=":0"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatoday.in/world/story/explosions-rock-tehran-as-israel-launches-preventive-attack-on-iran-defence-minister-says-2875809-2026-02-28 |sernav=US, Israel launch Operation Epic Fury against Iran; Tehran strikes back |malper=India Today |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Desk |pêşnav=India Today World }}</ref> Rojnameya ''Times of Israel'' ragihandiye ku Katz êrîşan wekê "êrîşek pêşîlêgirtinê" bi nav kiriye ku armanca êrîşê "jiholêrakirina gefên li ser dewleta Îsraîlê" ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |sernav=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran’s retaliation |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Tsui |pêşnav=Christian Edwards, Karina }}</ref> Di nav hedefên armancgirtî de deverek li [[Tehran]]ê hebû ku avahiyê rêberê bilind ê Îranê Elî Xamineyî bû ku li vê deverê qesra serokatiyê û konseya bilind a ewlekariya neteweyî jî hebû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Erica Solomon and Farnaz Fassihi |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Hatiye piştrastkirin ku heft mûşek li vê deverê ketine.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Live updates: US and Israel attack Iran as Tehran retaliates across Middle East |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Paşê ''The New York Timesê'' ragihandiye ku "rayedarekî amerîkî gotiye ku artêşa amerîkî dest bi êrîşên asmanî li dijî Îranê kiriye."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Pager |pêşnav2=Tyler |paşnav3=Fassihi |pêşnav3=Farnaz |paşnav4=Bergman |pêşnav4=Ronen |tarîx=2026-02-28 |sernav=U.S.-Led Strike on Iran: Live Updates as Trump Calls for Government Overthrow |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê de rayedarên amerîkî piştrast kirin ku êrîş bi hevkariya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê pêk hatine.<ref name=":2"/> Li gorî raporên ku di ajansên nûçeyan de hatine parvekirin ji bo ku welatî bêne hişyarkirin ku li deverên ewle bimînin, li seranserê Îsraîlê sîren lêdaye. Balyozê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Îsraîlê Mike Huckabee ji welatiyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê xwestiye ku dema dengê sîrenê dibihîzin tavilê tedbîr bigirin, di heman demê de Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump hişyarî da ku dibe ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve qurbanî hebin.<ref name=":2"/><ref name=":2"/> Wezareta tenduristiyê ya Îsraîlê diyar kiriye ku bi veguhestina nexweşxaneyên ji bo bin erdê gihîştine asta herî bilind a amadekariyê.<ref name=":2"/> Rayedarên amerîkî piştrast kirine ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê êrîş li ser Îranê pêk anîye û wan êrîşê wekê "êrîşeke ne biçûk" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=US carrying out strikes against Iran, three US officials say |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Li gorî rayedarekî amerîkî, bi dehan êrîşên amerîkî ji balafirên şer ên li baregehên li seranserê Rojhilata Navîn û ji yek an çend keştiyên balafiran pêk hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Eric Schmitt |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Reutersê ragihandiye ku êrîş dê ji hewa û ji deryayê ve werin pêkanîn. Ajansa Nûçeyan a Farsê û [[CNN]] ragihandine ku teqîn li bajarên din ên Îranê, li bajarên wekê Qum, Kirmaşan, Îsfehan û Kerec jî çêbûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Erika Solomon |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref name=":2"/> Hatiye ragihandin ku li Tehranê êrîşên bi mûşekan li Kolana Zanîngehê, Kolana Cemhurî Îslamî û li taxa Seyîd Xandan a li bakurê Tehranê hatine kirin. Piştî êrîşan li seranserê Tehranê xizmetên ragihandinê qut bûne. Li gorî BBCyê di êrîşan de ofîsên rêberê bilind Elî Xamineyî û serokatiya Mesûd Pezeshkian li Tehranê hatine bombebarankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Iran launches attacks across Middle East after US and Israel strikes on leadership sites |malper=BBC News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Berdevkê hêzên heşdê şebiyê gotiye ku di êrîşên li Jurf el-Saxar, li başûrê Bexdayê, du şervan hatine kuştin û sê yên din jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Îranê ==== Îranê li gelek herêmên [[Kendava Farsê]] êrîşî ser çend baregehên leşkerî yên amerîkî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |sernav=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Behrêynê sîrenên êrîşa hewayî çalak kiriye ku hişyariyê li ser êrîşeke Îranê li ser baregehên leşkerî yên amerîkî li welêt bide û medyaya erebî gotiye ku li bajarê paytext a [[Manama]]yê teqîn û dû hatine dîtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lehmann |pêşnav=Noam |tarîx=2026-02-28 |sernav=Bahrain: Sirens activated as Iran targets US bases |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/bahrain-sirens-activated-as-iran-targets-us-bases/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Videos show smoke rising near US Navy facility in Bahrain |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Behrêynê piştre êrîş piştrast kiriye û gotiye ku baregeha Flota Pêncemîn a DYAyê hatiye armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wral.com/news/ap/c2f11-bahrain-says-a-missile-attack-targeted-the-us-navys-5th-fleet-headquarters-in-the-island-kingdom/ |sernav=Bahrain says a missile attack targeted the US Navy's 5th Fleet headquarters in the island kingdom |malper=WRAL.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Gambrell |pêşnav=Jon |paşnav2=Toropin |pêşnav2=Konstantin |paşnav3=Press |pêşnav3=JOSH BOAK-Associated }}</ref> Herwiha li Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê û Ebû Dabî li Mîrgeha Erebî yên Yekbûyî teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=http://news.am/eng/news/932924.html |sernav=Explosions reported in Kuwait and UAE |malper=news.am |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602283083 |sernav=Drone attacks targets Kuwait international airport |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Li gorî CNNê pasdarên şoreşê yên Îranê îdia kiriye ku Îranê çar baregehên amerîkî li Rojhilata Navîn armanc girtiye ku baregeha hewayî ya El Udeyd li Qeterê, baregeha hewayî ya Elî El Salem li Kuweytê, baregeha hewayî ya El Zafre li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî û baregeha flota pêncem a hêzên deryayî yên Amerîkayê li Behrêynê û vîdyoyek jî hatiye parvekirin ku di vîdeoyê de hatiye dîtin ku dû ji aliyê baregeha li Behrêynê ve bilind dibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Iran's IRGC targeted four US bases in the Middle East, Iranian media reports |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Erebistana Siûdî piştrast kiriye ku Îranê êrîşî Riyadê û herêmên rojhilat ên wan kiriye.<ref name="null2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Ismaeel Naar |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê siudiyan îdia kiriye ku êrîşên Îranê yên li ser wan deveran hatine têk birin û diyar kirine ku qiral dê "hemû tevdbîrên pêwîst bigire" ku xwe biparêze ku "di nav de vebijarka bersivdayîna li dijî êrîşkariyê" heye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Edward Wong |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê de hatiye îdia kirin ku hejmarek ji mûşekên îranî li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî hatine têk birin û di encama êrîşên Îranê de kesek sivîl ê ji neteweya asyayî ji ber perçeyên mûşekê ku li ser deverek niştecihbûnê ketine, hatiye kuştin.<ref name=":4">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Iran latest: Netanyahu says 'growing signs' Iran's supreme leader Khamenei is 'gone' after US-Israel attacks |malper=BBC News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=One person killed in UAE after Iranian strikes |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Qeterê îdia kiriye ku wan herî kêm du pêlên êrîşên mûşekî asteng kirine û diyar kir ku ti qurbanî an zirar û ziyaneke milkî çênebûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Beirut |pêşnav=Abdi Latif DahirReporting from |paşnav2=Lebanon |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran Hits Back Across the Mideast, Targeting U.S. Bases and Allies |url=https://www.nytimes.com/2026/02/28/world/middleeast/iran-retaliatory-strikes-region.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li bakurê Îsraîlê avahiyek 9 qatî bi mûşekan hatiye lêdan ku di encamê de kesek birîndar bûye.<ref name=":5">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |sernav=US-ISRAELI ATTACKS ON IRAN KILL 201; IRAN FIRES BACK, BLASTS ACROSS REGION |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Stepansky |pêşnav=Nils Adler,Joseph }}</ref> Her wiha Hayfa û Tel Avîvê jî bûye armanca êrîşên mûşekên Îranê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.1163/2210-7975_hrd-2261-0183 |sernav=news-from-asia-watch-no6-indonesia-soeharto-retaliates-against-critics-may-1995-7-pp |malper=Human Rights Documents online |roja-gihiştinê=2026-02-28 }}</ref> Di heman demê de li gorî raporên ajansan mûşekên ji Îranê li herêmên Urdunê û li bajarê paytext a Emmanê ketine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.marketscreener.com/news/jordan-s-military-says-it-has-downed-two-ballistic-missiles-targeting-the-country-ce7e5cdfd180f321 |sernav=Jordan's military says it has downed two ballistic missiles targeting the country {{!}} MarketScreener |malper=www.marketscreener.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US |paşnav= }}</ref> Rayedarên Ûrdunê diyar kirine ku hêzên wan ên çekdar du mûşekên balîstîk ên Îranî yên ku axa wê hedef digirtin xistine xwarê û ku wan 54 raporên ketina bermayiyan ku zirarên milkî çêkirine tespît kirine lê ti qurbanî çênebûne.<ref name=":4"/><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Rawan Sheikh Ahmad |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li Sûriyeyê mûşekeke balîstîk a Îranê li Suweydayê ketiye û herî kêm 4 sivîlan jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ari |pêşnav=Lior Ben |paşnav2= |tarîx=2026-02-28 |sernav=Report: At least four killed in Iranian missile strike in As-Suwayda, Syria |url=https://www.ynetnews.com/article/8snmn9r7o |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://modern.az/en/dunya/574948/missile-debris-fell-on-syria-there-are-casualties/ |sernav=Missile debris fell on Syria: there are casualties |malper=Modern.az |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=az |paşnav=modern.az }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.corriere.it/esteri/diretta-live/26_febbraio_28/iran-usa-news-diretta-1.shtml |sernav=Iran, le ultime notizie in diretta {{!}} Attacco di Usa e Israele. Netanyahu: «Segnali che Khamenei sia morto». Teheran risponde: missili su Israele, Dubai e basi Usa nel Golfo. Poi l'sms: «Lasciate la capitale» |malper=Corriere della Sera |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=it-IT }}</ref> Herêmên niştecihî yên Dubayê yên nêzîkî marînaya Dubayê û Keştiya Palm a Dubayê rastî êrîşan hatine ku di encamê de otêla Fairmont The Palm şewitiye ku çar kes birîndar bûne û avahiyeke sivîlan li derdora Dohayê bûye armanca mûşekên Îranê.<ref name=":6">{{Jêder-malper |url=https://news.sky.com/story/iran-latest-israel-launches-preventative-attack-defence-minister-says-13509565 |sernav=Iran latest: Supreme leader 'safe and sound', spokesman tells Sky - but Netanyahu claims there 'signs' he is dead |malper=Sky News |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref name=":5"/><ref name=":4"/> Balafirên bêmirov ên Şahed-136 nêzîkî Burc Xelîfeyê armanc girtine ku ev yek bûye sedema fermana valakirinê û protokola awarte ya avahiyê hatiye çalak kirin. Îmaratên Yekbûyî yên Erebî (ÎMAR) ragihandiye ku wan "pêleke nû" yên bermahiyên mûşekên îranî desteser kiriye û "perçeyên ji desteserkirinan" li Ebû Dabî û Dubayê ketine.<ref name="null2026"/> Êrîşên li ser Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê bûne sedema çend birîndarên nediyar.<ref name=":6"/> Li Behrêynê di êvarê de hatiye ragihandin ku droneke îranî li bircêk li herêmeke niştecihbûnê xistiye. Fermandarê hêzên deryayî yên Îranê bi eşkereyî ragihandiye ku her keştiyek ku bixwaze ji Tengava Hurmizê derbas bibe, divê êdî destûra pêşwext ji Îranê werbigire. === 1ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Operation Epic Fury Update, President Donald J. Trump.webm|thumb|Axavtina serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump di derbarê kuştina Elî Xamineyî de]] Di 1ê adarê de Îsraîlê pêlek din a êrîşan li dijî Îranê pêk aniye ku wekê beşek ji kampanyaya xwe ya berdewam ku navenda paytextê hedef digirt. Piştî êrîşên Îsraêlê dezgehên medyayê yên îranî teqînên bihêz ragihandine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603016712 |sernav=Powerful explosions shake Tehran - state media |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Trump di parvekirinekê li ser Truth Social gotiye, "Îranê tenê got ku ew ê îro pir bi tundî lê bidin, ji her demê bêtir ji her demê bêtir. Lêbelê, çêtir e ku ew vê yekê nekin, ji ber ku heke ew bikin, em ê bi hêzek ku berê qet nehatiye dîtin li wan bidin!". CENTCOMê ragihandiye ku ferman ji wan re hatiye dayîn ku "amîra ewlehiyê ya rejîma Îranê hilweşînin".<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Ali Khamenei may be dead, but Donald Trump has unfinished business |url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2026/03/01/ali-khamenei-may-be-dead-but-donald-trump-has-unfinished-business |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Economist |issn=0013-0613 }}</ref> Hêza parastina Îsraîlê (IDF) gotiye ku wan balafireke şer a F-4 û F-5 bombebaran kir ku amadekariya firînê dikirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888372 |sernav=Israeli airstrike hits Iranian jets on runway {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Sîstema HQ-9B ya li dora Tehranê jî hatiye bêbandor kirin. Elî Larîcanî ku berpirsê payebilind ê ewlehiyê yê Îranê ye konseyeke rêberiyê ya demkî ragihandiye û Amerîka û Îsraîl bi hewldana hilweşandina Îranê tawanbar kiriye. Di heman demê de wî pêkhateyên li Îranê wekê "komên cudaxwaz" binav kiriye û di gefên xwe de gotiye "ger ew tevbigerin dê encamên rastîn bibînin". Serokê parlementoya Îranê, Mihemed Baqir Qalibaf, ji bo Trump û Netanyahu gotiye ku wan xeta sor derbas kiriye û "ew ê berdêla wê bidin". Avahiya dadgeha şoreşê ya Tehranê hatiye bombebarankirin û di encama bombebaranê de avahî hilweşiyaye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143#202603016124 |sernav=Live - 'I got him before he got me,' Trump says on killing Khamenei |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Hejmara qurbaniyên êrîşa hewayî ya dibistana Mînabê gihîştiye 148 kesan.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/live/cgjzn5npl7yt |sernav=آنچه گذشت؛ ادامه حملات آمریکا و اسرائیل، صدا و سیما هدف قرار گرفت |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=fa }}</ref> Li nêzîkî Yarîgeha Azadî, [[Qada Azadî]] û [[Birca Mîladê]] teqîn hatine ragihandin.<ref name=":3"/> Komeleya Heyva Sor a Îranê ragihandiye ku li nêzîkî nexweşxaneyên Tehranê û her wiha li nêzî avahiya aştiyê teqîn çêbûne.<ref name=":3"/> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan "serfermandariya giştî ya hêzên ewlehiya navxweyî", digel Baregeha Serellah, hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603018596 |sernav=Israel says it destroyed Iran internal security headquarters in Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li gorî medyaya Îranê, êrîşên Amerîka û Îsraêlê bandor li ser baregehên radyo û televîzyona dewletê jî kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603013820 |sernav=Strikes on Tehran target parts of national radio and TV HQ - state media |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Hatiye diyar kirin ku di êrîşên Amerîka û Îsraêlê de berpirsên Îranê Mihemed Baserî, berpirsekî wezareta îstîxbaratê û Gholamreza Rezaeyan, serokê beşa îstîxbaratê ya polîsên [[FARAJA]] jiyana ji dest dane.<ref name=":3"/> Trump ji [[NBC Newsê]] re diyar kiriye ku "hejmareke mezin ji serkirdeyan" li Îranê jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/trump-responds-reports-ayatollah-death-rcna261149 |sernav=Trump says 'a large amount' of Iran's leadership is gone |malper=NBC News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Di sibeha 1ê adarê de, raporan piştrast kiriye ku Îranê bi mûşek û dronan êrîşê Îsraêl, Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî, Qeter, Kuweyt, Behrêyn, Urdin û Erebistana Siûdî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aicoin.com/en/news-flash/2775332 |sernav=Iran launches missiles at Israel, Israeli military launches defense system |malper=AiCoin |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref name=":7">{{Jêder-malper |url=https://english.news.cn/20260301/fb1f012710ca405784b8adb5bae95190/c.html? |sernav=Daily World Briefing, March 1 |malper=english.news.cn |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref name=":8">{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-israel-us-03-01-2026-693bc30bbbc98660d81f4a13f65ca10f |sernav=US and Israel pound Iran as Trump signals willingness to talk to new leaders after Khamenei's death |malper=AP News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li gorî raporên dawî, Îranê bi mûşekan êrîşî baregeha Flota Pêncemîn a (baregeha leşkerên Amerîkayê) li Behrêynê kiriye.<ref name=":7"/><ref name=":8"/> Hatiye diyar kirin ku du ji mûşekên ku li bajarê Dubaiyê ketiye û dûyên tarî ji Bendera Jebel Ali ya Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî bilind bûne. Piştî êrîşa firokeyên bêpîlot ên milîsên îraqî li hemberê Herêma Kurdistanê nêzîkî li Balafirgeha Hewlêrê teqînek çêbûye.<ref name=":3"/> Wezîrê parastinî ya Keyaniya Yekbûyî John Healey diyar kiriye ku Îranê du mûşek avêtine baregehên brîtanî yên li Qibrisê lê wî bawer nekiriye ku ew di bin êrîşê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/international/article-888356 |sernav=Iran launched missiles at Cyprus, threatening UK troops {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Lêbelê wezîrê parastin a Qibrisê Vasilis Palmas paşê înkar kiriye ku mûşek ber bi Qibrisê ve hatine avêtin û serokwezîr Keir Starmer jî ev yek piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/iran-missiles-cyprus-defence-secretary-b2929655.html |sernav=Iran missiles fired towards UK military bases in Cyprus, defence minister says |malper=The Independent |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Di dema operasyonên dronan de li Tengava Hurmuzê, li gorî agahiyan, bendera Duqmê ji aliyê du dronan ve hatiye lêdan ku di encamê de karkerekî biyanî birîndar bûye û Navenda Ewlekariya Deryayî ya Omanê piştrast kiriye ku tankereke petrolê ya bi navê Skylight ku bi ala Palauyê ye, bi 5 mîlên deryayî (9.3 km) li bakurê bendera Xesabê hatiye hedefgirtin ku di encamê de çar kes ji tîma hind-îranî ya li ser keştiyê birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.64628/ab.s6jad7hag |sernav=Strait of Hormuz: if the Iran conflict shuts world’s most important oil chokepoint, global economic chaos could follow |malper=doi.org |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |paşnav=Schiffling |pêşnav=Sarah }}</ref> Keştiyeke din, tankera MKD VYOM a bi ala Giravên Marshallê piştî ku debasê peravên Omanê dibe rastî êrîşan hatiye û endamekî tîmê hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies |tarîx=2026-03-01 |sernav=Three tankers damaged in Gulf and one seafarer killed as US-Iran conflict escalates |url=https://www.timesofisrael.com/three-tankers-damaged-in-gulf-and-one-seafarer-killed-as-us-iran-conflict-escalates/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ji ber girtina Tengava Hormuzê, 150 keştîyên barhilgir ku di nav de gelek tankerên petrolê jî hene li pişt tengavê asê mane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tagesschau.de/newsticker/liveblog-israel-usa-angriffe-iran-102.html |sernav=Nahost-Liveblog: ++ Militäreinsatz könnte laut Trump vier Wochen dauern ++ |malper=tagesschau.de |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=de |paşnav=tagesschau.de }}</ref> Di heman rojê de mîna roja berê, Riyad jî rastî êrîşên rasterast hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/world/iran/live-blog/iran-attack-strikes-us-israel-trump-khamenei-dead-live-updates-rcna261172 |sernav=Hezbollah and Israel exchange strikes in wake of Khamenei's killing |malper=NBC News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Mûşekeke Îranê dikare ji berevaniya Îsraîlê derbas bibe û li kenîşteyekê li Beyt Şemeşê ketiye 9 kesan jiyana xwe jidest dane 11 kes winda bûne û 51 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/live/us-israel-strikes-iran-khamenei-03-01-2026 |sernav=Israel strikes Lebanon’s capital, responding to missiles from Hezbollah |malper=AP News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Brown |pêşnav=Bridget |paşnav2=Belanger |pêşnav2=Lorian |paşnav3=Benassi |pêşnav3=Ricardo |paşnav4=Hranjski |pêşnav4=Hrvoje }}</ref> Balafireke bêmirov a Îranê li Otêla Crowne Plaza li Manama ya [[Behreyn|Behrêynê]] ketiye ku bûye sedema şewatê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatvnews.com/news/world/iranian-drone-hits-crowne-plaza-hotel-in-bahrain-2026-03-01-1032140 |sernav=Iranian drone hits Crowne Plaza hotel in Bahrain's Manama |malper=India TV News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Crowne Plaza in Bahrain confirms "incident" affected the hotel |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Cheney |pêşnav= }}</ref> Li Ebû Dabiyê li nêzîkî kompleksa Etihad Towers, li nêzîkî balyozxaneya Îsraîlê, bermahiyên droneke hatiye dîtin û dema ku drone dikeve, bermahiyên dronê de zirar daye bircan û jinek û zarok a wê bi sivikî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Cooper |pêşnav3=Helene |paşnav4=Kanno-Youngs |pêşnav4=Zolan |paşnav5=Pager |pêşnav5=Tyler |paşnav6=Zhuang |pêşnav6=Yan |tarîx=2026-03-01 |sernav=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/01/world/iran-attack-khamenei-trump |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di 1ê adarê de ji ber êrîşeke Îranê li [[Kuweyt]]ê kesek hatiye kuştin û 32 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603016189 |sernav=One killed, 32 injured in Iranian attacks on Kuwait, health ministry says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îranê îdia kir ku wan bi çar mûşekan li USS Abraham Lincoln xistiye lê piştre rayedarekî amerîkî vê îdiayê red kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-01 |sernav=Iran’s Guards say they ‘struck’ US aircraft carrier USS Abraham Lincoln |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irans-guards-say-they-struck-us-aircraft-carrier-uss-abraham-lincoln/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî agahiyan, baregeha deryayî ya fransî Camp de la Paix a li Ebû Dabiyê jî ji aliyê mûşek an jî droneke Îranê ve hatiye xistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theyeshivaworld.com/news/liveblogs/live-blog/2518641/smoke-rises-over-french-naval-base-in-abu-dhabi-after-iranian-strike.html |sernav=Smoke Rises Over French Naval Base in Abu Dhabi After Iranian Strike |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-US }}</ref> Du dronên îranî depoyek li Baregeha Deryayî ya El Selam li Ebû Dabî kirine armanc, di encamê de agir bi du konteynerên ku kelûpelên giştî tê de dihatin hilanîn ketiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-GB }}</ref> Li dora saet 15:30 GMT, Erebistana Siûdî îdîa kiriye ku wan kariye rê li çend mûşekên ku hewl didan Baregeha Hewayî ya Prens Sultan û Balafirgeha Navneteweyî ya Qiral Xalid bikin hedef, bigirin. Karbidestên leşkerî yên Keyaniya Yekbûyî gotine ku Typhoonek RAF droneke îranî ku ber bi qada hewayî ya Qeterê ve diçû xistine xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603015680 |sernav=UK says British fighter jet shot down Iranian drone heading toward Qatar |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Mûşek û dronên îranî her wiha li baregeheke leşkerî ya amerîkî ya nêzîkî Hewlêrê ketiye xwarê û kampeke meydanî ya Bundeswehr li rojhilatê Urdunê xistiye, ku di encamê de leşkerekî amerîkî birîndar bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://tass.com/world/2094115 |sernav=Iran targets German bases in Jordan, Iraq — magazine |malper=TASS |roja-gihiştinê=2026-03-02 }}</ref> Ber bi dawiya rojê ve êrîşeke mûşekeke balîstîk li devereke rojavayê Qudsê ketiye û ziyanên milkî li ser rêya derdorê, zirar daye wesayîteke sivîl û şeş kes birîndar bûne. Perçeyên mûşekeke îranî li Eyn Tarma, Sûriyeyê ketiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hjnews.com/world/syria-iran/image_0c0cf6ef-aaca-5464-887f-50bf088af3ef.html |sernav=Syria Iran |malper=The Herald Journal |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=AP |pêşnav=Ghaith Alsayed- }}</ref> === 2ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Epic Fury Strike compilation (997855).webm|thumb|Montajek ji êrîşên Fermandariya Navendî ya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê di dema Operasyona Epic Fury de li Îranê]] Di 2ê adarê de êrîş li ser xalên komara îslamî ya Îranê ku xalên li [[Tehran]] û [[Sine]] bûne armanca êrîşan û her wiha li deverên leşkerî û stratejîk ên wekê navendên fermandariyê û navendên mûşekan jî rastî êrîşan hatine. Piştre di heman rojê de Îranê diyar kiriye ku navenda nukleerî ya Natanzê ji aliyê êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê ve hatiye armancgirtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/articles/cy4wxk7e71xo |sernav=حملات گسترده هوایی به پایتخت ایران؛ آسیب‌ به بیمارستان‌های گاندی و خاتم‌الانبیاء در تهران |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=fa }}</ref> Di sibehan di heman rojê de nexweşxaneya Xetam-el-Enbîa û Gandî ya li Tehranê rastî êrîşan hatine ku ji aliyê Îranê ve hatiye ragihandin û ji aliyê BBC Verify ve hatiye piştrast kirin. Ev nexweşxaneya ji berê ve bi hikûmetê ve girêdayî bûn. Di bersiva êrîşên Hizbullahê de, artêşa Îsraêlê bi rêze bombebaranên stratejîk li ser Beyrût û Geliyê Beqayê berdewam kiriye.<ref name="Kleinbaum2026">{{Jêder-malper |url=https://www.jfeed.com/news/hezbollah-israel-war-declaration |sernav=BREAKING: Hezbollah Officially Declared War on Israel |malper=JFeed |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Kleinbaum |pêşnav=Yair }}</ref> Di heman demê de heman êrîş li başûrê Libnanê jî çêbûne. Piştî demek kurt, hêzên hewayî yên Îsraêlê dest bi êrîşên li Tehranê jî kirine. Hêza hewayî ya DYAyê li baregehên hewayî yên li seranserê Îranê, balafirên leşkerî û avêjerên droneyan ku di nav de gelek F-14 Tomcat hebûn xistiye. Artêşa Îsraêlê (IDF) îdîa kir ku wan di êrîşan de serokê baregeha îstîxbaratê ya Hizbullahê Huseyîn Makled kuştiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-02 |sernav=IDF says it killed Hezbollah intelligence chief in overnight strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-killed-hezbollah-intelligence-chief-in-overnight-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di çarçoveya xweparastina li dijî Hizbullahê de, hêzên çekdar ên Îsraêlê êrîşî sê bajarokên li başûrê Libnanê kirine ku di nav wan de bajarokên Haris, Nebetiye el-Fewqa û Meyfadûn hebûn û piştre fermana valakirinê li pêncî bajarokên cîran daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.repubblica.it/esteri/2026/03/02/diretta/iran_guerra_usa_israele_news_oggi-425194152/ |sernav=Iran, le news dalla guerra. Trump: “Li stiamo massacrando”. E non esclude invio soldati |malper=la Repubblica |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=it }}</ref> Ajansa medyayî ya Siûdî El Hadath ragihandiye ku rêberê siyasî yê Hizbullahê û endamê parlamentoya Libnanê Mihemed Raad di êrîşeke hewayî de hatiye kuştin.<ref name="Boxerman2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Cooper |pêşnav3=Helene |paşnav4=Kanno-Youngs |pêşnav4=Zolan |paşnav5=Pager |pêşnav5=Tyler |paşnav6=Zhuang |pêşnav6=Yan |tarîx=2026-03-01 |sernav=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/02/world/iran-us-israel-attack-trump |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Îsraêlê hişyarî daye libnanî yên ku ji malên xwe reviyane ku venegerin û gelek kesan gotine ku ew nizanin piştî ku roj diçe ava ew ê çawa bigihîjin xwarin an avê. ==== Êrîşên Hizbullah û Îranê ==== Li dora nîvê şeva bi dema herêmî, baregeha hêza hewayî ya qraliyetê li [[Akrotîrî]], [[Qibris]]ê, rastî êrîşeke gumanbar a bêmirov hatiye û li seranserê Akrotîrî û Dhekelî yê sîrenên êrîşa hewayî lê daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-GB }}</ref> Her çiqas yek ji wan karîbû li balafirgehê bikeve û zirarên piçûk çêbike, li gorî agahiyan êrîşên pênc dronan hatine têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/security-threat-declared-at-uk-cyprus-bases |sernav=UK Cyprus base hit by drone |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://english.news.cn/europe/20260302/f1219f92cf764cfda2bcbac966935263/c.html |sernav=Urgent: Explosions heard at Britain's air force base in Cyprus: British media |malper=english.news.cn |roja-gihiştinê=2026-03-02 }}</ref> Sîstema hişyariya otomatîk a leşkerî ya brîtanî diyar kiriye ku "gefeke ewlehiyê ya berdewam" heye û wezareta parastinê îdia kiriye ku "baregehê bersiv daye" êrîşê.<ref name="Fulton2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fulton |pêşnav=Adam |paşnav2=Dunbar |pêşnav2=Marina |paşnav3=Richards |pêşnav3=Serena |paşnav4=Lowe |pêşnav4=Yohannes |paşnav5=Vernon |pêşnav5=Hayden |paşnav6=Ratcliffe |pêşnav6=Rebecca |tarîx=2026-03-02 |sernav=Trump warns there could be more casualties after service members killed – as it happened |url=https://www.theguardian.com/us-news/live/2026/mar/01/us-israel-war-on-iran-ayatollah-ali-khamenei-i-dead-latest-reports |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref name="Fulton2026"/> Ev yek paşê ji aliyê rayedarên qibrisî ve hatiye piştrast kirin.<ref name="Fulton2026"/> Li gorî agahiyan çend demjimêr piştî ku Keyaniya Yekbûyî destûr daye Dewletên Yekbûyî ku bingehên wan ên leşkerî ji bo operasyonên li dijî Îranê bikar bîne, pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Campbell |pêşnav=Lucy |paşnav2=Ambrose |pêşnav2=Tom |paşnav3=Lowe |pêşnav3=Yohannes |paşnav4=Fulton |pêşnav4=Adam |paşnav5=Ambrose |pêşnav5=Lucy Campbell (now); Tom |paşnav6=Fulton (earlier) |pêşnav6=Adam |tarîx=2026-03-02 |sernav=Middle East crisis live: Israel launches new attacks on Tehran and Beirut as Trump lays out objectives |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Îranê her wiha îdîa kiriye ku droneke MQ-9 reaper a amerîkî xistiye xwarê. Çavkaniyên Îsraêlê ragihandine ku di saetên serê sibê yên 2ê adarê de ji nav Libnanê ber bi axa wê ve roket hatine avêtin û li ser Heyfa û Celîleya Jorîn dengê sîrenan hatiye lêxistin.<ref name="Fulton2026"/><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |pêşnav= |tarîx=2026-03-01 |sernav=Rockets launched from Lebanon for first time in months, setting off sirens across northern Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rockets-launched-from-lebanon-for-first-time-in-months-setting-off-sirens-across-northern-israel/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraêlê gotiye ku wan mûşekek têk biriye, di heman demê de mûşekên din jî li deverên vekirî xistine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Glikman |pêşnav=Eitan |paşnav2=Kraus |pêşnav2=Yair |tarîx=2026-03-01 |sernav=IDF: Rocket intercepted from Lebanon, several landed in open areas; drone intrusion alerts |url=https://www.ynetnews.com/article/08vx55nmo |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Îstîxbarata îsraêlî bawer dike ku êrîş encama fermanek ji Tehranê bû û berdevkê artêşa Îsraêlê daxuyaniyek awarte daye û diyar kiriye ku êrîş divê wekê "ragehandina fermî ya şer ji aliyê Hizbullahê ve" were hesibandin û soz daye ku gefê "bêbandor bike".<ref name="Kleinbaum2026"/> Hizbullah berpirsiyariya xwe di êrîşê de piştrast kiriye û diyar kiriye ku wan di bersiva kuştina Xamineyî de êrîşî baregeheke Îsraîlê li Heyfayê kiriye. Li gorî raporên medyaya civakî, du dronan li nêzîkî Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê baregeha serketinê ya Amerîkayê kirin armanc û yek ji wan li baregehê ketiye. Di heman demê de çend teqînan li Hewlêr, li Başûrê Kurdistanê pêk hatine. Komeke alîgirê Îranê ya bi navê "parêzvanên lîwaya xwînê" diyar kirine ku ew li pişt van her du êrîşan in û îdia kirine ku ew ji bo tolhildana kuştina Xamineyî van êrîşan pêk anîne.<ref name="Boxerman2026"/> Êrîşeke Îranê li ser bendera Mîna Selman a Behrêynê bûye sedema şewatê. Perçeyên mûşekek ku hatibû têk birin li ser "keştiyeke biyanî" ku li herêma pîşesaziyê ya Selman dikeve, bûye sedema mirina karkerekî û birîndarbûna giran ên du kesên din. Li Ras Tanura ya Aramco ya li Erebistana Siûdî, tesîseke rafineriyê zirar dîtiye û bûye sedema şewateke kontrolkirî. Di destpêkê de dihat bawerkirin ku ji ber êrîşeke bi dronan çêbûye lê rayedarên Siûdî diyar kirin ku şewat ji ber bermahiyên mûşekeke Îranî ya têk birî derketiye. Wezareta berevaniyê ya Kuweytê diyar kiriye ku "çend" balafirên amerîkî li Kuweytê ketine xwarê. Piştre hatiye diyar kirin ku balafirên şer ên Amerîkayê ji aliyê hêzên Amerika an Kuweytê bi şaşî hatine lêxistin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-02 |sernav=Small fire under control at Saudi Aramco refinery after apparent drone strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/small-fire-under-control-at-saudi-aramco-refinery-after-apparent-drone-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> CNNê teqînên li bajarên mezin ên herêma Kendavê ragihandiye. Li Dubaî, Ebû Dabî û Dohayê teqîn çêbûne. Li gorî Ajansa Nûçeyan a Kuweytê ya dewletê, rafineriyeke petrolê bi şarapnelê hatiye armancgirtin. Li Erebistana Siûdî droneyan rafineriya Ras Tanura armanc girtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk |sernav=Live updates: Trump warns Iran about larger strikes as war spirals in Middle East |malper=CNN |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Lee |pêşnav= }}</ref> Li Behrêynê wezareta karên hundir diyar kiriye ku li seranserê welêt siren hatine lêxistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603026672 |sernav=UAE intercepts 9 Iranian ballistic missiles, 6 cruise missiles, ministry says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li Qibrisê Balafirgeha Navneteweyî ya Pafosê li ser tespîtkirina tiştekî nenas ê biyanî yê ku li ezman hatiye valakirin û di heman demê de li ser tespîtkirina gefek pêşdîtî ya li hemberî baregeha Akrotiriyê careke din sîren lê daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/paphos-airport-evacuated-reports |sernav=Paphos airport returns to operation after evacuation |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://knews.kathimerini.com.cy/en/news/sirens-sound-again-at-akrotiri-base-as-tensions-remain-high |sernav=Sirens sound again at Akrotiri base as tensions remain high |malper=knews.com.cy |roja-gihiştinê=2026-03-02 |paşnav=Solutions |pêşnav=BDigital Web }}</ref> Paşê hikûmeta Qibrisê piştrast kiriye ku ew tişt du dron bûn ku bêyî ku zirarê bidin hatine têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://news.sky.com/story/raf-base-in-cyprus-hit-by-drone-strike-ministry-of-defence-says-13514072 |sernav=RAF base hit, with more drones intercepted |malper=Sky News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Piştî bûyerê Yewnanistanê ragihandiye ku ew ê firkate û balafirên F-16 bi cih bikin ku Qibrisê ji her êrîşeke din ên Îranê biparêzin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://in-cyprus.philenews.com/local/we-will-strike-cyprus-hard-iranian-general-says-over-american-presence-on-island/ |sernav=We will strike Cyprus hard, Revolutionary Guards general says over American presence on island |malper=in-cyprus.philenews.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://caliber.az/en/post/iranian-general-warns-of-intense-attacks-on-cyprus-over-us-presence |sernav=Iranian General warns of "intense" attacks on Cyprus over US presence - VIDEO |malper=caliber.az |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Piştre di heman rojê de Îranê êrîşên li dijî binesaziya enerjiyê li Qeterê pêk aniye. Balafirên bêmirov ên Îranê li baregehên gaza xwezayî ya şilekirî (LNG) yên Qeterê xistiye ku bûye sedema rawestandina hilberînê. Her wiha, mûşek û dron ber bi deverên li Qatarê ve hatine şandin ku di nav de Baregeha Hewayî ya El Udeyd û tesîsên pîşesaziyê hebûn, hêzên Qatarê îdîa kiriye ku wan gelek ji van êrîşan têk birine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=England |pêşnav=Andrew |paşnav2=Moore |pêşnav2=Malcolm |paşnav3=Sandlund |pêşnav3=William |paşnav4=Millard |pêşnav4=Rachel |tarîx=2026-03-02 |sernav=Gas prices soar as Iranian attacks force shutdown of Qatari production |url=https://www.ft.com/content/dac7a77d-e0f4-4f52-a3d4-55b145e67347 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=Financial Times }}</ref> === 3ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Attack around Enghelab Square 9.jpg|thumb|Di 3ê adarê de Qada Enqelab a Tehranê]] Di saetên serê sibeha 3ê adarê de Îsraîlê li Libnan û Îranê bombebaran û êrîşên xwe berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/lebanon-israel-hezbollah-6c73ef0f5836632a2d2b34145900c28b |sernav=Lebanon’s leaders turn on Hezbollah as airstrikes hit Beirut and thousands seek shelter |malper=AP News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Tawil |pêşnav=Fadi |paşnav2=español |pêşnav2=BASSEM MROUE Leer en }}</ref> Îsraêlê gotiye ku wan yek ji fermandarên artêşa Îranê kuştiye û piştî êrîşa mûşekên li hemberî Îsraêlê, diwanzdeh endamên Hizbullahê girtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-03-26 |sernav=Live updates: Israel hits Beirut and Tehran as Trump warns Iran of escalated strikes |malper=CNN |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en |paşnav=Yosef |pêşnav= }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan baregeha konseya bilind a ewlekariya neteweyî, digel binesaziya fermandarî û kontrolê û ofîsa serokkomarî ya Îranê hilweşandiye û destnîşan kiriye ku wan "navenda herî navendî û girîng a rejîma Îranê" armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603031120 |sernav=Israel strikes Iran leadership compound in central Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Wezîrê berevaniya Îsraêlê ji bo desteserkirina pozîsyonên stratejîk ên Libnanê destûr daye ku artêş destwerdana bejayî ya Libnanê bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lbc.co.uk/article/israel-launches-ground-invasion-of-lebanon-and-trump-issues-new-warning-5HjdTm8_2/ |sernav=Israel launches ground invasion of Lebanon and Trump warns 'hardest hits were yet to come' |malper=LBC |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en |paşnav=McShane |pêşnav=Asher }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260303-israel-orders-troops-to-seize-new-positions-in-lebanon |sernav=Israel orders troops to seize new positions in Lebanon |malper=France 24 |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Li gorî çavkaniyên amerîkî, wan bi giranî zirar dane şiyanên deryayî yên Îranê, bi taybetî li Kendava Omanê ku tê gotin çend keştîyên şer ên Îranê hatine rûxandin û li baregehên girîng ên Îranê hatine xistine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.navalnews.com/naval-news/2026/03/us-strikes-destroy-irans-main-naval-assets/ |sernav=US Strikes Destroy Iran's Main Naval Assets |malper=Naval News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en-US |paşnav=Ozberk |pêşnav=Tayfun }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.twz.com/news-features/irans-key-naval-base-on-strait-of-hormuz-set-ablaze-from-strikes |sernav=Iran's Key Naval Base On Strait Of Hormuz Set Ablaze From Strikes |malper=The War Zone |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en-US |paşnav=Rogoway |pêşnav=Joseph Trevithick, Tyler }}</ref> Qesra Golestanê ku di lîsteya mîrata cîhanî ya UNESCOyê de ye, ji ber bermahiyên êrîşa ezmanî ya Îsraêl û Amerîkayê ziyan dîtiye ku bûye sedema zirarê ku di nav de Hola Golestanê û Textê Mermerî hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/culture/2026/03/03/unesco-expresses-concern-over-the-protection-of-cultural-heritage-sites-in-middle-east |sernav=UNESCO shares concerns over protection of cultural heritage sites |malper=euronews |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Wezareta mîrata çandî, geştiyariyê û karên destan a Îranê bi fermî ji UNESCOyê xwestiye ku rewşê binirxîne û UNESCOyê daxuyaniyek weşand û destnîşan kiriye ku zirardayîna milkên dîrokî li dijî qanûnên navneteweyî ye.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=How Iran Conflict Damaged Golestan Palace, Once Home Of Peacock Throne Looted From Delhi |url=https://www.ndtv.com/lifestyle/how-iran-conflict-damaged-golestan-palace-once-home-of-peacock-throne-looted-from-delhi-11162756/amp/1 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=www.ndtv.com |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan Dawûd Elîzade, fermandarê şaxê Libnanê ya hêza Qudsê, li Tehranê kuştiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-03 |sernav=Top IRGC commander, responsible for Lebanon, killed in Tehran strike — IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/top-irgc-commander-responsible-for-lebanon-killed-in-tehran-strike-idf/ |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên hewayî yên Amerîka-Îsraêlê avahiya konseya tesbîtkirina berjewendiyê li Tehranê hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603037480 |sernav=Video shows ruins of Iran's Expediency Council building after strikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Li gorî rayedarên îsraîlî dibe ku êrîş dijwartir bibin û şerekî bejayî ya kûrtir jî di nav xwe de bigirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tankersley |pêşnav=Jim |paşnav2=McCreesh |pêşnav2=Shawn |paşnav3=Troianovski |pêşnav3=Anton |paşnav4=Rennison |pêşnav4=Joe |tarîx=2026-03-03 |sernav=Israel Begins ‘Broad Wave of Strikes’ on Iran’s Infrastructure |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/04/world/iran-war-israel-lebanon-trump |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Tehranê baregeheke pêşxistina çekên nukleerî ya veşartî ku wekê Min Zadaî bi nav kiriye, hilweşiyaye û ji destpêka şer ve 300 avêjerên mûşek ên îranî ji holê rakiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-888715 |sernav=IDF destroys secret nuclear site, thousands of missile pads {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Serokê Amerîkayê Donald Trump gotiye ku Amerîkayê "dabînkirinek bêdawî" ya çekên giran di destê xwe de digire lê ew ji dewletên din bêtir dabînkirinan dixwaze. Trump her wiha gotiye ku ew ji serkeftinek "MEZIN" a Amerîkayê bi bawer e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603033568 |sernav=US munitions stockpiles at record levels in key categories, Trump says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Rêveberê giştî yê Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus ragihandiye ku sê pisporên tenduristiyê dema ku ji bo alîkariya kesên bi bandordar li başûrê Libnanê dixebitin mirine û şeş jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Hizbullahê û Îranê ==== Saet di 1:40ê sibê de, bi dema herêmî (22:00 GMT) rêze teqînên bihêz li Dohayê hatine tomarkirin û piştî çend demjimêran jî heman êrîş berdewam kiriye. Dengê teqînan li Qibrisê, li Larnaca, taxa Mackenzie û li nêzîkê Balafirgeha Navneteweyî ya Larnacayê û baregeha brîtanî ya li Dhekeliyê hatiye bihîstin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cedarnews.net/newstasks/breakingnews/explosions-reported-in-israel-and-cyprus/905942/ |sernav=Explosions reported in Israel and Cyprus {{!}} Cedar News |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.mirror.co.uk/news/world-news/cyprus-larnaca-iran-live-explosion-36806399 |sernav=Fresh security scare for UK military base in Cyprus |malper=The Mirror |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Blackshaw |pêşnav=Ethan |paşnav2=Nunes |pêşnav2=Eliana |paşnav3=Vickers-Price |pêşnav3=Rachel }}</ref> Di saet 3:30ê sibehê bi dema herêmî (23:30 GMT) li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî gelek mûşekên ku ji Îranê ber bi mîrgehê ve hatine tespît kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gulfnews.com/uae/uae-air-defences-intercept-iranian-ballistic-missiles-1.500461428 |sernav=UAE air defences intercept Iranian ballistic missiles |malper=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Amir |pêşnav=Khitam Al }}</ref> Li Riyadê jî teqîn pêk hatiye û dû yê di encama van teqînan hatin dîtin û agir li balyozxaneya herêmî ya amerîkî dest pê kiriye ku ji aliyê du dronên îranî ve hatibû armanc girtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fulton |pêşnav=Adam |paşnav2=Campbell |pêşnav2=Lucy |paşnav3=Lawther |pêşnav3=Fran |paşnav4=Ambrose |pêşnav4=Tom |paşnav5=Lowe |pêşnav5=Yohannes |tarîx=2026-03-03 |sernav=Fire at US embassy in Riyadh after drone strike – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |roja-gihiştinê=2026-03-03 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref name="Stout2026">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk |sernav=Live updates: US Gulf allies fend off attacks as Trump warns Iran of ‘big wave’ of strikes |malper=CNN |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Stout |pêşnav= }}</ref> Polîsê Îsraîlê ragihandiye ku di encama ketina parçeyên mûşekên Îranê li Tel Avîvê kesek birîndar bûye. Her wiha di demjimêrên serê sibê de, li seranserê Behreynê sîrenan dest bi çalakbûnê kirin û hikûmetê bang li welatiyan kiriye ku ji ber êrîşan di cihê ewle de bimînin.<ref name="Stout2026"/> Li gorî raporên ku li ser medyaya civakî hatine parvekirin li Hewlêr a Başûrê Kurdistanê teqîn çêbûne û berxwedana îslamî ya Iraqê berpirsiyariya êrîşê girt ser xwe û gotiye ku wan otêlek ku leşkerên amerîkî tê de ne armanc girtiye. Balyozxaneya Amerîkayê ya li Riyadê ji aliyê du dronan ve hatiye armanc girtin û bûye sedema şewat û zirarê lê ji ber ku avahî vala bû, qurbanî û birîndar çênebûye. Li [[Başûrê Kurdistanê]] qaymeqamê [[Koye (navçe)|Koyeyê]] ragihandiye ku danê sibehê 3ê adarê de artêşa Îranê bi sê dronan êrişî Kampa Azadiyê ya li Koyeyê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/030320262 |sernav=Bi dron û mûşekan êrişî Kampa Azadiyê ya li Koyeyê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en }}</ref> === 4ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Attack on residential homes in central Tehran 1.jpg|thumb|Piştê êrîşên Amerîka û Îsraêlê ku zirar dîtiye]] Wezîrê derve yê Amerîkayê Marco Rubio di 4ê adarê de ragihandiye ku dê êrîşên Amerîka û Îsraîlê yên li ser Îranê zêde bibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492 |sernav=As Iran retaliates, largest US military base in Middle East hit by ballistic missile, Qatar says |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Êrîşên Îsraêlê li hemberî baregeha Besîcê bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/c62gg44d53xt |sernav=US says 'firepower over Iran to surge dramatically' as Israel bombards Beirut and Tehran |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB }}</ref> Li gorî çavkaniyên îranî, Mucteba Xameneyî ji êrîşeke ezmanî sax filitiye. Qeterê deh kesan bi tohmeta ku wekê şaneyek muhafizên şoreşê ya Îranê li axa Qeterê kar dikirin, li ser binesaziya leşkerî daneyan kom dikirin û hinek ji wan ji bo karanîna dronan perwerdehî dîtibûn girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thepeninsulaqatar.com/article/04/03/2026/qatar-state-security-announces-the-arrest-of-two-cells-affiliated-with-the-iranian-revolutionary-guard |sernav=Qatar State Security announces the apprehension of two cells affiliated with the Iranian Revolutionary Guard |malper=thepeninsulaqatar.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Newspaper |pêşnav=The Peninsula }}</ref> Hêzên hewayî yên Îsraêlê ragihandiye ku balafireke şer a Yak-130 a Îranî ya çêkirî ya Rûsyayê li ser Tehranê ji aliyê balafireke F-35 ve hatiye xistin. Ev yekem car e ku F-35 balafireke şer a bi mirovî di şerê hewayî de dixe xwarê û yekem car ji sala 1985an vir ve hêza hewayî ya Îsraêlê balafireke şer dixe xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888768 |sernav=Israel F-35 downs Iranian fighter jet in first war dogfight {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Keştiyeke şer a Îranê ya bi navê IRIS Dena, bi qasî 40 mîlên deryayî (74 km) li başûrê Galle, Srî Lankayê, li [[Okyanûsa Hindî]] ji aliyê binavderiyeke hêza deryayî ya Dewletên Yekbûyî ve hatiye noqandin. Ev keştiya hatiye lêdan piştî beşdarbûna xwe di nirxandina flota navneteweyî ya 2026an û tetbîqata piralî ya MILAN li Vîsakhapatnam, Hindistanê, di dema vedigeriya xwe ya Îranê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-04 |sernav=Sri Lanka rescues 32 sailors from sunk Iranian warship, recovers ‘few bodies’ |url=https://www.thehindu.com/news/international/sri-lanka-rescues-sailors-from-sinking-iranian-ship/article70702468.ece |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Hindu |ziman=en-IN |issn=0971-751X }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2026/Mar/04/at-least-87-killed-as-iranian-warship-sinks-in-indian-ocean-after-us-submarine-strike |sernav=Over 100 feared dead after US submarine strike on Iranian frigate in Indian Ocean |malper=The New Indian Express |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Rana |pêşnav=Javaria }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/sri-lanka-navy-sends-ships-aircraft-after-distress-call-from-iranian-vessel-iris-dena-101772605277885.html |sernav=Sri Lanka sends jets over Iran naval ship's distress call, denies ‘submarine attack’ reports; several feared dead |malper=Hindustan Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Ew yekem keştî bû ku ji aliyê binavbehrekê ve di şerên çalak de hatiye noqandin ê ji dema General Belgrano ya ARA di dema Şerê Falklandê de û ji dema Şerê Cîhanê yê Duyem ve, yekem keştî ye ku ji aliyê binavbehreke amerîkî ve hatiye noqandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.twz.com/news-features/u-s-submarine-sinks-iranian-warship-in-the-indian-ocean |sernav=U.S. Navy Submarine Torpedoes Iranian Frigate In Indian Ocean |malper=The War Zone |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US |paşnav=Trevithick |pêşnav=Howard Altman, Joseph }}</ref> Piştê êrîşê keştiya Îranê di serê sibehê de sînyala rewşa awarte daye ku ev yek bû sedema operasyona lêgerîn û rizgarkirinê ya awarte ya ji aliyê hêza deryayî ya Srî Lankayê û hêza hewayî ya [[Srî Lanka]]yê. 32 kesên saxmayî ji aliyê hêzên deryayî yên Srî Lankayê ve bi serkevtî hatine rizgarkirin û ji bo nexweşxaneya neteweyî ya Galleyê hatin veguhastin, li wir ji ber westandinê û birînên têkildarî teqînê dermankirina wan a bijîşkî hatiye wergirtin. Di heman demê de hêzên deryayî yên Srî Lankayê li cihê bûyerê 87 cinazeyên deryavanên Îranî dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/iris-dena-news-live-updates-iran-navy-ship-explosion-submarine-attack-sri-lanka-coast-death-toll-us-war-march-4-news-101772625664489.html |sernav=Iris Dena news highlights: US says Iran's warship Iris Dena sunk in torpedo attack near Sri Lanka, at least 87 dead |malper=Hindustan Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://themorning.lk//articles/6eDXFEnyeabdwhQqvzFE |sernav=Around 180 sailors were onboard the distressed Iranian naval ship ‘IRIS Dena’ off Galle- FM |malper=Latest in the News Sphere {{!}} The Morning |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Rêjeya avêtina mûşekên balîstîk ji aliyê Îranê ve ji destpêka şer heta 4ê adarê kêm bûye û analîst balê dikişînin ser kêmbûna depoyên mûşek û avêjerên Îranê û her wiha stratejiya kêmkirina çekan bikar tîne ku ji bo şerekî dirêjtir berxwe bide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/bc7b386f-23e9-4b97-8613-9f7abe985be1 |sernav=Client Challenge |malper=www.ft.com |roja-gihiştinê=2026-03-06 }}</ref> Îranê li dijî Baregeha Hewayî ya El Udeid û tesîsa rafineriya petrolê ya Ras Tanura ya Aramco êrîş pêk anîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492&entryId=130737063 |sernav=Qatar says Al Udeid Air Base hit by ballistic missile |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber pêşbîniya êrîşên Îranê fermana derxistina karkerên ne-esasî yên li Qibrisê da û hişyariya seferê ji bo wî welatî daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/04/america-evacuates-non-essential-workers-from-cyprus/ |sernav=America Evacuates Non-Essential Workers from Cyprus Greek City Times |malper=Greek City Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB |paşnav=Papadopoulos |pêşnav=Kosta }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usatoday.com/story/travel/2026/03/04/cyprus-travel-safety-risks/88978882007/ |sernav=Reconsider visiting this European country, State Department says |malper=USA TODAY |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US |paşnav=Chen |pêşnav=Eve }}</ref> Hizbullah li başûrê Libnanê guleyên dijî-tank avêtine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-04 |sernav=IDF says 2 troops moderately injured today from anti-tank fire in southern Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-2-troops-moderately-injured-today-from-anti-tank-fire-in-southern-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Balafirgeha Navneteweyî ya Larnaca li Qibrisê di bersiva droneke Libnanî de ku ji aliyê balafirên F-16 ên yewnanî ve hatiye xistin, bi awayekê demkî hatiye girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/04/cyprus-larnaca-airspace-closure-suspicious-object/ |sernav=Cyprus Closes Larnaca Airspace After Suspicious Object Detected Greek City Times |malper=Greek City Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB |paşnav=Bureau |pêşnav=Athens }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://breakingthenews.net/Article/Cyprus%27-Larnaca-closes-airspace-due-to-suspicious-object/65798562 |sernav=Cyprus' Larnaca closes airspace due to suspicious object |malper=breakingthenews.net |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Raporan behsa girtina qada hewayî ya Qibrisê kirin lê ev yek paşê ji aliyê hikûmeta Qibrisê ve hatiye redkirin û hikûmeta Qibrisê di heman daxuyaniyê de hebûna tiştê nenas ji Libnanê jî piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/04/cypriot-airspace-closed-reports |sernav=Govt insists Cypriot airspace is open |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Mûşekek balîstîk ku ji axa Îranê hatibû avêtin, dema ku ketibû qada hewayî ya Tirkiye ji aliyê pergalên parastina hewayî yên entegre yên NATOyê ve hate astengkirin ku ev yek nîşana gurrbûneke girîng di pevçûna herêmî de ye. Ev yekem binpêkirina rasterast a axa endamekî NATOyê bû di dema dijminatiyên berdewam de pêk hatiye. Di bersiveke dîplomatîk de, Îranê bi vê êrişê fermî red kiriye ku bi zanebûn Tirkiye nekiriye hedef û bûyer wekê "anormalîyeke teknîkî" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-04 |sernav=Turkey says Iranian ballistic missile entered its airspace, shot down by NATO |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/turkey-says-iranian-ballistic-missile-entered-its-airspace-shot-down-by-nato/ |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 5ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Êrîşeke esmanî ya amerîkî û îsraîlî hola werzîşê ya girtî ya 12.000 kursiyan a kompleksa azadî ya Tehranê hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603051320 |sernav=Missile strike destroys 12,000-seat indoor arena at Tehran’s Azadi complex |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Du serokên xwendekarên Besîcê ku hatiye îdiakirin ku di tepeserkirina xwepêşandanan de beşdar bûne, di êrîşên esmanî yên Îsraîlê de hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202603053543#202603054727 |sernav=Live - Trump demands Iran’s ‘unconditional surrender’ as Khamenei bunker destroyed |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Li gorî daneyên ku ji aliyê [[Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê]] ve hatiye weşandin li Îranê 13 navendên tenduristiyê di dema pevçûnê de hatine bombebarankirin. ==== Êrîşên Îranê ==== Di 5ê adara 2026an de, çavkaniyek leşkerî ji [[Ajansa Nûçeyan a Farsê]] re gotiye ku Îranê ji 28ê sibatê ve zêdetirî 500 mûşekên balîstîk û deryayî û nêzîkî 2.000 dronan ber bi welatên kendavê ve şandine. Di raporê de hatiye îdîakirin ku hema hema ji sedî 40ê şandina dronan ber bi Îsraêlê ve hatine kirin û ji sedî 60ê ji dronan jî ber bi hedefên amerîkî yên li herêmê ve hatine şandin. Serokê [[Ûkrayna]]yê [[Volodîmîr Zelenskî]] diyar kiriye ku Ûkraynayê ji bo alîkariya bi dronên Şahed ên îranî daxwazek ji Amerîkayê wergirtiye. Serokê Dewletên Yekbûyî Donald Trump diyar kiriye ku ew ê alîkariya Ûkraynayê qebûl bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.ara.cat/international/trump-asks-zelensky-for-help-defending-against-iranian-drones_1_5669750.html |sernav=Trump asks Zelensky for help defending against Iranian drones |malper=Ara in English |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Ferrer |pêşnav=Antònia Crespí }}</ref> Di dema serdana wezîrê berevanî ya [[Keyaniya Yekbûyî]] John Healey de ti mûşek ber bi Qibrisê ve nehatin şandin lêbelê sîrenên li baregehên brîtanî du caran lê daye û di nav nifûsa herêmî de bûye sedema metirsiya berfireh û cihguhertinê. Her du caran jî baregehan piştrast kirine ku mûşek hatine avêtin lê ev mûşek negihîştin [[Qibris]]ê. Di heman demê de [[Îtalya]], [[Holenda]] û [[Spanya]]yê piştrast kirine ku ew ê keştîyên şer bişînin ku Qibrisê ji êrîşan biparêzin ku di nav de firqateya ''Cristóbal Colón'' jî hebû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Elgot |pêşnav=Jessica |tarîx=2026-03-05 |sernav=Sirens over RAF Akrotiri in Cyprus are stark reminder of its proximity to war |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/05/sirens-over-raf-akrotiri-in-cyprus-are-stark-reminder-of-its-proximity-to-war |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di heman demê de [[Keir Starmer]] piştrast kiriye ku baregehên brîtanî li Qibrisê bi taybetî ji bo xistina dronên îranî werin bikar anîn û diyar kiriye ku baregeh ji bo parastina qada hewayî ya Ûrdunê werin bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/05/spain-italy-and-netherlands-join-european-naval-deployment-to-cyprus |sernav=Spain, Italy and Netherlands join European naval deployment to Cyprus |malper=euronews |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.latimes.com/politics/story/2026-03-05/europe-commits-to-expanding-iran-campaign-as-israel-strikes-southern-lebanon |sernav=Trump vows to select Iran's new leader, but Tehran is digging in |malper=Los Angeles Times |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US }}</ref> Hatiye diyarkirin ger ji Îrlendayê were xwestin, ew ê amade be ku Qibrisê biparêze û tevlî hevpeymaniya parastinê ya ewropî bibe ku li dora giravê seferber bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.irishexaminer.com/news/arid-41804990.html |sernav=Ireland urged to assist Cyprus if it invokes EU mutual defence clause |malper=Irish Examiner |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=O’Keeffe |pêşnav=Cormac }}</ref> Parçeyên ji mûşekek ku hatiye li jor hatine têkbirin li Petah Tikva ketine û li herêmê şewat çêbûye. === 6ê adarê === [[Wêne:Airstrike on the residential town of Shahid Boroujerdi 20 Avash.webp|thumb|Di 6ê adara 2026an de dîmenek ji encamên êrîşên esmanî yên DYA-Îsraîlê li Tehran a Îranê]] Serokê [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] Donald Trump di 6ê adarê de gotiye ku "sînorên demê" ji bo dirêjahiya şer tune neye û Hegseth diyar kiriye ku şer "nû dest pê kiriye."<ref name="Dautrich2026">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-05-26 |sernav=Day 6 of Middle East conflict — countries intercepting Iranian strikes, US ramps up campaign |malper=CNN |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en |paşnav=Dautrich |pêşnav= }}</ref><ref name="Dautrich2026"/> Êrîşên ezmanî yên Amerîka û Îsraêlê li ser baregeheke îstîxbarata IRGC li [[Luristan (parêzgeh)|Loristanê]]<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202603053543#202603063094 |sernav=Live - Iran says it is not seeking ceasefire as Trump threatens ‘death, fire and fury’ |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-10 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> û sê leşkerên aştîparêzên ganayî yên ku di nav hêzên UNIFILê de bûn, li Başûrê Libnanê bûne hedefa mûşekekan û birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260306-us-warns-bombardment-surge-as-israel-strikes-iran-lebanon |sernav=War in the Middle East: Ghanaian peacekeepers in Lebanon wounded in missile attacks |malper=France 24 |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> Tankera îranî IRIS Bushehr ji aliyê hêzên deryayî yên [[Srî Lanka]]yê ve hatiye desteserkirin ku ev yekem car e ku ji [[Şerê Cîhanî yê Duyem|Şerê Cihanê ya Duyem]] vir ve keştiyeke şer li welatekî bêalî hatiye desteserkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.newsfirst.lk/2026/3/5/sri-lanka-takes-control-of-iranian-ship-iris-bushehr-and-208-crew |sernav=Sri Lanka Takes Control of Iranian Ship Iris Bushehr and 208 Crew |malper=english.newsfirst.lk |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Hatiye îdîakirin ku li Azerbaycanê hêzên ewlehiyê yên herêmî planeke êrîşî ya girêdayî Îranê asteng kirine. Kesên ku hatine girtin bi îdîaya bi plankirina teqandina boriya petrolê ya Bakû-Tiblîsî-Ceyhan, balyozxaneya Îsraêlê û kenîşteyên li Bakûyê hatin sûcdar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://ukranews.com/en/amp/news/1138555-azerbaijan-announces-prevention-of-terrorist-attacks-planned-by-iran-against-israeli-embassy-and |sernav=Azerbaijan announces prevention of terrorist attacks planned by Iran against Israeli Embassy and synagogue |malper=ukranews.com |roja-gihiştinê=2026-03-10 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/06/azerbaijan-says-it-stopped-iranian-terror-attacks-dismantled-terror-cells |sernav=Azerbaijan says it stopped Iranian terror attack plot |malper=euronews |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> === 7ê adarê === DYAyê sêyem keştiya balafiran a bi navê ''USS George H. W. Bush'' şandiye [[Rojhilata Navîn]].<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.freepressjournal.in/world/operation-epic-fury-is-us-deploying-3rd-carrier-uss-george-hw-bush-cvn77-to-the-middle-east-amid-iran-war-heres-all-we-know |sernav=Operation Epic Fury: Is US Deploying 3rd Carrier, USS George H.W. Bush (CVN‑77), To The Middle East Amid Iran War? Here's All We Know |malper=Free Press Journal |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://news.usni.org/2026/03/06/uss-gerald-r-ford-now-in-the-red-sea-uss-george-h-w-bush-wraps-pre-deployment-exercises |sernav=USS Gerald R. Ford Now in the Red Sea, USS George H.W. Bush Wraps Pre-Deployment Exercises |malper=USNI News |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |paşnav=Shelbourne |pêşnav=Mallory }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.apa.az/america/us-said-expected-to-deploy-3rd-aircraft-carrier-to-the-middle-east-495510 |sernav=US said expected to deploy 3rd aircraft carrier to the Middle East |malper=Apa.az |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Her çiqas hem DYA û hem jî Îsraêlê înkar kirine ku wan êrîşî dezgehên bêxwêkirinê kiriye, artêşa Îranê gotiye ku êrîş li ser dezgeheke bêxwêkirina avê ya li girava Qeşmê hatiye kirin ku bandor li dabînkirina ava 30 gundan kiriye û DYA sûcdar kiriye û gotiye ku wan bi êrîşkirina cihên ku Îranê wekê çavkaniya êrîşê li dijî Îranê diyar kiriye, ji bo tola êrîşan hedef girtine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-07 |sernav=IRGC says it attacked US base in Bahrain, claims it was used to strike desalination plant in Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-says-it-attacked-us-base-in-bahrain-claims-it-was-used-to-strike-desalination-plant-in-iran/ |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://time.com/7383099/iran-news-oil-strikes-tehran/ |sernav=Tehran Shrouded in Toxic Cloud After Israel Strikes Fuel Depots |malper=TIME |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Schneid |pêşnav=Rebecca |paşnav2=Jamalpour |pêşnav2=Fatemeh }}</ref> Keştiya firokehilgir a brîtanî ''HMS Prince of Wales'' ketiye rewşa amadebaşiyê ya pêşketî ku berjewendîyên [[Keyaniya Yekbûyî|Brîtanyayê]] li herêmê biparêze.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c39w2nj1rk8o |sernav=British aircraft carrier HMS Prince of Wales prepped to set sail |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-07 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-GB }}</ref> Serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan di 7ê adarê de ji rojnamevanan re gotiye ku Îran dê ji 7ê adarê û pê ve êrîşên li ser cîranên xwe rawestîne heya ku êrîş ji wir dest pê neke. Tevî vê daxuyaniyê, Balafirgeha Navneteweyî ya Dubayê piştê vê daxûyaniyê ji aliyê dronên îranî ve rastê êrîşan hatiye. Êrîşên esmanî yên Îranê bandorek mezin li ser kompleks û rafineriyên petrolên pargîdaniya Halliburton a amerîkî ya li Besrayê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://in-cyprus.philenews.com/international/drone-attack-basra-halliburton-kbr-fire-iraq-live/ |sernav=Drone attack on foreign oil compound in Iraq’s Basra sets Halliburton and KBR facilities ablaze |malper=in-cyprus.philenews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US }}</ref> Artêşa Îranê bi dronekê êrîşî tankera petrolê ya bi ala Maltayê Prima kiriye. NDTV ragihandiye ku piştî hefteyekê şer, dibe ku tenê nêzîkî hezar mûşekên balîstîk li Îranê bimînin. === 8ê adarê === Di 8ê adarê de kurê Xameneyî ya duyem Mocteba, wekê rêberê nû yê Îranê hatiye hatiye diyar kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Treisman |pêşnav=Rachel |tarîx=2026-03-09 |sernav=What to know about Mojtaba Khamenei, Iran's new supreme leader |url=https://www.npr.org/2026/03/09/nx-s1-5742375/mojtaba-khamenei-iran-supreme-leader |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Êrîşên esmanî yên Îsraîlê ji bo cara yekem li ser dezgehên petrolê yên Îranê daye ku di encamê de çar kes hatin kuştin û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li dijî van êrîşên li ser dezgehên petrolê nerazîbûna nîşan daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/03/08/us-dismayed-israel-iran-fuel-strikes |sernav=Scoop: U.S. dismayed by Israel's Iran fuel strikes, sources say |malper=Axios |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Caputo |pêşnav=Barak Ravid,Marc }}</ref> Êrîşên li ser depoyên sotemeniyê yên nêzîkî Tehranê bûye sedema rijandina petrolê û "çemê agir" ên li kolanên derdorê û bajar di nav ewrek dûyê reş ê gurr de maye û bûye sedema barana reş a asîdî ya jehrîn ku li derdorê deverê bariye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.timesnownews.com/world/middle-east/iran-war-oil-depot-strikes-videos-black-rain-us-israel-air-strikes-article-153787160 |sernav='River of Fire' in Tehran: Videos Show Israeli Strikes Hit Iran Fuel Depots, Trigger Black Rain |malper=Times Now |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Rayedarên Îranê ji welatiyan xwestine ku li malê bimînin, li derve bi rûpoşan bigerin, xwarin û sotemeniyê bi kêmanî bikar bînin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Parent |pêşnav=Deepa |tarîx=2026-03-08 |sernav=‘Dark, like our future’: Iranians describe scenes of catastrophe after Tehran’s oil depots bombed |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/08/dark-like-our-future-iranians-describe-scenes-of-catastrophe-after-tehrans-oil-depots-bombed |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Wezareta berevaniya Keyaniya Yekbûyî piştrast kiriye ku hêzên wan droneke îranî ku ber bi Iraqê ve diçû, asteng kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.the-independent.com/news/world/middle-east/kuwait-city-tower-fire-drones-iran-war-b2934196.html |sernav=Kuwait city tower erupts in flames as Iran launches new wave of strikes in the Gulf |malper=The Independent |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Her wiha, wezaretê niyeta xwe ya şandina helîkoptereke Merlîn ji bo herêmê diyar kiriye ku di demên pêşin de alîkariya tespîtkirina gefên hewayî bike. Li gorî Heyva Sor a Îranê ji destpêka şer ve bi tevahî 65 dibistan û 32 navendên bijîşkî (wek nexweşxane û dermanxane) bûne hedef û zêdetirî 10.000 deverên sivîlan ji ber êrîşan zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/8/iran-live-israel-bombs-tehran-oil-depots-attacks-on-gulf-states-continue |sernav=Iran war updates: New supreme leader named; 2 killed in Saudi Arabia strike |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Kelliher |pêşnav=Ted Regencia,Virginia Pietromarchi,Alma Milisic,Caolán Magee,Fiona }}</ref> === 9ê adarê === [[NATO]]yê rêgirtina li duyem ê mûşeka balîstîk a li ser qada hewayî ya [[Bakurê Kurdistanê]] piştrast kiriye ku mûşekê li ser esmanê Dîlok a Bakurê Kurdistanê, li nêzîkî [[Dîlok]]ê hatiye têk têk birin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-03-09 |sernav=NATO intercepts second Iranian ballistic missile fired towards Turkey |url=https://www.straitstimes.com/world/middle-east/turkey-says-second-iranian-ballistic-missile-shot-down-by-nato-defences-in-airspace |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Straits Times |ziman=en |issn=0585-3923 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/899194/slug |sernav=NATO Intercepts Iranian Ballistic Missile in Turkish Airspace, Türkiye's Defense Ministry Says |malper=NATO Intercepts Iranian Ballistic Missile in Turkish Airspace, Türkiye's Defense Ministry Says |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Donald Trump piştî axavtina bi serokê Rûsyayê Vladimir Putin re îdîa kiriye ku "şer pir temam e, hema bêje temam bûye" û gotiye "me di gelek waran de şer qezenc kiriye."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2026/03/09/trump-iran-war-end.html |sernav=Trump says Iran war will end 'very soon,' predicts lower oil prices |malper=CNBC |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Mangan |pêşnav=Dan }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Trew |pêşnav=Bel |tarîx=2026-03-13 |sernav=Iran-US war latest: US confirms troops killed in Iraq plane crash as explosion hits Tehran demonstration |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/iran-us-war-live-updates-trump-israel-oil-iraq-b2937707.html |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Independent |ziman=en }}</ref> Trump piştre di civîneke çapemeniyê ya ku di heman rojê hatiye lidarxistin de ji hinek şîroveyên xwe vegeriya û piştgirî da wezîrê berevaniyê Pete Hegseth dema ku gotibû ku şer tenê "destpêka avakirina welatekî nû" ye û ew ê "zû" biqede.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Cameron |pêşnav=Chris |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Boxerman |pêşnav3=Aaron |paşnav4=Troianovski |pêşnav4=Anton |paşnav5=Pérez-Peña |pêşnav5=Richard |tarîx=2026-03-09 |sernav=After Global Economy Shudders, Trump Zigzags on Whether War Is Nearing End |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/10/world/iran-war-trump-us-israel |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Lêbelê Trump her wiha gotiye ku Amerîka dê di roja sêşemê de êrîşa "roja herî dijwar" pêk bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dw.com/en/us-israel-war-with-iran-updates-oil-price-trump/live-76284477 |sernav=Iran war: Tuesday to be 'most intense day' of US strikes |malper=dw.com |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Nêzîkî 12 bombebaranên B1-B gihîştine baregehên li Ewropayê. 5 ji wan li baregeha Hêza Hewayî ya Qraliyetê ya Fairfordê li Keyaniya Yekbûyî daketin û tevlî sê bombebaranên B-52 bûne, di heman demê de jî 3 B1-B yên din jî ber bi Baregeha Hewayî ya Ramsteinê li Almanya ve hatine şandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.airandspaceforces.com/b-1s-b-52s-bombers-europe-iran-epic-fury/ |sernav=B-1s and B-52s Bombers Pour into Europe for Ops Against Iran |malper=Air & Space Forces Magazine |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |paşnav=South |pêşnav=Todd }}</ref> === 10ê adarê === Di şeva 9 û 10ê adara 2026an de, bombebaranên li ser Tehranê bi girîngî zêde bûye. Rêzeke teqîn bajarê Tehranê, bi taybetî li beşên rojhilat, rojava û başûrê bajêr ku dengê çend teqînên bihêz bi rêzê ve hatiye bihîstin. Herwiha li Kerecê ku bajarekî mezin ê li bakurê rojavayê Tehranê ye, teqînên mezin hatine ragihandin ku li wir çend teqîn li herêmên pîşesaziyê hatine ragihandin. Li bakurê rojavayê welat, li bajarê Tebrîzê jî dengê teqînan hatiye. Rayedarên îranî tavilê asta zirarê li van bajaran eşkere nekirine lê çend çavkaniyên herêmî ragihandine ku êrîşên ku tesîsên lojîstîk û pîşesaziyê hedef digirin hatine kirin.<ref name=":10">{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://aje.news/a49wlz?update=4382851 |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Li başûrê rojhilatê welêt, balafirgeha Kermanê jî rastî êrîşan hatiye. Li gorî rayedarên herêmî yên ku ji aliyê medyaya Îranê ve hatine parvekirin, gelek avahiyên balafirgehê zirar dîtine. Herwiha êrîşên li bajarê Îsfahanê jî hatine berdewam kirin ku Qesra dîrokî ya kevnar a Chehel Sohoun, ku di Lîsteya Mîrata Cîhanî ya UNESCOyê de ye, piştî bombebaranê zirareke mezin dîtiye. Êrîşê ji ber nêzîkbûna bajêr ji bo çend tesîsên nukleerî yên hesas bûye sedema fikarên cidî.<ref name=":10" /> Li deryayê hêzên amerîkî operasyonên xwe yên li dijî şiyanên deryayî yên Îran a li Kendava Farsê berdewam kiriye. Di civîneke çapemeniya li Washingtonê, serkêşê fermandariya giştî ya hêzên hevbeş ên Amerîkayê Dan Caine diyar kiriye ku hêzên amerîkî keştîyên îranî yên ku beşdarî operasyonên danîna mayinên deryayî bûne, hedef girtine. Li gorî wî, ji destpêka şer ve zêdetirî pêncî keştîyên îranî hatine bin av kirin an jî hatine rûxandin.<ref name=":10" /> Li bajarê Manamayê ku paytexta Behreynê ye, bi êrîşeke dronî birca Millennium li navçeya Seefê hatiye hedef girtin. Navendên pargîdaniyên telekomunîkasyonê Clarent ku li qata 11em a avahiyê bû, piştî teqînê zirarên mezin dîtiye. Her wiha wezareta karên hundir a Behrêynê piştrast kiriye ku êrîşeke cuda li dijî avahiyeke niştecihbûnê li bajêr pêk hatiye jinek jiyana xwe jidest daye û çend kesên din birîndar bûye. Rayedaran êrîş wekê "êrîşek eşkere" ya ku sivîlan hedef digire wesif kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-war-targets-map-numbers/ |sernav=Map and chart track the latest U.S. and Iranian war targets - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-10 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en-US }}</ref> Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, rafineriya Ruwais ku yek ji mezintirîn rafineriyên petrolê ya cîhanê ye, piştî êrîşeke bi dronan ku herêma pîşesaziyê ya Ruwais li mîrgeha Ebû Dabî bûye armanca êrîşên Îranê, hilberîna neftê bi demkî sekiniye.<ref name=":11">{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/10/woman-killed-in-bahrain-as-other-gulf-states-intercept-iranian-missiles |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Li Erebistana Siûdî dronek li taxeke niştecihbûnê ya bajarê Ez Zulfî yê li parêzgeha Riyadê ketiye xwarê. Rayedarên Siûdî ragihandine ku di bûyerê de ziyana madî çêbûye lê ti kes nemiriye.<ref name=":11" /> Demek kurt piştî ku artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan avêtina mûşekan ji Îranê tesbît kiriye, li Îsraêlê, çend êrîşên mûşekan li herêma Beyt Şemeş a li navenda welêt hatin ragihandin. Tîmên rizgarkirinê ji bo nirxandina rewşê şandin cihê bûyerê, lê di cih de ti birîndar nehatin ragihandin. Li gorî wezareta tenduristiyê ya Îsraêlê, di 24 saetên borî de 191 kes, hem sivîl û hem jî personelên leşkerî, ji ber pevçûnê rakirine nexweşxaneyê. Ji destpêka şer ve 2 hezar û 339 birîndar li nexweşxaneyên Îsraêlê hatine derman kirin. Li gorî agahiyên herî dawî yên heta 10ê adarê, 95 kes li nexweşxaneyan mane ku 11 ji wan rewşa wan giran e. Di heman demê de, di êrîşeke mûşekî ya Îranê de li ser bajarê Yehudê li navenda Îsraêlê kesek jiyana xwe jidest daye û du kes jî birîndar bûne. === 11ê adarê === Di roja 11ê adarê de hêza hevbeş a Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe li seranserê axa Îranê beberdewam kirine ku ev êrîş li hemberî qereqolên polîsan li parêzgehên [[Rojhilata Kurdistanê]], [[Tehran]] û her wiha navendeke Besîcê li Tehranê û baregehên Besîcê Îmam Riza li Îsfehanê pêk hatine. Her wiha baregeha 7em a hêzên hewayî jî hatine hedefgirtin. Li Bender Ebasê, li parêzgeha Hormozgan, dezgehên medyayî yên li dijî rejîmê nûçeyên rûxandina radareke Îranê ragihandine. Li parêzgeha Xuzistanê, rafineriya Abadanê rastî lêdanekê hatiye ku êrîş yek sedemên krîza enerjiyê ye ku qutbûnên rojane yên elektrîka li seranserê Îranê girantir kiriye. Fermandariya Amerîkayê ragihandiye ku ji destpêka şer ve wan li Îranê zêdetirî 5.500 hedefan xistiye û diyar kiriye ku li ser beşên mezin ên axa Îranê serdestiya wan ê hewayî heye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.france24.com/fr/moyen-orient/20260311-en-direct-guerre-au-moyen-orient-iran-revendique-frappes-grande-ampleur-israel-etats-unis-golfe-petrole |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Di heman rojê de hevpeymaniya Îsraêl û Dewletên Yekbûyî li avahiya Bank Sepah li Tehranê xistiye ku di encamê de avahî hilweşiyaye û xizmetguzariyên serhêl û yên rûbirû hatiye rawestandin. Ev bankeya ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî ve hatiye hilweşandin, berpirsiyarê dayîna mûçeyên karmendên Pasdarên Şoreşê û artêşa birêkûpêk a Îranê bû. Li gorî medyaya herêmî karmendên ku ji bo amadekirina mûçeyên mehê di şifta şevê ya awarte de dixebitîn, hatine kuştin. Xizmetên Banka Melli ku saziyeke din a bi rejîmê ve girêdayî ye, çend roj in hatine astengkirin. Di bersivê de, baregeha Xetam el-Enbiya ragihandiye ku navendên aborî û bankên bi Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ve girêdayî yên li herêmê niha hedefên wan ên rewa ne û bang li sivîlan kiriye ku ji ber êrîşên Dewletên Yekbûyî di nav kîlometreyekê de nêzîkî saziyên bankayên Îranê nebin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lorientlejour.com/article/1498593/larmee-iranienne-dit-vouloir-desormais-frapper-des-cibles-economiques-dans-la-region.html |sernav=L'armée iranienne dit vouloir désormais frapper « les centres économiques et les banques » dans la région |malper=L'Orient-Le Jour |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Li Erebistana Siûdî Îran êrîşên dubare li ser binesaziya leşkerî û enerjiyê ya padîşahiyê berdewam kiriye. Wezareta berevaniyê ragihandiye ku wan heft dronên ku ber bi zeviya petrolê ya Şeybe ya mezin li rojhilatê welêt ve diçûn asteng kirine ku ji aliyê Aramco ve dihatin xebitandin û ji destpêka şer ve çend caran hatiye hedefgirtin. Şeş mûşekên balîstîk ên ku baregeha hewayî ya prens Siltan ku leşkerên amerîkî li nêzîkî Riyadê lê dimînin, hatine hedef digirtin, hatine têkbirin, her wiha pênc dron li herêma El Xerj û du dronên din jî li nêzîkî Hafar El Batîn, li ser sinorê Kuweytê hatine têk birin.<ref name=":12">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/11/iran-fires-missiles-drones-at-gulf-nations-as-ship-hit-in-strait-of-hormuz |sernav=Iran fires missiles, drones at Gulf nations as ship hit in Strait of Hormuz |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> Hêzên Îranê pêlek li dijî Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî pêlek nû yê êrîşan daye destpêkirin ku tê de dron û mûşek hatine bikaranîn. Du dron li nêzî Balafirgeha Navneteweyî ya Dubayê ketin xwarê û di encamê de çar kes birîndar bûn ku di nav de du welatiyên ganayî, yek bangladeşî û welatiyekî hindî di nav de hebûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lorientlejour.com/article/1498577/des-drones-tombes-pres-de-laeroport-de-dubai-quatre-blesses-autorites.html |sernav=Des drones tombés près de l'aéroport de Dubaï, quatre blessés |malper=L'Orient-Le Jour |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Li Qeterê piştê ku li Dohayê dengê teqînan hatiye bihîstin ku hatiye ragihandin ku êrîşeke mûşekî hatiye têkbirin.<ref name=":12"/> Li Kuweytê, Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî berpirsiyariya avêtina du mûşekan li baregeha amerîkî ya Kampa Arifjan, li başûrê bajarê Kuweytê ku baregeha pêşeng a pêkhateya bejayî ya CENTCOMê lê ye, girtiye ser xwe. Di heman rojê de artêşa Kuweytê bêbandorkirina heşt dronan ragihandiye. Li Omanê balafirên bêmirov ên îranî li bendera Salalahê xistine û tankên sotemeniyê hatine armanc girtin. Her çend ti qurbanî nehatine ragihandin jî, xebatên li benderê hatine rawestandin. Di encamê de li wir agirêkî mezin derketiye û di tevahiya êvarê de gurtir bûye û beşek mezin ji benderê şewitandiye.<ref>{{Jêder |sernav=Des réservoirs de carburant touchés par une frappe de drones à Oman |tarîx=2026-03-11 |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/iran/video-des-reservoirs-de-carburant-touches-par-une-frappe-de-drones-a-oman_VN-202603110647.html |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Îranê li Tengava Hurmizê û li Kendava Erebî, êrîşên xwe yên li dijî keştîyên bazirganî zêde kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/attacks-strait-hormuz-intensify-iran-targeted-commercial-ships/story?id=130962627 |sernav=Tensions continue to escalate in the Strait of Hormuz as 3 commercial ships attacked |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Di heman rojê de êrîşên Îranê û êrîşên komên girêdayî Îranê ku di nav axa Iraqê de ne li hemberî [[Başûrê Kurdistanê]] berdewam kiriye. Îran li Başûrê Kurdistanê êrîşî wergehên kurdên [[Rojhilata Kurdistanê]] kirine. Heşt balafirên bêpîlot ên ku di du pêlan de hatin avêtin baregeha partiya Komala li herêma Zirgiwezala, nêzîkî [[Silêmanî (bajar)|Silêmaniyê]] bûye armanca êrîşên Îranê û di encamê de pêşmergeyek jiyana xwe jidest daye û du peşmerge jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/130320264 |sernav=Kî ji kû derê bi kîjan dronan êrişî Herêma Kurdistanê dike? |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en }}</ref> === 12ê adarê === ==== Êrîşên li ser Îranê ==== Di roja 12 adarê de hevpeymaniya Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe yên li seranserê axa Îranê bi awayekî berbiçav zêde kiriye û ji destpêka şer ve hejmara xalên ku hatine hedefgirtin gihîştiye nêzîkî 6.000an. Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan kompleksa Taleghan, ku li Parçînê li başûrê rojhilatê Tehranê ye, bombebaran kiriye ku ew wekê tesîseke stratejîk ji aliyê rejîmê ve hatiye bikaranîn ku şiyanên girîng ji bo çêkirina çekên nukleerî pêş bixe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/live-updates/iran-war-us-israel-gulf-allies-strait-of-hormuz-attacks-oil-prices-stocks/ |sernav=Iran war paralyzes oil trade, U.S. military plane crashes in Iraq |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |paşnav4= |paşnav5= |pêşnav5= |paşnav6= |pêşnav6= |paşnav7= |pêşnav7= }}</ref> Her wiha êrîş bi awayekê sîstematîk xalên kontrolê yên milîsên paramîlîter ên Besîcê li seranserê Tehranê hatiye pêk anîn ku artêşa Îsraêlê dibêje wan li gelek deverên Tehranê xalên leşkerî danîne ku şêniyên bajêr de tirsê çêkirine. Di heman demê de UNHCR radigihîne ku ji destpêka şer û pevçûnan ve 3,2 milyon îranî li hundirê welat koçber bûne, ku ev hejmar di navbera 600.000 û milyonek malbatan de ye ku piraniya wan ji Tehran û deverên mezin ên bajarî reviyan ku li bakurê welat û deverên gundewarî penageh bibînin û di heman demê de Neteweyên Yekbûyî diyar kiriye ku ew texmîn dikin ku ev koçberiya berdewam zêde bibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.unhcr.org/fr/actualites/communiques-de-presse/jusqua-3-2-millions-diraniens-temporairement-deplaces-dans-leur |sernav=Jusqu'à 3,2 millions d'Iraniens temporairement déplacés dans leur pays alors que le conflit s'intensifie |malper=HCR |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr |paşnav=Ito |pêşnav=Par Ayaki }}</ref> Di warê siyasî de rêberê bilind ê nû yê Îranê Mucteba Xameneyî peyama xwe ya yekem ê piştî erkdarkirina xwe bi daxuyaniyekê ku li ser televîzyona dewletê ya Îranê hatiye xwendin lê di weşanê de deng û dîmenên Mucteba Xameneyî nehatiye parvekirin. Mucteba Xameneyî di vê peyamê de bi tundî soza tolhildanê li dijî Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ji bo wêrankirina çêbûyî daye ku daxwaz dike ku Tengava Hurmizê girtî bimîne û diyar kiriye ku hemî baregehên amerîkî yên li herêmê ji bo wî hedef in. Balyozê Îranê li Nîkosyayê piştrast kiriye ku ew di êrîşa ku bavê wî tê de hatiye kuştin de birîndar bûye û ragihandiye ku ew ji ling, dest û milê xwe birîndar bûye û di heman demê de şêwirmendekî hikûmetê bi eşkereyî piştrast kiriye ku ew sax û tenduristiya wî baş e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/nous-nous-vengerons-le-nouveau-guide-supreme-iranien-mojtaba-khamenei-sort-du-silence-dans-un-message-lu-a-la-television_AP-202603120568.html |sernav="Nous nous vengerons": le nouveau guide suprême iranien Mojtaba Khamenei sort du silence dans un message lu à la télévision |malper=BFM |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Di 12 adarê de êrîşên Îranê li dijî Erebistana Siûdî Îran êrîşên li ser binesaziya leşkerî û enerjiyê berdewam kiriye. Wezareta berevaniya siudî têkbirina çend balafirên bêpîlot ên ku bîrên petrolên mezin ên li Şeybe hedef digirtin ku ji destpêka şer ve gelek caran hatibû hedefgirtin û her wiha têkbirina dronek ku bi awayekî xeternak nêzîkî navçeyek Riyadê dibû ku balyozxaneyên biyanî lê ne, ragihandiye ku vê yekê berfirehbûna hedefên Îranê ber bi deverên dîplomatîk ve nîşan daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/12/saudi-defense-ministry-says-intercepted-drones-headed-to-shaybah-oil-field |sernav=Saudi Arabia intercepts 24 drones targeting Eastern Province and Shaybah oil field |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Mîrgehên Erebî yên Yekbûyî, piştî lêdaneke rasterast ji aliyê droneke Îranê ve, li avahiya bilind ê bi navê Harbour Creek li Dubaiyê agir derketiye û di heman demê de bermahiyên droneke din jî li nêzîkî navçeya darayî ya Dubaiyê ku yek ji navendên aborî yên herî girîng ên herêmê ye, ketiye xwarê. Keştiyeke neftê jî 65 kîlometre li bakurê Jebel Elî ji aliyê guleyeke nenas ve hatiye lêdan ku bûye sedema agireke piçûk ê li ser keştiyê ku zû hatiye kontrolkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/12/dubaibased-dp-world-says-jebel-ali-port-fully-operational-inbound-vessel-traffic-reduced |sernav=Dubai-based DP World says Jebel Ali port fully operational, inbound vessel traffic reduced |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Kuweytê droneke îranî rasterast li avahiyek niştecihbûnê li başûrê welêt xistiye ku di encamê de du sivîl birîndar bûn û agir bi avahiyê ketiye ku ji aliyê agirkujan ve bi lez û bez hate kontrolkirin. Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê jî ji aliyê çend dronan ve hatiye lêdan ku ziyanên madî yên girîng li binesaziyê çêbûne lê di vê êrişê de ti qurbanî çênebûne. Wezareta berevaniya Kuweytê ragihandiye ku çend dronên din berî ku bigihîjin hedefên xwe hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/12/kuwait-international-airport-targeted-by-drones-causing-material-damage-only- |sernav=Kuwait International Airport targeted by drones, causing material damage only |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Behrêynê balafirên bêmirov ên Îranê li depoyên hîdrokarbonên li parêzgeha Muharraqê dixin û di encamê de agirê mezin û dijwar derketiye holê ku ji dûr ve hatiye dîtin. Wezareta karên hundir bi lezgînî bang li şêniyên bajarokên nêzîk ên wekê Hidd, Arad, Qelalî û Samahîc kiriye ku ji ber dûyê jehrîn a qalind a ku ji cihê şewatê derdikeve, li hundir bimînin û pencere û deriyên hewakirinê bi hişkî bigirin. Di dawiya rojê de agir hatiye kontrolkirin ku ev yek rê da rayedaran ku qedexeyên li ser şêniyên deverê hatibûn ferzkirin, rakin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c743gpd9z72o |sernav=Iran steps up attacks on energy targets as tankers hit |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-GB }}</ref> Li Tengava Hurmizê û Kendava Farsê, rewşa deryayî bi awayekî metirsîdara berdewam xirabtir bûye. Sê deryavanên keştiya barkêş a teylandî Mayuree Naree ku roja berê ji aliyê keştiyeke şer ê Îranê ve ku ji dûr ve tê xebitandin rastî êrîşê hatine, hê jî winda ne û hatiye bawerkirin ku ev deryavan di odeya motorê ya zirar dîtiye de asê mane. Her çend agir hatiye vemirandin jî, gihîştina keştiyê hê jî ne gengaz e. Bîst endamên din ên tîma deryavan ku hemî hemwelatiyê teylandî bûn, bi ewlehî gihiştine Omanê. ==== Êrîşên li dîjî Başûrê Kurdistanê ==== Li [[Başûrê Kurdistanê]], li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] baregeheke leşkerî ya Îtalyayê rastî êrîşan hatiye. Mûşekek rasterast li baregeha leşkerên îtalî dikeve lê ji ber ku berê ev baregeh hatibû valakirin ti qurbanî çênebûye. Wezîrê berevaniya Îtalyayê Guido Crosetto êrîş piştrast kiriye û vegerandina 141 leşkerên îtalî yên ku hê jî li baregehê ne ragihandiye ku vekişîneke ku ji ber sedemên ewlehiyê beriya bûyerê hatibû plankirin, 102 leşker berê vegeriyabûn Îtalyayê û nêzîkî çil leşkerên din jî li Urdunê hatine bicihkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ilmessaggero.it/schede/erbil_base_militare_italiana_dove_si_trova_quanti_soldati_ci_sono-9411572.html |sernav=Erbil, la base militare italiana nella zona a rischio: dove si trova, quanti soldati italiani ci sono e chi è il comandante |malper=www.ilmessaggero.it |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=it }}</ref> Di heman rojê de baregeha hevbeş a fransî-kurdî ya Mala Qara, ku bi qasî 40 kîlometreyan li başûrê rojavayê Hewlêrê ye, di şeva 12-13ê adarê de rastî êrîşeke du dronan hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.defense.gouv.fr/terre/actualites/deces-ladjudant-chef-arnaud-frion-operation-exterieure-irak |sernav=Décès de l’adjudant-chef Arnaud Frion en opération extérieure en Irak {{!}} Ministère des Armées et des Anciens combattants |malper=www.defense.gouv.fr |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> Efserê erkan Arnaud Frion ku ji Tabûra 7em a şopvanên alpînê bû ku bi eslê xwe ji bajarê Varces, Isèreyê bû di êrîşê de jiyana xwe jidest daye. Ew yekem leşkerê Fransayê ye piştê demek dirêj li heremê jiyana xwe jidest dide. Serokkomarê Fransayê Emmanuel Macron saet di 1:37ê (dema herêmî) sibehê de mirina fermandarê fransî ragihandiye û diyar kiriye ku hebûna wan ê li heremê di çarçoveya têkoşîna li dijî terorîzma DAÎŞÊ de ji sala 2015an vir ve ye û diyar kiriye ku şerê li Îranê nikare êrîşên bi vî rengî rewa bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/monde/iran/guerre-entre-les-etats-unis-israel-et-l-iran/mort-d-un-soldat-francais-au-moyen-orient-qui-etait-l-adjudant-chef-arnaud-frion-mort-lors-d-une-attaque-de-drone-dans-le-kurdistan-irakien_7865429.html |sernav=Qui était l'adjudant-chef Arnaud Frion, mort lors d'une attaque de drone dans le Kurdistan irakien ? |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr-FR }}</ref> === 13ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di roja 13ê adarê de êrîşên Îsraêl û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê êrîşên xwe yên li ser Îranê bi awayekî berbiçav zêde kirine û li gorî raporên ajansan ji destpêka şer û pevçûnan vir ve hejmara xalên ku hatine lêxistin gihiştiye 15.000an. Di şeva 12-13ê adarê de artêşa Îsraêlê li parêzgeha Xuzistanê êrîşî çend cihên ewlehiyê yên navxweyî kiriye ku di nav wan de baregeha polîsên li parêzgeha Ehwazê, baregeha hêzên bejayî yên mihafizên şoreşê ya li heman bajarî û tugaya zirxî ya 292em a artêşa birêkûpêk a li Dezfulê hebûn. Li gorî nirxandinên Amerîkayê, hevpeymaniyê heta 13ê adarê ji sedî 60 heta 80ê fuzeyên Îranê û heta ji sedî 80ê pergala parastina hewayî ya Îranê ji holê rakirine. Tesîseke çêkirin û depokirina mûşekên balîstîk ên bin erdê li Şîrazê, parêzgeha Farsê û her wiha cihekî mûşekan ku li Borazcan a li parêzgeha Buşehrê û herêma pîşesaziyê ya Hacîabadê li Arakê, parêzgeha Markazî, ku pargîdaniyên bi bernameya nukleerî ya Îranê ve girêdayî ne, hatine bombebarankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2026/03/13/trump-says-us-obliterated-military-targets-on-irans-kharg-island-but-didnt-wipe-out-oil-infrastructure.html |sernav=Iran threatens to retaliate against neighbors; Trump urges countries to assist in securing Strait of Hormuz |malper=CNBC |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Cullen |pêşnav=Sam Meredith,Darla Mercado, CFP®,Terri }}</ref> Donald Trump bi xwe radigihandiye ku wî fermana yek ji êrîşên esmanî yên herî bihêz ên dîroka Rojhilata Navîn li dijî girava Xarkê daye ku bi qasî ji %90 ê ji petrola hinardekirî ya Îranê ji wir derbas dibe. Careke din dîsa Trump zelal kiriye ku wî biryar daye ku binesaziya petrolê ya giravê biparêze, di heman demê de gef xwar ku ger Îran rê li ber veguhestina petrolê li Tengava Hurmuz bigire, ew ê giravê hilweşîne. Wî her wiha îdia kiriye ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê dê di hefteya bê de li Îranê pir bi tundî êrîş bike, ev yek nîşan dide ku dawiya pevçûnê nêzîk nîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bfmtv.com/international/amerique-nord/etats-unis/donald-trump-annonce-que-l-armee-americaine-a-mene-l-un-des-raids-aeriens-les-plus-puissants-de-l-histoire-du-moyen-orient-sur-l-ile-de-kharg-en-iran_AV-202603130962.html |sernav=Donald Trump annonce que l'armée américaine "a mené l'un des raids aériens les plus puissants de l'histoire du Moyen-Orient" sur l'île de Kharg en Iran |malper=BFM |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> Li navenda Tehranê, li nêzîkî şahiyeke ku ji bo roja cîhanê ya Qudsê teqîn çêbûne û herî kêm kesek jiyana xwe jidest daye. Artêşa Îsraîlê serê sibeha 13ê adarê ji welatiyên Îranê xwestibû ku ji du deverên li navenda paytextê ya nêzîkî cihê merasîma leşkerî ku gelek serokên payebilind ên Îranê ku di nav wan de serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan û rêveberê ewlehiyê Elî Larîcanî jî hebûn, vala bikin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/explosions-near-tehran-al-quds-day-march-in-solidarity-with-palestinians |sernav=Al-Quds Day rally in Tehran draws thousands despite US-Israeli attacks |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Li Erebistana Siûdî wezareta parastinê têk birina deh dronan ku li ser herêma rojhilatê Erebistanê difiriyan ragihandiye û piştre 28 dronên din ên ku di pêla duyem a êrîşan de ketine qada hewayî ya Siûdî jî hatine têk birin. Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî avahiyek li navenda darayî ya navneteweyî ya Dubayê bi ketina bermahiyên droneke li avahiyê dikeve ku zirar daye rûyê avahiyê lê ti birîndarî çênebû. Ev bûyer di demekê de qewimî ku pargîdaniyên navneteweyî yên mezin ên ku di nav de Citi, Deloitte û PwC jî hebûn, ji ber gefên Îranê ya li dijî navendên aborî û darayî yên bi Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ve girêdayî, ofîsên xwe ji DIFC yê vala kiribûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://nypost.com/2026/03/13/world-news/international-financial-centre-in-dubai-hit-by-kamikaze-drone/ |sernav=International Financial Centre in Dubai hit by kamikaze drone {{!}} New York Post |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US }}</ref> Li Omanê du karkerên biyanî dema ku dronek li herêma pîşesaziyê ya El-Awahi li parêzgeha Sohar a bakurê Omanê ketiye xwarê, hatine kuştin û çend kesên din jî birîndar dibin. Droneke din li deverek vekirî bêyî ku ti qurbanî çêbibin ketiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/iran-war-what-is-happening-on-day-14-of-us-israel-attacks |sernav=Iran war: What is happening on day 14 of US-Israel attacks? |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Melimopoulos |pêşnav=Elizabeth }}</ref> Li Tengava Hurmizê Îran trafîka deryayî bi tevayî asteng kiriye. Serokê fermandariya giştî ya hêzên hevbeş ên Amerîkayê Dan Caine qebûl kiriye ku tengav ji aliyê taktîkî ve hawîrdorek tevlihev pêşkêş dike û bi awayekî neyekser qebûl dike ku di demek kurt de pêşîgirtina li êrîşên Îranê li wir ne mimkûn e. Wezîrê enerjiyê ya Amerîkayê wisa difikire ku heta dawiya mehê eskortên tankeran werin bicihkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-war-hegseth-caine-update-pentagon/ |sernav=Hegseth says there's "no clear evidence" Iran is placing new mines in Strait of Hormuz - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US |paşnav=Watson |pêşnav=Eleanor }}</ref> Li Îsraîlê, Îran di nav rojê de pênc mûşekên din ên balîstîk avêtiye. Mûşekek li Zerzîrê, rojhilatê Heyfayê, ketiye ku di encamê de bi dehan kes birîndar bûne û zirarên mezin daye malên derdorê. Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî berpirsiyariya êrîşan girtiye ser xwe ku diyar kiriye ku wan avêtina mûşekên Xeybar Şekan bi Hizbullahê re koordîne kirine.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Taber |pêşnav=D |tarîx=1994-10-10 |sernav=Diastereoselectivity in uncatalyzed intramolecular C_H insertion by an alkylidene carbene |url=https://doi.org/10.1016/s0040-4039(00)78382-1 |kovar=Tetrahedron Letters |cild=35 |hejmar=41 |rr=7909–7910 |doi=10.1016/s0040-4039(00)78382-1 |issn=0040-4039 }}</ref> Li eniya leşkerî ya amerîkî dema ku balafir li rojavayê Iraqê ketiye xwarê, tevahiya tîma balafireke tanker a KC-135 ku ji şeş leşkeran pêk hatiye, jiyana xwe jidest dane. Di derbarê bûyerê de CENTCOMê diyar kiriye ku bûyer ne ji ber agirê dijmin an dostane çêbûye û balafireke duyem a têkildar bi ewlehî daketiye. Ev çarem balafireke leşkerî ya amerîkî ye ku ji destpêka şer ve dikeve xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-war-kc-135-us-plane-crash-iraq-crew-deaths-confirmed/ |sernav=All 6 crew members killed in crash of American KC-135 refueling aircraft in Iraq, U.S. military confirms - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US }}</ref> === 14ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Hevpeymaniya Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe li ser axa Îranê beberdewam kirine ku artêşa Îsraêlê ragihadiye ku wan navenda lêkolînê ya sereke ya Ajansa Fezayê ya Îranê armanc girtine ku ew wekê laboratuarên stratejîk ên ku ji bo pêşxistina peykên leşkerî, berhevkirina îstîxbaratê û rêberiya êrîşên li ser xalên li seranserê Rojhilata Navîn têne bikar anîn û her wiha kargehekê ji bo hilberîna pergalên parastina hewayî jî di nav de bû.<ref>{{Jêder |sernav=Guerre au Moyen-Orient: l’armée israélienne frappe le principal centre de recherche de l’Agence spatiale iranienne |tarîx=2026-03-14 |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/iran/video-guerre-au-moyen-orient-l-armee-israelienne-frappe-le-principal-centre-de-recherche-de-l-agence-spatiale-iranienne_VN-202603140281.html |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr }}</ref> Li gorî ajansa nûçeyan a farsê di êrîşa mûşekî ya Îsraîl û Amerîkayê ya li ser herêmeke pîşesaziyê ya li Îsfehanê de 15 kes mirine. Di warê mîrasê de, Wezareta Mîrasa Çandî ya Îranê radigihîne ku ji destpêka şer û pevçûnan ve di bombebaranan de herî kêm 56 muzexane û cihên dîrokî li seranserê welst zirar dîtine. Di nav cihên ku ji ber êrîşan bi bandor bûye de Qesra Golestan a li Tehranê ku Cihê Mîrateya Cîhanî ya UNESCOyê ye û yek ji kevintirîn abîdeyên paytexta Îranê ye.û Meydana Neqşî-Cehan li Îsfehanê ku gewhereke mîmarî ya sedsala 17an e di nav de hebûn. Parêzgeha Tehranê herî zêde ji ber êrîşan bi bandor bûye ku 19 abîdeyên dîrokê zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/culture/patrimoine/en-iran-au-moins-56-musees-et-sites-historiques-ont-ete-endommages-selon-le-ministere-du-patrimoine-culturel_7868015.html |sernav=En Iran, au moins 56 musées et sites historiques ont été endommagés selon le ministère du Patrimoine culturel |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr-FR }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Hêzên îranî pêlên nû yên êrîşan li dijî Erebistana Siûdî dane destpêkirin. Wezareta berevaniya Siudî ragihandiye ku şeş mûşekên balîstîk ên ku ber bi parêzgeha Xercê ve hatine avêtin hatine têkbirin û her wiha deh dronên ku li ser herêma rojhilatê welêt difiriyan hatine rûxandin û piştre 28 dronên din ên ku derbasî qada hewayî bûne hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/14/iran-continues-intensified-attacks-across-gulf-in-us-israel-war-fallout |sernav=Iran continues intensified attacks across Gulf in US-Israeli war fallout |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> Her çiqas Donald Trump zirarê kêm dîtiye û diyar kiriye ku çar ji pênc balafirên ku lê ketine, jixwe vegeriyane xizmetê, li gorî Wall Street Journal, balafirên tanker ên amerîkî KC-135 ku li baregeheke Siûdî bi cih bibûn, di êrîşa Îranê de zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/five-air-force-refueling-planes-hit-in-iranian-strike-on-saudi-arabia-wHYFMW2YG3p0rwH3HaGU |sernav=Five Air Force Refueling Planes Hit in Iranian Strike on Saudi Arabia |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî piştî ku bermahiyên droneke Îranê ya têkbirî li tesîsan ketiye, li navenda petrolê ya Fuceyrayê ku bendergeheke stratejîk û termînala hinardekirina petrola xam e û rojane bi qasî milyonek bermîl petrola îmaratê derbas dibe, agireke mezin derketiye. Di êrîşên berdewam de welatiyekî urdunî bi sivikî birîndar bûye û hinek xebatên barkirina petrolê hatine sekinandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/u-a-e-says-one-injured-at-fujairah-oil-industry-zone-epFN2fUiQ73DfB8YN47F |sernav=U.A.E. Says One Injured at Fujairah Oil Industry Zone |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Kuweytê du dron li baregeha hewayî ya Ehmed El-Cabirê ku li nêzîkî kampa Arifjanê ye ku navenda fermandariya pêşverû ya CENTCOMê lê ye, xistine, sê leşkerên kuweytî bi sivikî birîndar bûne û ziyana milkî çêbûne. Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê jî ji aliyê çend dronan ve hatiye armanc girtin ku zirar daye pergala radarê lê ti qurbanî çênebûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/VnOHZwluS01ImfjD06Ay |sernav=Kuwait Says Drones Struck Airport’s Radar System |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Iraqê balyozxaneya amerîkî li Bexdayê ku li herêma kesk a pir ewle ye, di dana sibê de bi êrîşeke dronî hatiye hedefgirtin û dûyê reş ji ser kompleksa dîplomatîk bilind bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politico.eu/article/us-embassy-baghdad-hit-missile-drone-iran-war-defense/ |sernav=US embassy in Baghdad hit by missile |malper=POLITICO |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-GB }}</ref> Ji destpêka pevçûnan ve ev êrîşa duyem ê li dîjî balyozxaneyê ye. Çend demjimêran berê, êrîşên hevpeymaniya Îsraêl û Dewletên Yekbûyî li navçeya Arasat a Bexdayê êrîşî Keta'ib Hizbullah kirine û du endamên komê hatiye kuştin ku di nav wan de kesayetiyek ku ji hêla çavkaniyên ewlehiyê ve wekê kesek girîng dihat wesifandin. Derengiya êvarê baregeheke leşkerî li Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê ji aliyê komên alîgirê Îranê ve hatiye hedefgirtin ku bû sedema agirê li embar û avahiyên demkî yên li derveyî deverê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/fr/info-en-continu/20260314-irak-attaque-contre-l-ambassade-am%C3%A9ricaine-trois-morts-dans-des-frappes-sur-un-groupe-pro-iran |sernav=Irak: attaque contre l'ambassade américaine, Washington appelle ses citoyens à quitter le pays |malper=France 24 |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr }}</ref> Donald Trump ji bo Tengava Hurmizê ji Çîn, Fransa, Japon, Koreya Başûr û Keyaniya Yekbûyî xwestiye ku bi koordîne kirina bi Dewletên Yekbûyî re keştiyên şer bişînin ku rê li ber derbasbûna keştiyên neftê vekin û diyar kir ku gelek welat amadekariyê dikin ku vê yekê bikin. Wî ragihand ku hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî dê di demek nêzîk de dest bi hevalrêtiya keştiyên neftê bikin ku bi ewlehî di tengavê re derbas bibin, di heman demê de diyar kir ku bombebarana peravên Îranê û hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî dê di vê navberê de berdewam bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/replay-jt/france-2/20-heures/donald-trump-lance-un-appel-a-d-autres-pays-dont-la-france-a-pour-venir-l-aider-dans-le-detroit-d-ormuz_7868198.html |sernav=Donald Trump lance un appel à d'autres pays, dont la France, pour venir l'aider dans le détroit d’Ormuz |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr-FR }}</ref> === 15ê adarê === Hatiye ragihandin ku di saetên serê sibê ya 15ê adarê de li derdora Îsfehanê êrîşên esmanî yên dijwar pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603159508 |sernav=Heavy pre-dawn airstrikes reported across Isfahan |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603158996 |sernav=Explosions reported in several Iranian cities |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Di heman rojê de li nêzîkî Şîrazê 20 teqîn hatin bihîstin<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603152097 |sernav=Message to Iran International reports about 20 explosions near Shiraz |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> û li başûrê Tehranê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603158403 |sernav=Video shows heavy explosions across southern Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> li baregeha hewayî ya Dezfulê,<ref name=":13">{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603150042 |sernav=Heavy smoke rises over Dezful air base after explosions |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> li Xumeyn û li Hemedan a Rojhilata Kurdistanê teqînên tund çêbûne.<ref name=":13"/><ref name=":13"/> Di dîmenek ku hate weşandin de hatiye dîtin ku zirara berfireh a êrîşa hewayî ya li ser Bendera Jaskê li parêzgeha Hormozgan nîşan dide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603159291 |sernav=Video shows heavy damage at Jask port in southeastern Iran after US strikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Şêniyên li Îranê diyar kirine ku li seranserê welat zêdebûna belavkirina hêzên ewlehiyê zêde bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603152170 |sernav=Checkpoints expand as citizens report drones and strikes in several cities |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Di daxuyaniyekê de ku li ser hesabê X ê ya wezareta berevaniya Îtalyayê hatiye parvekirin, serfermandarê giştî Luciano Portolano gotiye, "vê sibehê, baregeha Elî El Salem a li Kuweytê rastî êrîşeke dronê hatiye. Penageheke ku tê de balafireke ji dûr ve tê kontrolkirin a hêza peywirê ya hewayî ya Îtalyayê hebûn, bûye armanca êrîşan û hatiye hilweşandin." Portolano diyar kiriye ku di bûyerê de ti karmend birîndar nebûne û ti kes rasterast rastî êrîşê nehatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/live/c7vj03n2ym4t |sernav=Rûpela zindî: Di roja 18an a şerê li Rojhilata Navîn de çi diqewime? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2026-03-17 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=tr }}</ref> === 16ê adarê === Du qatên pêşîn ên Otêla Royal Tulip Al Rasheed li Herêma Kesk a Bexdayê dema ku şandeyeke Yekîtiya Ewropî û Erebistana Siûdî li wir bûn, ji aliyê dronekê ve hatiye armanc girtin. Kesî berpirsiyariya êrîşê negirt ser xwe; lêbelê ji ber ku ew nêzîkî êrîşeke bi heman rengî ya 48 demjimêr berê li dijî balyozxaneya amerîkî ya li Bexdayê bû, guman çêbûye ku ew êrîşeke Îranê be.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/16/iran-war-live-tehran-rejects-trump-claim-on-talks-gulf-attacks-continue |sernav=Iran war updates: Trump chastises nations for lack of Hormuz ‘enthusiasm’ |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-18 |ziman=en |paşnav=Uras |pêşnav=Ted Regencia,Zaid Sabah,Caolán Magee,Virginia Pietromarchi,Alma Milisic,Nils Adler,Sarah Haider,Mariamne Everett,Elis Gjevori,Umut }}</ref> === 17ê adarê === Wezîrê berevaniya Îsraêlê, Yisrael Katz ragihandiye ku serokê konseya bilind a ewlekariya neteweyî ya Îranê Elî Larîcanî di êrîşeke artêşa Îsraêlê de jiyana xwe jidest daye.<ref name="Fabian2026"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ynetnews.com/article/s1t9tkiqwx |sernav=Israel confirms Larijani killed in Tehran safe house, Basij chief also eliminated |malper=ynetglobal |tarîx=2026-03-17 |roja-gihiştinê=2026-03-18 |ziman=en |paşnav=Correspondents |pêşnav=Ynet }}</ref> Rayedarên îranî bêyî ku li ser van îdiayan şîrove bikin, peyameke bi destnivîs belav kirine ku hatiye îdiakirin peyam ji aliyê Larîcanî be hatiye nivîsandin. Hatiye diyarkirin ku ev peyama ku dîroka peyamê rojek berê bû, ji bo bîranîna deryavanên Îranî yên ku di êrîşên Dewletên Yekbûyî de mirine û tê payîn ku merasîmên cenazeyên wan werin lidarxistin, hatiye nivîsandin.<ref name="Fabian2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-17 |sernav=IDF confirms Iran’s ‘de facto leader’ Ali Larijani killed in airstrike overnight |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irans-de-facto-leader-ali-larijani-killed-in-airstrike-overnight/ |roja-gihiştinê=2026-03-18 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraîlê di daxuyaniyek fermî de diyar kiriye ku fermandarê Besîcê ya îranî Xulam Riza Silêmanî jî di êrîşan de jiyana xwe jidest daye û fermandarekî cîhada îslamî ya filistînî jî hatiye armancgirtin.<ref name="Fabian2026" /> === 18ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di roja 18ê adarê de wezîrê îstîxbarata Îranê Îsmaîl Xetîb di êrîşeke esmanî ya Îsraêlê de li Tehranê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tondo |pêşnav=Lorenzo |paşnav2=Christou |pêşnav2=William |tarîx=2026-03-18 |sernav=Israel strikes Iran’s South Pars gasfield hours after forces kill intelligence minister |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/18/iran-intelligence-minister-esmail-khatib-killed-israel-claims |roja-gihiştinê=2026-03-23 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di heman rojê de di saetên serê sibê de li Îranê gelek teqîn çêbûne. Cihên ku hatine armanc girtin deverên deryayî û tesîsên sereke yên benderan bûn ku di nav de deverên li dora benderên şehîd Bahonar û şehîd Rajaee, û her wiha cihên li nêzîkî termînalek petrola li Bandar Abbasê hebûn. Li herêma Zeytûn Karmendiyê ya Ehwazê teqînek bihêz çêbûye. Li gorî agahiyan, teqînek serê sibê li Songhor ku bajarekî Rojhilata Kurdistanê nêzîkî sinorê Başûrê Kurdistanê ye çêbûye û teqînek din jî li nêzîkî Kazerunê li başûrê Îranê hatiye bihîstin. Li rojavayê Tehranê, di demek kurt de li Malardê gelek teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603182963 |sernav=Wave of explosions reported across Iran in early morning hours |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Li Fardisê, êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê li ser tesîseke çêkirina helîkopteran li navçeya pîşesazî ya Nazê pêk hatine. Baregeha Artêşa Fath li Kerajê, ofîsên xizmetguzariya civakî yên bajêr, navenda rehabîlîtasyonê ya ji bo kesên astengdar û deverên niştecihbûnê jî rastê êrîşan hatine. Qereqolên polîsan ên li Qom û Bandar Lengehê jî rastî êrîşan hatine. Vîdyoyek nîşan daye ku êrîşa giran di sibeha roja çarşemê de li bakurê Tehranê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603184619 |sernav=Video shows a massive strike on Northern Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Îsraîlê gotiye ku wan navendên fermandariya Îranê li Tehranê armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603183242 |sernav=Israel strikes Iranian command centers in Tehran, IDF says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Herwiha navendeke bijîşkî li Tehranê jî hatiye bombebarankirin. Beşek ji qada gazê ya Parsa Başûr a Îranê ji aliyê êrîşên esmanî yên Îsraîlê ve hatine armanc girtin û rafineriyên qada gazê ya li Asaluyeyê jî hatine armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603181952 |sernav=Iran shuts several South Pars gas phases after strike |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/03/18/israel-strikes-iran-natural-gas-infrastructure |sernav=Israel strikes Iran natural gas facility in coordination with U.S. |malper=Axios |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Êrîşên Îsraîlê herî kêm pênc keştîyên deryayî yên Îranê li Deryaya Xezerê armanc girtine û teqîn li Bendera Anzaliyê hatine bihîstin, trafîka çekan a du alî di navbera Rûsya û Îranê de, bi taybetî alavên dronên Şahedê asteng kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ynetnews.com/article/hkvkxtu9wl |sernav=Israeli Air Force strikes Iranian naval vessels in Caspian Sea for first time |malper=ynetglobal |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://maritime-executive.com/article/israel-strikes-iranian-naval-vessels-on-the-caspian-sea |sernav=Israel Strikes Iranian Naval Vessels on the Caspian Sea |malper=The Maritime Executive |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke esmanî li dadgeha li Laristanê pêk hatiye.<ref name=":14">{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603187786 |sernav=Video: Airstrikes hit courthouse in Larestan, southern Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Di 18ê adarê de HRANAyê 79 êrîş û herî kêm 125 qurbanî tomar kiriye.<ref name=":14"/> Li gorî HARNAyê herî kêm 15 sivîl jiyana xwe jidest dane û 105 kes jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Îranê ==== Mûşekên Îranê li bajarê pîşesazî yê Ras Laffan a Qeterê armanc girtine ku di encamê de şewat çêbûne û zirareke mezin gihîşt tesîsa gazê. Qeterê bi qedexekirina ketina wan kesên leşkerî yên balyozxaneya Îranê ji bo axa xwe, bersiv daye Îranê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/18/qatar-says-iran-missile-attack-sparks-fire-causes-damage-at-gas-facility |sernav=Qatar says Iran attack caused significant damage at Ras Laffan gas facility |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Parçeyên mûşekeke Îranê li Balafirgeha Ben Gurion zirar daye sê balafirên taybetên kesane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Wrobel |pêşnav2=Sharon |tarîx=2026-03-18 |sernav=3 private planes at Ben Gurion Airport damaged by debris from Iranian missile attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/3-private-planes-at-ben-gurion-airport-damaged-by-debris-from-iranian-missile-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-23 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Beyt Awwa, Şerîaya Rojava, di êrîşeke mûşekî de sê filistînî jiyana xwe jidest dane û 13 kes birîndar bûne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-890479 |sernav=Three Palestinian women killed in West Bank from Iran missile {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> û li Adenimê jî karkerekî biyanî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2022-02-09 |sernav=New long-range Iranian missile sends signal to Israel |url=https://doi.org/10.1108/oxan-es267236 |kovar=Emerald Expert Briefings |doi=10.1108/oxan-es267236 |issn=2633-304X }}</ref> === 19ê adarê === [[Wêne:Missile interception fragments of an Iranian missile hit Haifa oil refineries in Haifa Bay, March, 19 2026.jpg|thumb|Dîmenek ji roja 19ê adarê ku mûşekeke Îranê li rafineriyên petrolê yên Hayfa li Kendava Hayfayê xistiye]] Di 19ê adarê de balafireke F-35 Lightning II a Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber gumanên ku ji aliyê hêzên Îranê ve hatiye xistin, bi awayekî awarte hatiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/03/19/politics/f-35-damage-iran-war |sernav=US F-35 damaged by suspected Iranian fire makes emergency landing, sources say {{!}} CNN Politics |malper=CNN |tarîx=2026-03-19 |roja-gihiştinê=2026-03-24 |ziman=en |paşnav=Liebermann |pêşnav=Haley Britzky, Oren }}</ref> Di êrîşa mûşekî ya berfirehtir a Îranê ya li ser herêmê de, wekê tolhildana êrîşên Îsraîlê ya li ser tesîsên gazê yên Parsa Başûr, rafineriyeke petrolê ya li Heyfayê ya girêdayî BAZAN Holdingê hatiye hedefgirtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ynet |tarîx=2026-03-19 |sernav=Damage at Haifa oil refineries after Iranian missile attack |url=https://www.ynetnews.com/article/h1rmbctqbl |roja-gihiştinê=2026-03-24 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Serokwezîrê Îsraêlê Benjamîn Netanyahu di daxuyaniya di derbarê guhertina rejîma li Îranê de gotiye, "Hûn nekarin şoreşekê ji hewayê bikin; divê hêmanek bejayî hebe ku wê bike. Ez ê hemî vebijarkan bi we re parve nekim," bi vî awayî destnîşankiriye ku îhtimala operasyonên sinorkirî yên bejahî hebe.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ynetnews |tarîx=2026-03-19 |sernav=Netanyahu: 'You can't make a revolution from the air, there are ground options' |url=https://www.ynetnews.com/article/8148y4dvk |roja-gihiştinê=2026-03-24 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Di 19ê adarê de wekê beşek ji hewildanên xwe yên ji bo vekirina Tengava Hurmizê ji bo veguhestina deryayî ya navneteweyî, Amerîkayê dest bi operasyoneke esmanî yên li dijî keştî û dronanên deryayî yên Îranê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/u-s-war-planes-and-helicopters-kick-off-battle-to-reopen-hormuz-530cdb78 |sernav=U.S. War Planes and Helicopters Kick Off Battle to Reopen Hormuz |malper=The Wall Street Journal |tarîx=2026-03-20 |roja-gihiştinê=2026-03-24 |ziman=en-US |paşnav=Gordon |pêşnav=David S. Cloud, Lara Seligman and Michael R. }}</ref> === 20ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Artêşa Îsraêlê li Beyrût,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF says it is striking Hezbollah targets in Beirut |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-is-striking-hezbollah-targets-in-beirut/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Tehran, Nur û li xalên din ên li navenda Îranê êrîşên hewayî pêk aniye ku artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku di encama êrîşên wan berdevkê pasdarên şoreşê, Elî Mihemed Naînî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says it struck weapon factories in Tehran, ballistic missiles storage sites in central Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-weapon-factories-in-tehran-ballistic-missiles-storage-sites-in-central-iran/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says its striking regime targets in northern Iranian city of Nur |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-its-striking-regime-targets-in-northern-iranian-city-of-nur/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşê diyar kiriye ku Naînî di nav salan de di warê propagandayê û têkiliyên giştî de di rolên cûrbecûr de xebitiye ku di nav de di du salên dawî de wekê "propagandîstê sereke" yê muhafizên şoreşê xebitiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF confirms killing Iranian Guards spokesman |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-killing-iranian-guards-spokesman/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuştina Naînî berê ji aliyê medyaya dewleta Îranê ve hatibû ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |tarîx=2026-03-20 |sernav=IRGC spokesman killed in strike, Iran says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-spokesman-killed-in-strike-iran-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî raporên medyaya Îranê, êrîşên hewayî yên hevbeş ên Amerîka û Îsraîlê 16 keştîyên barhilgir ên Îranê li bajarên benderî yên li Kendava Farsê jî hatine rûxandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=US, Israel strike 16 Iranian cargo vessels in port towns: Iran media |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-israel-strike-16-iranian-cargo-vessels-in-port-towns-iran-media/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Derbarê şerê li Libnanê de artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku ji destpêka şer û pevçûnan ve wan êrîşî zêdetirî 2.000 hedefên li welat kirine û zêdetirî 570 çekdarên Hizbullah kuştine ku 220 ji wan endamên yekîneya elît a Rizwanê bûn. Wezareta tenduristiyê ya Libnanê diyar kiriye ku ji destpêka şerê navxweyî ve zêdetirî 1000 kes di êrîşên Îsraêlê de jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says more that 570 Hezbollah operatives killed since start of fighting |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-more-that-570-hezbollah-operatives-killed-since-start-of-fighting/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Li Îsraêlê dîsa êrîşên ji Îranê û Hizbullahê ji Libnanê hatiye tomar kirin<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Sirens triggered in Western Galilee amid Hezbollah attack from Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/sirens-triggered-in-western-galilee-amid-hezbollah-attack-from-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û êrîşên mûşekan li Kiryat Ono,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Authorities dispatch forces to sites of reported impacts from cluster bomb carrying Iran missile in central Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/authorities-dispatch-forces-to-sites-of-reported-impacts-from-cluster-bomb-carrying-iran-missile-in-central-israel/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Rehovot û Orşelîmê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Two lightly wounded in Rehovot cluster bomb strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/two-lightly-wounded-in-rehovot-cluster-bomb-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û deverên din hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Rescue forces rushing to Iran missile impact in Jerusalem’s Old City; no injuries reported |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rescue-forces-rushing-to-iran-missile-impact-in-jerusalems-old-city-no-injuries-reported/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezareta tenduristiyê ya Îsraêlê ragihandiye ku ji ber êrîşên bi roketan, heta niha 4099 îsraîlî rakirine nexweşxaneyan ku ji wan 80 kes hê jî li nexweşxaneyê têne dermankirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bletter |pêşnav=Diana |tarîx=2026-03-20 |sernav=Number of injured in war tops 4,000 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/number-of-injured-in-war-tops-4000/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hatiye ragihandin ku ji destpêka şer ve li Îsraêlê 15 kesên sivîl di êrîşên mûşekî yên Îranê de jiyana xwe jidest dane ku yek ji wan welatiyekî fîlîpînî û yek jî wan jî welatiyê taylendî bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.eurasiantimes.com/us-israel-war-on-iran-here-are-the-latest-casualty-figures-from-across-the-middle-east/ |sernav=U.S.-Israel War on Iran: Here Are the Latest Casualty Figures From Across The Middle-East Region |malper=EURASIAN TIMES |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US |paşnav=NEWS |pêşnav=AFP }}</ref> Di heman rojê de êrîşên din ên Îranê li dijî Iraqê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=At least three drone attacks target US military site in Baghdad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/at-least-three-drone-attacks-target-us-military-site-in-baghdad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Îmaratên Yekbûyî yên Erebî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-20 |sernav=Dubai says it fought off Iranian attack as Eid holiday begins |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/dubai-says-it-fought-off-iranian-attack-as-eid-holiday-begins/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-20 |sernav=Kuwait’s Mina Al-Ahmadi refinery hit by drone attack, sparking fire |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwaits-mina-al-ahmadi-refinery-hit-by-drone-attack-sparking-fire/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Erebistana Siûdî û Behrêynê hatine hatine tomarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=Gulf states say responding to missile, drone attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/gulf-states-say-responding-to-missile-drone-attacks/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî çavkaniyên amerîkî, êrîşa mûşekî ya Îranê bi du mûşekên balîstîk li ser baregeha leşkerî ya brîtanî-amerîkî ya Diego Garcia ku li Okyanûsa Hindî û nêzîkî 4000 kîlometre dûr e, bi taybetî bala xelkê kişandiye. Her du mûşek jî li baregeha leşkerî neketine. Li gorî agahiyan, mûşekek ketiye deryayê û her çend nehatiye eşkerekirin ka mûşek bi serkeftî hatiye xistin an na, mûşeka duyem jî ji aliyê keştiyeke şer a amerîkî ve bi mûşeka SM-3 hatiye têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://orf.at/stories/3424514/ |sernav=Iran feuerte offenbar Raketen auf Stützpunkt Diego Garcia |malper=news.ORF.at |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=de |paşnav=red |pêşnav=ORF at/Agenturen }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-us-israel-war-updates-2026/card/iran-targeted-diego-garcia-base-with-ballistic-missiles-rb7MdZW1CfwRTauDYHOt |sernav=Iran Targeted Diego Garcia Base With Ballistic Missiles |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US }}</ref> Li gorî çavkaniyên Brîtanî, Îranê dibe ku ji bo zêdekirina menzîla mûşeka balîstîk a ku hatiye bikar anîn, amûrên roketên fezayê bikar aniye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Iran ‘unsuccessfully’ targeted Diego Garcia base, UK official source confirms |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-unsuccessfully-targeted-diego-garcia-base-uk-official-source-confirms/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Iran may have used space launch vehicle to extend range of missiles fired at Diego Garcia |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-may-have-used-space-launch-vehicle-to-extend-range-of-missiles-fired-at-diego-garcia/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî daxûyaniya serfermandarê giştî yê artêşa Îsraêlê Zamîr, ew mûşekeke balîstîk a du-qonaxî ya navbera parzemînan bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF chief: Campaign at ‘halfway’ stage; Iran’s missile fire at Diego Garcia shows ‘Berlin, Paris, Rome all within range’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-chief-campaign-at-halfway-stage-irans-missile-fire-at-diego-garcia-shows-berlin-paris-rome-all-within-range/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Piştî êrîşê, Brîtanyayê destûr daye Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ku bingehên wan ji bo operasyonên li dijî hedefên Îranê yên ku êrîşî keştiyên li Tengava Hurmizê dikin bikar bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c36rny6xgppo |sernav=UK allows US to use bases to strike Iranian sites targeting Strait of Hormuz |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-GB }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/news/uk-allows-us-use-bases-iran-war-after-missiles-fired-diego-garcia |sernav=UK allows US to use bases for Iran war after missiles fired at Diego Garcia |malper=Middle East Eye |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en }}</ref> Wezareta derve ya Îranê her cure berpirsiyariyên xwe ji bo êrîşê red kiriye û êrîşê wekê operasyoneke "lêp" a Îsraêlê bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/22/did-iran-launch-missiles-at-us-uk-base-on-diego-garcia-heres-what-to-know |sernav=Did Iran launch missiles at US-UK base on Diego Garcia? Here’s what to know |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en |paşnav=Sharma |pêşnav=Yashraj }}</ref> === 21ê adarê === Li gorî daxuyaniyên artêşa Îsraêlê, hêza hewayî ya Îsraêlê di roja 21ê adarê de êrîşên xwe yên li ser Îranê berdewam kirine ku di nav de li ser çend pergalên parastina hewayî, komplekseke wezareta parastinê, tesîsên ji bo hilberandin û depokirina pêkhateyên mûşekan û cihekî lêkolîn û pêşvebirina nukleerî ya Zanîngeha Malek Aştarê hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF strikes ballistic missiles sites in Tehran overnight |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-strikes-ballistic-missiles-sites-in-tehran-overnight/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF says it struck ‘strategic’ nuclear weapons development site at university in Tehran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-strategic-nuclear-weapons-development-site-at-university-in-tehran/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî ajansa nûçeyan a Tasnîm a Îranê, êrîşeke hevbeş a Amerîka û Îsraêlê li ser tesîsa dewlemendkirina uranyûmê ya Natanzê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-21 |sernav=Natanz enrichment facility targeted in US-Israeli attack — Iranian media |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/natanz-enrichment-facility-targeted-in-us-israeli-attack-iranian-media/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Lê belê artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku ev êrîş bi tevahî ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF denies role in Natanz strike, won’t comment on US activity |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-denies-role-in-natanz-strike-wont-comment-on-us-activity/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên bi mûşek û teqemeniyên komî yên li ser Îsraêlê bûne sedema bandorên neyînî yên li deverên qerebalix ên wekê Rîşon LeZîyon,<ref name=":15">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Empty daycare among sites hit in Rishon Lezion cluster missile attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/three-impact-sites-in-rishon-lezion-after-cluster-missile-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Metullayê,<ref name=":15"/> Safedê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Rocket strike in northern city causes slight damage as more sirens sound in Galilee, Golan Heights |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rocket-strike-in-northern-city-causes-slight-damage-as-more-sirens-sound-in-galilee-golan-heights/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Maʿalot-Tarşîhayê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Medics say 5 lightly hurt by Hezbollah rocket that hit Ma’alot-Tarshiha home |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-say-5-lightly-hurt-by-hezbollah-rocket-that-hit-maalot-tarshiha-home/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Dîmonayê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Video shows Iranian missile striking southern city of Dimona |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/video-shows-iranian-missile-striking-southern-city-of-dimona/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Aradê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Medics treating 30 people with varying degrees of injuries from Iran missile attack on Arad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-treating-30-people-with-varying-degrees-of-injuries-from-iran-missile-attack-on-arad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> kirine ku tenê li Dîmonayê û Aradê 175 kes ji ber derbên mûşekên balîstîk birîndar bûne ku 11 kes ji wan bi giranî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bletter |pêşnav=Diana |tarîx=2026-03-22 |sernav=38 people remain hospitalized after last night’s missile attack on Dimona and Arad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/36-people-remain-hospitalized-after-last-nights-missile-attack-on-dimona-and-arad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Herwiha êrîşên Îranê li dijî Erebistana Siûdî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Saudi Arabia says it intercepted at least 20 Iranian drones in east of country |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/saudi-arabia-says-it-intercepted-at-least-20-iranian-drones-in-east-of-country/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Kuwait says air defense responding to Iranian missile and drone attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwait-says-air-defense-responding-to-iranian-missile-and-drone-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Behrêynê beberdewam kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Explosions heard in Bahrain’s capital |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-heard-in-bahrains-capital/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 22ê adarê === Li gorî artêşa Îsraîlê, pêlek êrîşên esmanî yên Îsraêlê li Tehranê çend tesîsên hilberîna çekan ên Îranê û çend baregehên rejîmê xistiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=IDF says it hit arms production sites, intel and military HQs in overnight Tehran strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-hit-arms-production-sites-intel-and-military-hqs-in-overnight-tehran-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezîrê enerjiyê ya Îranê Elîabadî ragihandiye ku binesaziya av û elektrîkê ya girîng a welat ji ber êrîşên sîber ên DYA û Îsraêlê bi giranî zirar dîtiye. Êrîşan, di nav cihên din de, bi dehan tesîsên veguhestin û paqijkirina avê hedef girtine ku bi vî awayî bandor li ser beşên torên dabînkirina avê yên girîng kiriye. Heyva Sor a Îranê ragihandiye ku li gorî texmînên herî dawî, hejmara giştî ya tesîsên sivîl ên zirar dîtî gihîştiye 81.365 cihan.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP and ToI Staff |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian minister says ‘heavy damage’ to water, energy infrastructure from US-Israeli strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-minister-says-heavy-damage-to-water-energy-infrastructure-from-us-israeli-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî amarên fermî yên Îranê, ji destpêka êrîşên Îsraêl û Amerîkayê ve li Îranê zêdetirî 1.500 kes hatine kuştin û zêdetirî 21.000 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://liveblog.zdf.de/us-angriff-auf-iran/187827/ |sernav=Iran meldet mehr als 1.500 Tote seit Kriegsbeginn |malper=ZDF Liveblog |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Li gorî rêxistina Brîtanî NetBlocks, ji 28ê sibatê vir ve li Îranê birîna înternetê ya ji aliyê dewletê ve hatiye ferzkirin berdewam dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://mastodon.social/@netblocks/116271646464231849 |sernav=NetBlocks (@netblocks@mastodon.social) |malper=Mastodon |tarîx=2026-03-22 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=ku }}</ref> Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, Îsraêlê pêlek din a berfireh ji êrîşên asmanî li dijî binesaziya Hizbullah li başûrê Libnanê ku di nav de pira Qasmiyeyê ya li ser çemê Lîtanî yê daye destpêkirin, ku hatiye gotin ev êrîş ji bo pêşîgirtina li Hizbullah ku şervan û çekan bigihîne herêmê hatiye pêkanîn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=IDF launches wide airstrikes in Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-launches-wide-airstrikes-in-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Israel blows up coastal highway bridge in Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-blows-up-coastal-highway-bridge-in-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di heman demê de ev êrîş ji aliyê serokwezîrê Libnanê Selam û serok Ewn ve wekê zêdebûna xeternakê hatine şermezarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Yohanan |pêşnav=Nurit |tarîx=2026-03-22 |sernav=Lebanon’s PM slams Hezbollah rocket attacks, says country won’t give up on disarmament |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/lebanons-pm-slams-hezbollah-rocket-attacks-says-country-wont-give-up-on-disarmament/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Îsraêlê ziyanên ji ber topbarana Îran û Hizbullahê li Tel Avîv,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Bletter |pêşnav2=Diana |tarîx=2026-03-22 |sernav=15 injured in Tel Aviv missile cluster bomb attack, most lightly hurt |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/15-injured-in-tel-aviv-missile-cluster-bomb-attack-most-lightly-hurt/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Bat Yam û Holonê hatine ragihandin û sivîlek li bakurê Misgav' Amê di encama êrîşan de jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian missile attack causes damage in Bat Yam, Holon; no injuries reported |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-missile-attack-causes-damage-in-bat-yam-holon-no-injuries-reported/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Man killed in apparent Hezbollah anti-tank missile attack near northern border |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-killed-in-apparent-hezbollah-anti-tank-missile-attack-on-northern-border/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di 23ê adarê de artêşa Îsraêlê ragihandiye ku sivîlê li Misgav' Amê bi xeletî ji aliyê topxaneya Îsraêlê ve hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-23 |sernav=IDF probe finds farmer killed in north yesterday was hit by Israeli shelling, not a Hezbollah attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-probe-finds-man-killed-in-north-yesterday-was-hit-by-israeli-shelling-not-a-hezbollah-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên din ên Îranê li ser xalên li Iraq,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian media says drone attack targeted base used by US near Baghdad Airport |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-media-says-drone-attack-targeted-base-used-by-us-near-baghdad-airport/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî Erebî<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=UAE says it is responding to Iranian missile, drone attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/uae-says-it-is-responding-to-iranian-missile-drone-attacks/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Erebistana Siûdî hatin ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Saudi Arabia reports three ballistic missiles targeted Riyadh area |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/saudi-arabia-reports-three-ballistic-missiles-targeted-riyadh-area/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî operasyonên bazirganiya deryayî ya Keyaniya Yekbûyî (UKMTO), keştîyek 15 mîlên deryayî dûrî peravên Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî, bi guleyek nenas hatiye lêdan lê ti kes birîndar nebûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://liveblog.zdf.de/us-angriff-auf-iran/187831/ |sernav=Unbekanntes Geschoss trifft Schiff vor den Emiraten |malper=ZDF Liveblog |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Serokê Amerîkayê Trump ultîmatomek daye û gef li Îranê xwariye ku eger Îran di nav 48 demjimêran de Tengava Hurmizê veneke, ew ê santralên elektrîkê yên Îranê ji holê rake.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tagesschau.de/ausland/asien/iran-usa-israel-krieg-102.html |sernav=48-Stunden-Ultimatum: Welche Folgen könnte Trumps Drohung haben? |malper=tagesschau.de |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Di bersivê de, berdevkê pasdarên şoreşê gef li Tengava Hurmizê xwariye<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies and ToI Staff |tarîx=2026-03-22 |sernav=IRGC threatens to completely close the Strait of Hormuz if US strikes power plants |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-threatens-to-completely-close-the-strait-of-hormuz-if-us-strikes-power-plants/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ku bi tevahî dorpêç bike û êrîşî hemî tesîsên enerjî, teknolojiya agahdariyê û palandina avên li dewletên Kendavê yên hevalbendên Amerîkayê bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian army says it will target energy, desalination infrastructure after US threats |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-army-says-will-target-energy-desalination-infrastructure-after-us-threats/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iran threatens to ‘irreversibly destroy’ energy infrastructure across region if power plants attacked |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-destroy-energy-infrastructure-across-region-if-power-plants-attacked/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di ketina helîkopterekê de ku li ser avên herêmî yên Qatarê ji ber xeletiyeke teknîkî qewimî, çar leşkerên qeterî û sê welatiyên tirk, leşkerek û du teknîsyenên ji pargîdaniya Aselsanê jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://dohanews.co/world-leaders-offer-condolences-to-qatar-turkiye-after-helicopter-crash/ |sernav=World leaders offer condolences to Qatar, Türkiye after helicopter crash |malper=Doha News {{!}} Qatar |tarîx=2026-03-22 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en-US |paşnav=Ziga |pêşnav=Adijata }}</ref> === 23ê adarê === Trump ultîmatoma xwe rawestin demkî ya şer ji 2 rojan derxistiye 5 rojan. Wî gef xwaribû ku eger Îran Tengava Hurmizê veneke, ew ê santralên elektrîkê yên Îranê wêran bike. Trump ragihandiye ku di du rojên berê de bi Îranê re hevdîtinên baş û çêker pêk anîne. Di heman demê de danûstandinên di navbera Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê de ji aliyê rayedarên Îranê ve hatiye înkar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.n-tv.de/politik/06-51-Fed-Gouverneurin-Cook-Iran-Krieg-erhoeht-Inflationsrisiken-id30415311.html |sernav=+++ 06:51 Fed-Gouverneurin Cook: Iran-Krieg erhöht Inflationsrisiken +++ |malper=ntv.de |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de |paşnav=NACHRICHTEN |pêşnav=n-tv }}</ref> Serokê parlamentoya Îranê Xalîbaf diyar kiriye ku ti danûstandin bi Amerîkayê re nehatine kirin. Di axaftinên diyar kiriye ku "raporên derewîn ên Trump armanc dikirin ku bazarên darayî û petrolê manîpule bikin."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-03-23 |sernav=Iran parliament speaker: Trump’s ‘fake news’ about talks designed to manipulate markets |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-parliament-trumps-fake-news-about-talks-designed-to-manipulate-markets/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Encumena parastinê ya Îranê gef xwariye ku ger perava başûr an giravên wekê Çarg ên Îranê werin dagirkirin an jî werin dorpêçkirin, dê ew teqemenî li ser rêyên keştîvaniyê yên li Kendava Farsê bicih bikin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-23 |sernav=Iran threatens to mine Gulf marine routes if southern coast, islands attacked |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-mine-gulf-marine-routes-if-southern-coast-islands-attacked/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di nav roja 23ê adarê de êrîşên Îranê li ser Îsraêl,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-23 |sernav=IDF detects day’s fifth Iran missile attack heading toward Eilat |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-detects-days-fifth-iran-missile-attack-heading-toward-eilat/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-23 |sernav=One person hurt after missile interception in UAE |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-person-hurt-after-missile-interception-in-uae/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt, Erebistana Siûdî, û Behreynê hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-23 |sernav=Explosions, sirens ring out in Bahrain |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-sirens-ring-out-in-bahrain/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşa li dijî baregeha pêşmergeyên Herêma Kurdistanê ==== Di 23 û 24ê adarê de êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kiriye.<ref name=":16">{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/240320266 |sernav=Di 24 demjimêran de 25 caran êrişî Herêma Kurdistanê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di 23ê adarê de, di nav 24 saetan de li dijî Herêma Kurdistanê 25 êrîşên dronî û mûşekan pêk hatiye.<ref name=":16" /> Di 23ê adarê de Fermandariya Herêma 1ê ya Hêzên Pêşmergeyan hatiye armanc girtin. Di êrîşa li dijî fermandariya pêşmerge de 6 pêşmerge jiyana xwe jidest dane û 20 pêşmerge jî birîndar bûne.<ref name=":16" /> === 24ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Li gorî HRANAyê li seranserê Îranê 108 êrîş li 10 parêzgehan pêk hatine û herî kêm 61 qurbanî ku di nav de 12 kes sivîl bûn jiyana xwe jidest dane û 38 kes jî birîndar bûne. Êrîşên herî dijwar li Xuzestan û Îsfehanê pêk hatine. Êrîş li ser cihên mûşekan li Tebrîz û Borazcanê, pîşesaziyên leşkerî, tesîseke şîrketa gazê û karsaziyên sivîl li Îsfehanê, boriyeke gazê ya li Xuremşehrê, komplekseke werzîşê li Andîmeşkê û baregeheke Besîcê û avahiyên niştecîbûnên li Tehranê pêk hatine. Herwiha li Şahîn Şehr, Necefabad, herêma pîşesazî ya Cewzdan û Bender Kenganê jî êrîşên esmanî hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603245682 |sernav=New wave of strikes hits cities across Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke amerîkî ya şevê li ser baregeheke li El Enbarê bi kêmî ve 15 endamên Hêzên seferberiya gel a Iraqê hatine kuştin û 30 ji wan jî birîndar bûne. Komê mirina Saad Dawai, fermandarê operasyonên xwe li Enbarê, ragihandiye. Êrîşek li mala serokê PMFê Falih el-Feyyad li Mûsilê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891019 |sernav=US strikes reportedly kill, wound 30 PMF fighters in Iraq {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Hatiye ragihandin ku ev kom êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê û li êrîşên li dijî baregehên li Herêma Kurdistanê birêve dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603246138 |sernav=Airstrike hit PMF commander’s residence in Mosul, sources say |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Îranê bi mûşekan êrîşên li dijî Tel Avîv, Eylat, Dîmona û Heyfayê berdewam kiriye ku di encama êrîşan de gelek kes birîndar bûne. Kuweytê ragihandiye ku ji ber êrîşên Îranê zirar gihîştiye xetên elektrîkê.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Summers |pêşnav2=Charlie |paşnav3=Agencies |tarîx=2026-03-24 |sernav=4 people lightly hurt, buildings mangled as Iranian missile attack hits Tel Aviv |url=https://www.timesofisrael.com/idf-says-it-struck-islamic-guards-hq-in-tehran-man-lightly-wounded-as-iran-keeps-up-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mûşekên Îranê li ser Beyrûtê hatine têkbirin ku di encamê de birîndariyên bi sivikî çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.al-monitor.com/originals/2026/03/iranian-ballistic-missile-intercepted-over-lebanon-us-embassy-feared-target |sernav=Iranian ballistic missile intercepted over Lebanon, US Embassy feared as target - AL-Monitor: The Middle Eastʼs leading independent since 2012 |malper=www.al-monitor.com |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di êrîşa dronên Îranê ya li ser Behreynê de karkerek ji Morokoyê jiyana xwe jidest daye û çend leşker jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://orf.at/stories/3424849/ |sernav=Toter und Verletzte bei iranischen Angriffen auf Bahrain |malper=news.ORF.at |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de |paşnav=red |pêşnav=ORF at/Agenturen }}</ref> === 25ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di encama êrişên hewayî yên li ser Îranê de li bakurê rojavayê Îranê 11 kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603258688 |sernav=Eleven killed in strikes in northwest Iran, official says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Du tesîsên ku li Tehranê mûşekên krûzê çêdikirin bi êrîşên esmanî hatine hilweşandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603253966 |sernav=Cruise missile production sites in Tehran were hit, Israel says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Îsraêlê diyar kiriye ku wan navendeke lêkolînên deryayî li Îsfehanê wêran kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603252252 |sernav=Israel says it struck Iranian naval research center in Isfahan |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di bersivdayîna hewayî ya Amerîkayê ya li dijî baregeheke heşda şabî ya li rojavayê Enbarê 7 endamên rêxistina heşda şabî hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891115 |sernav=Deadly airstrike hits PMF site near army center in Iraq’s Anbar {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Balafirên bêmirov ên Îranê li balafirgeha navneteweyî ya Kuweytê depoyeke sotemeniyê armanc girtiye ku di encamê de şewateke derketiye, di heman demê de hêzên ewlehiyê ragihandin ku şeş balafirên din jî hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gulfnews.com/world/gulf/kuwait/iranian-drone-strikes-hit-fuel-depot-at-kuwait-airport-1.500485349 |sernav=Iranian drone strikes hit fuel depot at Kuwait airport |malper=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en |paşnav=Amir |pêşnav=Khitam Al }}</ref> Mûşekek Îranê li ser Urdunê hatiye têk birin ku perçeyên mûşekê li nêzîkî bajarê paytext a Emmanê ketine xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.turkiyetoday.com/region/iran-fires-missiles-at-israel-us-bases-in-kuwait-jordan-bahrain-3216847 |sernav=Iran fires missiles at Israel, US bases in Kuwait, Jordan and Bahrain |malper=Türkiye Today |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku herî kêm mûşekeke Îranê hatiye têkbirin. Îranê îdia kiriye ku wan mûşekên krûz ên Qader avêtine ser keştiya USS Abraham Lincoln.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Walia |pêşnav=Gandharv |tarîx=2026-03-25 |sernav=Did Iranian Navy cruise missiles hit USS Abraham Lincoln or is it just a wild claim? Iran strike claim, US response, West Asia war update |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/us/did-iranian-navy-cruise-missiles-hit-uss-abraham-lincoln-or-is-it-just-a-wild-claim-iran-strike-claim-us-response-west-asia-war-update/articleshow/129802009.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theweek.in/news/middle-east/2026/03/25/watch-iran-claims-second-missile-strike-on-uss-abraham-lincoln-amid-us-push-for-peace-talks.amp.html |sernav=WATCH: Iran claims second missile strike on 'USS Abraham Lincoln' amid US push for peace talks- The Week |malper=www.theweek.in |roja-gihiştinê=2026-03-27 }}</ref> Zirar negihîştiye keştiyê. Mûşekek Îranê li nêzîkî mezintirîn santrala elektrîkê ya Îsraîlê ya nêzîkî Haderayê ketiye xwarê. Hatiye ragihandin ku ti birîndar an jî zirar çênebûye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |tarîx=2026-03-25 |sernav=Iran appears to target Israeli power plant in missile attack, but misses |url=https://www.timesofisrael.com/iran-appears-to-target-israeli-power-plant-in-missile-attack-but-misses/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 26ê adarê === Malpera nûçeyan a amerîkî [[Axios]]ê bi agahiyên bidest xistina çar çavkaniyan, ragihandiye ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li ser vebijarkên ji bo êrîşa dawî ya li dijî Îranê dixebite, dibe ku di nav de bicihkirina leşkerên bejahiyên li ser axa Îranê û her wiha operasyoneke bombebaranê ya berfireh jî di nav xwe de bigire. Ev yek ji bo baştirkirina pozîsyona DYAyê di danûstandinên pêşerojê yên bi Îranê re an jî ji bo ku serok Trump bikaribe bi awayekî yekalî şer bi çalakiyek serketî bi dawî bike, hatiye armanckirin. Li gorî daxuyaniyê girtina an dorpêçkirina girava Çargê, xala sereke ya veguhestina petrola Îranê; girtina girava Larakê li tengava Hurmizê ku baregeh û sazîyên radarê yên Îranê lê ne; an jî destwerdana girava Ebû Mûsa, ku Îran beşa rojavayê Hurmizê ji vê giravê ve kontrol dike, di nav vebijarkan de ye. Bi awayekî din, DYA dikare tesîsan ji hewayê ve bombebaran bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Berman |pêşnav=Lazar |tarîx=2026-03-26 |sernav=US preparing ‘final blow’ options that could see use of ground troops if Iran talks fail — report |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-preparing-final-blow-options-that-could-see-use-of-ground-troops-if-iran-talks-fail-report/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Karbidestekî [[Pakistan]]ê ji ajansa nûçeyan a navneteweyî Reuters re gotiye ku Pakistan di danûstandinên bi DYAYê re gihîştiye wê encamê ku wezîrê derve yê Îranê Eraqçî û serokê parlamentoyê Xalîbaf ji lîsteya kuştinên armanckirî ya Îsraîlê hatine derxistin û her du kes wekê muxatabên sereke yên li Îranê hatine binav kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-26 |sernav=Israel backed off killing Iran’s Araghchi, Qalibaf at Pakistani-US request, Pakistani official says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-backed-off-killing-irans-araghchi-qalibaf-at-pakistani-us-request-pakistani-official-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezîrê derve yê Pakistanê Îshaq Dar piştrast kiriye ku di navbera DYA û Îranê de danûstandinên nerasterast ji bo bidawîkirina şerê wan têne kirin û peyam bi rêya Îslamabadê têne şandin. Çavkaniyek leşkerî ya Îranê ragihandiye ku ji ber îhtimala êrîşeke bejayî yê li ser eniya başûr a Îranê zêdetirî milyonek leşker hatine seferberkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549808/over-a-million-iranian-combatants-organized-for-ground-battle-with-us |sernav=Over A Million Iranian Combatants Organized for Ground Battle with US - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku hêzên wan ên hewayî di êrîşekê li bajarê bendera Bender Ebasê fermandarê payebilind ê hêzên deryayî yên artêşa pasdarên şoreşê Elî Reza Tengsîrî û serokê îstîxbarata deryayî Behnam Rezayî kuştine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=Katz confirms Israel has killed Iran official responsible for closing Hormuz, vows to hunt down IRGC ‘one by one’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/katz-confirms-israel-has-killed-iran-official-responsible-for-closing-hormuz-vows-to-hunt-down-irgc-one-by-one/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=IDF confirms killing IRGC Navy commander, says strike also killed Navy’s intel chief and rest of the Navy leadership |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-killing-irgc-navy-commander-says-strike-also-killed-navys-intel-chief/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hêzên çekdar ên Îsraêlê piştre ragihandiye ku hemî fermandarên payebilind ên hêza deryayî ya pasdaran di êrîşê de jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |paşnav3=Staff |pêşnav3=ToI |tarîx=2026-03-26 |sernav=Israel says IRGC Navy’s commander, other chiefs killed; Qalibaf said removed from hit list |url=https://www.timesofisrael.com/israel-says-irgc-navy-commander-killed-iranian-top-envoy-said-removed-from-hit-list/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Îranê girtina 14 kesan li çar parêzgehên welat ragihandiye ku wekê sixûrên "dijminê amerîkî-siyonîst" û endamên komên terorîst hatine binavkirin. Ew bi plankirina êrîşên çekdarî li ser navendên hikûmet û medyayê û radestkirina agahî û cihên hêzên leşkerî û ewlehiyê yên Îranê an jî binesaziya krîtîk ji dijmin re, hatine tawanbarkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549648/people-arrested-in-iran-for-working-for-enemies |sernav=People Arrested in Iran for Working for Enemies - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Hizbullahê li nêzîkî Qantara, Taybeh û Debel a li başûrê Libnanê pevçûnên çekdarî bi leşkerên bejayî yên Îsraêlê re piştrast kiriye ku di wan pevçûnan de çend tankên Îsraêlê hatine armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549546/hezbollah-inflicts-heavy-losses-on-israeli-forces-in-southern-lebanon |sernav=Hezbollah Inflicts Heavy Losses on Israeli Forces in Southern Lebanon - World news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê şerê bi Hizbullahê re piştrast kiriye ku tê de du leşkerên Îsraêlê jiyana xwe jidest dane û çend ji wan jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=IDF soldier killed during gunfight with Hezbollah members in southern Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-soldier-killed-during-gunfight-with-hezbollah-members-in-southern-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Nahariyeyê, di encama êrîşa mûşekî ya Hizbullahê de sivîlekî Îsraêlê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jfeed.com/news-israel/hezbollah-rocket-strike-nahariya |sernav=BREAKING: Hezbollah Rocket Strike: 30-Year-Old Killed, Another Seriously |malper=JFeed |tarîx=2026-03-26 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en |paşnav=Isaacson |pêşnav=Gila }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=Sgt. Aviaad Volansky killed in south Lebanon, 4 other soldiers wounded, says IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/sgt-aviaad-volansky-killed-in-south-lebanon-4-other-soldiers-wounded-says-idf/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, Kuweyt û Erebistana Siûdî dîsa êrîşên bi mûşek û dronan ên Îranê hatine armanc girtin<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/26/saudi-arabia-intercepts-destroys-over-30-drones-in-eastern-province- |sernav=Saudi Arabia intercepts, destroys over 30 drones in Eastern Province |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-26 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ku du kes li Ebû Dabiyê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-26 |sernav=Two people killed in Abu Dhabi after missile interception, media office says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/two-people-killed-in-abu-dhabi-after-missile-interception-media-office-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên Îran û Hizbullahê carek dîsa li dijî Îsraêlê hatine destpêkirin ku tenê di navbera nîvê şevê û nîvro de heft mûşekên Îranê ber bi Îsraêlê ve hatine avêtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=No injuries reported in Iran’s 7th missile salvo of the day; forces heading to impact site |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/no-injuries-reported-in-irans-7th-missile-salvo-of-the-day-forces-heading-to-impact-site/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 27ê adarê === ==== Êrîşên Îranê ==== Hêzên Îsraêlî ragihandine ku ji serê sibê ve Îranê 4 mûşek avêtine Îsraêlê, ku piraniya wan hatine têkbirin û di êrîşên mûşekên din de jî ti ziyan çênebûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-27 |sernav=Iran launches small number of missiles, with at least one cluster bomb, in 4th salvo today |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-launches-small-number-of-missiles-with-at-least-one-cluster-bomb-in-4th-salvo-today/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Kuweytê ragihandiye ku bi dronan û mûşekan êrîşî Bendera Mubarek El Kebîr hatiye kirin ku di encamê de ziyanên milkî çêbûne lê ti qurbaniyên mirovî çênebûne. Di heman rojê de rayedarên Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî ragihandine ku şeş mûşekên balîstîk û neh dronên ji Îranê hatine, bi tevahî hatine têkbirin. Êrîşeke mûşekî û bê firokevan a Îranê li ser baregeha hewayî ya prens Sultan zirar da çend balafirên dagirtina sotemeniyê yên amerîkî û deh leşkerên amerîkî bi giranî birîndar bûne ku didu ji wan jî "pir bi giranî" birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-03-27 |sernav=US troops wounded, several refueling planes damaged in Iranian attack on Saudi air base |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-troops-wounded-several-planes-damaged-in-iranian-attack-on-saudi-air-base-official/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/10-americans-injured-in-iranian-attack-on-saudi-airbase/ |sernav=10 Americans injured in Iranian attack on Saudi air base - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-27 |roja-gihiştinê=2026-03-28 |ziman=en-US}}</ref> ==== Êrîşên Îsraêlê ==== Êrîşên Îsraêlê li kargehên pargîdaniya Pola Mobarakeh û pargîdaniya Pola Khouzestanê ku bi rêzê ve li Îsfehan û Ahwazê ne, xistiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-27 |sernav=Air Force bombs two large steel factories in Iran partially owned by IRGC |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/air-force-bombs-two-large-steel-factories-in-iran-partially-owned-by-irgc/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Paşê êrîş li er kargeheke keka zer a nêzîkî Yezdê û reaktora ava giran a IR-40 li Arakê pêk hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |paşnav3=Staff |pêşnav3=ToI |tarîx=2026-03-27 |sernav=Israel bombs 2 IRGC-linked steel plants, 2 nuclear facilities as Iran vows revenge |url=https://www.timesofisrael.com/israel-bombs-2-irgc-linked-steel-plants-2-nuclear-facilities-as-iran-vows-revenge/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Yezdê li cihekî sereke yê hilberîna mûşek û mayînên deryayî xistiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-891408 |sernav=IDF strikes Iran’s missile, sea mine production site in Yazd {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-27 |roja-gihiştinê=2026-03-28 |ziman=en}}</ref> Êrîşeke bi bombeyên komî ya Îranê li ser şeş deverên Îsraêlê li Ramat Gan çêbûne ku di encamê de kesek jiyana xwe jidest daye û sê kes jî birîndar bûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Correspondents |pêşnav=Ynet |paşnav2=correspondents |pêşnav2=ynet |tarîx=2026-03-27 |sernav=One killed in central Israel after Iranian cluster missile; multiple impact sites reported |url=https://www.ynetnews.com/article/hyy11e00vowx |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> === 28ê adarê === Piştî ku peyvdarê leşkerî yê hûsiyan gotareke pêşkêş kiriye, mûşekek balîstîk ji Yemenê ber bi bajarê Beer Şeba li başûrê Îsraêlê ve hatiye avêtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Goodman |pêşnav=Rick |paşnav2=Vernon |pêşnav2=Hayden |paşnav3=Campbell |pêşnav3=Lucy |paşnav4=Olivares |pêşnav4=José |paşnav5=Ali |pêşnav5=Taz |paşnav6=Mackay |pêşnav6=Hamish |paşnav7=Frew |pêşnav7=Wendy |paşnav8=Goodman (now) |pêşnav8=Rick |paşnav9=Frew (earlier) |pêşnav9=Wendy |tarîx=2026-03-29 |sernav=Houthis join the fray – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/28/middle-east-crisis-live-iran-war-updates-trump-us-negotiations-israel-strikes-lebanon-tehran-syria-explosions |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> Piştê çend saetan mûşekeke hûsiyan ku Îsraêlê hedef digirtin hatiye têkbirin û droneke ji Yemenê li nêzîkî Eîlatê hatiye têkbirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF says it intercepted Houthi cruise missile earlier today |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-intercepted-houthi-cruise-missile-earlier-today/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Crissy |pêşnav=Ron |paşnav2=Crissy |pêşnav2=Ron |tarîx=2026-03-28 |sernav=Suspected Houthi drone intercepted over southern Israel, no injuries reported |url=https://www.ynetnews.com/article/hkk4gkboze |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> Du dronan li tesîsên bendergehên li Salalahê li başûrê Omanê xistine. Di vê êrişê de hatiye ragihandin ku karkerek birîndar bûye. Di heman rojê de Îranê diyar kiriye ku wan li nêzîkî bendergehê keştîyeke lojîstîkî ya artêşa Amerîkayê hedef girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://timesofoman.com/article/169963-drone-attack-targets-port-of-salalah-expat-worker-injured |sernav=Drone attack targets Port of Salalah, expat worker injured |malper=Times of Oman |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lbcgroup.tv/news/middleeastnews/919186/lbci-lebanon-articles/en |sernav=Iran military says targeted US vessel near Oman port |malper=LBCIV7 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di 28ê adarê de Îranê diyar kiriye ku wan depoyeke sîstema dijî-dronan a Ûkraynayê li Dubayê hedef girtiye ku wan ragihandye ku ev depo ji bo alîkariya hêzên amerîkî dihat bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.bd-pratidin.com/international/2026/03/28/59713 |sernav=Iran claims strike on Ukrainian defence site in UAE’s Dubai {{!}} {{!}} Bangladesh Pratidin |malper=en.bd-pratidin.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=bn |paşnav=Pratidin |pêşnav=Bangladesh}}</ref> Balafirên bêmirov ên Îranê li balafirgeha navneteweyî ya Kuweytê xistine û di encamê de sîstema radarê xera bûye. Agirê ku 3 roj di depoya sotemeniyê ya balafirgehê de berdewam dikir, di dawiyê de hatiye vemirandin. Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan baregehên rêxistina Ppîşesaziyên deryayî ya li Tehranê û kargehên din ên çêkirina çekan û parastina hewayî ya Îranê bombebaran kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF says it bombed Tehran HQ of Iranian naval weapons and ship producer |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-bombed-tehran-hq-of-iranian-naval-weapons-and-ship-producer/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di heman demê de êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kiriye. Di 28ê adarê de êrîşeke dronî li dijî avahiya serokê Herêma Kurdistanê Nêçîrvan Barzanî li Dihokê pêk hatiye. Di dîmenan de hatiye dîtin ku dron li ber derê avahiya dikeve.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/30406 |sernav=KCK'YÊ ÊRIŞA LI SER MALA NÊÇÎRVAN BARZANÎ ŞERMEZAR KIR |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=kr}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2903202614 |sernav=Brîtanya: Em êrişa li mala Nêçîrvan Barzanî bi tundî şermezar dikin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2803202624 |sernav=Mezlûm Ebdî li ser êrişa li mala Nêçîrvan Barzanî hatiye kirin daxuyanî da |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di şeva 28ê adarê de êrîşeke li Tehranê ziraran daye avahiyên Zanîngeha Zanist û Teknolojiyê ya Îranê. Artêşa Îranê gef xwariye ku dê êrîşî zanîngehên amerîkî yên li herêmê bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603281733 |sernav=Blast damage hits Iran University of Science and Technology |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-28 |sernav=Iran threatens to hit US universities in the Middle East in retaliation for alleged strike on two universities |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-hit-us-universities-in-the-middle-east-in-retaliation-for-alleged-strike-on-two-universities/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Paşê, li gorî agahiyan, êrîşên Îsraêlê li ser depoyeke avê li Heftkelê ketin û Elî Fûladwend ku serokê beşa lêkolînê ya rêxistina nûbûn û lêkolînên parastinê, li Borujerdê bû ligel endamên malbata xwe jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ynet |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF strikes infrastructure in Iran; reports: senior nuclear program official killed |url=https://www.ynetnews.com/article/syc7d3ssbg |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> Mirina Fûladwend paşê ji aliyê medyaya Îranê ve hatiye piştrast kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603288568 |sernav=Research chief of Iran suspected nuclear weapons program killed in airstrikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di heman rojê de li Eştaolê di êrîşeke mûşekî ya balîstîk de 19 kes birîndar bûne û di encamê de gelek xaniyan jî zirarê dîtiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Staff |pêşnav2=ToI |tarîx=2026-03-28 |sernav=Several hurt as Iranian missile hits Jerusalem-area town; Hezbollah continues to strike north |url=https://www.timesofisrael.com/several-hurt-as-iranian-missile-hits-jerusalem-area-town-hezbollah-continues-to-strike-north/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Hêzên deryayî yên brîtanî biryarê daye ku keştiyeke amfîbî ya RFA Lyme Bay ku bi dronên nêçîrvaniya mînan ve hatiye sazkirin, bişîne Tengava Hurmizê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.thetimes.com/uk/politics/article/rfa-lyme-bay-mine-hunting-iran-strait-hormuz-khft3jm3k |sernav=Navy fits RFA Lyme Bay with mine-hunting drones to end Iran blockade |malper=www.thetimes.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}</ref> ==== Erîşên li dijî Herêma Kurdistanê ==== Di roja 28 adarê de bi dronan li Dihokê li dijî avahiyê serokê Herema Kurdistanê [[Nêçîrvan Barzanî]] pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/kmr/story/903911/slug |sernav=Mesrûr Barzanî bi tundî êrîşa ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |malper=Mesrûr Barzanî bi tundî êrîşa ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Kurdistan24}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/kmr/story/904224/slug |sernav=Brîtanya êrîşa li ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |malper=Brîtanya êrîşa li ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Kurdistan24}}</ref> Di heman demê de ji aliyê rayedarên Herêma Kurdistanê ve hatiye ragihandin ku heta 28 adarê bi 5 car ofîsên fermî yên rêveberiya Herêma Kurdistanê ji aliyê dronan ve bûye armaca êrîşan. Hatiye texmîn kirin ku ev êrîş ji aliyê komên heşda şabî yên ku nav sinorê Iraqê de ne pêk hatiye. Di derbarê êrîşan de [[Mesûd Barzanî]] banga li hikûmeta Iraqê kiriye ku di derbarê van komên êrîşkar de helwesta xwe diyar bikin. === 29ê adarê === Di 29ê adarê de, di encama êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê ya li ser bajarê Bender Hamîr a li başûrê Îranê herî kêm 5 kes jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sanger |pêşnav=David E. |paşnav2=Boxerman |pêşnav2=Aaron |paşnav3=Mahoozi |pêşnav3=Sanam |tarîx=2026-03-29 |sernav=Trump Says Iran Agreed to Allow 20 More Ships of Oil Through Strait of Hormuz |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/30/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Mûşekek Îranê li kargeheke kîmyewî ya li herêma pîşesaziyê ya Neot Hovav a li herêma Negev a Îsraêlê armanc digire. Di vê êrîşa Îranê de kesek birîndar bûye û ev yek fikarên li ser rijandina gazê ya xeternak zêde kiriye. Di dîmenan de hatiye dîtin ku karwaneke heşda şabî derbasê bajarê Xoremşehrê dibe ku li ser sinorê Iraqê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603282000 |sernav=Video: Tehran-backed militia convoy seen moving from Iraq toward Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> DYA û Îsraêlê bi tevahî êrîşî çar tesîsên sereke yên hilberîna mûşekên balîstîk û 29 cihên avêtina mûşekan kirine. Kompleksên leşkerî yên li Xocir, Şahrûd, Parçîn û Hekîmiyeyê zirareke mezin dîtine û pisporan texmîn kirine ku zirara li van tesîsan dibe ku kapasîteya Îranê ya hilberîna mûşekên balîstîk ên xwedî menzîla kurt û navîn heta ku tesîs ji nû ve werin avakirin, rawestandiye. Li Xocîr û Şahrûdê, avahiyên tevlihevkirin û rijandinê, xetên hilberîna serên şer û tesîsên ku pêkhateyên sotemeniyên girîng hildiberînin bûne hedef; li Parçînê, motorên sotemeniya mûşekan a hişk û tesîsa Taleghan 2 zirar dîtine. Kompleksa Hekimiyeyê tesîsên hilberîna sotemeniya şil û cihê avêtina mûşekan dihewîne ku hatiye diyarkirin 19 avahî li wir hatine hedef girtin. Her wiha, gelek avahî û deriyên tunelan ên li baregehên mûşekî yên Xorgu û Îmam Elî hatine armanc girtin.<ref name="Bern2026">{{Jêder-malper |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-special-report-march-29-2026/ |sernav=Iran Update Special Report, March 29, 2026 |malper=Institute for the Study of War |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en-US |paşnav=Bern |pêşnav=Stefaniia}}</ref> Bandorên şer ên li ser siyaset û aboriya navxweyî ya Îranê jî eşkere bûne. Karbidestên sipaha pasdarên şoreşa îslamî hişyariyên serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan a li ser bandora aborî ya şer paşguh kirine. Pezeshkian diyar kiriye ku şer bi giranî zirarê daye aboriya welat û heke di navbera DYA û Îsraêlê de agirbest neyê bidestxistin, di nav sê çar hefteyan de dikare hilweşîneke aborî li Îranê çêbike. Rejîm hewl dide ku bi bikaranîna hestên neteweperest raya giştî bikişîne ser piştgiriya ewlehiya navxweyî û şer û bi vî awayî kampanyayeke leşkerî ya dilxwazî bi navê "canfêda" dest pê dike.<ref name="Bern2026"/> === 30ê adarê === ==== Erîşên DYA û Îsraêlê ==== Li gelek deverên Îranê ku di nav de Abad, Endîşe, Navçeya 15, Evîn, Mesûdiye, Nobonyad, Qeleh Hesen Xan û Seadatê, teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603299006 |sernav=Explosions, fighter jet activity reported across multiple provinces in Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Îsraêlê ragihandiye ku wan li Tehranê navendên fermandariya mobîl û cihên ku ji bo çêkirina çekan hatine bikar anîn hedef girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603293568 |sernav=Israel says it struck mobile command centers in Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Di êrîşa DYA û Îsraêlî ya li ser gundekî Îranê de şeş kes jiyana xwe jidest dane û di encama êrîşan de pênc xanî hilweşiyane û 22 kes jî birîndar bûne. Piştî ku binesaziya elektrîkê ji ber parçeyên şarapnelê zirar dîtine, li hinek deverên Tehran û parêzgeha Alborzê, tevî Kerecê, elektrîka bajaran hatiye qutkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-29 |sernav=Iranian minister confirms blackouts in parts of Tehran and in Karaj after strikes hit power grid |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-minister-confirms-blackouts-in-parts-of-tehran-and-in-karaj-after-strikes-hit-power-grid/ |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA) ragihand ku reaktora ava giran a IR-40 piştî ku di êrîşa Îsraîlê ya 27ê Adarê de zirareke giran dîtiye û êdî nexebitiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/03/30/iran-s-heavy-water-production-plant-no-longer-operational-iaea-says |sernav=Iran’s heavy water production plant no longer operational, IAEA says |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Li gelek deverên Îranê ku di nav wan de Girava Kiş, Girava Qeşm û Bandar Ebas ên li parêzgeha Hormozgan, li Babol a li parêzgeha Mazenderan, li Dêhgolan a li parêzgeha Kurdistanê û li Tebrîz a li parêzgeha Azerbaycana Rojhilat, teqîn û êrîş çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603302665 |sernav=New wave of strikes reported across several Iran provinces |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Mûşekek Îranê li tesîseke kîmyayî ya ADAMA li Ne'ot Hovav ketiye û di encamê de kesek birîndar bûye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Curiel |pêşnav=Ilana |paşnav2=Curiel |pêşnav2=Ilana |tarîx=2026-03-29 |sernav=Iran targets southern Israel: impacts in Be'er Sheva, industrial plant hit in Neot Hovav |url=https://www.ynetnews.com/article/bjhifiijwl |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Surkes |pêşnav=Sue |tarîx=2026-03-29 |sernav=Ministry says hazardous materials leak has been ruled out after missile fragment hit factory in south |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/ministry-says-hazardous-materials-leak-has-been-ruled-out-after-missile-fragment-hit-factory-in-south/ |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di derengiya 29ê adarê, balafirên bêpîlot ên Îranê li Kuweytê li baregeheke leşkerî dana û di encamê de 10 leşker birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/30/iranian-attack-damages-kuwait-power-and-desalination-plant-kills-worker |sernav=Iranian attack damages Kuwait power and desalination plant, kills worker |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> === 31ê adarê === ==== Êrîşên DYA û Îsraêlê ==== Li gorî artêşê di 31ê adarê de êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê li dijî depoyên cebilxaneyê yên li Îsfehanê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=US hits Iranian ammunition bunkers, causing major explosions |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-hits-iranian-ammunition-bunkers-causing-major-explosions/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> û her wiha li dijî tesîsên hilberîna çekan û pargîdaniyeke dermanan li Tehranê berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=IDF says it struck Iranian sites for missile components, anti-aircraft weapons |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-iranian-sites-for-missile-components-anti-aircraft-weapons/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-31 |sernav=Iran claims US-Israel strikes targeted major pharmaceutical company |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-claims-us-israel-strikes-targeted-major-pharmaceutical-company/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies and ToI Staff |tarîx=2026-04-01 |sernav=Acknowledging strike, Iran FM claims fentanyl factory only supplying ‘hospital drugs’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/acknowledging-strike-iran-fm-claims-fentanyl-factory-only-supplying-hospital-drugs/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, Mehdî Wefaî ku endezyarê sereke yê hêza Qudsê ya Muhafizên Şoreşê li Libnanê ye, li Mahallatê di êrîşan de jiyana xwe jidest daye. Wezareta Tenduristiyê ya Libnanê ragihandiye ku di êrîşên hewayî yên Îsraêlê ya di tevahiya rojê de li herêmên Tyr, Saydon û Bint Cubeyl herî kêm heşt kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP and ToI Staff |tarîx=2026-03-31 |sernav=Israeli strikes in south Lebanon kill 8, including paramedic — Lebanon Health Ministry |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-strikes-in-south-lebanon-kill-8-including-paramedic-lebanon-health-ministry/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di heman rojê de artêşa Îsraêlê kuştina Hec Haşem di êrîşeke esmanî de li Beyrûtê ragihandiye ku di îlona sala 2024an de eniya başûr a Hizbullahê ji Elî Karakî wergirtibû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-04-01 |sernav=Top Hezbollah commander killed by Israeli Navy in Beirut — IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/top-hezbollah-commander-killed-by-israeli-navy-in-beirut-idf/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Li gorî çavkaniyên filistînî, di êrîşên hewayî yên Îsraêlê ya li ser Cebeliye û Xan Yûnisê ya li Şerîda Xezzeyê de pênc kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-31 |sernav=Israeli strikes kill five in Gaza Strip, medics say |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-strikes-kill-five-in-gaza-strip-medics-say/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Artêşa Îranê êrîşên xwe yên li ser yekîneyên amerîkî yên li baregeha hewayî ya prens Siltan a li Erebistana Siûdî,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/04/01/3554165/irgc-destroys-us-aircrew-accommodation-in-al-kharj-air-base-targets-200-personnel |sernav=IRGC Destroys US Aircrew Accommodation in Al Kharj Air Base, Targets 200 Personnel - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> keştiyeke konteyner a Îsraêlê li avên navendî yên Kendava Farisî, xaleke kombûnê ya hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li peravên Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, pergala parastina dronan a flota pêncemîn a amerîkî ya li derveyî baregeha xwe ya nêzîkî balafirgeha Behrêynê û du pergalên radarê amerîkî li baregeha Ehmed el-Cabirê, li Kuweytê ragihandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/31/3553369/irgc-launches-blitz-on-us-israeli-targets |sernav=IRGC Launches Blitz on US, Israeli Targets - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> Her wiha, droneke MQ-9 li ser Îsfehanê û droneke LUCAS li ser Qeşmê hatin têk birin ku bi vî awayî hejmara dronên amerîkî-îsraêlî yên ku ji destpêka şer ve hatine xistin gihîştiye 147 dronan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/31/3553408/iranian-army-shoots-down-intruding-mq-9-lucas-drones |sernav=Iranian Army Shoots Down Intruding MQ-9, LUCAS Drones - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> Erebistana Siûdî<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/31/saudi-arabia-intercepts-destroys-two-drone-attacks- |sernav=Saudi Arabia intercepts, destroys two drone attacks |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> û Mîrnişînên Yekbûyî yên Erebî operasyonên parastina hewayî ragihandine<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/31/euronews-journalists-report-multiple-blasts-in-dubai-in-iranian-missile-and-drone-attack |sernav=Iran launches missile and drone barrage on Dubai, Kuwaiti tanker hit. |malper=www.euronews.com |roja-gihiştinê=2026-04-04}}</ref> û di heman rojê de Îsraêl dîsa ji aliyê Îran û Hizbullahê ve bi roketan hate hedefgirtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=No injuries reported in Iran’s latest volley of missiles at central Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/no-injuries-reported-in-irans-latest-volley-of-missiles-at-central-israel/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-891733 |sernav=Northern Israel faces over 50 Hezbollah rocket launches, drone infiltrations {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> ==== Revandina rojnemavana amerîkî ==== Wezareta karên hundir a Iraqê û wezareta karên derve ya DYAyê ragihandine ku rojnamevana serbixwe ya amerîkî Shelly Kittelson li Bexdayê ji aliyê rêxistina terorîst a lîwayên Hizbullahê ya ku Îran piştgiriyê dide wan ve hatiye revandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yled478zwo |sernav=US journalist Shelly Kittleson kidnapped in Baghdad |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en-GB}}</ref> === 1ê nîsanê === Di 1ê nîsana 2026an de, Ajansa Nûçeyan a Mehr ku ajanseke nîvfermî ya nûçeyan a dewleta Îranê ye, ragihandiye ku analîstê siyasî û wezîrê derve yê berê Kemal Xerazî di êrîşeke asmanî ya li ser mala wan de bi giranî birîndar bûye û hevjîna wî jî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/04/01/former-iran-fm-seriously-injured-wife-killed-in-tehran-strike |sernav=Former Iran FM ‘seriously injured,’ wife killed in Tehran strike |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-04-01 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en}}</ref> Karbidestên îranî êrîş wekê hewldanek ji bo têkbirina pêvajoya dîplomatîk bi nav kirine û diyar kirine ku Xerazî civînek plankirî di navbera karbidestên Îranî û cîgirê serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê JD Vance de koordîne dikir.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kanno-Youngs |pêşnav=Zolan |tarîx=2026-04-01 |sernav=Trump Claims Military Success but Offers No Clear Timeline to End Fighting |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/01/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Li gorî agahiyan, di êrîşên esmanî yên li ser Girava Hengamê ku xakeke Îranê ya li Tengava Hurmizê ye, heft kes birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kanno-Youngs |pêşnav=Zolan |tarîx=2026-04-01 |sernav=Trump Claims Military Success but Offers No Clear Timeline to End Fighting |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/01/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Di heman demê de, Donald Trump diyar kiriye ku ew êdî ji ber uranyuma dewlemendkirî ya bin erdê ya Îranê ne xemgîn e.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=negotiate |pêşnav=the United States to |paşnav2=sabotage |paşnav3=years |pêşnav3=attack the Iranian nuclear program for the past 25 |tarîx=2026-04-01 |sernav=‘I Don’t Care About That’: Trump Says Iran’s Enriched Uranium Is Not a Concern |url=https://www.nytimes.com/2026/04/01/us/politics/trump-iran-war-nuclear-uranium.html |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Ji aliyê din ve, Benjamin Netanyahu îdia kiriye ku êrîşên ji aliyê Amerîka û Îsraêlê ve hatine kirin, şiyana Îranê ya hilberîna çekên navokî û mûşekên balîstîk ji holê rakirine û ev yek "du gefên hebûnî" yên li ser Îsraêlê ji holê rakiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kanno-Youngs |pêşnav=Zolan |tarîx=2026-04-01 |sernav=Trump Claims Military Success but Offers No Clear Timeline to End Fighting |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/01/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan nameyeke vekirî ji bo welatiyên amerîkî belav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lee |pêşnav=Chantelle |tarîx=2026-04-02 |sernav=Iranian President Pens Open Letter to American People |url=https://time.com/article/2026/04/01/iran-war-president-open-letter-american-people/ |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=Time |ziman=en-US |issn=0040-781X}}</ref> === 2ê nîsanê === Di 2ê nîsanê de Donald Trump gotarek li seranserê welêt pêşkêş kiriye û diyar kiriye ku êrîşan sîstemên mûşek û dronan ên Îranê "bi awayekî dramatîk kêm kirine". Wî her wiha diyar kiriye ku êrîşên li ser Îranê dê di du-sê hefteyên bê de zêdetir bibin bi armanca "vegerandina wan ji bo serdema kevirî, cihê ku ew lê ne". Li gorî agahiyan du êrîşên ji aliyê DYAyê ve li ser Pira B1 a ku di navbera Tehran û Kerecê de ye û wekê pira herî bilind a Rojhilata Navîn hatiye binavkirin pêk hatiye ku di encamê de heşt kes hatine kuştin, 95 kes birîndar bûne û pir jî hilweşiyaye. == Êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê == {{Gotara bingehîn|Êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 2026}} Ji destpêka şer ve Herêma Kurdistanê bûye armanca êrîşan. Êrîşên li ser [[Herêma Kurdistanê]] di 28ê sibata 2026an despêkiriye ku gelek deverên li parêzgeha Hewlêrê û parêzgeha Silêmanî rasterast bûne armanca êrîşên dronên Îranê û heşda şabî ku ji nav sinorê Iraqê ve êrîşê Herêma Kurdistanê kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.state.gov/releases/office-of-the-spokesperson/2026/03/joint-statement-on-irans-missile-and-drone-attacks-in-the-region/ |sernav=Joint Statement on Iran’s Missile and Drone Attacks in the Region |malper=United States Department of State |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Di êrîşan de deverên derdor ên [[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]] hatiye armanc girtin ku hêzên amerîkî yên [[Hevpeymaniya Navneteweyî li dijî Daişê|hevpeymaniya navneteweyî ya li dijî DAIŞê]] li deverên bûn û yek ji van xalan balyozxaneya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ya Hewlêrê bû ku bibû armanca êrîşan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-evening-special-report-march-1-2026/ |sernav=Iran Update Evening Special Report, March 1, 2026 |malper=Institute for the Study of War |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US |paşnav=Sleiman |pêşnav=Nadia }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |sernav=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |malper=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Di 12ê adarê de baregeheke leşkerî ya [[Îtalya]]yê ya li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] rasterast bûye armanceke êrîşa mûşekan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603120049 |sernav=Missile hits Italian base in Erbil, no injuries reported |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en }}</ref> Piştê re ji aliyê rayedaran ve hatiye ragihandin ku di vê êrişê de ti birîndar çênebûne. Di roja 12ê adarê de kampeke perwerdeyê ya ku ji aliyê leşkerên [[Fransa]]yê li Hewlêrê ve dihatin bikaranîn rasterast bûye armanca êrîşan ku fermandarê [[Fransayî|fransî]] ya bi navê Arnaud Frion ku ji Tabûra 7em a şopvanên alpînê bû ku bi eslê xwe ji bajarê [[Varces-Allières-et-Risset|Varces]], Isèreyê bû di êrîşê de jiyana xwe jidest daye û şeş leşker jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260312-middle-east-war-live-israel-lebanon-iran-gulf |sernav=French soldier killed in drone attack in Iraq’s Kurdish region, Macron says |malper=France 24 |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en }}</ref> Heta 17ê adarê nêzîkî 300 êrîş li hemberî Herêma Kurdistanê pêk hatine. Di êrîşên de gelek deverên li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêr]] û [[Silêmanî (bajar)|Silêmanî]] rasterast bûne armanca êrîşan. Herêma Kurdistanê ji destpêka şer ve ku di 28ê adarê de hatibû destpêkirin bûye armaca êrîşên Îranê û bi taybetî êrîşên heşda şabiyên ku ji nav sinorê Iraqê ve êrîşê Herêma Kurdistanê kirine. Di van êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 6 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/30290 |sernav=WEZARETA PÊŞMERGEYAN: 6 PÊŞMERGEYÊN LEHENG ŞEHÎD BÛN |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-25 |ziman=kr }}</ref> 6 pêşmergeyên [[Rojhilata Kurdistanê]] û fermanderekî fransî jiyana jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fdd.org/analysis/2026/03/11/us-condemns-iranian-and-militia-attacks-in-iraq-amid-unclaimed-airstrikes-on-tehran-backed-militias/ |sernav=US condemns Iranian and militia attacks in Iraq amid unclaimed airstrikes on Tehran-backed militias |malper=FDD |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Frantzman |pêşnav=Seth J. }}</ref> Ji ber van êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 20 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/240320266 |sernav=Di 24 demjimêran de 25 caran êrişî Herêma Kurdistanê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-25 |ziman=en }}</ref> == Bandora şer == Îsraîlê rewşa awarte li seranserê welêt ragihandiye ku diyar kiriye ku ev mezintirîn êrîş ew ku wan li hemberî Îranê pêk anîye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |sernav=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran’s retaliation |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=McCluskey |pêşnav=Christian Edwards, Karina Tsui, Mitchell }}</ref> Îsrael Katz daxuyaniyek daye û gotiye "Li gorî benda 9C(b)(1) a qanûna parastina sivîl, 5711-1951, di bin desthilata min de û piştî ku ez piştrast bûm ku ihtîmaleke mezin a êrîşekê li ser nifûsa sivîl heye ku ez bi vê yekê li seranserê axa welat eniya navxweyî radigihînim."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896765/slug |sernav=Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration |malper=Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Rojnameya New York Times diyar kiriye ku dibistan û cihên kar ên Îsraîlê jî dê werin girtin û kombûnên giştî werin betalkirin. Li Îranê qutbûna înternetê "nêzîkî tevahiya welat" ji nû ve hatiye pêkanîn ku NetBlocksê ragihandiye ku girêdana înternetê li Îranê daketiye ji %4 ê ji astên asayî.<ref name=":4"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://mastodon.social/@netblocks/116147264437940657 |sernav=NetBlocks (@netblocks@mastodon.social) |malper=Mastodon |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=ku }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/fa/202602281170 |sernav=نت‌بلاکس از خاموشی اینترنت در ایران خبر داد |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=fa }}</ref> === Girtina qada hewayî === Piştî êrîşan ji ber ku dewletên herêmî qada hewayî girtin, qada hewayî ya Îranê bi piranî ji bo balafirên sivîl vala bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602284853 |sernav=Iran’s skies empty after strikes as regional states close airspace |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Bi dest pêka êrîşan re Behreyn, Iraq, Îsraêl, Kuweyt, Qeter, Sûriye û Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî qadên xwe yên hewayî girtine û gelek balafir ber bi cihên din ve hatin veguhastin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Israel closes airspace after strikes on Iran |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lehmann |pêşnav=Noam |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iraq shuttering airspace after US, Israel strike Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iraq-shuttering-airspace-after-us-israel-strike-iran/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-02-28 |sernav=Syria shutters airspace |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/syria-shutters-airspace/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Pargîdaniyên hewayî yên navneteweyî yên wekê Air India, Biman Bangladesh Airlines, British Airways, Cathay Pacific Airways, IndiGo, Lufthansa, Virgin Atlantic û Wizz Air ji ber şer û pevçûnan seferên xwe yên bo Rojhilata Navîn ji bo demên cuda cuda rawestandin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran-Israel war: Air India, IndiGo and multiple other airlines suspend flights. Check full list |url=https://economictimes.indiatimes.com/nri/latest-updates/iran-israel-war-multiple-airlines-suspend-flights-check-full-list/articleshow/128879934.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/46mwakjn9t |sernav=Biman suspends Middle East flights amid conflict |malper=Prothomalo |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=BSS }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo |sernav=What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> === Girtina Tengava Hurmizê === Raporeke Reutersê ji berpirsekî operasyona aspidesê veguhestiye ku gotiye li gorî guhdarîkirinên radyoya pir bilind (VHF), pasdarên şoreşa îslamî ya Îranê [[Tengava Hurmiz]]ê ji bo çûnûhatina keştiyan girtiye. Rayedareke [[Yekîtiya Ewropayê]] ragihandiye ku peyamên ku keştî dibêjin "destûr nayê dayîn ku tu keştî ji Tengava Hormuzê derbas bibe" werdigirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/irgc-says-no-ship-allowed-pass-strait-hormuz-according-eu-official |sernav=IRGC says 'no ship allowed to pass Strait of Hormuz', according to EU official |malper=Middle East Eye |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602288034 |sernav=‘No ship allowed to pass Strait of Hormuz,’ Iran warns vessels - Reuters |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> == Qurbaniyên şer == == Bertek == === Îran === Wezareta derve ya Îranê gefa bersivdanê li hember êrîşa hêzên amerîkî li ser bingehên amerîkî yên li Kendava Farsê xwariye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |sernav=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602284010 |sernav=Iran decries attacks, vows response as it appeals to Security Council |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> Konseya bilind a ewlekariya neteweyî ya Îranê ragihandiye ku welatê wan rastî "operasyoneke hewayî ya hovane" ji aliyê Amerîka û Îsraîlê ve hatiye û gotiye: "Ev yek careke din di dema danûstandinan de qewimiye û dijmin xeyal dike ku miletê berxwedêr ê Îranê dê bi van kiryarên tirsonek daxwazên wan ên biçûk radest bibe." Wezîrê derve yê Îranê Ebas Eraqçî êrîşê wekê "bi tevahî bêsedem, neqanûnî û bêexlaq" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo |sernav=What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> === Dewletên Yekbûyî === Serokê Dewletên Yekbûyî [[Donald Trump]] piştrast kiriye ku artêşa amerîkî li Îranê dest bi "operasyonên şer ên mezin" kiriye û şer wekê "operasyoneke mezin û berdewam a ji bo pêşîgirtina li vê dîktatoriya pir xerab û radîkal ku gefê li Amerîkayê dixwe" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Tyler Pager |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Trump says military campaign is "massive and ongoing" |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Di vîdyoyekê de ku li ser Truth Social hatiye weşandin, Trump ji nû ve destnîşan kiriye ku "Armanca wan ew e ku ew bi rakirina gefên nêzîk ên ji rejîma Îranê ku komeke hovane ya mirovên pir dijwar û tirsnak, gelê amerîkî biparêzin" û di axavtina xwe de gotiye: "47 sal in, rejîma Îranê Mirin ji bo Amerîkayê diqîre û kampanyayeke bêdawî ya xwînrijandin û kuştinên girseyî dimeşîne ku Dewletên Yekbûyî, leşkerên me û mirovên bêguneh, li gelek welatan armanc digire."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Trump confirms in video message that military campaign in Iran has begun |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Trump ragihandiye ku piştî kuştina Elî Xamineyî, danûstandinên bi Îranê re hêsantir dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143 |sernav=Live - Trump says talks easier after Khamenei, Iran vows ‘devastating’ response |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> === Îsraêl === Serokwezîrê Îsraêlê Benjamîn Netanyahu diyar kiriye ku armanca êrîşan "jiholêrakirina gefa hebûnî ya ku ji aliyê rejîma li Îranê ve tê çêkirin" e û diyar kiriye ku "çalakiya me ya hevbeş dê şert û mercan ji bo gelê wêrek ê Îranê biafirîne da ku çarenûsa xwe bigire destên xwe."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Estrin |pêşnav=Daniel |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran's supreme leader, Ayatollah Ali Khamenei, has been killed |url=https://www.npr.org/2026/02/28/nx-s1-5730158/israel-iran-strikes-trump-us |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Wezîrê derve Gideon Sa'ar gotiye ku kiryara leşkerî li dijî Îranê bi awayekî lezgîn pêwîst e "tevî xetereyên girîng ên têkildar", û gotiye ku "derengketin dê rê bidaya rejîma Îranê ku bigihîje astek parastinê ji bo bernameya xwe ya kîmyayî û her wiha dest bi hilberîna girseyî ya mûşekên balîstîk ên dûravêj bike".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Johnatan Reiss |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> === Bertekên navneteweyî === * {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Kurdistan]]: [[Herêma Kurdistanê]] piştî hedefgirtina [[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]] û balyozxaneya giştî ya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] ji aliyê mûşekên Îranê ve, fermandarekî payebilind ê pêşmergeyan diyar kir ku hêzên wan di rewşa amadebaşiyê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/peshmarga-iraqi-kurdistan/8118549.html |sernav=Fermandarekî Pêşmergeyan Dibêje Ew di Amadebaşîyê de ne |malper=Voice of America |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=ku }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |sernav=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |malper=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Nûnerên [[Hevpeymaniya Hêzên Siyasî yên Rojhilata Kurdistanê]] diyar kirine ku ew bi hev re biryarên siyasî û leşkerî koordîne dikin û ji bo qonaxek nû amadekariyê dikin ku hêzên wan di hundurê Îranê de ye û li rojhilata Kurdistanê amade ne ku li hemberî êrîşan xwe biparêzin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/iran-kurds-position/8118628.html |sernav=Partîyên Kurdên Îranê di Biryarên Xwe yên Siyasî û Leşkerî de Yekgirtî ne |malper=Voice of America |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=ku }}</ref> * {{Sembola alayê|Fransa}} [[Fransa]]: Serokkomarê Fransayê [[Emmanuel Macron]] ji bo kêm kirina tundiya şer daxwaza şer bangawaziya civîneke awarte ya [[Konseya Ewlehiyê ya Neteweyên Yekbûyî]] kiriye. * {{Sembola alayê|Kanada}} [[Kanada]]: Serokwezîr Mark Carney Îran bi "çavkaniya sereke ya bêîstîqrarî û terorê li seranserê Rojhilata Navîn" tawanbar kiriye û piştgiriya xwe ji bo operasyonan anî ziman û tekez kiriye ku Îran nikare çekên nukleerî bi dest bixe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.pm.gc.ca/en/news/statements/2026/02/28/statement-prime-minister-carney-and-minister-anand-situation-middle-east |sernav=Statement by Prime Minister Carney and Minister Anand on the situation in the Middle East |malper=Prime Minister of Canada |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> * {{Sembola alayê|Keyaniya Yekbûyî}} [[Keyaniya Yekbûyî]]: Hikûmeta brîtanî daxuyaniyek weşandiye û diyar kiriye ku Brîtanya "naxwaze pevçûnên herêmî yên berfirehtir kûrtir bibin". Di heman demê de hikûmetê diyar kiriye ku wan ji bo ewlekariya balyozxaneyên xwe yên li herêmê "kapasîteyên parastinê" bi hêz kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Israel and Iran exchange fresh attacks after Iran's Supreme Leader Khamenei killed - live updates |malper=BBC News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> Serokwezîr Keir Starmer piştrast kiriye ku balafirên brîtanî ji bo armancên parastinê "li ezmanan" in lê di êrîşên Îsraîl û Amerîkayê de "tu rol nelîstine" û bang li Îranê kiriye ku xwe ji êrîşên din li seranserê Rojhilata Navîn dûr bigire û "tundûtûjî û tepeserkirina tirsnak a li dijî gelê Îranê" rawestîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=British planes "in the sky" in Middle East, says Starmer |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Piştre wî serokatiya civînek awarte ya COBRA lidarxistiye ku ku bersiva Keyaniya Yekbûyî nîqaş bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sabbagh |pêşnav=Dan |paşnav2=Defence |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |tarîx=2026-02-28 |sernav=RAF jets flying defensive missions after US-Israeli attack on Iran, Starmer says |url=https://www.theguardian.com/politics/2026/feb/28/starmer-chairs-cobra-meeting-after-us-israel-strikes-on-iran |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> * {{Sembola alayê|Almanya}} [[Almanya]]: Şansolyer Friedrich Merz di daxuyaniyek hevbeş ê bi Fransa û Keyaniya Yekbûyî re gotiye ku ew ji berê ve hatiye agahdarkirin û nîqaş di rê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yj9kr31y7o |sernav=How the world has reacted to US and Israeli strikes on Iran |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> * {{Sembola alayê|Hindistan}} [[Hindistan]]: Wezareta karên derve yê Hindistanê nîgeraniyên xwe aniye ziman û ji her sê welatan xwest ku agirbestê ragihanin. Balyozxaneya Hindistanê welatiyên Hindistanê ji sefera ji bo Îran û piraniya welatên Rojhilata Navîn hişyar kiriye û ji kesên di nav welat de xwestiye ku tavilê li stargehê bigerin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://indianexpress.com/article/india/israel-iran-conflict-indian-embassy-advisory-10556818/ |sernav=‘Remain near shelters, avoid non-essential travel’: India warns citizens in Israel after Tehran attack |malper=The Indian Express |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> NORKA her wiha ji bo welatiyên asê mane li hemî welatên bandordar xetên alîkariyê daniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/norka-sets-up-helpdesk-for-kerala-people-in-iran-israel/ |sernav=NORKA sets up helpdesk for Kerala people in Iran, Israel |malper=The Tribune |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> * {{Sembola alayê|Çîn}} [[Çîn]]: Wezareta karên derve fikarên xwe yên li ser êrîşên Amerîka û Îsraîlê aniye ziman û daxwaza rawestandina tavilê ya dijminatiyê li dijî Îranê û ji nû ve destpêkirina diyalogê kiriye. Her wiha tekez kiriye ku divê rêz li serweriya Îranê were girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fmprc.gov.cn/eng/xw/fyrbt/202602/t20260228_11866531.html |sernav=Foreign Ministry Spokesperson’s Remarks on the Military Strikes Against Iran by the U.S. and Israel_Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China |malper=www.fmprc.gov.cn |roja-gihiştinê=2026-03-01 }}</ref> * {{Sembola alayê|Rûsya}} [[Rûsya]]: Wezîrê karên derve [[Sergey Lavrov]] êrîşên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û Îsraîlê wekê "gaveke bêwijdan" û "kiryareke êrîşkariya çekdarî ya bi zanebûn, pêşwext û bêsedem" şermezar kiriye û wan bi wê yekê tawanbar kir ku herêmê ber bi "karesateke mirovî, aborî û dibe ku radyolojîkî jî" ve dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Russia condemns "reckless" airstrikes on Iran, as Finland and Ireland express concern |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Elî Xamineyî]] [[Kategorî:Şer]] [[Kategorî:Şerên li Îranê]] [[Kategorî:Şerên li Rojhilata Navîn]] [[Kategorî:Şerên Azerbaycanê]] [[Kategorî:Şerên Behreynê]] [[Kategorî:Şerên DYAyê]] [[Kategorî:Şerên Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:Şerên Fransayê]] [[Kategorî:Şerên Iraqê]] [[Kategorî:Şerên Îranê]] [[Kategorî:Şerên Îsraêlê]] [[Kategorî:Şerên Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:Şerên Kuweytê]] [[Kategorî:Şerên Libnanê]] [[Kategorî:Şerên Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] [[Kategorî:Şerên Omanê]] [[Kategorî:Şerên Qeterê]] [[Kategorî:Şerên Qibrisê]] [[Kategorî:Şerên Sûriyê]] [[Kategorî:Şerên Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Şerên Urdunê]] [[Kategorî:Şerên Yemenê]] [[Kategorî:Şerên Yewnanistanê]] [[Kategorî:2026 li Azerbaycanê]] [[Kategorî:2026 li Behreynê]] [[Kategorî:2026 li DYAyê]] [[Kategorî:2026 li Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:2026 li Fransayê]] [[Kategorî:2026 li Iraqê]] [[Kategorî:2026 li Îranê]] [[Kategorî:2026 li Îsraêlê]] [[Kategorî:2026 li Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:2026 li Kîprosê]] [[Kategorî:2026 li Kurdistanê]] [[Kategorî:2026 li Kuweytê]] [[Kategorî:2026 li Libnanê]] [[Kategorî:2026 li Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] [[Kategorî:2026 li Omanê]] [[Kategorî:2026 li Qeterê]] [[Kategorî:2026 li Sûriyê]] [[Kategorî:2026 li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:2026 li Urdunê]] [[Kategorî:2026 li Yemenê]] [[Kategorî:2026 li Yewnanistanê]] flpls3nkwt1wwflkk8cxqdba9dedqx2 2002604 2002603 2026-04-17T11:07:16Z Penaber49 39672 2002604 wikitext text/x-wiki {{Rojane}} {{Agahîdank pevçûnên leşkerî | pevçûn = Şerên Îranê 2026 | perçeyekî = | wêne = {{Nexşeya Şerê Îranê 2026}} | binnivîs = <div style="text-align:center"> Xalên ku bûne armanca êrîşan: {{Unbulleted list | {{Reng box|#302060|[[Wêne:Maki7-cross-white.svg|16x16px]]}} Dewletên Yekbûyî û Îsraêl | {{Reng box|#F00|[[Wêne:Maki7-circle-stroked-white.svg|16x16px]]}} Îran, [[Hizbulaya Libnanê]] û [[Heşda Şebî]]}} </div> | dîrok = 28ê sibata 2026an - heta niha | herêm = [[Rojavayê Asyayê]]•[[Okyanûsa Hindî]] (bi taybetî li deverên wekê [[Kendava Farsê]], [[Tengava Hurmiz]]ê, [[Deryaya Navîn]]) | koordînat = | sedem = Bi xayeya bidawî anîna bernameya nukleerî ya Îranê û guhertina rejîma heyî | encam = | rewş = Berdewam dike | şervan1 = {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] <br> {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Îsraêl]] | şervan2 = {{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]] | şervan3 = | fermandar1 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Donald Trump]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Pete Hegseth]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dan Caine]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Brad Cooper]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Benjamin Netanyahu]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Îsrael Katz]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Eyal Zamir]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Tomer Bar]]|}} | fermandar2 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Xamineyî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mucteba Xamineyî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mesûd Pezeşkiyan]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mihemed Bakir Zolqedîr]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Gulam Huseyîn Muhsînî-Ejeyî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elîreza Erafî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Larîcanî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Ezîz Nasirzade]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Şamxanî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mihemed Pakpûr]] {{Suîqest}}|}} | fermandar3 = | yekîne1 = | yekîne2 = | yekîne3 = | hêz1 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Artêşa Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] * {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Hêzên Parastina Îsraêlê]]|}} | hêz2 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Îran}} [[Artêşa Pasdaran a Şoreşa Îslamî ya Îranê]]|}} | hêz3 = | windahî1 = {{Lîsteya sade}} * '''Li gorî Dewletên Yekbûyî''': * {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Îsraêl]]: ** 17 kes mirine (2 ji wan hêzên leşkerî ne) ** 4.099 birîndar bûne (17 ji wan personelên leşkerî ne) * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]]: ** 13 hêzên leşkerî mirine ** 200 kes birîndar bûne * {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Kurdistan]]: [[Başûrê Kurdistanê]] ** 13 hêzên leşkerî (6 pêşmergeyên Rojhilata Kurdistanê, 6 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê û fermandarekî hêzên Fransayê jiyana xwe jidest daye) ** 22 kes birîndar bûne (2 kesên sivîl û 20 pêşmergeyên Kurdistanê birîndar bûne) | windahî2 = {{Lîsteya sade}} '''Li gorî Îranê''': * {{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]]: ** 1.444 kes mirine ** 18.551 kes birîndar bûne * '''Li gorî saziyên sîvîl''' ** '''[[HARNA]]''': 3.186 kes mirine (di nav wan de 1.153 hêzên leşkerî û 1.394 kes sivîl û 639 kesên din jî nehatine tansîf kirin) ** '''[[Hengaw]]''': 4.789 kes mirine (di nav de 4.789 hêzên leşkerî û 511 sivîl in. Li gorî Hengawê 5.300 kes jî birîndar bûne) '''Deverên din''' * {{Sembola alayê|Libnan}} [[Libnan]] ** 1.001 kes mirine ** 2.584 kes birîndar bûne | winda3 = | nîşe = }} '''Şerê Îranê''' şerek e ku di 28ê sibata 2026an de ji aliyê [[Îsraêl]] û [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ve bi êrîşeke hevbeş li dijî [[Îran]]ê hatiye dest pê kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Live updates: US, Israel attack Iran in ‘preemptive strike,’ Trump posts video on Truth Social |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602288170 |sernav=Israel names operation against Iran ‘Lion’s Roar’ |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Şerê li dijî Îranê bi navên kodkirî yên wekê '''Dengdana Şêr''', '''Operasyona Mertalê Yahuda''' û '''Operasyona Xezeba Efsaneyî''' li dijî bajarên wekê [[Tehran]], [[Îsfehan]], [[Qum]], [[Kerec]] û [[Kirmaşan]]ê êrîş hatine pêkanîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.yahoo.com/news/articles/witnesses-hear-explosion-irans-capital-061713591.html |sernav=Witnesses say they hear an explosion in Iran's capital, Tehran |malper=Yahoo News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bostonglobe.com/2026/02/28/world/witnesses-say-they-hear-an-explosion-in-irans-capital-tehran/ |sernav=US and Israel launch a major attack on Iran and Trump urges Iranians to ‘take over your government’ - The Boston Globe |malper=BostonGlobe.com |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://www.freepressjournal.in/world/israel-launches-preemptive-strike-on-iran-explosions-reported-in-tehran |sernav=Israel Launches 'Preemptive Strike' On Iran; Explosions Reported In Tehran |malper=Free Press Journal |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Wezîrê parastinê ya [[Îsraêl]]ê [[Îsrael Katz]] êrîşa piştê ku êrîşa hêzên parastina Îsraêlê (IDF) piştrast kiriye, li bajarên Îranê teqînên li pey hev pêk hatine. Piştê êrîşê Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê, rayedarên artêşa Îranê ragihandina ku wan jî li dijî Îsraêlê û dijî Dewletên Yekbûyî operasyonek bi navê '''Operasyona Soza Rastîn 4''' dane destpêkirin. Di êrîşên destpêkê ya li dijî Îranê berpirsên girîng, fermandarên leşkerî, baregehên leşkerî û avahiyên rayedarên Îranê hatine armancgirtin ku di nav de avahiya rêberê bilind [[Elî Xamineyî]] jî di nav de hebû ku dîmenên satelîtê nîşan didin ku bi giranî zirar dîtiye an jî bi giranî hilweşiyaye. Wekê bersiv Îranê jî bi dehan mûşekên balîstîk ku di nav de Îsraîl, [[Urdun]], [[Kuweyt]], [[Behreyn]], [[Qeter]], [[Erebistana Siûdî]] û [[Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] û [[Başûrê Kurdistanê]] armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/29661 |sernav=ÇAVKANIYEK JI KANAL8Ê RE: ÊRIŞÊN ÎRANÊ YÊN HEWLÊRÊ NEGIHAN ARMANCÊN XWE |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/280220261 |sernav=Bi mûşekan êrişî baregeha Amerîkayê ya li Hewlêrê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Piştê çend rojan ji aliyê rayedaran amerîkî û îsraîlî hatiye diyarkirin ku Elî Xamineyî di êrîşan de jiyana xwe jidest daye. Piştê daxuyaniyên rayedarên Amerîka û Îsraêlê, mirina Elî Xamineyî ji aliyê televîzyona dewletê ya hatiye piştrast kirin. Serokê Amerîkayê [[Donald Trump]] di daxuyaniya xwe de ragihandiye ku Amerîka û Îsraîlê li dijî Îranê êrîş pêk anîne û diyar kiriye ku "Armanca wan jinavbirina çêkirina mûşekan û leşkerî yên [[Îran]]ê ye ku rê li ber Îranê bigirin ku çekên kîmyewî bi dest nexe û di dawiyê de jî rejîma heyî hilweşîne." Donald Trump bang li endamên sipaha pasdarên şoreşa îslamî (IRGC) kiriye ku ew li hemberê parêzbendiyê çekên xwe deynin û hişyarî daye ku neqebûl kirina çekdanînê dê bibe sedema "mirineke teqez".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-02-28 |sernav=Trump indicates goal of Iran strikes is to topple regime; tells Iranian people: ‘When we’re finished, take over your government’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/trump-indicates-goal-of-iran-strikes-is-to-topple-regime-tells-iranian-people-when-we-are-finished-take-over-your-government/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ji destpêka şer ve [[Herêma Kurdistanê]] rasterast bûye armanca êrîşên Îranê û komên bi ser Îranê ve ku di nav sinorên Iraqê de bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/7827 |sernav=Îranê Hewlêr mûşekbaran kir |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-20 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/29924 |sernav=SILÊMANÎ Û HEWLÊR RASTÎ PÊLEKE ÊRIŞÊN BI DRONAN HAT |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-20 |ziman=kr }}</ref> Di dîmenên ku ji aliyê televîzyonên [[Başûrê Kurdistanê]] ve hatine parvekirin de hatiye dîtin ku sîstema parastinê ya hewayî bersiv dide mûşekên Îranê û êrîşên li dijî Hewlêrê têk dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/DWBaNatAUtU/?igsh=d3c3YzB2YTJqcjBu |sernav=Instagram |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2026-03-20 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/DVyg5D_EwPj/?igsh=MTYyZ2FsYW53YmZjcQ== |sernav=Instagram |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2026-03-20 }}</ref> Hatiye ragihandin ku bi êrîşên têk birî re, Herêma Kurdistanê heya 20 adarê nêzîkî 300 caran rasterast bûye armanca êrîşan == Paşperdeh == [[Wêne:Abraham Lincoln Carrier Strike Group Conducts Photo Exercise.jpg|thumb|çep|Koma 3em a keştiyên balafirên şer ên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Rojhilata Navîn a 2026an]] Di dawiya kanûna sala 2025an de li Îranê xwepêşandanên girseyî yên li dijî hikûmetê li seranserê welet hatibû despêkirin ku bi piranî ji ber krîza aborî, daketina nirxê diravê û bilindbûna biha yên xwarin û kelûpelan bû. Xwepêşandanên ku bangên guhertina rejîmê jî di nav de bûn, ji şoreşa 1979an vir ve<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-01-13 |sernav=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> mezintirîn xwepêşandan a li Îranê bû ku li seranserê welat, li zêdetirî 100 bajaran belav bibû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politico.eu/article/reza-pahlavi-iran-revolution-exiled-prince-plan-regime-change/ |sernav=Inside an exiled prince’s plan for regime change in Iran |malper=POLITICO |tarîx=2026-01-13 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Hikûmeta Îranê bi tepeserkirinên tund, tevî komkujiya xwepêşanderan, bersiv daye û bûyerên herî kujer di 8 û 10ê çileya 2026an de qewimîne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |sernav=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |malper=CNN |tarîx=2026-01-23 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Pourahmadi |pêşnav=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam }}</ref> ku ajansa nûçeyan a çalakvanên mafên mirovan a li Dewletên Yekbûyî hejmara miriyan wekê 7.000 kesan texmîn kiriye. Di heman demê hikûmeta Îranê jî hejmara miriyan 3.117 kes diyar kiriye lê Donald Trump û kesên din jî diyar kirine ku hejmara miriyan 32.000 kes bûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kay Armin Serjoie, Roxana Saberi, and Fatemeh Jamalpour |sernav=Iran Protest Death Toll Could Top 30,000: Local Officials |url=https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=TIME |ziman=en |roja-arşîvê=2026-01-25 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20260125063424/https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |sernav=Iran anti-government student protests spread to more universities |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-23 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> AP Newsê ragihandiye ku bikaranîna tundiya zêde yê ji aliyê hikûmetê ve di nav gelê Îranê de bêhêvîyeke çêkiriye û di nav hinek welatiyan de jî bendewariya êrîşeke Amerîkayê çêkiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-protests-memorials-chehelom-71e5db503a287126a2d31cb32a2809eb |sernav=Iranians grieve defiantly for thousands killed in last month's crackdown |malper=AP News |tarîx=2026-02-19 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Hinek akademîsyenan îdîa kirine ku hikûmeta Îranê niha bi rewşeke qels re rû bi rû ye dibe ku bibe sedema hilweşîna hikûmetê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newstatesman.com/international-politics/2026/01/how-much-longer-can-irans-islamic-republic-survive |sernav=How much longer can Iran’s Islamic Republic survive? |malper=New Statesman |tarîx=2026-01-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US |paşnav=Ansari |pêşnav=Ali }}</ref> Di 13ê çileya sala 2026an de serokê Amerîkayê Donald Trump piştgiriya xwe ji bo xwepêşanderên li dijî hikûmeta Îranê nîşan daye û piştre di 23ê çileyê de, Trump ragihandiye ku "armada" keştiyeke amerîkî ber bi Rojhilata Navîn ve diçe ku tê de keştiya balafiran USS Abraham Lincoln, USS Gerald R. Ford û çend destoryerên mûşekên rêberkirî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Trump urges Iranians to keep protesting, saying 'help is on its way' |url=https://www.reuters.com/world/china/iranian-mp-warns-greater-unrest-urging-government-address-grievances-2026-01-13/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=Reuters |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |tarîx=2026-01-24 |sernav=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Live updates: U.S. and Israel launch attack on Iran as Trump calls for regime change |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Rayedarên amerîkî û ewropî diyar kirine ku Washington sê daxwazên sereke pêşkêşî Îranê kiriye ku di nav de rawestandina mayînde ya hemî cureyên dewlemendkirina uranyûmê, bidawîkirin a bernameya mûşekên balîstîk ên Îranê û rawestandina tevahî ya piştgiriya ji bo komên herêmî yên wekê Hamas, Hizbullah û Hûsiyan hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Pager |pêşnav=David E. SangerTyler |paşnav2=Sanger |pêşnav2=Farnaz FassihiDavid E. |paşnav3=Washington |pêşnav3=Tyler Pager reported from |paşnav4=York |pêşnav4=Farnaz Fassihi from New |tarîx=2026-01-28 |sernav=Trump Threatens Iran With ‘Massive Armada’ and Presses a Set of Demands |url=https://www.nytimes.com/2026/01/28/us/politics/trump-iran-armada.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di 6ê sibata sala 2026an de Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li paytexta Omanê, Muscatê, danûstandinên nerasterast ên derbarê çekên atomî de lidar xistibûn. Îranê tekez kiriye ku pêşketin bi şêwirmendiyên li paytextan ve girêdayî ye.<ref name="Ravid2026">{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/02/14/iran-nuclear-trump-geneva-us |sernav=U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva |malper=Axios |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Gera duyem a danûstandinên ji bo çekên nukleerî li Cenevreyê hatibû plankirin.<ref name="Ravid2026" /> Di 27ê sibata 2026an de berî destpêkirina êrîşan, wezîrê derve yê Omanê Bedr El-Busaidî diyar kiriye ku "pêşketinek" hatiye bidestxistin û Îran hem qebûl kiriye ku qet uranyuma dewlemendkirî kom neke û hem jî ji aliyê ajansa enerjiya atomî ya navneteweyî (IAEA) ve<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |sernav=Peace ‘within reach’ as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> bi tevahî were verastkirin û her wiha Îranê qebûl kiriye ku asta uranyuma xwe ya dewlemendkirî ya heyî bi awayekî bêveger daxîne "asta herî nizm a gengaz". El-Busaidî diyar kiribû ku aştî "di dest de ye".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-deal-within-our-reach-oman-mediator-says/ |sernav=U.S.-Iran deal is "within our reach," Omani mediator says - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-02-27 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":1"/> Di destpêka sibata sala 2026an de Amerîkayê keştiyeke din a balafirhilgir, USS Gerald R. Ford, şandiye Rojhilata Navîn ku zextê li ser Îranê zêde bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3=security |tarîx=2026-02-13 |sernav=Trump sends second aircraft carrier to Middle East in effort to increase pressure on Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/trump-sends-second-aircraft-carrier-middle-east-iran |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di 11ê sibata 2026an de salvegera 47em a şoreşa 1979an bi mîtîngên alîgirê hikûmetê û retorîka tund a dijî Amerîkayê hatiye nîşankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-revolution-anniversary-us-nuclear-talks-protests-4ffab53ef628073ca90b9c8707485577 |sernav=Iran commemorates 1979 revolution as nation is squeezed by anger over crackdown and tensions with US |malper=AP News |tarîx=2026-02-11 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=español |pêşnav=JON GAMBRELL Leer en }}</ref> Di 13ê sibata sala 2026an de Trump diyar kiriye ku guhertina rejîmê li Îranê dê "tiştê herî baş dikare biqewime".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c8egwywkkd1o |sernav=Trump: Iran regime change 'would be the best thing to ever happen' |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Piştê rojekî, di 14ê sibatê de rayedarên amerîkî ji Reutersê re gotine ku artêşa amerîkî ji bo operasyonên berdewam ên çend hefteyan li dijî Îranê amadekariyan dike ku ne tenê êrîşeke sînordar; ev yek nîşan dide ku kampanyayeke berfireh dikare baregehên nukleerî û binesaziya dewlet û ewlehiyê ya Îranê armanc bigire. Di 24ê sibata 2026an de di gotareke derbarê Rewşa Yekîtîyê de, Trump Îran bi vejandina hewildanên çêkirina çekên nukleerî tawanbar kiriye ku van armancên îdiakirî wekê "xerab" şermezar kiriye û îdia kiriye ku Îranê her ku diçe şiyanên mûşekan ên pêşkeftîtir pêşxistiye ku dikarin gefê li Amerîka, Ewropa û baregehên amerîkî yên li derveyî welêt bixin. Wî hişyarî da ku Amerîka amade ye ku ger pêwîst be bikevin tevgerê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/9194e1f5-d191-414a-ab9f-e271a32b8b78 |sernav=Client Challenge |malper=www.ft.com |roja-gihiştinê=2026-02-28 }}</ref> == Berê şer == === Xwepêşandanên li dijî rejîma Îranê û destpêkên bicihkirina hêzên amerîkî === [[Wêne:Iran protests 8 January 2026.jpg|thumb|Di 8ê çileya 2026an de dîmenek ji xwepêşandanan li Tehranê]] Di dawiya kanûna 2025an de li Îranê xwepêşandanên girseyî yên li dijî hikûmetê li seranserê welêt dest pê kiriye ku bi piranî ji ber krîza aborî, daketina diravê Îranê û bilindbûna bihayê kelûpelan pêk hatiye. Xwepêşandan ku bangên guhertina rejîmê jî di nav de bûn, ji şoreşa 1979an vir ve xwepêşandana herî mezin ê li Îranê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-01-13 |sernav=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en }}</ref> Hikûmeta Îranê bi komkujiya xwepêşanderan bersiv daye û bûyerên herî kujer di 8 û 10ê çileya 2026an de qewimine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |sernav=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |malper=CNN |tarîx=2026-01-23 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Pourahmadi |pêşnav=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam }}</ref> Di sibata sala 2026an de, wezîrê xezîneyê yê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Scott Bessent îdîa kiriye ku Washington li Îranê kêmbûna dolar çêkiriye da ku nirxên diravên Îranê bikeve xwarê û li Îranê xwepêşandanan çêbike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politifact.com/article/2026/feb/27/iran-economic-sanctions-currency-bessent-trump/ |sernav=How US actions spurred Iranian economic, political upheaval |malper=@politifact |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-US |paşnav=Jacobson |pêşnav=Louis }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Northam |pêşnav=Jackie |tarîx=2026-02-23 |sernav=Trump's sanctions on Iran have dramatically affected its economy and led to protests |url=https://www.npr.org/2026/02/23/nx-s1-5708935/trumps-sanctions-on-iran-have-dramatically-affected-its-economy-and-led-to-protests |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Ajansa Nûçeyan a Çalakvanên Mafên Mirovan a li Amerîkayê hejmara miriyan nêzîkê 7.000 kesan texmîn kiriye û di heman demê de hikûmeta Îranê jî hêjmara kuştiyên di xwepêşandanan de 3.117 kes ragihandiye lê Donald Trump û çend berpirsên tenduristiyê yên îranî diyar kirine ku hêjmara kuştiyên di xwepêşandanan de 32.000 kes in.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |sernav=Iran anti-government student protests spread to more universities |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-23 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-GB }}</ref> Di 2ê çileya sala 2026an de, Trump gef li Îranê xwariye ku eger hikûmet biryar bide ku xwepêşanderên aştiyane bikuje, ew ê bi destwerdana leşkerî ya tund û tûj destwerdana Îranê bike. Donald Trump di 13ê çileyê de piştgiriya xwe ji bo xwepêşanderên li dijî hikûmeta Îranî nîşan daye û soz daye ku "alîkarî di rê de ye" ji bo wan û paşê, di 23ê çileyê de, Trump ragihandiye ku "armada" amerîkî ber bi Rojhilata Navîn ve diçe ku di nav de keştiya balafiran USS Abraham Lincoln û çend destoryerên mûşekên rêberkirî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |tarîx=2026-01-24 |sernav=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran’s supreme leader killed in U.S.-Israeli attack; Tehran strikes Israel, Arab states |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Di 13ê dibatê de, Trump ferman daye keştiya balafirhilgir a USS Gerald R. Ford û keştîyên şer ên alîgir ku ber bi Rojhilata Navîn ve biçin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |tarîx=2026-02-13 |sernav=Trump sends second aircraft carrier to Middle East in effort to increase pressure on Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/trump-sends-second-aircraft-carrier-middle-east-iran |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> === Goftûgoyên bernameya nukleerê 2026an === [[Wêne:President Trump Gaggles with Press Before Departing the White House, Feb. 27, 2026.webm|thumb|Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump di 27ê sibatê de, bi qasî 24 demjimêran berî destpêkirina şer, bi kurtî bi çapemeniyê re li ser pêwendiyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê bi Îranê re diaxive.]] Di 6ê sibata 2026an de Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li paytexta [[Oman]]ê, [[Muskat]]ê, danûstandinên nerasterast ên nukleerî lidar xistin. Rayedarên Îranê diyar kirine kiriye ku pêşketin bi şêwirînên li paytextan ve girêdayî ye.<ref name=":9">{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/02/14/iran-nuclear-trump-geneva-us |sernav=U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva |malper=Axios |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Civîna duyem a danûstandinên çekên nukleerî li Cenevê hatiye plankirin.<ref name=":9" /> Di navbera 15 û 20ê sibatê de, Îranê hinardeya xwe ya petrolê gihandiye rêjeya heyî ya 3 caran û depoyên petrolê kêm kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://oilprice.com/Latest-Energy-News/World-News/Iran-Rushes-to-Ship-Oil-Ahead-of-Possible-US-Strike.html |sernav=Iran Rushes to Ship Oil Ahead of Possible U.S. Strike |malper=OilPrice.com |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= }}</ref> Di 27ê sibata sala 2026an de berî destpêkirina êrîşên li dijî Îranê wezîrê derve yê Omanê Bedr El-Busaidî gotiye ku di warê danûstandinan de "pêşketinek" hatiye bidestxistin û Îran hem qebûl kiriye ku qet uranyuma dewlemendkirî kom neke û hem jî ji aliyê Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA)<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |sernav=Peace ‘within reach’ as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> ve bi tevahî were verastkirin; wekê din, Îran qebûl kiriye ku asta uranyuma dewlemendkirî ya heyî bi awayekî bêveger daxîne "asta herî nizm a gengaz". El-Bûsaidî gotiye ku aştî "di dest de" ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-deal-within-our-reach-oman-mediator-says/ |sernav=U.S.-Iran deal is "within our reach," Omani mediator says - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-02-27 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-US }}</ref> Lêbelê nûnerê Rojhilata Navîn a amerîkî Steve Witkoff gotiye ku Îranê danûstandinên nukleerî yên vê dawiyê bi israrkirina li ser "mafê xwe yê bêveqetandî" yê dewlemendkirina uranyûmê, redkirina pêşniyara amerîkî ya ji bo bidawîkirina dewlemendkirinê û heta bi pesnê ku ji 460 kîlogram uranyûma wê ya ji %60 dewlemendkirî dikare 11 bombeyên nukleerî çêbike, dest pê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603035282 |sernav=US envoy says Iran misjudged Trump team in nuclear negotiations |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-03-03 |sernav=Witkoff: Iran negotiators boasted of having enough enriched uranium to build 11 nuclear bombs |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/witkoff-iran-negotiators-boasted-of-having-enough-enriched-uranium-to-build-11-nuclear-bombs/ |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> == Gengeşe == === 28ê sibatê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ==== [[Wêne:U.S. Forces Launch Operation Epic Fury.webm|thumb|Dîmenek ji êrîş ku ji keştiyên Amerîkayê ve hatin kirin]] Piştî ku wezîrê parastinê Yisrael Katz êrîşa Îsraîlê piştrast kiriye, li Tehranê teqîn çêbûn.<ref name=":0"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatoday.in/world/story/explosions-rock-tehran-as-israel-launches-preventive-attack-on-iran-defence-minister-says-2875809-2026-02-28 |sernav=US, Israel launch Operation Epic Fury against Iran; Tehran strikes back |malper=India Today |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Desk |pêşnav=India Today World }}</ref> Rojnameya ''Times of Israel'' ragihandiye ku Katz êrîşan wekê "êrîşek pêşîlêgirtinê" bi nav kiriye ku armanca êrîşê "jiholêrakirina gefên li ser dewleta Îsraîlê" ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |sernav=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran’s retaliation |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Tsui |pêşnav=Christian Edwards, Karina }}</ref> Di nav hedefên armancgirtî de deverek li [[Tehran]]ê hebû ku avahiyê rêberê bilind ê Îranê Elî Xamineyî bû ku li vê deverê qesra serokatiyê û konseya bilind a ewlekariya neteweyî jî hebû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Erica Solomon and Farnaz Fassihi |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Hatiye piştrastkirin ku heft mûşek li vê deverê ketine.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Live updates: US and Israel attack Iran as Tehran retaliates across Middle East |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Paşê ''The New York Timesê'' ragihandiye ku "rayedarekî amerîkî gotiye ku artêşa amerîkî dest bi êrîşên asmanî li dijî Îranê kiriye."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Pager |pêşnav2=Tyler |paşnav3=Fassihi |pêşnav3=Farnaz |paşnav4=Bergman |pêşnav4=Ronen |tarîx=2026-02-28 |sernav=U.S.-Led Strike on Iran: Live Updates as Trump Calls for Government Overthrow |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê de rayedarên amerîkî piştrast kirin ku êrîş bi hevkariya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê pêk hatine.<ref name=":2"/> Li gorî raporên ku di ajansên nûçeyan de hatine parvekirin ji bo ku welatî bêne hişyarkirin ku li deverên ewle bimînin, li seranserê Îsraîlê sîren lêdaye. Balyozê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Îsraîlê Mike Huckabee ji welatiyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê xwestiye ku dema dengê sîrenê dibihîzin tavilê tedbîr bigirin, di heman demê de Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump hişyarî da ku dibe ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve qurbanî hebin.<ref name=":2"/><ref name=":2"/> Wezareta tenduristiyê ya Îsraîlê diyar kiriye ku bi veguhestina nexweşxaneyên ji bo bin erdê gihîştine asta herî bilind a amadekariyê.<ref name=":2"/> Rayedarên amerîkî piştrast kirine ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê êrîş li ser Îranê pêk anîye û wan êrîşê wekê "êrîşeke ne biçûk" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=US carrying out strikes against Iran, three US officials say |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Li gorî rayedarekî amerîkî, bi dehan êrîşên amerîkî ji balafirên şer ên li baregehên li seranserê Rojhilata Navîn û ji yek an çend keştiyên balafiran pêk hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Eric Schmitt |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Reutersê ragihandiye ku êrîş dê ji hewa û ji deryayê ve werin pêkanîn. Ajansa Nûçeyan a Farsê û [[CNN]] ragihandine ku teqîn li bajarên din ên Îranê, li bajarên wekê Qum, Kirmaşan, Îsfehan û Kerec jî çêbûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Erika Solomon |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref name=":2"/> Hatiye ragihandin ku li Tehranê êrîşên bi mûşekan li Kolana Zanîngehê, Kolana Cemhurî Îslamî û li taxa Seyîd Xandan a li bakurê Tehranê hatine kirin. Piştî êrîşan li seranserê Tehranê xizmetên ragihandinê qut bûne. Li gorî BBCyê di êrîşan de ofîsên rêberê bilind Elî Xamineyî û serokatiya Mesûd Pezeshkian li Tehranê hatine bombebarankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Iran launches attacks across Middle East after US and Israel strikes on leadership sites |malper=BBC News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Berdevkê hêzên heşdê şebiyê gotiye ku di êrîşên li Jurf el-Saxar, li başûrê Bexdayê, du şervan hatine kuştin û sê yên din jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Îranê ==== Îranê li gelek herêmên [[Kendava Farsê]] êrîşî ser çend baregehên leşkerî yên amerîkî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |sernav=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Behrêynê sîrenên êrîşa hewayî çalak kiriye ku hişyariyê li ser êrîşeke Îranê li ser baregehên leşkerî yên amerîkî li welêt bide û medyaya erebî gotiye ku li bajarê paytext a [[Manama]]yê teqîn û dû hatine dîtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lehmann |pêşnav=Noam |tarîx=2026-02-28 |sernav=Bahrain: Sirens activated as Iran targets US bases |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/bahrain-sirens-activated-as-iran-targets-us-bases/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Videos show smoke rising near US Navy facility in Bahrain |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Behrêynê piştre êrîş piştrast kiriye û gotiye ku baregeha Flota Pêncemîn a DYAyê hatiye armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wral.com/news/ap/c2f11-bahrain-says-a-missile-attack-targeted-the-us-navys-5th-fleet-headquarters-in-the-island-kingdom/ |sernav=Bahrain says a missile attack targeted the US Navy's 5th Fleet headquarters in the island kingdom |malper=WRAL.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Gambrell |pêşnav=Jon |paşnav2=Toropin |pêşnav2=Konstantin |paşnav3=Press |pêşnav3=JOSH BOAK-Associated }}</ref> Herwiha li Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê û Ebû Dabî li Mîrgeha Erebî yên Yekbûyî teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=http://news.am/eng/news/932924.html |sernav=Explosions reported in Kuwait and UAE |malper=news.am |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602283083 |sernav=Drone attacks targets Kuwait international airport |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Li gorî CNNê pasdarên şoreşê yên Îranê îdia kiriye ku Îranê çar baregehên amerîkî li Rojhilata Navîn armanc girtiye ku baregeha hewayî ya El Udeyd li Qeterê, baregeha hewayî ya Elî El Salem li Kuweytê, baregeha hewayî ya El Zafre li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî û baregeha flota pêncem a hêzên deryayî yên Amerîkayê li Behrêynê û vîdyoyek jî hatiye parvekirin ku di vîdeoyê de hatiye dîtin ku dû ji aliyê baregeha li Behrêynê ve bilind dibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Iran's IRGC targeted four US bases in the Middle East, Iranian media reports |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Erebistana Siûdî piştrast kiriye ku Îranê êrîşî Riyadê û herêmên rojhilat ên wan kiriye.<ref name="null2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Ismaeel Naar |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê siudiyan îdia kiriye ku êrîşên Îranê yên li ser wan deveran hatine têk birin û diyar kirine ku qiral dê "hemû tevdbîrên pêwîst bigire" ku xwe biparêze ku "di nav de vebijarka bersivdayîna li dijî êrîşkariyê" heye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Edward Wong |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê de hatiye îdia kirin ku hejmarek ji mûşekên îranî li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî hatine têk birin û di encama êrîşên Îranê de kesek sivîl ê ji neteweya asyayî ji ber perçeyên mûşekê ku li ser deverek niştecihbûnê ketine, hatiye kuştin.<ref name=":4">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Iran latest: Netanyahu says 'growing signs' Iran's supreme leader Khamenei is 'gone' after US-Israel attacks |malper=BBC News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=One person killed in UAE after Iranian strikes |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Qeterê îdia kiriye ku wan herî kêm du pêlên êrîşên mûşekî asteng kirine û diyar kir ku ti qurbanî an zirar û ziyaneke milkî çênebûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Beirut |pêşnav=Abdi Latif DahirReporting from |paşnav2=Lebanon |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran Hits Back Across the Mideast, Targeting U.S. Bases and Allies |url=https://www.nytimes.com/2026/02/28/world/middleeast/iran-retaliatory-strikes-region.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li bakurê Îsraîlê avahiyek 9 qatî bi mûşekan hatiye lêdan ku di encamê de kesek birîndar bûye.<ref name=":5">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |sernav=US-ISRAELI ATTACKS ON IRAN KILL 201; IRAN FIRES BACK, BLASTS ACROSS REGION |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Stepansky |pêşnav=Nils Adler,Joseph }}</ref> Her wiha Hayfa û Tel Avîvê jî bûye armanca êrîşên mûşekên Îranê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.1163/2210-7975_hrd-2261-0183 |sernav=news-from-asia-watch-no6-indonesia-soeharto-retaliates-against-critics-may-1995-7-pp |malper=Human Rights Documents online |roja-gihiştinê=2026-02-28 }}</ref> Di heman demê de li gorî raporên ajansan mûşekên ji Îranê li herêmên Urdunê û li bajarê paytext a Emmanê ketine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.marketscreener.com/news/jordan-s-military-says-it-has-downed-two-ballistic-missiles-targeting-the-country-ce7e5cdfd180f321 |sernav=Jordan's military says it has downed two ballistic missiles targeting the country {{!}} MarketScreener |malper=www.marketscreener.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US |paşnav= }}</ref> Rayedarên Ûrdunê diyar kirine ku hêzên wan ên çekdar du mûşekên balîstîk ên Îranî yên ku axa wê hedef digirtin xistine xwarê û ku wan 54 raporên ketina bermayiyan ku zirarên milkî çêkirine tespît kirine lê ti qurbanî çênebûne.<ref name=":4"/><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Rawan Sheikh Ahmad |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li Sûriyeyê mûşekeke balîstîk a Îranê li Suweydayê ketiye û herî kêm 4 sivîlan jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ari |pêşnav=Lior Ben |paşnav2= |tarîx=2026-02-28 |sernav=Report: At least four killed in Iranian missile strike in As-Suwayda, Syria |url=https://www.ynetnews.com/article/8snmn9r7o |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://modern.az/en/dunya/574948/missile-debris-fell-on-syria-there-are-casualties/ |sernav=Missile debris fell on Syria: there are casualties |malper=Modern.az |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=az |paşnav=modern.az }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.corriere.it/esteri/diretta-live/26_febbraio_28/iran-usa-news-diretta-1.shtml |sernav=Iran, le ultime notizie in diretta {{!}} Attacco di Usa e Israele. Netanyahu: «Segnali che Khamenei sia morto». Teheran risponde: missili su Israele, Dubai e basi Usa nel Golfo. Poi l'sms: «Lasciate la capitale» |malper=Corriere della Sera |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=it-IT }}</ref> Herêmên niştecihî yên Dubayê yên nêzîkî marînaya Dubayê û Keştiya Palm a Dubayê rastî êrîşan hatine ku di encamê de otêla Fairmont The Palm şewitiye ku çar kes birîndar bûne û avahiyeke sivîlan li derdora Dohayê bûye armanca mûşekên Îranê.<ref name=":6">{{Jêder-malper |url=https://news.sky.com/story/iran-latest-israel-launches-preventative-attack-defence-minister-says-13509565 |sernav=Iran latest: Supreme leader 'safe and sound', spokesman tells Sky - but Netanyahu claims there 'signs' he is dead |malper=Sky News |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref name=":5"/><ref name=":4"/> Balafirên bêmirov ên Şahed-136 nêzîkî Burc Xelîfeyê armanc girtine ku ev yek bûye sedema fermana valakirinê û protokola awarte ya avahiyê hatiye çalak kirin. Îmaratên Yekbûyî yên Erebî (ÎMAR) ragihandiye ku wan "pêleke nû" yên bermahiyên mûşekên îranî desteser kiriye û "perçeyên ji desteserkirinan" li Ebû Dabî û Dubayê ketine.<ref name="null2026"/> Êrîşên li ser Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê bûne sedema çend birîndarên nediyar.<ref name=":6"/> Li Behrêynê di êvarê de hatiye ragihandin ku droneke îranî li bircêk li herêmeke niştecihbûnê xistiye. Fermandarê hêzên deryayî yên Îranê bi eşkereyî ragihandiye ku her keştiyek ku bixwaze ji Tengava Hurmizê derbas bibe, divê êdî destûra pêşwext ji Îranê werbigire. === 1ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Operation Epic Fury Update, President Donald J. Trump.webm|thumb|Axavtina serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump di derbarê kuştina Elî Xamineyî de]] Di 1ê adarê de Îsraîlê pêlek din a êrîşan li dijî Îranê pêk aniye ku wekê beşek ji kampanyaya xwe ya berdewam ku navenda paytextê hedef digirt. Piştî êrîşên Îsraêlê dezgehên medyayê yên îranî teqînên bihêz ragihandine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603016712 |sernav=Powerful explosions shake Tehran - state media |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Trump di parvekirinekê li ser Truth Social gotiye, "Îranê tenê got ku ew ê îro pir bi tundî lê bidin, ji her demê bêtir ji her demê bêtir. Lêbelê, çêtir e ku ew vê yekê nekin, ji ber ku heke ew bikin, em ê bi hêzek ku berê qet nehatiye dîtin li wan bidin!". CENTCOMê ragihandiye ku ferman ji wan re hatiye dayîn ku "amîra ewlehiyê ya rejîma Îranê hilweşînin".<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Ali Khamenei may be dead, but Donald Trump has unfinished business |url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2026/03/01/ali-khamenei-may-be-dead-but-donald-trump-has-unfinished-business |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Economist |issn=0013-0613 }}</ref> Hêza parastina Îsraîlê (IDF) gotiye ku wan balafireke şer a F-4 û F-5 bombebaran kir ku amadekariya firînê dikirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888372 |sernav=Israeli airstrike hits Iranian jets on runway {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Sîstema HQ-9B ya li dora Tehranê jî hatiye bêbandor kirin. Elî Larîcanî ku berpirsê payebilind ê ewlehiyê yê Îranê ye konseyeke rêberiyê ya demkî ragihandiye û Amerîka û Îsraîl bi hewldana hilweşandina Îranê tawanbar kiriye. Di heman demê de wî pêkhateyên li Îranê wekê "komên cudaxwaz" binav kiriye û di gefên xwe de gotiye "ger ew tevbigerin dê encamên rastîn bibînin". Serokê parlementoya Îranê, Mihemed Baqir Qalibaf, ji bo Trump û Netanyahu gotiye ku wan xeta sor derbas kiriye û "ew ê berdêla wê bidin". Avahiya dadgeha şoreşê ya Tehranê hatiye bombebarankirin û di encama bombebaranê de avahî hilweşiyaye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143#202603016124 |sernav=Live - 'I got him before he got me,' Trump says on killing Khamenei |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Hejmara qurbaniyên êrîşa hewayî ya dibistana Mînabê gihîştiye 148 kesan.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/live/cgjzn5npl7yt |sernav=آنچه گذشت؛ ادامه حملات آمریکا و اسرائیل، صدا و سیما هدف قرار گرفت |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=fa }}</ref> Li nêzîkî Yarîgeha Azadî, [[Qada Azadî]] û [[Birca Mîladê]] teqîn hatine ragihandin.<ref name=":3"/> Komeleya Heyva Sor a Îranê ragihandiye ku li nêzîkî nexweşxaneyên Tehranê û her wiha li nêzî avahiya aştiyê teqîn çêbûne.<ref name=":3"/> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan "serfermandariya giştî ya hêzên ewlehiya navxweyî", digel Baregeha Serellah, hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603018596 |sernav=Israel says it destroyed Iran internal security headquarters in Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li gorî medyaya Îranê, êrîşên Amerîka û Îsraêlê bandor li ser baregehên radyo û televîzyona dewletê jî kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603013820 |sernav=Strikes on Tehran target parts of national radio and TV HQ - state media |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Hatiye diyar kirin ku di êrîşên Amerîka û Îsraêlê de berpirsên Îranê Mihemed Baserî, berpirsekî wezareta îstîxbaratê û Gholamreza Rezaeyan, serokê beşa îstîxbaratê ya polîsên [[FARAJA]] jiyana ji dest dane.<ref name=":3"/> Trump ji [[NBC Newsê]] re diyar kiriye ku "hejmareke mezin ji serkirdeyan" li Îranê jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/trump-responds-reports-ayatollah-death-rcna261149 |sernav=Trump says 'a large amount' of Iran's leadership is gone |malper=NBC News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Di sibeha 1ê adarê de, raporan piştrast kiriye ku Îranê bi mûşek û dronan êrîşê Îsraêl, Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî, Qeter, Kuweyt, Behrêyn, Urdin û Erebistana Siûdî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aicoin.com/en/news-flash/2775332 |sernav=Iran launches missiles at Israel, Israeli military launches defense system |malper=AiCoin |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref name=":7">{{Jêder-malper |url=https://english.news.cn/20260301/fb1f012710ca405784b8adb5bae95190/c.html? |sernav=Daily World Briefing, March 1 |malper=english.news.cn |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref name=":8">{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-israel-us-03-01-2026-693bc30bbbc98660d81f4a13f65ca10f |sernav=US and Israel pound Iran as Trump signals willingness to talk to new leaders after Khamenei's death |malper=AP News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li gorî raporên dawî, Îranê bi mûşekan êrîşî baregeha Flota Pêncemîn a (baregeha leşkerên Amerîkayê) li Behrêynê kiriye.<ref name=":7"/><ref name=":8"/> Hatiye diyar kirin ku du ji mûşekên ku li bajarê Dubaiyê ketiye û dûyên tarî ji Bendera Jebel Ali ya Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî bilind bûne. Piştî êrîşa firokeyên bêpîlot ên milîsên îraqî li hemberê Herêma Kurdistanê nêzîkî li Balafirgeha Hewlêrê teqînek çêbûye.<ref name=":3"/> Wezîrê parastinî ya Keyaniya Yekbûyî John Healey diyar kiriye ku Îranê du mûşek avêtine baregehên brîtanî yên li Qibrisê lê wî bawer nekiriye ku ew di bin êrîşê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/international/article-888356 |sernav=Iran launched missiles at Cyprus, threatening UK troops {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Lêbelê wezîrê parastin a Qibrisê Vasilis Palmas paşê înkar kiriye ku mûşek ber bi Qibrisê ve hatine avêtin û serokwezîr Keir Starmer jî ev yek piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/iran-missiles-cyprus-defence-secretary-b2929655.html |sernav=Iran missiles fired towards UK military bases in Cyprus, defence minister says |malper=The Independent |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Di dema operasyonên dronan de li Tengava Hurmuzê, li gorî agahiyan, bendera Duqmê ji aliyê du dronan ve hatiye lêdan ku di encamê de karkerekî biyanî birîndar bûye û Navenda Ewlekariya Deryayî ya Omanê piştrast kiriye ku tankereke petrolê ya bi navê Skylight ku bi ala Palauyê ye, bi 5 mîlên deryayî (9.3 km) li bakurê bendera Xesabê hatiye hedefgirtin ku di encamê de çar kes ji tîma hind-îranî ya li ser keştiyê birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.64628/ab.s6jad7hag |sernav=Strait of Hormuz: if the Iran conflict shuts world’s most important oil chokepoint, global economic chaos could follow |malper=doi.org |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |paşnav=Schiffling |pêşnav=Sarah }}</ref> Keştiyeke din, tankera MKD VYOM a bi ala Giravên Marshallê piştî ku debasê peravên Omanê dibe rastî êrîşan hatiye û endamekî tîmê hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies |tarîx=2026-03-01 |sernav=Three tankers damaged in Gulf and one seafarer killed as US-Iran conflict escalates |url=https://www.timesofisrael.com/three-tankers-damaged-in-gulf-and-one-seafarer-killed-as-us-iran-conflict-escalates/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ji ber girtina Tengava Hormuzê, 150 keştîyên barhilgir ku di nav de gelek tankerên petrolê jî hene li pişt tengavê asê mane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tagesschau.de/newsticker/liveblog-israel-usa-angriffe-iran-102.html |sernav=Nahost-Liveblog: ++ Militäreinsatz könnte laut Trump vier Wochen dauern ++ |malper=tagesschau.de |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=de |paşnav=tagesschau.de }}</ref> Di heman rojê de mîna roja berê, Riyad jî rastî êrîşên rasterast hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/world/iran/live-blog/iran-attack-strikes-us-israel-trump-khamenei-dead-live-updates-rcna261172 |sernav=Hezbollah and Israel exchange strikes in wake of Khamenei's killing |malper=NBC News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Mûşekeke Îranê dikare ji berevaniya Îsraîlê derbas bibe û li kenîşteyekê li Beyt Şemeşê ketiye 9 kesan jiyana xwe jidest dane 11 kes winda bûne û 51 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/live/us-israel-strikes-iran-khamenei-03-01-2026 |sernav=Israel strikes Lebanon’s capital, responding to missiles from Hezbollah |malper=AP News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Brown |pêşnav=Bridget |paşnav2=Belanger |pêşnav2=Lorian |paşnav3=Benassi |pêşnav3=Ricardo |paşnav4=Hranjski |pêşnav4=Hrvoje }}</ref> Balafireke bêmirov a Îranê li Otêla Crowne Plaza li Manama ya [[Behreyn|Behrêynê]] ketiye ku bûye sedema şewatê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatvnews.com/news/world/iranian-drone-hits-crowne-plaza-hotel-in-bahrain-2026-03-01-1032140 |sernav=Iranian drone hits Crowne Plaza hotel in Bahrain's Manama |malper=India TV News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Crowne Plaza in Bahrain confirms "incident" affected the hotel |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Cheney |pêşnav= }}</ref> Li Ebû Dabiyê li nêzîkî kompleksa Etihad Towers, li nêzîkî balyozxaneya Îsraîlê, bermahiyên droneke hatiye dîtin û dema ku drone dikeve, bermahiyên dronê de zirar daye bircan û jinek û zarok a wê bi sivikî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Cooper |pêşnav3=Helene |paşnav4=Kanno-Youngs |pêşnav4=Zolan |paşnav5=Pager |pêşnav5=Tyler |paşnav6=Zhuang |pêşnav6=Yan |tarîx=2026-03-01 |sernav=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/01/world/iran-attack-khamenei-trump |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di 1ê adarê de ji ber êrîşeke Îranê li [[Kuweyt]]ê kesek hatiye kuştin û 32 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603016189 |sernav=One killed, 32 injured in Iranian attacks on Kuwait, health ministry says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îranê îdia kir ku wan bi çar mûşekan li USS Abraham Lincoln xistiye lê piştre rayedarekî amerîkî vê îdiayê red kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-01 |sernav=Iran’s Guards say they ‘struck’ US aircraft carrier USS Abraham Lincoln |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irans-guards-say-they-struck-us-aircraft-carrier-uss-abraham-lincoln/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî agahiyan, baregeha deryayî ya fransî Camp de la Paix a li Ebû Dabiyê jî ji aliyê mûşek an jî droneke Îranê ve hatiye xistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theyeshivaworld.com/news/liveblogs/live-blog/2518641/smoke-rises-over-french-naval-base-in-abu-dhabi-after-iranian-strike.html |sernav=Smoke Rises Over French Naval Base in Abu Dhabi After Iranian Strike |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-US }}</ref> Du dronên îranî depoyek li Baregeha Deryayî ya El Selam li Ebû Dabî kirine armanc, di encamê de agir bi du konteynerên ku kelûpelên giştî tê de dihatin hilanîn ketiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-GB }}</ref> Li dora saet 15:30 GMT, Erebistana Siûdî îdîa kiriye ku wan kariye rê li çend mûşekên ku hewl didan Baregeha Hewayî ya Prens Sultan û Balafirgeha Navneteweyî ya Qiral Xalid bikin hedef, bigirin. Karbidestên leşkerî yên Keyaniya Yekbûyî gotine ku Typhoonek RAF droneke îranî ku ber bi qada hewayî ya Qeterê ve diçû xistine xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603015680 |sernav=UK says British fighter jet shot down Iranian drone heading toward Qatar |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Mûşek û dronên îranî her wiha li baregeheke leşkerî ya amerîkî ya nêzîkî Hewlêrê ketiye xwarê û kampeke meydanî ya Bundeswehr li rojhilatê Urdunê xistiye, ku di encamê de leşkerekî amerîkî birîndar bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://tass.com/world/2094115 |sernav=Iran targets German bases in Jordan, Iraq — magazine |malper=TASS |roja-gihiştinê=2026-03-02 }}</ref> Ber bi dawiya rojê ve êrîşeke mûşekeke balîstîk li devereke rojavayê Qudsê ketiye û ziyanên milkî li ser rêya derdorê, zirar daye wesayîteke sivîl û şeş kes birîndar bûne. Perçeyên mûşekeke îranî li Eyn Tarma, Sûriyeyê ketiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hjnews.com/world/syria-iran/image_0c0cf6ef-aaca-5464-887f-50bf088af3ef.html |sernav=Syria Iran |malper=The Herald Journal |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=AP |pêşnav=Ghaith Alsayed- }}</ref> === 2ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Epic Fury Strike compilation (997855).webm|thumb|Montajek ji êrîşên Fermandariya Navendî ya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê di dema Operasyona Epic Fury de li Îranê]] Di 2ê adarê de êrîş li ser xalên komara îslamî ya Îranê ku xalên li [[Tehran]] û [[Sine]] bûne armanca êrîşan û her wiha li deverên leşkerî û stratejîk ên wekê navendên fermandariyê û navendên mûşekan jî rastî êrîşan hatine. Piştre di heman rojê de Îranê diyar kiriye ku navenda nukleerî ya Natanzê ji aliyê êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê ve hatiye armancgirtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/articles/cy4wxk7e71xo |sernav=حملات گسترده هوایی به پایتخت ایران؛ آسیب‌ به بیمارستان‌های گاندی و خاتم‌الانبیاء در تهران |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=fa }}</ref> Di sibehan di heman rojê de nexweşxaneya Xetam-el-Enbîa û Gandî ya li Tehranê rastî êrîşan hatine ku ji aliyê Îranê ve hatiye ragihandin û ji aliyê BBC Verify ve hatiye piştrast kirin. Ev nexweşxaneya ji berê ve bi hikûmetê ve girêdayî bûn. Di bersiva êrîşên Hizbullahê de, artêşa Îsraêlê bi rêze bombebaranên stratejîk li ser Beyrût û Geliyê Beqayê berdewam kiriye.<ref name="Kleinbaum2026">{{Jêder-malper |url=https://www.jfeed.com/news/hezbollah-israel-war-declaration |sernav=BREAKING: Hezbollah Officially Declared War on Israel |malper=JFeed |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Kleinbaum |pêşnav=Yair }}</ref> Di heman demê de heman êrîş li başûrê Libnanê jî çêbûne. Piştî demek kurt, hêzên hewayî yên Îsraêlê dest bi êrîşên li Tehranê jî kirine. Hêza hewayî ya DYAyê li baregehên hewayî yên li seranserê Îranê, balafirên leşkerî û avêjerên droneyan ku di nav de gelek F-14 Tomcat hebûn xistiye. Artêşa Îsraêlê (IDF) îdîa kir ku wan di êrîşan de serokê baregeha îstîxbaratê ya Hizbullahê Huseyîn Makled kuştiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-02 |sernav=IDF says it killed Hezbollah intelligence chief in overnight strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-killed-hezbollah-intelligence-chief-in-overnight-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di çarçoveya xweparastina li dijî Hizbullahê de, hêzên çekdar ên Îsraêlê êrîşî sê bajarokên li başûrê Libnanê kirine ku di nav wan de bajarokên Haris, Nebetiye el-Fewqa û Meyfadûn hebûn û piştre fermana valakirinê li pêncî bajarokên cîran daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.repubblica.it/esteri/2026/03/02/diretta/iran_guerra_usa_israele_news_oggi-425194152/ |sernav=Iran, le news dalla guerra. Trump: “Li stiamo massacrando”. E non esclude invio soldati |malper=la Repubblica |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=it }}</ref> Ajansa medyayî ya Siûdî El Hadath ragihandiye ku rêberê siyasî yê Hizbullahê û endamê parlamentoya Libnanê Mihemed Raad di êrîşeke hewayî de hatiye kuştin.<ref name="Boxerman2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Cooper |pêşnav3=Helene |paşnav4=Kanno-Youngs |pêşnav4=Zolan |paşnav5=Pager |pêşnav5=Tyler |paşnav6=Zhuang |pêşnav6=Yan |tarîx=2026-03-01 |sernav=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/02/world/iran-us-israel-attack-trump |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Îsraêlê hişyarî daye libnanî yên ku ji malên xwe reviyane ku venegerin û gelek kesan gotine ku ew nizanin piştî ku roj diçe ava ew ê çawa bigihîjin xwarin an avê. ==== Êrîşên Hizbullah û Îranê ==== Li dora nîvê şeva bi dema herêmî, baregeha hêza hewayî ya qraliyetê li [[Akrotîrî]], [[Qibris]]ê, rastî êrîşeke gumanbar a bêmirov hatiye û li seranserê Akrotîrî û Dhekelî yê sîrenên êrîşa hewayî lê daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-GB }}</ref> Her çiqas yek ji wan karîbû li balafirgehê bikeve û zirarên piçûk çêbike, li gorî agahiyan êrîşên pênc dronan hatine têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/security-threat-declared-at-uk-cyprus-bases |sernav=UK Cyprus base hit by drone |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://english.news.cn/europe/20260302/f1219f92cf764cfda2bcbac966935263/c.html |sernav=Urgent: Explosions heard at Britain's air force base in Cyprus: British media |malper=english.news.cn |roja-gihiştinê=2026-03-02 }}</ref> Sîstema hişyariya otomatîk a leşkerî ya brîtanî diyar kiriye ku "gefeke ewlehiyê ya berdewam" heye û wezareta parastinê îdia kiriye ku "baregehê bersiv daye" êrîşê.<ref name="Fulton2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fulton |pêşnav=Adam |paşnav2=Dunbar |pêşnav2=Marina |paşnav3=Richards |pêşnav3=Serena |paşnav4=Lowe |pêşnav4=Yohannes |paşnav5=Vernon |pêşnav5=Hayden |paşnav6=Ratcliffe |pêşnav6=Rebecca |tarîx=2026-03-02 |sernav=Trump warns there could be more casualties after service members killed – as it happened |url=https://www.theguardian.com/us-news/live/2026/mar/01/us-israel-war-on-iran-ayatollah-ali-khamenei-i-dead-latest-reports |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref name="Fulton2026"/> Ev yek paşê ji aliyê rayedarên qibrisî ve hatiye piştrast kirin.<ref name="Fulton2026"/> Li gorî agahiyan çend demjimêr piştî ku Keyaniya Yekbûyî destûr daye Dewletên Yekbûyî ku bingehên wan ên leşkerî ji bo operasyonên li dijî Îranê bikar bîne, pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Campbell |pêşnav=Lucy |paşnav2=Ambrose |pêşnav2=Tom |paşnav3=Lowe |pêşnav3=Yohannes |paşnav4=Fulton |pêşnav4=Adam |paşnav5=Ambrose |pêşnav5=Lucy Campbell (now); Tom |paşnav6=Fulton (earlier) |pêşnav6=Adam |tarîx=2026-03-02 |sernav=Middle East crisis live: Israel launches new attacks on Tehran and Beirut as Trump lays out objectives |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Îranê her wiha îdîa kiriye ku droneke MQ-9 reaper a amerîkî xistiye xwarê. Çavkaniyên Îsraêlê ragihandine ku di saetên serê sibê yên 2ê adarê de ji nav Libnanê ber bi axa wê ve roket hatine avêtin û li ser Heyfa û Celîleya Jorîn dengê sîrenan hatiye lêxistin.<ref name="Fulton2026"/><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |pêşnav= |tarîx=2026-03-01 |sernav=Rockets launched from Lebanon for first time in months, setting off sirens across northern Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rockets-launched-from-lebanon-for-first-time-in-months-setting-off-sirens-across-northern-israel/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraêlê gotiye ku wan mûşekek têk biriye, di heman demê de mûşekên din jî li deverên vekirî xistine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Glikman |pêşnav=Eitan |paşnav2=Kraus |pêşnav2=Yair |tarîx=2026-03-01 |sernav=IDF: Rocket intercepted from Lebanon, several landed in open areas; drone intrusion alerts |url=https://www.ynetnews.com/article/08vx55nmo |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Îstîxbarata îsraêlî bawer dike ku êrîş encama fermanek ji Tehranê bû û berdevkê artêşa Îsraêlê daxuyaniyek awarte daye û diyar kiriye ku êrîş divê wekê "ragehandina fermî ya şer ji aliyê Hizbullahê ve" were hesibandin û soz daye ku gefê "bêbandor bike".<ref name="Kleinbaum2026"/> Hizbullah berpirsiyariya xwe di êrîşê de piştrast kiriye û diyar kiriye ku wan di bersiva kuştina Xamineyî de êrîşî baregeheke Îsraîlê li Heyfayê kiriye. Li gorî raporên medyaya civakî, du dronan li nêzîkî Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê baregeha serketinê ya Amerîkayê kirin armanc û yek ji wan li baregehê ketiye. Di heman demê de çend teqînan li Hewlêr, li Başûrê Kurdistanê pêk hatine. Komeke alîgirê Îranê ya bi navê "parêzvanên lîwaya xwînê" diyar kirine ku ew li pişt van her du êrîşan in û îdia kirine ku ew ji bo tolhildana kuştina Xamineyî van êrîşan pêk anîne.<ref name="Boxerman2026"/> Êrîşeke Îranê li ser bendera Mîna Selman a Behrêynê bûye sedema şewatê. Perçeyên mûşekek ku hatibû têk birin li ser "keştiyeke biyanî" ku li herêma pîşesaziyê ya Selman dikeve, bûye sedema mirina karkerekî û birîndarbûna giran ên du kesên din. Li Ras Tanura ya Aramco ya li Erebistana Siûdî, tesîseke rafineriyê zirar dîtiye û bûye sedema şewateke kontrolkirî. Di destpêkê de dihat bawerkirin ku ji ber êrîşeke bi dronan çêbûye lê rayedarên Siûdî diyar kirin ku şewat ji ber bermahiyên mûşekeke Îranî ya têk birî derketiye. Wezareta berevaniyê ya Kuweytê diyar kiriye ku "çend" balafirên amerîkî li Kuweytê ketine xwarê. Piştre hatiye diyar kirin ku balafirên şer ên Amerîkayê ji aliyê hêzên Amerika an Kuweytê bi şaşî hatine lêxistin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-02 |sernav=Small fire under control at Saudi Aramco refinery after apparent drone strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/small-fire-under-control-at-saudi-aramco-refinery-after-apparent-drone-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> CNNê teqînên li bajarên mezin ên herêma Kendavê ragihandiye. Li Dubaî, Ebû Dabî û Dohayê teqîn çêbûne. Li gorî Ajansa Nûçeyan a Kuweytê ya dewletê, rafineriyeke petrolê bi şarapnelê hatiye armancgirtin. Li Erebistana Siûdî droneyan rafineriya Ras Tanura armanc girtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk |sernav=Live updates: Trump warns Iran about larger strikes as war spirals in Middle East |malper=CNN |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Lee |pêşnav= }}</ref> Li Behrêynê wezareta karên hundir diyar kiriye ku li seranserê welêt siren hatine lêxistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603026672 |sernav=UAE intercepts 9 Iranian ballistic missiles, 6 cruise missiles, ministry says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li Qibrisê Balafirgeha Navneteweyî ya Pafosê li ser tespîtkirina tiştekî nenas ê biyanî yê ku li ezman hatiye valakirin û di heman demê de li ser tespîtkirina gefek pêşdîtî ya li hemberî baregeha Akrotiriyê careke din sîren lê daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/paphos-airport-evacuated-reports |sernav=Paphos airport returns to operation after evacuation |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://knews.kathimerini.com.cy/en/news/sirens-sound-again-at-akrotiri-base-as-tensions-remain-high |sernav=Sirens sound again at Akrotiri base as tensions remain high |malper=knews.com.cy |roja-gihiştinê=2026-03-02 |paşnav=Solutions |pêşnav=BDigital Web }}</ref> Paşê hikûmeta Qibrisê piştrast kiriye ku ew tişt du dron bûn ku bêyî ku zirarê bidin hatine têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://news.sky.com/story/raf-base-in-cyprus-hit-by-drone-strike-ministry-of-defence-says-13514072 |sernav=RAF base hit, with more drones intercepted |malper=Sky News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Piştî bûyerê Yewnanistanê ragihandiye ku ew ê firkate û balafirên F-16 bi cih bikin ku Qibrisê ji her êrîşeke din ên Îranê biparêzin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://in-cyprus.philenews.com/local/we-will-strike-cyprus-hard-iranian-general-says-over-american-presence-on-island/ |sernav=We will strike Cyprus hard, Revolutionary Guards general says over American presence on island |malper=in-cyprus.philenews.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://caliber.az/en/post/iranian-general-warns-of-intense-attacks-on-cyprus-over-us-presence |sernav=Iranian General warns of "intense" attacks on Cyprus over US presence - VIDEO |malper=caliber.az |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Piştre di heman rojê de Îranê êrîşên li dijî binesaziya enerjiyê li Qeterê pêk aniye. Balafirên bêmirov ên Îranê li baregehên gaza xwezayî ya şilekirî (LNG) yên Qeterê xistiye ku bûye sedema rawestandina hilberînê. Her wiha, mûşek û dron ber bi deverên li Qatarê ve hatine şandin ku di nav de Baregeha Hewayî ya El Udeyd û tesîsên pîşesaziyê hebûn, hêzên Qatarê îdîa kiriye ku wan gelek ji van êrîşan têk birine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=England |pêşnav=Andrew |paşnav2=Moore |pêşnav2=Malcolm |paşnav3=Sandlund |pêşnav3=William |paşnav4=Millard |pêşnav4=Rachel |tarîx=2026-03-02 |sernav=Gas prices soar as Iranian attacks force shutdown of Qatari production |url=https://www.ft.com/content/dac7a77d-e0f4-4f52-a3d4-55b145e67347 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=Financial Times }}</ref> === 3ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Attack around Enghelab Square 9.jpg|thumb|Di 3ê adarê de Qada Enqelab a Tehranê]] Di saetên serê sibeha 3ê adarê de Îsraîlê li Libnan û Îranê bombebaran û êrîşên xwe berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/lebanon-israel-hezbollah-6c73ef0f5836632a2d2b34145900c28b |sernav=Lebanon’s leaders turn on Hezbollah as airstrikes hit Beirut and thousands seek shelter |malper=AP News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Tawil |pêşnav=Fadi |paşnav2=español |pêşnav2=BASSEM MROUE Leer en }}</ref> Îsraêlê gotiye ku wan yek ji fermandarên artêşa Îranê kuştiye û piştî êrîşa mûşekên li hemberî Îsraêlê, diwanzdeh endamên Hizbullahê girtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-03-26 |sernav=Live updates: Israel hits Beirut and Tehran as Trump warns Iran of escalated strikes |malper=CNN |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en |paşnav=Yosef |pêşnav= }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan baregeha konseya bilind a ewlekariya neteweyî, digel binesaziya fermandarî û kontrolê û ofîsa serokkomarî ya Îranê hilweşandiye û destnîşan kiriye ku wan "navenda herî navendî û girîng a rejîma Îranê" armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603031120 |sernav=Israel strikes Iran leadership compound in central Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Wezîrê berevaniya Îsraêlê ji bo desteserkirina pozîsyonên stratejîk ên Libnanê destûr daye ku artêş destwerdana bejayî ya Libnanê bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lbc.co.uk/article/israel-launches-ground-invasion-of-lebanon-and-trump-issues-new-warning-5HjdTm8_2/ |sernav=Israel launches ground invasion of Lebanon and Trump warns 'hardest hits were yet to come' |malper=LBC |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en |paşnav=McShane |pêşnav=Asher }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260303-israel-orders-troops-to-seize-new-positions-in-lebanon |sernav=Israel orders troops to seize new positions in Lebanon |malper=France 24 |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Li gorî çavkaniyên amerîkî, wan bi giranî zirar dane şiyanên deryayî yên Îranê, bi taybetî li Kendava Omanê ku tê gotin çend keştîyên şer ên Îranê hatine rûxandin û li baregehên girîng ên Îranê hatine xistine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.navalnews.com/naval-news/2026/03/us-strikes-destroy-irans-main-naval-assets/ |sernav=US Strikes Destroy Iran's Main Naval Assets |malper=Naval News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en-US |paşnav=Ozberk |pêşnav=Tayfun }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.twz.com/news-features/irans-key-naval-base-on-strait-of-hormuz-set-ablaze-from-strikes |sernav=Iran's Key Naval Base On Strait Of Hormuz Set Ablaze From Strikes |malper=The War Zone |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en-US |paşnav=Rogoway |pêşnav=Joseph Trevithick, Tyler }}</ref> Qesra Golestanê ku di lîsteya mîrata cîhanî ya UNESCOyê de ye, ji ber bermahiyên êrîşa ezmanî ya Îsraêl û Amerîkayê ziyan dîtiye ku bûye sedema zirarê ku di nav de Hola Golestanê û Textê Mermerî hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/culture/2026/03/03/unesco-expresses-concern-over-the-protection-of-cultural-heritage-sites-in-middle-east |sernav=UNESCO shares concerns over protection of cultural heritage sites |malper=euronews |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Wezareta mîrata çandî, geştiyariyê û karên destan a Îranê bi fermî ji UNESCOyê xwestiye ku rewşê binirxîne û UNESCOyê daxuyaniyek weşand û destnîşan kiriye ku zirardayîna milkên dîrokî li dijî qanûnên navneteweyî ye.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=How Iran Conflict Damaged Golestan Palace, Once Home Of Peacock Throne Looted From Delhi |url=https://www.ndtv.com/lifestyle/how-iran-conflict-damaged-golestan-palace-once-home-of-peacock-throne-looted-from-delhi-11162756/amp/1 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=www.ndtv.com |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan Dawûd Elîzade, fermandarê şaxê Libnanê ya hêza Qudsê, li Tehranê kuştiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-03 |sernav=Top IRGC commander, responsible for Lebanon, killed in Tehran strike — IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/top-irgc-commander-responsible-for-lebanon-killed-in-tehran-strike-idf/ |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên hewayî yên Amerîka-Îsraêlê avahiya konseya tesbîtkirina berjewendiyê li Tehranê hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603037480 |sernav=Video shows ruins of Iran's Expediency Council building after strikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Li gorî rayedarên îsraîlî dibe ku êrîş dijwartir bibin û şerekî bejayî ya kûrtir jî di nav xwe de bigirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tankersley |pêşnav=Jim |paşnav2=McCreesh |pêşnav2=Shawn |paşnav3=Troianovski |pêşnav3=Anton |paşnav4=Rennison |pêşnav4=Joe |tarîx=2026-03-03 |sernav=Israel Begins ‘Broad Wave of Strikes’ on Iran’s Infrastructure |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/04/world/iran-war-israel-lebanon-trump |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Tehranê baregeheke pêşxistina çekên nukleerî ya veşartî ku wekê Min Zadaî bi nav kiriye, hilweşiyaye û ji destpêka şer ve 300 avêjerên mûşek ên îranî ji holê rakiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-888715 |sernav=IDF destroys secret nuclear site, thousands of missile pads {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Serokê Amerîkayê Donald Trump gotiye ku Amerîkayê "dabînkirinek bêdawî" ya çekên giran di destê xwe de digire lê ew ji dewletên din bêtir dabînkirinan dixwaze. Trump her wiha gotiye ku ew ji serkeftinek "MEZIN" a Amerîkayê bi bawer e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603033568 |sernav=US munitions stockpiles at record levels in key categories, Trump says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Rêveberê giştî yê Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus ragihandiye ku sê pisporên tenduristiyê dema ku ji bo alîkariya kesên bi bandordar li başûrê Libnanê dixebitin mirine û şeş jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Hizbullahê û Îranê ==== Saet di 1:40ê sibê de, bi dema herêmî (22:00 GMT) rêze teqînên bihêz li Dohayê hatine tomarkirin û piştî çend demjimêran jî heman êrîş berdewam kiriye. Dengê teqînan li Qibrisê, li Larnaca, taxa Mackenzie û li nêzîkê Balafirgeha Navneteweyî ya Larnacayê û baregeha brîtanî ya li Dhekeliyê hatiye bihîstin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cedarnews.net/newstasks/breakingnews/explosions-reported-in-israel-and-cyprus/905942/ |sernav=Explosions reported in Israel and Cyprus {{!}} Cedar News |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.mirror.co.uk/news/world-news/cyprus-larnaca-iran-live-explosion-36806399 |sernav=Fresh security scare for UK military base in Cyprus |malper=The Mirror |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Blackshaw |pêşnav=Ethan |paşnav2=Nunes |pêşnav2=Eliana |paşnav3=Vickers-Price |pêşnav3=Rachel }}</ref> Di saet 3:30ê sibehê bi dema herêmî (23:30 GMT) li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî gelek mûşekên ku ji Îranê ber bi mîrgehê ve hatine tespît kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gulfnews.com/uae/uae-air-defences-intercept-iranian-ballistic-missiles-1.500461428 |sernav=UAE air defences intercept Iranian ballistic missiles |malper=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Amir |pêşnav=Khitam Al }}</ref> Li Riyadê jî teqîn pêk hatiye û dû yê di encama van teqînan hatin dîtin û agir li balyozxaneya herêmî ya amerîkî dest pê kiriye ku ji aliyê du dronên îranî ve hatibû armanc girtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fulton |pêşnav=Adam |paşnav2=Campbell |pêşnav2=Lucy |paşnav3=Lawther |pêşnav3=Fran |paşnav4=Ambrose |pêşnav4=Tom |paşnav5=Lowe |pêşnav5=Yohannes |tarîx=2026-03-03 |sernav=Fire at US embassy in Riyadh after drone strike – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |roja-gihiştinê=2026-03-03 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref name="Stout2026">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk |sernav=Live updates: US Gulf allies fend off attacks as Trump warns Iran of ‘big wave’ of strikes |malper=CNN |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Stout |pêşnav= }}</ref> Polîsê Îsraîlê ragihandiye ku di encama ketina parçeyên mûşekên Îranê li Tel Avîvê kesek birîndar bûye. Her wiha di demjimêrên serê sibê de, li seranserê Behreynê sîrenan dest bi çalakbûnê kirin û hikûmetê bang li welatiyan kiriye ku ji ber êrîşan di cihê ewle de bimînin.<ref name="Stout2026"/> Li gorî raporên ku li ser medyaya civakî hatine parvekirin li Hewlêr a Başûrê Kurdistanê teqîn çêbûne û berxwedana îslamî ya Iraqê berpirsiyariya êrîşê girt ser xwe û gotiye ku wan otêlek ku leşkerên amerîkî tê de ne armanc girtiye. Balyozxaneya Amerîkayê ya li Riyadê ji aliyê du dronan ve hatiye armanc girtin û bûye sedema şewat û zirarê lê ji ber ku avahî vala bû, qurbanî û birîndar çênebûye. Li [[Başûrê Kurdistanê]] qaymeqamê [[Koye (navçe)|Koyeyê]] ragihandiye ku danê sibehê 3ê adarê de artêşa Îranê bi sê dronan êrişî Kampa Azadiyê ya li Koyeyê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/030320262 |sernav=Bi dron û mûşekan êrişî Kampa Azadiyê ya li Koyeyê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en }}</ref> === 4ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Attack on residential homes in central Tehran 1.jpg|thumb|Piştê êrîşên Amerîka û Îsraêlê ku zirar dîtiye]] Wezîrê derve yê Amerîkayê Marco Rubio di 4ê adarê de ragihandiye ku dê êrîşên Amerîka û Îsraîlê yên li ser Îranê zêde bibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492 |sernav=As Iran retaliates, largest US military base in Middle East hit by ballistic missile, Qatar says |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Êrîşên Îsraêlê li hemberî baregeha Besîcê bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/c62gg44d53xt |sernav=US says 'firepower over Iran to surge dramatically' as Israel bombards Beirut and Tehran |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB }}</ref> Li gorî çavkaniyên îranî, Mucteba Xameneyî ji êrîşeke ezmanî sax filitiye. Qeterê deh kesan bi tohmeta ku wekê şaneyek muhafizên şoreşê ya Îranê li axa Qeterê kar dikirin, li ser binesaziya leşkerî daneyan kom dikirin û hinek ji wan ji bo karanîna dronan perwerdehî dîtibûn girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thepeninsulaqatar.com/article/04/03/2026/qatar-state-security-announces-the-arrest-of-two-cells-affiliated-with-the-iranian-revolutionary-guard |sernav=Qatar State Security announces the apprehension of two cells affiliated with the Iranian Revolutionary Guard |malper=thepeninsulaqatar.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Newspaper |pêşnav=The Peninsula }}</ref> Hêzên hewayî yên Îsraêlê ragihandiye ku balafireke şer a Yak-130 a Îranî ya çêkirî ya Rûsyayê li ser Tehranê ji aliyê balafireke F-35 ve hatiye xistin. Ev yekem car e ku F-35 balafireke şer a bi mirovî di şerê hewayî de dixe xwarê û yekem car ji sala 1985an vir ve hêza hewayî ya Îsraêlê balafireke şer dixe xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888768 |sernav=Israel F-35 downs Iranian fighter jet in first war dogfight {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Keştiyeke şer a Îranê ya bi navê IRIS Dena, bi qasî 40 mîlên deryayî (74 km) li başûrê Galle, Srî Lankayê, li [[Okyanûsa Hindî]] ji aliyê binavderiyeke hêza deryayî ya Dewletên Yekbûyî ve hatiye noqandin. Ev keştiya hatiye lêdan piştî beşdarbûna xwe di nirxandina flota navneteweyî ya 2026an û tetbîqata piralî ya MILAN li Vîsakhapatnam, Hindistanê, di dema vedigeriya xwe ya Îranê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-04 |sernav=Sri Lanka rescues 32 sailors from sunk Iranian warship, recovers ‘few bodies’ |url=https://www.thehindu.com/news/international/sri-lanka-rescues-sailors-from-sinking-iranian-ship/article70702468.ece |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Hindu |ziman=en-IN |issn=0971-751X }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2026/Mar/04/at-least-87-killed-as-iranian-warship-sinks-in-indian-ocean-after-us-submarine-strike |sernav=Over 100 feared dead after US submarine strike on Iranian frigate in Indian Ocean |malper=The New Indian Express |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Rana |pêşnav=Javaria }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/sri-lanka-navy-sends-ships-aircraft-after-distress-call-from-iranian-vessel-iris-dena-101772605277885.html |sernav=Sri Lanka sends jets over Iran naval ship's distress call, denies ‘submarine attack’ reports; several feared dead |malper=Hindustan Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Ew yekem keştî bû ku ji aliyê binavbehrekê ve di şerên çalak de hatiye noqandin ê ji dema General Belgrano ya ARA di dema Şerê Falklandê de û ji dema Şerê Cîhanê yê Duyem ve, yekem keştî ye ku ji aliyê binavbehreke amerîkî ve hatiye noqandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.twz.com/news-features/u-s-submarine-sinks-iranian-warship-in-the-indian-ocean |sernav=U.S. Navy Submarine Torpedoes Iranian Frigate In Indian Ocean |malper=The War Zone |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US |paşnav=Trevithick |pêşnav=Howard Altman, Joseph }}</ref> Piştê êrîşê keştiya Îranê di serê sibehê de sînyala rewşa awarte daye ku ev yek bû sedema operasyona lêgerîn û rizgarkirinê ya awarte ya ji aliyê hêza deryayî ya Srî Lankayê û hêza hewayî ya [[Srî Lanka]]yê. 32 kesên saxmayî ji aliyê hêzên deryayî yên Srî Lankayê ve bi serkevtî hatine rizgarkirin û ji bo nexweşxaneya neteweyî ya Galleyê hatin veguhastin, li wir ji ber westandinê û birînên têkildarî teqînê dermankirina wan a bijîşkî hatiye wergirtin. Di heman demê de hêzên deryayî yên Srî Lankayê li cihê bûyerê 87 cinazeyên deryavanên Îranî dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/iris-dena-news-live-updates-iran-navy-ship-explosion-submarine-attack-sri-lanka-coast-death-toll-us-war-march-4-news-101772625664489.html |sernav=Iris Dena news highlights: US says Iran's warship Iris Dena sunk in torpedo attack near Sri Lanka, at least 87 dead |malper=Hindustan Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://themorning.lk//articles/6eDXFEnyeabdwhQqvzFE |sernav=Around 180 sailors were onboard the distressed Iranian naval ship ‘IRIS Dena’ off Galle- FM |malper=Latest in the News Sphere {{!}} The Morning |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Rêjeya avêtina mûşekên balîstîk ji aliyê Îranê ve ji destpêka şer heta 4ê adarê kêm bûye û analîst balê dikişînin ser kêmbûna depoyên mûşek û avêjerên Îranê û her wiha stratejiya kêmkirina çekan bikar tîne ku ji bo şerekî dirêjtir berxwe bide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/bc7b386f-23e9-4b97-8613-9f7abe985be1 |sernav=Client Challenge |malper=www.ft.com |roja-gihiştinê=2026-03-06 }}</ref> Îranê li dijî Baregeha Hewayî ya El Udeid û tesîsa rafineriya petrolê ya Ras Tanura ya Aramco êrîş pêk anîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492&entryId=130737063 |sernav=Qatar says Al Udeid Air Base hit by ballistic missile |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber pêşbîniya êrîşên Îranê fermana derxistina karkerên ne-esasî yên li Qibrisê da û hişyariya seferê ji bo wî welatî daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/04/america-evacuates-non-essential-workers-from-cyprus/ |sernav=America Evacuates Non-Essential Workers from Cyprus Greek City Times |malper=Greek City Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB |paşnav=Papadopoulos |pêşnav=Kosta }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usatoday.com/story/travel/2026/03/04/cyprus-travel-safety-risks/88978882007/ |sernav=Reconsider visiting this European country, State Department says |malper=USA TODAY |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US |paşnav=Chen |pêşnav=Eve }}</ref> Hizbullah li başûrê Libnanê guleyên dijî-tank avêtine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-04 |sernav=IDF says 2 troops moderately injured today from anti-tank fire in southern Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-2-troops-moderately-injured-today-from-anti-tank-fire-in-southern-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Balafirgeha Navneteweyî ya Larnaca li Qibrisê di bersiva droneke Libnanî de ku ji aliyê balafirên F-16 ên yewnanî ve hatiye xistin, bi awayekê demkî hatiye girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/04/cyprus-larnaca-airspace-closure-suspicious-object/ |sernav=Cyprus Closes Larnaca Airspace After Suspicious Object Detected Greek City Times |malper=Greek City Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB |paşnav=Bureau |pêşnav=Athens }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://breakingthenews.net/Article/Cyprus%27-Larnaca-closes-airspace-due-to-suspicious-object/65798562 |sernav=Cyprus' Larnaca closes airspace due to suspicious object |malper=breakingthenews.net |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Raporan behsa girtina qada hewayî ya Qibrisê kirin lê ev yek paşê ji aliyê hikûmeta Qibrisê ve hatiye redkirin û hikûmeta Qibrisê di heman daxuyaniyê de hebûna tiştê nenas ji Libnanê jî piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/04/cypriot-airspace-closed-reports |sernav=Govt insists Cypriot airspace is open |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Mûşekek balîstîk ku ji axa Îranê hatibû avêtin, dema ku ketibû qada hewayî ya Tirkiye ji aliyê pergalên parastina hewayî yên entegre yên NATOyê ve hate astengkirin ku ev yek nîşana gurrbûneke girîng di pevçûna herêmî de ye. Ev yekem binpêkirina rasterast a axa endamekî NATOyê bû di dema dijminatiyên berdewam de pêk hatiye. Di bersiveke dîplomatîk de, Îranê bi vê êrişê fermî red kiriye ku bi zanebûn Tirkiye nekiriye hedef û bûyer wekê "anormalîyeke teknîkî" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-04 |sernav=Turkey says Iranian ballistic missile entered its airspace, shot down by NATO |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/turkey-says-iranian-ballistic-missile-entered-its-airspace-shot-down-by-nato/ |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 5ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Êrîşeke esmanî ya amerîkî û îsraîlî hola werzîşê ya girtî ya 12.000 kursiyan a kompleksa azadî ya Tehranê hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603051320 |sernav=Missile strike destroys 12,000-seat indoor arena at Tehran’s Azadi complex |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Du serokên xwendekarên Besîcê ku hatiye îdiakirin ku di tepeserkirina xwepêşandanan de beşdar bûne, di êrîşên esmanî yên Îsraîlê de hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202603053543#202603054727 |sernav=Live - Trump demands Iran’s ‘unconditional surrender’ as Khamenei bunker destroyed |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Li gorî daneyên ku ji aliyê [[Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê]] ve hatiye weşandin li Îranê 13 navendên tenduristiyê di dema pevçûnê de hatine bombebarankirin. ==== Êrîşên Îranê ==== Di 5ê adara 2026an de, çavkaniyek leşkerî ji [[Ajansa Nûçeyan a Farsê]] re gotiye ku Îranê ji 28ê sibatê ve zêdetirî 500 mûşekên balîstîk û deryayî û nêzîkî 2.000 dronan ber bi welatên kendavê ve şandine. Di raporê de hatiye îdîakirin ku hema hema ji sedî 40ê şandina dronan ber bi Îsraêlê ve hatine kirin û ji sedî 60ê ji dronan jî ber bi hedefên amerîkî yên li herêmê ve hatine şandin. Serokê [[Ûkrayna]]yê [[Volodîmîr Zelenskî]] diyar kiriye ku Ûkraynayê ji bo alîkariya bi dronên Şahed ên îranî daxwazek ji Amerîkayê wergirtiye. Serokê Dewletên Yekbûyî Donald Trump diyar kiriye ku ew ê alîkariya Ûkraynayê qebûl bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.ara.cat/international/trump-asks-zelensky-for-help-defending-against-iranian-drones_1_5669750.html |sernav=Trump asks Zelensky for help defending against Iranian drones |malper=Ara in English |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Ferrer |pêşnav=Antònia Crespí }}</ref> Di dema serdana wezîrê berevanî ya [[Keyaniya Yekbûyî]] John Healey de ti mûşek ber bi Qibrisê ve nehatin şandin lêbelê sîrenên li baregehên brîtanî du caran lê daye û di nav nifûsa herêmî de bûye sedema metirsiya berfireh û cihguhertinê. Her du caran jî baregehan piştrast kirine ku mûşek hatine avêtin lê ev mûşek negihîştin [[Qibris]]ê. Di heman demê de [[Îtalya]], [[Holenda]] û [[Spanya]]yê piştrast kirine ku ew ê keştîyên şer bişînin ku Qibrisê ji êrîşan biparêzin ku di nav de firqateya ''Cristóbal Colón'' jî hebû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Elgot |pêşnav=Jessica |tarîx=2026-03-05 |sernav=Sirens over RAF Akrotiri in Cyprus are stark reminder of its proximity to war |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/05/sirens-over-raf-akrotiri-in-cyprus-are-stark-reminder-of-its-proximity-to-war |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di heman demê de [[Keir Starmer]] piştrast kiriye ku baregehên brîtanî li Qibrisê bi taybetî ji bo xistina dronên îranî werin bikar anîn û diyar kiriye ku baregeh ji bo parastina qada hewayî ya Ûrdunê werin bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/05/spain-italy-and-netherlands-join-european-naval-deployment-to-cyprus |sernav=Spain, Italy and Netherlands join European naval deployment to Cyprus |malper=euronews |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.latimes.com/politics/story/2026-03-05/europe-commits-to-expanding-iran-campaign-as-israel-strikes-southern-lebanon |sernav=Trump vows to select Iran's new leader, but Tehran is digging in |malper=Los Angeles Times |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US }}</ref> Hatiye diyarkirin ger ji Îrlendayê were xwestin, ew ê amade be ku Qibrisê biparêze û tevlî hevpeymaniya parastinê ya ewropî bibe ku li dora giravê seferber bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.irishexaminer.com/news/arid-41804990.html |sernav=Ireland urged to assist Cyprus if it invokes EU mutual defence clause |malper=Irish Examiner |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=O’Keeffe |pêşnav=Cormac }}</ref> Parçeyên ji mûşekek ku hatiye li jor hatine têkbirin li Petah Tikva ketine û li herêmê şewat çêbûye. === 6ê adarê === [[Wêne:Airstrike on the residential town of Shahid Boroujerdi 20 Avash.webp|thumb|Di 6ê adara 2026an de dîmenek ji encamên êrîşên esmanî yên DYA-Îsraîlê li Tehran a Îranê]] Serokê [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] Donald Trump di 6ê adarê de gotiye ku "sînorên demê" ji bo dirêjahiya şer tune neye û Hegseth diyar kiriye ku şer "nû dest pê kiriye."<ref name="Dautrich2026">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-05-26 |sernav=Day 6 of Middle East conflict — countries intercepting Iranian strikes, US ramps up campaign |malper=CNN |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en |paşnav=Dautrich |pêşnav= }}</ref><ref name="Dautrich2026"/> Êrîşên ezmanî yên Amerîka û Îsraêlê li ser baregeheke îstîxbarata IRGC li [[Luristan (parêzgeh)|Loristanê]]<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202603053543#202603063094 |sernav=Live - Iran says it is not seeking ceasefire as Trump threatens ‘death, fire and fury’ |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-10 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> û sê leşkerên aştîparêzên ganayî yên ku di nav hêzên UNIFILê de bûn, li Başûrê Libnanê bûne hedefa mûşekekan û birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260306-us-warns-bombardment-surge-as-israel-strikes-iran-lebanon |sernav=War in the Middle East: Ghanaian peacekeepers in Lebanon wounded in missile attacks |malper=France 24 |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> Tankera îranî IRIS Bushehr ji aliyê hêzên deryayî yên [[Srî Lanka]]yê ve hatiye desteserkirin ku ev yekem car e ku ji [[Şerê Cîhanî yê Duyem|Şerê Cihanê ya Duyem]] vir ve keştiyeke şer li welatekî bêalî hatiye desteserkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.newsfirst.lk/2026/3/5/sri-lanka-takes-control-of-iranian-ship-iris-bushehr-and-208-crew |sernav=Sri Lanka Takes Control of Iranian Ship Iris Bushehr and 208 Crew |malper=english.newsfirst.lk |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Hatiye îdîakirin ku li Azerbaycanê hêzên ewlehiyê yên herêmî planeke êrîşî ya girêdayî Îranê asteng kirine. Kesên ku hatine girtin bi îdîaya bi plankirina teqandina boriya petrolê ya Bakû-Tiblîsî-Ceyhan, balyozxaneya Îsraêlê û kenîşteyên li Bakûyê hatin sûcdar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://ukranews.com/en/amp/news/1138555-azerbaijan-announces-prevention-of-terrorist-attacks-planned-by-iran-against-israeli-embassy-and |sernav=Azerbaijan announces prevention of terrorist attacks planned by Iran against Israeli Embassy and synagogue |malper=ukranews.com |roja-gihiştinê=2026-03-10 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/06/azerbaijan-says-it-stopped-iranian-terror-attacks-dismantled-terror-cells |sernav=Azerbaijan says it stopped Iranian terror attack plot |malper=euronews |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> === 7ê adarê === DYAyê sêyem keştiya balafiran a bi navê ''USS George H. W. Bush'' şandiye [[Rojhilata Navîn]].<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.freepressjournal.in/world/operation-epic-fury-is-us-deploying-3rd-carrier-uss-george-hw-bush-cvn77-to-the-middle-east-amid-iran-war-heres-all-we-know |sernav=Operation Epic Fury: Is US Deploying 3rd Carrier, USS George H.W. Bush (CVN‑77), To The Middle East Amid Iran War? Here's All We Know |malper=Free Press Journal |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://news.usni.org/2026/03/06/uss-gerald-r-ford-now-in-the-red-sea-uss-george-h-w-bush-wraps-pre-deployment-exercises |sernav=USS Gerald R. Ford Now in the Red Sea, USS George H.W. Bush Wraps Pre-Deployment Exercises |malper=USNI News |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |paşnav=Shelbourne |pêşnav=Mallory }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.apa.az/america/us-said-expected-to-deploy-3rd-aircraft-carrier-to-the-middle-east-495510 |sernav=US said expected to deploy 3rd aircraft carrier to the Middle East |malper=Apa.az |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Her çiqas hem DYA û hem jî Îsraêlê înkar kirine ku wan êrîşî dezgehên bêxwêkirinê kiriye, artêşa Îranê gotiye ku êrîş li ser dezgeheke bêxwêkirina avê ya li girava Qeşmê hatiye kirin ku bandor li dabînkirina ava 30 gundan kiriye û DYA sûcdar kiriye û gotiye ku wan bi êrîşkirina cihên ku Îranê wekê çavkaniya êrîşê li dijî Îranê diyar kiriye, ji bo tola êrîşan hedef girtine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-07 |sernav=IRGC says it attacked US base in Bahrain, claims it was used to strike desalination plant in Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-says-it-attacked-us-base-in-bahrain-claims-it-was-used-to-strike-desalination-plant-in-iran/ |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://time.com/7383099/iran-news-oil-strikes-tehran/ |sernav=Tehran Shrouded in Toxic Cloud After Israel Strikes Fuel Depots |malper=TIME |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Schneid |pêşnav=Rebecca |paşnav2=Jamalpour |pêşnav2=Fatemeh }}</ref> Keştiya firokehilgir a brîtanî ''HMS Prince of Wales'' ketiye rewşa amadebaşiyê ya pêşketî ku berjewendîyên [[Keyaniya Yekbûyî|Brîtanyayê]] li herêmê biparêze.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c39w2nj1rk8o |sernav=British aircraft carrier HMS Prince of Wales prepped to set sail |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-07 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-GB }}</ref> Serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan di 7ê adarê de ji rojnamevanan re gotiye ku Îran dê ji 7ê adarê û pê ve êrîşên li ser cîranên xwe rawestîne heya ku êrîş ji wir dest pê neke. Tevî vê daxuyaniyê, Balafirgeha Navneteweyî ya Dubayê piştê vê daxûyaniyê ji aliyê dronên îranî ve rastê êrîşan hatiye. Êrîşên esmanî yên Îranê bandorek mezin li ser kompleks û rafineriyên petrolên pargîdaniya Halliburton a amerîkî ya li Besrayê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://in-cyprus.philenews.com/international/drone-attack-basra-halliburton-kbr-fire-iraq-live/ |sernav=Drone attack on foreign oil compound in Iraq’s Basra sets Halliburton and KBR facilities ablaze |malper=in-cyprus.philenews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US }}</ref> Artêşa Îranê bi dronekê êrîşî tankera petrolê ya bi ala Maltayê Prima kiriye. NDTV ragihandiye ku piştî hefteyekê şer, dibe ku tenê nêzîkî hezar mûşekên balîstîk li Îranê bimînin. === 8ê adarê === Di 8ê adarê de kurê Xameneyî ya duyem Mocteba, wekê rêberê nû yê Îranê hatiye hatiye diyar kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Treisman |pêşnav=Rachel |tarîx=2026-03-09 |sernav=What to know about Mojtaba Khamenei, Iran's new supreme leader |url=https://www.npr.org/2026/03/09/nx-s1-5742375/mojtaba-khamenei-iran-supreme-leader |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Êrîşên esmanî yên Îsraîlê ji bo cara yekem li ser dezgehên petrolê yên Îranê daye ku di encamê de çar kes hatin kuştin û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li dijî van êrîşên li ser dezgehên petrolê nerazîbûna nîşan daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/03/08/us-dismayed-israel-iran-fuel-strikes |sernav=Scoop: U.S. dismayed by Israel's Iran fuel strikes, sources say |malper=Axios |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Caputo |pêşnav=Barak Ravid,Marc }}</ref> Êrîşên li ser depoyên sotemeniyê yên nêzîkî Tehranê bûye sedema rijandina petrolê û "çemê agir" ên li kolanên derdorê û bajar di nav ewrek dûyê reş ê gurr de maye û bûye sedema barana reş a asîdî ya jehrîn ku li derdorê deverê bariye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.timesnownews.com/world/middle-east/iran-war-oil-depot-strikes-videos-black-rain-us-israel-air-strikes-article-153787160 |sernav='River of Fire' in Tehran: Videos Show Israeli Strikes Hit Iran Fuel Depots, Trigger Black Rain |malper=Times Now |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Rayedarên Îranê ji welatiyan xwestine ku li malê bimînin, li derve bi rûpoşan bigerin, xwarin û sotemeniyê bi kêmanî bikar bînin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Parent |pêşnav=Deepa |tarîx=2026-03-08 |sernav=‘Dark, like our future’: Iranians describe scenes of catastrophe after Tehran’s oil depots bombed |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/08/dark-like-our-future-iranians-describe-scenes-of-catastrophe-after-tehrans-oil-depots-bombed |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Wezareta berevaniya Keyaniya Yekbûyî piştrast kiriye ku hêzên wan droneke îranî ku ber bi Iraqê ve diçû, asteng kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.the-independent.com/news/world/middle-east/kuwait-city-tower-fire-drones-iran-war-b2934196.html |sernav=Kuwait city tower erupts in flames as Iran launches new wave of strikes in the Gulf |malper=The Independent |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Her wiha, wezaretê niyeta xwe ya şandina helîkoptereke Merlîn ji bo herêmê diyar kiriye ku di demên pêşin de alîkariya tespîtkirina gefên hewayî bike. Li gorî Heyva Sor a Îranê ji destpêka şer ve bi tevahî 65 dibistan û 32 navendên bijîşkî (wek nexweşxane û dermanxane) bûne hedef û zêdetirî 10.000 deverên sivîlan ji ber êrîşan zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/8/iran-live-israel-bombs-tehran-oil-depots-attacks-on-gulf-states-continue |sernav=Iran war updates: New supreme leader named; 2 killed in Saudi Arabia strike |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Kelliher |pêşnav=Ted Regencia,Virginia Pietromarchi,Alma Milisic,Caolán Magee,Fiona }}</ref> === 9ê adarê === [[NATO]]yê rêgirtina li duyem ê mûşeka balîstîk a li ser qada hewayî ya [[Bakurê Kurdistanê]] piştrast kiriye ku mûşekê li ser esmanê Dîlok a Bakurê Kurdistanê, li nêzîkî [[Dîlok]]ê hatiye têk têk birin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-03-09 |sernav=NATO intercepts second Iranian ballistic missile fired towards Turkey |url=https://www.straitstimes.com/world/middle-east/turkey-says-second-iranian-ballistic-missile-shot-down-by-nato-defences-in-airspace |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Straits Times |ziman=en |issn=0585-3923 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/899194/slug |sernav=NATO Intercepts Iranian Ballistic Missile in Turkish Airspace, Türkiye's Defense Ministry Says |malper=NATO Intercepts Iranian Ballistic Missile in Turkish Airspace, Türkiye's Defense Ministry Says |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Donald Trump piştî axavtina bi serokê Rûsyayê Vladimir Putin re îdîa kiriye ku "şer pir temam e, hema bêje temam bûye" û gotiye "me di gelek waran de şer qezenc kiriye."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2026/03/09/trump-iran-war-end.html |sernav=Trump says Iran war will end 'very soon,' predicts lower oil prices |malper=CNBC |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Mangan |pêşnav=Dan }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Trew |pêşnav=Bel |tarîx=2026-03-13 |sernav=Iran-US war latest: US confirms troops killed in Iraq plane crash as explosion hits Tehran demonstration |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/iran-us-war-live-updates-trump-israel-oil-iraq-b2937707.html |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Independent |ziman=en }}</ref> Trump piştre di civîneke çapemeniyê ya ku di heman rojê hatiye lidarxistin de ji hinek şîroveyên xwe vegeriya û piştgirî da wezîrê berevaniyê Pete Hegseth dema ku gotibû ku şer tenê "destpêka avakirina welatekî nû" ye û ew ê "zû" biqede.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Cameron |pêşnav=Chris |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Boxerman |pêşnav3=Aaron |paşnav4=Troianovski |pêşnav4=Anton |paşnav5=Pérez-Peña |pêşnav5=Richard |tarîx=2026-03-09 |sernav=After Global Economy Shudders, Trump Zigzags on Whether War Is Nearing End |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/10/world/iran-war-trump-us-israel |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Lêbelê Trump her wiha gotiye ku Amerîka dê di roja sêşemê de êrîşa "roja herî dijwar" pêk bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dw.com/en/us-israel-war-with-iran-updates-oil-price-trump/live-76284477 |sernav=Iran war: Tuesday to be 'most intense day' of US strikes |malper=dw.com |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Nêzîkî 12 bombebaranên B1-B gihîştine baregehên li Ewropayê. 5 ji wan li baregeha Hêza Hewayî ya Qraliyetê ya Fairfordê li Keyaniya Yekbûyî daketin û tevlî sê bombebaranên B-52 bûne, di heman demê de jî 3 B1-B yên din jî ber bi Baregeha Hewayî ya Ramsteinê li Almanya ve hatine şandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.airandspaceforces.com/b-1s-b-52s-bombers-europe-iran-epic-fury/ |sernav=B-1s and B-52s Bombers Pour into Europe for Ops Against Iran |malper=Air & Space Forces Magazine |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |paşnav=South |pêşnav=Todd }}</ref> === 10ê adarê === Di şeva 9 û 10ê adara 2026an de, bombebaranên li ser Tehranê bi girîngî zêde bûye. Rêzeke teqîn bajarê Tehranê, bi taybetî li beşên rojhilat, rojava û başûrê bajêr ku dengê çend teqînên bihêz bi rêzê ve hatiye bihîstin. Herwiha li Kerecê ku bajarekî mezin ê li bakurê rojavayê Tehranê ye, teqînên mezin hatine ragihandin ku li wir çend teqîn li herêmên pîşesaziyê hatine ragihandin. Li bakurê rojavayê welat, li bajarê Tebrîzê jî dengê teqînan hatiye. Rayedarên îranî tavilê asta zirarê li van bajaran eşkere nekirine lê çend çavkaniyên herêmî ragihandine ku êrîşên ku tesîsên lojîstîk û pîşesaziyê hedef digirin hatine kirin.<ref name=":10">{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://aje.news/a49wlz?update=4382851 |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Li başûrê rojhilatê welêt, balafirgeha Kermanê jî rastî êrîşan hatiye. Li gorî rayedarên herêmî yên ku ji aliyê medyaya Îranê ve hatine parvekirin, gelek avahiyên balafirgehê zirar dîtine. Herwiha êrîşên li bajarê Îsfahanê jî hatine berdewam kirin ku Qesra dîrokî ya kevnar a Chehel Sohoun, ku di Lîsteya Mîrata Cîhanî ya UNESCOyê de ye, piştî bombebaranê zirareke mezin dîtiye. Êrîşê ji ber nêzîkbûna bajêr ji bo çend tesîsên nukleerî yên hesas bûye sedema fikarên cidî.<ref name=":10" /> Li deryayê hêzên amerîkî operasyonên xwe yên li dijî şiyanên deryayî yên Îran a li Kendava Farsê berdewam kiriye. Di civîneke çapemeniya li Washingtonê, serkêşê fermandariya giştî ya hêzên hevbeş ên Amerîkayê Dan Caine diyar kiriye ku hêzên amerîkî keştîyên îranî yên ku beşdarî operasyonên danîna mayinên deryayî bûne, hedef girtine. Li gorî wî, ji destpêka şer ve zêdetirî pêncî keştîyên îranî hatine bin av kirin an jî hatine rûxandin.<ref name=":10" /> Li bajarê Manamayê ku paytexta Behreynê ye, bi êrîşeke dronî birca Millennium li navçeya Seefê hatiye hedef girtin. Navendên pargîdaniyên telekomunîkasyonê Clarent ku li qata 11em a avahiyê bû, piştî teqînê zirarên mezin dîtiye. Her wiha wezareta karên hundir a Behrêynê piştrast kiriye ku êrîşeke cuda li dijî avahiyeke niştecihbûnê li bajêr pêk hatiye jinek jiyana xwe jidest daye û çend kesên din birîndar bûye. Rayedaran êrîş wekê "êrîşek eşkere" ya ku sivîlan hedef digire wesif kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-war-targets-map-numbers/ |sernav=Map and chart track the latest U.S. and Iranian war targets - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-10 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en-US }}</ref> Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, rafineriya Ruwais ku yek ji mezintirîn rafineriyên petrolê ya cîhanê ye, piştî êrîşeke bi dronan ku herêma pîşesaziyê ya Ruwais li mîrgeha Ebû Dabî bûye armanca êrîşên Îranê, hilberîna neftê bi demkî sekiniye.<ref name=":11">{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/10/woman-killed-in-bahrain-as-other-gulf-states-intercept-iranian-missiles |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Li Erebistana Siûdî dronek li taxeke niştecihbûnê ya bajarê Ez Zulfî yê li parêzgeha Riyadê ketiye xwarê. Rayedarên Siûdî ragihandine ku di bûyerê de ziyana madî çêbûye lê ti kes nemiriye.<ref name=":11" /> Demek kurt piştî ku artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan avêtina mûşekan ji Îranê tesbît kiriye, li Îsraêlê, çend êrîşên mûşekan li herêma Beyt Şemeş a li navenda welêt hatin ragihandin. Tîmên rizgarkirinê ji bo nirxandina rewşê şandin cihê bûyerê, lê di cih de ti birîndar nehatin ragihandin. Li gorî wezareta tenduristiyê ya Îsraêlê, di 24 saetên borî de 191 kes, hem sivîl û hem jî personelên leşkerî, ji ber pevçûnê rakirine nexweşxaneyê. Ji destpêka şer ve 2 hezar û 339 birîndar li nexweşxaneyên Îsraêlê hatine derman kirin. Li gorî agahiyên herî dawî yên heta 10ê adarê, 95 kes li nexweşxaneyan mane ku 11 ji wan rewşa wan giran e. Di heman demê de, di êrîşeke mûşekî ya Îranê de li ser bajarê Yehudê li navenda Îsraêlê kesek jiyana xwe jidest daye û du kes jî birîndar bûne. === 11ê adarê === Di roja 11ê adarê de hêza hevbeş a Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe li seranserê axa Îranê beberdewam kirine ku ev êrîş li hemberî qereqolên polîsan li parêzgehên [[Rojhilata Kurdistanê]], [[Tehran]] û her wiha navendeke Besîcê li Tehranê û baregehên Besîcê Îmam Riza li Îsfehanê pêk hatine. Her wiha baregeha 7em a hêzên hewayî jî hatine hedefgirtin. Li Bender Ebasê, li parêzgeha Hormozgan, dezgehên medyayî yên li dijî rejîmê nûçeyên rûxandina radareke Îranê ragihandine. Li parêzgeha Xuzistanê, rafineriya Abadanê rastî lêdanekê hatiye ku êrîş yek sedemên krîza enerjiyê ye ku qutbûnên rojane yên elektrîka li seranserê Îranê girantir kiriye. Fermandariya Amerîkayê ragihandiye ku ji destpêka şer ve wan li Îranê zêdetirî 5.500 hedefan xistiye û diyar kiriye ku li ser beşên mezin ên axa Îranê serdestiya wan ê hewayî heye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.france24.com/fr/moyen-orient/20260311-en-direct-guerre-au-moyen-orient-iran-revendique-frappes-grande-ampleur-israel-etats-unis-golfe-petrole |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Di heman rojê de hevpeymaniya Îsraêl û Dewletên Yekbûyî li avahiya Bank Sepah li Tehranê xistiye ku di encamê de avahî hilweşiyaye û xizmetguzariyên serhêl û yên rûbirû hatiye rawestandin. Ev bankeya ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî ve hatiye hilweşandin, berpirsiyarê dayîna mûçeyên karmendên Pasdarên Şoreşê û artêşa birêkûpêk a Îranê bû. Li gorî medyaya herêmî karmendên ku ji bo amadekirina mûçeyên mehê di şifta şevê ya awarte de dixebitîn, hatine kuştin. Xizmetên Banka Melli ku saziyeke din a bi rejîmê ve girêdayî ye, çend roj in hatine astengkirin. Di bersivê de, baregeha Xetam el-Enbiya ragihandiye ku navendên aborî û bankên bi Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ve girêdayî yên li herêmê niha hedefên wan ên rewa ne û bang li sivîlan kiriye ku ji ber êrîşên Dewletên Yekbûyî di nav kîlometreyekê de nêzîkî saziyên bankayên Îranê nebin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lorientlejour.com/article/1498593/larmee-iranienne-dit-vouloir-desormais-frapper-des-cibles-economiques-dans-la-region.html |sernav=L'armée iranienne dit vouloir désormais frapper « les centres économiques et les banques » dans la région |malper=L'Orient-Le Jour |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Li Erebistana Siûdî Îran êrîşên dubare li ser binesaziya leşkerî û enerjiyê ya padîşahiyê berdewam kiriye. Wezareta berevaniyê ragihandiye ku wan heft dronên ku ber bi zeviya petrolê ya Şeybe ya mezin li rojhilatê welêt ve diçûn asteng kirine ku ji aliyê Aramco ve dihatin xebitandin û ji destpêka şer ve çend caran hatiye hedefgirtin. Şeş mûşekên balîstîk ên ku baregeha hewayî ya prens Siltan ku leşkerên amerîkî li nêzîkî Riyadê lê dimînin, hatine hedef digirtin, hatine têkbirin, her wiha pênc dron li herêma El Xerj û du dronên din jî li nêzîkî Hafar El Batîn, li ser sinorê Kuweytê hatine têk birin.<ref name=":12">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/11/iran-fires-missiles-drones-at-gulf-nations-as-ship-hit-in-strait-of-hormuz |sernav=Iran fires missiles, drones at Gulf nations as ship hit in Strait of Hormuz |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> Hêzên Îranê pêlek li dijî Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî pêlek nû yê êrîşan daye destpêkirin ku tê de dron û mûşek hatine bikaranîn. Du dron li nêzî Balafirgeha Navneteweyî ya Dubayê ketin xwarê û di encamê de çar kes birîndar bûn ku di nav de du welatiyên ganayî, yek bangladeşî û welatiyekî hindî di nav de hebûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lorientlejour.com/article/1498577/des-drones-tombes-pres-de-laeroport-de-dubai-quatre-blesses-autorites.html |sernav=Des drones tombés près de l'aéroport de Dubaï, quatre blessés |malper=L'Orient-Le Jour |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Li Qeterê piştê ku li Dohayê dengê teqînan hatiye bihîstin ku hatiye ragihandin ku êrîşeke mûşekî hatiye têkbirin.<ref name=":12"/> Li Kuweytê, Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî berpirsiyariya avêtina du mûşekan li baregeha amerîkî ya Kampa Arifjan, li başûrê bajarê Kuweytê ku baregeha pêşeng a pêkhateya bejayî ya CENTCOMê lê ye, girtiye ser xwe. Di heman rojê de artêşa Kuweytê bêbandorkirina heşt dronan ragihandiye. Li Omanê balafirên bêmirov ên îranî li bendera Salalahê xistine û tankên sotemeniyê hatine armanc girtin. Her çend ti qurbanî nehatine ragihandin jî, xebatên li benderê hatine rawestandin. Di encamê de li wir agirêkî mezin derketiye û di tevahiya êvarê de gurtir bûye û beşek mezin ji benderê şewitandiye.<ref>{{Jêder |sernav=Des réservoirs de carburant touchés par une frappe de drones à Oman |tarîx=2026-03-11 |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/iran/video-des-reservoirs-de-carburant-touches-par-une-frappe-de-drones-a-oman_VN-202603110647.html |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Îranê li Tengava Hurmizê û li Kendava Erebî, êrîşên xwe yên li dijî keştîyên bazirganî zêde kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/attacks-strait-hormuz-intensify-iran-targeted-commercial-ships/story?id=130962627 |sernav=Tensions continue to escalate in the Strait of Hormuz as 3 commercial ships attacked |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Di heman rojê de êrîşên Îranê û êrîşên komên girêdayî Îranê ku di nav axa Iraqê de ne li hemberî [[Başûrê Kurdistanê]] berdewam kiriye. Îran li Başûrê Kurdistanê êrîşî wergehên kurdên [[Rojhilata Kurdistanê]] kirine. Heşt balafirên bêpîlot ên ku di du pêlan de hatin avêtin baregeha partiya Komala li herêma Zirgiwezala, nêzîkî [[Silêmanî (bajar)|Silêmaniyê]] bûye armanca êrîşên Îranê û di encamê de pêşmergeyek jiyana xwe jidest daye û du peşmerge jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/130320264 |sernav=Kî ji kû derê bi kîjan dronan êrişî Herêma Kurdistanê dike? |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en }}</ref> === 12ê adarê === ==== Êrîşên li ser Îranê ==== Di roja 12 adarê de hevpeymaniya Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe yên li seranserê axa Îranê bi awayekî berbiçav zêde kiriye û ji destpêka şer ve hejmara xalên ku hatine hedefgirtin gihîştiye nêzîkî 6.000an. Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan kompleksa Taleghan, ku li Parçînê li başûrê rojhilatê Tehranê ye, bombebaran kiriye ku ew wekê tesîseke stratejîk ji aliyê rejîmê ve hatiye bikaranîn ku şiyanên girîng ji bo çêkirina çekên nukleerî pêş bixe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/live-updates/iran-war-us-israel-gulf-allies-strait-of-hormuz-attacks-oil-prices-stocks/ |sernav=Iran war paralyzes oil trade, U.S. military plane crashes in Iraq |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |paşnav4= |paşnav5= |pêşnav5= |paşnav6= |pêşnav6= |paşnav7= |pêşnav7= }}</ref> Her wiha êrîş bi awayekê sîstematîk xalên kontrolê yên milîsên paramîlîter ên Besîcê li seranserê Tehranê hatiye pêk anîn ku artêşa Îsraêlê dibêje wan li gelek deverên Tehranê xalên leşkerî danîne ku şêniyên bajêr de tirsê çêkirine. Di heman demê de UNHCR radigihîne ku ji destpêka şer û pevçûnan ve 3,2 milyon îranî li hundirê welat koçber bûne, ku ev hejmar di navbera 600.000 û milyonek malbatan de ye ku piraniya wan ji Tehran û deverên mezin ên bajarî reviyan ku li bakurê welat û deverên gundewarî penageh bibînin û di heman demê de Neteweyên Yekbûyî diyar kiriye ku ew texmîn dikin ku ev koçberiya berdewam zêde bibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.unhcr.org/fr/actualites/communiques-de-presse/jusqua-3-2-millions-diraniens-temporairement-deplaces-dans-leur |sernav=Jusqu'à 3,2 millions d'Iraniens temporairement déplacés dans leur pays alors que le conflit s'intensifie |malper=HCR |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr |paşnav=Ito |pêşnav=Par Ayaki }}</ref> Di warê siyasî de rêberê bilind ê nû yê Îranê Mucteba Xameneyî peyama xwe ya yekem ê piştî erkdarkirina xwe bi daxuyaniyekê ku li ser televîzyona dewletê ya Îranê hatiye xwendin lê di weşanê de deng û dîmenên Mucteba Xameneyî nehatiye parvekirin. Mucteba Xameneyî di vê peyamê de bi tundî soza tolhildanê li dijî Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ji bo wêrankirina çêbûyî daye ku daxwaz dike ku Tengava Hurmizê girtî bimîne û diyar kiriye ku hemî baregehên amerîkî yên li herêmê ji bo wî hedef in. Balyozê Îranê li Nîkosyayê piştrast kiriye ku ew di êrîşa ku bavê wî tê de hatiye kuştin de birîndar bûye û ragihandiye ku ew ji ling, dest û milê xwe birîndar bûye û di heman demê de şêwirmendekî hikûmetê bi eşkereyî piştrast kiriye ku ew sax û tenduristiya wî baş e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/nous-nous-vengerons-le-nouveau-guide-supreme-iranien-mojtaba-khamenei-sort-du-silence-dans-un-message-lu-a-la-television_AP-202603120568.html |sernav="Nous nous vengerons": le nouveau guide suprême iranien Mojtaba Khamenei sort du silence dans un message lu à la télévision |malper=BFM |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Di 12 adarê de êrîşên Îranê li dijî Erebistana Siûdî Îran êrîşên li ser binesaziya leşkerî û enerjiyê berdewam kiriye. Wezareta berevaniya siudî têkbirina çend balafirên bêpîlot ên ku bîrên petrolên mezin ên li Şeybe hedef digirtin ku ji destpêka şer ve gelek caran hatibû hedefgirtin û her wiha têkbirina dronek ku bi awayekî xeternak nêzîkî navçeyek Riyadê dibû ku balyozxaneyên biyanî lê ne, ragihandiye ku vê yekê berfirehbûna hedefên Îranê ber bi deverên dîplomatîk ve nîşan daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/12/saudi-defense-ministry-says-intercepted-drones-headed-to-shaybah-oil-field |sernav=Saudi Arabia intercepts 24 drones targeting Eastern Province and Shaybah oil field |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Mîrgehên Erebî yên Yekbûyî, piştî lêdaneke rasterast ji aliyê droneke Îranê ve, li avahiya bilind ê bi navê Harbour Creek li Dubaiyê agir derketiye û di heman demê de bermahiyên droneke din jî li nêzîkî navçeya darayî ya Dubaiyê ku yek ji navendên aborî yên herî girîng ên herêmê ye, ketiye xwarê. Keştiyeke neftê jî 65 kîlometre li bakurê Jebel Elî ji aliyê guleyeke nenas ve hatiye lêdan ku bûye sedema agireke piçûk ê li ser keştiyê ku zû hatiye kontrolkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/12/dubaibased-dp-world-says-jebel-ali-port-fully-operational-inbound-vessel-traffic-reduced |sernav=Dubai-based DP World says Jebel Ali port fully operational, inbound vessel traffic reduced |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Kuweytê droneke îranî rasterast li avahiyek niştecihbûnê li başûrê welêt xistiye ku di encamê de du sivîl birîndar bûn û agir bi avahiyê ketiye ku ji aliyê agirkujan ve bi lez û bez hate kontrolkirin. Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê jî ji aliyê çend dronan ve hatiye lêdan ku ziyanên madî yên girîng li binesaziyê çêbûne lê di vê êrişê de ti qurbanî çênebûne. Wezareta berevaniya Kuweytê ragihandiye ku çend dronên din berî ku bigihîjin hedefên xwe hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/12/kuwait-international-airport-targeted-by-drones-causing-material-damage-only- |sernav=Kuwait International Airport targeted by drones, causing material damage only |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Behrêynê balafirên bêmirov ên Îranê li depoyên hîdrokarbonên li parêzgeha Muharraqê dixin û di encamê de agirê mezin û dijwar derketiye holê ku ji dûr ve hatiye dîtin. Wezareta karên hundir bi lezgînî bang li şêniyên bajarokên nêzîk ên wekê Hidd, Arad, Qelalî û Samahîc kiriye ku ji ber dûyê jehrîn a qalind a ku ji cihê şewatê derdikeve, li hundir bimînin û pencere û deriyên hewakirinê bi hişkî bigirin. Di dawiya rojê de agir hatiye kontrolkirin ku ev yek rê da rayedaran ku qedexeyên li ser şêniyên deverê hatibûn ferzkirin, rakin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c743gpd9z72o |sernav=Iran steps up attacks on energy targets as tankers hit |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-GB }}</ref> Li Tengava Hurmizê û Kendava Farsê, rewşa deryayî bi awayekî metirsîdara berdewam xirabtir bûye. Sê deryavanên keştiya barkêş a teylandî Mayuree Naree ku roja berê ji aliyê keştiyeke şer ê Îranê ve ku ji dûr ve tê xebitandin rastî êrîşê hatine, hê jî winda ne û hatiye bawerkirin ku ev deryavan di odeya motorê ya zirar dîtiye de asê mane. Her çend agir hatiye vemirandin jî, gihîştina keştiyê hê jî ne gengaz e. Bîst endamên din ên tîma deryavan ku hemî hemwelatiyê teylandî bûn, bi ewlehî gihiştine Omanê. ==== Êrîşên li dîjî Başûrê Kurdistanê ==== Li [[Başûrê Kurdistanê]], li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] baregeheke leşkerî ya Îtalyayê rastî êrîşan hatiye. Mûşekek rasterast li baregeha leşkerên îtalî dikeve lê ji ber ku berê ev baregeh hatibû valakirin ti qurbanî çênebûye. Wezîrê berevaniya Îtalyayê Guido Crosetto êrîş piştrast kiriye û vegerandina 141 leşkerên îtalî yên ku hê jî li baregehê ne ragihandiye ku vekişîneke ku ji ber sedemên ewlehiyê beriya bûyerê hatibû plankirin, 102 leşker berê vegeriyabûn Îtalyayê û nêzîkî çil leşkerên din jî li Urdunê hatine bicihkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ilmessaggero.it/schede/erbil_base_militare_italiana_dove_si_trova_quanti_soldati_ci_sono-9411572.html |sernav=Erbil, la base militare italiana nella zona a rischio: dove si trova, quanti soldati italiani ci sono e chi è il comandante |malper=www.ilmessaggero.it |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=it }}</ref> Di heman rojê de baregeha hevbeş a fransî-kurdî ya Mala Qara, ku bi qasî 40 kîlometreyan li başûrê rojavayê Hewlêrê ye, di şeva 12-13ê adarê de rastî êrîşeke du dronan hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.defense.gouv.fr/terre/actualites/deces-ladjudant-chef-arnaud-frion-operation-exterieure-irak |sernav=Décès de l’adjudant-chef Arnaud Frion en opération extérieure en Irak {{!}} Ministère des Armées et des Anciens combattants |malper=www.defense.gouv.fr |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> Efserê erkan Arnaud Frion ku ji Tabûra 7em a şopvanên alpînê bû ku bi eslê xwe ji bajarê Varces, Isèreyê bû di êrîşê de jiyana xwe jidest daye. Ew yekem leşkerê Fransayê ye piştê demek dirêj li heremê jiyana xwe jidest dide. Serokkomarê Fransayê Emmanuel Macron saet di 1:37ê (dema herêmî) sibehê de mirina fermandarê fransî ragihandiye û diyar kiriye ku hebûna wan ê li heremê di çarçoveya têkoşîna li dijî terorîzma DAÎŞÊ de ji sala 2015an vir ve ye û diyar kiriye ku şerê li Îranê nikare êrîşên bi vî rengî rewa bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/monde/iran/guerre-entre-les-etats-unis-israel-et-l-iran/mort-d-un-soldat-francais-au-moyen-orient-qui-etait-l-adjudant-chef-arnaud-frion-mort-lors-d-une-attaque-de-drone-dans-le-kurdistan-irakien_7865429.html |sernav=Qui était l'adjudant-chef Arnaud Frion, mort lors d'une attaque de drone dans le Kurdistan irakien ? |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr-FR }}</ref> === 13ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di roja 13ê adarê de êrîşên Îsraêl û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê êrîşên xwe yên li ser Îranê bi awayekî berbiçav zêde kirine û li gorî raporên ajansan ji destpêka şer û pevçûnan vir ve hejmara xalên ku hatine lêxistin gihiştiye 15.000an. Di şeva 12-13ê adarê de artêşa Îsraêlê li parêzgeha Xuzistanê êrîşî çend cihên ewlehiyê yên navxweyî kiriye ku di nav wan de baregeha polîsên li parêzgeha Ehwazê, baregeha hêzên bejayî yên mihafizên şoreşê ya li heman bajarî û tugaya zirxî ya 292em a artêşa birêkûpêk a li Dezfulê hebûn. Li gorî nirxandinên Amerîkayê, hevpeymaniyê heta 13ê adarê ji sedî 60 heta 80ê fuzeyên Îranê û heta ji sedî 80ê pergala parastina hewayî ya Îranê ji holê rakirine. Tesîseke çêkirin û depokirina mûşekên balîstîk ên bin erdê li Şîrazê, parêzgeha Farsê û her wiha cihekî mûşekan ku li Borazcan a li parêzgeha Buşehrê û herêma pîşesaziyê ya Hacîabadê li Arakê, parêzgeha Markazî, ku pargîdaniyên bi bernameya nukleerî ya Îranê ve girêdayî ne, hatine bombebarankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2026/03/13/trump-says-us-obliterated-military-targets-on-irans-kharg-island-but-didnt-wipe-out-oil-infrastructure.html |sernav=Iran threatens to retaliate against neighbors; Trump urges countries to assist in securing Strait of Hormuz |malper=CNBC |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Cullen |pêşnav=Sam Meredith,Darla Mercado, CFP®,Terri }}</ref> Donald Trump bi xwe radigihandiye ku wî fermana yek ji êrîşên esmanî yên herî bihêz ên dîroka Rojhilata Navîn li dijî girava Xarkê daye ku bi qasî ji %90 ê ji petrola hinardekirî ya Îranê ji wir derbas dibe. Careke din dîsa Trump zelal kiriye ku wî biryar daye ku binesaziya petrolê ya giravê biparêze, di heman demê de gef xwar ku ger Îran rê li ber veguhestina petrolê li Tengava Hurmuz bigire, ew ê giravê hilweşîne. Wî her wiha îdia kiriye ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê dê di hefteya bê de li Îranê pir bi tundî êrîş bike, ev yek nîşan dide ku dawiya pevçûnê nêzîk nîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bfmtv.com/international/amerique-nord/etats-unis/donald-trump-annonce-que-l-armee-americaine-a-mene-l-un-des-raids-aeriens-les-plus-puissants-de-l-histoire-du-moyen-orient-sur-l-ile-de-kharg-en-iran_AV-202603130962.html |sernav=Donald Trump annonce que l'armée américaine "a mené l'un des raids aériens les plus puissants de l'histoire du Moyen-Orient" sur l'île de Kharg en Iran |malper=BFM |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> Li navenda Tehranê, li nêzîkî şahiyeke ku ji bo roja cîhanê ya Qudsê teqîn çêbûne û herî kêm kesek jiyana xwe jidest daye. Artêşa Îsraîlê serê sibeha 13ê adarê ji welatiyên Îranê xwestibû ku ji du deverên li navenda paytextê ya nêzîkî cihê merasîma leşkerî ku gelek serokên payebilind ên Îranê ku di nav wan de serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan û rêveberê ewlehiyê Elî Larîcanî jî hebûn, vala bikin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/explosions-near-tehran-al-quds-day-march-in-solidarity-with-palestinians |sernav=Al-Quds Day rally in Tehran draws thousands despite US-Israeli attacks |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Li Erebistana Siûdî wezareta parastinê têk birina deh dronan ku li ser herêma rojhilatê Erebistanê difiriyan ragihandiye û piştre 28 dronên din ên ku di pêla duyem a êrîşan de ketine qada hewayî ya Siûdî jî hatine têk birin. Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî avahiyek li navenda darayî ya navneteweyî ya Dubayê bi ketina bermahiyên droneke li avahiyê dikeve ku zirar daye rûyê avahiyê lê ti birîndarî çênebû. Ev bûyer di demekê de qewimî ku pargîdaniyên navneteweyî yên mezin ên ku di nav de Citi, Deloitte û PwC jî hebûn, ji ber gefên Îranê ya li dijî navendên aborî û darayî yên bi Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ve girêdayî, ofîsên xwe ji DIFC yê vala kiribûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://nypost.com/2026/03/13/world-news/international-financial-centre-in-dubai-hit-by-kamikaze-drone/ |sernav=International Financial Centre in Dubai hit by kamikaze drone {{!}} New York Post |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US }}</ref> Li Omanê du karkerên biyanî dema ku dronek li herêma pîşesaziyê ya El-Awahi li parêzgeha Sohar a bakurê Omanê ketiye xwarê, hatine kuştin û çend kesên din jî birîndar dibin. Droneke din li deverek vekirî bêyî ku ti qurbanî çêbibin ketiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/iran-war-what-is-happening-on-day-14-of-us-israel-attacks |sernav=Iran war: What is happening on day 14 of US-Israel attacks? |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Melimopoulos |pêşnav=Elizabeth }}</ref> Li Tengava Hurmizê Îran trafîka deryayî bi tevayî asteng kiriye. Serokê fermandariya giştî ya hêzên hevbeş ên Amerîkayê Dan Caine qebûl kiriye ku tengav ji aliyê taktîkî ve hawîrdorek tevlihev pêşkêş dike û bi awayekî neyekser qebûl dike ku di demek kurt de pêşîgirtina li êrîşên Îranê li wir ne mimkûn e. Wezîrê enerjiyê ya Amerîkayê wisa difikire ku heta dawiya mehê eskortên tankeran werin bicihkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-war-hegseth-caine-update-pentagon/ |sernav=Hegseth says there's "no clear evidence" Iran is placing new mines in Strait of Hormuz - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US |paşnav=Watson |pêşnav=Eleanor }}</ref> Li Îsraîlê, Îran di nav rojê de pênc mûşekên din ên balîstîk avêtiye. Mûşekek li Zerzîrê, rojhilatê Heyfayê, ketiye ku di encamê de bi dehan kes birîndar bûne û zirarên mezin daye malên derdorê. Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî berpirsiyariya êrîşan girtiye ser xwe ku diyar kiriye ku wan avêtina mûşekên Xeybar Şekan bi Hizbullahê re koordîne kirine.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Taber |pêşnav=D |tarîx=1994-10-10 |sernav=Diastereoselectivity in uncatalyzed intramolecular C_H insertion by an alkylidene carbene |url=https://doi.org/10.1016/s0040-4039(00)78382-1 |kovar=Tetrahedron Letters |cild=35 |hejmar=41 |rr=7909–7910 |doi=10.1016/s0040-4039(00)78382-1 |issn=0040-4039 }}</ref> Li eniya leşkerî ya amerîkî dema ku balafir li rojavayê Iraqê ketiye xwarê, tevahiya tîma balafireke tanker a KC-135 ku ji şeş leşkeran pêk hatiye, jiyana xwe jidest dane. Di derbarê bûyerê de CENTCOMê diyar kiriye ku bûyer ne ji ber agirê dijmin an dostane çêbûye û balafireke duyem a têkildar bi ewlehî daketiye. Ev çarem balafireke leşkerî ya amerîkî ye ku ji destpêka şer ve dikeve xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-war-kc-135-us-plane-crash-iraq-crew-deaths-confirmed/ |sernav=All 6 crew members killed in crash of American KC-135 refueling aircraft in Iraq, U.S. military confirms - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US }}</ref> === 14ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Hevpeymaniya Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe li ser axa Îranê beberdewam kirine ku artêşa Îsraêlê ragihadiye ku wan navenda lêkolînê ya sereke ya Ajansa Fezayê ya Îranê armanc girtine ku ew wekê laboratuarên stratejîk ên ku ji bo pêşxistina peykên leşkerî, berhevkirina îstîxbaratê û rêberiya êrîşên li ser xalên li seranserê Rojhilata Navîn têne bikar anîn û her wiha kargehekê ji bo hilberîna pergalên parastina hewayî jî di nav de bû.<ref>{{Jêder |sernav=Guerre au Moyen-Orient: l’armée israélienne frappe le principal centre de recherche de l’Agence spatiale iranienne |tarîx=2026-03-14 |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/iran/video-guerre-au-moyen-orient-l-armee-israelienne-frappe-le-principal-centre-de-recherche-de-l-agence-spatiale-iranienne_VN-202603140281.html |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr }}</ref> Li gorî ajansa nûçeyan a farsê di êrîşa mûşekî ya Îsraîl û Amerîkayê ya li ser herêmeke pîşesaziyê ya li Îsfehanê de 15 kes mirine. Di warê mîrasê de, Wezareta Mîrasa Çandî ya Îranê radigihîne ku ji destpêka şer û pevçûnan ve di bombebaranan de herî kêm 56 muzexane û cihên dîrokî li seranserê welst zirar dîtine. Di nav cihên ku ji ber êrîşan bi bandor bûye de Qesra Golestan a li Tehranê ku Cihê Mîrateya Cîhanî ya UNESCOyê ye û yek ji kevintirîn abîdeyên paytexta Îranê ye.û Meydana Neqşî-Cehan li Îsfehanê ku gewhereke mîmarî ya sedsala 17an e di nav de hebûn. Parêzgeha Tehranê herî zêde ji ber êrîşan bi bandor bûye ku 19 abîdeyên dîrokê zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/culture/patrimoine/en-iran-au-moins-56-musees-et-sites-historiques-ont-ete-endommages-selon-le-ministere-du-patrimoine-culturel_7868015.html |sernav=En Iran, au moins 56 musées et sites historiques ont été endommagés selon le ministère du Patrimoine culturel |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr-FR }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Hêzên îranî pêlên nû yên êrîşan li dijî Erebistana Siûdî dane destpêkirin. Wezareta berevaniya Siudî ragihandiye ku şeş mûşekên balîstîk ên ku ber bi parêzgeha Xercê ve hatine avêtin hatine têkbirin û her wiha deh dronên ku li ser herêma rojhilatê welêt difiriyan hatine rûxandin û piştre 28 dronên din ên ku derbasî qada hewayî bûne hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/14/iran-continues-intensified-attacks-across-gulf-in-us-israel-war-fallout |sernav=Iran continues intensified attacks across Gulf in US-Israeli war fallout |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> Her çiqas Donald Trump zirarê kêm dîtiye û diyar kiriye ku çar ji pênc balafirên ku lê ketine, jixwe vegeriyane xizmetê, li gorî Wall Street Journal, balafirên tanker ên amerîkî KC-135 ku li baregeheke Siûdî bi cih bibûn, di êrîşa Îranê de zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/five-air-force-refueling-planes-hit-in-iranian-strike-on-saudi-arabia-wHYFMW2YG3p0rwH3HaGU |sernav=Five Air Force Refueling Planes Hit in Iranian Strike on Saudi Arabia |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî piştî ku bermahiyên droneke Îranê ya têkbirî li tesîsan ketiye, li navenda petrolê ya Fuceyrayê ku bendergeheke stratejîk û termînala hinardekirina petrola xam e û rojane bi qasî milyonek bermîl petrola îmaratê derbas dibe, agireke mezin derketiye. Di êrîşên berdewam de welatiyekî urdunî bi sivikî birîndar bûye û hinek xebatên barkirina petrolê hatine sekinandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/u-a-e-says-one-injured-at-fujairah-oil-industry-zone-epFN2fUiQ73DfB8YN47F |sernav=U.A.E. Says One Injured at Fujairah Oil Industry Zone |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Kuweytê du dron li baregeha hewayî ya Ehmed El-Cabirê ku li nêzîkî kampa Arifjanê ye ku navenda fermandariya pêşverû ya CENTCOMê lê ye, xistine, sê leşkerên kuweytî bi sivikî birîndar bûne û ziyana milkî çêbûne. Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê jî ji aliyê çend dronan ve hatiye armanc girtin ku zirar daye pergala radarê lê ti qurbanî çênebûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/VnOHZwluS01ImfjD06Ay |sernav=Kuwait Says Drones Struck Airport’s Radar System |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Iraqê balyozxaneya amerîkî li Bexdayê ku li herêma kesk a pir ewle ye, di dana sibê de bi êrîşeke dronî hatiye hedefgirtin û dûyê reş ji ser kompleksa dîplomatîk bilind bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politico.eu/article/us-embassy-baghdad-hit-missile-drone-iran-war-defense/ |sernav=US embassy in Baghdad hit by missile |malper=POLITICO |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-GB }}</ref> Ji destpêka pevçûnan ve ev êrîşa duyem ê li dîjî balyozxaneyê ye. Çend demjimêran berê, êrîşên hevpeymaniya Îsraêl û Dewletên Yekbûyî li navçeya Arasat a Bexdayê êrîşî Keta'ib Hizbullah kirine û du endamên komê hatiye kuştin ku di nav wan de kesayetiyek ku ji hêla çavkaniyên ewlehiyê ve wekê kesek girîng dihat wesifandin. Derengiya êvarê baregeheke leşkerî li Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê ji aliyê komên alîgirê Îranê ve hatiye hedefgirtin ku bû sedema agirê li embar û avahiyên demkî yên li derveyî deverê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/fr/info-en-continu/20260314-irak-attaque-contre-l-ambassade-am%C3%A9ricaine-trois-morts-dans-des-frappes-sur-un-groupe-pro-iran |sernav=Irak: attaque contre l'ambassade américaine, Washington appelle ses citoyens à quitter le pays |malper=France 24 |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr }}</ref> Donald Trump ji bo Tengava Hurmizê ji Çîn, Fransa, Japon, Koreya Başûr û Keyaniya Yekbûyî xwestiye ku bi koordîne kirina bi Dewletên Yekbûyî re keştiyên şer bişînin ku rê li ber derbasbûna keştiyên neftê vekin û diyar kir ku gelek welat amadekariyê dikin ku vê yekê bikin. Wî ragihand ku hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî dê di demek nêzîk de dest bi hevalrêtiya keştiyên neftê bikin ku bi ewlehî di tengavê re derbas bibin, di heman demê de diyar kir ku bombebarana peravên Îranê û hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî dê di vê navberê de berdewam bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/replay-jt/france-2/20-heures/donald-trump-lance-un-appel-a-d-autres-pays-dont-la-france-a-pour-venir-l-aider-dans-le-detroit-d-ormuz_7868198.html |sernav=Donald Trump lance un appel à d'autres pays, dont la France, pour venir l'aider dans le détroit d’Ormuz |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr-FR }}</ref> === 15ê adarê === Hatiye ragihandin ku di saetên serê sibê ya 15ê adarê de li derdora Îsfehanê êrîşên esmanî yên dijwar pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603159508 |sernav=Heavy pre-dawn airstrikes reported across Isfahan |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603158996 |sernav=Explosions reported in several Iranian cities |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Di heman rojê de li nêzîkî Şîrazê 20 teqîn hatin bihîstin<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603152097 |sernav=Message to Iran International reports about 20 explosions near Shiraz |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> û li başûrê Tehranê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603158403 |sernav=Video shows heavy explosions across southern Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> li baregeha hewayî ya Dezfulê,<ref name=":13">{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603150042 |sernav=Heavy smoke rises over Dezful air base after explosions |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> li Xumeyn û li Hemedan a Rojhilata Kurdistanê teqînên tund çêbûne.<ref name=":13"/><ref name=":13"/> Di dîmenek ku hate weşandin de hatiye dîtin ku zirara berfireh a êrîşa hewayî ya li ser Bendera Jaskê li parêzgeha Hormozgan nîşan dide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603159291 |sernav=Video shows heavy damage at Jask port in southeastern Iran after US strikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Şêniyên li Îranê diyar kirine ku li seranserê welat zêdebûna belavkirina hêzên ewlehiyê zêde bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603152170 |sernav=Checkpoints expand as citizens report drones and strikes in several cities |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Di daxuyaniyekê de ku li ser hesabê X ê ya wezareta berevaniya Îtalyayê hatiye parvekirin, serfermandarê giştî Luciano Portolano gotiye, "vê sibehê, baregeha Elî El Salem a li Kuweytê rastî êrîşeke dronê hatiye. Penageheke ku tê de balafireke ji dûr ve tê kontrolkirin a hêza peywirê ya hewayî ya Îtalyayê hebûn, bûye armanca êrîşan û hatiye hilweşandin." Portolano diyar kiriye ku di bûyerê de ti karmend birîndar nebûne û ti kes rasterast rastî êrîşê nehatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/live/c7vj03n2ym4t |sernav=Rûpela zindî: Di roja 18an a şerê li Rojhilata Navîn de çi diqewime? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2026-03-17 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=tr }}</ref> === 16ê adarê === Du qatên pêşîn ên Otêla Royal Tulip Al Rasheed li Herêma Kesk a Bexdayê dema ku şandeyeke Yekîtiya Ewropî û Erebistana Siûdî li wir bûn, ji aliyê dronekê ve hatiye armanc girtin. Kesî berpirsiyariya êrîşê negirt ser xwe; lêbelê ji ber ku ew nêzîkî êrîşeke bi heman rengî ya 48 demjimêr berê li dijî balyozxaneya amerîkî ya li Bexdayê bû, guman çêbûye ku ew êrîşeke Îranê be.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/16/iran-war-live-tehran-rejects-trump-claim-on-talks-gulf-attacks-continue |sernav=Iran war updates: Trump chastises nations for lack of Hormuz ‘enthusiasm’ |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-18 |ziman=en |paşnav=Uras |pêşnav=Ted Regencia,Zaid Sabah,Caolán Magee,Virginia Pietromarchi,Alma Milisic,Nils Adler,Sarah Haider,Mariamne Everett,Elis Gjevori,Umut }}</ref> === 17ê adarê === Wezîrê berevaniya Îsraêlê, Yisrael Katz ragihandiye ku serokê konseya bilind a ewlekariya neteweyî ya Îranê Elî Larîcanî di êrîşeke artêşa Îsraêlê de jiyana xwe jidest daye.<ref name="Fabian2026"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ynetnews.com/article/s1t9tkiqwx |sernav=Israel confirms Larijani killed in Tehran safe house, Basij chief also eliminated |malper=ynetglobal |tarîx=2026-03-17 |roja-gihiştinê=2026-03-18 |ziman=en |paşnav=Correspondents |pêşnav=Ynet }}</ref> Rayedarên îranî bêyî ku li ser van îdiayan şîrove bikin, peyameke bi destnivîs belav kirine ku hatiye îdiakirin peyam ji aliyê Larîcanî be hatiye nivîsandin. Hatiye diyarkirin ku ev peyama ku dîroka peyamê rojek berê bû, ji bo bîranîna deryavanên Îranî yên ku di êrîşên Dewletên Yekbûyî de mirine û tê payîn ku merasîmên cenazeyên wan werin lidarxistin, hatiye nivîsandin.<ref name="Fabian2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-17 |sernav=IDF confirms Iran’s ‘de facto leader’ Ali Larijani killed in airstrike overnight |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irans-de-facto-leader-ali-larijani-killed-in-airstrike-overnight/ |roja-gihiştinê=2026-03-18 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraîlê di daxuyaniyek fermî de diyar kiriye ku fermandarê Besîcê ya îranî Xulam Riza Silêmanî jî di êrîşan de jiyana xwe jidest daye û fermandarekî cîhada îslamî ya filistînî jî hatiye armancgirtin.<ref name="Fabian2026" /> === 18ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di roja 18ê adarê de wezîrê îstîxbarata Îranê Îsmaîl Xetîb di êrîşeke esmanî ya Îsraêlê de li Tehranê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tondo |pêşnav=Lorenzo |paşnav2=Christou |pêşnav2=William |tarîx=2026-03-18 |sernav=Israel strikes Iran’s South Pars gasfield hours after forces kill intelligence minister |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/18/iran-intelligence-minister-esmail-khatib-killed-israel-claims |roja-gihiştinê=2026-03-23 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di heman rojê de di saetên serê sibê de li Îranê gelek teqîn çêbûne. Cihên ku hatine armanc girtin deverên deryayî û tesîsên sereke yên benderan bûn ku di nav de deverên li dora benderên şehîd Bahonar û şehîd Rajaee, û her wiha cihên li nêzîkî termînalek petrola li Bandar Abbasê hebûn. Li herêma Zeytûn Karmendiyê ya Ehwazê teqînek bihêz çêbûye. Li gorî agahiyan, teqînek serê sibê li Songhor ku bajarekî Rojhilata Kurdistanê nêzîkî sinorê Başûrê Kurdistanê ye çêbûye û teqînek din jî li nêzîkî Kazerunê li başûrê Îranê hatiye bihîstin. Li rojavayê Tehranê, di demek kurt de li Malardê gelek teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603182963 |sernav=Wave of explosions reported across Iran in early morning hours |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Li Fardisê, êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê li ser tesîseke çêkirina helîkopteran li navçeya pîşesazî ya Nazê pêk hatine. Baregeha Artêşa Fath li Kerajê, ofîsên xizmetguzariya civakî yên bajêr, navenda rehabîlîtasyonê ya ji bo kesên astengdar û deverên niştecihbûnê jî rastê êrîşan hatine. Qereqolên polîsan ên li Qom û Bandar Lengehê jî rastî êrîşan hatine. Vîdyoyek nîşan daye ku êrîşa giran di sibeha roja çarşemê de li bakurê Tehranê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603184619 |sernav=Video shows a massive strike on Northern Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Îsraîlê gotiye ku wan navendên fermandariya Îranê li Tehranê armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603183242 |sernav=Israel strikes Iranian command centers in Tehran, IDF says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Herwiha navendeke bijîşkî li Tehranê jî hatiye bombebarankirin. Beşek ji qada gazê ya Parsa Başûr a Îranê ji aliyê êrîşên esmanî yên Îsraîlê ve hatine armanc girtin û rafineriyên qada gazê ya li Asaluyeyê jî hatine armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603181952 |sernav=Iran shuts several South Pars gas phases after strike |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/03/18/israel-strikes-iran-natural-gas-infrastructure |sernav=Israel strikes Iran natural gas facility in coordination with U.S. |malper=Axios |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Êrîşên Îsraîlê herî kêm pênc keştîyên deryayî yên Îranê li Deryaya Xezerê armanc girtine û teqîn li Bendera Anzaliyê hatine bihîstin, trafîka çekan a du alî di navbera Rûsya û Îranê de, bi taybetî alavên dronên Şahedê asteng kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ynetnews.com/article/hkvkxtu9wl |sernav=Israeli Air Force strikes Iranian naval vessels in Caspian Sea for first time |malper=ynetglobal |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://maritime-executive.com/article/israel-strikes-iranian-naval-vessels-on-the-caspian-sea |sernav=Israel Strikes Iranian Naval Vessels on the Caspian Sea |malper=The Maritime Executive |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke esmanî li dadgeha li Laristanê pêk hatiye.<ref name=":14">{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603187786 |sernav=Video: Airstrikes hit courthouse in Larestan, southern Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Di 18ê adarê de HRANAyê 79 êrîş û herî kêm 125 qurbanî tomar kiriye.<ref name=":14"/> Li gorî HARNAyê herî kêm 15 sivîl jiyana xwe jidest dane û 105 kes jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Îranê ==== Mûşekên Îranê li bajarê pîşesazî yê Ras Laffan a Qeterê armanc girtine ku di encamê de şewat çêbûne û zirareke mezin gihîşt tesîsa gazê. Qeterê bi qedexekirina ketina wan kesên leşkerî yên balyozxaneya Îranê ji bo axa xwe, bersiv daye Îranê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/18/qatar-says-iran-missile-attack-sparks-fire-causes-damage-at-gas-facility |sernav=Qatar says Iran attack caused significant damage at Ras Laffan gas facility |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Parçeyên mûşekeke Îranê li Balafirgeha Ben Gurion zirar daye sê balafirên taybetên kesane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Wrobel |pêşnav2=Sharon |tarîx=2026-03-18 |sernav=3 private planes at Ben Gurion Airport damaged by debris from Iranian missile attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/3-private-planes-at-ben-gurion-airport-damaged-by-debris-from-iranian-missile-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-23 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Beyt Awwa, Şerîaya Rojava, di êrîşeke mûşekî de sê filistînî jiyana xwe jidest dane û 13 kes birîndar bûne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-890479 |sernav=Three Palestinian women killed in West Bank from Iran missile {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> û li Adenimê jî karkerekî biyanî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2022-02-09 |sernav=New long-range Iranian missile sends signal to Israel |url=https://doi.org/10.1108/oxan-es267236 |kovar=Emerald Expert Briefings |doi=10.1108/oxan-es267236 |issn=2633-304X }}</ref> === 19ê adarê === [[Wêne:Missile interception fragments of an Iranian missile hit Haifa oil refineries in Haifa Bay, March, 19 2026.jpg|thumb|Dîmenek ji roja 19ê adarê ku mûşekeke Îranê li rafineriyên petrolê yên Hayfa li Kendava Hayfayê xistiye]] Di 19ê adarê de balafireke F-35 Lightning II a Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber gumanên ku ji aliyê hêzên Îranê ve hatiye xistin, bi awayekî awarte hatiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/03/19/politics/f-35-damage-iran-war |sernav=US F-35 damaged by suspected Iranian fire makes emergency landing, sources say {{!}} CNN Politics |malper=CNN |tarîx=2026-03-19 |roja-gihiştinê=2026-03-24 |ziman=en |paşnav=Liebermann |pêşnav=Haley Britzky, Oren }}</ref> Di êrîşa mûşekî ya berfirehtir a Îranê ya li ser herêmê de, wekê tolhildana êrîşên Îsraîlê ya li ser tesîsên gazê yên Parsa Başûr, rafineriyeke petrolê ya li Heyfayê ya girêdayî BAZAN Holdingê hatiye hedefgirtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ynet |tarîx=2026-03-19 |sernav=Damage at Haifa oil refineries after Iranian missile attack |url=https://www.ynetnews.com/article/h1rmbctqbl |roja-gihiştinê=2026-03-24 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Serokwezîrê Îsraêlê Benjamîn Netanyahu di daxuyaniya di derbarê guhertina rejîma li Îranê de gotiye, "Hûn nekarin şoreşekê ji hewayê bikin; divê hêmanek bejayî hebe ku wê bike. Ez ê hemî vebijarkan bi we re parve nekim," bi vî awayî destnîşankiriye ku îhtimala operasyonên sinorkirî yên bejahî hebe.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ynetnews |tarîx=2026-03-19 |sernav=Netanyahu: 'You can't make a revolution from the air, there are ground options' |url=https://www.ynetnews.com/article/8148y4dvk |roja-gihiştinê=2026-03-24 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Di 19ê adarê de wekê beşek ji hewildanên xwe yên ji bo vekirina Tengava Hurmizê ji bo veguhestina deryayî ya navneteweyî, Amerîkayê dest bi operasyoneke esmanî yên li dijî keştî û dronanên deryayî yên Îranê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/u-s-war-planes-and-helicopters-kick-off-battle-to-reopen-hormuz-530cdb78 |sernav=U.S. War Planes and Helicopters Kick Off Battle to Reopen Hormuz |malper=The Wall Street Journal |tarîx=2026-03-20 |roja-gihiştinê=2026-03-24 |ziman=en-US |paşnav=Gordon |pêşnav=David S. Cloud, Lara Seligman and Michael R. }}</ref> === 20ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Artêşa Îsraêlê li Beyrût,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF says it is striking Hezbollah targets in Beirut |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-is-striking-hezbollah-targets-in-beirut/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Tehran, Nur û li xalên din ên li navenda Îranê êrîşên hewayî pêk aniye ku artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku di encama êrîşên wan berdevkê pasdarên şoreşê, Elî Mihemed Naînî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says it struck weapon factories in Tehran, ballistic missiles storage sites in central Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-weapon-factories-in-tehran-ballistic-missiles-storage-sites-in-central-iran/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says its striking regime targets in northern Iranian city of Nur |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-its-striking-regime-targets-in-northern-iranian-city-of-nur/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşê diyar kiriye ku Naînî di nav salan de di warê propagandayê û têkiliyên giştî de di rolên cûrbecûr de xebitiye ku di nav de di du salên dawî de wekê "propagandîstê sereke" yê muhafizên şoreşê xebitiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF confirms killing Iranian Guards spokesman |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-killing-iranian-guards-spokesman/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuştina Naînî berê ji aliyê medyaya dewleta Îranê ve hatibû ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |tarîx=2026-03-20 |sernav=IRGC spokesman killed in strike, Iran says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-spokesman-killed-in-strike-iran-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî raporên medyaya Îranê, êrîşên hewayî yên hevbeş ên Amerîka û Îsraîlê 16 keştîyên barhilgir ên Îranê li bajarên benderî yên li Kendava Farsê jî hatine rûxandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=US, Israel strike 16 Iranian cargo vessels in port towns: Iran media |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-israel-strike-16-iranian-cargo-vessels-in-port-towns-iran-media/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Derbarê şerê li Libnanê de artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku ji destpêka şer û pevçûnan ve wan êrîşî zêdetirî 2.000 hedefên li welat kirine û zêdetirî 570 çekdarên Hizbullah kuştine ku 220 ji wan endamên yekîneya elît a Rizwanê bûn. Wezareta tenduristiyê ya Libnanê diyar kiriye ku ji destpêka şerê navxweyî ve zêdetirî 1000 kes di êrîşên Îsraêlê de jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says more that 570 Hezbollah operatives killed since start of fighting |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-more-that-570-hezbollah-operatives-killed-since-start-of-fighting/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Li Îsraêlê dîsa êrîşên ji Îranê û Hizbullahê ji Libnanê hatiye tomar kirin<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Sirens triggered in Western Galilee amid Hezbollah attack from Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/sirens-triggered-in-western-galilee-amid-hezbollah-attack-from-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û êrîşên mûşekan li Kiryat Ono,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Authorities dispatch forces to sites of reported impacts from cluster bomb carrying Iran missile in central Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/authorities-dispatch-forces-to-sites-of-reported-impacts-from-cluster-bomb-carrying-iran-missile-in-central-israel/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Rehovot û Orşelîmê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Two lightly wounded in Rehovot cluster bomb strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/two-lightly-wounded-in-rehovot-cluster-bomb-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û deverên din hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Rescue forces rushing to Iran missile impact in Jerusalem’s Old City; no injuries reported |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rescue-forces-rushing-to-iran-missile-impact-in-jerusalems-old-city-no-injuries-reported/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezareta tenduristiyê ya Îsraêlê ragihandiye ku ji ber êrîşên bi roketan, heta niha 4099 îsraîlî rakirine nexweşxaneyan ku ji wan 80 kes hê jî li nexweşxaneyê têne dermankirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bletter |pêşnav=Diana |tarîx=2026-03-20 |sernav=Number of injured in war tops 4,000 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/number-of-injured-in-war-tops-4000/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hatiye ragihandin ku ji destpêka şer ve li Îsraêlê 15 kesên sivîl di êrîşên mûşekî yên Îranê de jiyana xwe jidest dane ku yek ji wan welatiyekî fîlîpînî û yek jî wan jî welatiyê taylendî bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.eurasiantimes.com/us-israel-war-on-iran-here-are-the-latest-casualty-figures-from-across-the-middle-east/ |sernav=U.S.-Israel War on Iran: Here Are the Latest Casualty Figures From Across The Middle-East Region |malper=EURASIAN TIMES |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US |paşnav=NEWS |pêşnav=AFP }}</ref> Di heman rojê de êrîşên din ên Îranê li dijî Iraqê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=At least three drone attacks target US military site in Baghdad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/at-least-three-drone-attacks-target-us-military-site-in-baghdad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Îmaratên Yekbûyî yên Erebî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-20 |sernav=Dubai says it fought off Iranian attack as Eid holiday begins |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/dubai-says-it-fought-off-iranian-attack-as-eid-holiday-begins/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-20 |sernav=Kuwait’s Mina Al-Ahmadi refinery hit by drone attack, sparking fire |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwaits-mina-al-ahmadi-refinery-hit-by-drone-attack-sparking-fire/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Erebistana Siûdî û Behrêynê hatine hatine tomarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=Gulf states say responding to missile, drone attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/gulf-states-say-responding-to-missile-drone-attacks/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî çavkaniyên amerîkî, êrîşa mûşekî ya Îranê bi du mûşekên balîstîk li ser baregeha leşkerî ya brîtanî-amerîkî ya Diego Garcia ku li Okyanûsa Hindî û nêzîkî 4000 kîlometre dûr e, bi taybetî bala xelkê kişandiye. Her du mûşek jî li baregeha leşkerî neketine. Li gorî agahiyan, mûşekek ketiye deryayê û her çend nehatiye eşkerekirin ka mûşek bi serkeftî hatiye xistin an na, mûşeka duyem jî ji aliyê keştiyeke şer a amerîkî ve bi mûşeka SM-3 hatiye têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://orf.at/stories/3424514/ |sernav=Iran feuerte offenbar Raketen auf Stützpunkt Diego Garcia |malper=news.ORF.at |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=de |paşnav=red |pêşnav=ORF at/Agenturen }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-us-israel-war-updates-2026/card/iran-targeted-diego-garcia-base-with-ballistic-missiles-rb7MdZW1CfwRTauDYHOt |sernav=Iran Targeted Diego Garcia Base With Ballistic Missiles |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US }}</ref> Li gorî çavkaniyên Brîtanî, Îranê dibe ku ji bo zêdekirina menzîla mûşeka balîstîk a ku hatiye bikar anîn, amûrên roketên fezayê bikar aniye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Iran ‘unsuccessfully’ targeted Diego Garcia base, UK official source confirms |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-unsuccessfully-targeted-diego-garcia-base-uk-official-source-confirms/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Iran may have used space launch vehicle to extend range of missiles fired at Diego Garcia |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-may-have-used-space-launch-vehicle-to-extend-range-of-missiles-fired-at-diego-garcia/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî daxûyaniya serfermandarê giştî yê artêşa Îsraêlê Zamîr, ew mûşekeke balîstîk a du-qonaxî ya navbera parzemînan bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF chief: Campaign at ‘halfway’ stage; Iran’s missile fire at Diego Garcia shows ‘Berlin, Paris, Rome all within range’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-chief-campaign-at-halfway-stage-irans-missile-fire-at-diego-garcia-shows-berlin-paris-rome-all-within-range/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Piştî êrîşê, Brîtanyayê destûr daye Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ku bingehên wan ji bo operasyonên li dijî hedefên Îranê yên ku êrîşî keştiyên li Tengava Hurmizê dikin bikar bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c36rny6xgppo |sernav=UK allows US to use bases to strike Iranian sites targeting Strait of Hormuz |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-GB }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/news/uk-allows-us-use-bases-iran-war-after-missiles-fired-diego-garcia |sernav=UK allows US to use bases for Iran war after missiles fired at Diego Garcia |malper=Middle East Eye |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en }}</ref> Wezareta derve ya Îranê her cure berpirsiyariyên xwe ji bo êrîşê red kiriye û êrîşê wekê operasyoneke "lêp" a Îsraêlê bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/22/did-iran-launch-missiles-at-us-uk-base-on-diego-garcia-heres-what-to-know |sernav=Did Iran launch missiles at US-UK base on Diego Garcia? Here’s what to know |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en |paşnav=Sharma |pêşnav=Yashraj }}</ref> === 21ê adarê === Li gorî daxuyaniyên artêşa Îsraêlê, hêza hewayî ya Îsraêlê di roja 21ê adarê de êrîşên xwe yên li ser Îranê berdewam kirine ku di nav de li ser çend pergalên parastina hewayî, komplekseke wezareta parastinê, tesîsên ji bo hilberandin û depokirina pêkhateyên mûşekan û cihekî lêkolîn û pêşvebirina nukleerî ya Zanîngeha Malek Aştarê hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF strikes ballistic missiles sites in Tehran overnight |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-strikes-ballistic-missiles-sites-in-tehran-overnight/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF says it struck ‘strategic’ nuclear weapons development site at university in Tehran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-strategic-nuclear-weapons-development-site-at-university-in-tehran/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî ajansa nûçeyan a Tasnîm a Îranê, êrîşeke hevbeş a Amerîka û Îsraêlê li ser tesîsa dewlemendkirina uranyûmê ya Natanzê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-21 |sernav=Natanz enrichment facility targeted in US-Israeli attack — Iranian media |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/natanz-enrichment-facility-targeted-in-us-israeli-attack-iranian-media/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Lê belê artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku ev êrîş bi tevahî ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF denies role in Natanz strike, won’t comment on US activity |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-denies-role-in-natanz-strike-wont-comment-on-us-activity/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên bi mûşek û teqemeniyên komî yên li ser Îsraêlê bûne sedema bandorên neyînî yên li deverên qerebalix ên wekê Rîşon LeZîyon,<ref name=":15">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Empty daycare among sites hit in Rishon Lezion cluster missile attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/three-impact-sites-in-rishon-lezion-after-cluster-missile-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Metullayê,<ref name=":15"/> Safedê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Rocket strike in northern city causes slight damage as more sirens sound in Galilee, Golan Heights |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rocket-strike-in-northern-city-causes-slight-damage-as-more-sirens-sound-in-galilee-golan-heights/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Maʿalot-Tarşîhayê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Medics say 5 lightly hurt by Hezbollah rocket that hit Ma’alot-Tarshiha home |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-say-5-lightly-hurt-by-hezbollah-rocket-that-hit-maalot-tarshiha-home/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Dîmonayê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Video shows Iranian missile striking southern city of Dimona |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/video-shows-iranian-missile-striking-southern-city-of-dimona/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Aradê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Medics treating 30 people with varying degrees of injuries from Iran missile attack on Arad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-treating-30-people-with-varying-degrees-of-injuries-from-iran-missile-attack-on-arad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> kirine ku tenê li Dîmonayê û Aradê 175 kes ji ber derbên mûşekên balîstîk birîndar bûne ku 11 kes ji wan bi giranî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bletter |pêşnav=Diana |tarîx=2026-03-22 |sernav=38 people remain hospitalized after last night’s missile attack on Dimona and Arad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/36-people-remain-hospitalized-after-last-nights-missile-attack-on-dimona-and-arad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Herwiha êrîşên Îranê li dijî Erebistana Siûdî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Saudi Arabia says it intercepted at least 20 Iranian drones in east of country |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/saudi-arabia-says-it-intercepted-at-least-20-iranian-drones-in-east-of-country/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Kuwait says air defense responding to Iranian missile and drone attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwait-says-air-defense-responding-to-iranian-missile-and-drone-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Behrêynê beberdewam kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Explosions heard in Bahrain’s capital |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-heard-in-bahrains-capital/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 22ê adarê === Li gorî artêşa Îsraîlê, pêlek êrîşên esmanî yên Îsraêlê li Tehranê çend tesîsên hilberîna çekan ên Îranê û çend baregehên rejîmê xistiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=IDF says it hit arms production sites, intel and military HQs in overnight Tehran strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-hit-arms-production-sites-intel-and-military-hqs-in-overnight-tehran-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezîrê enerjiyê ya Îranê Elîabadî ragihandiye ku binesaziya av û elektrîkê ya girîng a welat ji ber êrîşên sîber ên DYA û Îsraêlê bi giranî zirar dîtiye. Êrîşan, di nav cihên din de, bi dehan tesîsên veguhestin û paqijkirina avê hedef girtine ku bi vî awayî bandor li ser beşên torên dabînkirina avê yên girîng kiriye. Heyva Sor a Îranê ragihandiye ku li gorî texmînên herî dawî, hejmara giştî ya tesîsên sivîl ên zirar dîtî gihîştiye 81.365 cihan.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP and ToI Staff |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian minister says ‘heavy damage’ to water, energy infrastructure from US-Israeli strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-minister-says-heavy-damage-to-water-energy-infrastructure-from-us-israeli-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî amarên fermî yên Îranê, ji destpêka êrîşên Îsraêl û Amerîkayê ve li Îranê zêdetirî 1.500 kes hatine kuştin û zêdetirî 21.000 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://liveblog.zdf.de/us-angriff-auf-iran/187827/ |sernav=Iran meldet mehr als 1.500 Tote seit Kriegsbeginn |malper=ZDF Liveblog |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Li gorî rêxistina Brîtanî NetBlocks, ji 28ê sibatê vir ve li Îranê birîna înternetê ya ji aliyê dewletê ve hatiye ferzkirin berdewam dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://mastodon.social/@netblocks/116271646464231849 |sernav=NetBlocks (@netblocks@mastodon.social) |malper=Mastodon |tarîx=2026-03-22 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=ku }}</ref> Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, Îsraêlê pêlek din a berfireh ji êrîşên asmanî li dijî binesaziya Hizbullah li başûrê Libnanê ku di nav de pira Qasmiyeyê ya li ser çemê Lîtanî yê daye destpêkirin, ku hatiye gotin ev êrîş ji bo pêşîgirtina li Hizbullah ku şervan û çekan bigihîne herêmê hatiye pêkanîn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=IDF launches wide airstrikes in Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-launches-wide-airstrikes-in-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Israel blows up coastal highway bridge in Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-blows-up-coastal-highway-bridge-in-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di heman demê de ev êrîş ji aliyê serokwezîrê Libnanê Selam û serok Ewn ve wekê zêdebûna xeternakê hatine şermezarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Yohanan |pêşnav=Nurit |tarîx=2026-03-22 |sernav=Lebanon’s PM slams Hezbollah rocket attacks, says country won’t give up on disarmament |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/lebanons-pm-slams-hezbollah-rocket-attacks-says-country-wont-give-up-on-disarmament/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Îsraêlê ziyanên ji ber topbarana Îran û Hizbullahê li Tel Avîv,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Bletter |pêşnav2=Diana |tarîx=2026-03-22 |sernav=15 injured in Tel Aviv missile cluster bomb attack, most lightly hurt |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/15-injured-in-tel-aviv-missile-cluster-bomb-attack-most-lightly-hurt/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Bat Yam û Holonê hatine ragihandin û sivîlek li bakurê Misgav' Amê di encama êrîşan de jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian missile attack causes damage in Bat Yam, Holon; no injuries reported |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-missile-attack-causes-damage-in-bat-yam-holon-no-injuries-reported/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Man killed in apparent Hezbollah anti-tank missile attack near northern border |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-killed-in-apparent-hezbollah-anti-tank-missile-attack-on-northern-border/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di 23ê adarê de artêşa Îsraêlê ragihandiye ku sivîlê li Misgav' Amê bi xeletî ji aliyê topxaneya Îsraêlê ve hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-23 |sernav=IDF probe finds farmer killed in north yesterday was hit by Israeli shelling, not a Hezbollah attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-probe-finds-man-killed-in-north-yesterday-was-hit-by-israeli-shelling-not-a-hezbollah-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên din ên Îranê li ser xalên li Iraq,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian media says drone attack targeted base used by US near Baghdad Airport |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-media-says-drone-attack-targeted-base-used-by-us-near-baghdad-airport/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî Erebî<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=UAE says it is responding to Iranian missile, drone attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/uae-says-it-is-responding-to-iranian-missile-drone-attacks/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Erebistana Siûdî hatin ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Saudi Arabia reports three ballistic missiles targeted Riyadh area |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/saudi-arabia-reports-three-ballistic-missiles-targeted-riyadh-area/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî operasyonên bazirganiya deryayî ya Keyaniya Yekbûyî (UKMTO), keştîyek 15 mîlên deryayî dûrî peravên Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî, bi guleyek nenas hatiye lêdan lê ti kes birîndar nebûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://liveblog.zdf.de/us-angriff-auf-iran/187831/ |sernav=Unbekanntes Geschoss trifft Schiff vor den Emiraten |malper=ZDF Liveblog |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Serokê Amerîkayê Trump ultîmatomek daye û gef li Îranê xwariye ku eger Îran di nav 48 demjimêran de Tengava Hurmizê veneke, ew ê santralên elektrîkê yên Îranê ji holê rake.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tagesschau.de/ausland/asien/iran-usa-israel-krieg-102.html |sernav=48-Stunden-Ultimatum: Welche Folgen könnte Trumps Drohung haben? |malper=tagesschau.de |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Di bersivê de, berdevkê pasdarên şoreşê gef li Tengava Hurmizê xwariye<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies and ToI Staff |tarîx=2026-03-22 |sernav=IRGC threatens to completely close the Strait of Hormuz if US strikes power plants |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-threatens-to-completely-close-the-strait-of-hormuz-if-us-strikes-power-plants/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ku bi tevahî dorpêç bike û êrîşî hemî tesîsên enerjî, teknolojiya agahdariyê û palandina avên li dewletên Kendavê yên hevalbendên Amerîkayê bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian army says it will target energy, desalination infrastructure after US threats |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-army-says-will-target-energy-desalination-infrastructure-after-us-threats/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iran threatens to ‘irreversibly destroy’ energy infrastructure across region if power plants attacked |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-destroy-energy-infrastructure-across-region-if-power-plants-attacked/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di ketina helîkopterekê de ku li ser avên herêmî yên Qatarê ji ber xeletiyeke teknîkî qewimî, çar leşkerên qeterî û sê welatiyên tirk, leşkerek û du teknîsyenên ji pargîdaniya Aselsanê jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://dohanews.co/world-leaders-offer-condolences-to-qatar-turkiye-after-helicopter-crash/ |sernav=World leaders offer condolences to Qatar, Türkiye after helicopter crash |malper=Doha News {{!}} Qatar |tarîx=2026-03-22 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en-US |paşnav=Ziga |pêşnav=Adijata }}</ref> === 23ê adarê === Trump ultîmatoma xwe rawestin demkî ya şer ji 2 rojan derxistiye 5 rojan. Wî gef xwaribû ku eger Îran Tengava Hurmizê veneke, ew ê santralên elektrîkê yên Îranê wêran bike. Trump ragihandiye ku di du rojên berê de bi Îranê re hevdîtinên baş û çêker pêk anîne. Di heman demê de danûstandinên di navbera Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê de ji aliyê rayedarên Îranê ve hatiye înkar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.n-tv.de/politik/06-51-Fed-Gouverneurin-Cook-Iran-Krieg-erhoeht-Inflationsrisiken-id30415311.html |sernav=+++ 06:51 Fed-Gouverneurin Cook: Iran-Krieg erhöht Inflationsrisiken +++ |malper=ntv.de |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de |paşnav=NACHRICHTEN |pêşnav=n-tv }}</ref> Serokê parlamentoya Îranê Xalîbaf diyar kiriye ku ti danûstandin bi Amerîkayê re nehatine kirin. Di axaftinên diyar kiriye ku "raporên derewîn ên Trump armanc dikirin ku bazarên darayî û petrolê manîpule bikin."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-03-23 |sernav=Iran parliament speaker: Trump’s ‘fake news’ about talks designed to manipulate markets |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-parliament-trumps-fake-news-about-talks-designed-to-manipulate-markets/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Encumena parastinê ya Îranê gef xwariye ku ger perava başûr an giravên wekê Çarg ên Îranê werin dagirkirin an jî werin dorpêçkirin, dê ew teqemenî li ser rêyên keştîvaniyê yên li Kendava Farsê bicih bikin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-23 |sernav=Iran threatens to mine Gulf marine routes if southern coast, islands attacked |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-mine-gulf-marine-routes-if-southern-coast-islands-attacked/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di nav roja 23ê adarê de êrîşên Îranê li ser Îsraêl,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-23 |sernav=IDF detects day’s fifth Iran missile attack heading toward Eilat |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-detects-days-fifth-iran-missile-attack-heading-toward-eilat/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-23 |sernav=One person hurt after missile interception in UAE |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-person-hurt-after-missile-interception-in-uae/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt, Erebistana Siûdî, û Behreynê hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-23 |sernav=Explosions, sirens ring out in Bahrain |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-sirens-ring-out-in-bahrain/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşa li dijî baregeha pêşmergeyên Herêma Kurdistanê ==== Di 23 û 24ê adarê de êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kiriye.<ref name=":16">{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/240320266 |sernav=Di 24 demjimêran de 25 caran êrişî Herêma Kurdistanê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di 23ê adarê de, di nav 24 saetan de li dijî Herêma Kurdistanê 25 êrîşên dronî û mûşekan pêk hatiye.<ref name=":16" /> Di 23ê adarê de Fermandariya Herêma 1ê ya Hêzên Pêşmergeyan hatiye armanc girtin. Di êrîşa li dijî fermandariya pêşmerge de 6 pêşmerge jiyana xwe jidest dane û 20 pêşmerge jî birîndar bûne.<ref name=":16" /> === 24ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Li gorî HRANAyê li seranserê Îranê 108 êrîş li 10 parêzgehan pêk hatine û herî kêm 61 qurbanî ku di nav de 12 kes sivîl bûn jiyana xwe jidest dane û 38 kes jî birîndar bûne. Êrîşên herî dijwar li Xuzestan û Îsfehanê pêk hatine. Êrîş li ser cihên mûşekan li Tebrîz û Borazcanê, pîşesaziyên leşkerî, tesîseke şîrketa gazê û karsaziyên sivîl li Îsfehanê, boriyeke gazê ya li Xuremşehrê, komplekseke werzîşê li Andîmeşkê û baregeheke Besîcê û avahiyên niştecîbûnên li Tehranê pêk hatine. Herwiha li Şahîn Şehr, Necefabad, herêma pîşesazî ya Cewzdan û Bender Kenganê jî êrîşên esmanî hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603245682 |sernav=New wave of strikes hits cities across Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke amerîkî ya şevê li ser baregeheke li El Enbarê bi kêmî ve 15 endamên Hêzên seferberiya gel a Iraqê hatine kuştin û 30 ji wan jî birîndar bûne. Komê mirina Saad Dawai, fermandarê operasyonên xwe li Enbarê, ragihandiye. Êrîşek li mala serokê PMFê Falih el-Feyyad li Mûsilê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891019 |sernav=US strikes reportedly kill, wound 30 PMF fighters in Iraq {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Hatiye ragihandin ku ev kom êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê û li êrîşên li dijî baregehên li Herêma Kurdistanê birêve dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603246138 |sernav=Airstrike hit PMF commander’s residence in Mosul, sources say |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Îranê bi mûşekan êrîşên li dijî Tel Avîv, Eylat, Dîmona û Heyfayê berdewam kiriye ku di encama êrîşan de gelek kes birîndar bûne. Kuweytê ragihandiye ku ji ber êrîşên Îranê zirar gihîştiye xetên elektrîkê.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Summers |pêşnav2=Charlie |paşnav3=Agencies |tarîx=2026-03-24 |sernav=4 people lightly hurt, buildings mangled as Iranian missile attack hits Tel Aviv |url=https://www.timesofisrael.com/idf-says-it-struck-islamic-guards-hq-in-tehran-man-lightly-wounded-as-iran-keeps-up-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mûşekên Îranê li ser Beyrûtê hatine têkbirin ku di encamê de birîndariyên bi sivikî çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.al-monitor.com/originals/2026/03/iranian-ballistic-missile-intercepted-over-lebanon-us-embassy-feared-target |sernav=Iranian ballistic missile intercepted over Lebanon, US Embassy feared as target - AL-Monitor: The Middle Eastʼs leading independent since 2012 |malper=www.al-monitor.com |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di êrîşa dronên Îranê ya li ser Behreynê de karkerek ji Morokoyê jiyana xwe jidest daye û çend leşker jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://orf.at/stories/3424849/ |sernav=Toter und Verletzte bei iranischen Angriffen auf Bahrain |malper=news.ORF.at |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de |paşnav=red |pêşnav=ORF at/Agenturen }}</ref> === 25ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di encama êrişên hewayî yên li ser Îranê de li bakurê rojavayê Îranê 11 kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603258688 |sernav=Eleven killed in strikes in northwest Iran, official says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Du tesîsên ku li Tehranê mûşekên krûzê çêdikirin bi êrîşên esmanî hatine hilweşandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603253966 |sernav=Cruise missile production sites in Tehran were hit, Israel says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Îsraêlê diyar kiriye ku wan navendeke lêkolînên deryayî li Îsfehanê wêran kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603252252 |sernav=Israel says it struck Iranian naval research center in Isfahan |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di bersivdayîna hewayî ya Amerîkayê ya li dijî baregeheke heşda şabî ya li rojavayê Enbarê 7 endamên rêxistina heşda şabî hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891115 |sernav=Deadly airstrike hits PMF site near army center in Iraq’s Anbar {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Balafirên bêmirov ên Îranê li balafirgeha navneteweyî ya Kuweytê depoyeke sotemeniyê armanc girtiye ku di encamê de şewateke derketiye, di heman demê de hêzên ewlehiyê ragihandin ku şeş balafirên din jî hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gulfnews.com/world/gulf/kuwait/iranian-drone-strikes-hit-fuel-depot-at-kuwait-airport-1.500485349 |sernav=Iranian drone strikes hit fuel depot at Kuwait airport |malper=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en |paşnav=Amir |pêşnav=Khitam Al }}</ref> Mûşekek Îranê li ser Urdunê hatiye têk birin ku perçeyên mûşekê li nêzîkî bajarê paytext a Emmanê ketine xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.turkiyetoday.com/region/iran-fires-missiles-at-israel-us-bases-in-kuwait-jordan-bahrain-3216847 |sernav=Iran fires missiles at Israel, US bases in Kuwait, Jordan and Bahrain |malper=Türkiye Today |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku herî kêm mûşekeke Îranê hatiye têkbirin. Îranê îdia kiriye ku wan mûşekên krûz ên Qader avêtine ser keştiya USS Abraham Lincoln.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Walia |pêşnav=Gandharv |tarîx=2026-03-25 |sernav=Did Iranian Navy cruise missiles hit USS Abraham Lincoln or is it just a wild claim? Iran strike claim, US response, West Asia war update |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/us/did-iranian-navy-cruise-missiles-hit-uss-abraham-lincoln-or-is-it-just-a-wild-claim-iran-strike-claim-us-response-west-asia-war-update/articleshow/129802009.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theweek.in/news/middle-east/2026/03/25/watch-iran-claims-second-missile-strike-on-uss-abraham-lincoln-amid-us-push-for-peace-talks.amp.html |sernav=WATCH: Iran claims second missile strike on 'USS Abraham Lincoln' amid US push for peace talks- The Week |malper=www.theweek.in |roja-gihiştinê=2026-03-27 }}</ref> Zirar negihîştiye keştiyê. Mûşekek Îranê li nêzîkî mezintirîn santrala elektrîkê ya Îsraîlê ya nêzîkî Haderayê ketiye xwarê. Hatiye ragihandin ku ti birîndar an jî zirar çênebûye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |tarîx=2026-03-25 |sernav=Iran appears to target Israeli power plant in missile attack, but misses |url=https://www.timesofisrael.com/iran-appears-to-target-israeli-power-plant-in-missile-attack-but-misses/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 26ê adarê === Malpera nûçeyan a amerîkî [[Axios]]ê bi agahiyên bidest xistina çar çavkaniyan, ragihandiye ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li ser vebijarkên ji bo êrîşa dawî ya li dijî Îranê dixebite, dibe ku di nav de bicihkirina leşkerên bejahiyên li ser axa Îranê û her wiha operasyoneke bombebaranê ya berfireh jî di nav xwe de bigire. Ev yek ji bo baştirkirina pozîsyona DYAyê di danûstandinên pêşerojê yên bi Îranê re an jî ji bo ku serok Trump bikaribe bi awayekî yekalî şer bi çalakiyek serketî bi dawî bike, hatiye armanckirin. Li gorî daxuyaniyê girtina an dorpêçkirina girava Çargê, xala sereke ya veguhestina petrola Îranê; girtina girava Larakê li tengava Hurmizê ku baregeh û sazîyên radarê yên Îranê lê ne; an jî destwerdana girava Ebû Mûsa, ku Îran beşa rojavayê Hurmizê ji vê giravê ve kontrol dike, di nav vebijarkan de ye. Bi awayekî din, DYA dikare tesîsan ji hewayê ve bombebaran bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Berman |pêşnav=Lazar |tarîx=2026-03-26 |sernav=US preparing ‘final blow’ options that could see use of ground troops if Iran talks fail — report |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-preparing-final-blow-options-that-could-see-use-of-ground-troops-if-iran-talks-fail-report/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Karbidestekî [[Pakistan]]ê ji ajansa nûçeyan a navneteweyî Reuters re gotiye ku Pakistan di danûstandinên bi DYAYê re gihîştiye wê encamê ku wezîrê derve yê Îranê Eraqçî û serokê parlamentoyê Xalîbaf ji lîsteya kuştinên armanckirî ya Îsraîlê hatine derxistin û her du kes wekê muxatabên sereke yên li Îranê hatine binav kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-26 |sernav=Israel backed off killing Iran’s Araghchi, Qalibaf at Pakistani-US request, Pakistani official says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-backed-off-killing-irans-araghchi-qalibaf-at-pakistani-us-request-pakistani-official-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezîrê derve yê Pakistanê Îshaq Dar piştrast kiriye ku di navbera DYA û Îranê de danûstandinên nerasterast ji bo bidawîkirina şerê wan têne kirin û peyam bi rêya Îslamabadê têne şandin. Çavkaniyek leşkerî ya Îranê ragihandiye ku ji ber îhtimala êrîşeke bejayî yê li ser eniya başûr a Îranê zêdetirî milyonek leşker hatine seferberkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549808/over-a-million-iranian-combatants-organized-for-ground-battle-with-us |sernav=Over A Million Iranian Combatants Organized for Ground Battle with US - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku hêzên wan ên hewayî di êrîşekê li bajarê bendera Bender Ebasê fermandarê payebilind ê hêzên deryayî yên artêşa pasdarên şoreşê Elî Reza Tengsîrî û serokê îstîxbarata deryayî Behnam Rezayî kuştine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=Katz confirms Israel has killed Iran official responsible for closing Hormuz, vows to hunt down IRGC ‘one by one’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/katz-confirms-israel-has-killed-iran-official-responsible-for-closing-hormuz-vows-to-hunt-down-irgc-one-by-one/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=IDF confirms killing IRGC Navy commander, says strike also killed Navy’s intel chief and rest of the Navy leadership |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-killing-irgc-navy-commander-says-strike-also-killed-navys-intel-chief/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hêzên çekdar ên Îsraêlê piştre ragihandiye ku hemî fermandarên payebilind ên hêza deryayî ya pasdaran di êrîşê de jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |paşnav3=Staff |pêşnav3=ToI |tarîx=2026-03-26 |sernav=Israel says IRGC Navy’s commander, other chiefs killed; Qalibaf said removed from hit list |url=https://www.timesofisrael.com/israel-says-irgc-navy-commander-killed-iranian-top-envoy-said-removed-from-hit-list/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Îranê girtina 14 kesan li çar parêzgehên welat ragihandiye ku wekê sixûrên "dijminê amerîkî-siyonîst" û endamên komên terorîst hatine binavkirin. Ew bi plankirina êrîşên çekdarî li ser navendên hikûmet û medyayê û radestkirina agahî û cihên hêzên leşkerî û ewlehiyê yên Îranê an jî binesaziya krîtîk ji dijmin re, hatine tawanbarkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549648/people-arrested-in-iran-for-working-for-enemies |sernav=People Arrested in Iran for Working for Enemies - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Hizbullahê li nêzîkî Qantara, Taybeh û Debel a li başûrê Libnanê pevçûnên çekdarî bi leşkerên bejayî yên Îsraêlê re piştrast kiriye ku di wan pevçûnan de çend tankên Îsraêlê hatine armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549546/hezbollah-inflicts-heavy-losses-on-israeli-forces-in-southern-lebanon |sernav=Hezbollah Inflicts Heavy Losses on Israeli Forces in Southern Lebanon - World news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê şerê bi Hizbullahê re piştrast kiriye ku tê de du leşkerên Îsraêlê jiyana xwe jidest dane û çend ji wan jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=IDF soldier killed during gunfight with Hezbollah members in southern Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-soldier-killed-during-gunfight-with-hezbollah-members-in-southern-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Nahariyeyê, di encama êrîşa mûşekî ya Hizbullahê de sivîlekî Îsraêlê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jfeed.com/news-israel/hezbollah-rocket-strike-nahariya |sernav=BREAKING: Hezbollah Rocket Strike: 30-Year-Old Killed, Another Seriously |malper=JFeed |tarîx=2026-03-26 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en |paşnav=Isaacson |pêşnav=Gila }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=Sgt. Aviaad Volansky killed in south Lebanon, 4 other soldiers wounded, says IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/sgt-aviaad-volansky-killed-in-south-lebanon-4-other-soldiers-wounded-says-idf/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, Kuweyt û Erebistana Siûdî dîsa êrîşên bi mûşek û dronan ên Îranê hatine armanc girtin<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/26/saudi-arabia-intercepts-destroys-over-30-drones-in-eastern-province- |sernav=Saudi Arabia intercepts, destroys over 30 drones in Eastern Province |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-26 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ku du kes li Ebû Dabiyê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-26 |sernav=Two people killed in Abu Dhabi after missile interception, media office says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/two-people-killed-in-abu-dhabi-after-missile-interception-media-office-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên Îran û Hizbullahê carek dîsa li dijî Îsraêlê hatine destpêkirin ku tenê di navbera nîvê şevê û nîvro de heft mûşekên Îranê ber bi Îsraêlê ve hatine avêtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=No injuries reported in Iran’s 7th missile salvo of the day; forces heading to impact site |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/no-injuries-reported-in-irans-7th-missile-salvo-of-the-day-forces-heading-to-impact-site/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 27ê adarê === ==== Êrîşên Îranê ==== Hêzên Îsraêlî ragihandine ku ji serê sibê ve Îranê 4 mûşek avêtine Îsraêlê, ku piraniya wan hatine têkbirin û di êrîşên mûşekên din de jî ti ziyan çênebûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-27 |sernav=Iran launches small number of missiles, with at least one cluster bomb, in 4th salvo today |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-launches-small-number-of-missiles-with-at-least-one-cluster-bomb-in-4th-salvo-today/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Kuweytê ragihandiye ku bi dronan û mûşekan êrîşî Bendera Mubarek El Kebîr hatiye kirin ku di encamê de ziyanên milkî çêbûne lê ti qurbaniyên mirovî çênebûne. Di heman rojê de rayedarên Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî ragihandine ku şeş mûşekên balîstîk û neh dronên ji Îranê hatine, bi tevahî hatine têkbirin. Êrîşeke mûşekî û bê firokevan a Îranê li ser baregeha hewayî ya prens Sultan zirar da çend balafirên dagirtina sotemeniyê yên amerîkî û deh leşkerên amerîkî bi giranî birîndar bûne ku didu ji wan jî "pir bi giranî" birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-03-27 |sernav=US troops wounded, several refueling planes damaged in Iranian attack on Saudi air base |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-troops-wounded-several-planes-damaged-in-iranian-attack-on-saudi-air-base-official/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/10-americans-injured-in-iranian-attack-on-saudi-airbase/ |sernav=10 Americans injured in Iranian attack on Saudi air base - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-27 |roja-gihiştinê=2026-03-28 |ziman=en-US}}</ref> ==== Êrîşên Îsraêlê ==== Êrîşên Îsraêlê li kargehên pargîdaniya Pola Mobarakeh û pargîdaniya Pola Khouzestanê ku bi rêzê ve li Îsfehan û Ahwazê ne, xistiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-27 |sernav=Air Force bombs two large steel factories in Iran partially owned by IRGC |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/air-force-bombs-two-large-steel-factories-in-iran-partially-owned-by-irgc/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Paşê êrîş li er kargeheke keka zer a nêzîkî Yezdê û reaktora ava giran a IR-40 li Arakê pêk hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |paşnav3=Staff |pêşnav3=ToI |tarîx=2026-03-27 |sernav=Israel bombs 2 IRGC-linked steel plants, 2 nuclear facilities as Iran vows revenge |url=https://www.timesofisrael.com/israel-bombs-2-irgc-linked-steel-plants-2-nuclear-facilities-as-iran-vows-revenge/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Yezdê li cihekî sereke yê hilberîna mûşek û mayînên deryayî xistiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-891408 |sernav=IDF strikes Iran’s missile, sea mine production site in Yazd {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-27 |roja-gihiştinê=2026-03-28 |ziman=en}}</ref> Êrîşeke bi bombeyên komî ya Îranê li ser şeş deverên Îsraêlê li Ramat Gan çêbûne ku di encamê de kesek jiyana xwe jidest daye û sê kes jî birîndar bûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Correspondents |pêşnav=Ynet |paşnav2=correspondents |pêşnav2=ynet |tarîx=2026-03-27 |sernav=One killed in central Israel after Iranian cluster missile; multiple impact sites reported |url=https://www.ynetnews.com/article/hyy11e00vowx |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> === 28ê adarê === Piştî ku peyvdarê leşkerî yê hûsiyan gotareke pêşkêş kiriye, mûşekek balîstîk ji Yemenê ber bi bajarê Beer Şeba li başûrê Îsraêlê ve hatiye avêtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Goodman |pêşnav=Rick |paşnav2=Vernon |pêşnav2=Hayden |paşnav3=Campbell |pêşnav3=Lucy |paşnav4=Olivares |pêşnav4=José |paşnav5=Ali |pêşnav5=Taz |paşnav6=Mackay |pêşnav6=Hamish |paşnav7=Frew |pêşnav7=Wendy |paşnav8=Goodman (now) |pêşnav8=Rick |paşnav9=Frew (earlier) |pêşnav9=Wendy |tarîx=2026-03-29 |sernav=Houthis join the fray – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/28/middle-east-crisis-live-iran-war-updates-trump-us-negotiations-israel-strikes-lebanon-tehran-syria-explosions |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> Piştê çend saetan mûşekeke hûsiyan ku Îsraêlê hedef digirtin hatiye têkbirin û droneke ji Yemenê li nêzîkî Eîlatê hatiye têkbirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF says it intercepted Houthi cruise missile earlier today |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-intercepted-houthi-cruise-missile-earlier-today/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Crissy |pêşnav=Ron |paşnav2=Crissy |pêşnav2=Ron |tarîx=2026-03-28 |sernav=Suspected Houthi drone intercepted over southern Israel, no injuries reported |url=https://www.ynetnews.com/article/hkk4gkboze |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> Du dronan li tesîsên bendergehên li Salalahê li başûrê Omanê xistine. Di vê êrişê de hatiye ragihandin ku karkerek birîndar bûye. Di heman rojê de Îranê diyar kiriye ku wan li nêzîkî bendergehê keştîyeke lojîstîkî ya artêşa Amerîkayê hedef girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://timesofoman.com/article/169963-drone-attack-targets-port-of-salalah-expat-worker-injured |sernav=Drone attack targets Port of Salalah, expat worker injured |malper=Times of Oman |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lbcgroup.tv/news/middleeastnews/919186/lbci-lebanon-articles/en |sernav=Iran military says targeted US vessel near Oman port |malper=LBCIV7 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di 28ê adarê de Îranê diyar kiriye ku wan depoyeke sîstema dijî-dronan a Ûkraynayê li Dubayê hedef girtiye ku wan ragihandye ku ev depo ji bo alîkariya hêzên amerîkî dihat bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.bd-pratidin.com/international/2026/03/28/59713 |sernav=Iran claims strike on Ukrainian defence site in UAE’s Dubai {{!}} {{!}} Bangladesh Pratidin |malper=en.bd-pratidin.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=bn |paşnav=Pratidin |pêşnav=Bangladesh}}</ref> Balafirên bêmirov ên Îranê li balafirgeha navneteweyî ya Kuweytê xistine û di encamê de sîstema radarê xera bûye. Agirê ku 3 roj di depoya sotemeniyê ya balafirgehê de berdewam dikir, di dawiyê de hatiye vemirandin. Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan baregehên rêxistina Ppîşesaziyên deryayî ya li Tehranê û kargehên din ên çêkirina çekan û parastina hewayî ya Îranê bombebaran kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF says it bombed Tehran HQ of Iranian naval weapons and ship producer |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-bombed-tehran-hq-of-iranian-naval-weapons-and-ship-producer/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di heman demê de êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kiriye. Di 28ê adarê de êrîşeke dronî li dijî avahiya serokê Herêma Kurdistanê Nêçîrvan Barzanî li Dihokê pêk hatiye. Di dîmenan de hatiye dîtin ku dron li ber derê avahiya dikeve.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/30406 |sernav=KCK'YÊ ÊRIŞA LI SER MALA NÊÇÎRVAN BARZANÎ ŞERMEZAR KIR |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=kr}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2903202614 |sernav=Brîtanya: Em êrişa li mala Nêçîrvan Barzanî bi tundî şermezar dikin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2803202624 |sernav=Mezlûm Ebdî li ser êrişa li mala Nêçîrvan Barzanî hatiye kirin daxuyanî da |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di şeva 28ê adarê de êrîşeke li Tehranê ziraran daye avahiyên Zanîngeha Zanist û Teknolojiyê ya Îranê. Artêşa Îranê gef xwariye ku dê êrîşî zanîngehên amerîkî yên li herêmê bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603281733 |sernav=Blast damage hits Iran University of Science and Technology |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-28 |sernav=Iran threatens to hit US universities in the Middle East in retaliation for alleged strike on two universities |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-hit-us-universities-in-the-middle-east-in-retaliation-for-alleged-strike-on-two-universities/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Paşê, li gorî agahiyan, êrîşên Îsraêlê li ser depoyeke avê li Heftkelê ketin û Elî Fûladwend ku serokê beşa lêkolînê ya rêxistina nûbûn û lêkolînên parastinê, li Borujerdê bû ligel endamên malbata xwe jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ynet |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF strikes infrastructure in Iran; reports: senior nuclear program official killed |url=https://www.ynetnews.com/article/syc7d3ssbg |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> Mirina Fûladwend paşê ji aliyê medyaya Îranê ve hatiye piştrast kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603288568 |sernav=Research chief of Iran suspected nuclear weapons program killed in airstrikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di heman rojê de li Eştaolê di êrîşeke mûşekî ya balîstîk de 19 kes birîndar bûne û di encamê de gelek xaniyan jî zirarê dîtiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Staff |pêşnav2=ToI |tarîx=2026-03-28 |sernav=Several hurt as Iranian missile hits Jerusalem-area town; Hezbollah continues to strike north |url=https://www.timesofisrael.com/several-hurt-as-iranian-missile-hits-jerusalem-area-town-hezbollah-continues-to-strike-north/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Hêzên deryayî yên brîtanî biryarê daye ku keştiyeke amfîbî ya RFA Lyme Bay ku bi dronên nêçîrvaniya mînan ve hatiye sazkirin, bişîne Tengava Hurmizê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.thetimes.com/uk/politics/article/rfa-lyme-bay-mine-hunting-iran-strait-hormuz-khft3jm3k |sernav=Navy fits RFA Lyme Bay with mine-hunting drones to end Iran blockade |malper=www.thetimes.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}</ref> ==== Erîşên li dijî Herêma Kurdistanê ==== Di roja 28 adarê de bi dronan li Dihokê li dijî avahiyê serokê Herema Kurdistanê [[Nêçîrvan Barzanî]] pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/kmr/story/903911/slug |sernav=Mesrûr Barzanî bi tundî êrîşa ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |malper=Mesrûr Barzanî bi tundî êrîşa ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Kurdistan24}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/kmr/story/904224/slug |sernav=Brîtanya êrîşa li ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |malper=Brîtanya êrîşa li ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Kurdistan24}}</ref> Di heman demê de ji aliyê rayedarên Herêma Kurdistanê ve hatiye ragihandin ku heta 28 adarê bi 5 car ofîsên fermî yên rêveberiya Herêma Kurdistanê ji aliyê dronan ve bûye armaca êrîşan. Hatiye texmîn kirin ku ev êrîş ji aliyê komên heşda şabî yên ku nav sinorê Iraqê de ne pêk hatiye. Di derbarê êrîşan de [[Mesûd Barzanî]] banga li hikûmeta Iraqê kiriye ku di derbarê van komên êrîşkar de helwesta xwe diyar bikin. === 29ê adarê === Di 29ê adarê de, di encama êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê ya li ser bajarê Bender Hamîr a li başûrê Îranê herî kêm 5 kes jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sanger |pêşnav=David E. |paşnav2=Boxerman |pêşnav2=Aaron |paşnav3=Mahoozi |pêşnav3=Sanam |tarîx=2026-03-29 |sernav=Trump Says Iran Agreed to Allow 20 More Ships of Oil Through Strait of Hormuz |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/30/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Mûşekek Îranê li kargeheke kîmyewî ya li herêma pîşesaziyê ya Neot Hovav a li herêma Negev a Îsraêlê armanc digire. Di vê êrîşa Îranê de kesek birîndar bûye û ev yek fikarên li ser rijandina gazê ya xeternak zêde kiriye. Di dîmenan de hatiye dîtin ku karwaneke heşda şabî derbasê bajarê Xoremşehrê dibe ku li ser sinorê Iraqê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603282000 |sernav=Video: Tehran-backed militia convoy seen moving from Iraq toward Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> DYA û Îsraêlê bi tevahî êrîşî çar tesîsên sereke yên hilberîna mûşekên balîstîk û 29 cihên avêtina mûşekan kirine. Kompleksên leşkerî yên li Xocir, Şahrûd, Parçîn û Hekîmiyeyê zirareke mezin dîtine û pisporan texmîn kirine ku zirara li van tesîsan dibe ku kapasîteya Îranê ya hilberîna mûşekên balîstîk ên xwedî menzîla kurt û navîn heta ku tesîs ji nû ve werin avakirin, rawestandiye. Li Xocîr û Şahrûdê, avahiyên tevlihevkirin û rijandinê, xetên hilberîna serên şer û tesîsên ku pêkhateyên sotemeniyên girîng hildiberînin bûne hedef; li Parçînê, motorên sotemeniya mûşekan a hişk û tesîsa Taleghan 2 zirar dîtine. Kompleksa Hekimiyeyê tesîsên hilberîna sotemeniya şil û cihê avêtina mûşekan dihewîne ku hatiye diyarkirin 19 avahî li wir hatine hedef girtin. Her wiha, gelek avahî û deriyên tunelan ên li baregehên mûşekî yên Xorgu û Îmam Elî hatine armanc girtin.<ref name="Bern2026">{{Jêder-malper |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-special-report-march-29-2026/ |sernav=Iran Update Special Report, March 29, 2026 |malper=Institute for the Study of War |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en-US |paşnav=Bern |pêşnav=Stefaniia}}</ref> Bandorên şer ên li ser siyaset û aboriya navxweyî ya Îranê jî eşkere bûne. Karbidestên sipaha pasdarên şoreşa îslamî hişyariyên serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan a li ser bandora aborî ya şer paşguh kirine. Pezeshkian diyar kiriye ku şer bi giranî zirarê daye aboriya welat û heke di navbera DYA û Îsraêlê de agirbest neyê bidestxistin, di nav sê çar hefteyan de dikare hilweşîneke aborî li Îranê çêbike. Rejîm hewl dide ku bi bikaranîna hestên neteweperest raya giştî bikişîne ser piştgiriya ewlehiya navxweyî û şer û bi vî awayî kampanyayeke leşkerî ya dilxwazî bi navê "canfêda" dest pê dike.<ref name="Bern2026"/> === 30ê adarê === ==== Erîşên DYA û Îsraêlê ==== Li gelek deverên Îranê ku di nav de Abad, Endîşe, Navçeya 15, Evîn, Mesûdiye, Nobonyad, Qeleh Hesen Xan û Seadatê, teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603299006 |sernav=Explosions, fighter jet activity reported across multiple provinces in Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Îsraêlê ragihandiye ku wan li Tehranê navendên fermandariya mobîl û cihên ku ji bo çêkirina çekan hatine bikar anîn hedef girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603293568 |sernav=Israel says it struck mobile command centers in Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Di êrîşa DYA û Îsraêlî ya li ser gundekî Îranê de şeş kes jiyana xwe jidest dane û di encama êrîşan de pênc xanî hilweşiyane û 22 kes jî birîndar bûne. Piştî ku binesaziya elektrîkê ji ber parçeyên şarapnelê zirar dîtine, li hinek deverên Tehran û parêzgeha Alborzê, tevî Kerecê, elektrîka bajaran hatiye qutkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-29 |sernav=Iranian minister confirms blackouts in parts of Tehran and in Karaj after strikes hit power grid |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-minister-confirms-blackouts-in-parts-of-tehran-and-in-karaj-after-strikes-hit-power-grid/ |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA) ragihand ku reaktora ava giran a IR-40 piştî ku di êrîşa Îsraîlê ya 27ê Adarê de zirareke giran dîtiye û êdî nexebitiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/03/30/iran-s-heavy-water-production-plant-no-longer-operational-iaea-says |sernav=Iran’s heavy water production plant no longer operational, IAEA says |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Li gelek deverên Îranê ku di nav wan de Girava Kiş, Girava Qeşm û Bandar Ebas ên li parêzgeha Hormozgan, li Babol a li parêzgeha Mazenderan, li Dêhgolan a li parêzgeha Kurdistanê û li Tebrîz a li parêzgeha Azerbaycana Rojhilat, teqîn û êrîş çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603302665 |sernav=New wave of strikes reported across several Iran provinces |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Mûşekek Îranê li tesîseke kîmyayî ya ADAMA li Ne'ot Hovav ketiye û di encamê de kesek birîndar bûye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Curiel |pêşnav=Ilana |paşnav2=Curiel |pêşnav2=Ilana |tarîx=2026-03-29 |sernav=Iran targets southern Israel: impacts in Be'er Sheva, industrial plant hit in Neot Hovav |url=https://www.ynetnews.com/article/bjhifiijwl |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Surkes |pêşnav=Sue |tarîx=2026-03-29 |sernav=Ministry says hazardous materials leak has been ruled out after missile fragment hit factory in south |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/ministry-says-hazardous-materials-leak-has-been-ruled-out-after-missile-fragment-hit-factory-in-south/ |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di derengiya 29ê adarê, balafirên bêpîlot ên Îranê li Kuweytê li baregeheke leşkerî dana û di encamê de 10 leşker birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/30/iranian-attack-damages-kuwait-power-and-desalination-plant-kills-worker |sernav=Iranian attack damages Kuwait power and desalination plant, kills worker |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> === 31ê adarê === ==== Êrîşên DYA û Îsraêlê ==== Li gorî artêşê di 31ê adarê de êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê li dijî depoyên cebilxaneyê yên li Îsfehanê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=US hits Iranian ammunition bunkers, causing major explosions |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-hits-iranian-ammunition-bunkers-causing-major-explosions/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> û her wiha li dijî tesîsên hilberîna çekan û pargîdaniyeke dermanan li Tehranê berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=IDF says it struck Iranian sites for missile components, anti-aircraft weapons |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-iranian-sites-for-missile-components-anti-aircraft-weapons/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-31 |sernav=Iran claims US-Israel strikes targeted major pharmaceutical company |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-claims-us-israel-strikes-targeted-major-pharmaceutical-company/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies and ToI Staff |tarîx=2026-04-01 |sernav=Acknowledging strike, Iran FM claims fentanyl factory only supplying ‘hospital drugs’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/acknowledging-strike-iran-fm-claims-fentanyl-factory-only-supplying-hospital-drugs/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, Mehdî Wefaî ku endezyarê sereke yê hêza Qudsê ya Muhafizên Şoreşê li Libnanê ye, li Mahallatê di êrîşan de jiyana xwe jidest daye. Wezareta Tenduristiyê ya Libnanê ragihandiye ku di êrîşên hewayî yên Îsraêlê ya di tevahiya rojê de li herêmên Tyr, Saydon û Bint Cubeyl herî kêm heşt kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP and ToI Staff |tarîx=2026-03-31 |sernav=Israeli strikes in south Lebanon kill 8, including paramedic — Lebanon Health Ministry |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-strikes-in-south-lebanon-kill-8-including-paramedic-lebanon-health-ministry/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di heman rojê de artêşa Îsraêlê kuştina Hec Haşem di êrîşeke esmanî de li Beyrûtê ragihandiye ku di îlona sala 2024an de eniya başûr a Hizbullahê ji Elî Karakî wergirtibû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-04-01 |sernav=Top Hezbollah commander killed by Israeli Navy in Beirut — IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/top-hezbollah-commander-killed-by-israeli-navy-in-beirut-idf/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Li gorî çavkaniyên filistînî, di êrîşên hewayî yên Îsraêlê ya li ser Cebeliye û Xan Yûnisê ya li Şerîda Xezzeyê de pênc kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-31 |sernav=Israeli strikes kill five in Gaza Strip, medics say |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-strikes-kill-five-in-gaza-strip-medics-say/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Artêşa Îranê êrîşên xwe yên li ser yekîneyên amerîkî yên li baregeha hewayî ya prens Siltan a li Erebistana Siûdî,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/04/01/3554165/irgc-destroys-us-aircrew-accommodation-in-al-kharj-air-base-targets-200-personnel |sernav=IRGC Destroys US Aircrew Accommodation in Al Kharj Air Base, Targets 200 Personnel - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> keştiyeke konteyner a Îsraêlê li avên navendî yên Kendava Farisî, xaleke kombûnê ya hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li peravên Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, pergala parastina dronan a flota pêncemîn a amerîkî ya li derveyî baregeha xwe ya nêzîkî balafirgeha Behrêynê û du pergalên radarê amerîkî li baregeha Ehmed el-Cabirê, li Kuweytê ragihandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/31/3553369/irgc-launches-blitz-on-us-israeli-targets |sernav=IRGC Launches Blitz on US, Israeli Targets - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> Her wiha, droneke MQ-9 li ser Îsfehanê û droneke LUCAS li ser Qeşmê hatin têk birin ku bi vî awayî hejmara dronên amerîkî-îsraêlî yên ku ji destpêka şer ve hatine xistin gihîştiye 147 dronan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/31/3553408/iranian-army-shoots-down-intruding-mq-9-lucas-drones |sernav=Iranian Army Shoots Down Intruding MQ-9, LUCAS Drones - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> Erebistana Siûdî<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/31/saudi-arabia-intercepts-destroys-two-drone-attacks- |sernav=Saudi Arabia intercepts, destroys two drone attacks |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> û Mîrnişînên Yekbûyî yên Erebî operasyonên parastina hewayî ragihandine<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/31/euronews-journalists-report-multiple-blasts-in-dubai-in-iranian-missile-and-drone-attack |sernav=Iran launches missile and drone barrage on Dubai, Kuwaiti tanker hit. |malper=www.euronews.com |roja-gihiştinê=2026-04-04}}</ref> û di heman rojê de Îsraêl dîsa ji aliyê Îran û Hizbullahê ve bi roketan hate hedefgirtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=No injuries reported in Iran’s latest volley of missiles at central Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/no-injuries-reported-in-irans-latest-volley-of-missiles-at-central-israel/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-891733 |sernav=Northern Israel faces over 50 Hezbollah rocket launches, drone infiltrations {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> ==== Revandina rojnemavana amerîkî ==== Wezareta karên hundir a Iraqê û wezareta karên derve ya DYAyê ragihandine ku rojnamevana serbixwe ya amerîkî Shelly Kittelson li Bexdayê ji aliyê rêxistina terorîst a lîwayên Hizbullahê ya ku Îran piştgiriyê dide wan ve hatiye revandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yled478zwo |sernav=US journalist Shelly Kittleson kidnapped in Baghdad |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en-GB}}</ref> === 1ê nîsanê === Di 1ê nîsana 2026an de, Ajansa Nûçeyan a Mehr ku ajanseke nîvfermî ya nûçeyan a dewleta Îranê ye, ragihandiye ku analîstê siyasî û wezîrê derve yê berê Kemal Xerazî di êrîşeke asmanî ya li ser mala wan de bi giranî birîndar bûye û hevjîna wî jî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/04/01/former-iran-fm-seriously-injured-wife-killed-in-tehran-strike |sernav=Former Iran FM ‘seriously injured,’ wife killed in Tehran strike |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-04-01 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en}}</ref> Karbidestên îranî êrîş wekê hewldanek ji bo têkbirina pêvajoya dîplomatîk bi nav kirine û diyar kirine ku Xerazî civînek plankirî di navbera karbidestên Îranî û cîgirê serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê JD Vance de koordîne dikir.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kanno-Youngs |pêşnav=Zolan |tarîx=2026-04-01 |sernav=Trump Claims Military Success but Offers No Clear Timeline to End Fighting |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/01/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Li gorî agahiyan, di êrîşên esmanî yên li ser Girava Hengamê ku xakeke Îranê ya li Tengava Hurmizê ye, heft kes birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kanno-Youngs |pêşnav=Zolan |tarîx=2026-04-01 |sernav=Trump Claims Military Success but Offers No Clear Timeline to End Fighting |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/01/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Di heman demê de, Donald Trump diyar kiriye ku ew êdî ji ber uranyuma dewlemendkirî ya bin erdê ya Îranê ne xemgîn e.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=negotiate |pêşnav=the United States to |paşnav2=sabotage |paşnav3=years |pêşnav3=attack the Iranian nuclear program for the past 25 |tarîx=2026-04-01 |sernav=‘I Don’t Care About That’: Trump Says Iran’s Enriched Uranium Is Not a Concern |url=https://www.nytimes.com/2026/04/01/us/politics/trump-iran-war-nuclear-uranium.html |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Ji aliyê din ve, Benjamin Netanyahu îdia kiriye ku êrîşên ji aliyê Amerîka û Îsraêlê ve hatine kirin, şiyana Îranê ya hilberîna çekên navokî û mûşekên balîstîk ji holê rakirine û ev yek "du gefên hebûnî" yên li ser Îsraêlê ji holê rakiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kanno-Youngs |pêşnav=Zolan |tarîx=2026-04-01 |sernav=Trump Claims Military Success but Offers No Clear Timeline to End Fighting |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/01/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan nameyeke vekirî ji bo welatiyên amerîkî belav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lee |pêşnav=Chantelle |tarîx=2026-04-02 |sernav=Iranian President Pens Open Letter to American People |url=https://time.com/article/2026/04/01/iran-war-president-open-letter-american-people/ |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=Time |ziman=en-US |issn=0040-781X}}</ref> === 2ê nîsanê === Di 2ê nîsanê de Donald Trump gotarek li seranserê welêt pêşkêş kiriye û diyar kiriye ku êrîşan sîstemên mûşek û dronan ên Îranê "bi awayekî dramatîk kêm kirine". Wî her wiha diyar kiriye ku êrîşên li ser Îranê dê di du-sê hefteyên bê de zêdetir bibin bi armanca "vegerandina wan ji bo serdema kevirî, cihê ku ew lê ne". Li gorî agahiyan du êrîşên ji aliyê DYAyê ve li ser Pira B1 a ku di navbera Tehran û Kerecê de ye û wekê pira herî bilind a Rojhilata Navîn hatiye binavkirin pêk hatiye ku di encamê de heşt kes hatine kuştin, 95 kes birîndar bûne û pir jî hilweşiyaye. Di dema êrîşê de, gelek malbatên îranî li parkên di bin pirê de ku ji bo pîrozbahiyên Sizdeh Be-Dar kom bibûn, hebûn. == Êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê == {{Gotara bingehîn|Êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 2026}} Ji destpêka şer ve Herêma Kurdistanê bûye armanca êrîşan. Êrîşên li ser [[Herêma Kurdistanê]] di 28ê sibata 2026an despêkiriye ku gelek deverên li parêzgeha Hewlêrê û parêzgeha Silêmanî rasterast bûne armanca êrîşên dronên Îranê û heşda şabî ku ji nav sinorê Iraqê ve êrîşê Herêma Kurdistanê kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.state.gov/releases/office-of-the-spokesperson/2026/03/joint-statement-on-irans-missile-and-drone-attacks-in-the-region/ |sernav=Joint Statement on Iran’s Missile and Drone Attacks in the Region |malper=United States Department of State |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Di êrîşan de deverên derdor ên [[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]] hatiye armanc girtin ku hêzên amerîkî yên [[Hevpeymaniya Navneteweyî li dijî Daişê|hevpeymaniya navneteweyî ya li dijî DAIŞê]] li deverên bûn û yek ji van xalan balyozxaneya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ya Hewlêrê bû ku bibû armanca êrîşan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-evening-special-report-march-1-2026/ |sernav=Iran Update Evening Special Report, March 1, 2026 |malper=Institute for the Study of War |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US |paşnav=Sleiman |pêşnav=Nadia }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |sernav=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |malper=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Di 12ê adarê de baregeheke leşkerî ya [[Îtalya]]yê ya li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] rasterast bûye armanceke êrîşa mûşekan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603120049 |sernav=Missile hits Italian base in Erbil, no injuries reported |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en }}</ref> Piştê re ji aliyê rayedaran ve hatiye ragihandin ku di vê êrişê de ti birîndar çênebûne. Di roja 12ê adarê de kampeke perwerdeyê ya ku ji aliyê leşkerên [[Fransa]]yê li Hewlêrê ve dihatin bikaranîn rasterast bûye armanca êrîşan ku fermandarê [[Fransayî|fransî]] ya bi navê Arnaud Frion ku ji Tabûra 7em a şopvanên alpînê bû ku bi eslê xwe ji bajarê [[Varces-Allières-et-Risset|Varces]], Isèreyê bû di êrîşê de jiyana xwe jidest daye û şeş leşker jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260312-middle-east-war-live-israel-lebanon-iran-gulf |sernav=French soldier killed in drone attack in Iraq’s Kurdish region, Macron says |malper=France 24 |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en }}</ref> Heta 17ê adarê nêzîkî 300 êrîş li hemberî Herêma Kurdistanê pêk hatine. Di êrîşên de gelek deverên li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêr]] û [[Silêmanî (bajar)|Silêmanî]] rasterast bûne armanca êrîşan. Herêma Kurdistanê ji destpêka şer ve ku di 28ê adarê de hatibû destpêkirin bûye armaca êrîşên Îranê û bi taybetî êrîşên heşda şabiyên ku ji nav sinorê Iraqê ve êrîşê Herêma Kurdistanê kirine. Di van êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 6 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/30290 |sernav=WEZARETA PÊŞMERGEYAN: 6 PÊŞMERGEYÊN LEHENG ŞEHÎD BÛN |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-25 |ziman=kr }}</ref> 6 pêşmergeyên [[Rojhilata Kurdistanê]] û fermanderekî fransî jiyana jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fdd.org/analysis/2026/03/11/us-condemns-iranian-and-militia-attacks-in-iraq-amid-unclaimed-airstrikes-on-tehran-backed-militias/ |sernav=US condemns Iranian and militia attacks in Iraq amid unclaimed airstrikes on Tehran-backed militias |malper=FDD |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Frantzman |pêşnav=Seth J. }}</ref> Ji ber van êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 20 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/240320266 |sernav=Di 24 demjimêran de 25 caran êrişî Herêma Kurdistanê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-25 |ziman=en }}</ref> == Bandora şer == Îsraîlê rewşa awarte li seranserê welêt ragihandiye ku diyar kiriye ku ev mezintirîn êrîş ew ku wan li hemberî Îranê pêk anîye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |sernav=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran’s retaliation |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=McCluskey |pêşnav=Christian Edwards, Karina Tsui, Mitchell }}</ref> Îsrael Katz daxuyaniyek daye û gotiye "Li gorî benda 9C(b)(1) a qanûna parastina sivîl, 5711-1951, di bin desthilata min de û piştî ku ez piştrast bûm ku ihtîmaleke mezin a êrîşekê li ser nifûsa sivîl heye ku ez bi vê yekê li seranserê axa welat eniya navxweyî radigihînim."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896765/slug |sernav=Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration |malper=Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Rojnameya New York Times diyar kiriye ku dibistan û cihên kar ên Îsraîlê jî dê werin girtin û kombûnên giştî werin betalkirin. Li Îranê qutbûna înternetê "nêzîkî tevahiya welat" ji nû ve hatiye pêkanîn ku NetBlocksê ragihandiye ku girêdana înternetê li Îranê daketiye ji %4 ê ji astên asayî.<ref name=":4"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://mastodon.social/@netblocks/116147264437940657 |sernav=NetBlocks (@netblocks@mastodon.social) |malper=Mastodon |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=ku }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/fa/202602281170 |sernav=نت‌بلاکس از خاموشی اینترنت در ایران خبر داد |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=fa }}</ref> === Girtina qada hewayî === Piştî êrîşan ji ber ku dewletên herêmî qada hewayî girtin, qada hewayî ya Îranê bi piranî ji bo balafirên sivîl vala bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602284853 |sernav=Iran’s skies empty after strikes as regional states close airspace |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Bi dest pêka êrîşan re Behreyn, Iraq, Îsraêl, Kuweyt, Qeter, Sûriye û Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî qadên xwe yên hewayî girtine û gelek balafir ber bi cihên din ve hatin veguhastin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Israel closes airspace after strikes on Iran |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lehmann |pêşnav=Noam |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iraq shuttering airspace after US, Israel strike Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iraq-shuttering-airspace-after-us-israel-strike-iran/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-02-28 |sernav=Syria shutters airspace |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/syria-shutters-airspace/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Pargîdaniyên hewayî yên navneteweyî yên wekê Air India, Biman Bangladesh Airlines, British Airways, Cathay Pacific Airways, IndiGo, Lufthansa, Virgin Atlantic û Wizz Air ji ber şer û pevçûnan seferên xwe yên bo Rojhilata Navîn ji bo demên cuda cuda rawestandin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran-Israel war: Air India, IndiGo and multiple other airlines suspend flights. Check full list |url=https://economictimes.indiatimes.com/nri/latest-updates/iran-israel-war-multiple-airlines-suspend-flights-check-full-list/articleshow/128879934.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/46mwakjn9t |sernav=Biman suspends Middle East flights amid conflict |malper=Prothomalo |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=BSS }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo |sernav=What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> === Girtina Tengava Hurmizê === Raporeke Reutersê ji berpirsekî operasyona aspidesê veguhestiye ku gotiye li gorî guhdarîkirinên radyoya pir bilind (VHF), pasdarên şoreşa îslamî ya Îranê [[Tengava Hurmiz]]ê ji bo çûnûhatina keştiyan girtiye. Rayedareke [[Yekîtiya Ewropayê]] ragihandiye ku peyamên ku keştî dibêjin "destûr nayê dayîn ku tu keştî ji Tengava Hormuzê derbas bibe" werdigirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/irgc-says-no-ship-allowed-pass-strait-hormuz-according-eu-official |sernav=IRGC says 'no ship allowed to pass Strait of Hormuz', according to EU official |malper=Middle East Eye |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602288034 |sernav=‘No ship allowed to pass Strait of Hormuz,’ Iran warns vessels - Reuters |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> == Qurbaniyên şer == == Bertek == === Îran === Wezareta derve ya Îranê gefa bersivdanê li hember êrîşa hêzên amerîkî li ser bingehên amerîkî yên li Kendava Farsê xwariye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |sernav=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602284010 |sernav=Iran decries attacks, vows response as it appeals to Security Council |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> Konseya bilind a ewlekariya neteweyî ya Îranê ragihandiye ku welatê wan rastî "operasyoneke hewayî ya hovane" ji aliyê Amerîka û Îsraîlê ve hatiye û gotiye: "Ev yek careke din di dema danûstandinan de qewimiye û dijmin xeyal dike ku miletê berxwedêr ê Îranê dê bi van kiryarên tirsonek daxwazên wan ên biçûk radest bibe." Wezîrê derve yê Îranê Ebas Eraqçî êrîşê wekê "bi tevahî bêsedem, neqanûnî û bêexlaq" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo |sernav=What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> === Dewletên Yekbûyî === Serokê Dewletên Yekbûyî [[Donald Trump]] piştrast kiriye ku artêşa amerîkî li Îranê dest bi "operasyonên şer ên mezin" kiriye û şer wekê "operasyoneke mezin û berdewam a ji bo pêşîgirtina li vê dîktatoriya pir xerab û radîkal ku gefê li Amerîkayê dixwe" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Tyler Pager |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Trump says military campaign is "massive and ongoing" |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Di vîdyoyekê de ku li ser Truth Social hatiye weşandin, Trump ji nû ve destnîşan kiriye ku "Armanca wan ew e ku ew bi rakirina gefên nêzîk ên ji rejîma Îranê ku komeke hovane ya mirovên pir dijwar û tirsnak, gelê amerîkî biparêzin" û di axavtina xwe de gotiye: "47 sal in, rejîma Îranê Mirin ji bo Amerîkayê diqîre û kampanyayeke bêdawî ya xwînrijandin û kuştinên girseyî dimeşîne ku Dewletên Yekbûyî, leşkerên me û mirovên bêguneh, li gelek welatan armanc digire."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Trump confirms in video message that military campaign in Iran has begun |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Trump ragihandiye ku piştî kuştina Elî Xamineyî, danûstandinên bi Îranê re hêsantir dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143 |sernav=Live - Trump says talks easier after Khamenei, Iran vows ‘devastating’ response |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> === Îsraêl === Serokwezîrê Îsraêlê Benjamîn Netanyahu diyar kiriye ku armanca êrîşan "jiholêrakirina gefa hebûnî ya ku ji aliyê rejîma li Îranê ve tê çêkirin" e û diyar kiriye ku "çalakiya me ya hevbeş dê şert û mercan ji bo gelê wêrek ê Îranê biafirîne da ku çarenûsa xwe bigire destên xwe."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Estrin |pêşnav=Daniel |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran's supreme leader, Ayatollah Ali Khamenei, has been killed |url=https://www.npr.org/2026/02/28/nx-s1-5730158/israel-iran-strikes-trump-us |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Wezîrê derve Gideon Sa'ar gotiye ku kiryara leşkerî li dijî Îranê bi awayekî lezgîn pêwîst e "tevî xetereyên girîng ên têkildar", û gotiye ku "derengketin dê rê bidaya rejîma Îranê ku bigihîje astek parastinê ji bo bernameya xwe ya kîmyayî û her wiha dest bi hilberîna girseyî ya mûşekên balîstîk ên dûravêj bike".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Johnatan Reiss |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> === Bertekên navneteweyî === * {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Kurdistan]]: [[Herêma Kurdistanê]] piştî hedefgirtina [[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]] û balyozxaneya giştî ya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] ji aliyê mûşekên Îranê ve, fermandarekî payebilind ê pêşmergeyan diyar kir ku hêzên wan di rewşa amadebaşiyê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/peshmarga-iraqi-kurdistan/8118549.html |sernav=Fermandarekî Pêşmergeyan Dibêje Ew di Amadebaşîyê de ne |malper=Voice of America |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=ku }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |sernav=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |malper=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Nûnerên [[Hevpeymaniya Hêzên Siyasî yên Rojhilata Kurdistanê]] diyar kirine ku ew bi hev re biryarên siyasî û leşkerî koordîne dikin û ji bo qonaxek nû amadekariyê dikin ku hêzên wan di hundurê Îranê de ye û li rojhilata Kurdistanê amade ne ku li hemberî êrîşan xwe biparêzin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/iran-kurds-position/8118628.html |sernav=Partîyên Kurdên Îranê di Biryarên Xwe yên Siyasî û Leşkerî de Yekgirtî ne |malper=Voice of America |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=ku }}</ref> * {{Sembola alayê|Fransa}} [[Fransa]]: Serokkomarê Fransayê [[Emmanuel Macron]] ji bo kêm kirina tundiya şer daxwaza şer bangawaziya civîneke awarte ya [[Konseya Ewlehiyê ya Neteweyên Yekbûyî]] kiriye. * {{Sembola alayê|Kanada}} [[Kanada]]: Serokwezîr Mark Carney Îran bi "çavkaniya sereke ya bêîstîqrarî û terorê li seranserê Rojhilata Navîn" tawanbar kiriye û piştgiriya xwe ji bo operasyonan anî ziman û tekez kiriye ku Îran nikare çekên nukleerî bi dest bixe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.pm.gc.ca/en/news/statements/2026/02/28/statement-prime-minister-carney-and-minister-anand-situation-middle-east |sernav=Statement by Prime Minister Carney and Minister Anand on the situation in the Middle East |malper=Prime Minister of Canada |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> * {{Sembola alayê|Keyaniya Yekbûyî}} [[Keyaniya Yekbûyî]]: Hikûmeta brîtanî daxuyaniyek weşandiye û diyar kiriye ku Brîtanya "naxwaze pevçûnên herêmî yên berfirehtir kûrtir bibin". Di heman demê de hikûmetê diyar kiriye ku wan ji bo ewlekariya balyozxaneyên xwe yên li herêmê "kapasîteyên parastinê" bi hêz kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Israel and Iran exchange fresh attacks after Iran's Supreme Leader Khamenei killed - live updates |malper=BBC News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> Serokwezîr Keir Starmer piştrast kiriye ku balafirên brîtanî ji bo armancên parastinê "li ezmanan" in lê di êrîşên Îsraîl û Amerîkayê de "tu rol nelîstine" û bang li Îranê kiriye ku xwe ji êrîşên din li seranserê Rojhilata Navîn dûr bigire û "tundûtûjî û tepeserkirina tirsnak a li dijî gelê Îranê" rawestîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=British planes "in the sky" in Middle East, says Starmer |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Piştre wî serokatiya civînek awarte ya COBRA lidarxistiye ku ku bersiva Keyaniya Yekbûyî nîqaş bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sabbagh |pêşnav=Dan |paşnav2=Defence |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |tarîx=2026-02-28 |sernav=RAF jets flying defensive missions after US-Israeli attack on Iran, Starmer says |url=https://www.theguardian.com/politics/2026/feb/28/starmer-chairs-cobra-meeting-after-us-israel-strikes-on-iran |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> * {{Sembola alayê|Almanya}} [[Almanya]]: Şansolyer Friedrich Merz di daxuyaniyek hevbeş ê bi Fransa û Keyaniya Yekbûyî re gotiye ku ew ji berê ve hatiye agahdarkirin û nîqaş di rê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yj9kr31y7o |sernav=How the world has reacted to US and Israeli strikes on Iran |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> * {{Sembola alayê|Hindistan}} [[Hindistan]]: Wezareta karên derve yê Hindistanê nîgeraniyên xwe aniye ziman û ji her sê welatan xwest ku agirbestê ragihanin. Balyozxaneya Hindistanê welatiyên Hindistanê ji sefera ji bo Îran û piraniya welatên Rojhilata Navîn hişyar kiriye û ji kesên di nav welat de xwestiye ku tavilê li stargehê bigerin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://indianexpress.com/article/india/israel-iran-conflict-indian-embassy-advisory-10556818/ |sernav=‘Remain near shelters, avoid non-essential travel’: India warns citizens in Israel after Tehran attack |malper=The Indian Express |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> NORKA her wiha ji bo welatiyên asê mane li hemî welatên bandordar xetên alîkariyê daniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/norka-sets-up-helpdesk-for-kerala-people-in-iran-israel/ |sernav=NORKA sets up helpdesk for Kerala people in Iran, Israel |malper=The Tribune |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> * {{Sembola alayê|Çîn}} [[Çîn]]: Wezareta karên derve fikarên xwe yên li ser êrîşên Amerîka û Îsraîlê aniye ziman û daxwaza rawestandina tavilê ya dijminatiyê li dijî Îranê û ji nû ve destpêkirina diyalogê kiriye. Her wiha tekez kiriye ku divê rêz li serweriya Îranê were girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fmprc.gov.cn/eng/xw/fyrbt/202602/t20260228_11866531.html |sernav=Foreign Ministry Spokesperson’s Remarks on the Military Strikes Against Iran by the U.S. and Israel_Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China |malper=www.fmprc.gov.cn |roja-gihiştinê=2026-03-01 }}</ref> * {{Sembola alayê|Rûsya}} [[Rûsya]]: Wezîrê karên derve [[Sergey Lavrov]] êrîşên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û Îsraîlê wekê "gaveke bêwijdan" û "kiryareke êrîşkariya çekdarî ya bi zanebûn, pêşwext û bêsedem" şermezar kiriye û wan bi wê yekê tawanbar kir ku herêmê ber bi "karesateke mirovî, aborî û dibe ku radyolojîkî jî" ve dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Russia condemns "reckless" airstrikes on Iran, as Finland and Ireland express concern |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Elî Xamineyî]] [[Kategorî:Şer]] [[Kategorî:Şerên li Îranê]] [[Kategorî:Şerên li Rojhilata Navîn]] [[Kategorî:Şerên Azerbaycanê]] [[Kategorî:Şerên Behreynê]] [[Kategorî:Şerên DYAyê]] [[Kategorî:Şerên Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:Şerên Fransayê]] [[Kategorî:Şerên Iraqê]] [[Kategorî:Şerên Îranê]] [[Kategorî:Şerên Îsraêlê]] [[Kategorî:Şerên Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:Şerên Kuweytê]] [[Kategorî:Şerên Libnanê]] [[Kategorî:Şerên Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] [[Kategorî:Şerên Omanê]] [[Kategorî:Şerên Qeterê]] [[Kategorî:Şerên Qibrisê]] [[Kategorî:Şerên Sûriyê]] [[Kategorî:Şerên Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Şerên Urdunê]] [[Kategorî:Şerên Yemenê]] [[Kategorî:Şerên Yewnanistanê]] [[Kategorî:2026 li Azerbaycanê]] [[Kategorî:2026 li Behreynê]] [[Kategorî:2026 li DYAyê]] [[Kategorî:2026 li Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:2026 li Fransayê]] [[Kategorî:2026 li Iraqê]] [[Kategorî:2026 li Îranê]] [[Kategorî:2026 li Îsraêlê]] [[Kategorî:2026 li Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:2026 li Kîprosê]] [[Kategorî:2026 li Kurdistanê]] [[Kategorî:2026 li Kuweytê]] [[Kategorî:2026 li Libnanê]] [[Kategorî:2026 li Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] [[Kategorî:2026 li Omanê]] [[Kategorî:2026 li Qeterê]] [[Kategorî:2026 li Sûriyê]] [[Kategorî:2026 li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:2026 li Urdunê]] [[Kategorî:2026 li Yemenê]] [[Kategorî:2026 li Yewnanistanê]] tuw5y1v04i81cvqimn9o8405eqmg7kg 2002605 2002604 2026-04-17T11:09:07Z Penaber49 39672 2002605 wikitext text/x-wiki {{Rojane}} {{Agahîdank pevçûnên leşkerî | pevçûn = Şerên Îranê 2026 | perçeyekî = | wêne = {{Nexşeya Şerê Îranê 2026}} | binnivîs = <div style="text-align:center"> Xalên ku bûne armanca êrîşan: {{Unbulleted list | {{Reng box|#302060|[[Wêne:Maki7-cross-white.svg|16x16px]]}} Dewletên Yekbûyî û Îsraêl | {{Reng box|#F00|[[Wêne:Maki7-circle-stroked-white.svg|16x16px]]}} Îran, [[Hizbulaya Libnanê]] û [[Heşda Şebî]]}} </div> | dîrok = 28ê sibata 2026an - heta niha | herêm = [[Rojavayê Asyayê]]•[[Okyanûsa Hindî]] (bi taybetî li deverên wekê [[Kendava Farsê]], [[Tengava Hurmiz]]ê, [[Deryaya Navîn]]) | koordînat = | sedem = Bi xayeya bidawî anîna bernameya nukleerî ya Îranê û guhertina rejîma heyî | encam = | rewş = Berdewam dike | şervan1 = {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] <br> {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Îsraêl]] | şervan2 = {{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]] | şervan3 = | fermandar1 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Donald Trump]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Pete Hegseth]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dan Caine]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Brad Cooper]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Benjamin Netanyahu]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Îsrael Katz]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Eyal Zamir]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Tomer Bar]]|}} | fermandar2 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Xamineyî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mucteba Xamineyî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mesûd Pezeşkiyan]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mihemed Bakir Zolqedîr]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Gulam Huseyîn Muhsînî-Ejeyî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elîreza Erafî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Larîcanî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Ezîz Nasirzade]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Şamxanî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mihemed Pakpûr]] {{Suîqest}}|}} | fermandar3 = | yekîne1 = | yekîne2 = | yekîne3 = | hêz1 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Artêşa Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] * {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Hêzên Parastina Îsraêlê]]|}} | hêz2 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Îran}} [[Artêşa Pasdaran a Şoreşa Îslamî ya Îranê]]|}} | hêz3 = | windahî1 = {{Lîsteya sade}} * '''Li gorî Dewletên Yekbûyî''': * {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Îsraêl]]: ** 17 kes mirine (2 ji wan hêzên leşkerî ne) ** 4.099 birîndar bûne (17 ji wan personelên leşkerî ne) * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]]: ** 13 hêzên leşkerî mirine ** 200 kes birîndar bûne * {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Kurdistan]]: [[Başûrê Kurdistanê]] ** 13 hêzên leşkerî (6 pêşmergeyên Rojhilata Kurdistanê, 6 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê û fermandarekî hêzên Fransayê jiyana xwe jidest daye) ** 22 kes birîndar bûne (2 kesên sivîl û 20 pêşmergeyên Kurdistanê birîndar bûne) | windahî2 = {{Lîsteya sade}} '''Li gorî Îranê''': * {{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]]: ** 1.444 kes mirine ** 18.551 kes birîndar bûne * '''Li gorî saziyên sîvîl''' ** '''[[HARNA]]''': 3.186 kes mirine (di nav wan de 1.153 hêzên leşkerî û 1.394 kes sivîl û 639 kesên din jî nehatine tansîf kirin) ** '''[[Hengaw]]''': 4.789 kes mirine (di nav de 4.789 hêzên leşkerî û 511 sivîl in. Li gorî Hengawê 5.300 kes jî birîndar bûne) '''Deverên din''' * {{Sembola alayê|Libnan}} [[Libnan]] ** 1.001 kes mirine ** 2.584 kes birîndar bûne | winda3 = | nîşe = }} '''Şerê Îranê''' şerek e ku di 28ê sibata 2026an de ji aliyê [[Îsraêl]] û [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ve bi êrîşeke hevbeş li dijî [[Îran]]ê hatiye dest pê kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Live updates: US, Israel attack Iran in ‘preemptive strike,’ Trump posts video on Truth Social |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602288170 |sernav=Israel names operation against Iran ‘Lion’s Roar’ |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Şerê li dijî Îranê bi navên kodkirî yên wekê '''Dengdana Şêr''', '''Operasyona Mertalê Yahuda''' û '''Operasyona Xezeba Efsaneyî''' li dijî bajarên wekê [[Tehran]], [[Îsfehan]], [[Qum]], [[Kerec]] û [[Kirmaşan]]ê êrîş hatine pêkanîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.yahoo.com/news/articles/witnesses-hear-explosion-irans-capital-061713591.html |sernav=Witnesses say they hear an explosion in Iran's capital, Tehran |malper=Yahoo News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bostonglobe.com/2026/02/28/world/witnesses-say-they-hear-an-explosion-in-irans-capital-tehran/ |sernav=US and Israel launch a major attack on Iran and Trump urges Iranians to ‘take over your government’ - The Boston Globe |malper=BostonGlobe.com |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://www.freepressjournal.in/world/israel-launches-preemptive-strike-on-iran-explosions-reported-in-tehran |sernav=Israel Launches 'Preemptive Strike' On Iran; Explosions Reported In Tehran |malper=Free Press Journal |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Wezîrê parastinê ya [[Îsraêl]]ê [[Îsrael Katz]] êrîşa piştê ku êrîşa hêzên parastina Îsraêlê (IDF) piştrast kiriye, li bajarên Îranê teqînên li pey hev pêk hatine. Piştê êrîşê Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê, rayedarên artêşa Îranê ragihandina ku wan jî li dijî Îsraêlê û dijî Dewletên Yekbûyî operasyonek bi navê '''Operasyona Soza Rastîn 4''' dane destpêkirin. Di êrîşên destpêkê ya li dijî Îranê berpirsên girîng, fermandarên leşkerî, baregehên leşkerî û avahiyên rayedarên Îranê hatine armancgirtin ku di nav de avahiya rêberê bilind [[Elî Xamineyî]] jî di nav de hebû ku dîmenên satelîtê nîşan didin ku bi giranî zirar dîtiye an jî bi giranî hilweşiyaye. Wekê bersiv Îranê jî bi dehan mûşekên balîstîk ku di nav de Îsraîl, [[Urdun]], [[Kuweyt]], [[Behreyn]], [[Qeter]], [[Erebistana Siûdî]] û [[Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] û [[Başûrê Kurdistanê]] armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/29661 |sernav=ÇAVKANIYEK JI KANAL8Ê RE: ÊRIŞÊN ÎRANÊ YÊN HEWLÊRÊ NEGIHAN ARMANCÊN XWE |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/280220261 |sernav=Bi mûşekan êrişî baregeha Amerîkayê ya li Hewlêrê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Piştê çend rojan ji aliyê rayedaran amerîkî û îsraîlî hatiye diyarkirin ku Elî Xamineyî di êrîşan de jiyana xwe jidest daye. Piştê daxuyaniyên rayedarên Amerîka û Îsraêlê, mirina Elî Xamineyî ji aliyê televîzyona dewletê ya hatiye piştrast kirin. Serokê Amerîkayê [[Donald Trump]] di daxuyaniya xwe de ragihandiye ku Amerîka û Îsraîlê li dijî Îranê êrîş pêk anîne û diyar kiriye ku "Armanca wan jinavbirina çêkirina mûşekan û leşkerî yên [[Îran]]ê ye ku rê li ber Îranê bigirin ku çekên kîmyewî bi dest nexe û di dawiyê de jî rejîma heyî hilweşîne." Donald Trump bang li endamên sipaha pasdarên şoreşa îslamî (IRGC) kiriye ku ew li hemberê parêzbendiyê çekên xwe deynin û hişyarî daye ku neqebûl kirina çekdanînê dê bibe sedema "mirineke teqez".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-02-28 |sernav=Trump indicates goal of Iran strikes is to topple regime; tells Iranian people: ‘When we’re finished, take over your government’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/trump-indicates-goal-of-iran-strikes-is-to-topple-regime-tells-iranian-people-when-we-are-finished-take-over-your-government/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ji destpêka şer ve [[Herêma Kurdistanê]] rasterast bûye armanca êrîşên Îranê û komên bi ser Îranê ve ku di nav sinorên Iraqê de bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/7827 |sernav=Îranê Hewlêr mûşekbaran kir |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-20 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/29924 |sernav=SILÊMANÎ Û HEWLÊR RASTÎ PÊLEKE ÊRIŞÊN BI DRONAN HAT |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-20 |ziman=kr }}</ref> Di dîmenên ku ji aliyê televîzyonên [[Başûrê Kurdistanê]] ve hatine parvekirin de hatiye dîtin ku sîstema parastinê ya hewayî bersiv dide mûşekên Îranê û êrîşên li dijî Hewlêrê têk dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/DWBaNatAUtU/?igsh=d3c3YzB2YTJqcjBu |sernav=Instagram |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2026-03-20 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/DVyg5D_EwPj/?igsh=MTYyZ2FsYW53YmZjcQ== |sernav=Instagram |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2026-03-20 }}</ref> Hatiye ragihandin ku bi êrîşên têk birî re, Herêma Kurdistanê heya 20 adarê nêzîkî 300 caran rasterast bûye armanca êrîşan == Paşperdeh == [[Wêne:Abraham Lincoln Carrier Strike Group Conducts Photo Exercise.jpg|thumb|çep|Koma 3em a keştiyên balafirên şer ên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Rojhilata Navîn a 2026an]] Di dawiya kanûna sala 2025an de li Îranê xwepêşandanên girseyî yên li dijî hikûmetê li seranserê welet hatibû despêkirin ku bi piranî ji ber krîza aborî, daketina nirxê diravê û bilindbûna biha yên xwarin û kelûpelan bû. Xwepêşandanên ku bangên guhertina rejîmê jî di nav de bûn, ji şoreşa 1979an vir ve<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-01-13 |sernav=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> mezintirîn xwepêşandan a li Îranê bû ku li seranserê welat, li zêdetirî 100 bajaran belav bibû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politico.eu/article/reza-pahlavi-iran-revolution-exiled-prince-plan-regime-change/ |sernav=Inside an exiled prince’s plan for regime change in Iran |malper=POLITICO |tarîx=2026-01-13 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Hikûmeta Îranê bi tepeserkirinên tund, tevî komkujiya xwepêşanderan, bersiv daye û bûyerên herî kujer di 8 û 10ê çileya 2026an de qewimîne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |sernav=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |malper=CNN |tarîx=2026-01-23 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Pourahmadi |pêşnav=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam }}</ref> ku ajansa nûçeyan a çalakvanên mafên mirovan a li Dewletên Yekbûyî hejmara miriyan wekê 7.000 kesan texmîn kiriye. Di heman demê hikûmeta Îranê jî hejmara miriyan 3.117 kes diyar kiriye lê Donald Trump û kesên din jî diyar kirine ku hejmara miriyan 32.000 kes bûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kay Armin Serjoie, Roxana Saberi, and Fatemeh Jamalpour |sernav=Iran Protest Death Toll Could Top 30,000: Local Officials |url=https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=TIME |ziman=en |roja-arşîvê=2026-01-25 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20260125063424/https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |sernav=Iran anti-government student protests spread to more universities |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-23 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> AP Newsê ragihandiye ku bikaranîna tundiya zêde yê ji aliyê hikûmetê ve di nav gelê Îranê de bêhêvîyeke çêkiriye û di nav hinek welatiyan de jî bendewariya êrîşeke Amerîkayê çêkiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-protests-memorials-chehelom-71e5db503a287126a2d31cb32a2809eb |sernav=Iranians grieve defiantly for thousands killed in last month's crackdown |malper=AP News |tarîx=2026-02-19 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Hinek akademîsyenan îdîa kirine ku hikûmeta Îranê niha bi rewşeke qels re rû bi rû ye dibe ku bibe sedema hilweşîna hikûmetê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newstatesman.com/international-politics/2026/01/how-much-longer-can-irans-islamic-republic-survive |sernav=How much longer can Iran’s Islamic Republic survive? |malper=New Statesman |tarîx=2026-01-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US |paşnav=Ansari |pêşnav=Ali }}</ref> Di 13ê çileya sala 2026an de serokê Amerîkayê Donald Trump piştgiriya xwe ji bo xwepêşanderên li dijî hikûmeta Îranê nîşan daye û piştre di 23ê çileyê de, Trump ragihandiye ku "armada" keştiyeke amerîkî ber bi Rojhilata Navîn ve diçe ku tê de keştiya balafiran USS Abraham Lincoln, USS Gerald R. Ford û çend destoryerên mûşekên rêberkirî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Trump urges Iranians to keep protesting, saying 'help is on its way' |url=https://www.reuters.com/world/china/iranian-mp-warns-greater-unrest-urging-government-address-grievances-2026-01-13/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=Reuters |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |tarîx=2026-01-24 |sernav=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Live updates: U.S. and Israel launch attack on Iran as Trump calls for regime change |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Rayedarên amerîkî û ewropî diyar kirine ku Washington sê daxwazên sereke pêşkêşî Îranê kiriye ku di nav de rawestandina mayînde ya hemî cureyên dewlemendkirina uranyûmê, bidawîkirin a bernameya mûşekên balîstîk ên Îranê û rawestandina tevahî ya piştgiriya ji bo komên herêmî yên wekê Hamas, Hizbullah û Hûsiyan hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Pager |pêşnav=David E. SangerTyler |paşnav2=Sanger |pêşnav2=Farnaz FassihiDavid E. |paşnav3=Washington |pêşnav3=Tyler Pager reported from |paşnav4=York |pêşnav4=Farnaz Fassihi from New |tarîx=2026-01-28 |sernav=Trump Threatens Iran With ‘Massive Armada’ and Presses a Set of Demands |url=https://www.nytimes.com/2026/01/28/us/politics/trump-iran-armada.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di 6ê sibata sala 2026an de Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li paytexta Omanê, Muscatê, danûstandinên nerasterast ên derbarê çekên atomî de lidar xistibûn. Îranê tekez kiriye ku pêşketin bi şêwirmendiyên li paytextan ve girêdayî ye.<ref name="Ravid2026">{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/02/14/iran-nuclear-trump-geneva-us |sernav=U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva |malper=Axios |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Gera duyem a danûstandinên ji bo çekên nukleerî li Cenevreyê hatibû plankirin.<ref name="Ravid2026" /> Di 27ê sibata 2026an de berî destpêkirina êrîşan, wezîrê derve yê Omanê Bedr El-Busaidî diyar kiriye ku "pêşketinek" hatiye bidestxistin û Îran hem qebûl kiriye ku qet uranyuma dewlemendkirî kom neke û hem jî ji aliyê ajansa enerjiya atomî ya navneteweyî (IAEA) ve<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |sernav=Peace ‘within reach’ as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> bi tevahî were verastkirin û her wiha Îranê qebûl kiriye ku asta uranyuma xwe ya dewlemendkirî ya heyî bi awayekî bêveger daxîne "asta herî nizm a gengaz". El-Busaidî diyar kiribû ku aştî "di dest de ye".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-deal-within-our-reach-oman-mediator-says/ |sernav=U.S.-Iran deal is "within our reach," Omani mediator says - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-02-27 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":1"/> Di destpêka sibata sala 2026an de Amerîkayê keştiyeke din a balafirhilgir, USS Gerald R. Ford, şandiye Rojhilata Navîn ku zextê li ser Îranê zêde bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3=security |tarîx=2026-02-13 |sernav=Trump sends second aircraft carrier to Middle East in effort to increase pressure on Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/trump-sends-second-aircraft-carrier-middle-east-iran |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di 11ê sibata 2026an de salvegera 47em a şoreşa 1979an bi mîtîngên alîgirê hikûmetê û retorîka tund a dijî Amerîkayê hatiye nîşankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-revolution-anniversary-us-nuclear-talks-protests-4ffab53ef628073ca90b9c8707485577 |sernav=Iran commemorates 1979 revolution as nation is squeezed by anger over crackdown and tensions with US |malper=AP News |tarîx=2026-02-11 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=español |pêşnav=JON GAMBRELL Leer en }}</ref> Di 13ê sibata sala 2026an de Trump diyar kiriye ku guhertina rejîmê li Îranê dê "tiştê herî baş dikare biqewime".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c8egwywkkd1o |sernav=Trump: Iran regime change 'would be the best thing to ever happen' |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Piştê rojekî, di 14ê sibatê de rayedarên amerîkî ji Reutersê re gotine ku artêşa amerîkî ji bo operasyonên berdewam ên çend hefteyan li dijî Îranê amadekariyan dike ku ne tenê êrîşeke sînordar; ev yek nîşan dide ku kampanyayeke berfireh dikare baregehên nukleerî û binesaziya dewlet û ewlehiyê ya Îranê armanc bigire. Di 24ê sibata 2026an de di gotareke derbarê Rewşa Yekîtîyê de, Trump Îran bi vejandina hewildanên çêkirina çekên nukleerî tawanbar kiriye ku van armancên îdiakirî wekê "xerab" şermezar kiriye û îdia kiriye ku Îranê her ku diçe şiyanên mûşekan ên pêşkeftîtir pêşxistiye ku dikarin gefê li Amerîka, Ewropa û baregehên amerîkî yên li derveyî welêt bixin. Wî hişyarî da ku Amerîka amade ye ku ger pêwîst be bikevin tevgerê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/9194e1f5-d191-414a-ab9f-e271a32b8b78 |sernav=Client Challenge |malper=www.ft.com |roja-gihiştinê=2026-02-28 }}</ref> == Berê şer == === Xwepêşandanên li dijî rejîma Îranê û destpêkên bicihkirina hêzên amerîkî === [[Wêne:Iran protests 8 January 2026.jpg|thumb|Di 8ê çileya 2026an de dîmenek ji xwepêşandanan li Tehranê]] Di dawiya kanûna 2025an de li Îranê xwepêşandanên girseyî yên li dijî hikûmetê li seranserê welêt dest pê kiriye ku bi piranî ji ber krîza aborî, daketina diravê Îranê û bilindbûna bihayê kelûpelan pêk hatiye. Xwepêşandan ku bangên guhertina rejîmê jî di nav de bûn, ji şoreşa 1979an vir ve xwepêşandana herî mezin ê li Îranê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-01-13 |sernav=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en }}</ref> Hikûmeta Îranê bi komkujiya xwepêşanderan bersiv daye û bûyerên herî kujer di 8 û 10ê çileya 2026an de qewimine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |sernav=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |malper=CNN |tarîx=2026-01-23 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Pourahmadi |pêşnav=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam }}</ref> Di sibata sala 2026an de, wezîrê xezîneyê yê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Scott Bessent îdîa kiriye ku Washington li Îranê kêmbûna dolar çêkiriye da ku nirxên diravên Îranê bikeve xwarê û li Îranê xwepêşandanan çêbike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politifact.com/article/2026/feb/27/iran-economic-sanctions-currency-bessent-trump/ |sernav=How US actions spurred Iranian economic, political upheaval |malper=@politifact |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-US |paşnav=Jacobson |pêşnav=Louis }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Northam |pêşnav=Jackie |tarîx=2026-02-23 |sernav=Trump's sanctions on Iran have dramatically affected its economy and led to protests |url=https://www.npr.org/2026/02/23/nx-s1-5708935/trumps-sanctions-on-iran-have-dramatically-affected-its-economy-and-led-to-protests |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Ajansa Nûçeyan a Çalakvanên Mafên Mirovan a li Amerîkayê hejmara miriyan nêzîkê 7.000 kesan texmîn kiriye û di heman demê de hikûmeta Îranê jî hêjmara kuştiyên di xwepêşandanan de 3.117 kes ragihandiye lê Donald Trump û çend berpirsên tenduristiyê yên îranî diyar kirine ku hêjmara kuştiyên di xwepêşandanan de 32.000 kes in.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |sernav=Iran anti-government student protests spread to more universities |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-23 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-GB }}</ref> Di 2ê çileya sala 2026an de, Trump gef li Îranê xwariye ku eger hikûmet biryar bide ku xwepêşanderên aştiyane bikuje, ew ê bi destwerdana leşkerî ya tund û tûj destwerdana Îranê bike. Donald Trump di 13ê çileyê de piştgiriya xwe ji bo xwepêşanderên li dijî hikûmeta Îranî nîşan daye û soz daye ku "alîkarî di rê de ye" ji bo wan û paşê, di 23ê çileyê de, Trump ragihandiye ku "armada" amerîkî ber bi Rojhilata Navîn ve diçe ku di nav de keştiya balafiran USS Abraham Lincoln û çend destoryerên mûşekên rêberkirî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |tarîx=2026-01-24 |sernav=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran’s supreme leader killed in U.S.-Israeli attack; Tehran strikes Israel, Arab states |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Di 13ê dibatê de, Trump ferman daye keştiya balafirhilgir a USS Gerald R. Ford û keştîyên şer ên alîgir ku ber bi Rojhilata Navîn ve biçin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |tarîx=2026-02-13 |sernav=Trump sends second aircraft carrier to Middle East in effort to increase pressure on Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/trump-sends-second-aircraft-carrier-middle-east-iran |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> === Goftûgoyên bernameya nukleerê 2026an === [[Wêne:President Trump Gaggles with Press Before Departing the White House, Feb. 27, 2026.webm|thumb|Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump di 27ê sibatê de, bi qasî 24 demjimêran berî destpêkirina şer, bi kurtî bi çapemeniyê re li ser pêwendiyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê bi Îranê re diaxive.]] Di 6ê sibata 2026an de Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li paytexta [[Oman]]ê, [[Muskat]]ê, danûstandinên nerasterast ên nukleerî lidar xistin. Rayedarên Îranê diyar kirine kiriye ku pêşketin bi şêwirînên li paytextan ve girêdayî ye.<ref name=":9">{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/02/14/iran-nuclear-trump-geneva-us |sernav=U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva |malper=Axios |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Civîna duyem a danûstandinên çekên nukleerî li Cenevê hatiye plankirin.<ref name=":9" /> Di navbera 15 û 20ê sibatê de, Îranê hinardeya xwe ya petrolê gihandiye rêjeya heyî ya 3 caran û depoyên petrolê kêm kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://oilprice.com/Latest-Energy-News/World-News/Iran-Rushes-to-Ship-Oil-Ahead-of-Possible-US-Strike.html |sernav=Iran Rushes to Ship Oil Ahead of Possible U.S. Strike |malper=OilPrice.com |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= }}</ref> Di 27ê sibata sala 2026an de berî destpêkirina êrîşên li dijî Îranê wezîrê derve yê Omanê Bedr El-Busaidî gotiye ku di warê danûstandinan de "pêşketinek" hatiye bidestxistin û Îran hem qebûl kiriye ku qet uranyuma dewlemendkirî kom neke û hem jî ji aliyê Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA)<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |sernav=Peace ‘within reach’ as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> ve bi tevahî were verastkirin; wekê din, Îran qebûl kiriye ku asta uranyuma dewlemendkirî ya heyî bi awayekî bêveger daxîne "asta herî nizm a gengaz". El-Bûsaidî gotiye ku aştî "di dest de" ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-deal-within-our-reach-oman-mediator-says/ |sernav=U.S.-Iran deal is "within our reach," Omani mediator says - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-02-27 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-US }}</ref> Lêbelê nûnerê Rojhilata Navîn a amerîkî Steve Witkoff gotiye ku Îranê danûstandinên nukleerî yên vê dawiyê bi israrkirina li ser "mafê xwe yê bêveqetandî" yê dewlemendkirina uranyûmê, redkirina pêşniyara amerîkî ya ji bo bidawîkirina dewlemendkirinê û heta bi pesnê ku ji 460 kîlogram uranyûma wê ya ji %60 dewlemendkirî dikare 11 bombeyên nukleerî çêbike, dest pê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603035282 |sernav=US envoy says Iran misjudged Trump team in nuclear negotiations |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-03-03 |sernav=Witkoff: Iran negotiators boasted of having enough enriched uranium to build 11 nuclear bombs |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/witkoff-iran-negotiators-boasted-of-having-enough-enriched-uranium-to-build-11-nuclear-bombs/ |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> == Gengeşe == === 28ê sibatê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ==== [[Wêne:U.S. Forces Launch Operation Epic Fury.webm|thumb|Dîmenek ji êrîş ku ji keştiyên Amerîkayê ve hatin kirin]] Piştî ku wezîrê parastinê Yisrael Katz êrîşa Îsraîlê piştrast kiriye, li Tehranê teqîn çêbûn.<ref name=":0"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatoday.in/world/story/explosions-rock-tehran-as-israel-launches-preventive-attack-on-iran-defence-minister-says-2875809-2026-02-28 |sernav=US, Israel launch Operation Epic Fury against Iran; Tehran strikes back |malper=India Today |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Desk |pêşnav=India Today World }}</ref> Rojnameya ''Times of Israel'' ragihandiye ku Katz êrîşan wekê "êrîşek pêşîlêgirtinê" bi nav kiriye ku armanca êrîşê "jiholêrakirina gefên li ser dewleta Îsraîlê" ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |sernav=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran’s retaliation |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Tsui |pêşnav=Christian Edwards, Karina }}</ref> Di nav hedefên armancgirtî de deverek li [[Tehran]]ê hebû ku avahiyê rêberê bilind ê Îranê Elî Xamineyî bû ku li vê deverê qesra serokatiyê û konseya bilind a ewlekariya neteweyî jî hebû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Erica Solomon and Farnaz Fassihi |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Hatiye piştrastkirin ku heft mûşek li vê deverê ketine.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Live updates: US and Israel attack Iran as Tehran retaliates across Middle East |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Paşê ''The New York Timesê'' ragihandiye ku "rayedarekî amerîkî gotiye ku artêşa amerîkî dest bi êrîşên asmanî li dijî Îranê kiriye."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Pager |pêşnav2=Tyler |paşnav3=Fassihi |pêşnav3=Farnaz |paşnav4=Bergman |pêşnav4=Ronen |tarîx=2026-02-28 |sernav=U.S.-Led Strike on Iran: Live Updates as Trump Calls for Government Overthrow |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê de rayedarên amerîkî piştrast kirin ku êrîş bi hevkariya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê pêk hatine.<ref name=":2"/> Li gorî raporên ku di ajansên nûçeyan de hatine parvekirin ji bo ku welatî bêne hişyarkirin ku li deverên ewle bimînin, li seranserê Îsraîlê sîren lêdaye. Balyozê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Îsraîlê Mike Huckabee ji welatiyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê xwestiye ku dema dengê sîrenê dibihîzin tavilê tedbîr bigirin, di heman demê de Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump hişyarî da ku dibe ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve qurbanî hebin.<ref name=":2"/><ref name=":2"/> Wezareta tenduristiyê ya Îsraîlê diyar kiriye ku bi veguhestina nexweşxaneyên ji bo bin erdê gihîştine asta herî bilind a amadekariyê.<ref name=":2"/> Rayedarên amerîkî piştrast kirine ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê êrîş li ser Îranê pêk anîye û wan êrîşê wekê "êrîşeke ne biçûk" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=US carrying out strikes against Iran, three US officials say |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Li gorî rayedarekî amerîkî, bi dehan êrîşên amerîkî ji balafirên şer ên li baregehên li seranserê Rojhilata Navîn û ji yek an çend keştiyên balafiran pêk hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Eric Schmitt |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Reutersê ragihandiye ku êrîş dê ji hewa û ji deryayê ve werin pêkanîn. Ajansa Nûçeyan a Farsê û [[CNN]] ragihandine ku teqîn li bajarên din ên Îranê, li bajarên wekê Qum, Kirmaşan, Îsfehan û Kerec jî çêbûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Erika Solomon |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref name=":2"/> Hatiye ragihandin ku li Tehranê êrîşên bi mûşekan li Kolana Zanîngehê, Kolana Cemhurî Îslamî û li taxa Seyîd Xandan a li bakurê Tehranê hatine kirin. Piştî êrîşan li seranserê Tehranê xizmetên ragihandinê qut bûne. Li gorî BBCyê di êrîşan de ofîsên rêberê bilind Elî Xamineyî û serokatiya Mesûd Pezeshkian li Tehranê hatine bombebarankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Iran launches attacks across Middle East after US and Israel strikes on leadership sites |malper=BBC News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Berdevkê hêzên heşdê şebiyê gotiye ku di êrîşên li Jurf el-Saxar, li başûrê Bexdayê, du şervan hatine kuştin û sê yên din jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Îranê ==== Îranê li gelek herêmên [[Kendava Farsê]] êrîşî ser çend baregehên leşkerî yên amerîkî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |sernav=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Behrêynê sîrenên êrîşa hewayî çalak kiriye ku hişyariyê li ser êrîşeke Îranê li ser baregehên leşkerî yên amerîkî li welêt bide û medyaya erebî gotiye ku li bajarê paytext a [[Manama]]yê teqîn û dû hatine dîtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lehmann |pêşnav=Noam |tarîx=2026-02-28 |sernav=Bahrain: Sirens activated as Iran targets US bases |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/bahrain-sirens-activated-as-iran-targets-us-bases/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Videos show smoke rising near US Navy facility in Bahrain |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Behrêynê piştre êrîş piştrast kiriye û gotiye ku baregeha Flota Pêncemîn a DYAyê hatiye armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wral.com/news/ap/c2f11-bahrain-says-a-missile-attack-targeted-the-us-navys-5th-fleet-headquarters-in-the-island-kingdom/ |sernav=Bahrain says a missile attack targeted the US Navy's 5th Fleet headquarters in the island kingdom |malper=WRAL.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Gambrell |pêşnav=Jon |paşnav2=Toropin |pêşnav2=Konstantin |paşnav3=Press |pêşnav3=JOSH BOAK-Associated }}</ref> Herwiha li Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê û Ebû Dabî li Mîrgeha Erebî yên Yekbûyî teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=http://news.am/eng/news/932924.html |sernav=Explosions reported in Kuwait and UAE |malper=news.am |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602283083 |sernav=Drone attacks targets Kuwait international airport |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Li gorî CNNê pasdarên şoreşê yên Îranê îdia kiriye ku Îranê çar baregehên amerîkî li Rojhilata Navîn armanc girtiye ku baregeha hewayî ya El Udeyd li Qeterê, baregeha hewayî ya Elî El Salem li Kuweytê, baregeha hewayî ya El Zafre li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî û baregeha flota pêncem a hêzên deryayî yên Amerîkayê li Behrêynê û vîdyoyek jî hatiye parvekirin ku di vîdeoyê de hatiye dîtin ku dû ji aliyê baregeha li Behrêynê ve bilind dibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Iran's IRGC targeted four US bases in the Middle East, Iranian media reports |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Erebistana Siûdî piştrast kiriye ku Îranê êrîşî Riyadê û herêmên rojhilat ên wan kiriye.<ref name="null2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Ismaeel Naar |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê siudiyan îdia kiriye ku êrîşên Îranê yên li ser wan deveran hatine têk birin û diyar kirine ku qiral dê "hemû tevdbîrên pêwîst bigire" ku xwe biparêze ku "di nav de vebijarka bersivdayîna li dijî êrîşkariyê" heye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Edward Wong |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê de hatiye îdia kirin ku hejmarek ji mûşekên îranî li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî hatine têk birin û di encama êrîşên Îranê de kesek sivîl ê ji neteweya asyayî ji ber perçeyên mûşekê ku li ser deverek niştecihbûnê ketine, hatiye kuştin.<ref name=":4">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Iran latest: Netanyahu says 'growing signs' Iran's supreme leader Khamenei is 'gone' after US-Israel attacks |malper=BBC News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=One person killed in UAE after Iranian strikes |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Qeterê îdia kiriye ku wan herî kêm du pêlên êrîşên mûşekî asteng kirine û diyar kir ku ti qurbanî an zirar û ziyaneke milkî çênebûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Beirut |pêşnav=Abdi Latif DahirReporting from |paşnav2=Lebanon |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran Hits Back Across the Mideast, Targeting U.S. Bases and Allies |url=https://www.nytimes.com/2026/02/28/world/middleeast/iran-retaliatory-strikes-region.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li bakurê Îsraîlê avahiyek 9 qatî bi mûşekan hatiye lêdan ku di encamê de kesek birîndar bûye.<ref name=":5">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |sernav=US-ISRAELI ATTACKS ON IRAN KILL 201; IRAN FIRES BACK, BLASTS ACROSS REGION |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Stepansky |pêşnav=Nils Adler,Joseph }}</ref> Her wiha Hayfa û Tel Avîvê jî bûye armanca êrîşên mûşekên Îranê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.1163/2210-7975_hrd-2261-0183 |sernav=news-from-asia-watch-no6-indonesia-soeharto-retaliates-against-critics-may-1995-7-pp |malper=Human Rights Documents online |roja-gihiştinê=2026-02-28 }}</ref> Di heman demê de li gorî raporên ajansan mûşekên ji Îranê li herêmên Urdunê û li bajarê paytext a Emmanê ketine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.marketscreener.com/news/jordan-s-military-says-it-has-downed-two-ballistic-missiles-targeting-the-country-ce7e5cdfd180f321 |sernav=Jordan's military says it has downed two ballistic missiles targeting the country {{!}} MarketScreener |malper=www.marketscreener.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US |paşnav= }}</ref> Rayedarên Ûrdunê diyar kirine ku hêzên wan ên çekdar du mûşekên balîstîk ên Îranî yên ku axa wê hedef digirtin xistine xwarê û ku wan 54 raporên ketina bermayiyan ku zirarên milkî çêkirine tespît kirine lê ti qurbanî çênebûne.<ref name=":4"/><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Rawan Sheikh Ahmad |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li Sûriyeyê mûşekeke balîstîk a Îranê li Suweydayê ketiye û herî kêm 4 sivîlan jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ari |pêşnav=Lior Ben |paşnav2= |tarîx=2026-02-28 |sernav=Report: At least four killed in Iranian missile strike in As-Suwayda, Syria |url=https://www.ynetnews.com/article/8snmn9r7o |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://modern.az/en/dunya/574948/missile-debris-fell-on-syria-there-are-casualties/ |sernav=Missile debris fell on Syria: there are casualties |malper=Modern.az |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=az |paşnav=modern.az }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.corriere.it/esteri/diretta-live/26_febbraio_28/iran-usa-news-diretta-1.shtml |sernav=Iran, le ultime notizie in diretta {{!}} Attacco di Usa e Israele. Netanyahu: «Segnali che Khamenei sia morto». Teheran risponde: missili su Israele, Dubai e basi Usa nel Golfo. Poi l'sms: «Lasciate la capitale» |malper=Corriere della Sera |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=it-IT }}</ref> Herêmên niştecihî yên Dubayê yên nêzîkî marînaya Dubayê û Keştiya Palm a Dubayê rastî êrîşan hatine ku di encamê de otêla Fairmont The Palm şewitiye ku çar kes birîndar bûne û avahiyeke sivîlan li derdora Dohayê bûye armanca mûşekên Îranê.<ref name=":6">{{Jêder-malper |url=https://news.sky.com/story/iran-latest-israel-launches-preventative-attack-defence-minister-says-13509565 |sernav=Iran latest: Supreme leader 'safe and sound', spokesman tells Sky - but Netanyahu claims there 'signs' he is dead |malper=Sky News |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref name=":5"/><ref name=":4"/> Balafirên bêmirov ên Şahed-136 nêzîkî Burc Xelîfeyê armanc girtine ku ev yek bûye sedema fermana valakirinê û protokola awarte ya avahiyê hatiye çalak kirin. Îmaratên Yekbûyî yên Erebî (ÎMAR) ragihandiye ku wan "pêleke nû" yên bermahiyên mûşekên îranî desteser kiriye û "perçeyên ji desteserkirinan" li Ebû Dabî û Dubayê ketine.<ref name="null2026"/> Êrîşên li ser Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê bûne sedema çend birîndarên nediyar.<ref name=":6"/> Li Behrêynê di êvarê de hatiye ragihandin ku droneke îranî li bircêk li herêmeke niştecihbûnê xistiye. Fermandarê hêzên deryayî yên Îranê bi eşkereyî ragihandiye ku her keştiyek ku bixwaze ji Tengava Hurmizê derbas bibe, divê êdî destûra pêşwext ji Îranê werbigire. === 1ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Operation Epic Fury Update, President Donald J. Trump.webm|thumb|Axavtina serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump di derbarê kuştina Elî Xamineyî de]] Di 1ê adarê de Îsraîlê pêlek din a êrîşan li dijî Îranê pêk aniye ku wekê beşek ji kampanyaya xwe ya berdewam ku navenda paytextê hedef digirt. Piştî êrîşên Îsraêlê dezgehên medyayê yên îranî teqînên bihêz ragihandine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603016712 |sernav=Powerful explosions shake Tehran - state media |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Trump di parvekirinekê li ser Truth Social gotiye, "Îranê tenê got ku ew ê îro pir bi tundî lê bidin, ji her demê bêtir ji her demê bêtir. Lêbelê, çêtir e ku ew vê yekê nekin, ji ber ku heke ew bikin, em ê bi hêzek ku berê qet nehatiye dîtin li wan bidin!". CENTCOMê ragihandiye ku ferman ji wan re hatiye dayîn ku "amîra ewlehiyê ya rejîma Îranê hilweşînin".<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Ali Khamenei may be dead, but Donald Trump has unfinished business |url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2026/03/01/ali-khamenei-may-be-dead-but-donald-trump-has-unfinished-business |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Economist |issn=0013-0613 }}</ref> Hêza parastina Îsraîlê (IDF) gotiye ku wan balafireke şer a F-4 û F-5 bombebaran kir ku amadekariya firînê dikirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888372 |sernav=Israeli airstrike hits Iranian jets on runway {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Sîstema HQ-9B ya li dora Tehranê jî hatiye bêbandor kirin. Elî Larîcanî ku berpirsê payebilind ê ewlehiyê yê Îranê ye konseyeke rêberiyê ya demkî ragihandiye û Amerîka û Îsraîl bi hewldana hilweşandina Îranê tawanbar kiriye. Di heman demê de wî pêkhateyên li Îranê wekê "komên cudaxwaz" binav kiriye û di gefên xwe de gotiye "ger ew tevbigerin dê encamên rastîn bibînin". Serokê parlementoya Îranê, Mihemed Baqir Qalibaf, ji bo Trump û Netanyahu gotiye ku wan xeta sor derbas kiriye û "ew ê berdêla wê bidin". Avahiya dadgeha şoreşê ya Tehranê hatiye bombebarankirin û di encama bombebaranê de avahî hilweşiyaye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143#202603016124 |sernav=Live - 'I got him before he got me,' Trump says on killing Khamenei |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Hejmara qurbaniyên êrîşa hewayî ya dibistana Mînabê gihîştiye 148 kesan.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/live/cgjzn5npl7yt |sernav=آنچه گذشت؛ ادامه حملات آمریکا و اسرائیل، صدا و سیما هدف قرار گرفت |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=fa }}</ref> Li nêzîkî Yarîgeha Azadî, [[Qada Azadî]] û [[Birca Mîladê]] teqîn hatine ragihandin.<ref name=":3"/> Komeleya Heyva Sor a Îranê ragihandiye ku li nêzîkî nexweşxaneyên Tehranê û her wiha li nêzî avahiya aştiyê teqîn çêbûne.<ref name=":3"/> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan "serfermandariya giştî ya hêzên ewlehiya navxweyî", digel Baregeha Serellah, hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603018596 |sernav=Israel says it destroyed Iran internal security headquarters in Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li gorî medyaya Îranê, êrîşên Amerîka û Îsraêlê bandor li ser baregehên radyo û televîzyona dewletê jî kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603013820 |sernav=Strikes on Tehran target parts of national radio and TV HQ - state media |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Hatiye diyar kirin ku di êrîşên Amerîka û Îsraêlê de berpirsên Îranê Mihemed Baserî, berpirsekî wezareta îstîxbaratê û Gholamreza Rezaeyan, serokê beşa îstîxbaratê ya polîsên [[FARAJA]] jiyana ji dest dane.<ref name=":3"/> Trump ji [[NBC Newsê]] re diyar kiriye ku "hejmareke mezin ji serkirdeyan" li Îranê jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/trump-responds-reports-ayatollah-death-rcna261149 |sernav=Trump says 'a large amount' of Iran's leadership is gone |malper=NBC News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Di sibeha 1ê adarê de, raporan piştrast kiriye ku Îranê bi mûşek û dronan êrîşê Îsraêl, Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî, Qeter, Kuweyt, Behrêyn, Urdin û Erebistana Siûdî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aicoin.com/en/news-flash/2775332 |sernav=Iran launches missiles at Israel, Israeli military launches defense system |malper=AiCoin |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref name=":7">{{Jêder-malper |url=https://english.news.cn/20260301/fb1f012710ca405784b8adb5bae95190/c.html? |sernav=Daily World Briefing, March 1 |malper=english.news.cn |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref name=":8">{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-israel-us-03-01-2026-693bc30bbbc98660d81f4a13f65ca10f |sernav=US and Israel pound Iran as Trump signals willingness to talk to new leaders after Khamenei's death |malper=AP News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li gorî raporên dawî, Îranê bi mûşekan êrîşî baregeha Flota Pêncemîn a (baregeha leşkerên Amerîkayê) li Behrêynê kiriye.<ref name=":7"/><ref name=":8"/> Hatiye diyar kirin ku du ji mûşekên ku li bajarê Dubaiyê ketiye û dûyên tarî ji Bendera Jebel Ali ya Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî bilind bûne. Piştî êrîşa firokeyên bêpîlot ên milîsên îraqî li hemberê Herêma Kurdistanê nêzîkî li Balafirgeha Hewlêrê teqînek çêbûye.<ref name=":3"/> Wezîrê parastinî ya Keyaniya Yekbûyî John Healey diyar kiriye ku Îranê du mûşek avêtine baregehên brîtanî yên li Qibrisê lê wî bawer nekiriye ku ew di bin êrîşê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/international/article-888356 |sernav=Iran launched missiles at Cyprus, threatening UK troops {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Lêbelê wezîrê parastin a Qibrisê Vasilis Palmas paşê înkar kiriye ku mûşek ber bi Qibrisê ve hatine avêtin û serokwezîr Keir Starmer jî ev yek piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/iran-missiles-cyprus-defence-secretary-b2929655.html |sernav=Iran missiles fired towards UK military bases in Cyprus, defence minister says |malper=The Independent |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Di dema operasyonên dronan de li Tengava Hurmuzê, li gorî agahiyan, bendera Duqmê ji aliyê du dronan ve hatiye lêdan ku di encamê de karkerekî biyanî birîndar bûye û Navenda Ewlekariya Deryayî ya Omanê piştrast kiriye ku tankereke petrolê ya bi navê Skylight ku bi ala Palauyê ye, bi 5 mîlên deryayî (9.3 km) li bakurê bendera Xesabê hatiye hedefgirtin ku di encamê de çar kes ji tîma hind-îranî ya li ser keştiyê birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.64628/ab.s6jad7hag |sernav=Strait of Hormuz: if the Iran conflict shuts world’s most important oil chokepoint, global economic chaos could follow |malper=doi.org |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |paşnav=Schiffling |pêşnav=Sarah }}</ref> Keştiyeke din, tankera MKD VYOM a bi ala Giravên Marshallê piştî ku debasê peravên Omanê dibe rastî êrîşan hatiye û endamekî tîmê hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies |tarîx=2026-03-01 |sernav=Three tankers damaged in Gulf and one seafarer killed as US-Iran conflict escalates |url=https://www.timesofisrael.com/three-tankers-damaged-in-gulf-and-one-seafarer-killed-as-us-iran-conflict-escalates/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ji ber girtina Tengava Hormuzê, 150 keştîyên barhilgir ku di nav de gelek tankerên petrolê jî hene li pişt tengavê asê mane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tagesschau.de/newsticker/liveblog-israel-usa-angriffe-iran-102.html |sernav=Nahost-Liveblog: ++ Militäreinsatz könnte laut Trump vier Wochen dauern ++ |malper=tagesschau.de |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=de |paşnav=tagesschau.de }}</ref> Di heman rojê de mîna roja berê, Riyad jî rastî êrîşên rasterast hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/world/iran/live-blog/iran-attack-strikes-us-israel-trump-khamenei-dead-live-updates-rcna261172 |sernav=Hezbollah and Israel exchange strikes in wake of Khamenei's killing |malper=NBC News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Mûşekeke Îranê dikare ji berevaniya Îsraîlê derbas bibe û li kenîşteyekê li Beyt Şemeşê ketiye 9 kesan jiyana xwe jidest dane 11 kes winda bûne û 51 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/live/us-israel-strikes-iran-khamenei-03-01-2026 |sernav=Israel strikes Lebanon’s capital, responding to missiles from Hezbollah |malper=AP News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Brown |pêşnav=Bridget |paşnav2=Belanger |pêşnav2=Lorian |paşnav3=Benassi |pêşnav3=Ricardo |paşnav4=Hranjski |pêşnav4=Hrvoje }}</ref> Balafireke bêmirov a Îranê li Otêla Crowne Plaza li Manama ya [[Behreyn|Behrêynê]] ketiye ku bûye sedema şewatê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatvnews.com/news/world/iranian-drone-hits-crowne-plaza-hotel-in-bahrain-2026-03-01-1032140 |sernav=Iranian drone hits Crowne Plaza hotel in Bahrain's Manama |malper=India TV News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Crowne Plaza in Bahrain confirms "incident" affected the hotel |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Cheney |pêşnav= }}</ref> Li Ebû Dabiyê li nêzîkî kompleksa Etihad Towers, li nêzîkî balyozxaneya Îsraîlê, bermahiyên droneke hatiye dîtin û dema ku drone dikeve, bermahiyên dronê de zirar daye bircan û jinek û zarok a wê bi sivikî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Cooper |pêşnav3=Helene |paşnav4=Kanno-Youngs |pêşnav4=Zolan |paşnav5=Pager |pêşnav5=Tyler |paşnav6=Zhuang |pêşnav6=Yan |tarîx=2026-03-01 |sernav=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/01/world/iran-attack-khamenei-trump |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di 1ê adarê de ji ber êrîşeke Îranê li [[Kuweyt]]ê kesek hatiye kuştin û 32 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603016189 |sernav=One killed, 32 injured in Iranian attacks on Kuwait, health ministry says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îranê îdia kir ku wan bi çar mûşekan li USS Abraham Lincoln xistiye lê piştre rayedarekî amerîkî vê îdiayê red kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-01 |sernav=Iran’s Guards say they ‘struck’ US aircraft carrier USS Abraham Lincoln |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irans-guards-say-they-struck-us-aircraft-carrier-uss-abraham-lincoln/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî agahiyan, baregeha deryayî ya fransî Camp de la Paix a li Ebû Dabiyê jî ji aliyê mûşek an jî droneke Îranê ve hatiye xistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theyeshivaworld.com/news/liveblogs/live-blog/2518641/smoke-rises-over-french-naval-base-in-abu-dhabi-after-iranian-strike.html |sernav=Smoke Rises Over French Naval Base in Abu Dhabi After Iranian Strike |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-US }}</ref> Du dronên îranî depoyek li Baregeha Deryayî ya El Selam li Ebû Dabî kirine armanc, di encamê de agir bi du konteynerên ku kelûpelên giştî tê de dihatin hilanîn ketiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-GB }}</ref> Li dora saet 15:30 GMT, Erebistana Siûdî îdîa kiriye ku wan kariye rê li çend mûşekên ku hewl didan Baregeha Hewayî ya Prens Sultan û Balafirgeha Navneteweyî ya Qiral Xalid bikin hedef, bigirin. Karbidestên leşkerî yên Keyaniya Yekbûyî gotine ku Typhoonek RAF droneke îranî ku ber bi qada hewayî ya Qeterê ve diçû xistine xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603015680 |sernav=UK says British fighter jet shot down Iranian drone heading toward Qatar |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Mûşek û dronên îranî her wiha li baregeheke leşkerî ya amerîkî ya nêzîkî Hewlêrê ketiye xwarê û kampeke meydanî ya Bundeswehr li rojhilatê Urdunê xistiye, ku di encamê de leşkerekî amerîkî birîndar bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://tass.com/world/2094115 |sernav=Iran targets German bases in Jordan, Iraq — magazine |malper=TASS |roja-gihiştinê=2026-03-02 }}</ref> Ber bi dawiya rojê ve êrîşeke mûşekeke balîstîk li devereke rojavayê Qudsê ketiye û ziyanên milkî li ser rêya derdorê, zirar daye wesayîteke sivîl û şeş kes birîndar bûne. Perçeyên mûşekeke îranî li Eyn Tarma, Sûriyeyê ketiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hjnews.com/world/syria-iran/image_0c0cf6ef-aaca-5464-887f-50bf088af3ef.html |sernav=Syria Iran |malper=The Herald Journal |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=AP |pêşnav=Ghaith Alsayed- }}</ref> === 2ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Epic Fury Strike compilation (997855).webm|thumb|Montajek ji êrîşên Fermandariya Navendî ya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê di dema Operasyona Epic Fury de li Îranê]] Di 2ê adarê de êrîş li ser xalên komara îslamî ya Îranê ku xalên li [[Tehran]] û [[Sine]] bûne armanca êrîşan û her wiha li deverên leşkerî û stratejîk ên wekê navendên fermandariyê û navendên mûşekan jî rastî êrîşan hatine. Piştre di heman rojê de Îranê diyar kiriye ku navenda nukleerî ya Natanzê ji aliyê êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê ve hatiye armancgirtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/articles/cy4wxk7e71xo |sernav=حملات گسترده هوایی به پایتخت ایران؛ آسیب‌ به بیمارستان‌های گاندی و خاتم‌الانبیاء در تهران |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=fa }}</ref> Di sibehan di heman rojê de nexweşxaneya Xetam-el-Enbîa û Gandî ya li Tehranê rastî êrîşan hatine ku ji aliyê Îranê ve hatiye ragihandin û ji aliyê BBC Verify ve hatiye piştrast kirin. Ev nexweşxaneya ji berê ve bi hikûmetê ve girêdayî bûn. Di bersiva êrîşên Hizbullahê de, artêşa Îsraêlê bi rêze bombebaranên stratejîk li ser Beyrût û Geliyê Beqayê berdewam kiriye.<ref name="Kleinbaum2026">{{Jêder-malper |url=https://www.jfeed.com/news/hezbollah-israel-war-declaration |sernav=BREAKING: Hezbollah Officially Declared War on Israel |malper=JFeed |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Kleinbaum |pêşnav=Yair }}</ref> Di heman demê de heman êrîş li başûrê Libnanê jî çêbûne. Piştî demek kurt, hêzên hewayî yên Îsraêlê dest bi êrîşên li Tehranê jî kirine. Hêza hewayî ya DYAyê li baregehên hewayî yên li seranserê Îranê, balafirên leşkerî û avêjerên droneyan ku di nav de gelek F-14 Tomcat hebûn xistiye. Artêşa Îsraêlê (IDF) îdîa kir ku wan di êrîşan de serokê baregeha îstîxbaratê ya Hizbullahê Huseyîn Makled kuştiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-02 |sernav=IDF says it killed Hezbollah intelligence chief in overnight strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-killed-hezbollah-intelligence-chief-in-overnight-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di çarçoveya xweparastina li dijî Hizbullahê de, hêzên çekdar ên Îsraêlê êrîşî sê bajarokên li başûrê Libnanê kirine ku di nav wan de bajarokên Haris, Nebetiye el-Fewqa û Meyfadûn hebûn û piştre fermana valakirinê li pêncî bajarokên cîran daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.repubblica.it/esteri/2026/03/02/diretta/iran_guerra_usa_israele_news_oggi-425194152/ |sernav=Iran, le news dalla guerra. Trump: “Li stiamo massacrando”. E non esclude invio soldati |malper=la Repubblica |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=it }}</ref> Ajansa medyayî ya Siûdî El Hadath ragihandiye ku rêberê siyasî yê Hizbullahê û endamê parlamentoya Libnanê Mihemed Raad di êrîşeke hewayî de hatiye kuştin.<ref name="Boxerman2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Cooper |pêşnav3=Helene |paşnav4=Kanno-Youngs |pêşnav4=Zolan |paşnav5=Pager |pêşnav5=Tyler |paşnav6=Zhuang |pêşnav6=Yan |tarîx=2026-03-01 |sernav=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/02/world/iran-us-israel-attack-trump |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Îsraêlê hişyarî daye libnanî yên ku ji malên xwe reviyane ku venegerin û gelek kesan gotine ku ew nizanin piştî ku roj diçe ava ew ê çawa bigihîjin xwarin an avê. ==== Êrîşên Hizbullah û Îranê ==== Li dora nîvê şeva bi dema herêmî, baregeha hêza hewayî ya qraliyetê li [[Akrotîrî]], [[Qibris]]ê, rastî êrîşeke gumanbar a bêmirov hatiye û li seranserê Akrotîrî û Dhekelî yê sîrenên êrîşa hewayî lê daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-GB }}</ref> Her çiqas yek ji wan karîbû li balafirgehê bikeve û zirarên piçûk çêbike, li gorî agahiyan êrîşên pênc dronan hatine têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/security-threat-declared-at-uk-cyprus-bases |sernav=UK Cyprus base hit by drone |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://english.news.cn/europe/20260302/f1219f92cf764cfda2bcbac966935263/c.html |sernav=Urgent: Explosions heard at Britain's air force base in Cyprus: British media |malper=english.news.cn |roja-gihiştinê=2026-03-02 }}</ref> Sîstema hişyariya otomatîk a leşkerî ya brîtanî diyar kiriye ku "gefeke ewlehiyê ya berdewam" heye û wezareta parastinê îdia kiriye ku "baregehê bersiv daye" êrîşê.<ref name="Fulton2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fulton |pêşnav=Adam |paşnav2=Dunbar |pêşnav2=Marina |paşnav3=Richards |pêşnav3=Serena |paşnav4=Lowe |pêşnav4=Yohannes |paşnav5=Vernon |pêşnav5=Hayden |paşnav6=Ratcliffe |pêşnav6=Rebecca |tarîx=2026-03-02 |sernav=Trump warns there could be more casualties after service members killed – as it happened |url=https://www.theguardian.com/us-news/live/2026/mar/01/us-israel-war-on-iran-ayatollah-ali-khamenei-i-dead-latest-reports |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref name="Fulton2026"/> Ev yek paşê ji aliyê rayedarên qibrisî ve hatiye piştrast kirin.<ref name="Fulton2026"/> Li gorî agahiyan çend demjimêr piştî ku Keyaniya Yekbûyî destûr daye Dewletên Yekbûyî ku bingehên wan ên leşkerî ji bo operasyonên li dijî Îranê bikar bîne, pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Campbell |pêşnav=Lucy |paşnav2=Ambrose |pêşnav2=Tom |paşnav3=Lowe |pêşnav3=Yohannes |paşnav4=Fulton |pêşnav4=Adam |paşnav5=Ambrose |pêşnav5=Lucy Campbell (now); Tom |paşnav6=Fulton (earlier) |pêşnav6=Adam |tarîx=2026-03-02 |sernav=Middle East crisis live: Israel launches new attacks on Tehran and Beirut as Trump lays out objectives |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Îranê her wiha îdîa kiriye ku droneke MQ-9 reaper a amerîkî xistiye xwarê. Çavkaniyên Îsraêlê ragihandine ku di saetên serê sibê yên 2ê adarê de ji nav Libnanê ber bi axa wê ve roket hatine avêtin û li ser Heyfa û Celîleya Jorîn dengê sîrenan hatiye lêxistin.<ref name="Fulton2026"/><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |pêşnav= |tarîx=2026-03-01 |sernav=Rockets launched from Lebanon for first time in months, setting off sirens across northern Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rockets-launched-from-lebanon-for-first-time-in-months-setting-off-sirens-across-northern-israel/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraêlê gotiye ku wan mûşekek têk biriye, di heman demê de mûşekên din jî li deverên vekirî xistine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Glikman |pêşnav=Eitan |paşnav2=Kraus |pêşnav2=Yair |tarîx=2026-03-01 |sernav=IDF: Rocket intercepted from Lebanon, several landed in open areas; drone intrusion alerts |url=https://www.ynetnews.com/article/08vx55nmo |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Îstîxbarata îsraêlî bawer dike ku êrîş encama fermanek ji Tehranê bû û berdevkê artêşa Îsraêlê daxuyaniyek awarte daye û diyar kiriye ku êrîş divê wekê "ragehandina fermî ya şer ji aliyê Hizbullahê ve" were hesibandin û soz daye ku gefê "bêbandor bike".<ref name="Kleinbaum2026"/> Hizbullah berpirsiyariya xwe di êrîşê de piştrast kiriye û diyar kiriye ku wan di bersiva kuştina Xamineyî de êrîşî baregeheke Îsraîlê li Heyfayê kiriye. Li gorî raporên medyaya civakî, du dronan li nêzîkî Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê baregeha serketinê ya Amerîkayê kirin armanc û yek ji wan li baregehê ketiye. Di heman demê de çend teqînan li Hewlêr, li Başûrê Kurdistanê pêk hatine. Komeke alîgirê Îranê ya bi navê "parêzvanên lîwaya xwînê" diyar kirine ku ew li pişt van her du êrîşan in û îdia kirine ku ew ji bo tolhildana kuştina Xamineyî van êrîşan pêk anîne.<ref name="Boxerman2026"/> Êrîşeke Îranê li ser bendera Mîna Selman a Behrêynê bûye sedema şewatê. Perçeyên mûşekek ku hatibû têk birin li ser "keştiyeke biyanî" ku li herêma pîşesaziyê ya Selman dikeve, bûye sedema mirina karkerekî û birîndarbûna giran ên du kesên din. Li Ras Tanura ya Aramco ya li Erebistana Siûdî, tesîseke rafineriyê zirar dîtiye û bûye sedema şewateke kontrolkirî. Di destpêkê de dihat bawerkirin ku ji ber êrîşeke bi dronan çêbûye lê rayedarên Siûdî diyar kirin ku şewat ji ber bermahiyên mûşekeke Îranî ya têk birî derketiye. Wezareta berevaniyê ya Kuweytê diyar kiriye ku "çend" balafirên amerîkî li Kuweytê ketine xwarê. Piştre hatiye diyar kirin ku balafirên şer ên Amerîkayê ji aliyê hêzên Amerika an Kuweytê bi şaşî hatine lêxistin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-02 |sernav=Small fire under control at Saudi Aramco refinery after apparent drone strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/small-fire-under-control-at-saudi-aramco-refinery-after-apparent-drone-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> CNNê teqînên li bajarên mezin ên herêma Kendavê ragihandiye. Li Dubaî, Ebû Dabî û Dohayê teqîn çêbûne. Li gorî Ajansa Nûçeyan a Kuweytê ya dewletê, rafineriyeke petrolê bi şarapnelê hatiye armancgirtin. Li Erebistana Siûdî droneyan rafineriya Ras Tanura armanc girtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk |sernav=Live updates: Trump warns Iran about larger strikes as war spirals in Middle East |malper=CNN |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Lee |pêşnav= }}</ref> Li Behrêynê wezareta karên hundir diyar kiriye ku li seranserê welêt siren hatine lêxistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603026672 |sernav=UAE intercepts 9 Iranian ballistic missiles, 6 cruise missiles, ministry says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li Qibrisê Balafirgeha Navneteweyî ya Pafosê li ser tespîtkirina tiştekî nenas ê biyanî yê ku li ezman hatiye valakirin û di heman demê de li ser tespîtkirina gefek pêşdîtî ya li hemberî baregeha Akrotiriyê careke din sîren lê daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/paphos-airport-evacuated-reports |sernav=Paphos airport returns to operation after evacuation |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://knews.kathimerini.com.cy/en/news/sirens-sound-again-at-akrotiri-base-as-tensions-remain-high |sernav=Sirens sound again at Akrotiri base as tensions remain high |malper=knews.com.cy |roja-gihiştinê=2026-03-02 |paşnav=Solutions |pêşnav=BDigital Web }}</ref> Paşê hikûmeta Qibrisê piştrast kiriye ku ew tişt du dron bûn ku bêyî ku zirarê bidin hatine têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://news.sky.com/story/raf-base-in-cyprus-hit-by-drone-strike-ministry-of-defence-says-13514072 |sernav=RAF base hit, with more drones intercepted |malper=Sky News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Piştî bûyerê Yewnanistanê ragihandiye ku ew ê firkate û balafirên F-16 bi cih bikin ku Qibrisê ji her êrîşeke din ên Îranê biparêzin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://in-cyprus.philenews.com/local/we-will-strike-cyprus-hard-iranian-general-says-over-american-presence-on-island/ |sernav=We will strike Cyprus hard, Revolutionary Guards general says over American presence on island |malper=in-cyprus.philenews.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://caliber.az/en/post/iranian-general-warns-of-intense-attacks-on-cyprus-over-us-presence |sernav=Iranian General warns of "intense" attacks on Cyprus over US presence - VIDEO |malper=caliber.az |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Piştre di heman rojê de Îranê êrîşên li dijî binesaziya enerjiyê li Qeterê pêk aniye. Balafirên bêmirov ên Îranê li baregehên gaza xwezayî ya şilekirî (LNG) yên Qeterê xistiye ku bûye sedema rawestandina hilberînê. Her wiha, mûşek û dron ber bi deverên li Qatarê ve hatine şandin ku di nav de Baregeha Hewayî ya El Udeyd û tesîsên pîşesaziyê hebûn, hêzên Qatarê îdîa kiriye ku wan gelek ji van êrîşan têk birine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=England |pêşnav=Andrew |paşnav2=Moore |pêşnav2=Malcolm |paşnav3=Sandlund |pêşnav3=William |paşnav4=Millard |pêşnav4=Rachel |tarîx=2026-03-02 |sernav=Gas prices soar as Iranian attacks force shutdown of Qatari production |url=https://www.ft.com/content/dac7a77d-e0f4-4f52-a3d4-55b145e67347 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=Financial Times }}</ref> === 3ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Attack around Enghelab Square 9.jpg|thumb|Di 3ê adarê de Qada Enqelab a Tehranê]] Di saetên serê sibeha 3ê adarê de Îsraîlê li Libnan û Îranê bombebaran û êrîşên xwe berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/lebanon-israel-hezbollah-6c73ef0f5836632a2d2b34145900c28b |sernav=Lebanon’s leaders turn on Hezbollah as airstrikes hit Beirut and thousands seek shelter |malper=AP News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Tawil |pêşnav=Fadi |paşnav2=español |pêşnav2=BASSEM MROUE Leer en }}</ref> Îsraêlê gotiye ku wan yek ji fermandarên artêşa Îranê kuştiye û piştî êrîşa mûşekên li hemberî Îsraêlê, diwanzdeh endamên Hizbullahê girtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-03-26 |sernav=Live updates: Israel hits Beirut and Tehran as Trump warns Iran of escalated strikes |malper=CNN |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en |paşnav=Yosef |pêşnav= }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan baregeha konseya bilind a ewlekariya neteweyî, digel binesaziya fermandarî û kontrolê û ofîsa serokkomarî ya Îranê hilweşandiye û destnîşan kiriye ku wan "navenda herî navendî û girîng a rejîma Îranê" armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603031120 |sernav=Israel strikes Iran leadership compound in central Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Wezîrê berevaniya Îsraêlê ji bo desteserkirina pozîsyonên stratejîk ên Libnanê destûr daye ku artêş destwerdana bejayî ya Libnanê bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lbc.co.uk/article/israel-launches-ground-invasion-of-lebanon-and-trump-issues-new-warning-5HjdTm8_2/ |sernav=Israel launches ground invasion of Lebanon and Trump warns 'hardest hits were yet to come' |malper=LBC |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en |paşnav=McShane |pêşnav=Asher }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260303-israel-orders-troops-to-seize-new-positions-in-lebanon |sernav=Israel orders troops to seize new positions in Lebanon |malper=France 24 |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Li gorî çavkaniyên amerîkî, wan bi giranî zirar dane şiyanên deryayî yên Îranê, bi taybetî li Kendava Omanê ku tê gotin çend keştîyên şer ên Îranê hatine rûxandin û li baregehên girîng ên Îranê hatine xistine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.navalnews.com/naval-news/2026/03/us-strikes-destroy-irans-main-naval-assets/ |sernav=US Strikes Destroy Iran's Main Naval Assets |malper=Naval News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en-US |paşnav=Ozberk |pêşnav=Tayfun }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.twz.com/news-features/irans-key-naval-base-on-strait-of-hormuz-set-ablaze-from-strikes |sernav=Iran's Key Naval Base On Strait Of Hormuz Set Ablaze From Strikes |malper=The War Zone |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en-US |paşnav=Rogoway |pêşnav=Joseph Trevithick, Tyler }}</ref> Qesra Golestanê ku di lîsteya mîrata cîhanî ya UNESCOyê de ye, ji ber bermahiyên êrîşa ezmanî ya Îsraêl û Amerîkayê ziyan dîtiye ku bûye sedema zirarê ku di nav de Hola Golestanê û Textê Mermerî hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/culture/2026/03/03/unesco-expresses-concern-over-the-protection-of-cultural-heritage-sites-in-middle-east |sernav=UNESCO shares concerns over protection of cultural heritage sites |malper=euronews |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Wezareta mîrata çandî, geştiyariyê û karên destan a Îranê bi fermî ji UNESCOyê xwestiye ku rewşê binirxîne û UNESCOyê daxuyaniyek weşand û destnîşan kiriye ku zirardayîna milkên dîrokî li dijî qanûnên navneteweyî ye.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=How Iran Conflict Damaged Golestan Palace, Once Home Of Peacock Throne Looted From Delhi |url=https://www.ndtv.com/lifestyle/how-iran-conflict-damaged-golestan-palace-once-home-of-peacock-throne-looted-from-delhi-11162756/amp/1 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=www.ndtv.com |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan Dawûd Elîzade, fermandarê şaxê Libnanê ya hêza Qudsê, li Tehranê kuştiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-03 |sernav=Top IRGC commander, responsible for Lebanon, killed in Tehran strike — IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/top-irgc-commander-responsible-for-lebanon-killed-in-tehran-strike-idf/ |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên hewayî yên Amerîka-Îsraêlê avahiya konseya tesbîtkirina berjewendiyê li Tehranê hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603037480 |sernav=Video shows ruins of Iran's Expediency Council building after strikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Li gorî rayedarên îsraîlî dibe ku êrîş dijwartir bibin û şerekî bejayî ya kûrtir jî di nav xwe de bigirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tankersley |pêşnav=Jim |paşnav2=McCreesh |pêşnav2=Shawn |paşnav3=Troianovski |pêşnav3=Anton |paşnav4=Rennison |pêşnav4=Joe |tarîx=2026-03-03 |sernav=Israel Begins ‘Broad Wave of Strikes’ on Iran’s Infrastructure |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/04/world/iran-war-israel-lebanon-trump |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Tehranê baregeheke pêşxistina çekên nukleerî ya veşartî ku wekê Min Zadaî bi nav kiriye, hilweşiyaye û ji destpêka şer ve 300 avêjerên mûşek ên îranî ji holê rakiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-888715 |sernav=IDF destroys secret nuclear site, thousands of missile pads {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Serokê Amerîkayê Donald Trump gotiye ku Amerîkayê "dabînkirinek bêdawî" ya çekên giran di destê xwe de digire lê ew ji dewletên din bêtir dabînkirinan dixwaze. Trump her wiha gotiye ku ew ji serkeftinek "MEZIN" a Amerîkayê bi bawer e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603033568 |sernav=US munitions stockpiles at record levels in key categories, Trump says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Rêveberê giştî yê Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus ragihandiye ku sê pisporên tenduristiyê dema ku ji bo alîkariya kesên bi bandordar li başûrê Libnanê dixebitin mirine û şeş jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Hizbullahê û Îranê ==== Saet di 1:40ê sibê de, bi dema herêmî (22:00 GMT) rêze teqînên bihêz li Dohayê hatine tomarkirin û piştî çend demjimêran jî heman êrîş berdewam kiriye. Dengê teqînan li Qibrisê, li Larnaca, taxa Mackenzie û li nêzîkê Balafirgeha Navneteweyî ya Larnacayê û baregeha brîtanî ya li Dhekeliyê hatiye bihîstin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cedarnews.net/newstasks/breakingnews/explosions-reported-in-israel-and-cyprus/905942/ |sernav=Explosions reported in Israel and Cyprus {{!}} Cedar News |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.mirror.co.uk/news/world-news/cyprus-larnaca-iran-live-explosion-36806399 |sernav=Fresh security scare for UK military base in Cyprus |malper=The Mirror |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Blackshaw |pêşnav=Ethan |paşnav2=Nunes |pêşnav2=Eliana |paşnav3=Vickers-Price |pêşnav3=Rachel }}</ref> Di saet 3:30ê sibehê bi dema herêmî (23:30 GMT) li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî gelek mûşekên ku ji Îranê ber bi mîrgehê ve hatine tespît kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gulfnews.com/uae/uae-air-defences-intercept-iranian-ballistic-missiles-1.500461428 |sernav=UAE air defences intercept Iranian ballistic missiles |malper=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Amir |pêşnav=Khitam Al }}</ref> Li Riyadê jî teqîn pêk hatiye û dû yê di encama van teqînan hatin dîtin û agir li balyozxaneya herêmî ya amerîkî dest pê kiriye ku ji aliyê du dronên îranî ve hatibû armanc girtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fulton |pêşnav=Adam |paşnav2=Campbell |pêşnav2=Lucy |paşnav3=Lawther |pêşnav3=Fran |paşnav4=Ambrose |pêşnav4=Tom |paşnav5=Lowe |pêşnav5=Yohannes |tarîx=2026-03-03 |sernav=Fire at US embassy in Riyadh after drone strike – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |roja-gihiştinê=2026-03-03 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref name="Stout2026">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk |sernav=Live updates: US Gulf allies fend off attacks as Trump warns Iran of ‘big wave’ of strikes |malper=CNN |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Stout |pêşnav= }}</ref> Polîsê Îsraîlê ragihandiye ku di encama ketina parçeyên mûşekên Îranê li Tel Avîvê kesek birîndar bûye. Her wiha di demjimêrên serê sibê de, li seranserê Behreynê sîrenan dest bi çalakbûnê kirin û hikûmetê bang li welatiyan kiriye ku ji ber êrîşan di cihê ewle de bimînin.<ref name="Stout2026"/> Li gorî raporên ku li ser medyaya civakî hatine parvekirin li Hewlêr a Başûrê Kurdistanê teqîn çêbûne û berxwedana îslamî ya Iraqê berpirsiyariya êrîşê girt ser xwe û gotiye ku wan otêlek ku leşkerên amerîkî tê de ne armanc girtiye. Balyozxaneya Amerîkayê ya li Riyadê ji aliyê du dronan ve hatiye armanc girtin û bûye sedema şewat û zirarê lê ji ber ku avahî vala bû, qurbanî û birîndar çênebûye. Li [[Başûrê Kurdistanê]] qaymeqamê [[Koye (navçe)|Koyeyê]] ragihandiye ku danê sibehê 3ê adarê de artêşa Îranê bi sê dronan êrişî Kampa Azadiyê ya li Koyeyê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/030320262 |sernav=Bi dron û mûşekan êrişî Kampa Azadiyê ya li Koyeyê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en }}</ref> === 4ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Attack on residential homes in central Tehran 1.jpg|thumb|Piştê êrîşên Amerîka û Îsraêlê ku zirar dîtiye]] Wezîrê derve yê Amerîkayê Marco Rubio di 4ê adarê de ragihandiye ku dê êrîşên Amerîka û Îsraîlê yên li ser Îranê zêde bibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492 |sernav=As Iran retaliates, largest US military base in Middle East hit by ballistic missile, Qatar says |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Êrîşên Îsraêlê li hemberî baregeha Besîcê bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/c62gg44d53xt |sernav=US says 'firepower over Iran to surge dramatically' as Israel bombards Beirut and Tehran |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB }}</ref> Li gorî çavkaniyên îranî, Mucteba Xameneyî ji êrîşeke ezmanî sax filitiye. Qeterê deh kesan bi tohmeta ku wekê şaneyek muhafizên şoreşê ya Îranê li axa Qeterê kar dikirin, li ser binesaziya leşkerî daneyan kom dikirin û hinek ji wan ji bo karanîna dronan perwerdehî dîtibûn girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thepeninsulaqatar.com/article/04/03/2026/qatar-state-security-announces-the-arrest-of-two-cells-affiliated-with-the-iranian-revolutionary-guard |sernav=Qatar State Security announces the apprehension of two cells affiliated with the Iranian Revolutionary Guard |malper=thepeninsulaqatar.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Newspaper |pêşnav=The Peninsula }}</ref> Hêzên hewayî yên Îsraêlê ragihandiye ku balafireke şer a Yak-130 a Îranî ya çêkirî ya Rûsyayê li ser Tehranê ji aliyê balafireke F-35 ve hatiye xistin. Ev yekem car e ku F-35 balafireke şer a bi mirovî di şerê hewayî de dixe xwarê û yekem car ji sala 1985an vir ve hêza hewayî ya Îsraêlê balafireke şer dixe xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888768 |sernav=Israel F-35 downs Iranian fighter jet in first war dogfight {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Keştiyeke şer a Îranê ya bi navê IRIS Dena, bi qasî 40 mîlên deryayî (74 km) li başûrê Galle, Srî Lankayê, li [[Okyanûsa Hindî]] ji aliyê binavderiyeke hêza deryayî ya Dewletên Yekbûyî ve hatiye noqandin. Ev keştiya hatiye lêdan piştî beşdarbûna xwe di nirxandina flota navneteweyî ya 2026an û tetbîqata piralî ya MILAN li Vîsakhapatnam, Hindistanê, di dema vedigeriya xwe ya Îranê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-04 |sernav=Sri Lanka rescues 32 sailors from sunk Iranian warship, recovers ‘few bodies’ |url=https://www.thehindu.com/news/international/sri-lanka-rescues-sailors-from-sinking-iranian-ship/article70702468.ece |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Hindu |ziman=en-IN |issn=0971-751X }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2026/Mar/04/at-least-87-killed-as-iranian-warship-sinks-in-indian-ocean-after-us-submarine-strike |sernav=Over 100 feared dead after US submarine strike on Iranian frigate in Indian Ocean |malper=The New Indian Express |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Rana |pêşnav=Javaria }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/sri-lanka-navy-sends-ships-aircraft-after-distress-call-from-iranian-vessel-iris-dena-101772605277885.html |sernav=Sri Lanka sends jets over Iran naval ship's distress call, denies ‘submarine attack’ reports; several feared dead |malper=Hindustan Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Ew yekem keştî bû ku ji aliyê binavbehrekê ve di şerên çalak de hatiye noqandin ê ji dema General Belgrano ya ARA di dema Şerê Falklandê de û ji dema Şerê Cîhanê yê Duyem ve, yekem keştî ye ku ji aliyê binavbehreke amerîkî ve hatiye noqandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.twz.com/news-features/u-s-submarine-sinks-iranian-warship-in-the-indian-ocean |sernav=U.S. Navy Submarine Torpedoes Iranian Frigate In Indian Ocean |malper=The War Zone |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US |paşnav=Trevithick |pêşnav=Howard Altman, Joseph }}</ref> Piştê êrîşê keştiya Îranê di serê sibehê de sînyala rewşa awarte daye ku ev yek bû sedema operasyona lêgerîn û rizgarkirinê ya awarte ya ji aliyê hêza deryayî ya Srî Lankayê û hêza hewayî ya [[Srî Lanka]]yê. 32 kesên saxmayî ji aliyê hêzên deryayî yên Srî Lankayê ve bi serkevtî hatine rizgarkirin û ji bo nexweşxaneya neteweyî ya Galleyê hatin veguhastin, li wir ji ber westandinê û birînên têkildarî teqînê dermankirina wan a bijîşkî hatiye wergirtin. Di heman demê de hêzên deryayî yên Srî Lankayê li cihê bûyerê 87 cinazeyên deryavanên Îranî dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/iris-dena-news-live-updates-iran-navy-ship-explosion-submarine-attack-sri-lanka-coast-death-toll-us-war-march-4-news-101772625664489.html |sernav=Iris Dena news highlights: US says Iran's warship Iris Dena sunk in torpedo attack near Sri Lanka, at least 87 dead |malper=Hindustan Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://themorning.lk//articles/6eDXFEnyeabdwhQqvzFE |sernav=Around 180 sailors were onboard the distressed Iranian naval ship ‘IRIS Dena’ off Galle- FM |malper=Latest in the News Sphere {{!}} The Morning |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Rêjeya avêtina mûşekên balîstîk ji aliyê Îranê ve ji destpêka şer heta 4ê adarê kêm bûye û analîst balê dikişînin ser kêmbûna depoyên mûşek û avêjerên Îranê û her wiha stratejiya kêmkirina çekan bikar tîne ku ji bo şerekî dirêjtir berxwe bide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/bc7b386f-23e9-4b97-8613-9f7abe985be1 |sernav=Client Challenge |malper=www.ft.com |roja-gihiştinê=2026-03-06 }}</ref> Îranê li dijî Baregeha Hewayî ya El Udeid û tesîsa rafineriya petrolê ya Ras Tanura ya Aramco êrîş pêk anîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492&entryId=130737063 |sernav=Qatar says Al Udeid Air Base hit by ballistic missile |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber pêşbîniya êrîşên Îranê fermana derxistina karkerên ne-esasî yên li Qibrisê da û hişyariya seferê ji bo wî welatî daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/04/america-evacuates-non-essential-workers-from-cyprus/ |sernav=America Evacuates Non-Essential Workers from Cyprus Greek City Times |malper=Greek City Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB |paşnav=Papadopoulos |pêşnav=Kosta }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usatoday.com/story/travel/2026/03/04/cyprus-travel-safety-risks/88978882007/ |sernav=Reconsider visiting this European country, State Department says |malper=USA TODAY |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US |paşnav=Chen |pêşnav=Eve }}</ref> Hizbullah li başûrê Libnanê guleyên dijî-tank avêtine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-04 |sernav=IDF says 2 troops moderately injured today from anti-tank fire in southern Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-2-troops-moderately-injured-today-from-anti-tank-fire-in-southern-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Balafirgeha Navneteweyî ya Larnaca li Qibrisê di bersiva droneke Libnanî de ku ji aliyê balafirên F-16 ên yewnanî ve hatiye xistin, bi awayekê demkî hatiye girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/04/cyprus-larnaca-airspace-closure-suspicious-object/ |sernav=Cyprus Closes Larnaca Airspace After Suspicious Object Detected Greek City Times |malper=Greek City Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB |paşnav=Bureau |pêşnav=Athens }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://breakingthenews.net/Article/Cyprus%27-Larnaca-closes-airspace-due-to-suspicious-object/65798562 |sernav=Cyprus' Larnaca closes airspace due to suspicious object |malper=breakingthenews.net |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Raporan behsa girtina qada hewayî ya Qibrisê kirin lê ev yek paşê ji aliyê hikûmeta Qibrisê ve hatiye redkirin û hikûmeta Qibrisê di heman daxuyaniyê de hebûna tiştê nenas ji Libnanê jî piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/04/cypriot-airspace-closed-reports |sernav=Govt insists Cypriot airspace is open |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Mûşekek balîstîk ku ji axa Îranê hatibû avêtin, dema ku ketibû qada hewayî ya Tirkiye ji aliyê pergalên parastina hewayî yên entegre yên NATOyê ve hate astengkirin ku ev yek nîşana gurrbûneke girîng di pevçûna herêmî de ye. Ev yekem binpêkirina rasterast a axa endamekî NATOyê bû di dema dijminatiyên berdewam de pêk hatiye. Di bersiveke dîplomatîk de, Îranê bi vê êrişê fermî red kiriye ku bi zanebûn Tirkiye nekiriye hedef û bûyer wekê "anormalîyeke teknîkî" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-04 |sernav=Turkey says Iranian ballistic missile entered its airspace, shot down by NATO |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/turkey-says-iranian-ballistic-missile-entered-its-airspace-shot-down-by-nato/ |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 5ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Êrîşeke esmanî ya amerîkî û îsraîlî hola werzîşê ya girtî ya 12.000 kursiyan a kompleksa azadî ya Tehranê hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603051320 |sernav=Missile strike destroys 12,000-seat indoor arena at Tehran’s Azadi complex |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Du serokên xwendekarên Besîcê ku hatiye îdiakirin ku di tepeserkirina xwepêşandanan de beşdar bûne, di êrîşên esmanî yên Îsraîlê de hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202603053543#202603054727 |sernav=Live - Trump demands Iran’s ‘unconditional surrender’ as Khamenei bunker destroyed |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Li gorî daneyên ku ji aliyê [[Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê]] ve hatiye weşandin li Îranê 13 navendên tenduristiyê di dema pevçûnê de hatine bombebarankirin. ==== Êrîşên Îranê ==== Di 5ê adara 2026an de, çavkaniyek leşkerî ji [[Ajansa Nûçeyan a Farsê]] re gotiye ku Îranê ji 28ê sibatê ve zêdetirî 500 mûşekên balîstîk û deryayî û nêzîkî 2.000 dronan ber bi welatên kendavê ve şandine. Di raporê de hatiye îdîakirin ku hema hema ji sedî 40ê şandina dronan ber bi Îsraêlê ve hatine kirin û ji sedî 60ê ji dronan jî ber bi hedefên amerîkî yên li herêmê ve hatine şandin. Serokê [[Ûkrayna]]yê [[Volodîmîr Zelenskî]] diyar kiriye ku Ûkraynayê ji bo alîkariya bi dronên Şahed ên îranî daxwazek ji Amerîkayê wergirtiye. Serokê Dewletên Yekbûyî Donald Trump diyar kiriye ku ew ê alîkariya Ûkraynayê qebûl bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.ara.cat/international/trump-asks-zelensky-for-help-defending-against-iranian-drones_1_5669750.html |sernav=Trump asks Zelensky for help defending against Iranian drones |malper=Ara in English |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Ferrer |pêşnav=Antònia Crespí }}</ref> Di dema serdana wezîrê berevanî ya [[Keyaniya Yekbûyî]] John Healey de ti mûşek ber bi Qibrisê ve nehatin şandin lêbelê sîrenên li baregehên brîtanî du caran lê daye û di nav nifûsa herêmî de bûye sedema metirsiya berfireh û cihguhertinê. Her du caran jî baregehan piştrast kirine ku mûşek hatine avêtin lê ev mûşek negihîştin [[Qibris]]ê. Di heman demê de [[Îtalya]], [[Holenda]] û [[Spanya]]yê piştrast kirine ku ew ê keştîyên şer bişînin ku Qibrisê ji êrîşan biparêzin ku di nav de firqateya ''Cristóbal Colón'' jî hebû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Elgot |pêşnav=Jessica |tarîx=2026-03-05 |sernav=Sirens over RAF Akrotiri in Cyprus are stark reminder of its proximity to war |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/05/sirens-over-raf-akrotiri-in-cyprus-are-stark-reminder-of-its-proximity-to-war |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di heman demê de [[Keir Starmer]] piştrast kiriye ku baregehên brîtanî li Qibrisê bi taybetî ji bo xistina dronên îranî werin bikar anîn û diyar kiriye ku baregeh ji bo parastina qada hewayî ya Ûrdunê werin bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/05/spain-italy-and-netherlands-join-european-naval-deployment-to-cyprus |sernav=Spain, Italy and Netherlands join European naval deployment to Cyprus |malper=euronews |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.latimes.com/politics/story/2026-03-05/europe-commits-to-expanding-iran-campaign-as-israel-strikes-southern-lebanon |sernav=Trump vows to select Iran's new leader, but Tehran is digging in |malper=Los Angeles Times |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US }}</ref> Hatiye diyarkirin ger ji Îrlendayê were xwestin, ew ê amade be ku Qibrisê biparêze û tevlî hevpeymaniya parastinê ya ewropî bibe ku li dora giravê seferber bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.irishexaminer.com/news/arid-41804990.html |sernav=Ireland urged to assist Cyprus if it invokes EU mutual defence clause |malper=Irish Examiner |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=O’Keeffe |pêşnav=Cormac }}</ref> Parçeyên ji mûşekek ku hatiye li jor hatine têkbirin li Petah Tikva ketine û li herêmê şewat çêbûye. === 6ê adarê === [[Wêne:Airstrike on the residential town of Shahid Boroujerdi 20 Avash.webp|thumb|Di 6ê adara 2026an de dîmenek ji encamên êrîşên esmanî yên DYA-Îsraîlê li Tehran a Îranê]] Serokê [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] Donald Trump di 6ê adarê de gotiye ku "sînorên demê" ji bo dirêjahiya şer tune neye û Hegseth diyar kiriye ku şer "nû dest pê kiriye."<ref name="Dautrich2026">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-05-26 |sernav=Day 6 of Middle East conflict — countries intercepting Iranian strikes, US ramps up campaign |malper=CNN |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en |paşnav=Dautrich |pêşnav= }}</ref><ref name="Dautrich2026"/> Êrîşên ezmanî yên Amerîka û Îsraêlê li ser baregeheke îstîxbarata IRGC li [[Luristan (parêzgeh)|Loristanê]]<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202603053543#202603063094 |sernav=Live - Iran says it is not seeking ceasefire as Trump threatens ‘death, fire and fury’ |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-10 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> û sê leşkerên aştîparêzên ganayî yên ku di nav hêzên UNIFILê de bûn, li Başûrê Libnanê bûne hedefa mûşekekan û birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260306-us-warns-bombardment-surge-as-israel-strikes-iran-lebanon |sernav=War in the Middle East: Ghanaian peacekeepers in Lebanon wounded in missile attacks |malper=France 24 |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> Tankera îranî IRIS Bushehr ji aliyê hêzên deryayî yên [[Srî Lanka]]yê ve hatiye desteserkirin ku ev yekem car e ku ji [[Şerê Cîhanî yê Duyem|Şerê Cihanê ya Duyem]] vir ve keştiyeke şer li welatekî bêalî hatiye desteserkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.newsfirst.lk/2026/3/5/sri-lanka-takes-control-of-iranian-ship-iris-bushehr-and-208-crew |sernav=Sri Lanka Takes Control of Iranian Ship Iris Bushehr and 208 Crew |malper=english.newsfirst.lk |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Hatiye îdîakirin ku li Azerbaycanê hêzên ewlehiyê yên herêmî planeke êrîşî ya girêdayî Îranê asteng kirine. Kesên ku hatine girtin bi îdîaya bi plankirina teqandina boriya petrolê ya Bakû-Tiblîsî-Ceyhan, balyozxaneya Îsraêlê û kenîşteyên li Bakûyê hatin sûcdar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://ukranews.com/en/amp/news/1138555-azerbaijan-announces-prevention-of-terrorist-attacks-planned-by-iran-against-israeli-embassy-and |sernav=Azerbaijan announces prevention of terrorist attacks planned by Iran against Israeli Embassy and synagogue |malper=ukranews.com |roja-gihiştinê=2026-03-10 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/06/azerbaijan-says-it-stopped-iranian-terror-attacks-dismantled-terror-cells |sernav=Azerbaijan says it stopped Iranian terror attack plot |malper=euronews |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> === 7ê adarê === DYAyê sêyem keştiya balafiran a bi navê ''USS George H. W. Bush'' şandiye [[Rojhilata Navîn]].<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.freepressjournal.in/world/operation-epic-fury-is-us-deploying-3rd-carrier-uss-george-hw-bush-cvn77-to-the-middle-east-amid-iran-war-heres-all-we-know |sernav=Operation Epic Fury: Is US Deploying 3rd Carrier, USS George H.W. Bush (CVN‑77), To The Middle East Amid Iran War? Here's All We Know |malper=Free Press Journal |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://news.usni.org/2026/03/06/uss-gerald-r-ford-now-in-the-red-sea-uss-george-h-w-bush-wraps-pre-deployment-exercises |sernav=USS Gerald R. Ford Now in the Red Sea, USS George H.W. Bush Wraps Pre-Deployment Exercises |malper=USNI News |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |paşnav=Shelbourne |pêşnav=Mallory }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.apa.az/america/us-said-expected-to-deploy-3rd-aircraft-carrier-to-the-middle-east-495510 |sernav=US said expected to deploy 3rd aircraft carrier to the Middle East |malper=Apa.az |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Her çiqas hem DYA û hem jî Îsraêlê înkar kirine ku wan êrîşî dezgehên bêxwêkirinê kiriye, artêşa Îranê gotiye ku êrîş li ser dezgeheke bêxwêkirina avê ya li girava Qeşmê hatiye kirin ku bandor li dabînkirina ava 30 gundan kiriye û DYA sûcdar kiriye û gotiye ku wan bi êrîşkirina cihên ku Îranê wekê çavkaniya êrîşê li dijî Îranê diyar kiriye, ji bo tola êrîşan hedef girtine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-07 |sernav=IRGC says it attacked US base in Bahrain, claims it was used to strike desalination plant in Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-says-it-attacked-us-base-in-bahrain-claims-it-was-used-to-strike-desalination-plant-in-iran/ |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://time.com/7383099/iran-news-oil-strikes-tehran/ |sernav=Tehran Shrouded in Toxic Cloud After Israel Strikes Fuel Depots |malper=TIME |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Schneid |pêşnav=Rebecca |paşnav2=Jamalpour |pêşnav2=Fatemeh }}</ref> Keştiya firokehilgir a brîtanî ''HMS Prince of Wales'' ketiye rewşa amadebaşiyê ya pêşketî ku berjewendîyên [[Keyaniya Yekbûyî|Brîtanyayê]] li herêmê biparêze.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c39w2nj1rk8o |sernav=British aircraft carrier HMS Prince of Wales prepped to set sail |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-07 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-GB }}</ref> Serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan di 7ê adarê de ji rojnamevanan re gotiye ku Îran dê ji 7ê adarê û pê ve êrîşên li ser cîranên xwe rawestîne heya ku êrîş ji wir dest pê neke. Tevî vê daxuyaniyê, Balafirgeha Navneteweyî ya Dubayê piştê vê daxûyaniyê ji aliyê dronên îranî ve rastê êrîşan hatiye. Êrîşên esmanî yên Îranê bandorek mezin li ser kompleks û rafineriyên petrolên pargîdaniya Halliburton a amerîkî ya li Besrayê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://in-cyprus.philenews.com/international/drone-attack-basra-halliburton-kbr-fire-iraq-live/ |sernav=Drone attack on foreign oil compound in Iraq’s Basra sets Halliburton and KBR facilities ablaze |malper=in-cyprus.philenews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US }}</ref> Artêşa Îranê bi dronekê êrîşî tankera petrolê ya bi ala Maltayê Prima kiriye. NDTV ragihandiye ku piştî hefteyekê şer, dibe ku tenê nêzîkî hezar mûşekên balîstîk li Îranê bimînin. === 8ê adarê === Di 8ê adarê de kurê Xameneyî ya duyem Mocteba, wekê rêberê nû yê Îranê hatiye hatiye diyar kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Treisman |pêşnav=Rachel |tarîx=2026-03-09 |sernav=What to know about Mojtaba Khamenei, Iran's new supreme leader |url=https://www.npr.org/2026/03/09/nx-s1-5742375/mojtaba-khamenei-iran-supreme-leader |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Êrîşên esmanî yên Îsraîlê ji bo cara yekem li ser dezgehên petrolê yên Îranê daye ku di encamê de çar kes hatin kuştin û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li dijî van êrîşên li ser dezgehên petrolê nerazîbûna nîşan daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/03/08/us-dismayed-israel-iran-fuel-strikes |sernav=Scoop: U.S. dismayed by Israel's Iran fuel strikes, sources say |malper=Axios |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Caputo |pêşnav=Barak Ravid,Marc }}</ref> Êrîşên li ser depoyên sotemeniyê yên nêzîkî Tehranê bûye sedema rijandina petrolê û "çemê agir" ên li kolanên derdorê û bajar di nav ewrek dûyê reş ê gurr de maye û bûye sedema barana reş a asîdî ya jehrîn ku li derdorê deverê bariye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.timesnownews.com/world/middle-east/iran-war-oil-depot-strikes-videos-black-rain-us-israel-air-strikes-article-153787160 |sernav='River of Fire' in Tehran: Videos Show Israeli Strikes Hit Iran Fuel Depots, Trigger Black Rain |malper=Times Now |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Rayedarên Îranê ji welatiyan xwestine ku li malê bimînin, li derve bi rûpoşan bigerin, xwarin û sotemeniyê bi kêmanî bikar bînin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Parent |pêşnav=Deepa |tarîx=2026-03-08 |sernav=‘Dark, like our future’: Iranians describe scenes of catastrophe after Tehran’s oil depots bombed |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/08/dark-like-our-future-iranians-describe-scenes-of-catastrophe-after-tehrans-oil-depots-bombed |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Wezareta berevaniya Keyaniya Yekbûyî piştrast kiriye ku hêzên wan droneke îranî ku ber bi Iraqê ve diçû, asteng kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.the-independent.com/news/world/middle-east/kuwait-city-tower-fire-drones-iran-war-b2934196.html |sernav=Kuwait city tower erupts in flames as Iran launches new wave of strikes in the Gulf |malper=The Independent |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Her wiha, wezaretê niyeta xwe ya şandina helîkoptereke Merlîn ji bo herêmê diyar kiriye ku di demên pêşin de alîkariya tespîtkirina gefên hewayî bike. Li gorî Heyva Sor a Îranê ji destpêka şer ve bi tevahî 65 dibistan û 32 navendên bijîşkî (wek nexweşxane û dermanxane) bûne hedef û zêdetirî 10.000 deverên sivîlan ji ber êrîşan zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/8/iran-live-israel-bombs-tehran-oil-depots-attacks-on-gulf-states-continue |sernav=Iran war updates: New supreme leader named; 2 killed in Saudi Arabia strike |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Kelliher |pêşnav=Ted Regencia,Virginia Pietromarchi,Alma Milisic,Caolán Magee,Fiona }}</ref> === 9ê adarê === [[NATO]]yê rêgirtina li duyem ê mûşeka balîstîk a li ser qada hewayî ya [[Bakurê Kurdistanê]] piştrast kiriye ku mûşekê li ser esmanê Dîlok a Bakurê Kurdistanê, li nêzîkî [[Dîlok]]ê hatiye têk têk birin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-03-09 |sernav=NATO intercepts second Iranian ballistic missile fired towards Turkey |url=https://www.straitstimes.com/world/middle-east/turkey-says-second-iranian-ballistic-missile-shot-down-by-nato-defences-in-airspace |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Straits Times |ziman=en |issn=0585-3923 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/899194/slug |sernav=NATO Intercepts Iranian Ballistic Missile in Turkish Airspace, Türkiye's Defense Ministry Says |malper=NATO Intercepts Iranian Ballistic Missile in Turkish Airspace, Türkiye's Defense Ministry Says |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Donald Trump piştî axavtina bi serokê Rûsyayê Vladimir Putin re îdîa kiriye ku "şer pir temam e, hema bêje temam bûye" û gotiye "me di gelek waran de şer qezenc kiriye."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2026/03/09/trump-iran-war-end.html |sernav=Trump says Iran war will end 'very soon,' predicts lower oil prices |malper=CNBC |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Mangan |pêşnav=Dan }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Trew |pêşnav=Bel |tarîx=2026-03-13 |sernav=Iran-US war latest: US confirms troops killed in Iraq plane crash as explosion hits Tehran demonstration |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/iran-us-war-live-updates-trump-israel-oil-iraq-b2937707.html |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Independent |ziman=en }}</ref> Trump piştre di civîneke çapemeniyê ya ku di heman rojê hatiye lidarxistin de ji hinek şîroveyên xwe vegeriya û piştgirî da wezîrê berevaniyê Pete Hegseth dema ku gotibû ku şer tenê "destpêka avakirina welatekî nû" ye û ew ê "zû" biqede.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Cameron |pêşnav=Chris |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Boxerman |pêşnav3=Aaron |paşnav4=Troianovski |pêşnav4=Anton |paşnav5=Pérez-Peña |pêşnav5=Richard |tarîx=2026-03-09 |sernav=After Global Economy Shudders, Trump Zigzags on Whether War Is Nearing End |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/10/world/iran-war-trump-us-israel |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Lêbelê Trump her wiha gotiye ku Amerîka dê di roja sêşemê de êrîşa "roja herî dijwar" pêk bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dw.com/en/us-israel-war-with-iran-updates-oil-price-trump/live-76284477 |sernav=Iran war: Tuesday to be 'most intense day' of US strikes |malper=dw.com |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Nêzîkî 12 bombebaranên B1-B gihîştine baregehên li Ewropayê. 5 ji wan li baregeha Hêza Hewayî ya Qraliyetê ya Fairfordê li Keyaniya Yekbûyî daketin û tevlî sê bombebaranên B-52 bûne, di heman demê de jî 3 B1-B yên din jî ber bi Baregeha Hewayî ya Ramsteinê li Almanya ve hatine şandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.airandspaceforces.com/b-1s-b-52s-bombers-europe-iran-epic-fury/ |sernav=B-1s and B-52s Bombers Pour into Europe for Ops Against Iran |malper=Air & Space Forces Magazine |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |paşnav=South |pêşnav=Todd }}</ref> === 10ê adarê === Di şeva 9 û 10ê adara 2026an de, bombebaranên li ser Tehranê bi girîngî zêde bûye. Rêzeke teqîn bajarê Tehranê, bi taybetî li beşên rojhilat, rojava û başûrê bajêr ku dengê çend teqînên bihêz bi rêzê ve hatiye bihîstin. Herwiha li Kerecê ku bajarekî mezin ê li bakurê rojavayê Tehranê ye, teqînên mezin hatine ragihandin ku li wir çend teqîn li herêmên pîşesaziyê hatine ragihandin. Li bakurê rojavayê welat, li bajarê Tebrîzê jî dengê teqînan hatiye. Rayedarên îranî tavilê asta zirarê li van bajaran eşkere nekirine lê çend çavkaniyên herêmî ragihandine ku êrîşên ku tesîsên lojîstîk û pîşesaziyê hedef digirin hatine kirin.<ref name=":10">{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://aje.news/a49wlz?update=4382851 |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Li başûrê rojhilatê welêt, balafirgeha Kermanê jî rastî êrîşan hatiye. Li gorî rayedarên herêmî yên ku ji aliyê medyaya Îranê ve hatine parvekirin, gelek avahiyên balafirgehê zirar dîtine. Herwiha êrîşên li bajarê Îsfahanê jî hatine berdewam kirin ku Qesra dîrokî ya kevnar a Chehel Sohoun, ku di Lîsteya Mîrata Cîhanî ya UNESCOyê de ye, piştî bombebaranê zirareke mezin dîtiye. Êrîşê ji ber nêzîkbûna bajêr ji bo çend tesîsên nukleerî yên hesas bûye sedema fikarên cidî.<ref name=":10" /> Li deryayê hêzên amerîkî operasyonên xwe yên li dijî şiyanên deryayî yên Îran a li Kendava Farsê berdewam kiriye. Di civîneke çapemeniya li Washingtonê, serkêşê fermandariya giştî ya hêzên hevbeş ên Amerîkayê Dan Caine diyar kiriye ku hêzên amerîkî keştîyên îranî yên ku beşdarî operasyonên danîna mayinên deryayî bûne, hedef girtine. Li gorî wî, ji destpêka şer ve zêdetirî pêncî keştîyên îranî hatine bin av kirin an jî hatine rûxandin.<ref name=":10" /> Li bajarê Manamayê ku paytexta Behreynê ye, bi êrîşeke dronî birca Millennium li navçeya Seefê hatiye hedef girtin. Navendên pargîdaniyên telekomunîkasyonê Clarent ku li qata 11em a avahiyê bû, piştî teqînê zirarên mezin dîtiye. Her wiha wezareta karên hundir a Behrêynê piştrast kiriye ku êrîşeke cuda li dijî avahiyeke niştecihbûnê li bajêr pêk hatiye jinek jiyana xwe jidest daye û çend kesên din birîndar bûye. Rayedaran êrîş wekê "êrîşek eşkere" ya ku sivîlan hedef digire wesif kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-war-targets-map-numbers/ |sernav=Map and chart track the latest U.S. and Iranian war targets - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-10 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en-US }}</ref> Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, rafineriya Ruwais ku yek ji mezintirîn rafineriyên petrolê ya cîhanê ye, piştî êrîşeke bi dronan ku herêma pîşesaziyê ya Ruwais li mîrgeha Ebû Dabî bûye armanca êrîşên Îranê, hilberîna neftê bi demkî sekiniye.<ref name=":11">{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/10/woman-killed-in-bahrain-as-other-gulf-states-intercept-iranian-missiles |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Li Erebistana Siûdî dronek li taxeke niştecihbûnê ya bajarê Ez Zulfî yê li parêzgeha Riyadê ketiye xwarê. Rayedarên Siûdî ragihandine ku di bûyerê de ziyana madî çêbûye lê ti kes nemiriye.<ref name=":11" /> Demek kurt piştî ku artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan avêtina mûşekan ji Îranê tesbît kiriye, li Îsraêlê, çend êrîşên mûşekan li herêma Beyt Şemeş a li navenda welêt hatin ragihandin. Tîmên rizgarkirinê ji bo nirxandina rewşê şandin cihê bûyerê, lê di cih de ti birîndar nehatin ragihandin. Li gorî wezareta tenduristiyê ya Îsraêlê, di 24 saetên borî de 191 kes, hem sivîl û hem jî personelên leşkerî, ji ber pevçûnê rakirine nexweşxaneyê. Ji destpêka şer ve 2 hezar û 339 birîndar li nexweşxaneyên Îsraêlê hatine derman kirin. Li gorî agahiyên herî dawî yên heta 10ê adarê, 95 kes li nexweşxaneyan mane ku 11 ji wan rewşa wan giran e. Di heman demê de, di êrîşeke mûşekî ya Îranê de li ser bajarê Yehudê li navenda Îsraêlê kesek jiyana xwe jidest daye û du kes jî birîndar bûne. === 11ê adarê === Di roja 11ê adarê de hêza hevbeş a Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe li seranserê axa Îranê beberdewam kirine ku ev êrîş li hemberî qereqolên polîsan li parêzgehên [[Rojhilata Kurdistanê]], [[Tehran]] û her wiha navendeke Besîcê li Tehranê û baregehên Besîcê Îmam Riza li Îsfehanê pêk hatine. Her wiha baregeha 7em a hêzên hewayî jî hatine hedefgirtin. Li Bender Ebasê, li parêzgeha Hormozgan, dezgehên medyayî yên li dijî rejîmê nûçeyên rûxandina radareke Îranê ragihandine. Li parêzgeha Xuzistanê, rafineriya Abadanê rastî lêdanekê hatiye ku êrîş yek sedemên krîza enerjiyê ye ku qutbûnên rojane yên elektrîka li seranserê Îranê girantir kiriye. Fermandariya Amerîkayê ragihandiye ku ji destpêka şer ve wan li Îranê zêdetirî 5.500 hedefan xistiye û diyar kiriye ku li ser beşên mezin ên axa Îranê serdestiya wan ê hewayî heye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.france24.com/fr/moyen-orient/20260311-en-direct-guerre-au-moyen-orient-iran-revendique-frappes-grande-ampleur-israel-etats-unis-golfe-petrole |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Di heman rojê de hevpeymaniya Îsraêl û Dewletên Yekbûyî li avahiya Bank Sepah li Tehranê xistiye ku di encamê de avahî hilweşiyaye û xizmetguzariyên serhêl û yên rûbirû hatiye rawestandin. Ev bankeya ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî ve hatiye hilweşandin, berpirsiyarê dayîna mûçeyên karmendên Pasdarên Şoreşê û artêşa birêkûpêk a Îranê bû. Li gorî medyaya herêmî karmendên ku ji bo amadekirina mûçeyên mehê di şifta şevê ya awarte de dixebitîn, hatine kuştin. Xizmetên Banka Melli ku saziyeke din a bi rejîmê ve girêdayî ye, çend roj in hatine astengkirin. Di bersivê de, baregeha Xetam el-Enbiya ragihandiye ku navendên aborî û bankên bi Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ve girêdayî yên li herêmê niha hedefên wan ên rewa ne û bang li sivîlan kiriye ku ji ber êrîşên Dewletên Yekbûyî di nav kîlometreyekê de nêzîkî saziyên bankayên Îranê nebin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lorientlejour.com/article/1498593/larmee-iranienne-dit-vouloir-desormais-frapper-des-cibles-economiques-dans-la-region.html |sernav=L'armée iranienne dit vouloir désormais frapper « les centres économiques et les banques » dans la région |malper=L'Orient-Le Jour |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Li Erebistana Siûdî Îran êrîşên dubare li ser binesaziya leşkerî û enerjiyê ya padîşahiyê berdewam kiriye. Wezareta berevaniyê ragihandiye ku wan heft dronên ku ber bi zeviya petrolê ya Şeybe ya mezin li rojhilatê welêt ve diçûn asteng kirine ku ji aliyê Aramco ve dihatin xebitandin û ji destpêka şer ve çend caran hatiye hedefgirtin. Şeş mûşekên balîstîk ên ku baregeha hewayî ya prens Siltan ku leşkerên amerîkî li nêzîkî Riyadê lê dimînin, hatine hedef digirtin, hatine têkbirin, her wiha pênc dron li herêma El Xerj û du dronên din jî li nêzîkî Hafar El Batîn, li ser sinorê Kuweytê hatine têk birin.<ref name=":12">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/11/iran-fires-missiles-drones-at-gulf-nations-as-ship-hit-in-strait-of-hormuz |sernav=Iran fires missiles, drones at Gulf nations as ship hit in Strait of Hormuz |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> Hêzên Îranê pêlek li dijî Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî pêlek nû yê êrîşan daye destpêkirin ku tê de dron û mûşek hatine bikaranîn. Du dron li nêzî Balafirgeha Navneteweyî ya Dubayê ketin xwarê û di encamê de çar kes birîndar bûn ku di nav de du welatiyên ganayî, yek bangladeşî û welatiyekî hindî di nav de hebûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lorientlejour.com/article/1498577/des-drones-tombes-pres-de-laeroport-de-dubai-quatre-blesses-autorites.html |sernav=Des drones tombés près de l'aéroport de Dubaï, quatre blessés |malper=L'Orient-Le Jour |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Li Qeterê piştê ku li Dohayê dengê teqînan hatiye bihîstin ku hatiye ragihandin ku êrîşeke mûşekî hatiye têkbirin.<ref name=":12"/> Li Kuweytê, Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî berpirsiyariya avêtina du mûşekan li baregeha amerîkî ya Kampa Arifjan, li başûrê bajarê Kuweytê ku baregeha pêşeng a pêkhateya bejayî ya CENTCOMê lê ye, girtiye ser xwe. Di heman rojê de artêşa Kuweytê bêbandorkirina heşt dronan ragihandiye. Li Omanê balafirên bêmirov ên îranî li bendera Salalahê xistine û tankên sotemeniyê hatine armanc girtin. Her çend ti qurbanî nehatine ragihandin jî, xebatên li benderê hatine rawestandin. Di encamê de li wir agirêkî mezin derketiye û di tevahiya êvarê de gurtir bûye û beşek mezin ji benderê şewitandiye.<ref>{{Jêder |sernav=Des réservoirs de carburant touchés par une frappe de drones à Oman |tarîx=2026-03-11 |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/iran/video-des-reservoirs-de-carburant-touches-par-une-frappe-de-drones-a-oman_VN-202603110647.html |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Îranê li Tengava Hurmizê û li Kendava Erebî, êrîşên xwe yên li dijî keştîyên bazirganî zêde kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/attacks-strait-hormuz-intensify-iran-targeted-commercial-ships/story?id=130962627 |sernav=Tensions continue to escalate in the Strait of Hormuz as 3 commercial ships attacked |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Di heman rojê de êrîşên Îranê û êrîşên komên girêdayî Îranê ku di nav axa Iraqê de ne li hemberî [[Başûrê Kurdistanê]] berdewam kiriye. Îran li Başûrê Kurdistanê êrîşî wergehên kurdên [[Rojhilata Kurdistanê]] kirine. Heşt balafirên bêpîlot ên ku di du pêlan de hatin avêtin baregeha partiya Komala li herêma Zirgiwezala, nêzîkî [[Silêmanî (bajar)|Silêmaniyê]] bûye armanca êrîşên Îranê û di encamê de pêşmergeyek jiyana xwe jidest daye û du peşmerge jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/130320264 |sernav=Kî ji kû derê bi kîjan dronan êrişî Herêma Kurdistanê dike? |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en }}</ref> === 12ê adarê === ==== Êrîşên li ser Îranê ==== Di roja 12 adarê de hevpeymaniya Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe yên li seranserê axa Îranê bi awayekî berbiçav zêde kiriye û ji destpêka şer ve hejmara xalên ku hatine hedefgirtin gihîştiye nêzîkî 6.000an. Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan kompleksa Taleghan, ku li Parçînê li başûrê rojhilatê Tehranê ye, bombebaran kiriye ku ew wekê tesîseke stratejîk ji aliyê rejîmê ve hatiye bikaranîn ku şiyanên girîng ji bo çêkirina çekên nukleerî pêş bixe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/live-updates/iran-war-us-israel-gulf-allies-strait-of-hormuz-attacks-oil-prices-stocks/ |sernav=Iran war paralyzes oil trade, U.S. military plane crashes in Iraq |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |paşnav4= |paşnav5= |pêşnav5= |paşnav6= |pêşnav6= |paşnav7= |pêşnav7= }}</ref> Her wiha êrîş bi awayekê sîstematîk xalên kontrolê yên milîsên paramîlîter ên Besîcê li seranserê Tehranê hatiye pêk anîn ku artêşa Îsraêlê dibêje wan li gelek deverên Tehranê xalên leşkerî danîne ku şêniyên bajêr de tirsê çêkirine. Di heman demê de UNHCR radigihîne ku ji destpêka şer û pevçûnan ve 3,2 milyon îranî li hundirê welat koçber bûne, ku ev hejmar di navbera 600.000 û milyonek malbatan de ye ku piraniya wan ji Tehran û deverên mezin ên bajarî reviyan ku li bakurê welat û deverên gundewarî penageh bibînin û di heman demê de Neteweyên Yekbûyî diyar kiriye ku ew texmîn dikin ku ev koçberiya berdewam zêde bibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.unhcr.org/fr/actualites/communiques-de-presse/jusqua-3-2-millions-diraniens-temporairement-deplaces-dans-leur |sernav=Jusqu'à 3,2 millions d'Iraniens temporairement déplacés dans leur pays alors que le conflit s'intensifie |malper=HCR |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr |paşnav=Ito |pêşnav=Par Ayaki }}</ref> Di warê siyasî de rêberê bilind ê nû yê Îranê Mucteba Xameneyî peyama xwe ya yekem ê piştî erkdarkirina xwe bi daxuyaniyekê ku li ser televîzyona dewletê ya Îranê hatiye xwendin lê di weşanê de deng û dîmenên Mucteba Xameneyî nehatiye parvekirin. Mucteba Xameneyî di vê peyamê de bi tundî soza tolhildanê li dijî Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ji bo wêrankirina çêbûyî daye ku daxwaz dike ku Tengava Hurmizê girtî bimîne û diyar kiriye ku hemî baregehên amerîkî yên li herêmê ji bo wî hedef in. Balyozê Îranê li Nîkosyayê piştrast kiriye ku ew di êrîşa ku bavê wî tê de hatiye kuştin de birîndar bûye û ragihandiye ku ew ji ling, dest û milê xwe birîndar bûye û di heman demê de şêwirmendekî hikûmetê bi eşkereyî piştrast kiriye ku ew sax û tenduristiya wî baş e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/nous-nous-vengerons-le-nouveau-guide-supreme-iranien-mojtaba-khamenei-sort-du-silence-dans-un-message-lu-a-la-television_AP-202603120568.html |sernav="Nous nous vengerons": le nouveau guide suprême iranien Mojtaba Khamenei sort du silence dans un message lu à la télévision |malper=BFM |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Di 12 adarê de êrîşên Îranê li dijî Erebistana Siûdî Îran êrîşên li ser binesaziya leşkerî û enerjiyê berdewam kiriye. Wezareta berevaniya siudî têkbirina çend balafirên bêpîlot ên ku bîrên petrolên mezin ên li Şeybe hedef digirtin ku ji destpêka şer ve gelek caran hatibû hedefgirtin û her wiha têkbirina dronek ku bi awayekî xeternak nêzîkî navçeyek Riyadê dibû ku balyozxaneyên biyanî lê ne, ragihandiye ku vê yekê berfirehbûna hedefên Îranê ber bi deverên dîplomatîk ve nîşan daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/12/saudi-defense-ministry-says-intercepted-drones-headed-to-shaybah-oil-field |sernav=Saudi Arabia intercepts 24 drones targeting Eastern Province and Shaybah oil field |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Mîrgehên Erebî yên Yekbûyî, piştî lêdaneke rasterast ji aliyê droneke Îranê ve, li avahiya bilind ê bi navê Harbour Creek li Dubaiyê agir derketiye û di heman demê de bermahiyên droneke din jî li nêzîkî navçeya darayî ya Dubaiyê ku yek ji navendên aborî yên herî girîng ên herêmê ye, ketiye xwarê. Keştiyeke neftê jî 65 kîlometre li bakurê Jebel Elî ji aliyê guleyeke nenas ve hatiye lêdan ku bûye sedema agireke piçûk ê li ser keştiyê ku zû hatiye kontrolkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/12/dubaibased-dp-world-says-jebel-ali-port-fully-operational-inbound-vessel-traffic-reduced |sernav=Dubai-based DP World says Jebel Ali port fully operational, inbound vessel traffic reduced |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Kuweytê droneke îranî rasterast li avahiyek niştecihbûnê li başûrê welêt xistiye ku di encamê de du sivîl birîndar bûn û agir bi avahiyê ketiye ku ji aliyê agirkujan ve bi lez û bez hate kontrolkirin. Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê jî ji aliyê çend dronan ve hatiye lêdan ku ziyanên madî yên girîng li binesaziyê çêbûne lê di vê êrişê de ti qurbanî çênebûne. Wezareta berevaniya Kuweytê ragihandiye ku çend dronên din berî ku bigihîjin hedefên xwe hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/12/kuwait-international-airport-targeted-by-drones-causing-material-damage-only- |sernav=Kuwait International Airport targeted by drones, causing material damage only |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Behrêynê balafirên bêmirov ên Îranê li depoyên hîdrokarbonên li parêzgeha Muharraqê dixin û di encamê de agirê mezin û dijwar derketiye holê ku ji dûr ve hatiye dîtin. Wezareta karên hundir bi lezgînî bang li şêniyên bajarokên nêzîk ên wekê Hidd, Arad, Qelalî û Samahîc kiriye ku ji ber dûyê jehrîn a qalind a ku ji cihê şewatê derdikeve, li hundir bimînin û pencere û deriyên hewakirinê bi hişkî bigirin. Di dawiya rojê de agir hatiye kontrolkirin ku ev yek rê da rayedaran ku qedexeyên li ser şêniyên deverê hatibûn ferzkirin, rakin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c743gpd9z72o |sernav=Iran steps up attacks on energy targets as tankers hit |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-GB }}</ref> Li Tengava Hurmizê û Kendava Farsê, rewşa deryayî bi awayekî metirsîdara berdewam xirabtir bûye. Sê deryavanên keştiya barkêş a teylandî Mayuree Naree ku roja berê ji aliyê keştiyeke şer ê Îranê ve ku ji dûr ve tê xebitandin rastî êrîşê hatine, hê jî winda ne û hatiye bawerkirin ku ev deryavan di odeya motorê ya zirar dîtiye de asê mane. Her çend agir hatiye vemirandin jî, gihîştina keştiyê hê jî ne gengaz e. Bîst endamên din ên tîma deryavan ku hemî hemwelatiyê teylandî bûn, bi ewlehî gihiştine Omanê. ==== Êrîşên li dîjî Başûrê Kurdistanê ==== Li [[Başûrê Kurdistanê]], li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] baregeheke leşkerî ya Îtalyayê rastî êrîşan hatiye. Mûşekek rasterast li baregeha leşkerên îtalî dikeve lê ji ber ku berê ev baregeh hatibû valakirin ti qurbanî çênebûye. Wezîrê berevaniya Îtalyayê Guido Crosetto êrîş piştrast kiriye û vegerandina 141 leşkerên îtalî yên ku hê jî li baregehê ne ragihandiye ku vekişîneke ku ji ber sedemên ewlehiyê beriya bûyerê hatibû plankirin, 102 leşker berê vegeriyabûn Îtalyayê û nêzîkî çil leşkerên din jî li Urdunê hatine bicihkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ilmessaggero.it/schede/erbil_base_militare_italiana_dove_si_trova_quanti_soldati_ci_sono-9411572.html |sernav=Erbil, la base militare italiana nella zona a rischio: dove si trova, quanti soldati italiani ci sono e chi è il comandante |malper=www.ilmessaggero.it |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=it }}</ref> Di heman rojê de baregeha hevbeş a fransî-kurdî ya Mala Qara, ku bi qasî 40 kîlometreyan li başûrê rojavayê Hewlêrê ye, di şeva 12-13ê adarê de rastî êrîşeke du dronan hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.defense.gouv.fr/terre/actualites/deces-ladjudant-chef-arnaud-frion-operation-exterieure-irak |sernav=Décès de l’adjudant-chef Arnaud Frion en opération extérieure en Irak {{!}} Ministère des Armées et des Anciens combattants |malper=www.defense.gouv.fr |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> Efserê erkan Arnaud Frion ku ji Tabûra 7em a şopvanên alpînê bû ku bi eslê xwe ji bajarê Varces, Isèreyê bû di êrîşê de jiyana xwe jidest daye. Ew yekem leşkerê Fransayê ye piştê demek dirêj li heremê jiyana xwe jidest dide. Serokkomarê Fransayê Emmanuel Macron saet di 1:37ê (dema herêmî) sibehê de mirina fermandarê fransî ragihandiye û diyar kiriye ku hebûna wan ê li heremê di çarçoveya têkoşîna li dijî terorîzma DAÎŞÊ de ji sala 2015an vir ve ye û diyar kiriye ku şerê li Îranê nikare êrîşên bi vî rengî rewa bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/monde/iran/guerre-entre-les-etats-unis-israel-et-l-iran/mort-d-un-soldat-francais-au-moyen-orient-qui-etait-l-adjudant-chef-arnaud-frion-mort-lors-d-une-attaque-de-drone-dans-le-kurdistan-irakien_7865429.html |sernav=Qui était l'adjudant-chef Arnaud Frion, mort lors d'une attaque de drone dans le Kurdistan irakien ? |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr-FR }}</ref> === 13ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di roja 13ê adarê de êrîşên Îsraêl û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê êrîşên xwe yên li ser Îranê bi awayekî berbiçav zêde kirine û li gorî raporên ajansan ji destpêka şer û pevçûnan vir ve hejmara xalên ku hatine lêxistin gihiştiye 15.000an. Di şeva 12-13ê adarê de artêşa Îsraêlê li parêzgeha Xuzistanê êrîşî çend cihên ewlehiyê yên navxweyî kiriye ku di nav wan de baregeha polîsên li parêzgeha Ehwazê, baregeha hêzên bejayî yên mihafizên şoreşê ya li heman bajarî û tugaya zirxî ya 292em a artêşa birêkûpêk a li Dezfulê hebûn. Li gorî nirxandinên Amerîkayê, hevpeymaniyê heta 13ê adarê ji sedî 60 heta 80ê fuzeyên Îranê û heta ji sedî 80ê pergala parastina hewayî ya Îranê ji holê rakirine. Tesîseke çêkirin û depokirina mûşekên balîstîk ên bin erdê li Şîrazê, parêzgeha Farsê û her wiha cihekî mûşekan ku li Borazcan a li parêzgeha Buşehrê û herêma pîşesaziyê ya Hacîabadê li Arakê, parêzgeha Markazî, ku pargîdaniyên bi bernameya nukleerî ya Îranê ve girêdayî ne, hatine bombebarankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2026/03/13/trump-says-us-obliterated-military-targets-on-irans-kharg-island-but-didnt-wipe-out-oil-infrastructure.html |sernav=Iran threatens to retaliate against neighbors; Trump urges countries to assist in securing Strait of Hormuz |malper=CNBC |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Cullen |pêşnav=Sam Meredith,Darla Mercado, CFP®,Terri }}</ref> Donald Trump bi xwe radigihandiye ku wî fermana yek ji êrîşên esmanî yên herî bihêz ên dîroka Rojhilata Navîn li dijî girava Xarkê daye ku bi qasî ji %90 ê ji petrola hinardekirî ya Îranê ji wir derbas dibe. Careke din dîsa Trump zelal kiriye ku wî biryar daye ku binesaziya petrolê ya giravê biparêze, di heman demê de gef xwar ku ger Îran rê li ber veguhestina petrolê li Tengava Hurmuz bigire, ew ê giravê hilweşîne. Wî her wiha îdia kiriye ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê dê di hefteya bê de li Îranê pir bi tundî êrîş bike, ev yek nîşan dide ku dawiya pevçûnê nêzîk nîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bfmtv.com/international/amerique-nord/etats-unis/donald-trump-annonce-que-l-armee-americaine-a-mene-l-un-des-raids-aeriens-les-plus-puissants-de-l-histoire-du-moyen-orient-sur-l-ile-de-kharg-en-iran_AV-202603130962.html |sernav=Donald Trump annonce que l'armée américaine "a mené l'un des raids aériens les plus puissants de l'histoire du Moyen-Orient" sur l'île de Kharg en Iran |malper=BFM |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> Li navenda Tehranê, li nêzîkî şahiyeke ku ji bo roja cîhanê ya Qudsê teqîn çêbûne û herî kêm kesek jiyana xwe jidest daye. Artêşa Îsraîlê serê sibeha 13ê adarê ji welatiyên Îranê xwestibû ku ji du deverên li navenda paytextê ya nêzîkî cihê merasîma leşkerî ku gelek serokên payebilind ên Îranê ku di nav wan de serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan û rêveberê ewlehiyê Elî Larîcanî jî hebûn, vala bikin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/explosions-near-tehran-al-quds-day-march-in-solidarity-with-palestinians |sernav=Al-Quds Day rally in Tehran draws thousands despite US-Israeli attacks |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Li Erebistana Siûdî wezareta parastinê têk birina deh dronan ku li ser herêma rojhilatê Erebistanê difiriyan ragihandiye û piştre 28 dronên din ên ku di pêla duyem a êrîşan de ketine qada hewayî ya Siûdî jî hatine têk birin. Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî avahiyek li navenda darayî ya navneteweyî ya Dubayê bi ketina bermahiyên droneke li avahiyê dikeve ku zirar daye rûyê avahiyê lê ti birîndarî çênebû. Ev bûyer di demekê de qewimî ku pargîdaniyên navneteweyî yên mezin ên ku di nav de Citi, Deloitte û PwC jî hebûn, ji ber gefên Îranê ya li dijî navendên aborî û darayî yên bi Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ve girêdayî, ofîsên xwe ji DIFC yê vala kiribûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://nypost.com/2026/03/13/world-news/international-financial-centre-in-dubai-hit-by-kamikaze-drone/ |sernav=International Financial Centre in Dubai hit by kamikaze drone {{!}} New York Post |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US }}</ref> Li Omanê du karkerên biyanî dema ku dronek li herêma pîşesaziyê ya El-Awahi li parêzgeha Sohar a bakurê Omanê ketiye xwarê, hatine kuştin û çend kesên din jî birîndar dibin. Droneke din li deverek vekirî bêyî ku ti qurbanî çêbibin ketiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/iran-war-what-is-happening-on-day-14-of-us-israel-attacks |sernav=Iran war: What is happening on day 14 of US-Israel attacks? |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Melimopoulos |pêşnav=Elizabeth }}</ref> Li Tengava Hurmizê Îran trafîka deryayî bi tevayî asteng kiriye. Serokê fermandariya giştî ya hêzên hevbeş ên Amerîkayê Dan Caine qebûl kiriye ku tengav ji aliyê taktîkî ve hawîrdorek tevlihev pêşkêş dike û bi awayekî neyekser qebûl dike ku di demek kurt de pêşîgirtina li êrîşên Îranê li wir ne mimkûn e. Wezîrê enerjiyê ya Amerîkayê wisa difikire ku heta dawiya mehê eskortên tankeran werin bicihkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-war-hegseth-caine-update-pentagon/ |sernav=Hegseth says there's "no clear evidence" Iran is placing new mines in Strait of Hormuz - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US |paşnav=Watson |pêşnav=Eleanor }}</ref> Li Îsraîlê, Îran di nav rojê de pênc mûşekên din ên balîstîk avêtiye. Mûşekek li Zerzîrê, rojhilatê Heyfayê, ketiye ku di encamê de bi dehan kes birîndar bûne û zirarên mezin daye malên derdorê. Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî berpirsiyariya êrîşan girtiye ser xwe ku diyar kiriye ku wan avêtina mûşekên Xeybar Şekan bi Hizbullahê re koordîne kirine.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Taber |pêşnav=D |tarîx=1994-10-10 |sernav=Diastereoselectivity in uncatalyzed intramolecular C_H insertion by an alkylidene carbene |url=https://doi.org/10.1016/s0040-4039(00)78382-1 |kovar=Tetrahedron Letters |cild=35 |hejmar=41 |rr=7909–7910 |doi=10.1016/s0040-4039(00)78382-1 |issn=0040-4039 }}</ref> Li eniya leşkerî ya amerîkî dema ku balafir li rojavayê Iraqê ketiye xwarê, tevahiya tîma balafireke tanker a KC-135 ku ji şeş leşkeran pêk hatiye, jiyana xwe jidest dane. Di derbarê bûyerê de CENTCOMê diyar kiriye ku bûyer ne ji ber agirê dijmin an dostane çêbûye û balafireke duyem a têkildar bi ewlehî daketiye. Ev çarem balafireke leşkerî ya amerîkî ye ku ji destpêka şer ve dikeve xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-war-kc-135-us-plane-crash-iraq-crew-deaths-confirmed/ |sernav=All 6 crew members killed in crash of American KC-135 refueling aircraft in Iraq, U.S. military confirms - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US }}</ref> === 14ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Hevpeymaniya Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe li ser axa Îranê beberdewam kirine ku artêşa Îsraêlê ragihadiye ku wan navenda lêkolînê ya sereke ya Ajansa Fezayê ya Îranê armanc girtine ku ew wekê laboratuarên stratejîk ên ku ji bo pêşxistina peykên leşkerî, berhevkirina îstîxbaratê û rêberiya êrîşên li ser xalên li seranserê Rojhilata Navîn têne bikar anîn û her wiha kargehekê ji bo hilberîna pergalên parastina hewayî jî di nav de bû.<ref>{{Jêder |sernav=Guerre au Moyen-Orient: l’armée israélienne frappe le principal centre de recherche de l’Agence spatiale iranienne |tarîx=2026-03-14 |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/iran/video-guerre-au-moyen-orient-l-armee-israelienne-frappe-le-principal-centre-de-recherche-de-l-agence-spatiale-iranienne_VN-202603140281.html |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr }}</ref> Li gorî ajansa nûçeyan a farsê di êrîşa mûşekî ya Îsraîl û Amerîkayê ya li ser herêmeke pîşesaziyê ya li Îsfehanê de 15 kes mirine. Di warê mîrasê de, Wezareta Mîrasa Çandî ya Îranê radigihîne ku ji destpêka şer û pevçûnan ve di bombebaranan de herî kêm 56 muzexane û cihên dîrokî li seranserê welst zirar dîtine. Di nav cihên ku ji ber êrîşan bi bandor bûye de Qesra Golestan a li Tehranê ku Cihê Mîrateya Cîhanî ya UNESCOyê ye û yek ji kevintirîn abîdeyên paytexta Îranê ye.û Meydana Neqşî-Cehan li Îsfehanê ku gewhereke mîmarî ya sedsala 17an e di nav de hebûn. Parêzgeha Tehranê herî zêde ji ber êrîşan bi bandor bûye ku 19 abîdeyên dîrokê zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/culture/patrimoine/en-iran-au-moins-56-musees-et-sites-historiques-ont-ete-endommages-selon-le-ministere-du-patrimoine-culturel_7868015.html |sernav=En Iran, au moins 56 musées et sites historiques ont été endommagés selon le ministère du Patrimoine culturel |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr-FR }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Hêzên îranî pêlên nû yên êrîşan li dijî Erebistana Siûdî dane destpêkirin. Wezareta berevaniya Siudî ragihandiye ku şeş mûşekên balîstîk ên ku ber bi parêzgeha Xercê ve hatine avêtin hatine têkbirin û her wiha deh dronên ku li ser herêma rojhilatê welêt difiriyan hatine rûxandin û piştre 28 dronên din ên ku derbasî qada hewayî bûne hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/14/iran-continues-intensified-attacks-across-gulf-in-us-israel-war-fallout |sernav=Iran continues intensified attacks across Gulf in US-Israeli war fallout |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> Her çiqas Donald Trump zirarê kêm dîtiye û diyar kiriye ku çar ji pênc balafirên ku lê ketine, jixwe vegeriyane xizmetê, li gorî Wall Street Journal, balafirên tanker ên amerîkî KC-135 ku li baregeheke Siûdî bi cih bibûn, di êrîşa Îranê de zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/five-air-force-refueling-planes-hit-in-iranian-strike-on-saudi-arabia-wHYFMW2YG3p0rwH3HaGU |sernav=Five Air Force Refueling Planes Hit in Iranian Strike on Saudi Arabia |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî piştî ku bermahiyên droneke Îranê ya têkbirî li tesîsan ketiye, li navenda petrolê ya Fuceyrayê ku bendergeheke stratejîk û termînala hinardekirina petrola xam e û rojane bi qasî milyonek bermîl petrola îmaratê derbas dibe, agireke mezin derketiye. Di êrîşên berdewam de welatiyekî urdunî bi sivikî birîndar bûye û hinek xebatên barkirina petrolê hatine sekinandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/u-a-e-says-one-injured-at-fujairah-oil-industry-zone-epFN2fUiQ73DfB8YN47F |sernav=U.A.E. Says One Injured at Fujairah Oil Industry Zone |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Kuweytê du dron li baregeha hewayî ya Ehmed El-Cabirê ku li nêzîkî kampa Arifjanê ye ku navenda fermandariya pêşverû ya CENTCOMê lê ye, xistine, sê leşkerên kuweytî bi sivikî birîndar bûne û ziyana milkî çêbûne. Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê jî ji aliyê çend dronan ve hatiye armanc girtin ku zirar daye pergala radarê lê ti qurbanî çênebûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/VnOHZwluS01ImfjD06Ay |sernav=Kuwait Says Drones Struck Airport’s Radar System |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Iraqê balyozxaneya amerîkî li Bexdayê ku li herêma kesk a pir ewle ye, di dana sibê de bi êrîşeke dronî hatiye hedefgirtin û dûyê reş ji ser kompleksa dîplomatîk bilind bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politico.eu/article/us-embassy-baghdad-hit-missile-drone-iran-war-defense/ |sernav=US embassy in Baghdad hit by missile |malper=POLITICO |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-GB }}</ref> Ji destpêka pevçûnan ve ev êrîşa duyem ê li dîjî balyozxaneyê ye. Çend demjimêran berê, êrîşên hevpeymaniya Îsraêl û Dewletên Yekbûyî li navçeya Arasat a Bexdayê êrîşî Keta'ib Hizbullah kirine û du endamên komê hatiye kuştin ku di nav wan de kesayetiyek ku ji hêla çavkaniyên ewlehiyê ve wekê kesek girîng dihat wesifandin. Derengiya êvarê baregeheke leşkerî li Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê ji aliyê komên alîgirê Îranê ve hatiye hedefgirtin ku bû sedema agirê li embar û avahiyên demkî yên li derveyî deverê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/fr/info-en-continu/20260314-irak-attaque-contre-l-ambassade-am%C3%A9ricaine-trois-morts-dans-des-frappes-sur-un-groupe-pro-iran |sernav=Irak: attaque contre l'ambassade américaine, Washington appelle ses citoyens à quitter le pays |malper=France 24 |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr }}</ref> Donald Trump ji bo Tengava Hurmizê ji Çîn, Fransa, Japon, Koreya Başûr û Keyaniya Yekbûyî xwestiye ku bi koordîne kirina bi Dewletên Yekbûyî re keştiyên şer bişînin ku rê li ber derbasbûna keştiyên neftê vekin û diyar kir ku gelek welat amadekariyê dikin ku vê yekê bikin. Wî ragihand ku hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî dê di demek nêzîk de dest bi hevalrêtiya keştiyên neftê bikin ku bi ewlehî di tengavê re derbas bibin, di heman demê de diyar kir ku bombebarana peravên Îranê û hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî dê di vê navberê de berdewam bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/replay-jt/france-2/20-heures/donald-trump-lance-un-appel-a-d-autres-pays-dont-la-france-a-pour-venir-l-aider-dans-le-detroit-d-ormuz_7868198.html |sernav=Donald Trump lance un appel à d'autres pays, dont la France, pour venir l'aider dans le détroit d’Ormuz |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr-FR }}</ref> === 15ê adarê === Hatiye ragihandin ku di saetên serê sibê ya 15ê adarê de li derdora Îsfehanê êrîşên esmanî yên dijwar pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603159508 |sernav=Heavy pre-dawn airstrikes reported across Isfahan |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603158996 |sernav=Explosions reported in several Iranian cities |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Di heman rojê de li nêzîkî Şîrazê 20 teqîn hatin bihîstin<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603152097 |sernav=Message to Iran International reports about 20 explosions near Shiraz |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> û li başûrê Tehranê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603158403 |sernav=Video shows heavy explosions across southern Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> li baregeha hewayî ya Dezfulê,<ref name=":13">{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603150042 |sernav=Heavy smoke rises over Dezful air base after explosions |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> li Xumeyn û li Hemedan a Rojhilata Kurdistanê teqînên tund çêbûne.<ref name=":13"/><ref name=":13"/> Di dîmenek ku hate weşandin de hatiye dîtin ku zirara berfireh a êrîşa hewayî ya li ser Bendera Jaskê li parêzgeha Hormozgan nîşan dide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603159291 |sernav=Video shows heavy damage at Jask port in southeastern Iran after US strikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Şêniyên li Îranê diyar kirine ku li seranserê welat zêdebûna belavkirina hêzên ewlehiyê zêde bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603152170 |sernav=Checkpoints expand as citizens report drones and strikes in several cities |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Di daxuyaniyekê de ku li ser hesabê X ê ya wezareta berevaniya Îtalyayê hatiye parvekirin, serfermandarê giştî Luciano Portolano gotiye, "vê sibehê, baregeha Elî El Salem a li Kuweytê rastî êrîşeke dronê hatiye. Penageheke ku tê de balafireke ji dûr ve tê kontrolkirin a hêza peywirê ya hewayî ya Îtalyayê hebûn, bûye armanca êrîşan û hatiye hilweşandin." Portolano diyar kiriye ku di bûyerê de ti karmend birîndar nebûne û ti kes rasterast rastî êrîşê nehatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/live/c7vj03n2ym4t |sernav=Rûpela zindî: Di roja 18an a şerê li Rojhilata Navîn de çi diqewime? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2026-03-17 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=tr }}</ref> === 16ê adarê === Du qatên pêşîn ên Otêla Royal Tulip Al Rasheed li Herêma Kesk a Bexdayê dema ku şandeyeke Yekîtiya Ewropî û Erebistana Siûdî li wir bûn, ji aliyê dronekê ve hatiye armanc girtin. Kesî berpirsiyariya êrîşê negirt ser xwe; lêbelê ji ber ku ew nêzîkî êrîşeke bi heman rengî ya 48 demjimêr berê li dijî balyozxaneya amerîkî ya li Bexdayê bû, guman çêbûye ku ew êrîşeke Îranê be.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/16/iran-war-live-tehran-rejects-trump-claim-on-talks-gulf-attacks-continue |sernav=Iran war updates: Trump chastises nations for lack of Hormuz ‘enthusiasm’ |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-18 |ziman=en |paşnav=Uras |pêşnav=Ted Regencia,Zaid Sabah,Caolán Magee,Virginia Pietromarchi,Alma Milisic,Nils Adler,Sarah Haider,Mariamne Everett,Elis Gjevori,Umut }}</ref> === 17ê adarê === Wezîrê berevaniya Îsraêlê, Yisrael Katz ragihandiye ku serokê konseya bilind a ewlekariya neteweyî ya Îranê Elî Larîcanî di êrîşeke artêşa Îsraêlê de jiyana xwe jidest daye.<ref name="Fabian2026"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ynetnews.com/article/s1t9tkiqwx |sernav=Israel confirms Larijani killed in Tehran safe house, Basij chief also eliminated |malper=ynetglobal |tarîx=2026-03-17 |roja-gihiştinê=2026-03-18 |ziman=en |paşnav=Correspondents |pêşnav=Ynet }}</ref> Rayedarên îranî bêyî ku li ser van îdiayan şîrove bikin, peyameke bi destnivîs belav kirine ku hatiye îdiakirin peyam ji aliyê Larîcanî be hatiye nivîsandin. Hatiye diyarkirin ku ev peyama ku dîroka peyamê rojek berê bû, ji bo bîranîna deryavanên Îranî yên ku di êrîşên Dewletên Yekbûyî de mirine û tê payîn ku merasîmên cenazeyên wan werin lidarxistin, hatiye nivîsandin.<ref name="Fabian2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-17 |sernav=IDF confirms Iran’s ‘de facto leader’ Ali Larijani killed in airstrike overnight |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irans-de-facto-leader-ali-larijani-killed-in-airstrike-overnight/ |roja-gihiştinê=2026-03-18 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraîlê di daxuyaniyek fermî de diyar kiriye ku fermandarê Besîcê ya îranî Xulam Riza Silêmanî jî di êrîşan de jiyana xwe jidest daye û fermandarekî cîhada îslamî ya filistînî jî hatiye armancgirtin.<ref name="Fabian2026" /> === 18ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di roja 18ê adarê de wezîrê îstîxbarata Îranê Îsmaîl Xetîb di êrîşeke esmanî ya Îsraêlê de li Tehranê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tondo |pêşnav=Lorenzo |paşnav2=Christou |pêşnav2=William |tarîx=2026-03-18 |sernav=Israel strikes Iran’s South Pars gasfield hours after forces kill intelligence minister |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/18/iran-intelligence-minister-esmail-khatib-killed-israel-claims |roja-gihiştinê=2026-03-23 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di heman rojê de di saetên serê sibê de li Îranê gelek teqîn çêbûne. Cihên ku hatine armanc girtin deverên deryayî û tesîsên sereke yên benderan bûn ku di nav de deverên li dora benderên şehîd Bahonar û şehîd Rajaee, û her wiha cihên li nêzîkî termînalek petrola li Bandar Abbasê hebûn. Li herêma Zeytûn Karmendiyê ya Ehwazê teqînek bihêz çêbûye. Li gorî agahiyan, teqînek serê sibê li Songhor ku bajarekî Rojhilata Kurdistanê nêzîkî sinorê Başûrê Kurdistanê ye çêbûye û teqînek din jî li nêzîkî Kazerunê li başûrê Îranê hatiye bihîstin. Li rojavayê Tehranê, di demek kurt de li Malardê gelek teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603182963 |sernav=Wave of explosions reported across Iran in early morning hours |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Li Fardisê, êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê li ser tesîseke çêkirina helîkopteran li navçeya pîşesazî ya Nazê pêk hatine. Baregeha Artêşa Fath li Kerajê, ofîsên xizmetguzariya civakî yên bajêr, navenda rehabîlîtasyonê ya ji bo kesên astengdar û deverên niştecihbûnê jî rastê êrîşan hatine. Qereqolên polîsan ên li Qom û Bandar Lengehê jî rastî êrîşan hatine. Vîdyoyek nîşan daye ku êrîşa giran di sibeha roja çarşemê de li bakurê Tehranê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603184619 |sernav=Video shows a massive strike on Northern Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Îsraîlê gotiye ku wan navendên fermandariya Îranê li Tehranê armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603183242 |sernav=Israel strikes Iranian command centers in Tehran, IDF says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Herwiha navendeke bijîşkî li Tehranê jî hatiye bombebarankirin. Beşek ji qada gazê ya Parsa Başûr a Îranê ji aliyê êrîşên esmanî yên Îsraîlê ve hatine armanc girtin û rafineriyên qada gazê ya li Asaluyeyê jî hatine armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603181952 |sernav=Iran shuts several South Pars gas phases after strike |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/03/18/israel-strikes-iran-natural-gas-infrastructure |sernav=Israel strikes Iran natural gas facility in coordination with U.S. |malper=Axios |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Êrîşên Îsraîlê herî kêm pênc keştîyên deryayî yên Îranê li Deryaya Xezerê armanc girtine û teqîn li Bendera Anzaliyê hatine bihîstin, trafîka çekan a du alî di navbera Rûsya û Îranê de, bi taybetî alavên dronên Şahedê asteng kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ynetnews.com/article/hkvkxtu9wl |sernav=Israeli Air Force strikes Iranian naval vessels in Caspian Sea for first time |malper=ynetglobal |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://maritime-executive.com/article/israel-strikes-iranian-naval-vessels-on-the-caspian-sea |sernav=Israel Strikes Iranian Naval Vessels on the Caspian Sea |malper=The Maritime Executive |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke esmanî li dadgeha li Laristanê pêk hatiye.<ref name=":14">{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603187786 |sernav=Video: Airstrikes hit courthouse in Larestan, southern Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Di 18ê adarê de HRANAyê 79 êrîş û herî kêm 125 qurbanî tomar kiriye.<ref name=":14"/> Li gorî HARNAyê herî kêm 15 sivîl jiyana xwe jidest dane û 105 kes jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Îranê ==== Mûşekên Îranê li bajarê pîşesazî yê Ras Laffan a Qeterê armanc girtine ku di encamê de şewat çêbûne û zirareke mezin gihîşt tesîsa gazê. Qeterê bi qedexekirina ketina wan kesên leşkerî yên balyozxaneya Îranê ji bo axa xwe, bersiv daye Îranê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/18/qatar-says-iran-missile-attack-sparks-fire-causes-damage-at-gas-facility |sernav=Qatar says Iran attack caused significant damage at Ras Laffan gas facility |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Parçeyên mûşekeke Îranê li Balafirgeha Ben Gurion zirar daye sê balafirên taybetên kesane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Wrobel |pêşnav2=Sharon |tarîx=2026-03-18 |sernav=3 private planes at Ben Gurion Airport damaged by debris from Iranian missile attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/3-private-planes-at-ben-gurion-airport-damaged-by-debris-from-iranian-missile-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-23 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Beyt Awwa, Şerîaya Rojava, di êrîşeke mûşekî de sê filistînî jiyana xwe jidest dane û 13 kes birîndar bûne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-890479 |sernav=Three Palestinian women killed in West Bank from Iran missile {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> û li Adenimê jî karkerekî biyanî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2022-02-09 |sernav=New long-range Iranian missile sends signal to Israel |url=https://doi.org/10.1108/oxan-es267236 |kovar=Emerald Expert Briefings |doi=10.1108/oxan-es267236 |issn=2633-304X }}</ref> === 19ê adarê === [[Wêne:Missile interception fragments of an Iranian missile hit Haifa oil refineries in Haifa Bay, March, 19 2026.jpg|thumb|Dîmenek ji roja 19ê adarê ku mûşekeke Îranê li rafineriyên petrolê yên Hayfa li Kendava Hayfayê xistiye]] Di 19ê adarê de balafireke F-35 Lightning II a Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber gumanên ku ji aliyê hêzên Îranê ve hatiye xistin, bi awayekî awarte hatiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/03/19/politics/f-35-damage-iran-war |sernav=US F-35 damaged by suspected Iranian fire makes emergency landing, sources say {{!}} CNN Politics |malper=CNN |tarîx=2026-03-19 |roja-gihiştinê=2026-03-24 |ziman=en |paşnav=Liebermann |pêşnav=Haley Britzky, Oren }}</ref> Di êrîşa mûşekî ya berfirehtir a Îranê ya li ser herêmê de, wekê tolhildana êrîşên Îsraîlê ya li ser tesîsên gazê yên Parsa Başûr, rafineriyeke petrolê ya li Heyfayê ya girêdayî BAZAN Holdingê hatiye hedefgirtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ynet |tarîx=2026-03-19 |sernav=Damage at Haifa oil refineries after Iranian missile attack |url=https://www.ynetnews.com/article/h1rmbctqbl |roja-gihiştinê=2026-03-24 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Serokwezîrê Îsraêlê Benjamîn Netanyahu di daxuyaniya di derbarê guhertina rejîma li Îranê de gotiye, "Hûn nekarin şoreşekê ji hewayê bikin; divê hêmanek bejayî hebe ku wê bike. Ez ê hemî vebijarkan bi we re parve nekim," bi vî awayî destnîşankiriye ku îhtimala operasyonên sinorkirî yên bejahî hebe.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ynetnews |tarîx=2026-03-19 |sernav=Netanyahu: 'You can't make a revolution from the air, there are ground options' |url=https://www.ynetnews.com/article/8148y4dvk |roja-gihiştinê=2026-03-24 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Di 19ê adarê de wekê beşek ji hewildanên xwe yên ji bo vekirina Tengava Hurmizê ji bo veguhestina deryayî ya navneteweyî, Amerîkayê dest bi operasyoneke esmanî yên li dijî keştî û dronanên deryayî yên Îranê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/u-s-war-planes-and-helicopters-kick-off-battle-to-reopen-hormuz-530cdb78 |sernav=U.S. War Planes and Helicopters Kick Off Battle to Reopen Hormuz |malper=The Wall Street Journal |tarîx=2026-03-20 |roja-gihiştinê=2026-03-24 |ziman=en-US |paşnav=Gordon |pêşnav=David S. Cloud, Lara Seligman and Michael R. }}</ref> === 20ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Artêşa Îsraêlê li Beyrût,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF says it is striking Hezbollah targets in Beirut |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-is-striking-hezbollah-targets-in-beirut/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Tehran, Nur û li xalên din ên li navenda Îranê êrîşên hewayî pêk aniye ku artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku di encama êrîşên wan berdevkê pasdarên şoreşê, Elî Mihemed Naînî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says it struck weapon factories in Tehran, ballistic missiles storage sites in central Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-weapon-factories-in-tehran-ballistic-missiles-storage-sites-in-central-iran/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says its striking regime targets in northern Iranian city of Nur |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-its-striking-regime-targets-in-northern-iranian-city-of-nur/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşê diyar kiriye ku Naînî di nav salan de di warê propagandayê û têkiliyên giştî de di rolên cûrbecûr de xebitiye ku di nav de di du salên dawî de wekê "propagandîstê sereke" yê muhafizên şoreşê xebitiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF confirms killing Iranian Guards spokesman |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-killing-iranian-guards-spokesman/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuştina Naînî berê ji aliyê medyaya dewleta Îranê ve hatibû ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |tarîx=2026-03-20 |sernav=IRGC spokesman killed in strike, Iran says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-spokesman-killed-in-strike-iran-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî raporên medyaya Îranê, êrîşên hewayî yên hevbeş ên Amerîka û Îsraîlê 16 keştîyên barhilgir ên Îranê li bajarên benderî yên li Kendava Farsê jî hatine rûxandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=US, Israel strike 16 Iranian cargo vessels in port towns: Iran media |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-israel-strike-16-iranian-cargo-vessels-in-port-towns-iran-media/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Derbarê şerê li Libnanê de artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku ji destpêka şer û pevçûnan ve wan êrîşî zêdetirî 2.000 hedefên li welat kirine û zêdetirî 570 çekdarên Hizbullah kuştine ku 220 ji wan endamên yekîneya elît a Rizwanê bûn. Wezareta tenduristiyê ya Libnanê diyar kiriye ku ji destpêka şerê navxweyî ve zêdetirî 1000 kes di êrîşên Îsraêlê de jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says more that 570 Hezbollah operatives killed since start of fighting |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-more-that-570-hezbollah-operatives-killed-since-start-of-fighting/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Li Îsraêlê dîsa êrîşên ji Îranê û Hizbullahê ji Libnanê hatiye tomar kirin<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Sirens triggered in Western Galilee amid Hezbollah attack from Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/sirens-triggered-in-western-galilee-amid-hezbollah-attack-from-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û êrîşên mûşekan li Kiryat Ono,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Authorities dispatch forces to sites of reported impacts from cluster bomb carrying Iran missile in central Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/authorities-dispatch-forces-to-sites-of-reported-impacts-from-cluster-bomb-carrying-iran-missile-in-central-israel/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Rehovot û Orşelîmê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Two lightly wounded in Rehovot cluster bomb strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/two-lightly-wounded-in-rehovot-cluster-bomb-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û deverên din hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Rescue forces rushing to Iran missile impact in Jerusalem’s Old City; no injuries reported |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rescue-forces-rushing-to-iran-missile-impact-in-jerusalems-old-city-no-injuries-reported/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezareta tenduristiyê ya Îsraêlê ragihandiye ku ji ber êrîşên bi roketan, heta niha 4099 îsraîlî rakirine nexweşxaneyan ku ji wan 80 kes hê jî li nexweşxaneyê têne dermankirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bletter |pêşnav=Diana |tarîx=2026-03-20 |sernav=Number of injured in war tops 4,000 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/number-of-injured-in-war-tops-4000/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hatiye ragihandin ku ji destpêka şer ve li Îsraêlê 15 kesên sivîl di êrîşên mûşekî yên Îranê de jiyana xwe jidest dane ku yek ji wan welatiyekî fîlîpînî û yek jî wan jî welatiyê taylendî bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.eurasiantimes.com/us-israel-war-on-iran-here-are-the-latest-casualty-figures-from-across-the-middle-east/ |sernav=U.S.-Israel War on Iran: Here Are the Latest Casualty Figures From Across The Middle-East Region |malper=EURASIAN TIMES |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US |paşnav=NEWS |pêşnav=AFP }}</ref> Di heman rojê de êrîşên din ên Îranê li dijî Iraqê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=At least three drone attacks target US military site in Baghdad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/at-least-three-drone-attacks-target-us-military-site-in-baghdad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Îmaratên Yekbûyî yên Erebî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-20 |sernav=Dubai says it fought off Iranian attack as Eid holiday begins |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/dubai-says-it-fought-off-iranian-attack-as-eid-holiday-begins/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-20 |sernav=Kuwait’s Mina Al-Ahmadi refinery hit by drone attack, sparking fire |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwaits-mina-al-ahmadi-refinery-hit-by-drone-attack-sparking-fire/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Erebistana Siûdî û Behrêynê hatine hatine tomarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=Gulf states say responding to missile, drone attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/gulf-states-say-responding-to-missile-drone-attacks/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî çavkaniyên amerîkî, êrîşa mûşekî ya Îranê bi du mûşekên balîstîk li ser baregeha leşkerî ya brîtanî-amerîkî ya Diego Garcia ku li Okyanûsa Hindî û nêzîkî 4000 kîlometre dûr e, bi taybetî bala xelkê kişandiye. Her du mûşek jî li baregeha leşkerî neketine. Li gorî agahiyan, mûşekek ketiye deryayê û her çend nehatiye eşkerekirin ka mûşek bi serkeftî hatiye xistin an na, mûşeka duyem jî ji aliyê keştiyeke şer a amerîkî ve bi mûşeka SM-3 hatiye têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://orf.at/stories/3424514/ |sernav=Iran feuerte offenbar Raketen auf Stützpunkt Diego Garcia |malper=news.ORF.at |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=de |paşnav=red |pêşnav=ORF at/Agenturen }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-us-israel-war-updates-2026/card/iran-targeted-diego-garcia-base-with-ballistic-missiles-rb7MdZW1CfwRTauDYHOt |sernav=Iran Targeted Diego Garcia Base With Ballistic Missiles |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US }}</ref> Li gorî çavkaniyên Brîtanî, Îranê dibe ku ji bo zêdekirina menzîla mûşeka balîstîk a ku hatiye bikar anîn, amûrên roketên fezayê bikar aniye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Iran ‘unsuccessfully’ targeted Diego Garcia base, UK official source confirms |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-unsuccessfully-targeted-diego-garcia-base-uk-official-source-confirms/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Iran may have used space launch vehicle to extend range of missiles fired at Diego Garcia |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-may-have-used-space-launch-vehicle-to-extend-range-of-missiles-fired-at-diego-garcia/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî daxûyaniya serfermandarê giştî yê artêşa Îsraêlê Zamîr, ew mûşekeke balîstîk a du-qonaxî ya navbera parzemînan bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF chief: Campaign at ‘halfway’ stage; Iran’s missile fire at Diego Garcia shows ‘Berlin, Paris, Rome all within range’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-chief-campaign-at-halfway-stage-irans-missile-fire-at-diego-garcia-shows-berlin-paris-rome-all-within-range/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Piştî êrîşê, Brîtanyayê destûr daye Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ku bingehên wan ji bo operasyonên li dijî hedefên Îranê yên ku êrîşî keştiyên li Tengava Hurmizê dikin bikar bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c36rny6xgppo |sernav=UK allows US to use bases to strike Iranian sites targeting Strait of Hormuz |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-GB }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/news/uk-allows-us-use-bases-iran-war-after-missiles-fired-diego-garcia |sernav=UK allows US to use bases for Iran war after missiles fired at Diego Garcia |malper=Middle East Eye |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en }}</ref> Wezareta derve ya Îranê her cure berpirsiyariyên xwe ji bo êrîşê red kiriye û êrîşê wekê operasyoneke "lêp" a Îsraêlê bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/22/did-iran-launch-missiles-at-us-uk-base-on-diego-garcia-heres-what-to-know |sernav=Did Iran launch missiles at US-UK base on Diego Garcia? Here’s what to know |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en |paşnav=Sharma |pêşnav=Yashraj }}</ref> === 21ê adarê === Li gorî daxuyaniyên artêşa Îsraêlê, hêza hewayî ya Îsraêlê di roja 21ê adarê de êrîşên xwe yên li ser Îranê berdewam kirine ku di nav de li ser çend pergalên parastina hewayî, komplekseke wezareta parastinê, tesîsên ji bo hilberandin û depokirina pêkhateyên mûşekan û cihekî lêkolîn û pêşvebirina nukleerî ya Zanîngeha Malek Aştarê hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF strikes ballistic missiles sites in Tehran overnight |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-strikes-ballistic-missiles-sites-in-tehran-overnight/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF says it struck ‘strategic’ nuclear weapons development site at university in Tehran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-strategic-nuclear-weapons-development-site-at-university-in-tehran/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî ajansa nûçeyan a Tasnîm a Îranê, êrîşeke hevbeş a Amerîka û Îsraêlê li ser tesîsa dewlemendkirina uranyûmê ya Natanzê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-21 |sernav=Natanz enrichment facility targeted in US-Israeli attack — Iranian media |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/natanz-enrichment-facility-targeted-in-us-israeli-attack-iranian-media/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Lê belê artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku ev êrîş bi tevahî ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF denies role in Natanz strike, won’t comment on US activity |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-denies-role-in-natanz-strike-wont-comment-on-us-activity/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên bi mûşek û teqemeniyên komî yên li ser Îsraêlê bûne sedema bandorên neyînî yên li deverên qerebalix ên wekê Rîşon LeZîyon,<ref name=":15">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Empty daycare among sites hit in Rishon Lezion cluster missile attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/three-impact-sites-in-rishon-lezion-after-cluster-missile-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Metullayê,<ref name=":15"/> Safedê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Rocket strike in northern city causes slight damage as more sirens sound in Galilee, Golan Heights |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rocket-strike-in-northern-city-causes-slight-damage-as-more-sirens-sound-in-galilee-golan-heights/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Maʿalot-Tarşîhayê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Medics say 5 lightly hurt by Hezbollah rocket that hit Ma’alot-Tarshiha home |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-say-5-lightly-hurt-by-hezbollah-rocket-that-hit-maalot-tarshiha-home/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Dîmonayê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Video shows Iranian missile striking southern city of Dimona |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/video-shows-iranian-missile-striking-southern-city-of-dimona/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Aradê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Medics treating 30 people with varying degrees of injuries from Iran missile attack on Arad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-treating-30-people-with-varying-degrees-of-injuries-from-iran-missile-attack-on-arad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> kirine ku tenê li Dîmonayê û Aradê 175 kes ji ber derbên mûşekên balîstîk birîndar bûne ku 11 kes ji wan bi giranî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bletter |pêşnav=Diana |tarîx=2026-03-22 |sernav=38 people remain hospitalized after last night’s missile attack on Dimona and Arad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/36-people-remain-hospitalized-after-last-nights-missile-attack-on-dimona-and-arad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Herwiha êrîşên Îranê li dijî Erebistana Siûdî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Saudi Arabia says it intercepted at least 20 Iranian drones in east of country |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/saudi-arabia-says-it-intercepted-at-least-20-iranian-drones-in-east-of-country/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Kuwait says air defense responding to Iranian missile and drone attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwait-says-air-defense-responding-to-iranian-missile-and-drone-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Behrêynê beberdewam kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Explosions heard in Bahrain’s capital |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-heard-in-bahrains-capital/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 22ê adarê === Li gorî artêşa Îsraîlê, pêlek êrîşên esmanî yên Îsraêlê li Tehranê çend tesîsên hilberîna çekan ên Îranê û çend baregehên rejîmê xistiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=IDF says it hit arms production sites, intel and military HQs in overnight Tehran strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-hit-arms-production-sites-intel-and-military-hqs-in-overnight-tehran-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezîrê enerjiyê ya Îranê Elîabadî ragihandiye ku binesaziya av û elektrîkê ya girîng a welat ji ber êrîşên sîber ên DYA û Îsraêlê bi giranî zirar dîtiye. Êrîşan, di nav cihên din de, bi dehan tesîsên veguhestin û paqijkirina avê hedef girtine ku bi vî awayî bandor li ser beşên torên dabînkirina avê yên girîng kiriye. Heyva Sor a Îranê ragihandiye ku li gorî texmînên herî dawî, hejmara giştî ya tesîsên sivîl ên zirar dîtî gihîştiye 81.365 cihan.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP and ToI Staff |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian minister says ‘heavy damage’ to water, energy infrastructure from US-Israeli strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-minister-says-heavy-damage-to-water-energy-infrastructure-from-us-israeli-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî amarên fermî yên Îranê, ji destpêka êrîşên Îsraêl û Amerîkayê ve li Îranê zêdetirî 1.500 kes hatine kuştin û zêdetirî 21.000 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://liveblog.zdf.de/us-angriff-auf-iran/187827/ |sernav=Iran meldet mehr als 1.500 Tote seit Kriegsbeginn |malper=ZDF Liveblog |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Li gorî rêxistina Brîtanî NetBlocks, ji 28ê sibatê vir ve li Îranê birîna înternetê ya ji aliyê dewletê ve hatiye ferzkirin berdewam dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://mastodon.social/@netblocks/116271646464231849 |sernav=NetBlocks (@netblocks@mastodon.social) |malper=Mastodon |tarîx=2026-03-22 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=ku }}</ref> Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, Îsraêlê pêlek din a berfireh ji êrîşên asmanî li dijî binesaziya Hizbullah li başûrê Libnanê ku di nav de pira Qasmiyeyê ya li ser çemê Lîtanî yê daye destpêkirin, ku hatiye gotin ev êrîş ji bo pêşîgirtina li Hizbullah ku şervan û çekan bigihîne herêmê hatiye pêkanîn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=IDF launches wide airstrikes in Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-launches-wide-airstrikes-in-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Israel blows up coastal highway bridge in Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-blows-up-coastal-highway-bridge-in-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di heman demê de ev êrîş ji aliyê serokwezîrê Libnanê Selam û serok Ewn ve wekê zêdebûna xeternakê hatine şermezarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Yohanan |pêşnav=Nurit |tarîx=2026-03-22 |sernav=Lebanon’s PM slams Hezbollah rocket attacks, says country won’t give up on disarmament |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/lebanons-pm-slams-hezbollah-rocket-attacks-says-country-wont-give-up-on-disarmament/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Îsraêlê ziyanên ji ber topbarana Îran û Hizbullahê li Tel Avîv,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Bletter |pêşnav2=Diana |tarîx=2026-03-22 |sernav=15 injured in Tel Aviv missile cluster bomb attack, most lightly hurt |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/15-injured-in-tel-aviv-missile-cluster-bomb-attack-most-lightly-hurt/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Bat Yam û Holonê hatine ragihandin û sivîlek li bakurê Misgav' Amê di encama êrîşan de jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian missile attack causes damage in Bat Yam, Holon; no injuries reported |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-missile-attack-causes-damage-in-bat-yam-holon-no-injuries-reported/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Man killed in apparent Hezbollah anti-tank missile attack near northern border |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-killed-in-apparent-hezbollah-anti-tank-missile-attack-on-northern-border/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di 23ê adarê de artêşa Îsraêlê ragihandiye ku sivîlê li Misgav' Amê bi xeletî ji aliyê topxaneya Îsraêlê ve hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-23 |sernav=IDF probe finds farmer killed in north yesterday was hit by Israeli shelling, not a Hezbollah attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-probe-finds-man-killed-in-north-yesterday-was-hit-by-israeli-shelling-not-a-hezbollah-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên din ên Îranê li ser xalên li Iraq,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian media says drone attack targeted base used by US near Baghdad Airport |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-media-says-drone-attack-targeted-base-used-by-us-near-baghdad-airport/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî Erebî<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=UAE says it is responding to Iranian missile, drone attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/uae-says-it-is-responding-to-iranian-missile-drone-attacks/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Erebistana Siûdî hatin ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Saudi Arabia reports three ballistic missiles targeted Riyadh area |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/saudi-arabia-reports-three-ballistic-missiles-targeted-riyadh-area/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî operasyonên bazirganiya deryayî ya Keyaniya Yekbûyî (UKMTO), keştîyek 15 mîlên deryayî dûrî peravên Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî, bi guleyek nenas hatiye lêdan lê ti kes birîndar nebûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://liveblog.zdf.de/us-angriff-auf-iran/187831/ |sernav=Unbekanntes Geschoss trifft Schiff vor den Emiraten |malper=ZDF Liveblog |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Serokê Amerîkayê Trump ultîmatomek daye û gef li Îranê xwariye ku eger Îran di nav 48 demjimêran de Tengava Hurmizê veneke, ew ê santralên elektrîkê yên Îranê ji holê rake.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tagesschau.de/ausland/asien/iran-usa-israel-krieg-102.html |sernav=48-Stunden-Ultimatum: Welche Folgen könnte Trumps Drohung haben? |malper=tagesschau.de |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Di bersivê de, berdevkê pasdarên şoreşê gef li Tengava Hurmizê xwariye<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies and ToI Staff |tarîx=2026-03-22 |sernav=IRGC threatens to completely close the Strait of Hormuz if US strikes power plants |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-threatens-to-completely-close-the-strait-of-hormuz-if-us-strikes-power-plants/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ku bi tevahî dorpêç bike û êrîşî hemî tesîsên enerjî, teknolojiya agahdariyê û palandina avên li dewletên Kendavê yên hevalbendên Amerîkayê bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian army says it will target energy, desalination infrastructure after US threats |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-army-says-will-target-energy-desalination-infrastructure-after-us-threats/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iran threatens to ‘irreversibly destroy’ energy infrastructure across region if power plants attacked |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-destroy-energy-infrastructure-across-region-if-power-plants-attacked/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di ketina helîkopterekê de ku li ser avên herêmî yên Qatarê ji ber xeletiyeke teknîkî qewimî, çar leşkerên qeterî û sê welatiyên tirk, leşkerek û du teknîsyenên ji pargîdaniya Aselsanê jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://dohanews.co/world-leaders-offer-condolences-to-qatar-turkiye-after-helicopter-crash/ |sernav=World leaders offer condolences to Qatar, Türkiye after helicopter crash |malper=Doha News {{!}} Qatar |tarîx=2026-03-22 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en-US |paşnav=Ziga |pêşnav=Adijata }}</ref> === 23ê adarê === Trump ultîmatoma xwe rawestin demkî ya şer ji 2 rojan derxistiye 5 rojan. Wî gef xwaribû ku eger Îran Tengava Hurmizê veneke, ew ê santralên elektrîkê yên Îranê wêran bike. Trump ragihandiye ku di du rojên berê de bi Îranê re hevdîtinên baş û çêker pêk anîne. Di heman demê de danûstandinên di navbera Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê de ji aliyê rayedarên Îranê ve hatiye înkar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.n-tv.de/politik/06-51-Fed-Gouverneurin-Cook-Iran-Krieg-erhoeht-Inflationsrisiken-id30415311.html |sernav=+++ 06:51 Fed-Gouverneurin Cook: Iran-Krieg erhöht Inflationsrisiken +++ |malper=ntv.de |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de |paşnav=NACHRICHTEN |pêşnav=n-tv }}</ref> Serokê parlamentoya Îranê Xalîbaf diyar kiriye ku ti danûstandin bi Amerîkayê re nehatine kirin. Di axaftinên diyar kiriye ku "raporên derewîn ên Trump armanc dikirin ku bazarên darayî û petrolê manîpule bikin."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-03-23 |sernav=Iran parliament speaker: Trump’s ‘fake news’ about talks designed to manipulate markets |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-parliament-trumps-fake-news-about-talks-designed-to-manipulate-markets/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Encumena parastinê ya Îranê gef xwariye ku ger perava başûr an giravên wekê Çarg ên Îranê werin dagirkirin an jî werin dorpêçkirin, dê ew teqemenî li ser rêyên keştîvaniyê yên li Kendava Farsê bicih bikin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-23 |sernav=Iran threatens to mine Gulf marine routes if southern coast, islands attacked |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-mine-gulf-marine-routes-if-southern-coast-islands-attacked/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di nav roja 23ê adarê de êrîşên Îranê li ser Îsraêl,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-23 |sernav=IDF detects day’s fifth Iran missile attack heading toward Eilat |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-detects-days-fifth-iran-missile-attack-heading-toward-eilat/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-23 |sernav=One person hurt after missile interception in UAE |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-person-hurt-after-missile-interception-in-uae/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt, Erebistana Siûdî, û Behreynê hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-23 |sernav=Explosions, sirens ring out in Bahrain |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-sirens-ring-out-in-bahrain/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşa li dijî baregeha pêşmergeyên Herêma Kurdistanê ==== Di 23 û 24ê adarê de êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kiriye.<ref name=":16">{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/240320266 |sernav=Di 24 demjimêran de 25 caran êrişî Herêma Kurdistanê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di 23ê adarê de, di nav 24 saetan de li dijî Herêma Kurdistanê 25 êrîşên dronî û mûşekan pêk hatiye.<ref name=":16" /> Di 23ê adarê de Fermandariya Herêma 1ê ya Hêzên Pêşmergeyan hatiye armanc girtin. Di êrîşa li dijî fermandariya pêşmerge de 6 pêşmerge jiyana xwe jidest dane û 20 pêşmerge jî birîndar bûne.<ref name=":16" /> === 24ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Li gorî HRANAyê li seranserê Îranê 108 êrîş li 10 parêzgehan pêk hatine û herî kêm 61 qurbanî ku di nav de 12 kes sivîl bûn jiyana xwe jidest dane û 38 kes jî birîndar bûne. Êrîşên herî dijwar li Xuzestan û Îsfehanê pêk hatine. Êrîş li ser cihên mûşekan li Tebrîz û Borazcanê, pîşesaziyên leşkerî, tesîseke şîrketa gazê û karsaziyên sivîl li Îsfehanê, boriyeke gazê ya li Xuremşehrê, komplekseke werzîşê li Andîmeşkê û baregeheke Besîcê û avahiyên niştecîbûnên li Tehranê pêk hatine. Herwiha li Şahîn Şehr, Necefabad, herêma pîşesazî ya Cewzdan û Bender Kenganê jî êrîşên esmanî hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603245682 |sernav=New wave of strikes hits cities across Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke amerîkî ya şevê li ser baregeheke li El Enbarê bi kêmî ve 15 endamên Hêzên seferberiya gel a Iraqê hatine kuştin û 30 ji wan jî birîndar bûne. Komê mirina Saad Dawai, fermandarê operasyonên xwe li Enbarê, ragihandiye. Êrîşek li mala serokê PMFê Falih el-Feyyad li Mûsilê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891019 |sernav=US strikes reportedly kill, wound 30 PMF fighters in Iraq {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Hatiye ragihandin ku ev kom êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê û li êrîşên li dijî baregehên li Herêma Kurdistanê birêve dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603246138 |sernav=Airstrike hit PMF commander’s residence in Mosul, sources say |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Îranê bi mûşekan êrîşên li dijî Tel Avîv, Eylat, Dîmona û Heyfayê berdewam kiriye ku di encama êrîşan de gelek kes birîndar bûne. Kuweytê ragihandiye ku ji ber êrîşên Îranê zirar gihîştiye xetên elektrîkê.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Summers |pêşnav2=Charlie |paşnav3=Agencies |tarîx=2026-03-24 |sernav=4 people lightly hurt, buildings mangled as Iranian missile attack hits Tel Aviv |url=https://www.timesofisrael.com/idf-says-it-struck-islamic-guards-hq-in-tehran-man-lightly-wounded-as-iran-keeps-up-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mûşekên Îranê li ser Beyrûtê hatine têkbirin ku di encamê de birîndariyên bi sivikî çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.al-monitor.com/originals/2026/03/iranian-ballistic-missile-intercepted-over-lebanon-us-embassy-feared-target |sernav=Iranian ballistic missile intercepted over Lebanon, US Embassy feared as target - AL-Monitor: The Middle Eastʼs leading independent since 2012 |malper=www.al-monitor.com |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di êrîşa dronên Îranê ya li ser Behreynê de karkerek ji Morokoyê jiyana xwe jidest daye û çend leşker jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://orf.at/stories/3424849/ |sernav=Toter und Verletzte bei iranischen Angriffen auf Bahrain |malper=news.ORF.at |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de |paşnav=red |pêşnav=ORF at/Agenturen }}</ref> === 25ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di encama êrişên hewayî yên li ser Îranê de li bakurê rojavayê Îranê 11 kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603258688 |sernav=Eleven killed in strikes in northwest Iran, official says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Du tesîsên ku li Tehranê mûşekên krûzê çêdikirin bi êrîşên esmanî hatine hilweşandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603253966 |sernav=Cruise missile production sites in Tehran were hit, Israel says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Îsraêlê diyar kiriye ku wan navendeke lêkolînên deryayî li Îsfehanê wêran kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603252252 |sernav=Israel says it struck Iranian naval research center in Isfahan |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di bersivdayîna hewayî ya Amerîkayê ya li dijî baregeheke heşda şabî ya li rojavayê Enbarê 7 endamên rêxistina heşda şabî hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891115 |sernav=Deadly airstrike hits PMF site near army center in Iraq’s Anbar {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Balafirên bêmirov ên Îranê li balafirgeha navneteweyî ya Kuweytê depoyeke sotemeniyê armanc girtiye ku di encamê de şewateke derketiye, di heman demê de hêzên ewlehiyê ragihandin ku şeş balafirên din jî hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gulfnews.com/world/gulf/kuwait/iranian-drone-strikes-hit-fuel-depot-at-kuwait-airport-1.500485349 |sernav=Iranian drone strikes hit fuel depot at Kuwait airport |malper=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en |paşnav=Amir |pêşnav=Khitam Al }}</ref> Mûşekek Îranê li ser Urdunê hatiye têk birin ku perçeyên mûşekê li nêzîkî bajarê paytext a Emmanê ketine xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.turkiyetoday.com/region/iran-fires-missiles-at-israel-us-bases-in-kuwait-jordan-bahrain-3216847 |sernav=Iran fires missiles at Israel, US bases in Kuwait, Jordan and Bahrain |malper=Türkiye Today |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku herî kêm mûşekeke Îranê hatiye têkbirin. Îranê îdia kiriye ku wan mûşekên krûz ên Qader avêtine ser keştiya USS Abraham Lincoln.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Walia |pêşnav=Gandharv |tarîx=2026-03-25 |sernav=Did Iranian Navy cruise missiles hit USS Abraham Lincoln or is it just a wild claim? Iran strike claim, US response, West Asia war update |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/us/did-iranian-navy-cruise-missiles-hit-uss-abraham-lincoln-or-is-it-just-a-wild-claim-iran-strike-claim-us-response-west-asia-war-update/articleshow/129802009.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theweek.in/news/middle-east/2026/03/25/watch-iran-claims-second-missile-strike-on-uss-abraham-lincoln-amid-us-push-for-peace-talks.amp.html |sernav=WATCH: Iran claims second missile strike on 'USS Abraham Lincoln' amid US push for peace talks- The Week |malper=www.theweek.in |roja-gihiştinê=2026-03-27 }}</ref> Zirar negihîştiye keştiyê. Mûşekek Îranê li nêzîkî mezintirîn santrala elektrîkê ya Îsraîlê ya nêzîkî Haderayê ketiye xwarê. Hatiye ragihandin ku ti birîndar an jî zirar çênebûye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |tarîx=2026-03-25 |sernav=Iran appears to target Israeli power plant in missile attack, but misses |url=https://www.timesofisrael.com/iran-appears-to-target-israeli-power-plant-in-missile-attack-but-misses/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 26ê adarê === Malpera nûçeyan a amerîkî [[Axios]]ê bi agahiyên bidest xistina çar çavkaniyan, ragihandiye ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li ser vebijarkên ji bo êrîşa dawî ya li dijî Îranê dixebite, dibe ku di nav de bicihkirina leşkerên bejahiyên li ser axa Îranê û her wiha operasyoneke bombebaranê ya berfireh jî di nav xwe de bigire. Ev yek ji bo baştirkirina pozîsyona DYAyê di danûstandinên pêşerojê yên bi Îranê re an jî ji bo ku serok Trump bikaribe bi awayekî yekalî şer bi çalakiyek serketî bi dawî bike, hatiye armanckirin. Li gorî daxuyaniyê girtina an dorpêçkirina girava Çargê, xala sereke ya veguhestina petrola Îranê; girtina girava Larakê li tengava Hurmizê ku baregeh û sazîyên radarê yên Îranê lê ne; an jî destwerdana girava Ebû Mûsa, ku Îran beşa rojavayê Hurmizê ji vê giravê ve kontrol dike, di nav vebijarkan de ye. Bi awayekî din, DYA dikare tesîsan ji hewayê ve bombebaran bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Berman |pêşnav=Lazar |tarîx=2026-03-26 |sernav=US preparing ‘final blow’ options that could see use of ground troops if Iran talks fail — report |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-preparing-final-blow-options-that-could-see-use-of-ground-troops-if-iran-talks-fail-report/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Karbidestekî [[Pakistan]]ê ji ajansa nûçeyan a navneteweyî Reuters re gotiye ku Pakistan di danûstandinên bi DYAYê re gihîştiye wê encamê ku wezîrê derve yê Îranê Eraqçî û serokê parlamentoyê Xalîbaf ji lîsteya kuştinên armanckirî ya Îsraîlê hatine derxistin û her du kes wekê muxatabên sereke yên li Îranê hatine binav kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-26 |sernav=Israel backed off killing Iran’s Araghchi, Qalibaf at Pakistani-US request, Pakistani official says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-backed-off-killing-irans-araghchi-qalibaf-at-pakistani-us-request-pakistani-official-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezîrê derve yê Pakistanê Îshaq Dar piştrast kiriye ku di navbera DYA û Îranê de danûstandinên nerasterast ji bo bidawîkirina şerê wan têne kirin û peyam bi rêya Îslamabadê têne şandin. Çavkaniyek leşkerî ya Îranê ragihandiye ku ji ber îhtimala êrîşeke bejayî yê li ser eniya başûr a Îranê zêdetirî milyonek leşker hatine seferberkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549808/over-a-million-iranian-combatants-organized-for-ground-battle-with-us |sernav=Over A Million Iranian Combatants Organized for Ground Battle with US - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku hêzên wan ên hewayî di êrîşekê li bajarê bendera Bender Ebasê fermandarê payebilind ê hêzên deryayî yên artêşa pasdarên şoreşê Elî Reza Tengsîrî û serokê îstîxbarata deryayî Behnam Rezayî kuştine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=Katz confirms Israel has killed Iran official responsible for closing Hormuz, vows to hunt down IRGC ‘one by one’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/katz-confirms-israel-has-killed-iran-official-responsible-for-closing-hormuz-vows-to-hunt-down-irgc-one-by-one/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=IDF confirms killing IRGC Navy commander, says strike also killed Navy’s intel chief and rest of the Navy leadership |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-killing-irgc-navy-commander-says-strike-also-killed-navys-intel-chief/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hêzên çekdar ên Îsraêlê piştre ragihandiye ku hemî fermandarên payebilind ên hêza deryayî ya pasdaran di êrîşê de jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |paşnav3=Staff |pêşnav3=ToI |tarîx=2026-03-26 |sernav=Israel says IRGC Navy’s commander, other chiefs killed; Qalibaf said removed from hit list |url=https://www.timesofisrael.com/israel-says-irgc-navy-commander-killed-iranian-top-envoy-said-removed-from-hit-list/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Îranê girtina 14 kesan li çar parêzgehên welat ragihandiye ku wekê sixûrên "dijminê amerîkî-siyonîst" û endamên komên terorîst hatine binavkirin. Ew bi plankirina êrîşên çekdarî li ser navendên hikûmet û medyayê û radestkirina agahî û cihên hêzên leşkerî û ewlehiyê yên Îranê an jî binesaziya krîtîk ji dijmin re, hatine tawanbarkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549648/people-arrested-in-iran-for-working-for-enemies |sernav=People Arrested in Iran for Working for Enemies - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Hizbullahê li nêzîkî Qantara, Taybeh û Debel a li başûrê Libnanê pevçûnên çekdarî bi leşkerên bejayî yên Îsraêlê re piştrast kiriye ku di wan pevçûnan de çend tankên Îsraêlê hatine armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549546/hezbollah-inflicts-heavy-losses-on-israeli-forces-in-southern-lebanon |sernav=Hezbollah Inflicts Heavy Losses on Israeli Forces in Southern Lebanon - World news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê şerê bi Hizbullahê re piştrast kiriye ku tê de du leşkerên Îsraêlê jiyana xwe jidest dane û çend ji wan jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=IDF soldier killed during gunfight with Hezbollah members in southern Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-soldier-killed-during-gunfight-with-hezbollah-members-in-southern-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Nahariyeyê, di encama êrîşa mûşekî ya Hizbullahê de sivîlekî Îsraêlê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jfeed.com/news-israel/hezbollah-rocket-strike-nahariya |sernav=BREAKING: Hezbollah Rocket Strike: 30-Year-Old Killed, Another Seriously |malper=JFeed |tarîx=2026-03-26 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en |paşnav=Isaacson |pêşnav=Gila }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=Sgt. Aviaad Volansky killed in south Lebanon, 4 other soldiers wounded, says IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/sgt-aviaad-volansky-killed-in-south-lebanon-4-other-soldiers-wounded-says-idf/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, Kuweyt û Erebistana Siûdî dîsa êrîşên bi mûşek û dronan ên Îranê hatine armanc girtin<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/26/saudi-arabia-intercepts-destroys-over-30-drones-in-eastern-province- |sernav=Saudi Arabia intercepts, destroys over 30 drones in Eastern Province |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-26 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ku du kes li Ebû Dabiyê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-26 |sernav=Two people killed in Abu Dhabi after missile interception, media office says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/two-people-killed-in-abu-dhabi-after-missile-interception-media-office-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên Îran û Hizbullahê carek dîsa li dijî Îsraêlê hatine destpêkirin ku tenê di navbera nîvê şevê û nîvro de heft mûşekên Îranê ber bi Îsraêlê ve hatine avêtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=No injuries reported in Iran’s 7th missile salvo of the day; forces heading to impact site |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/no-injuries-reported-in-irans-7th-missile-salvo-of-the-day-forces-heading-to-impact-site/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 27ê adarê === ==== Êrîşên Îranê ==== Hêzên Îsraêlî ragihandine ku ji serê sibê ve Îranê 4 mûşek avêtine Îsraêlê, ku piraniya wan hatine têkbirin û di êrîşên mûşekên din de jî ti ziyan çênebûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-27 |sernav=Iran launches small number of missiles, with at least one cluster bomb, in 4th salvo today |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-launches-small-number-of-missiles-with-at-least-one-cluster-bomb-in-4th-salvo-today/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Kuweytê ragihandiye ku bi dronan û mûşekan êrîşî Bendera Mubarek El Kebîr hatiye kirin ku di encamê de ziyanên milkî çêbûne lê ti qurbaniyên mirovî çênebûne. Di heman rojê de rayedarên Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî ragihandine ku şeş mûşekên balîstîk û neh dronên ji Îranê hatine, bi tevahî hatine têkbirin. Êrîşeke mûşekî û bê firokevan a Îranê li ser baregeha hewayî ya prens Sultan zirar da çend balafirên dagirtina sotemeniyê yên amerîkî û deh leşkerên amerîkî bi giranî birîndar bûne ku didu ji wan jî "pir bi giranî" birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-03-27 |sernav=US troops wounded, several refueling planes damaged in Iranian attack on Saudi air base |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-troops-wounded-several-planes-damaged-in-iranian-attack-on-saudi-air-base-official/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/10-americans-injured-in-iranian-attack-on-saudi-airbase/ |sernav=10 Americans injured in Iranian attack on Saudi air base - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-27 |roja-gihiştinê=2026-03-28 |ziman=en-US}}</ref> ==== Êrîşên Îsraêlê ==== Êrîşên Îsraêlê li kargehên pargîdaniya Pola Mobarakeh û pargîdaniya Pola Khouzestanê ku bi rêzê ve li Îsfehan û Ahwazê ne, xistiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-27 |sernav=Air Force bombs two large steel factories in Iran partially owned by IRGC |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/air-force-bombs-two-large-steel-factories-in-iran-partially-owned-by-irgc/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Paşê êrîş li er kargeheke keka zer a nêzîkî Yezdê û reaktora ava giran a IR-40 li Arakê pêk hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |paşnav3=Staff |pêşnav3=ToI |tarîx=2026-03-27 |sernav=Israel bombs 2 IRGC-linked steel plants, 2 nuclear facilities as Iran vows revenge |url=https://www.timesofisrael.com/israel-bombs-2-irgc-linked-steel-plants-2-nuclear-facilities-as-iran-vows-revenge/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Yezdê li cihekî sereke yê hilberîna mûşek û mayînên deryayî xistiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-891408 |sernav=IDF strikes Iran’s missile, sea mine production site in Yazd {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-27 |roja-gihiştinê=2026-03-28 |ziman=en}}</ref> Êrîşeke bi bombeyên komî ya Îranê li ser şeş deverên Îsraêlê li Ramat Gan çêbûne ku di encamê de kesek jiyana xwe jidest daye û sê kes jî birîndar bûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Correspondents |pêşnav=Ynet |paşnav2=correspondents |pêşnav2=ynet |tarîx=2026-03-27 |sernav=One killed in central Israel after Iranian cluster missile; multiple impact sites reported |url=https://www.ynetnews.com/article/hyy11e00vowx |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> === 28ê adarê === Piştî ku peyvdarê leşkerî yê hûsiyan gotareke pêşkêş kiriye, mûşekek balîstîk ji Yemenê ber bi bajarê Beer Şeba li başûrê Îsraêlê ve hatiye avêtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Goodman |pêşnav=Rick |paşnav2=Vernon |pêşnav2=Hayden |paşnav3=Campbell |pêşnav3=Lucy |paşnav4=Olivares |pêşnav4=José |paşnav5=Ali |pêşnav5=Taz |paşnav6=Mackay |pêşnav6=Hamish |paşnav7=Frew |pêşnav7=Wendy |paşnav8=Goodman (now) |pêşnav8=Rick |paşnav9=Frew (earlier) |pêşnav9=Wendy |tarîx=2026-03-29 |sernav=Houthis join the fray – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/28/middle-east-crisis-live-iran-war-updates-trump-us-negotiations-israel-strikes-lebanon-tehran-syria-explosions |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> Piştê çend saetan mûşekeke hûsiyan ku Îsraêlê hedef digirtin hatiye têkbirin û droneke ji Yemenê li nêzîkî Eîlatê hatiye têkbirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF says it intercepted Houthi cruise missile earlier today |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-intercepted-houthi-cruise-missile-earlier-today/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Crissy |pêşnav=Ron |paşnav2=Crissy |pêşnav2=Ron |tarîx=2026-03-28 |sernav=Suspected Houthi drone intercepted over southern Israel, no injuries reported |url=https://www.ynetnews.com/article/hkk4gkboze |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> Du dronan li tesîsên bendergehên li Salalahê li başûrê Omanê xistine. Di vê êrişê de hatiye ragihandin ku karkerek birîndar bûye. Di heman rojê de Îranê diyar kiriye ku wan li nêzîkî bendergehê keştîyeke lojîstîkî ya artêşa Amerîkayê hedef girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://timesofoman.com/article/169963-drone-attack-targets-port-of-salalah-expat-worker-injured |sernav=Drone attack targets Port of Salalah, expat worker injured |malper=Times of Oman |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lbcgroup.tv/news/middleeastnews/919186/lbci-lebanon-articles/en |sernav=Iran military says targeted US vessel near Oman port |malper=LBCIV7 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di 28ê adarê de Îranê diyar kiriye ku wan depoyeke sîstema dijî-dronan a Ûkraynayê li Dubayê hedef girtiye ku wan ragihandye ku ev depo ji bo alîkariya hêzên amerîkî dihat bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.bd-pratidin.com/international/2026/03/28/59713 |sernav=Iran claims strike on Ukrainian defence site in UAE’s Dubai {{!}} {{!}} Bangladesh Pratidin |malper=en.bd-pratidin.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=bn |paşnav=Pratidin |pêşnav=Bangladesh}}</ref> Balafirên bêmirov ên Îranê li balafirgeha navneteweyî ya Kuweytê xistine û di encamê de sîstema radarê xera bûye. Agirê ku 3 roj di depoya sotemeniyê ya balafirgehê de berdewam dikir, di dawiyê de hatiye vemirandin. Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan baregehên rêxistina Ppîşesaziyên deryayî ya li Tehranê û kargehên din ên çêkirina çekan û parastina hewayî ya Îranê bombebaran kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF says it bombed Tehran HQ of Iranian naval weapons and ship producer |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-bombed-tehran-hq-of-iranian-naval-weapons-and-ship-producer/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di heman demê de êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kiriye. Di 28ê adarê de êrîşeke dronî li dijî avahiya serokê Herêma Kurdistanê Nêçîrvan Barzanî li Dihokê pêk hatiye. Di dîmenan de hatiye dîtin ku dron li ber derê avahiya dikeve.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/30406 |sernav=KCK'YÊ ÊRIŞA LI SER MALA NÊÇÎRVAN BARZANÎ ŞERMEZAR KIR |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=kr}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2903202614 |sernav=Brîtanya: Em êrişa li mala Nêçîrvan Barzanî bi tundî şermezar dikin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2803202624 |sernav=Mezlûm Ebdî li ser êrişa li mala Nêçîrvan Barzanî hatiye kirin daxuyanî da |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di şeva 28ê adarê de êrîşeke li Tehranê ziraran daye avahiyên Zanîngeha Zanist û Teknolojiyê ya Îranê. Artêşa Îranê gef xwariye ku dê êrîşî zanîngehên amerîkî yên li herêmê bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603281733 |sernav=Blast damage hits Iran University of Science and Technology |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-28 |sernav=Iran threatens to hit US universities in the Middle East in retaliation for alleged strike on two universities |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-hit-us-universities-in-the-middle-east-in-retaliation-for-alleged-strike-on-two-universities/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Paşê, li gorî agahiyan, êrîşên Îsraêlê li ser depoyeke avê li Heftkelê ketin û Elî Fûladwend ku serokê beşa lêkolînê ya rêxistina nûbûn û lêkolînên parastinê, li Borujerdê bû ligel endamên malbata xwe jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ynet |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF strikes infrastructure in Iran; reports: senior nuclear program official killed |url=https://www.ynetnews.com/article/syc7d3ssbg |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> Mirina Fûladwend paşê ji aliyê medyaya Îranê ve hatiye piştrast kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603288568 |sernav=Research chief of Iran suspected nuclear weapons program killed in airstrikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di heman rojê de li Eştaolê di êrîşeke mûşekî ya balîstîk de 19 kes birîndar bûne û di encamê de gelek xaniyan jî zirarê dîtiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Staff |pêşnav2=ToI |tarîx=2026-03-28 |sernav=Several hurt as Iranian missile hits Jerusalem-area town; Hezbollah continues to strike north |url=https://www.timesofisrael.com/several-hurt-as-iranian-missile-hits-jerusalem-area-town-hezbollah-continues-to-strike-north/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Hêzên deryayî yên brîtanî biryarê daye ku keştiyeke amfîbî ya RFA Lyme Bay ku bi dronên nêçîrvaniya mînan ve hatiye sazkirin, bişîne Tengava Hurmizê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.thetimes.com/uk/politics/article/rfa-lyme-bay-mine-hunting-iran-strait-hormuz-khft3jm3k |sernav=Navy fits RFA Lyme Bay with mine-hunting drones to end Iran blockade |malper=www.thetimes.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}</ref> ==== Erîşên li dijî Herêma Kurdistanê ==== Di roja 28 adarê de bi dronan li Dihokê li dijî avahiyê serokê Herema Kurdistanê [[Nêçîrvan Barzanî]] pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/kmr/story/903911/slug |sernav=Mesrûr Barzanî bi tundî êrîşa ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |malper=Mesrûr Barzanî bi tundî êrîşa ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Kurdistan24}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/kmr/story/904224/slug |sernav=Brîtanya êrîşa li ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |malper=Brîtanya êrîşa li ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Kurdistan24}}</ref> Di heman demê de ji aliyê rayedarên Herêma Kurdistanê ve hatiye ragihandin ku heta 28 adarê bi 5 car ofîsên fermî yên rêveberiya Herêma Kurdistanê ji aliyê dronan ve bûye armaca êrîşan. Hatiye texmîn kirin ku ev êrîş ji aliyê komên heşda şabî yên ku nav sinorê Iraqê de ne pêk hatiye. Di derbarê êrîşan de [[Mesûd Barzanî]] banga li hikûmeta Iraqê kiriye ku di derbarê van komên êrîşkar de helwesta xwe diyar bikin. === 29ê adarê === Di 29ê adarê de, di encama êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê ya li ser bajarê Bender Hamîr a li başûrê Îranê herî kêm 5 kes jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sanger |pêşnav=David E. |paşnav2=Boxerman |pêşnav2=Aaron |paşnav3=Mahoozi |pêşnav3=Sanam |tarîx=2026-03-29 |sernav=Trump Says Iran Agreed to Allow 20 More Ships of Oil Through Strait of Hormuz |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/30/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Mûşekek Îranê li kargeheke kîmyewî ya li herêma pîşesaziyê ya Neot Hovav a li herêma Negev a Îsraêlê armanc digire. Di vê êrîşa Îranê de kesek birîndar bûye û ev yek fikarên li ser rijandina gazê ya xeternak zêde kiriye. Di dîmenan de hatiye dîtin ku karwaneke heşda şabî derbasê bajarê Xoremşehrê dibe ku li ser sinorê Iraqê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603282000 |sernav=Video: Tehran-backed militia convoy seen moving from Iraq toward Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> DYA û Îsraêlê bi tevahî êrîşî çar tesîsên sereke yên hilberîna mûşekên balîstîk û 29 cihên avêtina mûşekan kirine. Kompleksên leşkerî yên li Xocir, Şahrûd, Parçîn û Hekîmiyeyê zirareke mezin dîtine û pisporan texmîn kirine ku zirara li van tesîsan dibe ku kapasîteya Îranê ya hilberîna mûşekên balîstîk ên xwedî menzîla kurt û navîn heta ku tesîs ji nû ve werin avakirin, rawestandiye. Li Xocîr û Şahrûdê, avahiyên tevlihevkirin û rijandinê, xetên hilberîna serên şer û tesîsên ku pêkhateyên sotemeniyên girîng hildiberînin bûne hedef; li Parçînê, motorên sotemeniya mûşekan a hişk û tesîsa Taleghan 2 zirar dîtine. Kompleksa Hekimiyeyê tesîsên hilberîna sotemeniya şil û cihê avêtina mûşekan dihewîne ku hatiye diyarkirin 19 avahî li wir hatine hedef girtin. Her wiha, gelek avahî û deriyên tunelan ên li baregehên mûşekî yên Xorgu û Îmam Elî hatine armanc girtin.<ref name="Bern2026">{{Jêder-malper |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-special-report-march-29-2026/ |sernav=Iran Update Special Report, March 29, 2026 |malper=Institute for the Study of War |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en-US |paşnav=Bern |pêşnav=Stefaniia}}</ref> Bandorên şer ên li ser siyaset û aboriya navxweyî ya Îranê jî eşkere bûne. Karbidestên sipaha pasdarên şoreşa îslamî hişyariyên serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan a li ser bandora aborî ya şer paşguh kirine. Pezeshkian diyar kiriye ku şer bi giranî zirarê daye aboriya welat û heke di navbera DYA û Îsraêlê de agirbest neyê bidestxistin, di nav sê çar hefteyan de dikare hilweşîneke aborî li Îranê çêbike. Rejîm hewl dide ku bi bikaranîna hestên neteweperest raya giştî bikişîne ser piştgiriya ewlehiya navxweyî û şer û bi vî awayî kampanyayeke leşkerî ya dilxwazî bi navê "canfêda" dest pê dike.<ref name="Bern2026"/> === 30ê adarê === ==== Erîşên DYA û Îsraêlê ==== Li gelek deverên Îranê ku di nav de Abad, Endîşe, Navçeya 15, Evîn, Mesûdiye, Nobonyad, Qeleh Hesen Xan û Seadatê, teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603299006 |sernav=Explosions, fighter jet activity reported across multiple provinces in Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Îsraêlê ragihandiye ku wan li Tehranê navendên fermandariya mobîl û cihên ku ji bo çêkirina çekan hatine bikar anîn hedef girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603293568 |sernav=Israel says it struck mobile command centers in Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Di êrîşa DYA û Îsraêlî ya li ser gundekî Îranê de şeş kes jiyana xwe jidest dane û di encama êrîşan de pênc xanî hilweşiyane û 22 kes jî birîndar bûne. Piştî ku binesaziya elektrîkê ji ber parçeyên şarapnelê zirar dîtine, li hinek deverên Tehran û parêzgeha Alborzê, tevî Kerecê, elektrîka bajaran hatiye qutkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-29 |sernav=Iranian minister confirms blackouts in parts of Tehran and in Karaj after strikes hit power grid |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-minister-confirms-blackouts-in-parts-of-tehran-and-in-karaj-after-strikes-hit-power-grid/ |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA) ragihand ku reaktora ava giran a IR-40 piştî ku di êrîşa Îsraîlê ya 27ê Adarê de zirareke giran dîtiye û êdî nexebitiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/03/30/iran-s-heavy-water-production-plant-no-longer-operational-iaea-says |sernav=Iran’s heavy water production plant no longer operational, IAEA says |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Li gelek deverên Îranê ku di nav wan de Girava Kiş, Girava Qeşm û Bandar Ebas ên li parêzgeha Hormozgan, li Babol a li parêzgeha Mazenderan, li Dêhgolan a li parêzgeha Kurdistanê û li Tebrîz a li parêzgeha Azerbaycana Rojhilat, teqîn û êrîş çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603302665 |sernav=New wave of strikes reported across several Iran provinces |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Mûşekek Îranê li tesîseke kîmyayî ya ADAMA li Ne'ot Hovav ketiye û di encamê de kesek birîndar bûye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Curiel |pêşnav=Ilana |paşnav2=Curiel |pêşnav2=Ilana |tarîx=2026-03-29 |sernav=Iran targets southern Israel: impacts in Be'er Sheva, industrial plant hit in Neot Hovav |url=https://www.ynetnews.com/article/bjhifiijwl |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Surkes |pêşnav=Sue |tarîx=2026-03-29 |sernav=Ministry says hazardous materials leak has been ruled out after missile fragment hit factory in south |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/ministry-says-hazardous-materials-leak-has-been-ruled-out-after-missile-fragment-hit-factory-in-south/ |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di derengiya 29ê adarê, balafirên bêpîlot ên Îranê li Kuweytê li baregeheke leşkerî dana û di encamê de 10 leşker birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/30/iranian-attack-damages-kuwait-power-and-desalination-plant-kills-worker |sernav=Iranian attack damages Kuwait power and desalination plant, kills worker |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> === 31ê adarê === ==== Êrîşên DYA û Îsraêlê ==== Li gorî artêşê di 31ê adarê de êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê li dijî depoyên cebilxaneyê yên li Îsfehanê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=US hits Iranian ammunition bunkers, causing major explosions |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-hits-iranian-ammunition-bunkers-causing-major-explosions/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> û her wiha li dijî tesîsên hilberîna çekan û pargîdaniyeke dermanan li Tehranê berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=IDF says it struck Iranian sites for missile components, anti-aircraft weapons |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-iranian-sites-for-missile-components-anti-aircraft-weapons/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-31 |sernav=Iran claims US-Israel strikes targeted major pharmaceutical company |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-claims-us-israel-strikes-targeted-major-pharmaceutical-company/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies and ToI Staff |tarîx=2026-04-01 |sernav=Acknowledging strike, Iran FM claims fentanyl factory only supplying ‘hospital drugs’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/acknowledging-strike-iran-fm-claims-fentanyl-factory-only-supplying-hospital-drugs/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, Mehdî Wefaî ku endezyarê sereke yê hêza Qudsê ya Muhafizên Şoreşê li Libnanê ye, li Mahallatê di êrîşan de jiyana xwe jidest daye. Wezareta Tenduristiyê ya Libnanê ragihandiye ku di êrîşên hewayî yên Îsraêlê ya di tevahiya rojê de li herêmên Tyr, Saydon û Bint Cubeyl herî kêm heşt kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP and ToI Staff |tarîx=2026-03-31 |sernav=Israeli strikes in south Lebanon kill 8, including paramedic — Lebanon Health Ministry |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-strikes-in-south-lebanon-kill-8-including-paramedic-lebanon-health-ministry/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di heman rojê de artêşa Îsraêlê kuştina Hec Haşem di êrîşeke esmanî de li Beyrûtê ragihandiye ku di îlona sala 2024an de eniya başûr a Hizbullahê ji Elî Karakî wergirtibû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-04-01 |sernav=Top Hezbollah commander killed by Israeli Navy in Beirut — IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/top-hezbollah-commander-killed-by-israeli-navy-in-beirut-idf/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Li gorî çavkaniyên filistînî, di êrîşên hewayî yên Îsraêlê ya li ser Cebeliye û Xan Yûnisê ya li Şerîda Xezzeyê de pênc kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-31 |sernav=Israeli strikes kill five in Gaza Strip, medics say |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-strikes-kill-five-in-gaza-strip-medics-say/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Artêşa Îranê êrîşên xwe yên li ser yekîneyên amerîkî yên li baregeha hewayî ya prens Siltan a li Erebistana Siûdî,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/04/01/3554165/irgc-destroys-us-aircrew-accommodation-in-al-kharj-air-base-targets-200-personnel |sernav=IRGC Destroys US Aircrew Accommodation in Al Kharj Air Base, Targets 200 Personnel - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> keştiyeke konteyner a Îsraêlê li avên navendî yên Kendava Farisî, xaleke kombûnê ya hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li peravên Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, pergala parastina dronan a flota pêncemîn a amerîkî ya li derveyî baregeha xwe ya nêzîkî balafirgeha Behrêynê û du pergalên radarê amerîkî li baregeha Ehmed el-Cabirê, li Kuweytê ragihandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/31/3553369/irgc-launches-blitz-on-us-israeli-targets |sernav=IRGC Launches Blitz on US, Israeli Targets - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> Her wiha, droneke MQ-9 li ser Îsfehanê û droneke LUCAS li ser Qeşmê hatin têk birin ku bi vî awayî hejmara dronên amerîkî-îsraêlî yên ku ji destpêka şer ve hatine xistin gihîştiye 147 dronan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/31/3553408/iranian-army-shoots-down-intruding-mq-9-lucas-drones |sernav=Iranian Army Shoots Down Intruding MQ-9, LUCAS Drones - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> Erebistana Siûdî<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/31/saudi-arabia-intercepts-destroys-two-drone-attacks- |sernav=Saudi Arabia intercepts, destroys two drone attacks |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> û Mîrnişînên Yekbûyî yên Erebî operasyonên parastina hewayî ragihandine<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/31/euronews-journalists-report-multiple-blasts-in-dubai-in-iranian-missile-and-drone-attack |sernav=Iran launches missile and drone barrage on Dubai, Kuwaiti tanker hit. |malper=www.euronews.com |roja-gihiştinê=2026-04-04}}</ref> û di heman rojê de Îsraêl dîsa ji aliyê Îran û Hizbullahê ve bi roketan hate hedefgirtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=No injuries reported in Iran’s latest volley of missiles at central Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/no-injuries-reported-in-irans-latest-volley-of-missiles-at-central-israel/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-891733 |sernav=Northern Israel faces over 50 Hezbollah rocket launches, drone infiltrations {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> ==== Revandina rojnemavana amerîkî ==== Wezareta karên hundir a Iraqê û wezareta karên derve ya DYAyê ragihandine ku rojnamevana serbixwe ya amerîkî Shelly Kittelson li Bexdayê ji aliyê rêxistina terorîst a lîwayên Hizbullahê ya ku Îran piştgiriyê dide wan ve hatiye revandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yled478zwo |sernav=US journalist Shelly Kittleson kidnapped in Baghdad |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en-GB}}</ref> === 1ê nîsanê === Di 1ê nîsana 2026an de, Ajansa Nûçeyan a Mehr ku ajanseke nîvfermî ya nûçeyan a dewleta Îranê ye, ragihandiye ku analîstê siyasî û wezîrê derve yê berê Kemal Xerazî di êrîşeke asmanî ya li ser mala wan de bi giranî birîndar bûye û hevjîna wî jî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/04/01/former-iran-fm-seriously-injured-wife-killed-in-tehran-strike |sernav=Former Iran FM ‘seriously injured,’ wife killed in Tehran strike |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-04-01 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en}}</ref> Karbidestên îranî êrîş wekê hewldanek ji bo têkbirina pêvajoya dîplomatîk bi nav kirine û diyar kirine ku Xerazî civînek plankirî di navbera karbidestên Îranî û cîgirê serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê JD Vance de koordîne dikir.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kanno-Youngs |pêşnav=Zolan |tarîx=2026-04-01 |sernav=Trump Claims Military Success but Offers No Clear Timeline to End Fighting |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/01/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Li gorî agahiyan, di êrîşên esmanî yên li ser Girava Hengamê ku xakeke Îranê ya li Tengava Hurmizê ye, heft kes birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kanno-Youngs |pêşnav=Zolan |tarîx=2026-04-01 |sernav=Trump Claims Military Success but Offers No Clear Timeline to End Fighting |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/01/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Di heman demê de, Donald Trump diyar kiriye ku ew êdî ji ber uranyuma dewlemendkirî ya bin erdê ya Îranê ne xemgîn e.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=negotiate |pêşnav=the United States to |paşnav2=sabotage |paşnav3=years |pêşnav3=attack the Iranian nuclear program for the past 25 |tarîx=2026-04-01 |sernav=‘I Don’t Care About That’: Trump Says Iran’s Enriched Uranium Is Not a Concern |url=https://www.nytimes.com/2026/04/01/us/politics/trump-iran-war-nuclear-uranium.html |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Ji aliyê din ve, Benjamin Netanyahu îdia kiriye ku êrîşên ji aliyê Amerîka û Îsraêlê ve hatine kirin, şiyana Îranê ya hilberîna çekên navokî û mûşekên balîstîk ji holê rakirine û ev yek "du gefên hebûnî" yên li ser Îsraêlê ji holê rakiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kanno-Youngs |pêşnav=Zolan |tarîx=2026-04-01 |sernav=Trump Claims Military Success but Offers No Clear Timeline to End Fighting |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/01/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan nameyeke vekirî ji bo welatiyên amerîkî belav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lee |pêşnav=Chantelle |tarîx=2026-04-02 |sernav=Iranian President Pens Open Letter to American People |url=https://time.com/article/2026/04/01/iran-war-president-open-letter-american-people/ |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=Time |ziman=en-US |issn=0040-781X}}</ref> === 2ê nîsanê === Di 2ê nîsanê de Donald Trump gotarek li seranserê welêt pêşkêş kiriye û diyar kiriye ku êrîşan sîstemên mûşek û dronan ên Îranê "bi awayekî dramatîk kêm kirine". Wî her wiha diyar kiriye ku êrîşên li ser Îranê dê di du-sê hefteyên bê de zêdetir bibin bi armanca "vegerandina wan ji bo serdema kevirî, cihê ku ew lê ne". Li gorî agahiyan du êrîşên ji aliyê DYAyê ve li ser Pira B1 a ku di navbera Tehran û Kerecê de ye û wekê pira herî bilind a Rojhilata Navîn hatiye binavkirin pêk hatiye ku di encamê de heşt kes hatine kuştin, 95 kes birîndar bûne û pir jî hilweşiyaye. Di dema êrîşê de, gelek malbatên îranî li parkên di bin pirê de ku ji bo pîrozbahiyên Sizdeh Be-Dar kom bibûn, hebûn. Îranê ragihandye ku Enstîtuya Pasteur a sedsalî û navendeke bijîşkî, di encama êrîşan de zirareke cidî dîtiye. Wezîrê berevaniya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Hegseth pesnê xwe daye ku "tevahiya rojê mirin û wêranî ji esîman ve çêbûye". == Êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê == {{Gotara bingehîn|Êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 2026}} Ji destpêka şer ve Herêma Kurdistanê bûye armanca êrîşan. Êrîşên li ser [[Herêma Kurdistanê]] di 28ê sibata 2026an despêkiriye ku gelek deverên li parêzgeha Hewlêrê û parêzgeha Silêmanî rasterast bûne armanca êrîşên dronên Îranê û heşda şabî ku ji nav sinorê Iraqê ve êrîşê Herêma Kurdistanê kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.state.gov/releases/office-of-the-spokesperson/2026/03/joint-statement-on-irans-missile-and-drone-attacks-in-the-region/ |sernav=Joint Statement on Iran’s Missile and Drone Attacks in the Region |malper=United States Department of State |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Di êrîşan de deverên derdor ên [[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]] hatiye armanc girtin ku hêzên amerîkî yên [[Hevpeymaniya Navneteweyî li dijî Daişê|hevpeymaniya navneteweyî ya li dijî DAIŞê]] li deverên bûn û yek ji van xalan balyozxaneya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ya Hewlêrê bû ku bibû armanca êrîşan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-evening-special-report-march-1-2026/ |sernav=Iran Update Evening Special Report, March 1, 2026 |malper=Institute for the Study of War |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US |paşnav=Sleiman |pêşnav=Nadia }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |sernav=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |malper=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Di 12ê adarê de baregeheke leşkerî ya [[Îtalya]]yê ya li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] rasterast bûye armanceke êrîşa mûşekan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603120049 |sernav=Missile hits Italian base in Erbil, no injuries reported |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en }}</ref> Piştê re ji aliyê rayedaran ve hatiye ragihandin ku di vê êrişê de ti birîndar çênebûne. Di roja 12ê adarê de kampeke perwerdeyê ya ku ji aliyê leşkerên [[Fransa]]yê li Hewlêrê ve dihatin bikaranîn rasterast bûye armanca êrîşan ku fermandarê [[Fransayî|fransî]] ya bi navê Arnaud Frion ku ji Tabûra 7em a şopvanên alpînê bû ku bi eslê xwe ji bajarê [[Varces-Allières-et-Risset|Varces]], Isèreyê bû di êrîşê de jiyana xwe jidest daye û şeş leşker jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260312-middle-east-war-live-israel-lebanon-iran-gulf |sernav=French soldier killed in drone attack in Iraq’s Kurdish region, Macron says |malper=France 24 |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en }}</ref> Heta 17ê adarê nêzîkî 300 êrîş li hemberî Herêma Kurdistanê pêk hatine. Di êrîşên de gelek deverên li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêr]] û [[Silêmanî (bajar)|Silêmanî]] rasterast bûne armanca êrîşan. Herêma Kurdistanê ji destpêka şer ve ku di 28ê adarê de hatibû destpêkirin bûye armaca êrîşên Îranê û bi taybetî êrîşên heşda şabiyên ku ji nav sinorê Iraqê ve êrîşê Herêma Kurdistanê kirine. Di van êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 6 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/30290 |sernav=WEZARETA PÊŞMERGEYAN: 6 PÊŞMERGEYÊN LEHENG ŞEHÎD BÛN |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-25 |ziman=kr }}</ref> 6 pêşmergeyên [[Rojhilata Kurdistanê]] û fermanderekî fransî jiyana jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fdd.org/analysis/2026/03/11/us-condemns-iranian-and-militia-attacks-in-iraq-amid-unclaimed-airstrikes-on-tehran-backed-militias/ |sernav=US condemns Iranian and militia attacks in Iraq amid unclaimed airstrikes on Tehran-backed militias |malper=FDD |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Frantzman |pêşnav=Seth J. }}</ref> Ji ber van êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 20 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/240320266 |sernav=Di 24 demjimêran de 25 caran êrişî Herêma Kurdistanê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-25 |ziman=en }}</ref> == Bandora şer == Îsraîlê rewşa awarte li seranserê welêt ragihandiye ku diyar kiriye ku ev mezintirîn êrîş ew ku wan li hemberî Îranê pêk anîye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |sernav=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran’s retaliation |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=McCluskey |pêşnav=Christian Edwards, Karina Tsui, Mitchell }}</ref> Îsrael Katz daxuyaniyek daye û gotiye "Li gorî benda 9C(b)(1) a qanûna parastina sivîl, 5711-1951, di bin desthilata min de û piştî ku ez piştrast bûm ku ihtîmaleke mezin a êrîşekê li ser nifûsa sivîl heye ku ez bi vê yekê li seranserê axa welat eniya navxweyî radigihînim."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896765/slug |sernav=Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration |malper=Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Rojnameya New York Times diyar kiriye ku dibistan û cihên kar ên Îsraîlê jî dê werin girtin û kombûnên giştî werin betalkirin. Li Îranê qutbûna înternetê "nêzîkî tevahiya welat" ji nû ve hatiye pêkanîn ku NetBlocksê ragihandiye ku girêdana înternetê li Îranê daketiye ji %4 ê ji astên asayî.<ref name=":4"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://mastodon.social/@netblocks/116147264437940657 |sernav=NetBlocks (@netblocks@mastodon.social) |malper=Mastodon |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=ku }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/fa/202602281170 |sernav=نت‌بلاکس از خاموشی اینترنت در ایران خبر داد |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=fa }}</ref> === Girtina qada hewayî === Piştî êrîşan ji ber ku dewletên herêmî qada hewayî girtin, qada hewayî ya Îranê bi piranî ji bo balafirên sivîl vala bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602284853 |sernav=Iran’s skies empty after strikes as regional states close airspace |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Bi dest pêka êrîşan re Behreyn, Iraq, Îsraêl, Kuweyt, Qeter, Sûriye û Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî qadên xwe yên hewayî girtine û gelek balafir ber bi cihên din ve hatin veguhastin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Israel closes airspace after strikes on Iran |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lehmann |pêşnav=Noam |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iraq shuttering airspace after US, Israel strike Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iraq-shuttering-airspace-after-us-israel-strike-iran/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-02-28 |sernav=Syria shutters airspace |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/syria-shutters-airspace/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Pargîdaniyên hewayî yên navneteweyî yên wekê Air India, Biman Bangladesh Airlines, British Airways, Cathay Pacific Airways, IndiGo, Lufthansa, Virgin Atlantic û Wizz Air ji ber şer û pevçûnan seferên xwe yên bo Rojhilata Navîn ji bo demên cuda cuda rawestandin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran-Israel war: Air India, IndiGo and multiple other airlines suspend flights. Check full list |url=https://economictimes.indiatimes.com/nri/latest-updates/iran-israel-war-multiple-airlines-suspend-flights-check-full-list/articleshow/128879934.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/46mwakjn9t |sernav=Biman suspends Middle East flights amid conflict |malper=Prothomalo |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=BSS }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo |sernav=What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> === Girtina Tengava Hurmizê === Raporeke Reutersê ji berpirsekî operasyona aspidesê veguhestiye ku gotiye li gorî guhdarîkirinên radyoya pir bilind (VHF), pasdarên şoreşa îslamî ya Îranê [[Tengava Hurmiz]]ê ji bo çûnûhatina keştiyan girtiye. Rayedareke [[Yekîtiya Ewropayê]] ragihandiye ku peyamên ku keştî dibêjin "destûr nayê dayîn ku tu keştî ji Tengava Hormuzê derbas bibe" werdigirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/irgc-says-no-ship-allowed-pass-strait-hormuz-according-eu-official |sernav=IRGC says 'no ship allowed to pass Strait of Hormuz', according to EU official |malper=Middle East Eye |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602288034 |sernav=‘No ship allowed to pass Strait of Hormuz,’ Iran warns vessels - Reuters |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> == Qurbaniyên şer == == Bertek == === Îran === Wezareta derve ya Îranê gefa bersivdanê li hember êrîşa hêzên amerîkî li ser bingehên amerîkî yên li Kendava Farsê xwariye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |sernav=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602284010 |sernav=Iran decries attacks, vows response as it appeals to Security Council |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> Konseya bilind a ewlekariya neteweyî ya Îranê ragihandiye ku welatê wan rastî "operasyoneke hewayî ya hovane" ji aliyê Amerîka û Îsraîlê ve hatiye û gotiye: "Ev yek careke din di dema danûstandinan de qewimiye û dijmin xeyal dike ku miletê berxwedêr ê Îranê dê bi van kiryarên tirsonek daxwazên wan ên biçûk radest bibe." Wezîrê derve yê Îranê Ebas Eraqçî êrîşê wekê "bi tevahî bêsedem, neqanûnî û bêexlaq" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo |sernav=What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> === Dewletên Yekbûyî === Serokê Dewletên Yekbûyî [[Donald Trump]] piştrast kiriye ku artêşa amerîkî li Îranê dest bi "operasyonên şer ên mezin" kiriye û şer wekê "operasyoneke mezin û berdewam a ji bo pêşîgirtina li vê dîktatoriya pir xerab û radîkal ku gefê li Amerîkayê dixwe" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Tyler Pager |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Trump says military campaign is "massive and ongoing" |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Di vîdyoyekê de ku li ser Truth Social hatiye weşandin, Trump ji nû ve destnîşan kiriye ku "Armanca wan ew e ku ew bi rakirina gefên nêzîk ên ji rejîma Îranê ku komeke hovane ya mirovên pir dijwar û tirsnak, gelê amerîkî biparêzin" û di axavtina xwe de gotiye: "47 sal in, rejîma Îranê Mirin ji bo Amerîkayê diqîre û kampanyayeke bêdawî ya xwînrijandin û kuştinên girseyî dimeşîne ku Dewletên Yekbûyî, leşkerên me û mirovên bêguneh, li gelek welatan armanc digire."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Trump confirms in video message that military campaign in Iran has begun |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Trump ragihandiye ku piştî kuştina Elî Xamineyî, danûstandinên bi Îranê re hêsantir dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143 |sernav=Live - Trump says talks easier after Khamenei, Iran vows ‘devastating’ response |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> === Îsraêl === Serokwezîrê Îsraêlê Benjamîn Netanyahu diyar kiriye ku armanca êrîşan "jiholêrakirina gefa hebûnî ya ku ji aliyê rejîma li Îranê ve tê çêkirin" e û diyar kiriye ku "çalakiya me ya hevbeş dê şert û mercan ji bo gelê wêrek ê Îranê biafirîne da ku çarenûsa xwe bigire destên xwe."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Estrin |pêşnav=Daniel |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran's supreme leader, Ayatollah Ali Khamenei, has been killed |url=https://www.npr.org/2026/02/28/nx-s1-5730158/israel-iran-strikes-trump-us |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Wezîrê derve Gideon Sa'ar gotiye ku kiryara leşkerî li dijî Îranê bi awayekî lezgîn pêwîst e "tevî xetereyên girîng ên têkildar", û gotiye ku "derengketin dê rê bidaya rejîma Îranê ku bigihîje astek parastinê ji bo bernameya xwe ya kîmyayî û her wiha dest bi hilberîna girseyî ya mûşekên balîstîk ên dûravêj bike".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Johnatan Reiss |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> === Bertekên navneteweyî === * {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Kurdistan]]: [[Herêma Kurdistanê]] piştî hedefgirtina [[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]] û balyozxaneya giştî ya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] ji aliyê mûşekên Îranê ve, fermandarekî payebilind ê pêşmergeyan diyar kir ku hêzên wan di rewşa amadebaşiyê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/peshmarga-iraqi-kurdistan/8118549.html |sernav=Fermandarekî Pêşmergeyan Dibêje Ew di Amadebaşîyê de ne |malper=Voice of America |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=ku }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |sernav=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |malper=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Nûnerên [[Hevpeymaniya Hêzên Siyasî yên Rojhilata Kurdistanê]] diyar kirine ku ew bi hev re biryarên siyasî û leşkerî koordîne dikin û ji bo qonaxek nû amadekariyê dikin ku hêzên wan di hundurê Îranê de ye û li rojhilata Kurdistanê amade ne ku li hemberî êrîşan xwe biparêzin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/iran-kurds-position/8118628.html |sernav=Partîyên Kurdên Îranê di Biryarên Xwe yên Siyasî û Leşkerî de Yekgirtî ne |malper=Voice of America |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=ku }}</ref> * {{Sembola alayê|Fransa}} [[Fransa]]: Serokkomarê Fransayê [[Emmanuel Macron]] ji bo kêm kirina tundiya şer daxwaza şer bangawaziya civîneke awarte ya [[Konseya Ewlehiyê ya Neteweyên Yekbûyî]] kiriye. * {{Sembola alayê|Kanada}} [[Kanada]]: Serokwezîr Mark Carney Îran bi "çavkaniya sereke ya bêîstîqrarî û terorê li seranserê Rojhilata Navîn" tawanbar kiriye û piştgiriya xwe ji bo operasyonan anî ziman û tekez kiriye ku Îran nikare çekên nukleerî bi dest bixe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.pm.gc.ca/en/news/statements/2026/02/28/statement-prime-minister-carney-and-minister-anand-situation-middle-east |sernav=Statement by Prime Minister Carney and Minister Anand on the situation in the Middle East |malper=Prime Minister of Canada |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> * {{Sembola alayê|Keyaniya Yekbûyî}} [[Keyaniya Yekbûyî]]: Hikûmeta brîtanî daxuyaniyek weşandiye û diyar kiriye ku Brîtanya "naxwaze pevçûnên herêmî yên berfirehtir kûrtir bibin". Di heman demê de hikûmetê diyar kiriye ku wan ji bo ewlekariya balyozxaneyên xwe yên li herêmê "kapasîteyên parastinê" bi hêz kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Israel and Iran exchange fresh attacks after Iran's Supreme Leader Khamenei killed - live updates |malper=BBC News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> Serokwezîr Keir Starmer piştrast kiriye ku balafirên brîtanî ji bo armancên parastinê "li ezmanan" in lê di êrîşên Îsraîl û Amerîkayê de "tu rol nelîstine" û bang li Îranê kiriye ku xwe ji êrîşên din li seranserê Rojhilata Navîn dûr bigire û "tundûtûjî û tepeserkirina tirsnak a li dijî gelê Îranê" rawestîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=British planes "in the sky" in Middle East, says Starmer |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Piştre wî serokatiya civînek awarte ya COBRA lidarxistiye ku ku bersiva Keyaniya Yekbûyî nîqaş bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sabbagh |pêşnav=Dan |paşnav2=Defence |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |tarîx=2026-02-28 |sernav=RAF jets flying defensive missions after US-Israeli attack on Iran, Starmer says |url=https://www.theguardian.com/politics/2026/feb/28/starmer-chairs-cobra-meeting-after-us-israel-strikes-on-iran |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> * {{Sembola alayê|Almanya}} [[Almanya]]: Şansolyer Friedrich Merz di daxuyaniyek hevbeş ê bi Fransa û Keyaniya Yekbûyî re gotiye ku ew ji berê ve hatiye agahdarkirin û nîqaş di rê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yj9kr31y7o |sernav=How the world has reacted to US and Israeli strikes on Iran |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> * {{Sembola alayê|Hindistan}} [[Hindistan]]: Wezareta karên derve yê Hindistanê nîgeraniyên xwe aniye ziman û ji her sê welatan xwest ku agirbestê ragihanin. Balyozxaneya Hindistanê welatiyên Hindistanê ji sefera ji bo Îran û piraniya welatên Rojhilata Navîn hişyar kiriye û ji kesên di nav welat de xwestiye ku tavilê li stargehê bigerin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://indianexpress.com/article/india/israel-iran-conflict-indian-embassy-advisory-10556818/ |sernav=‘Remain near shelters, avoid non-essential travel’: India warns citizens in Israel after Tehran attack |malper=The Indian Express |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> NORKA her wiha ji bo welatiyên asê mane li hemî welatên bandordar xetên alîkariyê daniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/norka-sets-up-helpdesk-for-kerala-people-in-iran-israel/ |sernav=NORKA sets up helpdesk for Kerala people in Iran, Israel |malper=The Tribune |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> * {{Sembola alayê|Çîn}} [[Çîn]]: Wezareta karên derve fikarên xwe yên li ser êrîşên Amerîka û Îsraîlê aniye ziman û daxwaza rawestandina tavilê ya dijminatiyê li dijî Îranê û ji nû ve destpêkirina diyalogê kiriye. Her wiha tekez kiriye ku divê rêz li serweriya Îranê were girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fmprc.gov.cn/eng/xw/fyrbt/202602/t20260228_11866531.html |sernav=Foreign Ministry Spokesperson’s Remarks on the Military Strikes Against Iran by the U.S. and Israel_Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China |malper=www.fmprc.gov.cn |roja-gihiştinê=2026-03-01 }}</ref> * {{Sembola alayê|Rûsya}} [[Rûsya]]: Wezîrê karên derve [[Sergey Lavrov]] êrîşên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û Îsraîlê wekê "gaveke bêwijdan" û "kiryareke êrîşkariya çekdarî ya bi zanebûn, pêşwext û bêsedem" şermezar kiriye û wan bi wê yekê tawanbar kir ku herêmê ber bi "karesateke mirovî, aborî û dibe ku radyolojîkî jî" ve dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Russia condemns "reckless" airstrikes on Iran, as Finland and Ireland express concern |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Elî Xamineyî]] [[Kategorî:Şer]] [[Kategorî:Şerên li Îranê]] [[Kategorî:Şerên li Rojhilata Navîn]] [[Kategorî:Şerên Azerbaycanê]] [[Kategorî:Şerên Behreynê]] [[Kategorî:Şerên DYAyê]] [[Kategorî:Şerên Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:Şerên Fransayê]] [[Kategorî:Şerên Iraqê]] [[Kategorî:Şerên Îranê]] [[Kategorî:Şerên Îsraêlê]] [[Kategorî:Şerên Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:Şerên Kuweytê]] [[Kategorî:Şerên Libnanê]] [[Kategorî:Şerên Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] [[Kategorî:Şerên Omanê]] [[Kategorî:Şerên Qeterê]] [[Kategorî:Şerên Qibrisê]] [[Kategorî:Şerên Sûriyê]] [[Kategorî:Şerên Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Şerên Urdunê]] [[Kategorî:Şerên Yemenê]] [[Kategorî:Şerên Yewnanistanê]] [[Kategorî:2026 li Azerbaycanê]] [[Kategorî:2026 li Behreynê]] [[Kategorî:2026 li DYAyê]] [[Kategorî:2026 li Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:2026 li Fransayê]] [[Kategorî:2026 li Iraqê]] [[Kategorî:2026 li Îranê]] [[Kategorî:2026 li Îsraêlê]] [[Kategorî:2026 li Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:2026 li Kîprosê]] [[Kategorî:2026 li Kurdistanê]] [[Kategorî:2026 li Kuweytê]] [[Kategorî:2026 li Libnanê]] [[Kategorî:2026 li Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] [[Kategorî:2026 li Omanê]] [[Kategorî:2026 li Qeterê]] [[Kategorî:2026 li Sûriyê]] [[Kategorî:2026 li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:2026 li Urdunê]] [[Kategorî:2026 li Yemenê]] [[Kategorî:2026 li Yewnanistanê]] p1jhumpm70yu1lqbf3rqt6wvq8qfltr 2002606 2002605 2026-04-17T11:10:10Z Penaber49 39672 2002606 wikitext text/x-wiki {{Rojane}} {{Agahîdank pevçûnên leşkerî | pevçûn = Şerên Îranê 2026 | perçeyekî = | wêne = {{Nexşeya Şerê Îranê 2026}} | binnivîs = <div style="text-align:center"> Xalên ku bûne armanca êrîşan: {{Unbulleted list | {{Reng box|#302060|[[Wêne:Maki7-cross-white.svg|16x16px]]}} Dewletên Yekbûyî û Îsraêl | {{Reng box|#F00|[[Wêne:Maki7-circle-stroked-white.svg|16x16px]]}} Îran, [[Hizbulaya Libnanê]] û [[Heşda Şebî]]}} </div> | dîrok = 28ê sibata 2026an - heta niha | herêm = [[Rojavayê Asyayê]]•[[Okyanûsa Hindî]] (bi taybetî li deverên wekê [[Kendava Farsê]], [[Tengava Hurmiz]]ê, [[Deryaya Navîn]]) | koordînat = | sedem = Bi xayeya bidawî anîna bernameya nukleerî ya Îranê û guhertina rejîma heyî | encam = | rewş = Berdewam dike | şervan1 = {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] <br> {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Îsraêl]] | şervan2 = {{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]] | şervan3 = | fermandar1 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Donald Trump]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Pete Hegseth]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dan Caine]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Brad Cooper]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Benjamin Netanyahu]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Îsrael Katz]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Eyal Zamir]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Tomer Bar]]|}} | fermandar2 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Xamineyî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mucteba Xamineyî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mesûd Pezeşkiyan]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mihemed Bakir Zolqedîr]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Gulam Huseyîn Muhsînî-Ejeyî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elîreza Erafî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Larîcanî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Ezîz Nasirzade]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Şamxanî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mihemed Pakpûr]] {{Suîqest}}|}} | fermandar3 = | yekîne1 = | yekîne2 = | yekîne3 = | hêz1 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Artêşa Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] * {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Hêzên Parastina Îsraêlê]]|}} | hêz2 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Îran}} [[Artêşa Pasdaran a Şoreşa Îslamî ya Îranê]]|}} | hêz3 = | windahî1 = {{Lîsteya sade}} * '''Li gorî Dewletên Yekbûyî''': * {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Îsraêl]]: ** 17 kes mirine (2 ji wan hêzên leşkerî ne) ** 4.099 birîndar bûne (17 ji wan personelên leşkerî ne) * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]]: ** 13 hêzên leşkerî mirine ** 200 kes birîndar bûne * {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Kurdistan]]: [[Başûrê Kurdistanê]] ** 13 hêzên leşkerî (6 pêşmergeyên Rojhilata Kurdistanê, 6 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê û fermandarekî hêzên Fransayê jiyana xwe jidest daye) ** 22 kes birîndar bûne (2 kesên sivîl û 20 pêşmergeyên Kurdistanê birîndar bûne) | windahî2 = {{Lîsteya sade}} '''Li gorî Îranê''': * {{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]]: ** 1.444 kes mirine ** 18.551 kes birîndar bûne * '''Li gorî saziyên sîvîl''' ** '''[[HARNA]]''': 3.186 kes mirine (di nav wan de 1.153 hêzên leşkerî û 1.394 kes sivîl û 639 kesên din jî nehatine tansîf kirin) ** '''[[Hengaw]]''': 4.789 kes mirine (di nav de 4.789 hêzên leşkerî û 511 sivîl in. Li gorî Hengawê 5.300 kes jî birîndar bûne) '''Deverên din''' * {{Sembola alayê|Libnan}} [[Libnan]] ** 1.001 kes mirine ** 2.584 kes birîndar bûne | winda3 = | nîşe = }} '''Şerê Îranê''' şerek e ku di 28ê sibata 2026an de ji aliyê [[Îsraêl]] û [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ve bi êrîşeke hevbeş li dijî [[Îran]]ê hatiye dest pê kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Live updates: US, Israel attack Iran in ‘preemptive strike,’ Trump posts video on Truth Social |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602288170 |sernav=Israel names operation against Iran ‘Lion’s Roar’ |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Şerê li dijî Îranê bi navên kodkirî yên wekê '''Dengdana Şêr''', '''Operasyona Mertalê Yahuda''' û '''Operasyona Xezeba Efsaneyî''' li dijî bajarên wekê [[Tehran]], [[Îsfehan]], [[Qum]], [[Kerec]] û [[Kirmaşan]]ê êrîş hatine pêkanîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.yahoo.com/news/articles/witnesses-hear-explosion-irans-capital-061713591.html |sernav=Witnesses say they hear an explosion in Iran's capital, Tehran |malper=Yahoo News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bostonglobe.com/2026/02/28/world/witnesses-say-they-hear-an-explosion-in-irans-capital-tehran/ |sernav=US and Israel launch a major attack on Iran and Trump urges Iranians to ‘take over your government’ - The Boston Globe |malper=BostonGlobe.com |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://www.freepressjournal.in/world/israel-launches-preemptive-strike-on-iran-explosions-reported-in-tehran |sernav=Israel Launches 'Preemptive Strike' On Iran; Explosions Reported In Tehran |malper=Free Press Journal |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Wezîrê parastinê ya [[Îsraêl]]ê [[Îsrael Katz]] êrîşa piştê ku êrîşa hêzên parastina Îsraêlê (IDF) piştrast kiriye, li bajarên Îranê teqînên li pey hev pêk hatine. Piştê êrîşê Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê, rayedarên artêşa Îranê ragihandina ku wan jî li dijî Îsraêlê û dijî Dewletên Yekbûyî operasyonek bi navê '''Operasyona Soza Rastîn 4''' dane destpêkirin. Di êrîşên destpêkê ya li dijî Îranê berpirsên girîng, fermandarên leşkerî, baregehên leşkerî û avahiyên rayedarên Îranê hatine armancgirtin ku di nav de avahiya rêberê bilind [[Elî Xamineyî]] jî di nav de hebû ku dîmenên satelîtê nîşan didin ku bi giranî zirar dîtiye an jî bi giranî hilweşiyaye. Wekê bersiv Îranê jî bi dehan mûşekên balîstîk ku di nav de Îsraîl, [[Urdun]], [[Kuweyt]], [[Behreyn]], [[Qeter]], [[Erebistana Siûdî]] û [[Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] û [[Başûrê Kurdistanê]] armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/29661 |sernav=ÇAVKANIYEK JI KANAL8Ê RE: ÊRIŞÊN ÎRANÊ YÊN HEWLÊRÊ NEGIHAN ARMANCÊN XWE |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/280220261 |sernav=Bi mûşekan êrişî baregeha Amerîkayê ya li Hewlêrê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Piştê çend rojan ji aliyê rayedaran amerîkî û îsraîlî hatiye diyarkirin ku Elî Xamineyî di êrîşan de jiyana xwe jidest daye. Piştê daxuyaniyên rayedarên Amerîka û Îsraêlê, mirina Elî Xamineyî ji aliyê televîzyona dewletê ya hatiye piştrast kirin. Serokê Amerîkayê [[Donald Trump]] di daxuyaniya xwe de ragihandiye ku Amerîka û Îsraîlê li dijî Îranê êrîş pêk anîne û diyar kiriye ku "Armanca wan jinavbirina çêkirina mûşekan û leşkerî yên [[Îran]]ê ye ku rê li ber Îranê bigirin ku çekên kîmyewî bi dest nexe û di dawiyê de jî rejîma heyî hilweşîne." Donald Trump bang li endamên sipaha pasdarên şoreşa îslamî (IRGC) kiriye ku ew li hemberê parêzbendiyê çekên xwe deynin û hişyarî daye ku neqebûl kirina çekdanînê dê bibe sedema "mirineke teqez".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-02-28 |sernav=Trump indicates goal of Iran strikes is to topple regime; tells Iranian people: ‘When we’re finished, take over your government’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/trump-indicates-goal-of-iran-strikes-is-to-topple-regime-tells-iranian-people-when-we-are-finished-take-over-your-government/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ji destpêka şer ve [[Herêma Kurdistanê]] rasterast bûye armanca êrîşên Îranê û komên bi ser Îranê ve ku di nav sinorên Iraqê de bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/7827 |sernav=Îranê Hewlêr mûşekbaran kir |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-20 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/29924 |sernav=SILÊMANÎ Û HEWLÊR RASTÎ PÊLEKE ÊRIŞÊN BI DRONAN HAT |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-20 |ziman=kr }}</ref> Di dîmenên ku ji aliyê televîzyonên [[Başûrê Kurdistanê]] ve hatine parvekirin de hatiye dîtin ku sîstema parastinê ya hewayî bersiv dide mûşekên Îranê û êrîşên li dijî Hewlêrê têk dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/DWBaNatAUtU/?igsh=d3c3YzB2YTJqcjBu |sernav=Instagram |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2026-03-20 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/DVyg5D_EwPj/?igsh=MTYyZ2FsYW53YmZjcQ== |sernav=Instagram |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2026-03-20 }}</ref> Hatiye ragihandin ku bi êrîşên têk birî re, Herêma Kurdistanê heya 20 adarê nêzîkî 300 caran rasterast bûye armanca êrîşan == Paşperdeh == [[Wêne:Abraham Lincoln Carrier Strike Group Conducts Photo Exercise.jpg|thumb|çep|Koma 3em a keştiyên balafirên şer ên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Rojhilata Navîn a 2026an]] Di dawiya kanûna sala 2025an de li Îranê xwepêşandanên girseyî yên li dijî hikûmetê li seranserê welet hatibû despêkirin ku bi piranî ji ber krîza aborî, daketina nirxê diravê û bilindbûna biha yên xwarin û kelûpelan bû. Xwepêşandanên ku bangên guhertina rejîmê jî di nav de bûn, ji şoreşa 1979an vir ve<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-01-13 |sernav=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> mezintirîn xwepêşandan a li Îranê bû ku li seranserê welat, li zêdetirî 100 bajaran belav bibû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politico.eu/article/reza-pahlavi-iran-revolution-exiled-prince-plan-regime-change/ |sernav=Inside an exiled prince’s plan for regime change in Iran |malper=POLITICO |tarîx=2026-01-13 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Hikûmeta Îranê bi tepeserkirinên tund, tevî komkujiya xwepêşanderan, bersiv daye û bûyerên herî kujer di 8 û 10ê çileya 2026an de qewimîne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |sernav=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |malper=CNN |tarîx=2026-01-23 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Pourahmadi |pêşnav=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam }}</ref> ku ajansa nûçeyan a çalakvanên mafên mirovan a li Dewletên Yekbûyî hejmara miriyan wekê 7.000 kesan texmîn kiriye. Di heman demê hikûmeta Îranê jî hejmara miriyan 3.117 kes diyar kiriye lê Donald Trump û kesên din jî diyar kirine ku hejmara miriyan 32.000 kes bûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kay Armin Serjoie, Roxana Saberi, and Fatemeh Jamalpour |sernav=Iran Protest Death Toll Could Top 30,000: Local Officials |url=https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=TIME |ziman=en |roja-arşîvê=2026-01-25 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20260125063424/https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |sernav=Iran anti-government student protests spread to more universities |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-23 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> AP Newsê ragihandiye ku bikaranîna tundiya zêde yê ji aliyê hikûmetê ve di nav gelê Îranê de bêhêvîyeke çêkiriye û di nav hinek welatiyan de jî bendewariya êrîşeke Amerîkayê çêkiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-protests-memorials-chehelom-71e5db503a287126a2d31cb32a2809eb |sernav=Iranians grieve defiantly for thousands killed in last month's crackdown |malper=AP News |tarîx=2026-02-19 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Hinek akademîsyenan îdîa kirine ku hikûmeta Îranê niha bi rewşeke qels re rû bi rû ye dibe ku bibe sedema hilweşîna hikûmetê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newstatesman.com/international-politics/2026/01/how-much-longer-can-irans-islamic-republic-survive |sernav=How much longer can Iran’s Islamic Republic survive? |malper=New Statesman |tarîx=2026-01-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US |paşnav=Ansari |pêşnav=Ali }}</ref> Di 13ê çileya sala 2026an de serokê Amerîkayê Donald Trump piştgiriya xwe ji bo xwepêşanderên li dijî hikûmeta Îranê nîşan daye û piştre di 23ê çileyê de, Trump ragihandiye ku "armada" keştiyeke amerîkî ber bi Rojhilata Navîn ve diçe ku tê de keştiya balafiran USS Abraham Lincoln, USS Gerald R. Ford û çend destoryerên mûşekên rêberkirî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Trump urges Iranians to keep protesting, saying 'help is on its way' |url=https://www.reuters.com/world/china/iranian-mp-warns-greater-unrest-urging-government-address-grievances-2026-01-13/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=Reuters |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |tarîx=2026-01-24 |sernav=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Live updates: U.S. and Israel launch attack on Iran as Trump calls for regime change |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Rayedarên amerîkî û ewropî diyar kirine ku Washington sê daxwazên sereke pêşkêşî Îranê kiriye ku di nav de rawestandina mayînde ya hemî cureyên dewlemendkirina uranyûmê, bidawîkirin a bernameya mûşekên balîstîk ên Îranê û rawestandina tevahî ya piştgiriya ji bo komên herêmî yên wekê Hamas, Hizbullah û Hûsiyan hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Pager |pêşnav=David E. SangerTyler |paşnav2=Sanger |pêşnav2=Farnaz FassihiDavid E. |paşnav3=Washington |pêşnav3=Tyler Pager reported from |paşnav4=York |pêşnav4=Farnaz Fassihi from New |tarîx=2026-01-28 |sernav=Trump Threatens Iran With ‘Massive Armada’ and Presses a Set of Demands |url=https://www.nytimes.com/2026/01/28/us/politics/trump-iran-armada.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di 6ê sibata sala 2026an de Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li paytexta Omanê, Muscatê, danûstandinên nerasterast ên derbarê çekên atomî de lidar xistibûn. Îranê tekez kiriye ku pêşketin bi şêwirmendiyên li paytextan ve girêdayî ye.<ref name="Ravid2026">{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/02/14/iran-nuclear-trump-geneva-us |sernav=U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva |malper=Axios |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Gera duyem a danûstandinên ji bo çekên nukleerî li Cenevreyê hatibû plankirin.<ref name="Ravid2026" /> Di 27ê sibata 2026an de berî destpêkirina êrîşan, wezîrê derve yê Omanê Bedr El-Busaidî diyar kiriye ku "pêşketinek" hatiye bidestxistin û Îran hem qebûl kiriye ku qet uranyuma dewlemendkirî kom neke û hem jî ji aliyê ajansa enerjiya atomî ya navneteweyî (IAEA) ve<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |sernav=Peace ‘within reach’ as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> bi tevahî were verastkirin û her wiha Îranê qebûl kiriye ku asta uranyuma xwe ya dewlemendkirî ya heyî bi awayekî bêveger daxîne "asta herî nizm a gengaz". El-Busaidî diyar kiribû ku aştî "di dest de ye".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-deal-within-our-reach-oman-mediator-says/ |sernav=U.S.-Iran deal is "within our reach," Omani mediator says - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-02-27 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":1"/> Di destpêka sibata sala 2026an de Amerîkayê keştiyeke din a balafirhilgir, USS Gerald R. Ford, şandiye Rojhilata Navîn ku zextê li ser Îranê zêde bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3=security |tarîx=2026-02-13 |sernav=Trump sends second aircraft carrier to Middle East in effort to increase pressure on Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/trump-sends-second-aircraft-carrier-middle-east-iran |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di 11ê sibata 2026an de salvegera 47em a şoreşa 1979an bi mîtîngên alîgirê hikûmetê û retorîka tund a dijî Amerîkayê hatiye nîşankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-revolution-anniversary-us-nuclear-talks-protests-4ffab53ef628073ca90b9c8707485577 |sernav=Iran commemorates 1979 revolution as nation is squeezed by anger over crackdown and tensions with US |malper=AP News |tarîx=2026-02-11 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=español |pêşnav=JON GAMBRELL Leer en }}</ref> Di 13ê sibata sala 2026an de Trump diyar kiriye ku guhertina rejîmê li Îranê dê "tiştê herî baş dikare biqewime".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c8egwywkkd1o |sernav=Trump: Iran regime change 'would be the best thing to ever happen' |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Piştê rojekî, di 14ê sibatê de rayedarên amerîkî ji Reutersê re gotine ku artêşa amerîkî ji bo operasyonên berdewam ên çend hefteyan li dijî Îranê amadekariyan dike ku ne tenê êrîşeke sînordar; ev yek nîşan dide ku kampanyayeke berfireh dikare baregehên nukleerî û binesaziya dewlet û ewlehiyê ya Îranê armanc bigire. Di 24ê sibata 2026an de di gotareke derbarê Rewşa Yekîtîyê de, Trump Îran bi vejandina hewildanên çêkirina çekên nukleerî tawanbar kiriye ku van armancên îdiakirî wekê "xerab" şermezar kiriye û îdia kiriye ku Îranê her ku diçe şiyanên mûşekan ên pêşkeftîtir pêşxistiye ku dikarin gefê li Amerîka, Ewropa û baregehên amerîkî yên li derveyî welêt bixin. Wî hişyarî da ku Amerîka amade ye ku ger pêwîst be bikevin tevgerê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/9194e1f5-d191-414a-ab9f-e271a32b8b78 |sernav=Client Challenge |malper=www.ft.com |roja-gihiştinê=2026-02-28 }}</ref> == Berê şer == === Xwepêşandanên li dijî rejîma Îranê û destpêkên bicihkirina hêzên amerîkî === [[Wêne:Iran protests 8 January 2026.jpg|thumb|Di 8ê çileya 2026an de dîmenek ji xwepêşandanan li Tehranê]] Di dawiya kanûna 2025an de li Îranê xwepêşandanên girseyî yên li dijî hikûmetê li seranserê welêt dest pê kiriye ku bi piranî ji ber krîza aborî, daketina diravê Îranê û bilindbûna bihayê kelûpelan pêk hatiye. Xwepêşandan ku bangên guhertina rejîmê jî di nav de bûn, ji şoreşa 1979an vir ve xwepêşandana herî mezin ê li Îranê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-01-13 |sernav=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en }}</ref> Hikûmeta Îranê bi komkujiya xwepêşanderan bersiv daye û bûyerên herî kujer di 8 û 10ê çileya 2026an de qewimine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |sernav=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |malper=CNN |tarîx=2026-01-23 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Pourahmadi |pêşnav=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam }}</ref> Di sibata sala 2026an de, wezîrê xezîneyê yê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Scott Bessent îdîa kiriye ku Washington li Îranê kêmbûna dolar çêkiriye da ku nirxên diravên Îranê bikeve xwarê û li Îranê xwepêşandanan çêbike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politifact.com/article/2026/feb/27/iran-economic-sanctions-currency-bessent-trump/ |sernav=How US actions spurred Iranian economic, political upheaval |malper=@politifact |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-US |paşnav=Jacobson |pêşnav=Louis }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Northam |pêşnav=Jackie |tarîx=2026-02-23 |sernav=Trump's sanctions on Iran have dramatically affected its economy and led to protests |url=https://www.npr.org/2026/02/23/nx-s1-5708935/trumps-sanctions-on-iran-have-dramatically-affected-its-economy-and-led-to-protests |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Ajansa Nûçeyan a Çalakvanên Mafên Mirovan a li Amerîkayê hejmara miriyan nêzîkê 7.000 kesan texmîn kiriye û di heman demê de hikûmeta Îranê jî hêjmara kuştiyên di xwepêşandanan de 3.117 kes ragihandiye lê Donald Trump û çend berpirsên tenduristiyê yên îranî diyar kirine ku hêjmara kuştiyên di xwepêşandanan de 32.000 kes in.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |sernav=Iran anti-government student protests spread to more universities |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-23 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-GB }}</ref> Di 2ê çileya sala 2026an de, Trump gef li Îranê xwariye ku eger hikûmet biryar bide ku xwepêşanderên aştiyane bikuje, ew ê bi destwerdana leşkerî ya tund û tûj destwerdana Îranê bike. Donald Trump di 13ê çileyê de piştgiriya xwe ji bo xwepêşanderên li dijî hikûmeta Îranî nîşan daye û soz daye ku "alîkarî di rê de ye" ji bo wan û paşê, di 23ê çileyê de, Trump ragihandiye ku "armada" amerîkî ber bi Rojhilata Navîn ve diçe ku di nav de keştiya balafiran USS Abraham Lincoln û çend destoryerên mûşekên rêberkirî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |tarîx=2026-01-24 |sernav=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran’s supreme leader killed in U.S.-Israeli attack; Tehran strikes Israel, Arab states |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Di 13ê dibatê de, Trump ferman daye keştiya balafirhilgir a USS Gerald R. Ford û keştîyên şer ên alîgir ku ber bi Rojhilata Navîn ve biçin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |tarîx=2026-02-13 |sernav=Trump sends second aircraft carrier to Middle East in effort to increase pressure on Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/trump-sends-second-aircraft-carrier-middle-east-iran |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> === Goftûgoyên bernameya nukleerê 2026an === [[Wêne:President Trump Gaggles with Press Before Departing the White House, Feb. 27, 2026.webm|thumb|Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump di 27ê sibatê de, bi qasî 24 demjimêran berî destpêkirina şer, bi kurtî bi çapemeniyê re li ser pêwendiyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê bi Îranê re diaxive.]] Di 6ê sibata 2026an de Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li paytexta [[Oman]]ê, [[Muskat]]ê, danûstandinên nerasterast ên nukleerî lidar xistin. Rayedarên Îranê diyar kirine kiriye ku pêşketin bi şêwirînên li paytextan ve girêdayî ye.<ref name=":9">{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/02/14/iran-nuclear-trump-geneva-us |sernav=U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva |malper=Axios |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Civîna duyem a danûstandinên çekên nukleerî li Cenevê hatiye plankirin.<ref name=":9" /> Di navbera 15 û 20ê sibatê de, Îranê hinardeya xwe ya petrolê gihandiye rêjeya heyî ya 3 caran û depoyên petrolê kêm kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://oilprice.com/Latest-Energy-News/World-News/Iran-Rushes-to-Ship-Oil-Ahead-of-Possible-US-Strike.html |sernav=Iran Rushes to Ship Oil Ahead of Possible U.S. Strike |malper=OilPrice.com |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= }}</ref> Di 27ê sibata sala 2026an de berî destpêkirina êrîşên li dijî Îranê wezîrê derve yê Omanê Bedr El-Busaidî gotiye ku di warê danûstandinan de "pêşketinek" hatiye bidestxistin û Îran hem qebûl kiriye ku qet uranyuma dewlemendkirî kom neke û hem jî ji aliyê Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA)<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |sernav=Peace ‘within reach’ as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> ve bi tevahî were verastkirin; wekê din, Îran qebûl kiriye ku asta uranyuma dewlemendkirî ya heyî bi awayekî bêveger daxîne "asta herî nizm a gengaz". El-Bûsaidî gotiye ku aştî "di dest de" ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-deal-within-our-reach-oman-mediator-says/ |sernav=U.S.-Iran deal is "within our reach," Omani mediator says - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-02-27 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-US }}</ref> Lêbelê nûnerê Rojhilata Navîn a amerîkî Steve Witkoff gotiye ku Îranê danûstandinên nukleerî yên vê dawiyê bi israrkirina li ser "mafê xwe yê bêveqetandî" yê dewlemendkirina uranyûmê, redkirina pêşniyara amerîkî ya ji bo bidawîkirina dewlemendkirinê û heta bi pesnê ku ji 460 kîlogram uranyûma wê ya ji %60 dewlemendkirî dikare 11 bombeyên nukleerî çêbike, dest pê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603035282 |sernav=US envoy says Iran misjudged Trump team in nuclear negotiations |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-03-03 |sernav=Witkoff: Iran negotiators boasted of having enough enriched uranium to build 11 nuclear bombs |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/witkoff-iran-negotiators-boasted-of-having-enough-enriched-uranium-to-build-11-nuclear-bombs/ |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> == Gengeşe == === 28ê sibatê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ==== [[Wêne:U.S. Forces Launch Operation Epic Fury.webm|thumb|Dîmenek ji êrîş ku ji keştiyên Amerîkayê ve hatin kirin]] Piştî ku wezîrê parastinê Yisrael Katz êrîşa Îsraîlê piştrast kiriye, li Tehranê teqîn çêbûn.<ref name=":0"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatoday.in/world/story/explosions-rock-tehran-as-israel-launches-preventive-attack-on-iran-defence-minister-says-2875809-2026-02-28 |sernav=US, Israel launch Operation Epic Fury against Iran; Tehran strikes back |malper=India Today |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Desk |pêşnav=India Today World }}</ref> Rojnameya ''Times of Israel'' ragihandiye ku Katz êrîşan wekê "êrîşek pêşîlêgirtinê" bi nav kiriye ku armanca êrîşê "jiholêrakirina gefên li ser dewleta Îsraîlê" ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |sernav=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran’s retaliation |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Tsui |pêşnav=Christian Edwards, Karina }}</ref> Di nav hedefên armancgirtî de deverek li [[Tehran]]ê hebû ku avahiyê rêberê bilind ê Îranê Elî Xamineyî bû ku li vê deverê qesra serokatiyê û konseya bilind a ewlekariya neteweyî jî hebû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Erica Solomon and Farnaz Fassihi |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Hatiye piştrastkirin ku heft mûşek li vê deverê ketine.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Live updates: US and Israel attack Iran as Tehran retaliates across Middle East |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Paşê ''The New York Timesê'' ragihandiye ku "rayedarekî amerîkî gotiye ku artêşa amerîkî dest bi êrîşên asmanî li dijî Îranê kiriye."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Pager |pêşnav2=Tyler |paşnav3=Fassihi |pêşnav3=Farnaz |paşnav4=Bergman |pêşnav4=Ronen |tarîx=2026-02-28 |sernav=U.S.-Led Strike on Iran: Live Updates as Trump Calls for Government Overthrow |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê de rayedarên amerîkî piştrast kirin ku êrîş bi hevkariya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê pêk hatine.<ref name=":2"/> Li gorî raporên ku di ajansên nûçeyan de hatine parvekirin ji bo ku welatî bêne hişyarkirin ku li deverên ewle bimînin, li seranserê Îsraîlê sîren lêdaye. Balyozê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Îsraîlê Mike Huckabee ji welatiyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê xwestiye ku dema dengê sîrenê dibihîzin tavilê tedbîr bigirin, di heman demê de Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump hişyarî da ku dibe ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve qurbanî hebin.<ref name=":2"/><ref name=":2"/> Wezareta tenduristiyê ya Îsraîlê diyar kiriye ku bi veguhestina nexweşxaneyên ji bo bin erdê gihîştine asta herî bilind a amadekariyê.<ref name=":2"/> Rayedarên amerîkî piştrast kirine ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê êrîş li ser Îranê pêk anîye û wan êrîşê wekê "êrîşeke ne biçûk" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=US carrying out strikes against Iran, three US officials say |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Li gorî rayedarekî amerîkî, bi dehan êrîşên amerîkî ji balafirên şer ên li baregehên li seranserê Rojhilata Navîn û ji yek an çend keştiyên balafiran pêk hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Eric Schmitt |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Reutersê ragihandiye ku êrîş dê ji hewa û ji deryayê ve werin pêkanîn. Ajansa Nûçeyan a Farsê û [[CNN]] ragihandine ku teqîn li bajarên din ên Îranê, li bajarên wekê Qum, Kirmaşan, Îsfehan û Kerec jî çêbûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Erika Solomon |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref name=":2"/> Hatiye ragihandin ku li Tehranê êrîşên bi mûşekan li Kolana Zanîngehê, Kolana Cemhurî Îslamî û li taxa Seyîd Xandan a li bakurê Tehranê hatine kirin. Piştî êrîşan li seranserê Tehranê xizmetên ragihandinê qut bûne. Li gorî BBCyê di êrîşan de ofîsên rêberê bilind Elî Xamineyî û serokatiya Mesûd Pezeshkian li Tehranê hatine bombebarankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Iran launches attacks across Middle East after US and Israel strikes on leadership sites |malper=BBC News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Berdevkê hêzên heşdê şebiyê gotiye ku di êrîşên li Jurf el-Saxar, li başûrê Bexdayê, du şervan hatine kuştin û sê yên din jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Îranê ==== Îranê li gelek herêmên [[Kendava Farsê]] êrîşî ser çend baregehên leşkerî yên amerîkî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |sernav=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Behrêynê sîrenên êrîşa hewayî çalak kiriye ku hişyariyê li ser êrîşeke Îranê li ser baregehên leşkerî yên amerîkî li welêt bide û medyaya erebî gotiye ku li bajarê paytext a [[Manama]]yê teqîn û dû hatine dîtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lehmann |pêşnav=Noam |tarîx=2026-02-28 |sernav=Bahrain: Sirens activated as Iran targets US bases |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/bahrain-sirens-activated-as-iran-targets-us-bases/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Videos show smoke rising near US Navy facility in Bahrain |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Behrêynê piştre êrîş piştrast kiriye û gotiye ku baregeha Flota Pêncemîn a DYAyê hatiye armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wral.com/news/ap/c2f11-bahrain-says-a-missile-attack-targeted-the-us-navys-5th-fleet-headquarters-in-the-island-kingdom/ |sernav=Bahrain says a missile attack targeted the US Navy's 5th Fleet headquarters in the island kingdom |malper=WRAL.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Gambrell |pêşnav=Jon |paşnav2=Toropin |pêşnav2=Konstantin |paşnav3=Press |pêşnav3=JOSH BOAK-Associated }}</ref> Herwiha li Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê û Ebû Dabî li Mîrgeha Erebî yên Yekbûyî teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=http://news.am/eng/news/932924.html |sernav=Explosions reported in Kuwait and UAE |malper=news.am |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602283083 |sernav=Drone attacks targets Kuwait international airport |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Li gorî CNNê pasdarên şoreşê yên Îranê îdia kiriye ku Îranê çar baregehên amerîkî li Rojhilata Navîn armanc girtiye ku baregeha hewayî ya El Udeyd li Qeterê, baregeha hewayî ya Elî El Salem li Kuweytê, baregeha hewayî ya El Zafre li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî û baregeha flota pêncem a hêzên deryayî yên Amerîkayê li Behrêynê û vîdyoyek jî hatiye parvekirin ku di vîdeoyê de hatiye dîtin ku dû ji aliyê baregeha li Behrêynê ve bilind dibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Iran's IRGC targeted four US bases in the Middle East, Iranian media reports |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Erebistana Siûdî piştrast kiriye ku Îranê êrîşî Riyadê û herêmên rojhilat ên wan kiriye.<ref name="null2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Ismaeel Naar |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê siudiyan îdia kiriye ku êrîşên Îranê yên li ser wan deveran hatine têk birin û diyar kirine ku qiral dê "hemû tevdbîrên pêwîst bigire" ku xwe biparêze ku "di nav de vebijarka bersivdayîna li dijî êrîşkariyê" heye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Edward Wong |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê de hatiye îdia kirin ku hejmarek ji mûşekên îranî li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî hatine têk birin û di encama êrîşên Îranê de kesek sivîl ê ji neteweya asyayî ji ber perçeyên mûşekê ku li ser deverek niştecihbûnê ketine, hatiye kuştin.<ref name=":4">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Iran latest: Netanyahu says 'growing signs' Iran's supreme leader Khamenei is 'gone' after US-Israel attacks |malper=BBC News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=One person killed in UAE after Iranian strikes |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Qeterê îdia kiriye ku wan herî kêm du pêlên êrîşên mûşekî asteng kirine û diyar kir ku ti qurbanî an zirar û ziyaneke milkî çênebûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Beirut |pêşnav=Abdi Latif DahirReporting from |paşnav2=Lebanon |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran Hits Back Across the Mideast, Targeting U.S. Bases and Allies |url=https://www.nytimes.com/2026/02/28/world/middleeast/iran-retaliatory-strikes-region.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li bakurê Îsraîlê avahiyek 9 qatî bi mûşekan hatiye lêdan ku di encamê de kesek birîndar bûye.<ref name=":5">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |sernav=US-ISRAELI ATTACKS ON IRAN KILL 201; IRAN FIRES BACK, BLASTS ACROSS REGION |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Stepansky |pêşnav=Nils Adler,Joseph }}</ref> Her wiha Hayfa û Tel Avîvê jî bûye armanca êrîşên mûşekên Îranê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.1163/2210-7975_hrd-2261-0183 |sernav=news-from-asia-watch-no6-indonesia-soeharto-retaliates-against-critics-may-1995-7-pp |malper=Human Rights Documents online |roja-gihiştinê=2026-02-28 }}</ref> Di heman demê de li gorî raporên ajansan mûşekên ji Îranê li herêmên Urdunê û li bajarê paytext a Emmanê ketine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.marketscreener.com/news/jordan-s-military-says-it-has-downed-two-ballistic-missiles-targeting-the-country-ce7e5cdfd180f321 |sernav=Jordan's military says it has downed two ballistic missiles targeting the country {{!}} MarketScreener |malper=www.marketscreener.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US |paşnav= }}</ref> Rayedarên Ûrdunê diyar kirine ku hêzên wan ên çekdar du mûşekên balîstîk ên Îranî yên ku axa wê hedef digirtin xistine xwarê û ku wan 54 raporên ketina bermayiyan ku zirarên milkî çêkirine tespît kirine lê ti qurbanî çênebûne.<ref name=":4"/><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Rawan Sheikh Ahmad |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li Sûriyeyê mûşekeke balîstîk a Îranê li Suweydayê ketiye û herî kêm 4 sivîlan jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ari |pêşnav=Lior Ben |paşnav2= |tarîx=2026-02-28 |sernav=Report: At least four killed in Iranian missile strike in As-Suwayda, Syria |url=https://www.ynetnews.com/article/8snmn9r7o |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://modern.az/en/dunya/574948/missile-debris-fell-on-syria-there-are-casualties/ |sernav=Missile debris fell on Syria: there are casualties |malper=Modern.az |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=az |paşnav=modern.az }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.corriere.it/esteri/diretta-live/26_febbraio_28/iran-usa-news-diretta-1.shtml |sernav=Iran, le ultime notizie in diretta {{!}} Attacco di Usa e Israele. Netanyahu: «Segnali che Khamenei sia morto». Teheran risponde: missili su Israele, Dubai e basi Usa nel Golfo. Poi l'sms: «Lasciate la capitale» |malper=Corriere della Sera |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=it-IT }}</ref> Herêmên niştecihî yên Dubayê yên nêzîkî marînaya Dubayê û Keştiya Palm a Dubayê rastî êrîşan hatine ku di encamê de otêla Fairmont The Palm şewitiye ku çar kes birîndar bûne û avahiyeke sivîlan li derdora Dohayê bûye armanca mûşekên Îranê.<ref name=":6">{{Jêder-malper |url=https://news.sky.com/story/iran-latest-israel-launches-preventative-attack-defence-minister-says-13509565 |sernav=Iran latest: Supreme leader 'safe and sound', spokesman tells Sky - but Netanyahu claims there 'signs' he is dead |malper=Sky News |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref name=":5"/><ref name=":4"/> Balafirên bêmirov ên Şahed-136 nêzîkî Burc Xelîfeyê armanc girtine ku ev yek bûye sedema fermana valakirinê û protokola awarte ya avahiyê hatiye çalak kirin. Îmaratên Yekbûyî yên Erebî (ÎMAR) ragihandiye ku wan "pêleke nû" yên bermahiyên mûşekên îranî desteser kiriye û "perçeyên ji desteserkirinan" li Ebû Dabî û Dubayê ketine.<ref name="null2026"/> Êrîşên li ser Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê bûne sedema çend birîndarên nediyar.<ref name=":6"/> Li Behrêynê di êvarê de hatiye ragihandin ku droneke îranî li bircêk li herêmeke niştecihbûnê xistiye. Fermandarê hêzên deryayî yên Îranê bi eşkereyî ragihandiye ku her keştiyek ku bixwaze ji Tengava Hurmizê derbas bibe, divê êdî destûra pêşwext ji Îranê werbigire. === 1ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Operation Epic Fury Update, President Donald J. Trump.webm|thumb|Axavtina serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump di derbarê kuştina Elî Xamineyî de]] Di 1ê adarê de Îsraîlê pêlek din a êrîşan li dijî Îranê pêk aniye ku wekê beşek ji kampanyaya xwe ya berdewam ku navenda paytextê hedef digirt. Piştî êrîşên Îsraêlê dezgehên medyayê yên îranî teqînên bihêz ragihandine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603016712 |sernav=Powerful explosions shake Tehran - state media |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Trump di parvekirinekê li ser Truth Social gotiye, "Îranê tenê got ku ew ê îro pir bi tundî lê bidin, ji her demê bêtir ji her demê bêtir. Lêbelê, çêtir e ku ew vê yekê nekin, ji ber ku heke ew bikin, em ê bi hêzek ku berê qet nehatiye dîtin li wan bidin!". CENTCOMê ragihandiye ku ferman ji wan re hatiye dayîn ku "amîra ewlehiyê ya rejîma Îranê hilweşînin".<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Ali Khamenei may be dead, but Donald Trump has unfinished business |url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2026/03/01/ali-khamenei-may-be-dead-but-donald-trump-has-unfinished-business |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Economist |issn=0013-0613 }}</ref> Hêza parastina Îsraîlê (IDF) gotiye ku wan balafireke şer a F-4 û F-5 bombebaran kir ku amadekariya firînê dikirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888372 |sernav=Israeli airstrike hits Iranian jets on runway {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Sîstema HQ-9B ya li dora Tehranê jî hatiye bêbandor kirin. Elî Larîcanî ku berpirsê payebilind ê ewlehiyê yê Îranê ye konseyeke rêberiyê ya demkî ragihandiye û Amerîka û Îsraîl bi hewldana hilweşandina Îranê tawanbar kiriye. Di heman demê de wî pêkhateyên li Îranê wekê "komên cudaxwaz" binav kiriye û di gefên xwe de gotiye "ger ew tevbigerin dê encamên rastîn bibînin". Serokê parlementoya Îranê, Mihemed Baqir Qalibaf, ji bo Trump û Netanyahu gotiye ku wan xeta sor derbas kiriye û "ew ê berdêla wê bidin". Avahiya dadgeha şoreşê ya Tehranê hatiye bombebarankirin û di encama bombebaranê de avahî hilweşiyaye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143#202603016124 |sernav=Live - 'I got him before he got me,' Trump says on killing Khamenei |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Hejmara qurbaniyên êrîşa hewayî ya dibistana Mînabê gihîştiye 148 kesan.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/live/cgjzn5npl7yt |sernav=آنچه گذشت؛ ادامه حملات آمریکا و اسرائیل، صدا و سیما هدف قرار گرفت |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=fa }}</ref> Li nêzîkî Yarîgeha Azadî, [[Qada Azadî]] û [[Birca Mîladê]] teqîn hatine ragihandin.<ref name=":3"/> Komeleya Heyva Sor a Îranê ragihandiye ku li nêzîkî nexweşxaneyên Tehranê û her wiha li nêzî avahiya aştiyê teqîn çêbûne.<ref name=":3"/> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan "serfermandariya giştî ya hêzên ewlehiya navxweyî", digel Baregeha Serellah, hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603018596 |sernav=Israel says it destroyed Iran internal security headquarters in Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li gorî medyaya Îranê, êrîşên Amerîka û Îsraêlê bandor li ser baregehên radyo û televîzyona dewletê jî kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603013820 |sernav=Strikes on Tehran target parts of national radio and TV HQ - state media |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Hatiye diyar kirin ku di êrîşên Amerîka û Îsraêlê de berpirsên Îranê Mihemed Baserî, berpirsekî wezareta îstîxbaratê û Gholamreza Rezaeyan, serokê beşa îstîxbaratê ya polîsên [[FARAJA]] jiyana ji dest dane.<ref name=":3"/> Trump ji [[NBC Newsê]] re diyar kiriye ku "hejmareke mezin ji serkirdeyan" li Îranê jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/trump-responds-reports-ayatollah-death-rcna261149 |sernav=Trump says 'a large amount' of Iran's leadership is gone |malper=NBC News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Di sibeha 1ê adarê de, raporan piştrast kiriye ku Îranê bi mûşek û dronan êrîşê Îsraêl, Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî, Qeter, Kuweyt, Behrêyn, Urdin û Erebistana Siûdî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aicoin.com/en/news-flash/2775332 |sernav=Iran launches missiles at Israel, Israeli military launches defense system |malper=AiCoin |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref name=":7">{{Jêder-malper |url=https://english.news.cn/20260301/fb1f012710ca405784b8adb5bae95190/c.html? |sernav=Daily World Briefing, March 1 |malper=english.news.cn |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref name=":8">{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-israel-us-03-01-2026-693bc30bbbc98660d81f4a13f65ca10f |sernav=US and Israel pound Iran as Trump signals willingness to talk to new leaders after Khamenei's death |malper=AP News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li gorî raporên dawî, Îranê bi mûşekan êrîşî baregeha Flota Pêncemîn a (baregeha leşkerên Amerîkayê) li Behrêynê kiriye.<ref name=":7"/><ref name=":8"/> Hatiye diyar kirin ku du ji mûşekên ku li bajarê Dubaiyê ketiye û dûyên tarî ji Bendera Jebel Ali ya Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî bilind bûne. Piştî êrîşa firokeyên bêpîlot ên milîsên îraqî li hemberê Herêma Kurdistanê nêzîkî li Balafirgeha Hewlêrê teqînek çêbûye.<ref name=":3"/> Wezîrê parastinî ya Keyaniya Yekbûyî John Healey diyar kiriye ku Îranê du mûşek avêtine baregehên brîtanî yên li Qibrisê lê wî bawer nekiriye ku ew di bin êrîşê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/international/article-888356 |sernav=Iran launched missiles at Cyprus, threatening UK troops {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Lêbelê wezîrê parastin a Qibrisê Vasilis Palmas paşê înkar kiriye ku mûşek ber bi Qibrisê ve hatine avêtin û serokwezîr Keir Starmer jî ev yek piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/iran-missiles-cyprus-defence-secretary-b2929655.html |sernav=Iran missiles fired towards UK military bases in Cyprus, defence minister says |malper=The Independent |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Di dema operasyonên dronan de li Tengava Hurmuzê, li gorî agahiyan, bendera Duqmê ji aliyê du dronan ve hatiye lêdan ku di encamê de karkerekî biyanî birîndar bûye û Navenda Ewlekariya Deryayî ya Omanê piştrast kiriye ku tankereke petrolê ya bi navê Skylight ku bi ala Palauyê ye, bi 5 mîlên deryayî (9.3 km) li bakurê bendera Xesabê hatiye hedefgirtin ku di encamê de çar kes ji tîma hind-îranî ya li ser keştiyê birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.64628/ab.s6jad7hag |sernav=Strait of Hormuz: if the Iran conflict shuts world’s most important oil chokepoint, global economic chaos could follow |malper=doi.org |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |paşnav=Schiffling |pêşnav=Sarah }}</ref> Keştiyeke din, tankera MKD VYOM a bi ala Giravên Marshallê piştî ku debasê peravên Omanê dibe rastî êrîşan hatiye û endamekî tîmê hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies |tarîx=2026-03-01 |sernav=Three tankers damaged in Gulf and one seafarer killed as US-Iran conflict escalates |url=https://www.timesofisrael.com/three-tankers-damaged-in-gulf-and-one-seafarer-killed-as-us-iran-conflict-escalates/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ji ber girtina Tengava Hormuzê, 150 keştîyên barhilgir ku di nav de gelek tankerên petrolê jî hene li pişt tengavê asê mane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tagesschau.de/newsticker/liveblog-israel-usa-angriffe-iran-102.html |sernav=Nahost-Liveblog: ++ Militäreinsatz könnte laut Trump vier Wochen dauern ++ |malper=tagesschau.de |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=de |paşnav=tagesschau.de }}</ref> Di heman rojê de mîna roja berê, Riyad jî rastî êrîşên rasterast hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/world/iran/live-blog/iran-attack-strikes-us-israel-trump-khamenei-dead-live-updates-rcna261172 |sernav=Hezbollah and Israel exchange strikes in wake of Khamenei's killing |malper=NBC News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Mûşekeke Îranê dikare ji berevaniya Îsraîlê derbas bibe û li kenîşteyekê li Beyt Şemeşê ketiye 9 kesan jiyana xwe jidest dane 11 kes winda bûne û 51 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/live/us-israel-strikes-iran-khamenei-03-01-2026 |sernav=Israel strikes Lebanon’s capital, responding to missiles from Hezbollah |malper=AP News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Brown |pêşnav=Bridget |paşnav2=Belanger |pêşnav2=Lorian |paşnav3=Benassi |pêşnav3=Ricardo |paşnav4=Hranjski |pêşnav4=Hrvoje }}</ref> Balafireke bêmirov a Îranê li Otêla Crowne Plaza li Manama ya [[Behreyn|Behrêynê]] ketiye ku bûye sedema şewatê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatvnews.com/news/world/iranian-drone-hits-crowne-plaza-hotel-in-bahrain-2026-03-01-1032140 |sernav=Iranian drone hits Crowne Plaza hotel in Bahrain's Manama |malper=India TV News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Crowne Plaza in Bahrain confirms "incident" affected the hotel |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Cheney |pêşnav= }}</ref> Li Ebû Dabiyê li nêzîkî kompleksa Etihad Towers, li nêzîkî balyozxaneya Îsraîlê, bermahiyên droneke hatiye dîtin û dema ku drone dikeve, bermahiyên dronê de zirar daye bircan û jinek û zarok a wê bi sivikî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Cooper |pêşnav3=Helene |paşnav4=Kanno-Youngs |pêşnav4=Zolan |paşnav5=Pager |pêşnav5=Tyler |paşnav6=Zhuang |pêşnav6=Yan |tarîx=2026-03-01 |sernav=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/01/world/iran-attack-khamenei-trump |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di 1ê adarê de ji ber êrîşeke Îranê li [[Kuweyt]]ê kesek hatiye kuştin û 32 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603016189 |sernav=One killed, 32 injured in Iranian attacks on Kuwait, health ministry says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îranê îdia kir ku wan bi çar mûşekan li USS Abraham Lincoln xistiye lê piştre rayedarekî amerîkî vê îdiayê red kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-01 |sernav=Iran’s Guards say they ‘struck’ US aircraft carrier USS Abraham Lincoln |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irans-guards-say-they-struck-us-aircraft-carrier-uss-abraham-lincoln/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî agahiyan, baregeha deryayî ya fransî Camp de la Paix a li Ebû Dabiyê jî ji aliyê mûşek an jî droneke Îranê ve hatiye xistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theyeshivaworld.com/news/liveblogs/live-blog/2518641/smoke-rises-over-french-naval-base-in-abu-dhabi-after-iranian-strike.html |sernav=Smoke Rises Over French Naval Base in Abu Dhabi After Iranian Strike |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-US }}</ref> Du dronên îranî depoyek li Baregeha Deryayî ya El Selam li Ebû Dabî kirine armanc, di encamê de agir bi du konteynerên ku kelûpelên giştî tê de dihatin hilanîn ketiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-GB }}</ref> Li dora saet 15:30 GMT, Erebistana Siûdî îdîa kiriye ku wan kariye rê li çend mûşekên ku hewl didan Baregeha Hewayî ya Prens Sultan û Balafirgeha Navneteweyî ya Qiral Xalid bikin hedef, bigirin. Karbidestên leşkerî yên Keyaniya Yekbûyî gotine ku Typhoonek RAF droneke îranî ku ber bi qada hewayî ya Qeterê ve diçû xistine xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603015680 |sernav=UK says British fighter jet shot down Iranian drone heading toward Qatar |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Mûşek û dronên îranî her wiha li baregeheke leşkerî ya amerîkî ya nêzîkî Hewlêrê ketiye xwarê û kampeke meydanî ya Bundeswehr li rojhilatê Urdunê xistiye, ku di encamê de leşkerekî amerîkî birîndar bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://tass.com/world/2094115 |sernav=Iran targets German bases in Jordan, Iraq — magazine |malper=TASS |roja-gihiştinê=2026-03-02 }}</ref> Ber bi dawiya rojê ve êrîşeke mûşekeke balîstîk li devereke rojavayê Qudsê ketiye û ziyanên milkî li ser rêya derdorê, zirar daye wesayîteke sivîl û şeş kes birîndar bûne. Perçeyên mûşekeke îranî li Eyn Tarma, Sûriyeyê ketiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hjnews.com/world/syria-iran/image_0c0cf6ef-aaca-5464-887f-50bf088af3ef.html |sernav=Syria Iran |malper=The Herald Journal |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=AP |pêşnav=Ghaith Alsayed- }}</ref> === 2ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Epic Fury Strike compilation (997855).webm|thumb|Montajek ji êrîşên Fermandariya Navendî ya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê di dema Operasyona Epic Fury de li Îranê]] Di 2ê adarê de êrîş li ser xalên komara îslamî ya Îranê ku xalên li [[Tehran]] û [[Sine]] bûne armanca êrîşan û her wiha li deverên leşkerî û stratejîk ên wekê navendên fermandariyê û navendên mûşekan jî rastî êrîşan hatine. Piştre di heman rojê de Îranê diyar kiriye ku navenda nukleerî ya Natanzê ji aliyê êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê ve hatiye armancgirtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/articles/cy4wxk7e71xo |sernav=حملات گسترده هوایی به پایتخت ایران؛ آسیب‌ به بیمارستان‌های گاندی و خاتم‌الانبیاء در تهران |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=fa }}</ref> Di sibehan di heman rojê de nexweşxaneya Xetam-el-Enbîa û Gandî ya li Tehranê rastî êrîşan hatine ku ji aliyê Îranê ve hatiye ragihandin û ji aliyê BBC Verify ve hatiye piştrast kirin. Ev nexweşxaneya ji berê ve bi hikûmetê ve girêdayî bûn. Di bersiva êrîşên Hizbullahê de, artêşa Îsraêlê bi rêze bombebaranên stratejîk li ser Beyrût û Geliyê Beqayê berdewam kiriye.<ref name="Kleinbaum2026">{{Jêder-malper |url=https://www.jfeed.com/news/hezbollah-israel-war-declaration |sernav=BREAKING: Hezbollah Officially Declared War on Israel |malper=JFeed |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Kleinbaum |pêşnav=Yair }}</ref> Di heman demê de heman êrîş li başûrê Libnanê jî çêbûne. Piştî demek kurt, hêzên hewayî yên Îsraêlê dest bi êrîşên li Tehranê jî kirine. Hêza hewayî ya DYAyê li baregehên hewayî yên li seranserê Îranê, balafirên leşkerî û avêjerên droneyan ku di nav de gelek F-14 Tomcat hebûn xistiye. Artêşa Îsraêlê (IDF) îdîa kir ku wan di êrîşan de serokê baregeha îstîxbaratê ya Hizbullahê Huseyîn Makled kuştiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-02 |sernav=IDF says it killed Hezbollah intelligence chief in overnight strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-killed-hezbollah-intelligence-chief-in-overnight-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di çarçoveya xweparastina li dijî Hizbullahê de, hêzên çekdar ên Îsraêlê êrîşî sê bajarokên li başûrê Libnanê kirine ku di nav wan de bajarokên Haris, Nebetiye el-Fewqa û Meyfadûn hebûn û piştre fermana valakirinê li pêncî bajarokên cîran daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.repubblica.it/esteri/2026/03/02/diretta/iran_guerra_usa_israele_news_oggi-425194152/ |sernav=Iran, le news dalla guerra. Trump: “Li stiamo massacrando”. E non esclude invio soldati |malper=la Repubblica |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=it }}</ref> Ajansa medyayî ya Siûdî El Hadath ragihandiye ku rêberê siyasî yê Hizbullahê û endamê parlamentoya Libnanê Mihemed Raad di êrîşeke hewayî de hatiye kuştin.<ref name="Boxerman2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Cooper |pêşnav3=Helene |paşnav4=Kanno-Youngs |pêşnav4=Zolan |paşnav5=Pager |pêşnav5=Tyler |paşnav6=Zhuang |pêşnav6=Yan |tarîx=2026-03-01 |sernav=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/02/world/iran-us-israel-attack-trump |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Îsraêlê hişyarî daye libnanî yên ku ji malên xwe reviyane ku venegerin û gelek kesan gotine ku ew nizanin piştî ku roj diçe ava ew ê çawa bigihîjin xwarin an avê. ==== Êrîşên Hizbullah û Îranê ==== Li dora nîvê şeva bi dema herêmî, baregeha hêza hewayî ya qraliyetê li [[Akrotîrî]], [[Qibris]]ê, rastî êrîşeke gumanbar a bêmirov hatiye û li seranserê Akrotîrî û Dhekelî yê sîrenên êrîşa hewayî lê daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-GB }}</ref> Her çiqas yek ji wan karîbû li balafirgehê bikeve û zirarên piçûk çêbike, li gorî agahiyan êrîşên pênc dronan hatine têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/security-threat-declared-at-uk-cyprus-bases |sernav=UK Cyprus base hit by drone |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://english.news.cn/europe/20260302/f1219f92cf764cfda2bcbac966935263/c.html |sernav=Urgent: Explosions heard at Britain's air force base in Cyprus: British media |malper=english.news.cn |roja-gihiştinê=2026-03-02 }}</ref> Sîstema hişyariya otomatîk a leşkerî ya brîtanî diyar kiriye ku "gefeke ewlehiyê ya berdewam" heye û wezareta parastinê îdia kiriye ku "baregehê bersiv daye" êrîşê.<ref name="Fulton2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fulton |pêşnav=Adam |paşnav2=Dunbar |pêşnav2=Marina |paşnav3=Richards |pêşnav3=Serena |paşnav4=Lowe |pêşnav4=Yohannes |paşnav5=Vernon |pêşnav5=Hayden |paşnav6=Ratcliffe |pêşnav6=Rebecca |tarîx=2026-03-02 |sernav=Trump warns there could be more casualties after service members killed – as it happened |url=https://www.theguardian.com/us-news/live/2026/mar/01/us-israel-war-on-iran-ayatollah-ali-khamenei-i-dead-latest-reports |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref name="Fulton2026"/> Ev yek paşê ji aliyê rayedarên qibrisî ve hatiye piştrast kirin.<ref name="Fulton2026"/> Li gorî agahiyan çend demjimêr piştî ku Keyaniya Yekbûyî destûr daye Dewletên Yekbûyî ku bingehên wan ên leşkerî ji bo operasyonên li dijî Îranê bikar bîne, pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Campbell |pêşnav=Lucy |paşnav2=Ambrose |pêşnav2=Tom |paşnav3=Lowe |pêşnav3=Yohannes |paşnav4=Fulton |pêşnav4=Adam |paşnav5=Ambrose |pêşnav5=Lucy Campbell (now); Tom |paşnav6=Fulton (earlier) |pêşnav6=Adam |tarîx=2026-03-02 |sernav=Middle East crisis live: Israel launches new attacks on Tehran and Beirut as Trump lays out objectives |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Îranê her wiha îdîa kiriye ku droneke MQ-9 reaper a amerîkî xistiye xwarê. Çavkaniyên Îsraêlê ragihandine ku di saetên serê sibê yên 2ê adarê de ji nav Libnanê ber bi axa wê ve roket hatine avêtin û li ser Heyfa û Celîleya Jorîn dengê sîrenan hatiye lêxistin.<ref name="Fulton2026"/><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |pêşnav= |tarîx=2026-03-01 |sernav=Rockets launched from Lebanon for first time in months, setting off sirens across northern Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rockets-launched-from-lebanon-for-first-time-in-months-setting-off-sirens-across-northern-israel/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraêlê gotiye ku wan mûşekek têk biriye, di heman demê de mûşekên din jî li deverên vekirî xistine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Glikman |pêşnav=Eitan |paşnav2=Kraus |pêşnav2=Yair |tarîx=2026-03-01 |sernav=IDF: Rocket intercepted from Lebanon, several landed in open areas; drone intrusion alerts |url=https://www.ynetnews.com/article/08vx55nmo |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Îstîxbarata îsraêlî bawer dike ku êrîş encama fermanek ji Tehranê bû û berdevkê artêşa Îsraêlê daxuyaniyek awarte daye û diyar kiriye ku êrîş divê wekê "ragehandina fermî ya şer ji aliyê Hizbullahê ve" were hesibandin û soz daye ku gefê "bêbandor bike".<ref name="Kleinbaum2026"/> Hizbullah berpirsiyariya xwe di êrîşê de piştrast kiriye û diyar kiriye ku wan di bersiva kuştina Xamineyî de êrîşî baregeheke Îsraîlê li Heyfayê kiriye. Li gorî raporên medyaya civakî, du dronan li nêzîkî Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê baregeha serketinê ya Amerîkayê kirin armanc û yek ji wan li baregehê ketiye. Di heman demê de çend teqînan li Hewlêr, li Başûrê Kurdistanê pêk hatine. Komeke alîgirê Îranê ya bi navê "parêzvanên lîwaya xwînê" diyar kirine ku ew li pişt van her du êrîşan in û îdia kirine ku ew ji bo tolhildana kuştina Xamineyî van êrîşan pêk anîne.<ref name="Boxerman2026"/> Êrîşeke Îranê li ser bendera Mîna Selman a Behrêynê bûye sedema şewatê. Perçeyên mûşekek ku hatibû têk birin li ser "keştiyeke biyanî" ku li herêma pîşesaziyê ya Selman dikeve, bûye sedema mirina karkerekî û birîndarbûna giran ên du kesên din. Li Ras Tanura ya Aramco ya li Erebistana Siûdî, tesîseke rafineriyê zirar dîtiye û bûye sedema şewateke kontrolkirî. Di destpêkê de dihat bawerkirin ku ji ber êrîşeke bi dronan çêbûye lê rayedarên Siûdî diyar kirin ku şewat ji ber bermahiyên mûşekeke Îranî ya têk birî derketiye. Wezareta berevaniyê ya Kuweytê diyar kiriye ku "çend" balafirên amerîkî li Kuweytê ketine xwarê. Piştre hatiye diyar kirin ku balafirên şer ên Amerîkayê ji aliyê hêzên Amerika an Kuweytê bi şaşî hatine lêxistin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-02 |sernav=Small fire under control at Saudi Aramco refinery after apparent drone strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/small-fire-under-control-at-saudi-aramco-refinery-after-apparent-drone-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> CNNê teqînên li bajarên mezin ên herêma Kendavê ragihandiye. Li Dubaî, Ebû Dabî û Dohayê teqîn çêbûne. Li gorî Ajansa Nûçeyan a Kuweytê ya dewletê, rafineriyeke petrolê bi şarapnelê hatiye armancgirtin. Li Erebistana Siûdî droneyan rafineriya Ras Tanura armanc girtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk |sernav=Live updates: Trump warns Iran about larger strikes as war spirals in Middle East |malper=CNN |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Lee |pêşnav= }}</ref> Li Behrêynê wezareta karên hundir diyar kiriye ku li seranserê welêt siren hatine lêxistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603026672 |sernav=UAE intercepts 9 Iranian ballistic missiles, 6 cruise missiles, ministry says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li Qibrisê Balafirgeha Navneteweyî ya Pafosê li ser tespîtkirina tiştekî nenas ê biyanî yê ku li ezman hatiye valakirin û di heman demê de li ser tespîtkirina gefek pêşdîtî ya li hemberî baregeha Akrotiriyê careke din sîren lê daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/paphos-airport-evacuated-reports |sernav=Paphos airport returns to operation after evacuation |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://knews.kathimerini.com.cy/en/news/sirens-sound-again-at-akrotiri-base-as-tensions-remain-high |sernav=Sirens sound again at Akrotiri base as tensions remain high |malper=knews.com.cy |roja-gihiştinê=2026-03-02 |paşnav=Solutions |pêşnav=BDigital Web }}</ref> Paşê hikûmeta Qibrisê piştrast kiriye ku ew tişt du dron bûn ku bêyî ku zirarê bidin hatine têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://news.sky.com/story/raf-base-in-cyprus-hit-by-drone-strike-ministry-of-defence-says-13514072 |sernav=RAF base hit, with more drones intercepted |malper=Sky News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Piştî bûyerê Yewnanistanê ragihandiye ku ew ê firkate û balafirên F-16 bi cih bikin ku Qibrisê ji her êrîşeke din ên Îranê biparêzin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://in-cyprus.philenews.com/local/we-will-strike-cyprus-hard-iranian-general-says-over-american-presence-on-island/ |sernav=We will strike Cyprus hard, Revolutionary Guards general says over American presence on island |malper=in-cyprus.philenews.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://caliber.az/en/post/iranian-general-warns-of-intense-attacks-on-cyprus-over-us-presence |sernav=Iranian General warns of "intense" attacks on Cyprus over US presence - VIDEO |malper=caliber.az |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Piştre di heman rojê de Îranê êrîşên li dijî binesaziya enerjiyê li Qeterê pêk aniye. Balafirên bêmirov ên Îranê li baregehên gaza xwezayî ya şilekirî (LNG) yên Qeterê xistiye ku bûye sedema rawestandina hilberînê. Her wiha, mûşek û dron ber bi deverên li Qatarê ve hatine şandin ku di nav de Baregeha Hewayî ya El Udeyd û tesîsên pîşesaziyê hebûn, hêzên Qatarê îdîa kiriye ku wan gelek ji van êrîşan têk birine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=England |pêşnav=Andrew |paşnav2=Moore |pêşnav2=Malcolm |paşnav3=Sandlund |pêşnav3=William |paşnav4=Millard |pêşnav4=Rachel |tarîx=2026-03-02 |sernav=Gas prices soar as Iranian attacks force shutdown of Qatari production |url=https://www.ft.com/content/dac7a77d-e0f4-4f52-a3d4-55b145e67347 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=Financial Times }}</ref> === 3ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Attack around Enghelab Square 9.jpg|thumb|Di 3ê adarê de Qada Enqelab a Tehranê]] Di saetên serê sibeha 3ê adarê de Îsraîlê li Libnan û Îranê bombebaran û êrîşên xwe berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/lebanon-israel-hezbollah-6c73ef0f5836632a2d2b34145900c28b |sernav=Lebanon’s leaders turn on Hezbollah as airstrikes hit Beirut and thousands seek shelter |malper=AP News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Tawil |pêşnav=Fadi |paşnav2=español |pêşnav2=BASSEM MROUE Leer en }}</ref> Îsraêlê gotiye ku wan yek ji fermandarên artêşa Îranê kuştiye û piştî êrîşa mûşekên li hemberî Îsraêlê, diwanzdeh endamên Hizbullahê girtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-03-26 |sernav=Live updates: Israel hits Beirut and Tehran as Trump warns Iran of escalated strikes |malper=CNN |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en |paşnav=Yosef |pêşnav= }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan baregeha konseya bilind a ewlekariya neteweyî, digel binesaziya fermandarî û kontrolê û ofîsa serokkomarî ya Îranê hilweşandiye û destnîşan kiriye ku wan "navenda herî navendî û girîng a rejîma Îranê" armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603031120 |sernav=Israel strikes Iran leadership compound in central Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Wezîrê berevaniya Îsraêlê ji bo desteserkirina pozîsyonên stratejîk ên Libnanê destûr daye ku artêş destwerdana bejayî ya Libnanê bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lbc.co.uk/article/israel-launches-ground-invasion-of-lebanon-and-trump-issues-new-warning-5HjdTm8_2/ |sernav=Israel launches ground invasion of Lebanon and Trump warns 'hardest hits were yet to come' |malper=LBC |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en |paşnav=McShane |pêşnav=Asher }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260303-israel-orders-troops-to-seize-new-positions-in-lebanon |sernav=Israel orders troops to seize new positions in Lebanon |malper=France 24 |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Li gorî çavkaniyên amerîkî, wan bi giranî zirar dane şiyanên deryayî yên Îranê, bi taybetî li Kendava Omanê ku tê gotin çend keştîyên şer ên Îranê hatine rûxandin û li baregehên girîng ên Îranê hatine xistine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.navalnews.com/naval-news/2026/03/us-strikes-destroy-irans-main-naval-assets/ |sernav=US Strikes Destroy Iran's Main Naval Assets |malper=Naval News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en-US |paşnav=Ozberk |pêşnav=Tayfun }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.twz.com/news-features/irans-key-naval-base-on-strait-of-hormuz-set-ablaze-from-strikes |sernav=Iran's Key Naval Base On Strait Of Hormuz Set Ablaze From Strikes |malper=The War Zone |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en-US |paşnav=Rogoway |pêşnav=Joseph Trevithick, Tyler }}</ref> Qesra Golestanê ku di lîsteya mîrata cîhanî ya UNESCOyê de ye, ji ber bermahiyên êrîşa ezmanî ya Îsraêl û Amerîkayê ziyan dîtiye ku bûye sedema zirarê ku di nav de Hola Golestanê û Textê Mermerî hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/culture/2026/03/03/unesco-expresses-concern-over-the-protection-of-cultural-heritage-sites-in-middle-east |sernav=UNESCO shares concerns over protection of cultural heritage sites |malper=euronews |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Wezareta mîrata çandî, geştiyariyê û karên destan a Îranê bi fermî ji UNESCOyê xwestiye ku rewşê binirxîne û UNESCOyê daxuyaniyek weşand û destnîşan kiriye ku zirardayîna milkên dîrokî li dijî qanûnên navneteweyî ye.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=How Iran Conflict Damaged Golestan Palace, Once Home Of Peacock Throne Looted From Delhi |url=https://www.ndtv.com/lifestyle/how-iran-conflict-damaged-golestan-palace-once-home-of-peacock-throne-looted-from-delhi-11162756/amp/1 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=www.ndtv.com |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan Dawûd Elîzade, fermandarê şaxê Libnanê ya hêza Qudsê, li Tehranê kuştiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-03 |sernav=Top IRGC commander, responsible for Lebanon, killed in Tehran strike — IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/top-irgc-commander-responsible-for-lebanon-killed-in-tehran-strike-idf/ |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên hewayî yên Amerîka-Îsraêlê avahiya konseya tesbîtkirina berjewendiyê li Tehranê hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603037480 |sernav=Video shows ruins of Iran's Expediency Council building after strikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Li gorî rayedarên îsraîlî dibe ku êrîş dijwartir bibin û şerekî bejayî ya kûrtir jî di nav xwe de bigirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tankersley |pêşnav=Jim |paşnav2=McCreesh |pêşnav2=Shawn |paşnav3=Troianovski |pêşnav3=Anton |paşnav4=Rennison |pêşnav4=Joe |tarîx=2026-03-03 |sernav=Israel Begins ‘Broad Wave of Strikes’ on Iran’s Infrastructure |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/04/world/iran-war-israel-lebanon-trump |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Tehranê baregeheke pêşxistina çekên nukleerî ya veşartî ku wekê Min Zadaî bi nav kiriye, hilweşiyaye û ji destpêka şer ve 300 avêjerên mûşek ên îranî ji holê rakiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-888715 |sernav=IDF destroys secret nuclear site, thousands of missile pads {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Serokê Amerîkayê Donald Trump gotiye ku Amerîkayê "dabînkirinek bêdawî" ya çekên giran di destê xwe de digire lê ew ji dewletên din bêtir dabînkirinan dixwaze. Trump her wiha gotiye ku ew ji serkeftinek "MEZIN" a Amerîkayê bi bawer e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603033568 |sernav=US munitions stockpiles at record levels in key categories, Trump says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Rêveberê giştî yê Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus ragihandiye ku sê pisporên tenduristiyê dema ku ji bo alîkariya kesên bi bandordar li başûrê Libnanê dixebitin mirine û şeş jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Hizbullahê û Îranê ==== Saet di 1:40ê sibê de, bi dema herêmî (22:00 GMT) rêze teqînên bihêz li Dohayê hatine tomarkirin û piştî çend demjimêran jî heman êrîş berdewam kiriye. Dengê teqînan li Qibrisê, li Larnaca, taxa Mackenzie û li nêzîkê Balafirgeha Navneteweyî ya Larnacayê û baregeha brîtanî ya li Dhekeliyê hatiye bihîstin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cedarnews.net/newstasks/breakingnews/explosions-reported-in-israel-and-cyprus/905942/ |sernav=Explosions reported in Israel and Cyprus {{!}} Cedar News |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.mirror.co.uk/news/world-news/cyprus-larnaca-iran-live-explosion-36806399 |sernav=Fresh security scare for UK military base in Cyprus |malper=The Mirror |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Blackshaw |pêşnav=Ethan |paşnav2=Nunes |pêşnav2=Eliana |paşnav3=Vickers-Price |pêşnav3=Rachel }}</ref> Di saet 3:30ê sibehê bi dema herêmî (23:30 GMT) li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî gelek mûşekên ku ji Îranê ber bi mîrgehê ve hatine tespît kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gulfnews.com/uae/uae-air-defences-intercept-iranian-ballistic-missiles-1.500461428 |sernav=UAE air defences intercept Iranian ballistic missiles |malper=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Amir |pêşnav=Khitam Al }}</ref> Li Riyadê jî teqîn pêk hatiye û dû yê di encama van teqînan hatin dîtin û agir li balyozxaneya herêmî ya amerîkî dest pê kiriye ku ji aliyê du dronên îranî ve hatibû armanc girtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fulton |pêşnav=Adam |paşnav2=Campbell |pêşnav2=Lucy |paşnav3=Lawther |pêşnav3=Fran |paşnav4=Ambrose |pêşnav4=Tom |paşnav5=Lowe |pêşnav5=Yohannes |tarîx=2026-03-03 |sernav=Fire at US embassy in Riyadh after drone strike – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |roja-gihiştinê=2026-03-03 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref name="Stout2026">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk |sernav=Live updates: US Gulf allies fend off attacks as Trump warns Iran of ‘big wave’ of strikes |malper=CNN |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Stout |pêşnav= }}</ref> Polîsê Îsraîlê ragihandiye ku di encama ketina parçeyên mûşekên Îranê li Tel Avîvê kesek birîndar bûye. Her wiha di demjimêrên serê sibê de, li seranserê Behreynê sîrenan dest bi çalakbûnê kirin û hikûmetê bang li welatiyan kiriye ku ji ber êrîşan di cihê ewle de bimînin.<ref name="Stout2026"/> Li gorî raporên ku li ser medyaya civakî hatine parvekirin li Hewlêr a Başûrê Kurdistanê teqîn çêbûne û berxwedana îslamî ya Iraqê berpirsiyariya êrîşê girt ser xwe û gotiye ku wan otêlek ku leşkerên amerîkî tê de ne armanc girtiye. Balyozxaneya Amerîkayê ya li Riyadê ji aliyê du dronan ve hatiye armanc girtin û bûye sedema şewat û zirarê lê ji ber ku avahî vala bû, qurbanî û birîndar çênebûye. Li [[Başûrê Kurdistanê]] qaymeqamê [[Koye (navçe)|Koyeyê]] ragihandiye ku danê sibehê 3ê adarê de artêşa Îranê bi sê dronan êrişî Kampa Azadiyê ya li Koyeyê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/030320262 |sernav=Bi dron û mûşekan êrişî Kampa Azadiyê ya li Koyeyê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en }}</ref> === 4ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Attack on residential homes in central Tehran 1.jpg|thumb|Piştê êrîşên Amerîka û Îsraêlê ku zirar dîtiye]] Wezîrê derve yê Amerîkayê Marco Rubio di 4ê adarê de ragihandiye ku dê êrîşên Amerîka û Îsraîlê yên li ser Îranê zêde bibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492 |sernav=As Iran retaliates, largest US military base in Middle East hit by ballistic missile, Qatar says |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Êrîşên Îsraêlê li hemberî baregeha Besîcê bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/c62gg44d53xt |sernav=US says 'firepower over Iran to surge dramatically' as Israel bombards Beirut and Tehran |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB }}</ref> Li gorî çavkaniyên îranî, Mucteba Xameneyî ji êrîşeke ezmanî sax filitiye. Qeterê deh kesan bi tohmeta ku wekê şaneyek muhafizên şoreşê ya Îranê li axa Qeterê kar dikirin, li ser binesaziya leşkerî daneyan kom dikirin û hinek ji wan ji bo karanîna dronan perwerdehî dîtibûn girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thepeninsulaqatar.com/article/04/03/2026/qatar-state-security-announces-the-arrest-of-two-cells-affiliated-with-the-iranian-revolutionary-guard |sernav=Qatar State Security announces the apprehension of two cells affiliated with the Iranian Revolutionary Guard |malper=thepeninsulaqatar.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Newspaper |pêşnav=The Peninsula }}</ref> Hêzên hewayî yên Îsraêlê ragihandiye ku balafireke şer a Yak-130 a Îranî ya çêkirî ya Rûsyayê li ser Tehranê ji aliyê balafireke F-35 ve hatiye xistin. Ev yekem car e ku F-35 balafireke şer a bi mirovî di şerê hewayî de dixe xwarê û yekem car ji sala 1985an vir ve hêza hewayî ya Îsraêlê balafireke şer dixe xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888768 |sernav=Israel F-35 downs Iranian fighter jet in first war dogfight {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Keştiyeke şer a Îranê ya bi navê IRIS Dena, bi qasî 40 mîlên deryayî (74 km) li başûrê Galle, Srî Lankayê, li [[Okyanûsa Hindî]] ji aliyê binavderiyeke hêza deryayî ya Dewletên Yekbûyî ve hatiye noqandin. Ev keştiya hatiye lêdan piştî beşdarbûna xwe di nirxandina flota navneteweyî ya 2026an û tetbîqata piralî ya MILAN li Vîsakhapatnam, Hindistanê, di dema vedigeriya xwe ya Îranê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-04 |sernav=Sri Lanka rescues 32 sailors from sunk Iranian warship, recovers ‘few bodies’ |url=https://www.thehindu.com/news/international/sri-lanka-rescues-sailors-from-sinking-iranian-ship/article70702468.ece |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Hindu |ziman=en-IN |issn=0971-751X }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2026/Mar/04/at-least-87-killed-as-iranian-warship-sinks-in-indian-ocean-after-us-submarine-strike |sernav=Over 100 feared dead after US submarine strike on Iranian frigate in Indian Ocean |malper=The New Indian Express |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Rana |pêşnav=Javaria }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/sri-lanka-navy-sends-ships-aircraft-after-distress-call-from-iranian-vessel-iris-dena-101772605277885.html |sernav=Sri Lanka sends jets over Iran naval ship's distress call, denies ‘submarine attack’ reports; several feared dead |malper=Hindustan Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Ew yekem keştî bû ku ji aliyê binavbehrekê ve di şerên çalak de hatiye noqandin ê ji dema General Belgrano ya ARA di dema Şerê Falklandê de û ji dema Şerê Cîhanê yê Duyem ve, yekem keştî ye ku ji aliyê binavbehreke amerîkî ve hatiye noqandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.twz.com/news-features/u-s-submarine-sinks-iranian-warship-in-the-indian-ocean |sernav=U.S. Navy Submarine Torpedoes Iranian Frigate In Indian Ocean |malper=The War Zone |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US |paşnav=Trevithick |pêşnav=Howard Altman, Joseph }}</ref> Piştê êrîşê keştiya Îranê di serê sibehê de sînyala rewşa awarte daye ku ev yek bû sedema operasyona lêgerîn û rizgarkirinê ya awarte ya ji aliyê hêza deryayî ya Srî Lankayê û hêza hewayî ya [[Srî Lanka]]yê. 32 kesên saxmayî ji aliyê hêzên deryayî yên Srî Lankayê ve bi serkevtî hatine rizgarkirin û ji bo nexweşxaneya neteweyî ya Galleyê hatin veguhastin, li wir ji ber westandinê û birînên têkildarî teqînê dermankirina wan a bijîşkî hatiye wergirtin. Di heman demê de hêzên deryayî yên Srî Lankayê li cihê bûyerê 87 cinazeyên deryavanên Îranî dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/iris-dena-news-live-updates-iran-navy-ship-explosion-submarine-attack-sri-lanka-coast-death-toll-us-war-march-4-news-101772625664489.html |sernav=Iris Dena news highlights: US says Iran's warship Iris Dena sunk in torpedo attack near Sri Lanka, at least 87 dead |malper=Hindustan Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://themorning.lk//articles/6eDXFEnyeabdwhQqvzFE |sernav=Around 180 sailors were onboard the distressed Iranian naval ship ‘IRIS Dena’ off Galle- FM |malper=Latest in the News Sphere {{!}} The Morning |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Rêjeya avêtina mûşekên balîstîk ji aliyê Îranê ve ji destpêka şer heta 4ê adarê kêm bûye û analîst balê dikişînin ser kêmbûna depoyên mûşek û avêjerên Îranê û her wiha stratejiya kêmkirina çekan bikar tîne ku ji bo şerekî dirêjtir berxwe bide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/bc7b386f-23e9-4b97-8613-9f7abe985be1 |sernav=Client Challenge |malper=www.ft.com |roja-gihiştinê=2026-03-06 }}</ref> Îranê li dijî Baregeha Hewayî ya El Udeid û tesîsa rafineriya petrolê ya Ras Tanura ya Aramco êrîş pêk anîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492&entryId=130737063 |sernav=Qatar says Al Udeid Air Base hit by ballistic missile |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber pêşbîniya êrîşên Îranê fermana derxistina karkerên ne-esasî yên li Qibrisê da û hişyariya seferê ji bo wî welatî daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/04/america-evacuates-non-essential-workers-from-cyprus/ |sernav=America Evacuates Non-Essential Workers from Cyprus Greek City Times |malper=Greek City Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB |paşnav=Papadopoulos |pêşnav=Kosta }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usatoday.com/story/travel/2026/03/04/cyprus-travel-safety-risks/88978882007/ |sernav=Reconsider visiting this European country, State Department says |malper=USA TODAY |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US |paşnav=Chen |pêşnav=Eve }}</ref> Hizbullah li başûrê Libnanê guleyên dijî-tank avêtine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-04 |sernav=IDF says 2 troops moderately injured today from anti-tank fire in southern Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-2-troops-moderately-injured-today-from-anti-tank-fire-in-southern-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Balafirgeha Navneteweyî ya Larnaca li Qibrisê di bersiva droneke Libnanî de ku ji aliyê balafirên F-16 ên yewnanî ve hatiye xistin, bi awayekê demkî hatiye girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/04/cyprus-larnaca-airspace-closure-suspicious-object/ |sernav=Cyprus Closes Larnaca Airspace After Suspicious Object Detected Greek City Times |malper=Greek City Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB |paşnav=Bureau |pêşnav=Athens }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://breakingthenews.net/Article/Cyprus%27-Larnaca-closes-airspace-due-to-suspicious-object/65798562 |sernav=Cyprus' Larnaca closes airspace due to suspicious object |malper=breakingthenews.net |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Raporan behsa girtina qada hewayî ya Qibrisê kirin lê ev yek paşê ji aliyê hikûmeta Qibrisê ve hatiye redkirin û hikûmeta Qibrisê di heman daxuyaniyê de hebûna tiştê nenas ji Libnanê jî piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/04/cypriot-airspace-closed-reports |sernav=Govt insists Cypriot airspace is open |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Mûşekek balîstîk ku ji axa Îranê hatibû avêtin, dema ku ketibû qada hewayî ya Tirkiye ji aliyê pergalên parastina hewayî yên entegre yên NATOyê ve hate astengkirin ku ev yek nîşana gurrbûneke girîng di pevçûna herêmî de ye. Ev yekem binpêkirina rasterast a axa endamekî NATOyê bû di dema dijminatiyên berdewam de pêk hatiye. Di bersiveke dîplomatîk de, Îranê bi vê êrişê fermî red kiriye ku bi zanebûn Tirkiye nekiriye hedef û bûyer wekê "anormalîyeke teknîkî" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-04 |sernav=Turkey says Iranian ballistic missile entered its airspace, shot down by NATO |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/turkey-says-iranian-ballistic-missile-entered-its-airspace-shot-down-by-nato/ |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 5ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Êrîşeke esmanî ya amerîkî û îsraîlî hola werzîşê ya girtî ya 12.000 kursiyan a kompleksa azadî ya Tehranê hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603051320 |sernav=Missile strike destroys 12,000-seat indoor arena at Tehran’s Azadi complex |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Du serokên xwendekarên Besîcê ku hatiye îdiakirin ku di tepeserkirina xwepêşandanan de beşdar bûne, di êrîşên esmanî yên Îsraîlê de hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202603053543#202603054727 |sernav=Live - Trump demands Iran’s ‘unconditional surrender’ as Khamenei bunker destroyed |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Li gorî daneyên ku ji aliyê [[Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê]] ve hatiye weşandin li Îranê 13 navendên tenduristiyê di dema pevçûnê de hatine bombebarankirin. ==== Êrîşên Îranê ==== Di 5ê adara 2026an de, çavkaniyek leşkerî ji [[Ajansa Nûçeyan a Farsê]] re gotiye ku Îranê ji 28ê sibatê ve zêdetirî 500 mûşekên balîstîk û deryayî û nêzîkî 2.000 dronan ber bi welatên kendavê ve şandine. Di raporê de hatiye îdîakirin ku hema hema ji sedî 40ê şandina dronan ber bi Îsraêlê ve hatine kirin û ji sedî 60ê ji dronan jî ber bi hedefên amerîkî yên li herêmê ve hatine şandin. Serokê [[Ûkrayna]]yê [[Volodîmîr Zelenskî]] diyar kiriye ku Ûkraynayê ji bo alîkariya bi dronên Şahed ên îranî daxwazek ji Amerîkayê wergirtiye. Serokê Dewletên Yekbûyî Donald Trump diyar kiriye ku ew ê alîkariya Ûkraynayê qebûl bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.ara.cat/international/trump-asks-zelensky-for-help-defending-against-iranian-drones_1_5669750.html |sernav=Trump asks Zelensky for help defending against Iranian drones |malper=Ara in English |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Ferrer |pêşnav=Antònia Crespí }}</ref> Di dema serdana wezîrê berevanî ya [[Keyaniya Yekbûyî]] John Healey de ti mûşek ber bi Qibrisê ve nehatin şandin lêbelê sîrenên li baregehên brîtanî du caran lê daye û di nav nifûsa herêmî de bûye sedema metirsiya berfireh û cihguhertinê. Her du caran jî baregehan piştrast kirine ku mûşek hatine avêtin lê ev mûşek negihîştin [[Qibris]]ê. Di heman demê de [[Îtalya]], [[Holenda]] û [[Spanya]]yê piştrast kirine ku ew ê keştîyên şer bişînin ku Qibrisê ji êrîşan biparêzin ku di nav de firqateya ''Cristóbal Colón'' jî hebû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Elgot |pêşnav=Jessica |tarîx=2026-03-05 |sernav=Sirens over RAF Akrotiri in Cyprus are stark reminder of its proximity to war |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/05/sirens-over-raf-akrotiri-in-cyprus-are-stark-reminder-of-its-proximity-to-war |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di heman demê de [[Keir Starmer]] piştrast kiriye ku baregehên brîtanî li Qibrisê bi taybetî ji bo xistina dronên îranî werin bikar anîn û diyar kiriye ku baregeh ji bo parastina qada hewayî ya Ûrdunê werin bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/05/spain-italy-and-netherlands-join-european-naval-deployment-to-cyprus |sernav=Spain, Italy and Netherlands join European naval deployment to Cyprus |malper=euronews |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.latimes.com/politics/story/2026-03-05/europe-commits-to-expanding-iran-campaign-as-israel-strikes-southern-lebanon |sernav=Trump vows to select Iran's new leader, but Tehran is digging in |malper=Los Angeles Times |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US }}</ref> Hatiye diyarkirin ger ji Îrlendayê were xwestin, ew ê amade be ku Qibrisê biparêze û tevlî hevpeymaniya parastinê ya ewropî bibe ku li dora giravê seferber bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.irishexaminer.com/news/arid-41804990.html |sernav=Ireland urged to assist Cyprus if it invokes EU mutual defence clause |malper=Irish Examiner |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=O’Keeffe |pêşnav=Cormac }}</ref> Parçeyên ji mûşekek ku hatiye li jor hatine têkbirin li Petah Tikva ketine û li herêmê şewat çêbûye. === 6ê adarê === [[Wêne:Airstrike on the residential town of Shahid Boroujerdi 20 Avash.webp|thumb|Di 6ê adara 2026an de dîmenek ji encamên êrîşên esmanî yên DYA-Îsraîlê li Tehran a Îranê]] Serokê [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] Donald Trump di 6ê adarê de gotiye ku "sînorên demê" ji bo dirêjahiya şer tune neye û Hegseth diyar kiriye ku şer "nû dest pê kiriye."<ref name="Dautrich2026">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-05-26 |sernav=Day 6 of Middle East conflict — countries intercepting Iranian strikes, US ramps up campaign |malper=CNN |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en |paşnav=Dautrich |pêşnav= }}</ref><ref name="Dautrich2026"/> Êrîşên ezmanî yên Amerîka û Îsraêlê li ser baregeheke îstîxbarata IRGC li [[Luristan (parêzgeh)|Loristanê]]<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202603053543#202603063094 |sernav=Live - Iran says it is not seeking ceasefire as Trump threatens ‘death, fire and fury’ |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-10 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> û sê leşkerên aştîparêzên ganayî yên ku di nav hêzên UNIFILê de bûn, li Başûrê Libnanê bûne hedefa mûşekekan û birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260306-us-warns-bombardment-surge-as-israel-strikes-iran-lebanon |sernav=War in the Middle East: Ghanaian peacekeepers in Lebanon wounded in missile attacks |malper=France 24 |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> Tankera îranî IRIS Bushehr ji aliyê hêzên deryayî yên [[Srî Lanka]]yê ve hatiye desteserkirin ku ev yekem car e ku ji [[Şerê Cîhanî yê Duyem|Şerê Cihanê ya Duyem]] vir ve keştiyeke şer li welatekî bêalî hatiye desteserkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.newsfirst.lk/2026/3/5/sri-lanka-takes-control-of-iranian-ship-iris-bushehr-and-208-crew |sernav=Sri Lanka Takes Control of Iranian Ship Iris Bushehr and 208 Crew |malper=english.newsfirst.lk |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Hatiye îdîakirin ku li Azerbaycanê hêzên ewlehiyê yên herêmî planeke êrîşî ya girêdayî Îranê asteng kirine. Kesên ku hatine girtin bi îdîaya bi plankirina teqandina boriya petrolê ya Bakû-Tiblîsî-Ceyhan, balyozxaneya Îsraêlê û kenîşteyên li Bakûyê hatin sûcdar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://ukranews.com/en/amp/news/1138555-azerbaijan-announces-prevention-of-terrorist-attacks-planned-by-iran-against-israeli-embassy-and |sernav=Azerbaijan announces prevention of terrorist attacks planned by Iran against Israeli Embassy and synagogue |malper=ukranews.com |roja-gihiştinê=2026-03-10 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/06/azerbaijan-says-it-stopped-iranian-terror-attacks-dismantled-terror-cells |sernav=Azerbaijan says it stopped Iranian terror attack plot |malper=euronews |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> === 7ê adarê === DYAyê sêyem keştiya balafiran a bi navê ''USS George H. W. Bush'' şandiye [[Rojhilata Navîn]].<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.freepressjournal.in/world/operation-epic-fury-is-us-deploying-3rd-carrier-uss-george-hw-bush-cvn77-to-the-middle-east-amid-iran-war-heres-all-we-know |sernav=Operation Epic Fury: Is US Deploying 3rd Carrier, USS George H.W. Bush (CVN‑77), To The Middle East Amid Iran War? Here's All We Know |malper=Free Press Journal |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://news.usni.org/2026/03/06/uss-gerald-r-ford-now-in-the-red-sea-uss-george-h-w-bush-wraps-pre-deployment-exercises |sernav=USS Gerald R. Ford Now in the Red Sea, USS George H.W. Bush Wraps Pre-Deployment Exercises |malper=USNI News |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |paşnav=Shelbourne |pêşnav=Mallory }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.apa.az/america/us-said-expected-to-deploy-3rd-aircraft-carrier-to-the-middle-east-495510 |sernav=US said expected to deploy 3rd aircraft carrier to the Middle East |malper=Apa.az |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Her çiqas hem DYA û hem jî Îsraêlê înkar kirine ku wan êrîşî dezgehên bêxwêkirinê kiriye, artêşa Îranê gotiye ku êrîş li ser dezgeheke bêxwêkirina avê ya li girava Qeşmê hatiye kirin ku bandor li dabînkirina ava 30 gundan kiriye û DYA sûcdar kiriye û gotiye ku wan bi êrîşkirina cihên ku Îranê wekê çavkaniya êrîşê li dijî Îranê diyar kiriye, ji bo tola êrîşan hedef girtine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-07 |sernav=IRGC says it attacked US base in Bahrain, claims it was used to strike desalination plant in Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-says-it-attacked-us-base-in-bahrain-claims-it-was-used-to-strike-desalination-plant-in-iran/ |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://time.com/7383099/iran-news-oil-strikes-tehran/ |sernav=Tehran Shrouded in Toxic Cloud After Israel Strikes Fuel Depots |malper=TIME |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Schneid |pêşnav=Rebecca |paşnav2=Jamalpour |pêşnav2=Fatemeh }}</ref> Keştiya firokehilgir a brîtanî ''HMS Prince of Wales'' ketiye rewşa amadebaşiyê ya pêşketî ku berjewendîyên [[Keyaniya Yekbûyî|Brîtanyayê]] li herêmê biparêze.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c39w2nj1rk8o |sernav=British aircraft carrier HMS Prince of Wales prepped to set sail |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-07 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-GB }}</ref> Serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan di 7ê adarê de ji rojnamevanan re gotiye ku Îran dê ji 7ê adarê û pê ve êrîşên li ser cîranên xwe rawestîne heya ku êrîş ji wir dest pê neke. Tevî vê daxuyaniyê, Balafirgeha Navneteweyî ya Dubayê piştê vê daxûyaniyê ji aliyê dronên îranî ve rastê êrîşan hatiye. Êrîşên esmanî yên Îranê bandorek mezin li ser kompleks û rafineriyên petrolên pargîdaniya Halliburton a amerîkî ya li Besrayê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://in-cyprus.philenews.com/international/drone-attack-basra-halliburton-kbr-fire-iraq-live/ |sernav=Drone attack on foreign oil compound in Iraq’s Basra sets Halliburton and KBR facilities ablaze |malper=in-cyprus.philenews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US }}</ref> Artêşa Îranê bi dronekê êrîşî tankera petrolê ya bi ala Maltayê Prima kiriye. NDTV ragihandiye ku piştî hefteyekê şer, dibe ku tenê nêzîkî hezar mûşekên balîstîk li Îranê bimînin. === 8ê adarê === Di 8ê adarê de kurê Xameneyî ya duyem Mocteba, wekê rêberê nû yê Îranê hatiye hatiye diyar kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Treisman |pêşnav=Rachel |tarîx=2026-03-09 |sernav=What to know about Mojtaba Khamenei, Iran's new supreme leader |url=https://www.npr.org/2026/03/09/nx-s1-5742375/mojtaba-khamenei-iran-supreme-leader |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Êrîşên esmanî yên Îsraîlê ji bo cara yekem li ser dezgehên petrolê yên Îranê daye ku di encamê de çar kes hatin kuştin û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li dijî van êrîşên li ser dezgehên petrolê nerazîbûna nîşan daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/03/08/us-dismayed-israel-iran-fuel-strikes |sernav=Scoop: U.S. dismayed by Israel's Iran fuel strikes, sources say |malper=Axios |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Caputo |pêşnav=Barak Ravid,Marc }}</ref> Êrîşên li ser depoyên sotemeniyê yên nêzîkî Tehranê bûye sedema rijandina petrolê û "çemê agir" ên li kolanên derdorê û bajar di nav ewrek dûyê reş ê gurr de maye û bûye sedema barana reş a asîdî ya jehrîn ku li derdorê deverê bariye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.timesnownews.com/world/middle-east/iran-war-oil-depot-strikes-videos-black-rain-us-israel-air-strikes-article-153787160 |sernav='River of Fire' in Tehran: Videos Show Israeli Strikes Hit Iran Fuel Depots, Trigger Black Rain |malper=Times Now |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Rayedarên Îranê ji welatiyan xwestine ku li malê bimînin, li derve bi rûpoşan bigerin, xwarin û sotemeniyê bi kêmanî bikar bînin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Parent |pêşnav=Deepa |tarîx=2026-03-08 |sernav=‘Dark, like our future’: Iranians describe scenes of catastrophe after Tehran’s oil depots bombed |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/08/dark-like-our-future-iranians-describe-scenes-of-catastrophe-after-tehrans-oil-depots-bombed |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Wezareta berevaniya Keyaniya Yekbûyî piştrast kiriye ku hêzên wan droneke îranî ku ber bi Iraqê ve diçû, asteng kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.the-independent.com/news/world/middle-east/kuwait-city-tower-fire-drones-iran-war-b2934196.html |sernav=Kuwait city tower erupts in flames as Iran launches new wave of strikes in the Gulf |malper=The Independent |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Her wiha, wezaretê niyeta xwe ya şandina helîkoptereke Merlîn ji bo herêmê diyar kiriye ku di demên pêşin de alîkariya tespîtkirina gefên hewayî bike. Li gorî Heyva Sor a Îranê ji destpêka şer ve bi tevahî 65 dibistan û 32 navendên bijîşkî (wek nexweşxane û dermanxane) bûne hedef û zêdetirî 10.000 deverên sivîlan ji ber êrîşan zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/8/iran-live-israel-bombs-tehran-oil-depots-attacks-on-gulf-states-continue |sernav=Iran war updates: New supreme leader named; 2 killed in Saudi Arabia strike |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Kelliher |pêşnav=Ted Regencia,Virginia Pietromarchi,Alma Milisic,Caolán Magee,Fiona }}</ref> === 9ê adarê === [[NATO]]yê rêgirtina li duyem ê mûşeka balîstîk a li ser qada hewayî ya [[Bakurê Kurdistanê]] piştrast kiriye ku mûşekê li ser esmanê Dîlok a Bakurê Kurdistanê, li nêzîkî [[Dîlok]]ê hatiye têk têk birin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-03-09 |sernav=NATO intercepts second Iranian ballistic missile fired towards Turkey |url=https://www.straitstimes.com/world/middle-east/turkey-says-second-iranian-ballistic-missile-shot-down-by-nato-defences-in-airspace |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Straits Times |ziman=en |issn=0585-3923 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/899194/slug |sernav=NATO Intercepts Iranian Ballistic Missile in Turkish Airspace, Türkiye's Defense Ministry Says |malper=NATO Intercepts Iranian Ballistic Missile in Turkish Airspace, Türkiye's Defense Ministry Says |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Donald Trump piştî axavtina bi serokê Rûsyayê Vladimir Putin re îdîa kiriye ku "şer pir temam e, hema bêje temam bûye" û gotiye "me di gelek waran de şer qezenc kiriye."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2026/03/09/trump-iran-war-end.html |sernav=Trump says Iran war will end 'very soon,' predicts lower oil prices |malper=CNBC |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Mangan |pêşnav=Dan }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Trew |pêşnav=Bel |tarîx=2026-03-13 |sernav=Iran-US war latest: US confirms troops killed in Iraq plane crash as explosion hits Tehran demonstration |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/iran-us-war-live-updates-trump-israel-oil-iraq-b2937707.html |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Independent |ziman=en }}</ref> Trump piştre di civîneke çapemeniyê ya ku di heman rojê hatiye lidarxistin de ji hinek şîroveyên xwe vegeriya û piştgirî da wezîrê berevaniyê Pete Hegseth dema ku gotibû ku şer tenê "destpêka avakirina welatekî nû" ye û ew ê "zû" biqede.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Cameron |pêşnav=Chris |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Boxerman |pêşnav3=Aaron |paşnav4=Troianovski |pêşnav4=Anton |paşnav5=Pérez-Peña |pêşnav5=Richard |tarîx=2026-03-09 |sernav=After Global Economy Shudders, Trump Zigzags on Whether War Is Nearing End |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/10/world/iran-war-trump-us-israel |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Lêbelê Trump her wiha gotiye ku Amerîka dê di roja sêşemê de êrîşa "roja herî dijwar" pêk bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dw.com/en/us-israel-war-with-iran-updates-oil-price-trump/live-76284477 |sernav=Iran war: Tuesday to be 'most intense day' of US strikes |malper=dw.com |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Nêzîkî 12 bombebaranên B1-B gihîştine baregehên li Ewropayê. 5 ji wan li baregeha Hêza Hewayî ya Qraliyetê ya Fairfordê li Keyaniya Yekbûyî daketin û tevlî sê bombebaranên B-52 bûne, di heman demê de jî 3 B1-B yên din jî ber bi Baregeha Hewayî ya Ramsteinê li Almanya ve hatine şandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.airandspaceforces.com/b-1s-b-52s-bombers-europe-iran-epic-fury/ |sernav=B-1s and B-52s Bombers Pour into Europe for Ops Against Iran |malper=Air & Space Forces Magazine |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |paşnav=South |pêşnav=Todd }}</ref> === 10ê adarê === Di şeva 9 û 10ê adara 2026an de, bombebaranên li ser Tehranê bi girîngî zêde bûye. Rêzeke teqîn bajarê Tehranê, bi taybetî li beşên rojhilat, rojava û başûrê bajêr ku dengê çend teqînên bihêz bi rêzê ve hatiye bihîstin. Herwiha li Kerecê ku bajarekî mezin ê li bakurê rojavayê Tehranê ye, teqînên mezin hatine ragihandin ku li wir çend teqîn li herêmên pîşesaziyê hatine ragihandin. Li bakurê rojavayê welat, li bajarê Tebrîzê jî dengê teqînan hatiye. Rayedarên îranî tavilê asta zirarê li van bajaran eşkere nekirine lê çend çavkaniyên herêmî ragihandine ku êrîşên ku tesîsên lojîstîk û pîşesaziyê hedef digirin hatine kirin.<ref name=":10">{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://aje.news/a49wlz?update=4382851 |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Li başûrê rojhilatê welêt, balafirgeha Kermanê jî rastî êrîşan hatiye. Li gorî rayedarên herêmî yên ku ji aliyê medyaya Îranê ve hatine parvekirin, gelek avahiyên balafirgehê zirar dîtine. Herwiha êrîşên li bajarê Îsfahanê jî hatine berdewam kirin ku Qesra dîrokî ya kevnar a Chehel Sohoun, ku di Lîsteya Mîrata Cîhanî ya UNESCOyê de ye, piştî bombebaranê zirareke mezin dîtiye. Êrîşê ji ber nêzîkbûna bajêr ji bo çend tesîsên nukleerî yên hesas bûye sedema fikarên cidî.<ref name=":10" /> Li deryayê hêzên amerîkî operasyonên xwe yên li dijî şiyanên deryayî yên Îran a li Kendava Farsê berdewam kiriye. Di civîneke çapemeniya li Washingtonê, serkêşê fermandariya giştî ya hêzên hevbeş ên Amerîkayê Dan Caine diyar kiriye ku hêzên amerîkî keştîyên îranî yên ku beşdarî operasyonên danîna mayinên deryayî bûne, hedef girtine. Li gorî wî, ji destpêka şer ve zêdetirî pêncî keştîyên îranî hatine bin av kirin an jî hatine rûxandin.<ref name=":10" /> Li bajarê Manamayê ku paytexta Behreynê ye, bi êrîşeke dronî birca Millennium li navçeya Seefê hatiye hedef girtin. Navendên pargîdaniyên telekomunîkasyonê Clarent ku li qata 11em a avahiyê bû, piştî teqînê zirarên mezin dîtiye. Her wiha wezareta karên hundir a Behrêynê piştrast kiriye ku êrîşeke cuda li dijî avahiyeke niştecihbûnê li bajêr pêk hatiye jinek jiyana xwe jidest daye û çend kesên din birîndar bûye. Rayedaran êrîş wekê "êrîşek eşkere" ya ku sivîlan hedef digire wesif kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-war-targets-map-numbers/ |sernav=Map and chart track the latest U.S. and Iranian war targets - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-10 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en-US }}</ref> Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, rafineriya Ruwais ku yek ji mezintirîn rafineriyên petrolê ya cîhanê ye, piştî êrîşeke bi dronan ku herêma pîşesaziyê ya Ruwais li mîrgeha Ebû Dabî bûye armanca êrîşên Îranê, hilberîna neftê bi demkî sekiniye.<ref name=":11">{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/10/woman-killed-in-bahrain-as-other-gulf-states-intercept-iranian-missiles |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Li Erebistana Siûdî dronek li taxeke niştecihbûnê ya bajarê Ez Zulfî yê li parêzgeha Riyadê ketiye xwarê. Rayedarên Siûdî ragihandine ku di bûyerê de ziyana madî çêbûye lê ti kes nemiriye.<ref name=":11" /> Demek kurt piştî ku artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan avêtina mûşekan ji Îranê tesbît kiriye, li Îsraêlê, çend êrîşên mûşekan li herêma Beyt Şemeş a li navenda welêt hatin ragihandin. Tîmên rizgarkirinê ji bo nirxandina rewşê şandin cihê bûyerê, lê di cih de ti birîndar nehatin ragihandin. Li gorî wezareta tenduristiyê ya Îsraêlê, di 24 saetên borî de 191 kes, hem sivîl û hem jî personelên leşkerî, ji ber pevçûnê rakirine nexweşxaneyê. Ji destpêka şer ve 2 hezar û 339 birîndar li nexweşxaneyên Îsraêlê hatine derman kirin. Li gorî agahiyên herî dawî yên heta 10ê adarê, 95 kes li nexweşxaneyan mane ku 11 ji wan rewşa wan giran e. Di heman demê de, di êrîşeke mûşekî ya Îranê de li ser bajarê Yehudê li navenda Îsraêlê kesek jiyana xwe jidest daye û du kes jî birîndar bûne. === 11ê adarê === Di roja 11ê adarê de hêza hevbeş a Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe li seranserê axa Îranê beberdewam kirine ku ev êrîş li hemberî qereqolên polîsan li parêzgehên [[Rojhilata Kurdistanê]], [[Tehran]] û her wiha navendeke Besîcê li Tehranê û baregehên Besîcê Îmam Riza li Îsfehanê pêk hatine. Her wiha baregeha 7em a hêzên hewayî jî hatine hedefgirtin. Li Bender Ebasê, li parêzgeha Hormozgan, dezgehên medyayî yên li dijî rejîmê nûçeyên rûxandina radareke Îranê ragihandine. Li parêzgeha Xuzistanê, rafineriya Abadanê rastî lêdanekê hatiye ku êrîş yek sedemên krîza enerjiyê ye ku qutbûnên rojane yên elektrîka li seranserê Îranê girantir kiriye. Fermandariya Amerîkayê ragihandiye ku ji destpêka şer ve wan li Îranê zêdetirî 5.500 hedefan xistiye û diyar kiriye ku li ser beşên mezin ên axa Îranê serdestiya wan ê hewayî heye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.france24.com/fr/moyen-orient/20260311-en-direct-guerre-au-moyen-orient-iran-revendique-frappes-grande-ampleur-israel-etats-unis-golfe-petrole |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Di heman rojê de hevpeymaniya Îsraêl û Dewletên Yekbûyî li avahiya Bank Sepah li Tehranê xistiye ku di encamê de avahî hilweşiyaye û xizmetguzariyên serhêl û yên rûbirû hatiye rawestandin. Ev bankeya ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî ve hatiye hilweşandin, berpirsiyarê dayîna mûçeyên karmendên Pasdarên Şoreşê û artêşa birêkûpêk a Îranê bû. Li gorî medyaya herêmî karmendên ku ji bo amadekirina mûçeyên mehê di şifta şevê ya awarte de dixebitîn, hatine kuştin. Xizmetên Banka Melli ku saziyeke din a bi rejîmê ve girêdayî ye, çend roj in hatine astengkirin. Di bersivê de, baregeha Xetam el-Enbiya ragihandiye ku navendên aborî û bankên bi Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ve girêdayî yên li herêmê niha hedefên wan ên rewa ne û bang li sivîlan kiriye ku ji ber êrîşên Dewletên Yekbûyî di nav kîlometreyekê de nêzîkî saziyên bankayên Îranê nebin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lorientlejour.com/article/1498593/larmee-iranienne-dit-vouloir-desormais-frapper-des-cibles-economiques-dans-la-region.html |sernav=L'armée iranienne dit vouloir désormais frapper « les centres économiques et les banques » dans la région |malper=L'Orient-Le Jour |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Li Erebistana Siûdî Îran êrîşên dubare li ser binesaziya leşkerî û enerjiyê ya padîşahiyê berdewam kiriye. Wezareta berevaniyê ragihandiye ku wan heft dronên ku ber bi zeviya petrolê ya Şeybe ya mezin li rojhilatê welêt ve diçûn asteng kirine ku ji aliyê Aramco ve dihatin xebitandin û ji destpêka şer ve çend caran hatiye hedefgirtin. Şeş mûşekên balîstîk ên ku baregeha hewayî ya prens Siltan ku leşkerên amerîkî li nêzîkî Riyadê lê dimînin, hatine hedef digirtin, hatine têkbirin, her wiha pênc dron li herêma El Xerj û du dronên din jî li nêzîkî Hafar El Batîn, li ser sinorê Kuweytê hatine têk birin.<ref name=":12">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/11/iran-fires-missiles-drones-at-gulf-nations-as-ship-hit-in-strait-of-hormuz |sernav=Iran fires missiles, drones at Gulf nations as ship hit in Strait of Hormuz |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> Hêzên Îranê pêlek li dijî Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî pêlek nû yê êrîşan daye destpêkirin ku tê de dron û mûşek hatine bikaranîn. Du dron li nêzî Balafirgeha Navneteweyî ya Dubayê ketin xwarê û di encamê de çar kes birîndar bûn ku di nav de du welatiyên ganayî, yek bangladeşî û welatiyekî hindî di nav de hebûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lorientlejour.com/article/1498577/des-drones-tombes-pres-de-laeroport-de-dubai-quatre-blesses-autorites.html |sernav=Des drones tombés près de l'aéroport de Dubaï, quatre blessés |malper=L'Orient-Le Jour |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Li Qeterê piştê ku li Dohayê dengê teqînan hatiye bihîstin ku hatiye ragihandin ku êrîşeke mûşekî hatiye têkbirin.<ref name=":12"/> Li Kuweytê, Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî berpirsiyariya avêtina du mûşekan li baregeha amerîkî ya Kampa Arifjan, li başûrê bajarê Kuweytê ku baregeha pêşeng a pêkhateya bejayî ya CENTCOMê lê ye, girtiye ser xwe. Di heman rojê de artêşa Kuweytê bêbandorkirina heşt dronan ragihandiye. Li Omanê balafirên bêmirov ên îranî li bendera Salalahê xistine û tankên sotemeniyê hatine armanc girtin. Her çend ti qurbanî nehatine ragihandin jî, xebatên li benderê hatine rawestandin. Di encamê de li wir agirêkî mezin derketiye û di tevahiya êvarê de gurtir bûye û beşek mezin ji benderê şewitandiye.<ref>{{Jêder |sernav=Des réservoirs de carburant touchés par une frappe de drones à Oman |tarîx=2026-03-11 |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/iran/video-des-reservoirs-de-carburant-touches-par-une-frappe-de-drones-a-oman_VN-202603110647.html |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Îranê li Tengava Hurmizê û li Kendava Erebî, êrîşên xwe yên li dijî keştîyên bazirganî zêde kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/attacks-strait-hormuz-intensify-iran-targeted-commercial-ships/story?id=130962627 |sernav=Tensions continue to escalate in the Strait of Hormuz as 3 commercial ships attacked |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Di heman rojê de êrîşên Îranê û êrîşên komên girêdayî Îranê ku di nav axa Iraqê de ne li hemberî [[Başûrê Kurdistanê]] berdewam kiriye. Îran li Başûrê Kurdistanê êrîşî wergehên kurdên [[Rojhilata Kurdistanê]] kirine. Heşt balafirên bêpîlot ên ku di du pêlan de hatin avêtin baregeha partiya Komala li herêma Zirgiwezala, nêzîkî [[Silêmanî (bajar)|Silêmaniyê]] bûye armanca êrîşên Îranê û di encamê de pêşmergeyek jiyana xwe jidest daye û du peşmerge jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/130320264 |sernav=Kî ji kû derê bi kîjan dronan êrişî Herêma Kurdistanê dike? |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en }}</ref> === 12ê adarê === ==== Êrîşên li ser Îranê ==== Di roja 12 adarê de hevpeymaniya Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe yên li seranserê axa Îranê bi awayekî berbiçav zêde kiriye û ji destpêka şer ve hejmara xalên ku hatine hedefgirtin gihîştiye nêzîkî 6.000an. Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan kompleksa Taleghan, ku li Parçînê li başûrê rojhilatê Tehranê ye, bombebaran kiriye ku ew wekê tesîseke stratejîk ji aliyê rejîmê ve hatiye bikaranîn ku şiyanên girîng ji bo çêkirina çekên nukleerî pêş bixe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/live-updates/iran-war-us-israel-gulf-allies-strait-of-hormuz-attacks-oil-prices-stocks/ |sernav=Iran war paralyzes oil trade, U.S. military plane crashes in Iraq |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |paşnav4= |paşnav5= |pêşnav5= |paşnav6= |pêşnav6= |paşnav7= |pêşnav7= }}</ref> Her wiha êrîş bi awayekê sîstematîk xalên kontrolê yên milîsên paramîlîter ên Besîcê li seranserê Tehranê hatiye pêk anîn ku artêşa Îsraêlê dibêje wan li gelek deverên Tehranê xalên leşkerî danîne ku şêniyên bajêr de tirsê çêkirine. Di heman demê de UNHCR radigihîne ku ji destpêka şer û pevçûnan ve 3,2 milyon îranî li hundirê welat koçber bûne, ku ev hejmar di navbera 600.000 û milyonek malbatan de ye ku piraniya wan ji Tehran û deverên mezin ên bajarî reviyan ku li bakurê welat û deverên gundewarî penageh bibînin û di heman demê de Neteweyên Yekbûyî diyar kiriye ku ew texmîn dikin ku ev koçberiya berdewam zêde bibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.unhcr.org/fr/actualites/communiques-de-presse/jusqua-3-2-millions-diraniens-temporairement-deplaces-dans-leur |sernav=Jusqu'à 3,2 millions d'Iraniens temporairement déplacés dans leur pays alors que le conflit s'intensifie |malper=HCR |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr |paşnav=Ito |pêşnav=Par Ayaki }}</ref> Di warê siyasî de rêberê bilind ê nû yê Îranê Mucteba Xameneyî peyama xwe ya yekem ê piştî erkdarkirina xwe bi daxuyaniyekê ku li ser televîzyona dewletê ya Îranê hatiye xwendin lê di weşanê de deng û dîmenên Mucteba Xameneyî nehatiye parvekirin. Mucteba Xameneyî di vê peyamê de bi tundî soza tolhildanê li dijî Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ji bo wêrankirina çêbûyî daye ku daxwaz dike ku Tengava Hurmizê girtî bimîne û diyar kiriye ku hemî baregehên amerîkî yên li herêmê ji bo wî hedef in. Balyozê Îranê li Nîkosyayê piştrast kiriye ku ew di êrîşa ku bavê wî tê de hatiye kuştin de birîndar bûye û ragihandiye ku ew ji ling, dest û milê xwe birîndar bûye û di heman demê de şêwirmendekî hikûmetê bi eşkereyî piştrast kiriye ku ew sax û tenduristiya wî baş e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/nous-nous-vengerons-le-nouveau-guide-supreme-iranien-mojtaba-khamenei-sort-du-silence-dans-un-message-lu-a-la-television_AP-202603120568.html |sernav="Nous nous vengerons": le nouveau guide suprême iranien Mojtaba Khamenei sort du silence dans un message lu à la télévision |malper=BFM |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Di 12 adarê de êrîşên Îranê li dijî Erebistana Siûdî Îran êrîşên li ser binesaziya leşkerî û enerjiyê berdewam kiriye. Wezareta berevaniya siudî têkbirina çend balafirên bêpîlot ên ku bîrên petrolên mezin ên li Şeybe hedef digirtin ku ji destpêka şer ve gelek caran hatibû hedefgirtin û her wiha têkbirina dronek ku bi awayekî xeternak nêzîkî navçeyek Riyadê dibû ku balyozxaneyên biyanî lê ne, ragihandiye ku vê yekê berfirehbûna hedefên Îranê ber bi deverên dîplomatîk ve nîşan daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/12/saudi-defense-ministry-says-intercepted-drones-headed-to-shaybah-oil-field |sernav=Saudi Arabia intercepts 24 drones targeting Eastern Province and Shaybah oil field |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Mîrgehên Erebî yên Yekbûyî, piştî lêdaneke rasterast ji aliyê droneke Îranê ve, li avahiya bilind ê bi navê Harbour Creek li Dubaiyê agir derketiye û di heman demê de bermahiyên droneke din jî li nêzîkî navçeya darayî ya Dubaiyê ku yek ji navendên aborî yên herî girîng ên herêmê ye, ketiye xwarê. Keştiyeke neftê jî 65 kîlometre li bakurê Jebel Elî ji aliyê guleyeke nenas ve hatiye lêdan ku bûye sedema agireke piçûk ê li ser keştiyê ku zû hatiye kontrolkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/12/dubaibased-dp-world-says-jebel-ali-port-fully-operational-inbound-vessel-traffic-reduced |sernav=Dubai-based DP World says Jebel Ali port fully operational, inbound vessel traffic reduced |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Kuweytê droneke îranî rasterast li avahiyek niştecihbûnê li başûrê welêt xistiye ku di encamê de du sivîl birîndar bûn û agir bi avahiyê ketiye ku ji aliyê agirkujan ve bi lez û bez hate kontrolkirin. Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê jî ji aliyê çend dronan ve hatiye lêdan ku ziyanên madî yên girîng li binesaziyê çêbûne lê di vê êrişê de ti qurbanî çênebûne. Wezareta berevaniya Kuweytê ragihandiye ku çend dronên din berî ku bigihîjin hedefên xwe hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/12/kuwait-international-airport-targeted-by-drones-causing-material-damage-only- |sernav=Kuwait International Airport targeted by drones, causing material damage only |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Behrêynê balafirên bêmirov ên Îranê li depoyên hîdrokarbonên li parêzgeha Muharraqê dixin û di encamê de agirê mezin û dijwar derketiye holê ku ji dûr ve hatiye dîtin. Wezareta karên hundir bi lezgînî bang li şêniyên bajarokên nêzîk ên wekê Hidd, Arad, Qelalî û Samahîc kiriye ku ji ber dûyê jehrîn a qalind a ku ji cihê şewatê derdikeve, li hundir bimînin û pencere û deriyên hewakirinê bi hişkî bigirin. Di dawiya rojê de agir hatiye kontrolkirin ku ev yek rê da rayedaran ku qedexeyên li ser şêniyên deverê hatibûn ferzkirin, rakin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c743gpd9z72o |sernav=Iran steps up attacks on energy targets as tankers hit |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-GB }}</ref> Li Tengava Hurmizê û Kendava Farsê, rewşa deryayî bi awayekî metirsîdara berdewam xirabtir bûye. Sê deryavanên keştiya barkêş a teylandî Mayuree Naree ku roja berê ji aliyê keştiyeke şer ê Îranê ve ku ji dûr ve tê xebitandin rastî êrîşê hatine, hê jî winda ne û hatiye bawerkirin ku ev deryavan di odeya motorê ya zirar dîtiye de asê mane. Her çend agir hatiye vemirandin jî, gihîştina keştiyê hê jî ne gengaz e. Bîst endamên din ên tîma deryavan ku hemî hemwelatiyê teylandî bûn, bi ewlehî gihiştine Omanê. ==== Êrîşên li dîjî Başûrê Kurdistanê ==== Li [[Başûrê Kurdistanê]], li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] baregeheke leşkerî ya Îtalyayê rastî êrîşan hatiye. Mûşekek rasterast li baregeha leşkerên îtalî dikeve lê ji ber ku berê ev baregeh hatibû valakirin ti qurbanî çênebûye. Wezîrê berevaniya Îtalyayê Guido Crosetto êrîş piştrast kiriye û vegerandina 141 leşkerên îtalî yên ku hê jî li baregehê ne ragihandiye ku vekişîneke ku ji ber sedemên ewlehiyê beriya bûyerê hatibû plankirin, 102 leşker berê vegeriyabûn Îtalyayê û nêzîkî çil leşkerên din jî li Urdunê hatine bicihkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ilmessaggero.it/schede/erbil_base_militare_italiana_dove_si_trova_quanti_soldati_ci_sono-9411572.html |sernav=Erbil, la base militare italiana nella zona a rischio: dove si trova, quanti soldati italiani ci sono e chi è il comandante |malper=www.ilmessaggero.it |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=it }}</ref> Di heman rojê de baregeha hevbeş a fransî-kurdî ya Mala Qara, ku bi qasî 40 kîlometreyan li başûrê rojavayê Hewlêrê ye, di şeva 12-13ê adarê de rastî êrîşeke du dronan hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.defense.gouv.fr/terre/actualites/deces-ladjudant-chef-arnaud-frion-operation-exterieure-irak |sernav=Décès de l’adjudant-chef Arnaud Frion en opération extérieure en Irak {{!}} Ministère des Armées et des Anciens combattants |malper=www.defense.gouv.fr |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> Efserê erkan Arnaud Frion ku ji Tabûra 7em a şopvanên alpînê bû ku bi eslê xwe ji bajarê Varces, Isèreyê bû di êrîşê de jiyana xwe jidest daye. Ew yekem leşkerê Fransayê ye piştê demek dirêj li heremê jiyana xwe jidest dide. Serokkomarê Fransayê Emmanuel Macron saet di 1:37ê (dema herêmî) sibehê de mirina fermandarê fransî ragihandiye û diyar kiriye ku hebûna wan ê li heremê di çarçoveya têkoşîna li dijî terorîzma DAÎŞÊ de ji sala 2015an vir ve ye û diyar kiriye ku şerê li Îranê nikare êrîşên bi vî rengî rewa bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/monde/iran/guerre-entre-les-etats-unis-israel-et-l-iran/mort-d-un-soldat-francais-au-moyen-orient-qui-etait-l-adjudant-chef-arnaud-frion-mort-lors-d-une-attaque-de-drone-dans-le-kurdistan-irakien_7865429.html |sernav=Qui était l'adjudant-chef Arnaud Frion, mort lors d'une attaque de drone dans le Kurdistan irakien ? |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr-FR }}</ref> === 13ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di roja 13ê adarê de êrîşên Îsraêl û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê êrîşên xwe yên li ser Îranê bi awayekî berbiçav zêde kirine û li gorî raporên ajansan ji destpêka şer û pevçûnan vir ve hejmara xalên ku hatine lêxistin gihiştiye 15.000an. Di şeva 12-13ê adarê de artêşa Îsraêlê li parêzgeha Xuzistanê êrîşî çend cihên ewlehiyê yên navxweyî kiriye ku di nav wan de baregeha polîsên li parêzgeha Ehwazê, baregeha hêzên bejayî yên mihafizên şoreşê ya li heman bajarî û tugaya zirxî ya 292em a artêşa birêkûpêk a li Dezfulê hebûn. Li gorî nirxandinên Amerîkayê, hevpeymaniyê heta 13ê adarê ji sedî 60 heta 80ê fuzeyên Îranê û heta ji sedî 80ê pergala parastina hewayî ya Îranê ji holê rakirine. Tesîseke çêkirin û depokirina mûşekên balîstîk ên bin erdê li Şîrazê, parêzgeha Farsê û her wiha cihekî mûşekan ku li Borazcan a li parêzgeha Buşehrê û herêma pîşesaziyê ya Hacîabadê li Arakê, parêzgeha Markazî, ku pargîdaniyên bi bernameya nukleerî ya Îranê ve girêdayî ne, hatine bombebarankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2026/03/13/trump-says-us-obliterated-military-targets-on-irans-kharg-island-but-didnt-wipe-out-oil-infrastructure.html |sernav=Iran threatens to retaliate against neighbors; Trump urges countries to assist in securing Strait of Hormuz |malper=CNBC |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Cullen |pêşnav=Sam Meredith,Darla Mercado, CFP®,Terri }}</ref> Donald Trump bi xwe radigihandiye ku wî fermana yek ji êrîşên esmanî yên herî bihêz ên dîroka Rojhilata Navîn li dijî girava Xarkê daye ku bi qasî ji %90 ê ji petrola hinardekirî ya Îranê ji wir derbas dibe. Careke din dîsa Trump zelal kiriye ku wî biryar daye ku binesaziya petrolê ya giravê biparêze, di heman demê de gef xwar ku ger Îran rê li ber veguhestina petrolê li Tengava Hurmuz bigire, ew ê giravê hilweşîne. Wî her wiha îdia kiriye ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê dê di hefteya bê de li Îranê pir bi tundî êrîş bike, ev yek nîşan dide ku dawiya pevçûnê nêzîk nîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bfmtv.com/international/amerique-nord/etats-unis/donald-trump-annonce-que-l-armee-americaine-a-mene-l-un-des-raids-aeriens-les-plus-puissants-de-l-histoire-du-moyen-orient-sur-l-ile-de-kharg-en-iran_AV-202603130962.html |sernav=Donald Trump annonce que l'armée américaine "a mené l'un des raids aériens les plus puissants de l'histoire du Moyen-Orient" sur l'île de Kharg en Iran |malper=BFM |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> Li navenda Tehranê, li nêzîkî şahiyeke ku ji bo roja cîhanê ya Qudsê teqîn çêbûne û herî kêm kesek jiyana xwe jidest daye. Artêşa Îsraîlê serê sibeha 13ê adarê ji welatiyên Îranê xwestibû ku ji du deverên li navenda paytextê ya nêzîkî cihê merasîma leşkerî ku gelek serokên payebilind ên Îranê ku di nav wan de serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan û rêveberê ewlehiyê Elî Larîcanî jî hebûn, vala bikin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/explosions-near-tehran-al-quds-day-march-in-solidarity-with-palestinians |sernav=Al-Quds Day rally in Tehran draws thousands despite US-Israeli attacks |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Li Erebistana Siûdî wezareta parastinê têk birina deh dronan ku li ser herêma rojhilatê Erebistanê difiriyan ragihandiye û piştre 28 dronên din ên ku di pêla duyem a êrîşan de ketine qada hewayî ya Siûdî jî hatine têk birin. Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî avahiyek li navenda darayî ya navneteweyî ya Dubayê bi ketina bermahiyên droneke li avahiyê dikeve ku zirar daye rûyê avahiyê lê ti birîndarî çênebû. Ev bûyer di demekê de qewimî ku pargîdaniyên navneteweyî yên mezin ên ku di nav de Citi, Deloitte û PwC jî hebûn, ji ber gefên Îranê ya li dijî navendên aborî û darayî yên bi Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ve girêdayî, ofîsên xwe ji DIFC yê vala kiribûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://nypost.com/2026/03/13/world-news/international-financial-centre-in-dubai-hit-by-kamikaze-drone/ |sernav=International Financial Centre in Dubai hit by kamikaze drone {{!}} New York Post |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US }}</ref> Li Omanê du karkerên biyanî dema ku dronek li herêma pîşesaziyê ya El-Awahi li parêzgeha Sohar a bakurê Omanê ketiye xwarê, hatine kuştin û çend kesên din jî birîndar dibin. Droneke din li deverek vekirî bêyî ku ti qurbanî çêbibin ketiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/iran-war-what-is-happening-on-day-14-of-us-israel-attacks |sernav=Iran war: What is happening on day 14 of US-Israel attacks? |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Melimopoulos |pêşnav=Elizabeth }}</ref> Li Tengava Hurmizê Îran trafîka deryayî bi tevayî asteng kiriye. Serokê fermandariya giştî ya hêzên hevbeş ên Amerîkayê Dan Caine qebûl kiriye ku tengav ji aliyê taktîkî ve hawîrdorek tevlihev pêşkêş dike û bi awayekî neyekser qebûl dike ku di demek kurt de pêşîgirtina li êrîşên Îranê li wir ne mimkûn e. Wezîrê enerjiyê ya Amerîkayê wisa difikire ku heta dawiya mehê eskortên tankeran werin bicihkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-war-hegseth-caine-update-pentagon/ |sernav=Hegseth says there's "no clear evidence" Iran is placing new mines in Strait of Hormuz - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US |paşnav=Watson |pêşnav=Eleanor }}</ref> Li Îsraîlê, Îran di nav rojê de pênc mûşekên din ên balîstîk avêtiye. Mûşekek li Zerzîrê, rojhilatê Heyfayê, ketiye ku di encamê de bi dehan kes birîndar bûne û zirarên mezin daye malên derdorê. Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî berpirsiyariya êrîşan girtiye ser xwe ku diyar kiriye ku wan avêtina mûşekên Xeybar Şekan bi Hizbullahê re koordîne kirine.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Taber |pêşnav=D |tarîx=1994-10-10 |sernav=Diastereoselectivity in uncatalyzed intramolecular C_H insertion by an alkylidene carbene |url=https://doi.org/10.1016/s0040-4039(00)78382-1 |kovar=Tetrahedron Letters |cild=35 |hejmar=41 |rr=7909–7910 |doi=10.1016/s0040-4039(00)78382-1 |issn=0040-4039 }}</ref> Li eniya leşkerî ya amerîkî dema ku balafir li rojavayê Iraqê ketiye xwarê, tevahiya tîma balafireke tanker a KC-135 ku ji şeş leşkeran pêk hatiye, jiyana xwe jidest dane. Di derbarê bûyerê de CENTCOMê diyar kiriye ku bûyer ne ji ber agirê dijmin an dostane çêbûye û balafireke duyem a têkildar bi ewlehî daketiye. Ev çarem balafireke leşkerî ya amerîkî ye ku ji destpêka şer ve dikeve xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-war-kc-135-us-plane-crash-iraq-crew-deaths-confirmed/ |sernav=All 6 crew members killed in crash of American KC-135 refueling aircraft in Iraq, U.S. military confirms - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US }}</ref> === 14ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Hevpeymaniya Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe li ser axa Îranê beberdewam kirine ku artêşa Îsraêlê ragihadiye ku wan navenda lêkolînê ya sereke ya Ajansa Fezayê ya Îranê armanc girtine ku ew wekê laboratuarên stratejîk ên ku ji bo pêşxistina peykên leşkerî, berhevkirina îstîxbaratê û rêberiya êrîşên li ser xalên li seranserê Rojhilata Navîn têne bikar anîn û her wiha kargehekê ji bo hilberîna pergalên parastina hewayî jî di nav de bû.<ref>{{Jêder |sernav=Guerre au Moyen-Orient: l’armée israélienne frappe le principal centre de recherche de l’Agence spatiale iranienne |tarîx=2026-03-14 |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/iran/video-guerre-au-moyen-orient-l-armee-israelienne-frappe-le-principal-centre-de-recherche-de-l-agence-spatiale-iranienne_VN-202603140281.html |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr }}</ref> Li gorî ajansa nûçeyan a farsê di êrîşa mûşekî ya Îsraîl û Amerîkayê ya li ser herêmeke pîşesaziyê ya li Îsfehanê de 15 kes mirine. Di warê mîrasê de, Wezareta Mîrasa Çandî ya Îranê radigihîne ku ji destpêka şer û pevçûnan ve di bombebaranan de herî kêm 56 muzexane û cihên dîrokî li seranserê welst zirar dîtine. Di nav cihên ku ji ber êrîşan bi bandor bûye de Qesra Golestan a li Tehranê ku Cihê Mîrateya Cîhanî ya UNESCOyê ye û yek ji kevintirîn abîdeyên paytexta Îranê ye.û Meydana Neqşî-Cehan li Îsfehanê ku gewhereke mîmarî ya sedsala 17an e di nav de hebûn. Parêzgeha Tehranê herî zêde ji ber êrîşan bi bandor bûye ku 19 abîdeyên dîrokê zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/culture/patrimoine/en-iran-au-moins-56-musees-et-sites-historiques-ont-ete-endommages-selon-le-ministere-du-patrimoine-culturel_7868015.html |sernav=En Iran, au moins 56 musées et sites historiques ont été endommagés selon le ministère du Patrimoine culturel |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr-FR }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Hêzên îranî pêlên nû yên êrîşan li dijî Erebistana Siûdî dane destpêkirin. Wezareta berevaniya Siudî ragihandiye ku şeş mûşekên balîstîk ên ku ber bi parêzgeha Xercê ve hatine avêtin hatine têkbirin û her wiha deh dronên ku li ser herêma rojhilatê welêt difiriyan hatine rûxandin û piştre 28 dronên din ên ku derbasî qada hewayî bûne hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/14/iran-continues-intensified-attacks-across-gulf-in-us-israel-war-fallout |sernav=Iran continues intensified attacks across Gulf in US-Israeli war fallout |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> Her çiqas Donald Trump zirarê kêm dîtiye û diyar kiriye ku çar ji pênc balafirên ku lê ketine, jixwe vegeriyane xizmetê, li gorî Wall Street Journal, balafirên tanker ên amerîkî KC-135 ku li baregeheke Siûdî bi cih bibûn, di êrîşa Îranê de zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/five-air-force-refueling-planes-hit-in-iranian-strike-on-saudi-arabia-wHYFMW2YG3p0rwH3HaGU |sernav=Five Air Force Refueling Planes Hit in Iranian Strike on Saudi Arabia |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî piştî ku bermahiyên droneke Îranê ya têkbirî li tesîsan ketiye, li navenda petrolê ya Fuceyrayê ku bendergeheke stratejîk û termînala hinardekirina petrola xam e û rojane bi qasî milyonek bermîl petrola îmaratê derbas dibe, agireke mezin derketiye. Di êrîşên berdewam de welatiyekî urdunî bi sivikî birîndar bûye û hinek xebatên barkirina petrolê hatine sekinandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/u-a-e-says-one-injured-at-fujairah-oil-industry-zone-epFN2fUiQ73DfB8YN47F |sernav=U.A.E. Says One Injured at Fujairah Oil Industry Zone |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Kuweytê du dron li baregeha hewayî ya Ehmed El-Cabirê ku li nêzîkî kampa Arifjanê ye ku navenda fermandariya pêşverû ya CENTCOMê lê ye, xistine, sê leşkerên kuweytî bi sivikî birîndar bûne û ziyana milkî çêbûne. Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê jî ji aliyê çend dronan ve hatiye armanc girtin ku zirar daye pergala radarê lê ti qurbanî çênebûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/VnOHZwluS01ImfjD06Ay |sernav=Kuwait Says Drones Struck Airport’s Radar System |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Iraqê balyozxaneya amerîkî li Bexdayê ku li herêma kesk a pir ewle ye, di dana sibê de bi êrîşeke dronî hatiye hedefgirtin û dûyê reş ji ser kompleksa dîplomatîk bilind bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politico.eu/article/us-embassy-baghdad-hit-missile-drone-iran-war-defense/ |sernav=US embassy in Baghdad hit by missile |malper=POLITICO |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-GB }}</ref> Ji destpêka pevçûnan ve ev êrîşa duyem ê li dîjî balyozxaneyê ye. Çend demjimêran berê, êrîşên hevpeymaniya Îsraêl û Dewletên Yekbûyî li navçeya Arasat a Bexdayê êrîşî Keta'ib Hizbullah kirine û du endamên komê hatiye kuştin ku di nav wan de kesayetiyek ku ji hêla çavkaniyên ewlehiyê ve wekê kesek girîng dihat wesifandin. Derengiya êvarê baregeheke leşkerî li Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê ji aliyê komên alîgirê Îranê ve hatiye hedefgirtin ku bû sedema agirê li embar û avahiyên demkî yên li derveyî deverê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/fr/info-en-continu/20260314-irak-attaque-contre-l-ambassade-am%C3%A9ricaine-trois-morts-dans-des-frappes-sur-un-groupe-pro-iran |sernav=Irak: attaque contre l'ambassade américaine, Washington appelle ses citoyens à quitter le pays |malper=France 24 |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr }}</ref> Donald Trump ji bo Tengava Hurmizê ji Çîn, Fransa, Japon, Koreya Başûr û Keyaniya Yekbûyî xwestiye ku bi koordîne kirina bi Dewletên Yekbûyî re keştiyên şer bişînin ku rê li ber derbasbûna keştiyên neftê vekin û diyar kir ku gelek welat amadekariyê dikin ku vê yekê bikin. Wî ragihand ku hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî dê di demek nêzîk de dest bi hevalrêtiya keştiyên neftê bikin ku bi ewlehî di tengavê re derbas bibin, di heman demê de diyar kir ku bombebarana peravên Îranê û hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî dê di vê navberê de berdewam bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/replay-jt/france-2/20-heures/donald-trump-lance-un-appel-a-d-autres-pays-dont-la-france-a-pour-venir-l-aider-dans-le-detroit-d-ormuz_7868198.html |sernav=Donald Trump lance un appel à d'autres pays, dont la France, pour venir l'aider dans le détroit d’Ormuz |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr-FR }}</ref> === 15ê adarê === Hatiye ragihandin ku di saetên serê sibê ya 15ê adarê de li derdora Îsfehanê êrîşên esmanî yên dijwar pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603159508 |sernav=Heavy pre-dawn airstrikes reported across Isfahan |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603158996 |sernav=Explosions reported in several Iranian cities |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Di heman rojê de li nêzîkî Şîrazê 20 teqîn hatin bihîstin<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603152097 |sernav=Message to Iran International reports about 20 explosions near Shiraz |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> û li başûrê Tehranê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603158403 |sernav=Video shows heavy explosions across southern Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> li baregeha hewayî ya Dezfulê,<ref name=":13">{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603150042 |sernav=Heavy smoke rises over Dezful air base after explosions |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> li Xumeyn û li Hemedan a Rojhilata Kurdistanê teqînên tund çêbûne.<ref name=":13"/><ref name=":13"/> Di dîmenek ku hate weşandin de hatiye dîtin ku zirara berfireh a êrîşa hewayî ya li ser Bendera Jaskê li parêzgeha Hormozgan nîşan dide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603159291 |sernav=Video shows heavy damage at Jask port in southeastern Iran after US strikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Şêniyên li Îranê diyar kirine ku li seranserê welat zêdebûna belavkirina hêzên ewlehiyê zêde bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603152170 |sernav=Checkpoints expand as citizens report drones and strikes in several cities |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Di daxuyaniyekê de ku li ser hesabê X ê ya wezareta berevaniya Îtalyayê hatiye parvekirin, serfermandarê giştî Luciano Portolano gotiye, "vê sibehê, baregeha Elî El Salem a li Kuweytê rastî êrîşeke dronê hatiye. Penageheke ku tê de balafireke ji dûr ve tê kontrolkirin a hêza peywirê ya hewayî ya Îtalyayê hebûn, bûye armanca êrîşan û hatiye hilweşandin." Portolano diyar kiriye ku di bûyerê de ti karmend birîndar nebûne û ti kes rasterast rastî êrîşê nehatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/live/c7vj03n2ym4t |sernav=Rûpela zindî: Di roja 18an a şerê li Rojhilata Navîn de çi diqewime? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2026-03-17 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=tr }}</ref> === 16ê adarê === Du qatên pêşîn ên Otêla Royal Tulip Al Rasheed li Herêma Kesk a Bexdayê dema ku şandeyeke Yekîtiya Ewropî û Erebistana Siûdî li wir bûn, ji aliyê dronekê ve hatiye armanc girtin. Kesî berpirsiyariya êrîşê negirt ser xwe; lêbelê ji ber ku ew nêzîkî êrîşeke bi heman rengî ya 48 demjimêr berê li dijî balyozxaneya amerîkî ya li Bexdayê bû, guman çêbûye ku ew êrîşeke Îranê be.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/16/iran-war-live-tehran-rejects-trump-claim-on-talks-gulf-attacks-continue |sernav=Iran war updates: Trump chastises nations for lack of Hormuz ‘enthusiasm’ |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-18 |ziman=en |paşnav=Uras |pêşnav=Ted Regencia,Zaid Sabah,Caolán Magee,Virginia Pietromarchi,Alma Milisic,Nils Adler,Sarah Haider,Mariamne Everett,Elis Gjevori,Umut }}</ref> === 17ê adarê === Wezîrê berevaniya Îsraêlê, Yisrael Katz ragihandiye ku serokê konseya bilind a ewlekariya neteweyî ya Îranê Elî Larîcanî di êrîşeke artêşa Îsraêlê de jiyana xwe jidest daye.<ref name="Fabian2026"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ynetnews.com/article/s1t9tkiqwx |sernav=Israel confirms Larijani killed in Tehran safe house, Basij chief also eliminated |malper=ynetglobal |tarîx=2026-03-17 |roja-gihiştinê=2026-03-18 |ziman=en |paşnav=Correspondents |pêşnav=Ynet }}</ref> Rayedarên îranî bêyî ku li ser van îdiayan şîrove bikin, peyameke bi destnivîs belav kirine ku hatiye îdiakirin peyam ji aliyê Larîcanî be hatiye nivîsandin. Hatiye diyarkirin ku ev peyama ku dîroka peyamê rojek berê bû, ji bo bîranîna deryavanên Îranî yên ku di êrîşên Dewletên Yekbûyî de mirine û tê payîn ku merasîmên cenazeyên wan werin lidarxistin, hatiye nivîsandin.<ref name="Fabian2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-17 |sernav=IDF confirms Iran’s ‘de facto leader’ Ali Larijani killed in airstrike overnight |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irans-de-facto-leader-ali-larijani-killed-in-airstrike-overnight/ |roja-gihiştinê=2026-03-18 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraîlê di daxuyaniyek fermî de diyar kiriye ku fermandarê Besîcê ya îranî Xulam Riza Silêmanî jî di êrîşan de jiyana xwe jidest daye û fermandarekî cîhada îslamî ya filistînî jî hatiye armancgirtin.<ref name="Fabian2026" /> === 18ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di roja 18ê adarê de wezîrê îstîxbarata Îranê Îsmaîl Xetîb di êrîşeke esmanî ya Îsraêlê de li Tehranê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tondo |pêşnav=Lorenzo |paşnav2=Christou |pêşnav2=William |tarîx=2026-03-18 |sernav=Israel strikes Iran’s South Pars gasfield hours after forces kill intelligence minister |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/18/iran-intelligence-minister-esmail-khatib-killed-israel-claims |roja-gihiştinê=2026-03-23 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di heman rojê de di saetên serê sibê de li Îranê gelek teqîn çêbûne. Cihên ku hatine armanc girtin deverên deryayî û tesîsên sereke yên benderan bûn ku di nav de deverên li dora benderên şehîd Bahonar û şehîd Rajaee, û her wiha cihên li nêzîkî termînalek petrola li Bandar Abbasê hebûn. Li herêma Zeytûn Karmendiyê ya Ehwazê teqînek bihêz çêbûye. Li gorî agahiyan, teqînek serê sibê li Songhor ku bajarekî Rojhilata Kurdistanê nêzîkî sinorê Başûrê Kurdistanê ye çêbûye û teqînek din jî li nêzîkî Kazerunê li başûrê Îranê hatiye bihîstin. Li rojavayê Tehranê, di demek kurt de li Malardê gelek teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603182963 |sernav=Wave of explosions reported across Iran in early morning hours |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Li Fardisê, êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê li ser tesîseke çêkirina helîkopteran li navçeya pîşesazî ya Nazê pêk hatine. Baregeha Artêşa Fath li Kerajê, ofîsên xizmetguzariya civakî yên bajêr, navenda rehabîlîtasyonê ya ji bo kesên astengdar û deverên niştecihbûnê jî rastê êrîşan hatine. Qereqolên polîsan ên li Qom û Bandar Lengehê jî rastî êrîşan hatine. Vîdyoyek nîşan daye ku êrîşa giran di sibeha roja çarşemê de li bakurê Tehranê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603184619 |sernav=Video shows a massive strike on Northern Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Îsraîlê gotiye ku wan navendên fermandariya Îranê li Tehranê armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603183242 |sernav=Israel strikes Iranian command centers in Tehran, IDF says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Herwiha navendeke bijîşkî li Tehranê jî hatiye bombebarankirin. Beşek ji qada gazê ya Parsa Başûr a Îranê ji aliyê êrîşên esmanî yên Îsraîlê ve hatine armanc girtin û rafineriyên qada gazê ya li Asaluyeyê jî hatine armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603181952 |sernav=Iran shuts several South Pars gas phases after strike |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/03/18/israel-strikes-iran-natural-gas-infrastructure |sernav=Israel strikes Iran natural gas facility in coordination with U.S. |malper=Axios |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Êrîşên Îsraîlê herî kêm pênc keştîyên deryayî yên Îranê li Deryaya Xezerê armanc girtine û teqîn li Bendera Anzaliyê hatine bihîstin, trafîka çekan a du alî di navbera Rûsya û Îranê de, bi taybetî alavên dronên Şahedê asteng kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ynetnews.com/article/hkvkxtu9wl |sernav=Israeli Air Force strikes Iranian naval vessels in Caspian Sea for first time |malper=ynetglobal |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://maritime-executive.com/article/israel-strikes-iranian-naval-vessels-on-the-caspian-sea |sernav=Israel Strikes Iranian Naval Vessels on the Caspian Sea |malper=The Maritime Executive |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke esmanî li dadgeha li Laristanê pêk hatiye.<ref name=":14">{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603187786 |sernav=Video: Airstrikes hit courthouse in Larestan, southern Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Di 18ê adarê de HRANAyê 79 êrîş û herî kêm 125 qurbanî tomar kiriye.<ref name=":14"/> Li gorî HARNAyê herî kêm 15 sivîl jiyana xwe jidest dane û 105 kes jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Îranê ==== Mûşekên Îranê li bajarê pîşesazî yê Ras Laffan a Qeterê armanc girtine ku di encamê de şewat çêbûne û zirareke mezin gihîşt tesîsa gazê. Qeterê bi qedexekirina ketina wan kesên leşkerî yên balyozxaneya Îranê ji bo axa xwe, bersiv daye Îranê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/18/qatar-says-iran-missile-attack-sparks-fire-causes-damage-at-gas-facility |sernav=Qatar says Iran attack caused significant damage at Ras Laffan gas facility |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Parçeyên mûşekeke Îranê li Balafirgeha Ben Gurion zirar daye sê balafirên taybetên kesane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Wrobel |pêşnav2=Sharon |tarîx=2026-03-18 |sernav=3 private planes at Ben Gurion Airport damaged by debris from Iranian missile attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/3-private-planes-at-ben-gurion-airport-damaged-by-debris-from-iranian-missile-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-23 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Beyt Awwa, Şerîaya Rojava, di êrîşeke mûşekî de sê filistînî jiyana xwe jidest dane û 13 kes birîndar bûne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-890479 |sernav=Three Palestinian women killed in West Bank from Iran missile {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> û li Adenimê jî karkerekî biyanî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2022-02-09 |sernav=New long-range Iranian missile sends signal to Israel |url=https://doi.org/10.1108/oxan-es267236 |kovar=Emerald Expert Briefings |doi=10.1108/oxan-es267236 |issn=2633-304X }}</ref> === 19ê adarê === [[Wêne:Missile interception fragments of an Iranian missile hit Haifa oil refineries in Haifa Bay, March, 19 2026.jpg|thumb|Dîmenek ji roja 19ê adarê ku mûşekeke Îranê li rafineriyên petrolê yên Hayfa li Kendava Hayfayê xistiye]] Di 19ê adarê de balafireke F-35 Lightning II a Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber gumanên ku ji aliyê hêzên Îranê ve hatiye xistin, bi awayekî awarte hatiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/03/19/politics/f-35-damage-iran-war |sernav=US F-35 damaged by suspected Iranian fire makes emergency landing, sources say {{!}} CNN Politics |malper=CNN |tarîx=2026-03-19 |roja-gihiştinê=2026-03-24 |ziman=en |paşnav=Liebermann |pêşnav=Haley Britzky, Oren }}</ref> Di êrîşa mûşekî ya berfirehtir a Îranê ya li ser herêmê de, wekê tolhildana êrîşên Îsraîlê ya li ser tesîsên gazê yên Parsa Başûr, rafineriyeke petrolê ya li Heyfayê ya girêdayî BAZAN Holdingê hatiye hedefgirtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ynet |tarîx=2026-03-19 |sernav=Damage at Haifa oil refineries after Iranian missile attack |url=https://www.ynetnews.com/article/h1rmbctqbl |roja-gihiştinê=2026-03-24 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Serokwezîrê Îsraêlê Benjamîn Netanyahu di daxuyaniya di derbarê guhertina rejîma li Îranê de gotiye, "Hûn nekarin şoreşekê ji hewayê bikin; divê hêmanek bejayî hebe ku wê bike. Ez ê hemî vebijarkan bi we re parve nekim," bi vî awayî destnîşankiriye ku îhtimala operasyonên sinorkirî yên bejahî hebe.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ynetnews |tarîx=2026-03-19 |sernav=Netanyahu: 'You can't make a revolution from the air, there are ground options' |url=https://www.ynetnews.com/article/8148y4dvk |roja-gihiştinê=2026-03-24 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Di 19ê adarê de wekê beşek ji hewildanên xwe yên ji bo vekirina Tengava Hurmizê ji bo veguhestina deryayî ya navneteweyî, Amerîkayê dest bi operasyoneke esmanî yên li dijî keştî û dronanên deryayî yên Îranê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/u-s-war-planes-and-helicopters-kick-off-battle-to-reopen-hormuz-530cdb78 |sernav=U.S. War Planes and Helicopters Kick Off Battle to Reopen Hormuz |malper=The Wall Street Journal |tarîx=2026-03-20 |roja-gihiştinê=2026-03-24 |ziman=en-US |paşnav=Gordon |pêşnav=David S. Cloud, Lara Seligman and Michael R. }}</ref> === 20ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Artêşa Îsraêlê li Beyrût,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF says it is striking Hezbollah targets in Beirut |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-is-striking-hezbollah-targets-in-beirut/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Tehran, Nur û li xalên din ên li navenda Îranê êrîşên hewayî pêk aniye ku artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku di encama êrîşên wan berdevkê pasdarên şoreşê, Elî Mihemed Naînî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says it struck weapon factories in Tehran, ballistic missiles storage sites in central Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-weapon-factories-in-tehran-ballistic-missiles-storage-sites-in-central-iran/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says its striking regime targets in northern Iranian city of Nur |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-its-striking-regime-targets-in-northern-iranian-city-of-nur/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşê diyar kiriye ku Naînî di nav salan de di warê propagandayê û têkiliyên giştî de di rolên cûrbecûr de xebitiye ku di nav de di du salên dawî de wekê "propagandîstê sereke" yê muhafizên şoreşê xebitiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF confirms killing Iranian Guards spokesman |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-killing-iranian-guards-spokesman/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuştina Naînî berê ji aliyê medyaya dewleta Îranê ve hatibû ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |tarîx=2026-03-20 |sernav=IRGC spokesman killed in strike, Iran says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-spokesman-killed-in-strike-iran-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî raporên medyaya Îranê, êrîşên hewayî yên hevbeş ên Amerîka û Îsraîlê 16 keştîyên barhilgir ên Îranê li bajarên benderî yên li Kendava Farsê jî hatine rûxandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=US, Israel strike 16 Iranian cargo vessels in port towns: Iran media |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-israel-strike-16-iranian-cargo-vessels-in-port-towns-iran-media/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Derbarê şerê li Libnanê de artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku ji destpêka şer û pevçûnan ve wan êrîşî zêdetirî 2.000 hedefên li welat kirine û zêdetirî 570 çekdarên Hizbullah kuştine ku 220 ji wan endamên yekîneya elît a Rizwanê bûn. Wezareta tenduristiyê ya Libnanê diyar kiriye ku ji destpêka şerê navxweyî ve zêdetirî 1000 kes di êrîşên Îsraêlê de jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says more that 570 Hezbollah operatives killed since start of fighting |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-more-that-570-hezbollah-operatives-killed-since-start-of-fighting/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Li Îsraêlê dîsa êrîşên ji Îranê û Hizbullahê ji Libnanê hatiye tomar kirin<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Sirens triggered in Western Galilee amid Hezbollah attack from Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/sirens-triggered-in-western-galilee-amid-hezbollah-attack-from-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û êrîşên mûşekan li Kiryat Ono,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Authorities dispatch forces to sites of reported impacts from cluster bomb carrying Iran missile in central Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/authorities-dispatch-forces-to-sites-of-reported-impacts-from-cluster-bomb-carrying-iran-missile-in-central-israel/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Rehovot û Orşelîmê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Two lightly wounded in Rehovot cluster bomb strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/two-lightly-wounded-in-rehovot-cluster-bomb-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û deverên din hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Rescue forces rushing to Iran missile impact in Jerusalem’s Old City; no injuries reported |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rescue-forces-rushing-to-iran-missile-impact-in-jerusalems-old-city-no-injuries-reported/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezareta tenduristiyê ya Îsraêlê ragihandiye ku ji ber êrîşên bi roketan, heta niha 4099 îsraîlî rakirine nexweşxaneyan ku ji wan 80 kes hê jî li nexweşxaneyê têne dermankirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bletter |pêşnav=Diana |tarîx=2026-03-20 |sernav=Number of injured in war tops 4,000 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/number-of-injured-in-war-tops-4000/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hatiye ragihandin ku ji destpêka şer ve li Îsraêlê 15 kesên sivîl di êrîşên mûşekî yên Îranê de jiyana xwe jidest dane ku yek ji wan welatiyekî fîlîpînî û yek jî wan jî welatiyê taylendî bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.eurasiantimes.com/us-israel-war-on-iran-here-are-the-latest-casualty-figures-from-across-the-middle-east/ |sernav=U.S.-Israel War on Iran: Here Are the Latest Casualty Figures From Across The Middle-East Region |malper=EURASIAN TIMES |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US |paşnav=NEWS |pêşnav=AFP }}</ref> Di heman rojê de êrîşên din ên Îranê li dijî Iraqê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=At least three drone attacks target US military site in Baghdad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/at-least-three-drone-attacks-target-us-military-site-in-baghdad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Îmaratên Yekbûyî yên Erebî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-20 |sernav=Dubai says it fought off Iranian attack as Eid holiday begins |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/dubai-says-it-fought-off-iranian-attack-as-eid-holiday-begins/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-20 |sernav=Kuwait’s Mina Al-Ahmadi refinery hit by drone attack, sparking fire |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwaits-mina-al-ahmadi-refinery-hit-by-drone-attack-sparking-fire/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Erebistana Siûdî û Behrêynê hatine hatine tomarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=Gulf states say responding to missile, drone attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/gulf-states-say-responding-to-missile-drone-attacks/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî çavkaniyên amerîkî, êrîşa mûşekî ya Îranê bi du mûşekên balîstîk li ser baregeha leşkerî ya brîtanî-amerîkî ya Diego Garcia ku li Okyanûsa Hindî û nêzîkî 4000 kîlometre dûr e, bi taybetî bala xelkê kişandiye. Her du mûşek jî li baregeha leşkerî neketine. Li gorî agahiyan, mûşekek ketiye deryayê û her çend nehatiye eşkerekirin ka mûşek bi serkeftî hatiye xistin an na, mûşeka duyem jî ji aliyê keştiyeke şer a amerîkî ve bi mûşeka SM-3 hatiye têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://orf.at/stories/3424514/ |sernav=Iran feuerte offenbar Raketen auf Stützpunkt Diego Garcia |malper=news.ORF.at |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=de |paşnav=red |pêşnav=ORF at/Agenturen }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-us-israel-war-updates-2026/card/iran-targeted-diego-garcia-base-with-ballistic-missiles-rb7MdZW1CfwRTauDYHOt |sernav=Iran Targeted Diego Garcia Base With Ballistic Missiles |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US }}</ref> Li gorî çavkaniyên Brîtanî, Îranê dibe ku ji bo zêdekirina menzîla mûşeka balîstîk a ku hatiye bikar anîn, amûrên roketên fezayê bikar aniye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Iran ‘unsuccessfully’ targeted Diego Garcia base, UK official source confirms |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-unsuccessfully-targeted-diego-garcia-base-uk-official-source-confirms/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Iran may have used space launch vehicle to extend range of missiles fired at Diego Garcia |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-may-have-used-space-launch-vehicle-to-extend-range-of-missiles-fired-at-diego-garcia/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî daxûyaniya serfermandarê giştî yê artêşa Îsraêlê Zamîr, ew mûşekeke balîstîk a du-qonaxî ya navbera parzemînan bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF chief: Campaign at ‘halfway’ stage; Iran’s missile fire at Diego Garcia shows ‘Berlin, Paris, Rome all within range’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-chief-campaign-at-halfway-stage-irans-missile-fire-at-diego-garcia-shows-berlin-paris-rome-all-within-range/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Piştî êrîşê, Brîtanyayê destûr daye Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ku bingehên wan ji bo operasyonên li dijî hedefên Îranê yên ku êrîşî keştiyên li Tengava Hurmizê dikin bikar bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c36rny6xgppo |sernav=UK allows US to use bases to strike Iranian sites targeting Strait of Hormuz |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-GB }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/news/uk-allows-us-use-bases-iran-war-after-missiles-fired-diego-garcia |sernav=UK allows US to use bases for Iran war after missiles fired at Diego Garcia |malper=Middle East Eye |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en }}</ref> Wezareta derve ya Îranê her cure berpirsiyariyên xwe ji bo êrîşê red kiriye û êrîşê wekê operasyoneke "lêp" a Îsraêlê bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/22/did-iran-launch-missiles-at-us-uk-base-on-diego-garcia-heres-what-to-know |sernav=Did Iran launch missiles at US-UK base on Diego Garcia? Here’s what to know |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en |paşnav=Sharma |pêşnav=Yashraj }}</ref> === 21ê adarê === Li gorî daxuyaniyên artêşa Îsraêlê, hêza hewayî ya Îsraêlê di roja 21ê adarê de êrîşên xwe yên li ser Îranê berdewam kirine ku di nav de li ser çend pergalên parastina hewayî, komplekseke wezareta parastinê, tesîsên ji bo hilberandin û depokirina pêkhateyên mûşekan û cihekî lêkolîn û pêşvebirina nukleerî ya Zanîngeha Malek Aştarê hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF strikes ballistic missiles sites in Tehran overnight |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-strikes-ballistic-missiles-sites-in-tehran-overnight/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF says it struck ‘strategic’ nuclear weapons development site at university in Tehran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-strategic-nuclear-weapons-development-site-at-university-in-tehran/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî ajansa nûçeyan a Tasnîm a Îranê, êrîşeke hevbeş a Amerîka û Îsraêlê li ser tesîsa dewlemendkirina uranyûmê ya Natanzê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-21 |sernav=Natanz enrichment facility targeted in US-Israeli attack — Iranian media |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/natanz-enrichment-facility-targeted-in-us-israeli-attack-iranian-media/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Lê belê artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku ev êrîş bi tevahî ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF denies role in Natanz strike, won’t comment on US activity |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-denies-role-in-natanz-strike-wont-comment-on-us-activity/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên bi mûşek û teqemeniyên komî yên li ser Îsraêlê bûne sedema bandorên neyînî yên li deverên qerebalix ên wekê Rîşon LeZîyon,<ref name=":15">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Empty daycare among sites hit in Rishon Lezion cluster missile attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/three-impact-sites-in-rishon-lezion-after-cluster-missile-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Metullayê,<ref name=":15"/> Safedê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Rocket strike in northern city causes slight damage as more sirens sound in Galilee, Golan Heights |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rocket-strike-in-northern-city-causes-slight-damage-as-more-sirens-sound-in-galilee-golan-heights/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Maʿalot-Tarşîhayê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Medics say 5 lightly hurt by Hezbollah rocket that hit Ma’alot-Tarshiha home |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-say-5-lightly-hurt-by-hezbollah-rocket-that-hit-maalot-tarshiha-home/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Dîmonayê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Video shows Iranian missile striking southern city of Dimona |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/video-shows-iranian-missile-striking-southern-city-of-dimona/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Aradê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Medics treating 30 people with varying degrees of injuries from Iran missile attack on Arad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-treating-30-people-with-varying-degrees-of-injuries-from-iran-missile-attack-on-arad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> kirine ku tenê li Dîmonayê û Aradê 175 kes ji ber derbên mûşekên balîstîk birîndar bûne ku 11 kes ji wan bi giranî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bletter |pêşnav=Diana |tarîx=2026-03-22 |sernav=38 people remain hospitalized after last night’s missile attack on Dimona and Arad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/36-people-remain-hospitalized-after-last-nights-missile-attack-on-dimona-and-arad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Herwiha êrîşên Îranê li dijî Erebistana Siûdî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Saudi Arabia says it intercepted at least 20 Iranian drones in east of country |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/saudi-arabia-says-it-intercepted-at-least-20-iranian-drones-in-east-of-country/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Kuwait says air defense responding to Iranian missile and drone attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwait-says-air-defense-responding-to-iranian-missile-and-drone-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Behrêynê beberdewam kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Explosions heard in Bahrain’s capital |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-heard-in-bahrains-capital/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 22ê adarê === Li gorî artêşa Îsraîlê, pêlek êrîşên esmanî yên Îsraêlê li Tehranê çend tesîsên hilberîna çekan ên Îranê û çend baregehên rejîmê xistiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=IDF says it hit arms production sites, intel and military HQs in overnight Tehran strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-hit-arms-production-sites-intel-and-military-hqs-in-overnight-tehran-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezîrê enerjiyê ya Îranê Elîabadî ragihandiye ku binesaziya av û elektrîkê ya girîng a welat ji ber êrîşên sîber ên DYA û Îsraêlê bi giranî zirar dîtiye. Êrîşan, di nav cihên din de, bi dehan tesîsên veguhestin û paqijkirina avê hedef girtine ku bi vî awayî bandor li ser beşên torên dabînkirina avê yên girîng kiriye. Heyva Sor a Îranê ragihandiye ku li gorî texmînên herî dawî, hejmara giştî ya tesîsên sivîl ên zirar dîtî gihîştiye 81.365 cihan.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP and ToI Staff |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian minister says ‘heavy damage’ to water, energy infrastructure from US-Israeli strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-minister-says-heavy-damage-to-water-energy-infrastructure-from-us-israeli-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî amarên fermî yên Îranê, ji destpêka êrîşên Îsraêl û Amerîkayê ve li Îranê zêdetirî 1.500 kes hatine kuştin û zêdetirî 21.000 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://liveblog.zdf.de/us-angriff-auf-iran/187827/ |sernav=Iran meldet mehr als 1.500 Tote seit Kriegsbeginn |malper=ZDF Liveblog |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Li gorî rêxistina Brîtanî NetBlocks, ji 28ê sibatê vir ve li Îranê birîna înternetê ya ji aliyê dewletê ve hatiye ferzkirin berdewam dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://mastodon.social/@netblocks/116271646464231849 |sernav=NetBlocks (@netblocks@mastodon.social) |malper=Mastodon |tarîx=2026-03-22 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=ku }}</ref> Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, Îsraêlê pêlek din a berfireh ji êrîşên asmanî li dijî binesaziya Hizbullah li başûrê Libnanê ku di nav de pira Qasmiyeyê ya li ser çemê Lîtanî yê daye destpêkirin, ku hatiye gotin ev êrîş ji bo pêşîgirtina li Hizbullah ku şervan û çekan bigihîne herêmê hatiye pêkanîn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=IDF launches wide airstrikes in Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-launches-wide-airstrikes-in-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Israel blows up coastal highway bridge in Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-blows-up-coastal-highway-bridge-in-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di heman demê de ev êrîş ji aliyê serokwezîrê Libnanê Selam û serok Ewn ve wekê zêdebûna xeternakê hatine şermezarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Yohanan |pêşnav=Nurit |tarîx=2026-03-22 |sernav=Lebanon’s PM slams Hezbollah rocket attacks, says country won’t give up on disarmament |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/lebanons-pm-slams-hezbollah-rocket-attacks-says-country-wont-give-up-on-disarmament/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Îsraêlê ziyanên ji ber topbarana Îran û Hizbullahê li Tel Avîv,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Bletter |pêşnav2=Diana |tarîx=2026-03-22 |sernav=15 injured in Tel Aviv missile cluster bomb attack, most lightly hurt |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/15-injured-in-tel-aviv-missile-cluster-bomb-attack-most-lightly-hurt/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Bat Yam û Holonê hatine ragihandin û sivîlek li bakurê Misgav' Amê di encama êrîşan de jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian missile attack causes damage in Bat Yam, Holon; no injuries reported |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-missile-attack-causes-damage-in-bat-yam-holon-no-injuries-reported/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Man killed in apparent Hezbollah anti-tank missile attack near northern border |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-killed-in-apparent-hezbollah-anti-tank-missile-attack-on-northern-border/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di 23ê adarê de artêşa Îsraêlê ragihandiye ku sivîlê li Misgav' Amê bi xeletî ji aliyê topxaneya Îsraêlê ve hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-23 |sernav=IDF probe finds farmer killed in north yesterday was hit by Israeli shelling, not a Hezbollah attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-probe-finds-man-killed-in-north-yesterday-was-hit-by-israeli-shelling-not-a-hezbollah-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên din ên Îranê li ser xalên li Iraq,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian media says drone attack targeted base used by US near Baghdad Airport |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-media-says-drone-attack-targeted-base-used-by-us-near-baghdad-airport/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî Erebî<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=UAE says it is responding to Iranian missile, drone attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/uae-says-it-is-responding-to-iranian-missile-drone-attacks/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Erebistana Siûdî hatin ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Saudi Arabia reports three ballistic missiles targeted Riyadh area |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/saudi-arabia-reports-three-ballistic-missiles-targeted-riyadh-area/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî operasyonên bazirganiya deryayî ya Keyaniya Yekbûyî (UKMTO), keştîyek 15 mîlên deryayî dûrî peravên Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî, bi guleyek nenas hatiye lêdan lê ti kes birîndar nebûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://liveblog.zdf.de/us-angriff-auf-iran/187831/ |sernav=Unbekanntes Geschoss trifft Schiff vor den Emiraten |malper=ZDF Liveblog |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Serokê Amerîkayê Trump ultîmatomek daye û gef li Îranê xwariye ku eger Îran di nav 48 demjimêran de Tengava Hurmizê veneke, ew ê santralên elektrîkê yên Îranê ji holê rake.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tagesschau.de/ausland/asien/iran-usa-israel-krieg-102.html |sernav=48-Stunden-Ultimatum: Welche Folgen könnte Trumps Drohung haben? |malper=tagesschau.de |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Di bersivê de, berdevkê pasdarên şoreşê gef li Tengava Hurmizê xwariye<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies and ToI Staff |tarîx=2026-03-22 |sernav=IRGC threatens to completely close the Strait of Hormuz if US strikes power plants |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-threatens-to-completely-close-the-strait-of-hormuz-if-us-strikes-power-plants/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ku bi tevahî dorpêç bike û êrîşî hemî tesîsên enerjî, teknolojiya agahdariyê û palandina avên li dewletên Kendavê yên hevalbendên Amerîkayê bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian army says it will target energy, desalination infrastructure after US threats |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-army-says-will-target-energy-desalination-infrastructure-after-us-threats/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iran threatens to ‘irreversibly destroy’ energy infrastructure across region if power plants attacked |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-destroy-energy-infrastructure-across-region-if-power-plants-attacked/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di ketina helîkopterekê de ku li ser avên herêmî yên Qatarê ji ber xeletiyeke teknîkî qewimî, çar leşkerên qeterî û sê welatiyên tirk, leşkerek û du teknîsyenên ji pargîdaniya Aselsanê jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://dohanews.co/world-leaders-offer-condolences-to-qatar-turkiye-after-helicopter-crash/ |sernav=World leaders offer condolences to Qatar, Türkiye after helicopter crash |malper=Doha News {{!}} Qatar |tarîx=2026-03-22 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en-US |paşnav=Ziga |pêşnav=Adijata }}</ref> === 23ê adarê === Trump ultîmatoma xwe rawestin demkî ya şer ji 2 rojan derxistiye 5 rojan. Wî gef xwaribû ku eger Îran Tengava Hurmizê veneke, ew ê santralên elektrîkê yên Îranê wêran bike. Trump ragihandiye ku di du rojên berê de bi Îranê re hevdîtinên baş û çêker pêk anîne. Di heman demê de danûstandinên di navbera Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê de ji aliyê rayedarên Îranê ve hatiye înkar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.n-tv.de/politik/06-51-Fed-Gouverneurin-Cook-Iran-Krieg-erhoeht-Inflationsrisiken-id30415311.html |sernav=+++ 06:51 Fed-Gouverneurin Cook: Iran-Krieg erhöht Inflationsrisiken +++ |malper=ntv.de |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de |paşnav=NACHRICHTEN |pêşnav=n-tv }}</ref> Serokê parlamentoya Îranê Xalîbaf diyar kiriye ku ti danûstandin bi Amerîkayê re nehatine kirin. Di axaftinên diyar kiriye ku "raporên derewîn ên Trump armanc dikirin ku bazarên darayî û petrolê manîpule bikin."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-03-23 |sernav=Iran parliament speaker: Trump’s ‘fake news’ about talks designed to manipulate markets |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-parliament-trumps-fake-news-about-talks-designed-to-manipulate-markets/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Encumena parastinê ya Îranê gef xwariye ku ger perava başûr an giravên wekê Çarg ên Îranê werin dagirkirin an jî werin dorpêçkirin, dê ew teqemenî li ser rêyên keştîvaniyê yên li Kendava Farsê bicih bikin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-23 |sernav=Iran threatens to mine Gulf marine routes if southern coast, islands attacked |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-mine-gulf-marine-routes-if-southern-coast-islands-attacked/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di nav roja 23ê adarê de êrîşên Îranê li ser Îsraêl,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-23 |sernav=IDF detects day’s fifth Iran missile attack heading toward Eilat |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-detects-days-fifth-iran-missile-attack-heading-toward-eilat/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-23 |sernav=One person hurt after missile interception in UAE |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-person-hurt-after-missile-interception-in-uae/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt, Erebistana Siûdî, û Behreynê hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-23 |sernav=Explosions, sirens ring out in Bahrain |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-sirens-ring-out-in-bahrain/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşa li dijî baregeha pêşmergeyên Herêma Kurdistanê ==== Di 23 û 24ê adarê de êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kiriye.<ref name=":16">{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/240320266 |sernav=Di 24 demjimêran de 25 caran êrişî Herêma Kurdistanê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di 23ê adarê de, di nav 24 saetan de li dijî Herêma Kurdistanê 25 êrîşên dronî û mûşekan pêk hatiye.<ref name=":16" /> Di 23ê adarê de Fermandariya Herêma 1ê ya Hêzên Pêşmergeyan hatiye armanc girtin. Di êrîşa li dijî fermandariya pêşmerge de 6 pêşmerge jiyana xwe jidest dane û 20 pêşmerge jî birîndar bûne.<ref name=":16" /> === 24ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Li gorî HRANAyê li seranserê Îranê 108 êrîş li 10 parêzgehan pêk hatine û herî kêm 61 qurbanî ku di nav de 12 kes sivîl bûn jiyana xwe jidest dane û 38 kes jî birîndar bûne. Êrîşên herî dijwar li Xuzestan û Îsfehanê pêk hatine. Êrîş li ser cihên mûşekan li Tebrîz û Borazcanê, pîşesaziyên leşkerî, tesîseke şîrketa gazê û karsaziyên sivîl li Îsfehanê, boriyeke gazê ya li Xuremşehrê, komplekseke werzîşê li Andîmeşkê û baregeheke Besîcê û avahiyên niştecîbûnên li Tehranê pêk hatine. Herwiha li Şahîn Şehr, Necefabad, herêma pîşesazî ya Cewzdan û Bender Kenganê jî êrîşên esmanî hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603245682 |sernav=New wave of strikes hits cities across Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke amerîkî ya şevê li ser baregeheke li El Enbarê bi kêmî ve 15 endamên Hêzên seferberiya gel a Iraqê hatine kuştin û 30 ji wan jî birîndar bûne. Komê mirina Saad Dawai, fermandarê operasyonên xwe li Enbarê, ragihandiye. Êrîşek li mala serokê PMFê Falih el-Feyyad li Mûsilê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891019 |sernav=US strikes reportedly kill, wound 30 PMF fighters in Iraq {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Hatiye ragihandin ku ev kom êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê û li êrîşên li dijî baregehên li Herêma Kurdistanê birêve dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603246138 |sernav=Airstrike hit PMF commander’s residence in Mosul, sources say |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Îranê bi mûşekan êrîşên li dijî Tel Avîv, Eylat, Dîmona û Heyfayê berdewam kiriye ku di encama êrîşan de gelek kes birîndar bûne. Kuweytê ragihandiye ku ji ber êrîşên Îranê zirar gihîştiye xetên elektrîkê.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Summers |pêşnav2=Charlie |paşnav3=Agencies |tarîx=2026-03-24 |sernav=4 people lightly hurt, buildings mangled as Iranian missile attack hits Tel Aviv |url=https://www.timesofisrael.com/idf-says-it-struck-islamic-guards-hq-in-tehran-man-lightly-wounded-as-iran-keeps-up-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mûşekên Îranê li ser Beyrûtê hatine têkbirin ku di encamê de birîndariyên bi sivikî çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.al-monitor.com/originals/2026/03/iranian-ballistic-missile-intercepted-over-lebanon-us-embassy-feared-target |sernav=Iranian ballistic missile intercepted over Lebanon, US Embassy feared as target - AL-Monitor: The Middle Eastʼs leading independent since 2012 |malper=www.al-monitor.com |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di êrîşa dronên Îranê ya li ser Behreynê de karkerek ji Morokoyê jiyana xwe jidest daye û çend leşker jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://orf.at/stories/3424849/ |sernav=Toter und Verletzte bei iranischen Angriffen auf Bahrain |malper=news.ORF.at |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de |paşnav=red |pêşnav=ORF at/Agenturen }}</ref> === 25ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di encama êrişên hewayî yên li ser Îranê de li bakurê rojavayê Îranê 11 kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603258688 |sernav=Eleven killed in strikes in northwest Iran, official says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Du tesîsên ku li Tehranê mûşekên krûzê çêdikirin bi êrîşên esmanî hatine hilweşandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603253966 |sernav=Cruise missile production sites in Tehran were hit, Israel says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Îsraêlê diyar kiriye ku wan navendeke lêkolînên deryayî li Îsfehanê wêran kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603252252 |sernav=Israel says it struck Iranian naval research center in Isfahan |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di bersivdayîna hewayî ya Amerîkayê ya li dijî baregeheke heşda şabî ya li rojavayê Enbarê 7 endamên rêxistina heşda şabî hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891115 |sernav=Deadly airstrike hits PMF site near army center in Iraq’s Anbar {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Balafirên bêmirov ên Îranê li balafirgeha navneteweyî ya Kuweytê depoyeke sotemeniyê armanc girtiye ku di encamê de şewateke derketiye, di heman demê de hêzên ewlehiyê ragihandin ku şeş balafirên din jî hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gulfnews.com/world/gulf/kuwait/iranian-drone-strikes-hit-fuel-depot-at-kuwait-airport-1.500485349 |sernav=Iranian drone strikes hit fuel depot at Kuwait airport |malper=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en |paşnav=Amir |pêşnav=Khitam Al }}</ref> Mûşekek Îranê li ser Urdunê hatiye têk birin ku perçeyên mûşekê li nêzîkî bajarê paytext a Emmanê ketine xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.turkiyetoday.com/region/iran-fires-missiles-at-israel-us-bases-in-kuwait-jordan-bahrain-3216847 |sernav=Iran fires missiles at Israel, US bases in Kuwait, Jordan and Bahrain |malper=Türkiye Today |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku herî kêm mûşekeke Îranê hatiye têkbirin. Îranê îdia kiriye ku wan mûşekên krûz ên Qader avêtine ser keştiya USS Abraham Lincoln.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Walia |pêşnav=Gandharv |tarîx=2026-03-25 |sernav=Did Iranian Navy cruise missiles hit USS Abraham Lincoln or is it just a wild claim? Iran strike claim, US response, West Asia war update |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/us/did-iranian-navy-cruise-missiles-hit-uss-abraham-lincoln-or-is-it-just-a-wild-claim-iran-strike-claim-us-response-west-asia-war-update/articleshow/129802009.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theweek.in/news/middle-east/2026/03/25/watch-iran-claims-second-missile-strike-on-uss-abraham-lincoln-amid-us-push-for-peace-talks.amp.html |sernav=WATCH: Iran claims second missile strike on 'USS Abraham Lincoln' amid US push for peace talks- The Week |malper=www.theweek.in |roja-gihiştinê=2026-03-27 }}</ref> Zirar negihîştiye keştiyê. Mûşekek Îranê li nêzîkî mezintirîn santrala elektrîkê ya Îsraîlê ya nêzîkî Haderayê ketiye xwarê. Hatiye ragihandin ku ti birîndar an jî zirar çênebûye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |tarîx=2026-03-25 |sernav=Iran appears to target Israeli power plant in missile attack, but misses |url=https://www.timesofisrael.com/iran-appears-to-target-israeli-power-plant-in-missile-attack-but-misses/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 26ê adarê === Malpera nûçeyan a amerîkî [[Axios]]ê bi agahiyên bidest xistina çar çavkaniyan, ragihandiye ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li ser vebijarkên ji bo êrîşa dawî ya li dijî Îranê dixebite, dibe ku di nav de bicihkirina leşkerên bejahiyên li ser axa Îranê û her wiha operasyoneke bombebaranê ya berfireh jî di nav xwe de bigire. Ev yek ji bo baştirkirina pozîsyona DYAyê di danûstandinên pêşerojê yên bi Îranê re an jî ji bo ku serok Trump bikaribe bi awayekî yekalî şer bi çalakiyek serketî bi dawî bike, hatiye armanckirin. Li gorî daxuyaniyê girtina an dorpêçkirina girava Çargê, xala sereke ya veguhestina petrola Îranê; girtina girava Larakê li tengava Hurmizê ku baregeh û sazîyên radarê yên Îranê lê ne; an jî destwerdana girava Ebû Mûsa, ku Îran beşa rojavayê Hurmizê ji vê giravê ve kontrol dike, di nav vebijarkan de ye. Bi awayekî din, DYA dikare tesîsan ji hewayê ve bombebaran bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Berman |pêşnav=Lazar |tarîx=2026-03-26 |sernav=US preparing ‘final blow’ options that could see use of ground troops if Iran talks fail — report |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-preparing-final-blow-options-that-could-see-use-of-ground-troops-if-iran-talks-fail-report/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Karbidestekî [[Pakistan]]ê ji ajansa nûçeyan a navneteweyî Reuters re gotiye ku Pakistan di danûstandinên bi DYAYê re gihîştiye wê encamê ku wezîrê derve yê Îranê Eraqçî û serokê parlamentoyê Xalîbaf ji lîsteya kuştinên armanckirî ya Îsraîlê hatine derxistin û her du kes wekê muxatabên sereke yên li Îranê hatine binav kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-26 |sernav=Israel backed off killing Iran’s Araghchi, Qalibaf at Pakistani-US request, Pakistani official says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-backed-off-killing-irans-araghchi-qalibaf-at-pakistani-us-request-pakistani-official-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezîrê derve yê Pakistanê Îshaq Dar piştrast kiriye ku di navbera DYA û Îranê de danûstandinên nerasterast ji bo bidawîkirina şerê wan têne kirin û peyam bi rêya Îslamabadê têne şandin. Çavkaniyek leşkerî ya Îranê ragihandiye ku ji ber îhtimala êrîşeke bejayî yê li ser eniya başûr a Îranê zêdetirî milyonek leşker hatine seferberkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549808/over-a-million-iranian-combatants-organized-for-ground-battle-with-us |sernav=Over A Million Iranian Combatants Organized for Ground Battle with US - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku hêzên wan ên hewayî di êrîşekê li bajarê bendera Bender Ebasê fermandarê payebilind ê hêzên deryayî yên artêşa pasdarên şoreşê Elî Reza Tengsîrî û serokê îstîxbarata deryayî Behnam Rezayî kuştine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=Katz confirms Israel has killed Iran official responsible for closing Hormuz, vows to hunt down IRGC ‘one by one’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/katz-confirms-israel-has-killed-iran-official-responsible-for-closing-hormuz-vows-to-hunt-down-irgc-one-by-one/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=IDF confirms killing IRGC Navy commander, says strike also killed Navy’s intel chief and rest of the Navy leadership |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-killing-irgc-navy-commander-says-strike-also-killed-navys-intel-chief/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hêzên çekdar ên Îsraêlê piştre ragihandiye ku hemî fermandarên payebilind ên hêza deryayî ya pasdaran di êrîşê de jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |paşnav3=Staff |pêşnav3=ToI |tarîx=2026-03-26 |sernav=Israel says IRGC Navy’s commander, other chiefs killed; Qalibaf said removed from hit list |url=https://www.timesofisrael.com/israel-says-irgc-navy-commander-killed-iranian-top-envoy-said-removed-from-hit-list/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Îranê girtina 14 kesan li çar parêzgehên welat ragihandiye ku wekê sixûrên "dijminê amerîkî-siyonîst" û endamên komên terorîst hatine binavkirin. Ew bi plankirina êrîşên çekdarî li ser navendên hikûmet û medyayê û radestkirina agahî û cihên hêzên leşkerî û ewlehiyê yên Îranê an jî binesaziya krîtîk ji dijmin re, hatine tawanbarkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549648/people-arrested-in-iran-for-working-for-enemies |sernav=People Arrested in Iran for Working for Enemies - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Hizbullahê li nêzîkî Qantara, Taybeh û Debel a li başûrê Libnanê pevçûnên çekdarî bi leşkerên bejayî yên Îsraêlê re piştrast kiriye ku di wan pevçûnan de çend tankên Îsraêlê hatine armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549546/hezbollah-inflicts-heavy-losses-on-israeli-forces-in-southern-lebanon |sernav=Hezbollah Inflicts Heavy Losses on Israeli Forces in Southern Lebanon - World news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê şerê bi Hizbullahê re piştrast kiriye ku tê de du leşkerên Îsraêlê jiyana xwe jidest dane û çend ji wan jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=IDF soldier killed during gunfight with Hezbollah members in southern Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-soldier-killed-during-gunfight-with-hezbollah-members-in-southern-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Nahariyeyê, di encama êrîşa mûşekî ya Hizbullahê de sivîlekî Îsraêlê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jfeed.com/news-israel/hezbollah-rocket-strike-nahariya |sernav=BREAKING: Hezbollah Rocket Strike: 30-Year-Old Killed, Another Seriously |malper=JFeed |tarîx=2026-03-26 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en |paşnav=Isaacson |pêşnav=Gila }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=Sgt. Aviaad Volansky killed in south Lebanon, 4 other soldiers wounded, says IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/sgt-aviaad-volansky-killed-in-south-lebanon-4-other-soldiers-wounded-says-idf/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, Kuweyt û Erebistana Siûdî dîsa êrîşên bi mûşek û dronan ên Îranê hatine armanc girtin<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/26/saudi-arabia-intercepts-destroys-over-30-drones-in-eastern-province- |sernav=Saudi Arabia intercepts, destroys over 30 drones in Eastern Province |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-26 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ku du kes li Ebû Dabiyê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-26 |sernav=Two people killed in Abu Dhabi after missile interception, media office says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/two-people-killed-in-abu-dhabi-after-missile-interception-media-office-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên Îran û Hizbullahê carek dîsa li dijî Îsraêlê hatine destpêkirin ku tenê di navbera nîvê şevê û nîvro de heft mûşekên Îranê ber bi Îsraêlê ve hatine avêtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=No injuries reported in Iran’s 7th missile salvo of the day; forces heading to impact site |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/no-injuries-reported-in-irans-7th-missile-salvo-of-the-day-forces-heading-to-impact-site/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 27ê adarê === ==== Êrîşên Îranê ==== Hêzên Îsraêlî ragihandine ku ji serê sibê ve Îranê 4 mûşek avêtine Îsraêlê, ku piraniya wan hatine têkbirin û di êrîşên mûşekên din de jî ti ziyan çênebûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-27 |sernav=Iran launches small number of missiles, with at least one cluster bomb, in 4th salvo today |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-launches-small-number-of-missiles-with-at-least-one-cluster-bomb-in-4th-salvo-today/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Kuweytê ragihandiye ku bi dronan û mûşekan êrîşî Bendera Mubarek El Kebîr hatiye kirin ku di encamê de ziyanên milkî çêbûne lê ti qurbaniyên mirovî çênebûne. Di heman rojê de rayedarên Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî ragihandine ku şeş mûşekên balîstîk û neh dronên ji Îranê hatine, bi tevahî hatine têkbirin. Êrîşeke mûşekî û bê firokevan a Îranê li ser baregeha hewayî ya prens Sultan zirar da çend balafirên dagirtina sotemeniyê yên amerîkî û deh leşkerên amerîkî bi giranî birîndar bûne ku didu ji wan jî "pir bi giranî" birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-03-27 |sernav=US troops wounded, several refueling planes damaged in Iranian attack on Saudi air base |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-troops-wounded-several-planes-damaged-in-iranian-attack-on-saudi-air-base-official/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/10-americans-injured-in-iranian-attack-on-saudi-airbase/ |sernav=10 Americans injured in Iranian attack on Saudi air base - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-27 |roja-gihiştinê=2026-03-28 |ziman=en-US}}</ref> ==== Êrîşên Îsraêlê ==== Êrîşên Îsraêlê li kargehên pargîdaniya Pola Mobarakeh û pargîdaniya Pola Khouzestanê ku bi rêzê ve li Îsfehan û Ahwazê ne, xistiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-27 |sernav=Air Force bombs two large steel factories in Iran partially owned by IRGC |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/air-force-bombs-two-large-steel-factories-in-iran-partially-owned-by-irgc/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Paşê êrîş li er kargeheke keka zer a nêzîkî Yezdê û reaktora ava giran a IR-40 li Arakê pêk hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |paşnav3=Staff |pêşnav3=ToI |tarîx=2026-03-27 |sernav=Israel bombs 2 IRGC-linked steel plants, 2 nuclear facilities as Iran vows revenge |url=https://www.timesofisrael.com/israel-bombs-2-irgc-linked-steel-plants-2-nuclear-facilities-as-iran-vows-revenge/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Yezdê li cihekî sereke yê hilberîna mûşek û mayînên deryayî xistiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-891408 |sernav=IDF strikes Iran’s missile, sea mine production site in Yazd {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-27 |roja-gihiştinê=2026-03-28 |ziman=en}}</ref> Êrîşeke bi bombeyên komî ya Îranê li ser şeş deverên Îsraêlê li Ramat Gan çêbûne ku di encamê de kesek jiyana xwe jidest daye û sê kes jî birîndar bûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Correspondents |pêşnav=Ynet |paşnav2=correspondents |pêşnav2=ynet |tarîx=2026-03-27 |sernav=One killed in central Israel after Iranian cluster missile; multiple impact sites reported |url=https://www.ynetnews.com/article/hyy11e00vowx |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> === 28ê adarê === Piştî ku peyvdarê leşkerî yê hûsiyan gotareke pêşkêş kiriye, mûşekek balîstîk ji Yemenê ber bi bajarê Beer Şeba li başûrê Îsraêlê ve hatiye avêtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Goodman |pêşnav=Rick |paşnav2=Vernon |pêşnav2=Hayden |paşnav3=Campbell |pêşnav3=Lucy |paşnav4=Olivares |pêşnav4=José |paşnav5=Ali |pêşnav5=Taz |paşnav6=Mackay |pêşnav6=Hamish |paşnav7=Frew |pêşnav7=Wendy |paşnav8=Goodman (now) |pêşnav8=Rick |paşnav9=Frew (earlier) |pêşnav9=Wendy |tarîx=2026-03-29 |sernav=Houthis join the fray – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/28/middle-east-crisis-live-iran-war-updates-trump-us-negotiations-israel-strikes-lebanon-tehran-syria-explosions |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> Piştê çend saetan mûşekeke hûsiyan ku Îsraêlê hedef digirtin hatiye têkbirin û droneke ji Yemenê li nêzîkî Eîlatê hatiye têkbirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF says it intercepted Houthi cruise missile earlier today |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-intercepted-houthi-cruise-missile-earlier-today/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Crissy |pêşnav=Ron |paşnav2=Crissy |pêşnav2=Ron |tarîx=2026-03-28 |sernav=Suspected Houthi drone intercepted over southern Israel, no injuries reported |url=https://www.ynetnews.com/article/hkk4gkboze |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> Du dronan li tesîsên bendergehên li Salalahê li başûrê Omanê xistine. Di vê êrişê de hatiye ragihandin ku karkerek birîndar bûye. Di heman rojê de Îranê diyar kiriye ku wan li nêzîkî bendergehê keştîyeke lojîstîkî ya artêşa Amerîkayê hedef girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://timesofoman.com/article/169963-drone-attack-targets-port-of-salalah-expat-worker-injured |sernav=Drone attack targets Port of Salalah, expat worker injured |malper=Times of Oman |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lbcgroup.tv/news/middleeastnews/919186/lbci-lebanon-articles/en |sernav=Iran military says targeted US vessel near Oman port |malper=LBCIV7 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di 28ê adarê de Îranê diyar kiriye ku wan depoyeke sîstema dijî-dronan a Ûkraynayê li Dubayê hedef girtiye ku wan ragihandye ku ev depo ji bo alîkariya hêzên amerîkî dihat bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.bd-pratidin.com/international/2026/03/28/59713 |sernav=Iran claims strike on Ukrainian defence site in UAE’s Dubai {{!}} {{!}} Bangladesh Pratidin |malper=en.bd-pratidin.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=bn |paşnav=Pratidin |pêşnav=Bangladesh}}</ref> Balafirên bêmirov ên Îranê li balafirgeha navneteweyî ya Kuweytê xistine û di encamê de sîstema radarê xera bûye. Agirê ku 3 roj di depoya sotemeniyê ya balafirgehê de berdewam dikir, di dawiyê de hatiye vemirandin. Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan baregehên rêxistina Ppîşesaziyên deryayî ya li Tehranê û kargehên din ên çêkirina çekan û parastina hewayî ya Îranê bombebaran kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF says it bombed Tehran HQ of Iranian naval weapons and ship producer |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-bombed-tehran-hq-of-iranian-naval-weapons-and-ship-producer/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di heman demê de êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kiriye. Di 28ê adarê de êrîşeke dronî li dijî avahiya serokê Herêma Kurdistanê Nêçîrvan Barzanî li Dihokê pêk hatiye. Di dîmenan de hatiye dîtin ku dron li ber derê avahiya dikeve.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/30406 |sernav=KCK'YÊ ÊRIŞA LI SER MALA NÊÇÎRVAN BARZANÎ ŞERMEZAR KIR |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=kr}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2903202614 |sernav=Brîtanya: Em êrişa li mala Nêçîrvan Barzanî bi tundî şermezar dikin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2803202624 |sernav=Mezlûm Ebdî li ser êrişa li mala Nêçîrvan Barzanî hatiye kirin daxuyanî da |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di şeva 28ê adarê de êrîşeke li Tehranê ziraran daye avahiyên Zanîngeha Zanist û Teknolojiyê ya Îranê. Artêşa Îranê gef xwariye ku dê êrîşî zanîngehên amerîkî yên li herêmê bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603281733 |sernav=Blast damage hits Iran University of Science and Technology |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-28 |sernav=Iran threatens to hit US universities in the Middle East in retaliation for alleged strike on two universities |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-hit-us-universities-in-the-middle-east-in-retaliation-for-alleged-strike-on-two-universities/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Paşê, li gorî agahiyan, êrîşên Îsraêlê li ser depoyeke avê li Heftkelê ketin û Elî Fûladwend ku serokê beşa lêkolînê ya rêxistina nûbûn û lêkolînên parastinê, li Borujerdê bû ligel endamên malbata xwe jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ynet |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF strikes infrastructure in Iran; reports: senior nuclear program official killed |url=https://www.ynetnews.com/article/syc7d3ssbg |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> Mirina Fûladwend paşê ji aliyê medyaya Îranê ve hatiye piştrast kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603288568 |sernav=Research chief of Iran suspected nuclear weapons program killed in airstrikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di heman rojê de li Eştaolê di êrîşeke mûşekî ya balîstîk de 19 kes birîndar bûne û di encamê de gelek xaniyan jî zirarê dîtiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Staff |pêşnav2=ToI |tarîx=2026-03-28 |sernav=Several hurt as Iranian missile hits Jerusalem-area town; Hezbollah continues to strike north |url=https://www.timesofisrael.com/several-hurt-as-iranian-missile-hits-jerusalem-area-town-hezbollah-continues-to-strike-north/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Hêzên deryayî yên brîtanî biryarê daye ku keştiyeke amfîbî ya RFA Lyme Bay ku bi dronên nêçîrvaniya mînan ve hatiye sazkirin, bişîne Tengava Hurmizê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.thetimes.com/uk/politics/article/rfa-lyme-bay-mine-hunting-iran-strait-hormuz-khft3jm3k |sernav=Navy fits RFA Lyme Bay with mine-hunting drones to end Iran blockade |malper=www.thetimes.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}</ref> ==== Erîşên li dijî Herêma Kurdistanê ==== Di roja 28 adarê de bi dronan li Dihokê li dijî avahiyê serokê Herema Kurdistanê [[Nêçîrvan Barzanî]] pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/kmr/story/903911/slug |sernav=Mesrûr Barzanî bi tundî êrîşa ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |malper=Mesrûr Barzanî bi tundî êrîşa ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Kurdistan24}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/kmr/story/904224/slug |sernav=Brîtanya êrîşa li ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |malper=Brîtanya êrîşa li ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Kurdistan24}}</ref> Di heman demê de ji aliyê rayedarên Herêma Kurdistanê ve hatiye ragihandin ku heta 28 adarê bi 5 car ofîsên fermî yên rêveberiya Herêma Kurdistanê ji aliyê dronan ve bûye armaca êrîşan. Hatiye texmîn kirin ku ev êrîş ji aliyê komên heşda şabî yên ku nav sinorê Iraqê de ne pêk hatiye. Di derbarê êrîşan de [[Mesûd Barzanî]] banga li hikûmeta Iraqê kiriye ku di derbarê van komên êrîşkar de helwesta xwe diyar bikin. === 29ê adarê === Di 29ê adarê de, di encama êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê ya li ser bajarê Bender Hamîr a li başûrê Îranê herî kêm 5 kes jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sanger |pêşnav=David E. |paşnav2=Boxerman |pêşnav2=Aaron |paşnav3=Mahoozi |pêşnav3=Sanam |tarîx=2026-03-29 |sernav=Trump Says Iran Agreed to Allow 20 More Ships of Oil Through Strait of Hormuz |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/30/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Mûşekek Îranê li kargeheke kîmyewî ya li herêma pîşesaziyê ya Neot Hovav a li herêma Negev a Îsraêlê armanc digire. Di vê êrîşa Îranê de kesek birîndar bûye û ev yek fikarên li ser rijandina gazê ya xeternak zêde kiriye. Di dîmenan de hatiye dîtin ku karwaneke heşda şabî derbasê bajarê Xoremşehrê dibe ku li ser sinorê Iraqê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603282000 |sernav=Video: Tehran-backed militia convoy seen moving from Iraq toward Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> DYA û Îsraêlê bi tevahî êrîşî çar tesîsên sereke yên hilberîna mûşekên balîstîk û 29 cihên avêtina mûşekan kirine. Kompleksên leşkerî yên li Xocir, Şahrûd, Parçîn û Hekîmiyeyê zirareke mezin dîtine û pisporan texmîn kirine ku zirara li van tesîsan dibe ku kapasîteya Îranê ya hilberîna mûşekên balîstîk ên xwedî menzîla kurt û navîn heta ku tesîs ji nû ve werin avakirin, rawestandiye. Li Xocîr û Şahrûdê, avahiyên tevlihevkirin û rijandinê, xetên hilberîna serên şer û tesîsên ku pêkhateyên sotemeniyên girîng hildiberînin bûne hedef; li Parçînê, motorên sotemeniya mûşekan a hişk û tesîsa Taleghan 2 zirar dîtine. Kompleksa Hekimiyeyê tesîsên hilberîna sotemeniya şil û cihê avêtina mûşekan dihewîne ku hatiye diyarkirin 19 avahî li wir hatine hedef girtin. Her wiha, gelek avahî û deriyên tunelan ên li baregehên mûşekî yên Xorgu û Îmam Elî hatine armanc girtin.<ref name="Bern2026">{{Jêder-malper |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-special-report-march-29-2026/ |sernav=Iran Update Special Report, March 29, 2026 |malper=Institute for the Study of War |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en-US |paşnav=Bern |pêşnav=Stefaniia}}</ref> Bandorên şer ên li ser siyaset û aboriya navxweyî ya Îranê jî eşkere bûne. Karbidestên sipaha pasdarên şoreşa îslamî hişyariyên serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan a li ser bandora aborî ya şer paşguh kirine. Pezeshkian diyar kiriye ku şer bi giranî zirarê daye aboriya welat û heke di navbera DYA û Îsraêlê de agirbest neyê bidestxistin, di nav sê çar hefteyan de dikare hilweşîneke aborî li Îranê çêbike. Rejîm hewl dide ku bi bikaranîna hestên neteweperest raya giştî bikişîne ser piştgiriya ewlehiya navxweyî û şer û bi vî awayî kampanyayeke leşkerî ya dilxwazî bi navê "canfêda" dest pê dike.<ref name="Bern2026"/> === 30ê adarê === ==== Erîşên DYA û Îsraêlê ==== Li gelek deverên Îranê ku di nav de Abad, Endîşe, Navçeya 15, Evîn, Mesûdiye, Nobonyad, Qeleh Hesen Xan û Seadatê, teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603299006 |sernav=Explosions, fighter jet activity reported across multiple provinces in Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Îsraêlê ragihandiye ku wan li Tehranê navendên fermandariya mobîl û cihên ku ji bo çêkirina çekan hatine bikar anîn hedef girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603293568 |sernav=Israel says it struck mobile command centers in Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Di êrîşa DYA û Îsraêlî ya li ser gundekî Îranê de şeş kes jiyana xwe jidest dane û di encama êrîşan de pênc xanî hilweşiyane û 22 kes jî birîndar bûne. Piştî ku binesaziya elektrîkê ji ber parçeyên şarapnelê zirar dîtine, li hinek deverên Tehran û parêzgeha Alborzê, tevî Kerecê, elektrîka bajaran hatiye qutkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-29 |sernav=Iranian minister confirms blackouts in parts of Tehran and in Karaj after strikes hit power grid |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-minister-confirms-blackouts-in-parts-of-tehran-and-in-karaj-after-strikes-hit-power-grid/ |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA) ragihand ku reaktora ava giran a IR-40 piştî ku di êrîşa Îsraîlê ya 27ê Adarê de zirareke giran dîtiye û êdî nexebitiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/03/30/iran-s-heavy-water-production-plant-no-longer-operational-iaea-says |sernav=Iran’s heavy water production plant no longer operational, IAEA says |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Li gelek deverên Îranê ku di nav wan de Girava Kiş, Girava Qeşm û Bandar Ebas ên li parêzgeha Hormozgan, li Babol a li parêzgeha Mazenderan, li Dêhgolan a li parêzgeha Kurdistanê û li Tebrîz a li parêzgeha Azerbaycana Rojhilat, teqîn û êrîş çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603302665 |sernav=New wave of strikes reported across several Iran provinces |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Mûşekek Îranê li tesîseke kîmyayî ya ADAMA li Ne'ot Hovav ketiye û di encamê de kesek birîndar bûye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Curiel |pêşnav=Ilana |paşnav2=Curiel |pêşnav2=Ilana |tarîx=2026-03-29 |sernav=Iran targets southern Israel: impacts in Be'er Sheva, industrial plant hit in Neot Hovav |url=https://www.ynetnews.com/article/bjhifiijwl |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Surkes |pêşnav=Sue |tarîx=2026-03-29 |sernav=Ministry says hazardous materials leak has been ruled out after missile fragment hit factory in south |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/ministry-says-hazardous-materials-leak-has-been-ruled-out-after-missile-fragment-hit-factory-in-south/ |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di derengiya 29ê adarê, balafirên bêpîlot ên Îranê li Kuweytê li baregeheke leşkerî dana û di encamê de 10 leşker birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/30/iranian-attack-damages-kuwait-power-and-desalination-plant-kills-worker |sernav=Iranian attack damages Kuwait power and desalination plant, kills worker |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> === 31ê adarê === ==== Êrîşên DYA û Îsraêlê ==== Li gorî artêşê di 31ê adarê de êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê li dijî depoyên cebilxaneyê yên li Îsfehanê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=US hits Iranian ammunition bunkers, causing major explosions |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-hits-iranian-ammunition-bunkers-causing-major-explosions/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> û her wiha li dijî tesîsên hilberîna çekan û pargîdaniyeke dermanan li Tehranê berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=IDF says it struck Iranian sites for missile components, anti-aircraft weapons |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-iranian-sites-for-missile-components-anti-aircraft-weapons/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-31 |sernav=Iran claims US-Israel strikes targeted major pharmaceutical company |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-claims-us-israel-strikes-targeted-major-pharmaceutical-company/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies and ToI Staff |tarîx=2026-04-01 |sernav=Acknowledging strike, Iran FM claims fentanyl factory only supplying ‘hospital drugs’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/acknowledging-strike-iran-fm-claims-fentanyl-factory-only-supplying-hospital-drugs/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, Mehdî Wefaî ku endezyarê sereke yê hêza Qudsê ya Muhafizên Şoreşê li Libnanê ye, li Mahallatê di êrîşan de jiyana xwe jidest daye. Wezareta Tenduristiyê ya Libnanê ragihandiye ku di êrîşên hewayî yên Îsraêlê ya di tevahiya rojê de li herêmên Tyr, Saydon û Bint Cubeyl herî kêm heşt kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP and ToI Staff |tarîx=2026-03-31 |sernav=Israeli strikes in south Lebanon kill 8, including paramedic — Lebanon Health Ministry |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-strikes-in-south-lebanon-kill-8-including-paramedic-lebanon-health-ministry/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di heman rojê de artêşa Îsraêlê kuştina Hec Haşem di êrîşeke esmanî de li Beyrûtê ragihandiye ku di îlona sala 2024an de eniya başûr a Hizbullahê ji Elî Karakî wergirtibû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-04-01 |sernav=Top Hezbollah commander killed by Israeli Navy in Beirut — IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/top-hezbollah-commander-killed-by-israeli-navy-in-beirut-idf/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Li gorî çavkaniyên filistînî, di êrîşên hewayî yên Îsraêlê ya li ser Cebeliye û Xan Yûnisê ya li Şerîda Xezzeyê de pênc kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-31 |sernav=Israeli strikes kill five in Gaza Strip, medics say |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-strikes-kill-five-in-gaza-strip-medics-say/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Artêşa Îranê êrîşên xwe yên li ser yekîneyên amerîkî yên li baregeha hewayî ya prens Siltan a li Erebistana Siûdî,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/04/01/3554165/irgc-destroys-us-aircrew-accommodation-in-al-kharj-air-base-targets-200-personnel |sernav=IRGC Destroys US Aircrew Accommodation in Al Kharj Air Base, Targets 200 Personnel - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> keştiyeke konteyner a Îsraêlê li avên navendî yên Kendava Farisî, xaleke kombûnê ya hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li peravên Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, pergala parastina dronan a flota pêncemîn a amerîkî ya li derveyî baregeha xwe ya nêzîkî balafirgeha Behrêynê û du pergalên radarê amerîkî li baregeha Ehmed el-Cabirê, li Kuweytê ragihandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/31/3553369/irgc-launches-blitz-on-us-israeli-targets |sernav=IRGC Launches Blitz on US, Israeli Targets - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> Her wiha, droneke MQ-9 li ser Îsfehanê û droneke LUCAS li ser Qeşmê hatin têk birin ku bi vî awayî hejmara dronên amerîkî-îsraêlî yên ku ji destpêka şer ve hatine xistin gihîştiye 147 dronan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/31/3553408/iranian-army-shoots-down-intruding-mq-9-lucas-drones |sernav=Iranian Army Shoots Down Intruding MQ-9, LUCAS Drones - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> Erebistana Siûdî<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/31/saudi-arabia-intercepts-destroys-two-drone-attacks- |sernav=Saudi Arabia intercepts, destroys two drone attacks |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> û Mîrnişînên Yekbûyî yên Erebî operasyonên parastina hewayî ragihandine<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/31/euronews-journalists-report-multiple-blasts-in-dubai-in-iranian-missile-and-drone-attack |sernav=Iran launches missile and drone barrage on Dubai, Kuwaiti tanker hit. |malper=www.euronews.com |roja-gihiştinê=2026-04-04}}</ref> û di heman rojê de Îsraêl dîsa ji aliyê Îran û Hizbullahê ve bi roketan hate hedefgirtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=No injuries reported in Iran’s latest volley of missiles at central Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/no-injuries-reported-in-irans-latest-volley-of-missiles-at-central-israel/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-891733 |sernav=Northern Israel faces over 50 Hezbollah rocket launches, drone infiltrations {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> ==== Revandina rojnemavana amerîkî ==== Wezareta karên hundir a Iraqê û wezareta karên derve ya DYAyê ragihandine ku rojnamevana serbixwe ya amerîkî Shelly Kittelson li Bexdayê ji aliyê rêxistina terorîst a lîwayên Hizbullahê ya ku Îran piştgiriyê dide wan ve hatiye revandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yled478zwo |sernav=US journalist Shelly Kittleson kidnapped in Baghdad |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en-GB}}</ref> === 1ê nîsanê === Di 1ê nîsana 2026an de, Ajansa Nûçeyan a Mehr ku ajanseke nîvfermî ya nûçeyan a dewleta Îranê ye, ragihandiye ku analîstê siyasî û wezîrê derve yê berê Kemal Xerazî di êrîşeke asmanî ya li ser mala wan de bi giranî birîndar bûye û hevjîna wî jî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/04/01/former-iran-fm-seriously-injured-wife-killed-in-tehran-strike |sernav=Former Iran FM ‘seriously injured,’ wife killed in Tehran strike |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-04-01 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en}}</ref> Karbidestên îranî êrîş wekê hewldanek ji bo têkbirina pêvajoya dîplomatîk bi nav kirine û diyar kirine ku Xerazî civînek plankirî di navbera karbidestên Îranî û cîgirê serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê JD Vance de koordîne dikir.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kanno-Youngs |pêşnav=Zolan |tarîx=2026-04-01 |sernav=Trump Claims Military Success but Offers No Clear Timeline to End Fighting |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/01/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Li gorî agahiyan, di êrîşên esmanî yên li ser Girava Hengamê ku xakeke Îranê ya li Tengava Hurmizê ye, heft kes birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kanno-Youngs |pêşnav=Zolan |tarîx=2026-04-01 |sernav=Trump Claims Military Success but Offers No Clear Timeline to End Fighting |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/01/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Di heman demê de, Donald Trump diyar kiriye ku ew êdî ji ber uranyuma dewlemendkirî ya bin erdê ya Îranê ne xemgîn e.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=negotiate |pêşnav=the United States to |paşnav2=sabotage |paşnav3=years |pêşnav3=attack the Iranian nuclear program for the past 25 |tarîx=2026-04-01 |sernav=‘I Don’t Care About That’: Trump Says Iran’s Enriched Uranium Is Not a Concern |url=https://www.nytimes.com/2026/04/01/us/politics/trump-iran-war-nuclear-uranium.html |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Ji aliyê din ve, Benjamin Netanyahu îdia kiriye ku êrîşên ji aliyê Amerîka û Îsraêlê ve hatine kirin, şiyana Îranê ya hilberîna çekên navokî û mûşekên balîstîk ji holê rakirine û ev yek "du gefên hebûnî" yên li ser Îsraêlê ji holê rakiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kanno-Youngs |pêşnav=Zolan |tarîx=2026-04-01 |sernav=Trump Claims Military Success but Offers No Clear Timeline to End Fighting |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/01/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan nameyeke vekirî ji bo welatiyên amerîkî belav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lee |pêşnav=Chantelle |tarîx=2026-04-02 |sernav=Iranian President Pens Open Letter to American People |url=https://time.com/article/2026/04/01/iran-war-president-open-letter-american-people/ |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=Time |ziman=en-US |issn=0040-781X}}</ref> === 2ê nîsanê === Di 2ê nîsanê de Donald Trump gotarek li seranserê welêt pêşkêş kiriye û diyar kiriye ku êrîşan sîstemên mûşek û dronan ên Îranê "bi awayekî dramatîk kêm kirine". Wî her wiha diyar kiriye ku êrîşên li ser Îranê dê di du-sê hefteyên bê de zêdetir bibin bi armanca "vegerandina wan ji bo serdema kevirî, cihê ku ew lê ne". Li gorî agahiyan du êrîşên ji aliyê DYAyê ve li ser Pira B1 a ku di navbera Tehran û Kerecê de ye û wekê pira herî bilind a Rojhilata Navîn hatiye binavkirin pêk hatiye ku di encamê de heşt kes hatine kuştin, 95 kes birîndar bûne û pir jî hilweşiyaye. Di dema êrîşê de, gelek malbatên îranî li parkên di bin pirê de ku ji bo pîrozbahiyên Sizdeh Be-Dar kom bibûn, hebûn. Îranê ragihandye ku Enstîtuya Pasteur a sedsalî û navendeke bijîşkî, di encama êrîşan de zirareke cidî dîtiye. Wezîrê berevaniya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Hegseth pesnê xwe daye ku "tevahiya rojê mirin û wêranî ji esîman ve çêbûye". Hêzên oarastina Îsraêlê ragihandiye ku wan di êrîşekê de li herêma Kirmaşanê ya Îranê, fermandarê mûşekên balîstîk ên Îranê Mekrem Atimî û çend fermandarên tabûrê ji yekîneya mûşekên balîstîk ên navendî ya Îranê ya Atimî kuştine. == Êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê == {{Gotara bingehîn|Êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 2026}} Ji destpêka şer ve Herêma Kurdistanê bûye armanca êrîşan. Êrîşên li ser [[Herêma Kurdistanê]] di 28ê sibata 2026an despêkiriye ku gelek deverên li parêzgeha Hewlêrê û parêzgeha Silêmanî rasterast bûne armanca êrîşên dronên Îranê û heşda şabî ku ji nav sinorê Iraqê ve êrîşê Herêma Kurdistanê kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.state.gov/releases/office-of-the-spokesperson/2026/03/joint-statement-on-irans-missile-and-drone-attacks-in-the-region/ |sernav=Joint Statement on Iran’s Missile and Drone Attacks in the Region |malper=United States Department of State |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Di êrîşan de deverên derdor ên [[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]] hatiye armanc girtin ku hêzên amerîkî yên [[Hevpeymaniya Navneteweyî li dijî Daişê|hevpeymaniya navneteweyî ya li dijî DAIŞê]] li deverên bûn û yek ji van xalan balyozxaneya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ya Hewlêrê bû ku bibû armanca êrîşan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-evening-special-report-march-1-2026/ |sernav=Iran Update Evening Special Report, March 1, 2026 |malper=Institute for the Study of War |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US |paşnav=Sleiman |pêşnav=Nadia }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |sernav=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |malper=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Di 12ê adarê de baregeheke leşkerî ya [[Îtalya]]yê ya li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] rasterast bûye armanceke êrîşa mûşekan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603120049 |sernav=Missile hits Italian base in Erbil, no injuries reported |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en }}</ref> Piştê re ji aliyê rayedaran ve hatiye ragihandin ku di vê êrişê de ti birîndar çênebûne. Di roja 12ê adarê de kampeke perwerdeyê ya ku ji aliyê leşkerên [[Fransa]]yê li Hewlêrê ve dihatin bikaranîn rasterast bûye armanca êrîşan ku fermandarê [[Fransayî|fransî]] ya bi navê Arnaud Frion ku ji Tabûra 7em a şopvanên alpînê bû ku bi eslê xwe ji bajarê [[Varces-Allières-et-Risset|Varces]], Isèreyê bû di êrîşê de jiyana xwe jidest daye û şeş leşker jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260312-middle-east-war-live-israel-lebanon-iran-gulf |sernav=French soldier killed in drone attack in Iraq’s Kurdish region, Macron says |malper=France 24 |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en }}</ref> Heta 17ê adarê nêzîkî 300 êrîş li hemberî Herêma Kurdistanê pêk hatine. Di êrîşên de gelek deverên li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêr]] û [[Silêmanî (bajar)|Silêmanî]] rasterast bûne armanca êrîşan. Herêma Kurdistanê ji destpêka şer ve ku di 28ê adarê de hatibû destpêkirin bûye armaca êrîşên Îranê û bi taybetî êrîşên heşda şabiyên ku ji nav sinorê Iraqê ve êrîşê Herêma Kurdistanê kirine. Di van êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 6 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/30290 |sernav=WEZARETA PÊŞMERGEYAN: 6 PÊŞMERGEYÊN LEHENG ŞEHÎD BÛN |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-25 |ziman=kr }}</ref> 6 pêşmergeyên [[Rojhilata Kurdistanê]] û fermanderekî fransî jiyana jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fdd.org/analysis/2026/03/11/us-condemns-iranian-and-militia-attacks-in-iraq-amid-unclaimed-airstrikes-on-tehran-backed-militias/ |sernav=US condemns Iranian and militia attacks in Iraq amid unclaimed airstrikes on Tehran-backed militias |malper=FDD |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Frantzman |pêşnav=Seth J. }}</ref> Ji ber van êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 20 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/240320266 |sernav=Di 24 demjimêran de 25 caran êrişî Herêma Kurdistanê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-25 |ziman=en }}</ref> == Bandora şer == Îsraîlê rewşa awarte li seranserê welêt ragihandiye ku diyar kiriye ku ev mezintirîn êrîş ew ku wan li hemberî Îranê pêk anîye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |sernav=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran’s retaliation |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=McCluskey |pêşnav=Christian Edwards, Karina Tsui, Mitchell }}</ref> Îsrael Katz daxuyaniyek daye û gotiye "Li gorî benda 9C(b)(1) a qanûna parastina sivîl, 5711-1951, di bin desthilata min de û piştî ku ez piştrast bûm ku ihtîmaleke mezin a êrîşekê li ser nifûsa sivîl heye ku ez bi vê yekê li seranserê axa welat eniya navxweyî radigihînim."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896765/slug |sernav=Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration |malper=Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Rojnameya New York Times diyar kiriye ku dibistan û cihên kar ên Îsraîlê jî dê werin girtin û kombûnên giştî werin betalkirin. Li Îranê qutbûna înternetê "nêzîkî tevahiya welat" ji nû ve hatiye pêkanîn ku NetBlocksê ragihandiye ku girêdana înternetê li Îranê daketiye ji %4 ê ji astên asayî.<ref name=":4"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://mastodon.social/@netblocks/116147264437940657 |sernav=NetBlocks (@netblocks@mastodon.social) |malper=Mastodon |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=ku }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/fa/202602281170 |sernav=نت‌بلاکس از خاموشی اینترنت در ایران خبر داد |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=fa }}</ref> === Girtina qada hewayî === Piştî êrîşan ji ber ku dewletên herêmî qada hewayî girtin, qada hewayî ya Îranê bi piranî ji bo balafirên sivîl vala bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602284853 |sernav=Iran’s skies empty after strikes as regional states close airspace |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Bi dest pêka êrîşan re Behreyn, Iraq, Îsraêl, Kuweyt, Qeter, Sûriye û Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî qadên xwe yên hewayî girtine û gelek balafir ber bi cihên din ve hatin veguhastin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Israel closes airspace after strikes on Iran |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lehmann |pêşnav=Noam |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iraq shuttering airspace after US, Israel strike Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iraq-shuttering-airspace-after-us-israel-strike-iran/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-02-28 |sernav=Syria shutters airspace |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/syria-shutters-airspace/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Pargîdaniyên hewayî yên navneteweyî yên wekê Air India, Biman Bangladesh Airlines, British Airways, Cathay Pacific Airways, IndiGo, Lufthansa, Virgin Atlantic û Wizz Air ji ber şer û pevçûnan seferên xwe yên bo Rojhilata Navîn ji bo demên cuda cuda rawestandin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran-Israel war: Air India, IndiGo and multiple other airlines suspend flights. Check full list |url=https://economictimes.indiatimes.com/nri/latest-updates/iran-israel-war-multiple-airlines-suspend-flights-check-full-list/articleshow/128879934.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/46mwakjn9t |sernav=Biman suspends Middle East flights amid conflict |malper=Prothomalo |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=BSS }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo |sernav=What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> === Girtina Tengava Hurmizê === Raporeke Reutersê ji berpirsekî operasyona aspidesê veguhestiye ku gotiye li gorî guhdarîkirinên radyoya pir bilind (VHF), pasdarên şoreşa îslamî ya Îranê [[Tengava Hurmiz]]ê ji bo çûnûhatina keştiyan girtiye. Rayedareke [[Yekîtiya Ewropayê]] ragihandiye ku peyamên ku keştî dibêjin "destûr nayê dayîn ku tu keştî ji Tengava Hormuzê derbas bibe" werdigirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/irgc-says-no-ship-allowed-pass-strait-hormuz-according-eu-official |sernav=IRGC says 'no ship allowed to pass Strait of Hormuz', according to EU official |malper=Middle East Eye |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602288034 |sernav=‘No ship allowed to pass Strait of Hormuz,’ Iran warns vessels - Reuters |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> == Qurbaniyên şer == == Bertek == === Îran === Wezareta derve ya Îranê gefa bersivdanê li hember êrîşa hêzên amerîkî li ser bingehên amerîkî yên li Kendava Farsê xwariye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |sernav=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602284010 |sernav=Iran decries attacks, vows response as it appeals to Security Council |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> Konseya bilind a ewlekariya neteweyî ya Îranê ragihandiye ku welatê wan rastî "operasyoneke hewayî ya hovane" ji aliyê Amerîka û Îsraîlê ve hatiye û gotiye: "Ev yek careke din di dema danûstandinan de qewimiye û dijmin xeyal dike ku miletê berxwedêr ê Îranê dê bi van kiryarên tirsonek daxwazên wan ên biçûk radest bibe." Wezîrê derve yê Îranê Ebas Eraqçî êrîşê wekê "bi tevahî bêsedem, neqanûnî û bêexlaq" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo |sernav=What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> === Dewletên Yekbûyî === Serokê Dewletên Yekbûyî [[Donald Trump]] piştrast kiriye ku artêşa amerîkî li Îranê dest bi "operasyonên şer ên mezin" kiriye û şer wekê "operasyoneke mezin û berdewam a ji bo pêşîgirtina li vê dîktatoriya pir xerab û radîkal ku gefê li Amerîkayê dixwe" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Tyler Pager |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Trump says military campaign is "massive and ongoing" |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Di vîdyoyekê de ku li ser Truth Social hatiye weşandin, Trump ji nû ve destnîşan kiriye ku "Armanca wan ew e ku ew bi rakirina gefên nêzîk ên ji rejîma Îranê ku komeke hovane ya mirovên pir dijwar û tirsnak, gelê amerîkî biparêzin" û di axavtina xwe de gotiye: "47 sal in, rejîma Îranê Mirin ji bo Amerîkayê diqîre û kampanyayeke bêdawî ya xwînrijandin û kuştinên girseyî dimeşîne ku Dewletên Yekbûyî, leşkerên me û mirovên bêguneh, li gelek welatan armanc digire."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Trump confirms in video message that military campaign in Iran has begun |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Trump ragihandiye ku piştî kuştina Elî Xamineyî, danûstandinên bi Îranê re hêsantir dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143 |sernav=Live - Trump says talks easier after Khamenei, Iran vows ‘devastating’ response |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> === Îsraêl === Serokwezîrê Îsraêlê Benjamîn Netanyahu diyar kiriye ku armanca êrîşan "jiholêrakirina gefa hebûnî ya ku ji aliyê rejîma li Îranê ve tê çêkirin" e û diyar kiriye ku "çalakiya me ya hevbeş dê şert û mercan ji bo gelê wêrek ê Îranê biafirîne da ku çarenûsa xwe bigire destên xwe."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Estrin |pêşnav=Daniel |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran's supreme leader, Ayatollah Ali Khamenei, has been killed |url=https://www.npr.org/2026/02/28/nx-s1-5730158/israel-iran-strikes-trump-us |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Wezîrê derve Gideon Sa'ar gotiye ku kiryara leşkerî li dijî Îranê bi awayekî lezgîn pêwîst e "tevî xetereyên girîng ên têkildar", û gotiye ku "derengketin dê rê bidaya rejîma Îranê ku bigihîje astek parastinê ji bo bernameya xwe ya kîmyayî û her wiha dest bi hilberîna girseyî ya mûşekên balîstîk ên dûravêj bike".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Johnatan Reiss |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> === Bertekên navneteweyî === * {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Kurdistan]]: [[Herêma Kurdistanê]] piştî hedefgirtina [[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]] û balyozxaneya giştî ya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] ji aliyê mûşekên Îranê ve, fermandarekî payebilind ê pêşmergeyan diyar kir ku hêzên wan di rewşa amadebaşiyê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/peshmarga-iraqi-kurdistan/8118549.html |sernav=Fermandarekî Pêşmergeyan Dibêje Ew di Amadebaşîyê de ne |malper=Voice of America |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=ku }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |sernav=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |malper=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Nûnerên [[Hevpeymaniya Hêzên Siyasî yên Rojhilata Kurdistanê]] diyar kirine ku ew bi hev re biryarên siyasî û leşkerî koordîne dikin û ji bo qonaxek nû amadekariyê dikin ku hêzên wan di hundurê Îranê de ye û li rojhilata Kurdistanê amade ne ku li hemberî êrîşan xwe biparêzin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/iran-kurds-position/8118628.html |sernav=Partîyên Kurdên Îranê di Biryarên Xwe yên Siyasî û Leşkerî de Yekgirtî ne |malper=Voice of America |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=ku }}</ref> * {{Sembola alayê|Fransa}} [[Fransa]]: Serokkomarê Fransayê [[Emmanuel Macron]] ji bo kêm kirina tundiya şer daxwaza şer bangawaziya civîneke awarte ya [[Konseya Ewlehiyê ya Neteweyên Yekbûyî]] kiriye. * {{Sembola alayê|Kanada}} [[Kanada]]: Serokwezîr Mark Carney Îran bi "çavkaniya sereke ya bêîstîqrarî û terorê li seranserê Rojhilata Navîn" tawanbar kiriye û piştgiriya xwe ji bo operasyonan anî ziman û tekez kiriye ku Îran nikare çekên nukleerî bi dest bixe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.pm.gc.ca/en/news/statements/2026/02/28/statement-prime-minister-carney-and-minister-anand-situation-middle-east |sernav=Statement by Prime Minister Carney and Minister Anand on the situation in the Middle East |malper=Prime Minister of Canada |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> * {{Sembola alayê|Keyaniya Yekbûyî}} [[Keyaniya Yekbûyî]]: Hikûmeta brîtanî daxuyaniyek weşandiye û diyar kiriye ku Brîtanya "naxwaze pevçûnên herêmî yên berfirehtir kûrtir bibin". Di heman demê de hikûmetê diyar kiriye ku wan ji bo ewlekariya balyozxaneyên xwe yên li herêmê "kapasîteyên parastinê" bi hêz kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Israel and Iran exchange fresh attacks after Iran's Supreme Leader Khamenei killed - live updates |malper=BBC News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> Serokwezîr Keir Starmer piştrast kiriye ku balafirên brîtanî ji bo armancên parastinê "li ezmanan" in lê di êrîşên Îsraîl û Amerîkayê de "tu rol nelîstine" û bang li Îranê kiriye ku xwe ji êrîşên din li seranserê Rojhilata Navîn dûr bigire û "tundûtûjî û tepeserkirina tirsnak a li dijî gelê Îranê" rawestîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=British planes "in the sky" in Middle East, says Starmer |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Piştre wî serokatiya civînek awarte ya COBRA lidarxistiye ku ku bersiva Keyaniya Yekbûyî nîqaş bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sabbagh |pêşnav=Dan |paşnav2=Defence |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |tarîx=2026-02-28 |sernav=RAF jets flying defensive missions after US-Israeli attack on Iran, Starmer says |url=https://www.theguardian.com/politics/2026/feb/28/starmer-chairs-cobra-meeting-after-us-israel-strikes-on-iran |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> * {{Sembola alayê|Almanya}} [[Almanya]]: Şansolyer Friedrich Merz di daxuyaniyek hevbeş ê bi Fransa û Keyaniya Yekbûyî re gotiye ku ew ji berê ve hatiye agahdarkirin û nîqaş di rê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yj9kr31y7o |sernav=How the world has reacted to US and Israeli strikes on Iran |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> * {{Sembola alayê|Hindistan}} [[Hindistan]]: Wezareta karên derve yê Hindistanê nîgeraniyên xwe aniye ziman û ji her sê welatan xwest ku agirbestê ragihanin. Balyozxaneya Hindistanê welatiyên Hindistanê ji sefera ji bo Îran û piraniya welatên Rojhilata Navîn hişyar kiriye û ji kesên di nav welat de xwestiye ku tavilê li stargehê bigerin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://indianexpress.com/article/india/israel-iran-conflict-indian-embassy-advisory-10556818/ |sernav=‘Remain near shelters, avoid non-essential travel’: India warns citizens in Israel after Tehran attack |malper=The Indian Express |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> NORKA her wiha ji bo welatiyên asê mane li hemî welatên bandordar xetên alîkariyê daniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/norka-sets-up-helpdesk-for-kerala-people-in-iran-israel/ |sernav=NORKA sets up helpdesk for Kerala people in Iran, Israel |malper=The Tribune |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> * {{Sembola alayê|Çîn}} [[Çîn]]: Wezareta karên derve fikarên xwe yên li ser êrîşên Amerîka û Îsraîlê aniye ziman û daxwaza rawestandina tavilê ya dijminatiyê li dijî Îranê û ji nû ve destpêkirina diyalogê kiriye. Her wiha tekez kiriye ku divê rêz li serweriya Îranê were girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fmprc.gov.cn/eng/xw/fyrbt/202602/t20260228_11866531.html |sernav=Foreign Ministry Spokesperson’s Remarks on the Military Strikes Against Iran by the U.S. and Israel_Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China |malper=www.fmprc.gov.cn |roja-gihiştinê=2026-03-01 }}</ref> * {{Sembola alayê|Rûsya}} [[Rûsya]]: Wezîrê karên derve [[Sergey Lavrov]] êrîşên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û Îsraîlê wekê "gaveke bêwijdan" û "kiryareke êrîşkariya çekdarî ya bi zanebûn, pêşwext û bêsedem" şermezar kiriye û wan bi wê yekê tawanbar kir ku herêmê ber bi "karesateke mirovî, aborî û dibe ku radyolojîkî jî" ve dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Russia condemns "reckless" airstrikes on Iran, as Finland and Ireland express concern |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Elî Xamineyî]] [[Kategorî:Şer]] [[Kategorî:Şerên li Îranê]] [[Kategorî:Şerên li Rojhilata Navîn]] [[Kategorî:Şerên Azerbaycanê]] [[Kategorî:Şerên Behreynê]] [[Kategorî:Şerên DYAyê]] [[Kategorî:Şerên Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:Şerên Fransayê]] [[Kategorî:Şerên Iraqê]] [[Kategorî:Şerên Îranê]] [[Kategorî:Şerên Îsraêlê]] [[Kategorî:Şerên Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:Şerên Kuweytê]] [[Kategorî:Şerên Libnanê]] [[Kategorî:Şerên Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] [[Kategorî:Şerên Omanê]] [[Kategorî:Şerên Qeterê]] [[Kategorî:Şerên Qibrisê]] [[Kategorî:Şerên Sûriyê]] [[Kategorî:Şerên Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Şerên Urdunê]] [[Kategorî:Şerên Yemenê]] [[Kategorî:Şerên Yewnanistanê]] [[Kategorî:2026 li Azerbaycanê]] [[Kategorî:2026 li Behreynê]] [[Kategorî:2026 li DYAyê]] [[Kategorî:2026 li Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:2026 li Fransayê]] [[Kategorî:2026 li Iraqê]] [[Kategorî:2026 li Îranê]] [[Kategorî:2026 li Îsraêlê]] [[Kategorî:2026 li Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:2026 li Kîprosê]] [[Kategorî:2026 li Kurdistanê]] [[Kategorî:2026 li Kuweytê]] [[Kategorî:2026 li Libnanê]] [[Kategorî:2026 li Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] [[Kategorî:2026 li Omanê]] [[Kategorî:2026 li Qeterê]] [[Kategorî:2026 li Sûriyê]] [[Kategorî:2026 li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:2026 li Urdunê]] [[Kategorî:2026 li Yemenê]] [[Kategorî:2026 li Yewnanistanê]] 7ni1rae2tgn8pthsh4p0f3mxpb0cse6 2002607 2002606 2026-04-17T11:11:22Z Penaber49 39672 /* 2ê nîsanê */ 2002607 wikitext text/x-wiki {{Rojane}} {{Agahîdank pevçûnên leşkerî | pevçûn = Şerên Îranê 2026 | perçeyekî = | wêne = {{Nexşeya Şerê Îranê 2026}} | binnivîs = <div style="text-align:center"> Xalên ku bûne armanca êrîşan: {{Unbulleted list | {{Reng box|#302060|[[Wêne:Maki7-cross-white.svg|16x16px]]}} Dewletên Yekbûyî û Îsraêl | {{Reng box|#F00|[[Wêne:Maki7-circle-stroked-white.svg|16x16px]]}} Îran, [[Hizbulaya Libnanê]] û [[Heşda Şebî]]}} </div> | dîrok = 28ê sibata 2026an - heta niha | herêm = [[Rojavayê Asyayê]]•[[Okyanûsa Hindî]] (bi taybetî li deverên wekê [[Kendava Farsê]], [[Tengava Hurmiz]]ê, [[Deryaya Navîn]]) | koordînat = | sedem = Bi xayeya bidawî anîna bernameya nukleerî ya Îranê û guhertina rejîma heyî | encam = | rewş = Berdewam dike | şervan1 = {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] <br> {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Îsraêl]] | şervan2 = {{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]] | şervan3 = | fermandar1 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Donald Trump]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Pete Hegseth]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dan Caine]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Brad Cooper]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Benjamin Netanyahu]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Îsrael Katz]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Eyal Zamir]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Tomer Bar]]|}} | fermandar2 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Xamineyî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mucteba Xamineyî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mesûd Pezeşkiyan]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mihemed Bakir Zolqedîr]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Gulam Huseyîn Muhsînî-Ejeyî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elîreza Erafî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Larîcanî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Ezîz Nasirzade]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Şamxanî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mihemed Pakpûr]] {{Suîqest}}|}} | fermandar3 = | yekîne1 = | yekîne2 = | yekîne3 = | hêz1 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Artêşa Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] * {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Hêzên Parastina Îsraêlê]]|}} | hêz2 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Îran}} [[Artêşa Pasdaran a Şoreşa Îslamî ya Îranê]]|}} | hêz3 = | windahî1 = {{Lîsteya sade}} * '''Li gorî Dewletên Yekbûyî''': * {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Îsraêl]]: ** 17 kes mirine (2 ji wan hêzên leşkerî ne) ** 4.099 birîndar bûne (17 ji wan personelên leşkerî ne) * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]]: ** 13 hêzên leşkerî mirine ** 200 kes birîndar bûne * {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Kurdistan]]: [[Başûrê Kurdistanê]] ** 13 hêzên leşkerî (6 pêşmergeyên Rojhilata Kurdistanê, 6 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê û fermandarekî hêzên Fransayê jiyana xwe jidest daye) ** 22 kes birîndar bûne (2 kesên sivîl û 20 pêşmergeyên Kurdistanê birîndar bûne) | windahî2 = {{Lîsteya sade}} '''Li gorî Îranê''': * {{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]]: ** 1.444 kes mirine ** 18.551 kes birîndar bûne * '''Li gorî saziyên sîvîl''' ** '''[[HARNA]]''': 3.186 kes mirine (di nav wan de 1.153 hêzên leşkerî û 1.394 kes sivîl û 639 kesên din jî nehatine tansîf kirin) ** '''[[Hengaw]]''': 4.789 kes mirine (di nav de 4.789 hêzên leşkerî û 511 sivîl in. Li gorî Hengawê 5.300 kes jî birîndar bûne) '''Deverên din''' * {{Sembola alayê|Libnan}} [[Libnan]] ** 1.001 kes mirine ** 2.584 kes birîndar bûne | winda3 = | nîşe = }} '''Şerê Îranê''' şerek e ku di 28ê sibata 2026an de ji aliyê [[Îsraêl]] û [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ve bi êrîşeke hevbeş li dijî [[Îran]]ê hatiye dest pê kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Live updates: US, Israel attack Iran in ‘preemptive strike,’ Trump posts video on Truth Social |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602288170 |sernav=Israel names operation against Iran ‘Lion’s Roar’ |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Şerê li dijî Îranê bi navên kodkirî yên wekê '''Dengdana Şêr''', '''Operasyona Mertalê Yahuda''' û '''Operasyona Xezeba Efsaneyî''' li dijî bajarên wekê [[Tehran]], [[Îsfehan]], [[Qum]], [[Kerec]] û [[Kirmaşan]]ê êrîş hatine pêkanîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.yahoo.com/news/articles/witnesses-hear-explosion-irans-capital-061713591.html |sernav=Witnesses say they hear an explosion in Iran's capital, Tehran |malper=Yahoo News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bostonglobe.com/2026/02/28/world/witnesses-say-they-hear-an-explosion-in-irans-capital-tehran/ |sernav=US and Israel launch a major attack on Iran and Trump urges Iranians to ‘take over your government’ - The Boston Globe |malper=BostonGlobe.com |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://www.freepressjournal.in/world/israel-launches-preemptive-strike-on-iran-explosions-reported-in-tehran |sernav=Israel Launches 'Preemptive Strike' On Iran; Explosions Reported In Tehran |malper=Free Press Journal |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Wezîrê parastinê ya [[Îsraêl]]ê [[Îsrael Katz]] êrîşa piştê ku êrîşa hêzên parastina Îsraêlê (IDF) piştrast kiriye, li bajarên Îranê teqînên li pey hev pêk hatine. Piştê êrîşê Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê, rayedarên artêşa Îranê ragihandina ku wan jî li dijî Îsraêlê û dijî Dewletên Yekbûyî operasyonek bi navê '''Operasyona Soza Rastîn 4''' dane destpêkirin. Di êrîşên destpêkê ya li dijî Îranê berpirsên girîng, fermandarên leşkerî, baregehên leşkerî û avahiyên rayedarên Îranê hatine armancgirtin ku di nav de avahiya rêberê bilind [[Elî Xamineyî]] jî di nav de hebû ku dîmenên satelîtê nîşan didin ku bi giranî zirar dîtiye an jî bi giranî hilweşiyaye. Wekê bersiv Îranê jî bi dehan mûşekên balîstîk ku di nav de Îsraîl, [[Urdun]], [[Kuweyt]], [[Behreyn]], [[Qeter]], [[Erebistana Siûdî]] û [[Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] û [[Başûrê Kurdistanê]] armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/29661 |sernav=ÇAVKANIYEK JI KANAL8Ê RE: ÊRIŞÊN ÎRANÊ YÊN HEWLÊRÊ NEGIHAN ARMANCÊN XWE |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/280220261 |sernav=Bi mûşekan êrişî baregeha Amerîkayê ya li Hewlêrê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Piştê çend rojan ji aliyê rayedaran amerîkî û îsraîlî hatiye diyarkirin ku Elî Xamineyî di êrîşan de jiyana xwe jidest daye. Piştê daxuyaniyên rayedarên Amerîka û Îsraêlê, mirina Elî Xamineyî ji aliyê televîzyona dewletê ya hatiye piştrast kirin. Serokê Amerîkayê [[Donald Trump]] di daxuyaniya xwe de ragihandiye ku Amerîka û Îsraîlê li dijî Îranê êrîş pêk anîne û diyar kiriye ku "Armanca wan jinavbirina çêkirina mûşekan û leşkerî yên [[Îran]]ê ye ku rê li ber Îranê bigirin ku çekên kîmyewî bi dest nexe û di dawiyê de jî rejîma heyî hilweşîne." Donald Trump bang li endamên sipaha pasdarên şoreşa îslamî (IRGC) kiriye ku ew li hemberê parêzbendiyê çekên xwe deynin û hişyarî daye ku neqebûl kirina çekdanînê dê bibe sedema "mirineke teqez".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-02-28 |sernav=Trump indicates goal of Iran strikes is to topple regime; tells Iranian people: ‘When we’re finished, take over your government’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/trump-indicates-goal-of-iran-strikes-is-to-topple-regime-tells-iranian-people-when-we-are-finished-take-over-your-government/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ji destpêka şer ve [[Herêma Kurdistanê]] rasterast bûye armanca êrîşên Îranê û komên bi ser Îranê ve ku di nav sinorên Iraqê de bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/7827 |sernav=Îranê Hewlêr mûşekbaran kir |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-20 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/29924 |sernav=SILÊMANÎ Û HEWLÊR RASTÎ PÊLEKE ÊRIŞÊN BI DRONAN HAT |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-20 |ziman=kr }}</ref> Di dîmenên ku ji aliyê televîzyonên [[Başûrê Kurdistanê]] ve hatine parvekirin de hatiye dîtin ku sîstema parastinê ya hewayî bersiv dide mûşekên Îranê û êrîşên li dijî Hewlêrê têk dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/DWBaNatAUtU/?igsh=d3c3YzB2YTJqcjBu |sernav=Instagram |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2026-03-20 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/DVyg5D_EwPj/?igsh=MTYyZ2FsYW53YmZjcQ== |sernav=Instagram |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2026-03-20 }}</ref> Hatiye ragihandin ku bi êrîşên têk birî re, Herêma Kurdistanê heya 20 adarê nêzîkî 300 caran rasterast bûye armanca êrîşan == Paşperdeh == [[Wêne:Abraham Lincoln Carrier Strike Group Conducts Photo Exercise.jpg|thumb|çep|Koma 3em a keştiyên balafirên şer ên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Rojhilata Navîn a 2026an]] Di dawiya kanûna sala 2025an de li Îranê xwepêşandanên girseyî yên li dijî hikûmetê li seranserê welet hatibû despêkirin ku bi piranî ji ber krîza aborî, daketina nirxê diravê û bilindbûna biha yên xwarin û kelûpelan bû. Xwepêşandanên ku bangên guhertina rejîmê jî di nav de bûn, ji şoreşa 1979an vir ve<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-01-13 |sernav=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> mezintirîn xwepêşandan a li Îranê bû ku li seranserê welat, li zêdetirî 100 bajaran belav bibû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politico.eu/article/reza-pahlavi-iran-revolution-exiled-prince-plan-regime-change/ |sernav=Inside an exiled prince’s plan for regime change in Iran |malper=POLITICO |tarîx=2026-01-13 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Hikûmeta Îranê bi tepeserkirinên tund, tevî komkujiya xwepêşanderan, bersiv daye û bûyerên herî kujer di 8 û 10ê çileya 2026an de qewimîne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |sernav=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |malper=CNN |tarîx=2026-01-23 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Pourahmadi |pêşnav=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam }}</ref> ku ajansa nûçeyan a çalakvanên mafên mirovan a li Dewletên Yekbûyî hejmara miriyan wekê 7.000 kesan texmîn kiriye. Di heman demê hikûmeta Îranê jî hejmara miriyan 3.117 kes diyar kiriye lê Donald Trump û kesên din jî diyar kirine ku hejmara miriyan 32.000 kes bûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kay Armin Serjoie, Roxana Saberi, and Fatemeh Jamalpour |sernav=Iran Protest Death Toll Could Top 30,000: Local Officials |url=https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=TIME |ziman=en |roja-arşîvê=2026-01-25 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20260125063424/https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |sernav=Iran anti-government student protests spread to more universities |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-23 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> AP Newsê ragihandiye ku bikaranîna tundiya zêde yê ji aliyê hikûmetê ve di nav gelê Îranê de bêhêvîyeke çêkiriye û di nav hinek welatiyan de jî bendewariya êrîşeke Amerîkayê çêkiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-protests-memorials-chehelom-71e5db503a287126a2d31cb32a2809eb |sernav=Iranians grieve defiantly for thousands killed in last month's crackdown |malper=AP News |tarîx=2026-02-19 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Hinek akademîsyenan îdîa kirine ku hikûmeta Îranê niha bi rewşeke qels re rû bi rû ye dibe ku bibe sedema hilweşîna hikûmetê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newstatesman.com/international-politics/2026/01/how-much-longer-can-irans-islamic-republic-survive |sernav=How much longer can Iran’s Islamic Republic survive? |malper=New Statesman |tarîx=2026-01-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US |paşnav=Ansari |pêşnav=Ali }}</ref> Di 13ê çileya sala 2026an de serokê Amerîkayê Donald Trump piştgiriya xwe ji bo xwepêşanderên li dijî hikûmeta Îranê nîşan daye û piştre di 23ê çileyê de, Trump ragihandiye ku "armada" keştiyeke amerîkî ber bi Rojhilata Navîn ve diçe ku tê de keştiya balafiran USS Abraham Lincoln, USS Gerald R. Ford û çend destoryerên mûşekên rêberkirî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Trump urges Iranians to keep protesting, saying 'help is on its way' |url=https://www.reuters.com/world/china/iranian-mp-warns-greater-unrest-urging-government-address-grievances-2026-01-13/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=Reuters |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |tarîx=2026-01-24 |sernav=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Live updates: U.S. and Israel launch attack on Iran as Trump calls for regime change |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Rayedarên amerîkî û ewropî diyar kirine ku Washington sê daxwazên sereke pêşkêşî Îranê kiriye ku di nav de rawestandina mayînde ya hemî cureyên dewlemendkirina uranyûmê, bidawîkirin a bernameya mûşekên balîstîk ên Îranê û rawestandina tevahî ya piştgiriya ji bo komên herêmî yên wekê Hamas, Hizbullah û Hûsiyan hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Pager |pêşnav=David E. SangerTyler |paşnav2=Sanger |pêşnav2=Farnaz FassihiDavid E. |paşnav3=Washington |pêşnav3=Tyler Pager reported from |paşnav4=York |pêşnav4=Farnaz Fassihi from New |tarîx=2026-01-28 |sernav=Trump Threatens Iran With ‘Massive Armada’ and Presses a Set of Demands |url=https://www.nytimes.com/2026/01/28/us/politics/trump-iran-armada.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di 6ê sibata sala 2026an de Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li paytexta Omanê, Muscatê, danûstandinên nerasterast ên derbarê çekên atomî de lidar xistibûn. Îranê tekez kiriye ku pêşketin bi şêwirmendiyên li paytextan ve girêdayî ye.<ref name="Ravid2026">{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/02/14/iran-nuclear-trump-geneva-us |sernav=U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva |malper=Axios |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Gera duyem a danûstandinên ji bo çekên nukleerî li Cenevreyê hatibû plankirin.<ref name="Ravid2026" /> Di 27ê sibata 2026an de berî destpêkirina êrîşan, wezîrê derve yê Omanê Bedr El-Busaidî diyar kiriye ku "pêşketinek" hatiye bidestxistin û Îran hem qebûl kiriye ku qet uranyuma dewlemendkirî kom neke û hem jî ji aliyê ajansa enerjiya atomî ya navneteweyî (IAEA) ve<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |sernav=Peace ‘within reach’ as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> bi tevahî were verastkirin û her wiha Îranê qebûl kiriye ku asta uranyuma xwe ya dewlemendkirî ya heyî bi awayekî bêveger daxîne "asta herî nizm a gengaz". El-Busaidî diyar kiribû ku aştî "di dest de ye".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-deal-within-our-reach-oman-mediator-says/ |sernav=U.S.-Iran deal is "within our reach," Omani mediator says - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-02-27 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":1"/> Di destpêka sibata sala 2026an de Amerîkayê keştiyeke din a balafirhilgir, USS Gerald R. Ford, şandiye Rojhilata Navîn ku zextê li ser Îranê zêde bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3=security |tarîx=2026-02-13 |sernav=Trump sends second aircraft carrier to Middle East in effort to increase pressure on Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/trump-sends-second-aircraft-carrier-middle-east-iran |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di 11ê sibata 2026an de salvegera 47em a şoreşa 1979an bi mîtîngên alîgirê hikûmetê û retorîka tund a dijî Amerîkayê hatiye nîşankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-revolution-anniversary-us-nuclear-talks-protests-4ffab53ef628073ca90b9c8707485577 |sernav=Iran commemorates 1979 revolution as nation is squeezed by anger over crackdown and tensions with US |malper=AP News |tarîx=2026-02-11 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=español |pêşnav=JON GAMBRELL Leer en }}</ref> Di 13ê sibata sala 2026an de Trump diyar kiriye ku guhertina rejîmê li Îranê dê "tiştê herî baş dikare biqewime".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c8egwywkkd1o |sernav=Trump: Iran regime change 'would be the best thing to ever happen' |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Piştê rojekî, di 14ê sibatê de rayedarên amerîkî ji Reutersê re gotine ku artêşa amerîkî ji bo operasyonên berdewam ên çend hefteyan li dijî Îranê amadekariyan dike ku ne tenê êrîşeke sînordar; ev yek nîşan dide ku kampanyayeke berfireh dikare baregehên nukleerî û binesaziya dewlet û ewlehiyê ya Îranê armanc bigire. Di 24ê sibata 2026an de di gotareke derbarê Rewşa Yekîtîyê de, Trump Îran bi vejandina hewildanên çêkirina çekên nukleerî tawanbar kiriye ku van armancên îdiakirî wekê "xerab" şermezar kiriye û îdia kiriye ku Îranê her ku diçe şiyanên mûşekan ên pêşkeftîtir pêşxistiye ku dikarin gefê li Amerîka, Ewropa û baregehên amerîkî yên li derveyî welêt bixin. Wî hişyarî da ku Amerîka amade ye ku ger pêwîst be bikevin tevgerê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/9194e1f5-d191-414a-ab9f-e271a32b8b78 |sernav=Client Challenge |malper=www.ft.com |roja-gihiştinê=2026-02-28 }}</ref> == Berê şer == === Xwepêşandanên li dijî rejîma Îranê û destpêkên bicihkirina hêzên amerîkî === [[Wêne:Iran protests 8 January 2026.jpg|thumb|Di 8ê çileya 2026an de dîmenek ji xwepêşandanan li Tehranê]] Di dawiya kanûna 2025an de li Îranê xwepêşandanên girseyî yên li dijî hikûmetê li seranserê welêt dest pê kiriye ku bi piranî ji ber krîza aborî, daketina diravê Îranê û bilindbûna bihayê kelûpelan pêk hatiye. Xwepêşandan ku bangên guhertina rejîmê jî di nav de bûn, ji şoreşa 1979an vir ve xwepêşandana herî mezin ê li Îranê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-01-13 |sernav=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en }}</ref> Hikûmeta Îranê bi komkujiya xwepêşanderan bersiv daye û bûyerên herî kujer di 8 û 10ê çileya 2026an de qewimine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |sernav=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |malper=CNN |tarîx=2026-01-23 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Pourahmadi |pêşnav=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam }}</ref> Di sibata sala 2026an de, wezîrê xezîneyê yê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Scott Bessent îdîa kiriye ku Washington li Îranê kêmbûna dolar çêkiriye da ku nirxên diravên Îranê bikeve xwarê û li Îranê xwepêşandanan çêbike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politifact.com/article/2026/feb/27/iran-economic-sanctions-currency-bessent-trump/ |sernav=How US actions spurred Iranian economic, political upheaval |malper=@politifact |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-US |paşnav=Jacobson |pêşnav=Louis }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Northam |pêşnav=Jackie |tarîx=2026-02-23 |sernav=Trump's sanctions on Iran have dramatically affected its economy and led to protests |url=https://www.npr.org/2026/02/23/nx-s1-5708935/trumps-sanctions-on-iran-have-dramatically-affected-its-economy-and-led-to-protests |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Ajansa Nûçeyan a Çalakvanên Mafên Mirovan a li Amerîkayê hejmara miriyan nêzîkê 7.000 kesan texmîn kiriye û di heman demê de hikûmeta Îranê jî hêjmara kuştiyên di xwepêşandanan de 3.117 kes ragihandiye lê Donald Trump û çend berpirsên tenduristiyê yên îranî diyar kirine ku hêjmara kuştiyên di xwepêşandanan de 32.000 kes in.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |sernav=Iran anti-government student protests spread to more universities |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-23 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-GB }}</ref> Di 2ê çileya sala 2026an de, Trump gef li Îranê xwariye ku eger hikûmet biryar bide ku xwepêşanderên aştiyane bikuje, ew ê bi destwerdana leşkerî ya tund û tûj destwerdana Îranê bike. Donald Trump di 13ê çileyê de piştgiriya xwe ji bo xwepêşanderên li dijî hikûmeta Îranî nîşan daye û soz daye ku "alîkarî di rê de ye" ji bo wan û paşê, di 23ê çileyê de, Trump ragihandiye ku "armada" amerîkî ber bi Rojhilata Navîn ve diçe ku di nav de keştiya balafiran USS Abraham Lincoln û çend destoryerên mûşekên rêberkirî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |tarîx=2026-01-24 |sernav=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran’s supreme leader killed in U.S.-Israeli attack; Tehran strikes Israel, Arab states |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Di 13ê dibatê de, Trump ferman daye keştiya balafirhilgir a USS Gerald R. Ford û keştîyên şer ên alîgir ku ber bi Rojhilata Navîn ve biçin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |tarîx=2026-02-13 |sernav=Trump sends second aircraft carrier to Middle East in effort to increase pressure on Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/trump-sends-second-aircraft-carrier-middle-east-iran |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> === Goftûgoyên bernameya nukleerê 2026an === [[Wêne:President Trump Gaggles with Press Before Departing the White House, Feb. 27, 2026.webm|thumb|Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump di 27ê sibatê de, bi qasî 24 demjimêran berî destpêkirina şer, bi kurtî bi çapemeniyê re li ser pêwendiyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê bi Îranê re diaxive.]] Di 6ê sibata 2026an de Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li paytexta [[Oman]]ê, [[Muskat]]ê, danûstandinên nerasterast ên nukleerî lidar xistin. Rayedarên Îranê diyar kirine kiriye ku pêşketin bi şêwirînên li paytextan ve girêdayî ye.<ref name=":9">{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/02/14/iran-nuclear-trump-geneva-us |sernav=U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva |malper=Axios |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Civîna duyem a danûstandinên çekên nukleerî li Cenevê hatiye plankirin.<ref name=":9" /> Di navbera 15 û 20ê sibatê de, Îranê hinardeya xwe ya petrolê gihandiye rêjeya heyî ya 3 caran û depoyên petrolê kêm kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://oilprice.com/Latest-Energy-News/World-News/Iran-Rushes-to-Ship-Oil-Ahead-of-Possible-US-Strike.html |sernav=Iran Rushes to Ship Oil Ahead of Possible U.S. Strike |malper=OilPrice.com |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= }}</ref> Di 27ê sibata sala 2026an de berî destpêkirina êrîşên li dijî Îranê wezîrê derve yê Omanê Bedr El-Busaidî gotiye ku di warê danûstandinan de "pêşketinek" hatiye bidestxistin û Îran hem qebûl kiriye ku qet uranyuma dewlemendkirî kom neke û hem jî ji aliyê Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA)<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |sernav=Peace ‘within reach’ as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> ve bi tevahî were verastkirin; wekê din, Îran qebûl kiriye ku asta uranyuma dewlemendkirî ya heyî bi awayekî bêveger daxîne "asta herî nizm a gengaz". El-Bûsaidî gotiye ku aştî "di dest de" ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-deal-within-our-reach-oman-mediator-says/ |sernav=U.S.-Iran deal is "within our reach," Omani mediator says - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-02-27 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-US }}</ref> Lêbelê nûnerê Rojhilata Navîn a amerîkî Steve Witkoff gotiye ku Îranê danûstandinên nukleerî yên vê dawiyê bi israrkirina li ser "mafê xwe yê bêveqetandî" yê dewlemendkirina uranyûmê, redkirina pêşniyara amerîkî ya ji bo bidawîkirina dewlemendkirinê û heta bi pesnê ku ji 460 kîlogram uranyûma wê ya ji %60 dewlemendkirî dikare 11 bombeyên nukleerî çêbike, dest pê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603035282 |sernav=US envoy says Iran misjudged Trump team in nuclear negotiations |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-03-03 |sernav=Witkoff: Iran negotiators boasted of having enough enriched uranium to build 11 nuclear bombs |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/witkoff-iran-negotiators-boasted-of-having-enough-enriched-uranium-to-build-11-nuclear-bombs/ |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> == Gengeşe == === 28ê sibatê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ==== [[Wêne:U.S. Forces Launch Operation Epic Fury.webm|thumb|Dîmenek ji êrîş ku ji keştiyên Amerîkayê ve hatin kirin]] Piştî ku wezîrê parastinê Yisrael Katz êrîşa Îsraîlê piştrast kiriye, li Tehranê teqîn çêbûn.<ref name=":0"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatoday.in/world/story/explosions-rock-tehran-as-israel-launches-preventive-attack-on-iran-defence-minister-says-2875809-2026-02-28 |sernav=US, Israel launch Operation Epic Fury against Iran; Tehran strikes back |malper=India Today |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Desk |pêşnav=India Today World }}</ref> Rojnameya ''Times of Israel'' ragihandiye ku Katz êrîşan wekê "êrîşek pêşîlêgirtinê" bi nav kiriye ku armanca êrîşê "jiholêrakirina gefên li ser dewleta Îsraîlê" ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |sernav=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran’s retaliation |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Tsui |pêşnav=Christian Edwards, Karina }}</ref> Di nav hedefên armancgirtî de deverek li [[Tehran]]ê hebû ku avahiyê rêberê bilind ê Îranê Elî Xamineyî bû ku li vê deverê qesra serokatiyê û konseya bilind a ewlekariya neteweyî jî hebû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Erica Solomon and Farnaz Fassihi |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Hatiye piştrastkirin ku heft mûşek li vê deverê ketine.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Live updates: US and Israel attack Iran as Tehran retaliates across Middle East |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Paşê ''The New York Timesê'' ragihandiye ku "rayedarekî amerîkî gotiye ku artêşa amerîkî dest bi êrîşên asmanî li dijî Îranê kiriye."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Pager |pêşnav2=Tyler |paşnav3=Fassihi |pêşnav3=Farnaz |paşnav4=Bergman |pêşnav4=Ronen |tarîx=2026-02-28 |sernav=U.S.-Led Strike on Iran: Live Updates as Trump Calls for Government Overthrow |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê de rayedarên amerîkî piştrast kirin ku êrîş bi hevkariya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê pêk hatine.<ref name=":2"/> Li gorî raporên ku di ajansên nûçeyan de hatine parvekirin ji bo ku welatî bêne hişyarkirin ku li deverên ewle bimînin, li seranserê Îsraîlê sîren lêdaye. Balyozê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Îsraîlê Mike Huckabee ji welatiyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê xwestiye ku dema dengê sîrenê dibihîzin tavilê tedbîr bigirin, di heman demê de Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump hişyarî da ku dibe ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve qurbanî hebin.<ref name=":2"/><ref name=":2"/> Wezareta tenduristiyê ya Îsraîlê diyar kiriye ku bi veguhestina nexweşxaneyên ji bo bin erdê gihîştine asta herî bilind a amadekariyê.<ref name=":2"/> Rayedarên amerîkî piştrast kirine ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê êrîş li ser Îranê pêk anîye û wan êrîşê wekê "êrîşeke ne biçûk" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=US carrying out strikes against Iran, three US officials say |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Li gorî rayedarekî amerîkî, bi dehan êrîşên amerîkî ji balafirên şer ên li baregehên li seranserê Rojhilata Navîn û ji yek an çend keştiyên balafiran pêk hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Eric Schmitt |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Reutersê ragihandiye ku êrîş dê ji hewa û ji deryayê ve werin pêkanîn. Ajansa Nûçeyan a Farsê û [[CNN]] ragihandine ku teqîn li bajarên din ên Îranê, li bajarên wekê Qum, Kirmaşan, Îsfehan û Kerec jî çêbûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Erika Solomon |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref name=":2"/> Hatiye ragihandin ku li Tehranê êrîşên bi mûşekan li Kolana Zanîngehê, Kolana Cemhurî Îslamî û li taxa Seyîd Xandan a li bakurê Tehranê hatine kirin. Piştî êrîşan li seranserê Tehranê xizmetên ragihandinê qut bûne. Li gorî BBCyê di êrîşan de ofîsên rêberê bilind Elî Xamineyî û serokatiya Mesûd Pezeshkian li Tehranê hatine bombebarankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Iran launches attacks across Middle East after US and Israel strikes on leadership sites |malper=BBC News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Berdevkê hêzên heşdê şebiyê gotiye ku di êrîşên li Jurf el-Saxar, li başûrê Bexdayê, du şervan hatine kuştin û sê yên din jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Îranê ==== Îranê li gelek herêmên [[Kendava Farsê]] êrîşî ser çend baregehên leşkerî yên amerîkî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |sernav=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Behrêynê sîrenên êrîşa hewayî çalak kiriye ku hişyariyê li ser êrîşeke Îranê li ser baregehên leşkerî yên amerîkî li welêt bide û medyaya erebî gotiye ku li bajarê paytext a [[Manama]]yê teqîn û dû hatine dîtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lehmann |pêşnav=Noam |tarîx=2026-02-28 |sernav=Bahrain: Sirens activated as Iran targets US bases |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/bahrain-sirens-activated-as-iran-targets-us-bases/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Videos show smoke rising near US Navy facility in Bahrain |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Behrêynê piştre êrîş piştrast kiriye û gotiye ku baregeha Flota Pêncemîn a DYAyê hatiye armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wral.com/news/ap/c2f11-bahrain-says-a-missile-attack-targeted-the-us-navys-5th-fleet-headquarters-in-the-island-kingdom/ |sernav=Bahrain says a missile attack targeted the US Navy's 5th Fleet headquarters in the island kingdom |malper=WRAL.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Gambrell |pêşnav=Jon |paşnav2=Toropin |pêşnav2=Konstantin |paşnav3=Press |pêşnav3=JOSH BOAK-Associated }}</ref> Herwiha li Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê û Ebû Dabî li Mîrgeha Erebî yên Yekbûyî teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=http://news.am/eng/news/932924.html |sernav=Explosions reported in Kuwait and UAE |malper=news.am |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602283083 |sernav=Drone attacks targets Kuwait international airport |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Li gorî CNNê pasdarên şoreşê yên Îranê îdia kiriye ku Îranê çar baregehên amerîkî li Rojhilata Navîn armanc girtiye ku baregeha hewayî ya El Udeyd li Qeterê, baregeha hewayî ya Elî El Salem li Kuweytê, baregeha hewayî ya El Zafre li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî û baregeha flota pêncem a hêzên deryayî yên Amerîkayê li Behrêynê û vîdyoyek jî hatiye parvekirin ku di vîdeoyê de hatiye dîtin ku dû ji aliyê baregeha li Behrêynê ve bilind dibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Iran's IRGC targeted four US bases in the Middle East, Iranian media reports |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Erebistana Siûdî piştrast kiriye ku Îranê êrîşî Riyadê û herêmên rojhilat ên wan kiriye.<ref name="null2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Ismaeel Naar |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê siudiyan îdia kiriye ku êrîşên Îranê yên li ser wan deveran hatine têk birin û diyar kirine ku qiral dê "hemû tevdbîrên pêwîst bigire" ku xwe biparêze ku "di nav de vebijarka bersivdayîna li dijî êrîşkariyê" heye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Edward Wong |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê de hatiye îdia kirin ku hejmarek ji mûşekên îranî li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî hatine têk birin û di encama êrîşên Îranê de kesek sivîl ê ji neteweya asyayî ji ber perçeyên mûşekê ku li ser deverek niştecihbûnê ketine, hatiye kuştin.<ref name=":4">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Iran latest: Netanyahu says 'growing signs' Iran's supreme leader Khamenei is 'gone' after US-Israel attacks |malper=BBC News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=One person killed in UAE after Iranian strikes |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Qeterê îdia kiriye ku wan herî kêm du pêlên êrîşên mûşekî asteng kirine û diyar kir ku ti qurbanî an zirar û ziyaneke milkî çênebûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Beirut |pêşnav=Abdi Latif DahirReporting from |paşnav2=Lebanon |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran Hits Back Across the Mideast, Targeting U.S. Bases and Allies |url=https://www.nytimes.com/2026/02/28/world/middleeast/iran-retaliatory-strikes-region.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li bakurê Îsraîlê avahiyek 9 qatî bi mûşekan hatiye lêdan ku di encamê de kesek birîndar bûye.<ref name=":5">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |sernav=US-ISRAELI ATTACKS ON IRAN KILL 201; IRAN FIRES BACK, BLASTS ACROSS REGION |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Stepansky |pêşnav=Nils Adler,Joseph }}</ref> Her wiha Hayfa û Tel Avîvê jî bûye armanca êrîşên mûşekên Îranê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.1163/2210-7975_hrd-2261-0183 |sernav=news-from-asia-watch-no6-indonesia-soeharto-retaliates-against-critics-may-1995-7-pp |malper=Human Rights Documents online |roja-gihiştinê=2026-02-28 }}</ref> Di heman demê de li gorî raporên ajansan mûşekên ji Îranê li herêmên Urdunê û li bajarê paytext a Emmanê ketine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.marketscreener.com/news/jordan-s-military-says-it-has-downed-two-ballistic-missiles-targeting-the-country-ce7e5cdfd180f321 |sernav=Jordan's military says it has downed two ballistic missiles targeting the country {{!}} MarketScreener |malper=www.marketscreener.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US |paşnav= }}</ref> Rayedarên Ûrdunê diyar kirine ku hêzên wan ên çekdar du mûşekên balîstîk ên Îranî yên ku axa wê hedef digirtin xistine xwarê û ku wan 54 raporên ketina bermayiyan ku zirarên milkî çêkirine tespît kirine lê ti qurbanî çênebûne.<ref name=":4"/><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Rawan Sheikh Ahmad |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li Sûriyeyê mûşekeke balîstîk a Îranê li Suweydayê ketiye û herî kêm 4 sivîlan jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ari |pêşnav=Lior Ben |paşnav2= |tarîx=2026-02-28 |sernav=Report: At least four killed in Iranian missile strike in As-Suwayda, Syria |url=https://www.ynetnews.com/article/8snmn9r7o |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://modern.az/en/dunya/574948/missile-debris-fell-on-syria-there-are-casualties/ |sernav=Missile debris fell on Syria: there are casualties |malper=Modern.az |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=az |paşnav=modern.az }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.corriere.it/esteri/diretta-live/26_febbraio_28/iran-usa-news-diretta-1.shtml |sernav=Iran, le ultime notizie in diretta {{!}} Attacco di Usa e Israele. Netanyahu: «Segnali che Khamenei sia morto». Teheran risponde: missili su Israele, Dubai e basi Usa nel Golfo. Poi l'sms: «Lasciate la capitale» |malper=Corriere della Sera |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=it-IT }}</ref> Herêmên niştecihî yên Dubayê yên nêzîkî marînaya Dubayê û Keştiya Palm a Dubayê rastî êrîşan hatine ku di encamê de otêla Fairmont The Palm şewitiye ku çar kes birîndar bûne û avahiyeke sivîlan li derdora Dohayê bûye armanca mûşekên Îranê.<ref name=":6">{{Jêder-malper |url=https://news.sky.com/story/iran-latest-israel-launches-preventative-attack-defence-minister-says-13509565 |sernav=Iran latest: Supreme leader 'safe and sound', spokesman tells Sky - but Netanyahu claims there 'signs' he is dead |malper=Sky News |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref name=":5"/><ref name=":4"/> Balafirên bêmirov ên Şahed-136 nêzîkî Burc Xelîfeyê armanc girtine ku ev yek bûye sedema fermana valakirinê û protokola awarte ya avahiyê hatiye çalak kirin. Îmaratên Yekbûyî yên Erebî (ÎMAR) ragihandiye ku wan "pêleke nû" yên bermahiyên mûşekên îranî desteser kiriye û "perçeyên ji desteserkirinan" li Ebû Dabî û Dubayê ketine.<ref name="null2026"/> Êrîşên li ser Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê bûne sedema çend birîndarên nediyar.<ref name=":6"/> Li Behrêynê di êvarê de hatiye ragihandin ku droneke îranî li bircêk li herêmeke niştecihbûnê xistiye. Fermandarê hêzên deryayî yên Îranê bi eşkereyî ragihandiye ku her keştiyek ku bixwaze ji Tengava Hurmizê derbas bibe, divê êdî destûra pêşwext ji Îranê werbigire. === 1ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Operation Epic Fury Update, President Donald J. Trump.webm|thumb|Axavtina serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump di derbarê kuştina Elî Xamineyî de]] Di 1ê adarê de Îsraîlê pêlek din a êrîşan li dijî Îranê pêk aniye ku wekê beşek ji kampanyaya xwe ya berdewam ku navenda paytextê hedef digirt. Piştî êrîşên Îsraêlê dezgehên medyayê yên îranî teqînên bihêz ragihandine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603016712 |sernav=Powerful explosions shake Tehran - state media |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Trump di parvekirinekê li ser Truth Social gotiye, "Îranê tenê got ku ew ê îro pir bi tundî lê bidin, ji her demê bêtir ji her demê bêtir. Lêbelê, çêtir e ku ew vê yekê nekin, ji ber ku heke ew bikin, em ê bi hêzek ku berê qet nehatiye dîtin li wan bidin!". CENTCOMê ragihandiye ku ferman ji wan re hatiye dayîn ku "amîra ewlehiyê ya rejîma Îranê hilweşînin".<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Ali Khamenei may be dead, but Donald Trump has unfinished business |url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2026/03/01/ali-khamenei-may-be-dead-but-donald-trump-has-unfinished-business |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Economist |issn=0013-0613 }}</ref> Hêza parastina Îsraîlê (IDF) gotiye ku wan balafireke şer a F-4 û F-5 bombebaran kir ku amadekariya firînê dikirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888372 |sernav=Israeli airstrike hits Iranian jets on runway {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Sîstema HQ-9B ya li dora Tehranê jî hatiye bêbandor kirin. Elî Larîcanî ku berpirsê payebilind ê ewlehiyê yê Îranê ye konseyeke rêberiyê ya demkî ragihandiye û Amerîka û Îsraîl bi hewldana hilweşandina Îranê tawanbar kiriye. Di heman demê de wî pêkhateyên li Îranê wekê "komên cudaxwaz" binav kiriye û di gefên xwe de gotiye "ger ew tevbigerin dê encamên rastîn bibînin". Serokê parlementoya Îranê, Mihemed Baqir Qalibaf, ji bo Trump û Netanyahu gotiye ku wan xeta sor derbas kiriye û "ew ê berdêla wê bidin". Avahiya dadgeha şoreşê ya Tehranê hatiye bombebarankirin û di encama bombebaranê de avahî hilweşiyaye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143#202603016124 |sernav=Live - 'I got him before he got me,' Trump says on killing Khamenei |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Hejmara qurbaniyên êrîşa hewayî ya dibistana Mînabê gihîştiye 148 kesan.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/live/cgjzn5npl7yt |sernav=آنچه گذشت؛ ادامه حملات آمریکا و اسرائیل، صدا و سیما هدف قرار گرفت |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=fa }}</ref> Li nêzîkî Yarîgeha Azadî, [[Qada Azadî]] û [[Birca Mîladê]] teqîn hatine ragihandin.<ref name=":3"/> Komeleya Heyva Sor a Îranê ragihandiye ku li nêzîkî nexweşxaneyên Tehranê û her wiha li nêzî avahiya aştiyê teqîn çêbûne.<ref name=":3"/> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan "serfermandariya giştî ya hêzên ewlehiya navxweyî", digel Baregeha Serellah, hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603018596 |sernav=Israel says it destroyed Iran internal security headquarters in Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li gorî medyaya Îranê, êrîşên Amerîka û Îsraêlê bandor li ser baregehên radyo û televîzyona dewletê jî kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603013820 |sernav=Strikes on Tehran target parts of national radio and TV HQ - state media |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Hatiye diyar kirin ku di êrîşên Amerîka û Îsraêlê de berpirsên Îranê Mihemed Baserî, berpirsekî wezareta îstîxbaratê û Gholamreza Rezaeyan, serokê beşa îstîxbaratê ya polîsên [[FARAJA]] jiyana ji dest dane.<ref name=":3"/> Trump ji [[NBC Newsê]] re diyar kiriye ku "hejmareke mezin ji serkirdeyan" li Îranê jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/trump-responds-reports-ayatollah-death-rcna261149 |sernav=Trump says 'a large amount' of Iran's leadership is gone |malper=NBC News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Di sibeha 1ê adarê de, raporan piştrast kiriye ku Îranê bi mûşek û dronan êrîşê Îsraêl, Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî, Qeter, Kuweyt, Behrêyn, Urdin û Erebistana Siûdî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aicoin.com/en/news-flash/2775332 |sernav=Iran launches missiles at Israel, Israeli military launches defense system |malper=AiCoin |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref name=":7">{{Jêder-malper |url=https://english.news.cn/20260301/fb1f012710ca405784b8adb5bae95190/c.html? |sernav=Daily World Briefing, March 1 |malper=english.news.cn |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref name=":8">{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-israel-us-03-01-2026-693bc30bbbc98660d81f4a13f65ca10f |sernav=US and Israel pound Iran as Trump signals willingness to talk to new leaders after Khamenei's death |malper=AP News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li gorî raporên dawî, Îranê bi mûşekan êrîşî baregeha Flota Pêncemîn a (baregeha leşkerên Amerîkayê) li Behrêynê kiriye.<ref name=":7"/><ref name=":8"/> Hatiye diyar kirin ku du ji mûşekên ku li bajarê Dubaiyê ketiye û dûyên tarî ji Bendera Jebel Ali ya Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî bilind bûne. Piştî êrîşa firokeyên bêpîlot ên milîsên îraqî li hemberê Herêma Kurdistanê nêzîkî li Balafirgeha Hewlêrê teqînek çêbûye.<ref name=":3"/> Wezîrê parastinî ya Keyaniya Yekbûyî John Healey diyar kiriye ku Îranê du mûşek avêtine baregehên brîtanî yên li Qibrisê lê wî bawer nekiriye ku ew di bin êrîşê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/international/article-888356 |sernav=Iran launched missiles at Cyprus, threatening UK troops {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Lêbelê wezîrê parastin a Qibrisê Vasilis Palmas paşê înkar kiriye ku mûşek ber bi Qibrisê ve hatine avêtin û serokwezîr Keir Starmer jî ev yek piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/iran-missiles-cyprus-defence-secretary-b2929655.html |sernav=Iran missiles fired towards UK military bases in Cyprus, defence minister says |malper=The Independent |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Di dema operasyonên dronan de li Tengava Hurmuzê, li gorî agahiyan, bendera Duqmê ji aliyê du dronan ve hatiye lêdan ku di encamê de karkerekî biyanî birîndar bûye û Navenda Ewlekariya Deryayî ya Omanê piştrast kiriye ku tankereke petrolê ya bi navê Skylight ku bi ala Palauyê ye, bi 5 mîlên deryayî (9.3 km) li bakurê bendera Xesabê hatiye hedefgirtin ku di encamê de çar kes ji tîma hind-îranî ya li ser keştiyê birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.64628/ab.s6jad7hag |sernav=Strait of Hormuz: if the Iran conflict shuts world’s most important oil chokepoint, global economic chaos could follow |malper=doi.org |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |paşnav=Schiffling |pêşnav=Sarah }}</ref> Keştiyeke din, tankera MKD VYOM a bi ala Giravên Marshallê piştî ku debasê peravên Omanê dibe rastî êrîşan hatiye û endamekî tîmê hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies |tarîx=2026-03-01 |sernav=Three tankers damaged in Gulf and one seafarer killed as US-Iran conflict escalates |url=https://www.timesofisrael.com/three-tankers-damaged-in-gulf-and-one-seafarer-killed-as-us-iran-conflict-escalates/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ji ber girtina Tengava Hormuzê, 150 keştîyên barhilgir ku di nav de gelek tankerên petrolê jî hene li pişt tengavê asê mane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tagesschau.de/newsticker/liveblog-israel-usa-angriffe-iran-102.html |sernav=Nahost-Liveblog: ++ Militäreinsatz könnte laut Trump vier Wochen dauern ++ |malper=tagesschau.de |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=de |paşnav=tagesschau.de }}</ref> Di heman rojê de mîna roja berê, Riyad jî rastî êrîşên rasterast hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/world/iran/live-blog/iran-attack-strikes-us-israel-trump-khamenei-dead-live-updates-rcna261172 |sernav=Hezbollah and Israel exchange strikes in wake of Khamenei's killing |malper=NBC News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Mûşekeke Îranê dikare ji berevaniya Îsraîlê derbas bibe û li kenîşteyekê li Beyt Şemeşê ketiye 9 kesan jiyana xwe jidest dane 11 kes winda bûne û 51 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/live/us-israel-strikes-iran-khamenei-03-01-2026 |sernav=Israel strikes Lebanon’s capital, responding to missiles from Hezbollah |malper=AP News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Brown |pêşnav=Bridget |paşnav2=Belanger |pêşnav2=Lorian |paşnav3=Benassi |pêşnav3=Ricardo |paşnav4=Hranjski |pêşnav4=Hrvoje }}</ref> Balafireke bêmirov a Îranê li Otêla Crowne Plaza li Manama ya [[Behreyn|Behrêynê]] ketiye ku bûye sedema şewatê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatvnews.com/news/world/iranian-drone-hits-crowne-plaza-hotel-in-bahrain-2026-03-01-1032140 |sernav=Iranian drone hits Crowne Plaza hotel in Bahrain's Manama |malper=India TV News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Crowne Plaza in Bahrain confirms "incident" affected the hotel |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Cheney |pêşnav= }}</ref> Li Ebû Dabiyê li nêzîkî kompleksa Etihad Towers, li nêzîkî balyozxaneya Îsraîlê, bermahiyên droneke hatiye dîtin û dema ku drone dikeve, bermahiyên dronê de zirar daye bircan û jinek û zarok a wê bi sivikî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Cooper |pêşnav3=Helene |paşnav4=Kanno-Youngs |pêşnav4=Zolan |paşnav5=Pager |pêşnav5=Tyler |paşnav6=Zhuang |pêşnav6=Yan |tarîx=2026-03-01 |sernav=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/01/world/iran-attack-khamenei-trump |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di 1ê adarê de ji ber êrîşeke Îranê li [[Kuweyt]]ê kesek hatiye kuştin û 32 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603016189 |sernav=One killed, 32 injured in Iranian attacks on Kuwait, health ministry says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îranê îdia kir ku wan bi çar mûşekan li USS Abraham Lincoln xistiye lê piştre rayedarekî amerîkî vê îdiayê red kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-01 |sernav=Iran’s Guards say they ‘struck’ US aircraft carrier USS Abraham Lincoln |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irans-guards-say-they-struck-us-aircraft-carrier-uss-abraham-lincoln/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî agahiyan, baregeha deryayî ya fransî Camp de la Paix a li Ebû Dabiyê jî ji aliyê mûşek an jî droneke Îranê ve hatiye xistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theyeshivaworld.com/news/liveblogs/live-blog/2518641/smoke-rises-over-french-naval-base-in-abu-dhabi-after-iranian-strike.html |sernav=Smoke Rises Over French Naval Base in Abu Dhabi After Iranian Strike |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-US }}</ref> Du dronên îranî depoyek li Baregeha Deryayî ya El Selam li Ebû Dabî kirine armanc, di encamê de agir bi du konteynerên ku kelûpelên giştî tê de dihatin hilanîn ketiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-GB }}</ref> Li dora saet 15:30 GMT, Erebistana Siûdî îdîa kiriye ku wan kariye rê li çend mûşekên ku hewl didan Baregeha Hewayî ya Prens Sultan û Balafirgeha Navneteweyî ya Qiral Xalid bikin hedef, bigirin. Karbidestên leşkerî yên Keyaniya Yekbûyî gotine ku Typhoonek RAF droneke îranî ku ber bi qada hewayî ya Qeterê ve diçû xistine xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603015680 |sernav=UK says British fighter jet shot down Iranian drone heading toward Qatar |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Mûşek û dronên îranî her wiha li baregeheke leşkerî ya amerîkî ya nêzîkî Hewlêrê ketiye xwarê û kampeke meydanî ya Bundeswehr li rojhilatê Urdunê xistiye, ku di encamê de leşkerekî amerîkî birîndar bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://tass.com/world/2094115 |sernav=Iran targets German bases in Jordan, Iraq — magazine |malper=TASS |roja-gihiştinê=2026-03-02 }}</ref> Ber bi dawiya rojê ve êrîşeke mûşekeke balîstîk li devereke rojavayê Qudsê ketiye û ziyanên milkî li ser rêya derdorê, zirar daye wesayîteke sivîl û şeş kes birîndar bûne. Perçeyên mûşekeke îranî li Eyn Tarma, Sûriyeyê ketiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hjnews.com/world/syria-iran/image_0c0cf6ef-aaca-5464-887f-50bf088af3ef.html |sernav=Syria Iran |malper=The Herald Journal |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=AP |pêşnav=Ghaith Alsayed- }}</ref> === 2ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Epic Fury Strike compilation (997855).webm|thumb|Montajek ji êrîşên Fermandariya Navendî ya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê di dema Operasyona Epic Fury de li Îranê]] Di 2ê adarê de êrîş li ser xalên komara îslamî ya Îranê ku xalên li [[Tehran]] û [[Sine]] bûne armanca êrîşan û her wiha li deverên leşkerî û stratejîk ên wekê navendên fermandariyê û navendên mûşekan jî rastî êrîşan hatine. Piştre di heman rojê de Îranê diyar kiriye ku navenda nukleerî ya Natanzê ji aliyê êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê ve hatiye armancgirtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/articles/cy4wxk7e71xo |sernav=حملات گسترده هوایی به پایتخت ایران؛ آسیب‌ به بیمارستان‌های گاندی و خاتم‌الانبیاء در تهران |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=fa }}</ref> Di sibehan di heman rojê de nexweşxaneya Xetam-el-Enbîa û Gandî ya li Tehranê rastî êrîşan hatine ku ji aliyê Îranê ve hatiye ragihandin û ji aliyê BBC Verify ve hatiye piştrast kirin. Ev nexweşxaneya ji berê ve bi hikûmetê ve girêdayî bûn. Di bersiva êrîşên Hizbullahê de, artêşa Îsraêlê bi rêze bombebaranên stratejîk li ser Beyrût û Geliyê Beqayê berdewam kiriye.<ref name="Kleinbaum2026">{{Jêder-malper |url=https://www.jfeed.com/news/hezbollah-israel-war-declaration |sernav=BREAKING: Hezbollah Officially Declared War on Israel |malper=JFeed |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Kleinbaum |pêşnav=Yair }}</ref> Di heman demê de heman êrîş li başûrê Libnanê jî çêbûne. Piştî demek kurt, hêzên hewayî yên Îsraêlê dest bi êrîşên li Tehranê jî kirine. Hêza hewayî ya DYAyê li baregehên hewayî yên li seranserê Îranê, balafirên leşkerî û avêjerên droneyan ku di nav de gelek F-14 Tomcat hebûn xistiye. Artêşa Îsraêlê (IDF) îdîa kir ku wan di êrîşan de serokê baregeha îstîxbaratê ya Hizbullahê Huseyîn Makled kuştiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-02 |sernav=IDF says it killed Hezbollah intelligence chief in overnight strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-killed-hezbollah-intelligence-chief-in-overnight-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di çarçoveya xweparastina li dijî Hizbullahê de, hêzên çekdar ên Îsraêlê êrîşî sê bajarokên li başûrê Libnanê kirine ku di nav wan de bajarokên Haris, Nebetiye el-Fewqa û Meyfadûn hebûn û piştre fermana valakirinê li pêncî bajarokên cîran daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.repubblica.it/esteri/2026/03/02/diretta/iran_guerra_usa_israele_news_oggi-425194152/ |sernav=Iran, le news dalla guerra. Trump: “Li stiamo massacrando”. E non esclude invio soldati |malper=la Repubblica |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=it }}</ref> Ajansa medyayî ya Siûdî El Hadath ragihandiye ku rêberê siyasî yê Hizbullahê û endamê parlamentoya Libnanê Mihemed Raad di êrîşeke hewayî de hatiye kuştin.<ref name="Boxerman2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Cooper |pêşnav3=Helene |paşnav4=Kanno-Youngs |pêşnav4=Zolan |paşnav5=Pager |pêşnav5=Tyler |paşnav6=Zhuang |pêşnav6=Yan |tarîx=2026-03-01 |sernav=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/02/world/iran-us-israel-attack-trump |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Îsraêlê hişyarî daye libnanî yên ku ji malên xwe reviyane ku venegerin û gelek kesan gotine ku ew nizanin piştî ku roj diçe ava ew ê çawa bigihîjin xwarin an avê. ==== Êrîşên Hizbullah û Îranê ==== Li dora nîvê şeva bi dema herêmî, baregeha hêza hewayî ya qraliyetê li [[Akrotîrî]], [[Qibris]]ê, rastî êrîşeke gumanbar a bêmirov hatiye û li seranserê Akrotîrî û Dhekelî yê sîrenên êrîşa hewayî lê daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-GB }}</ref> Her çiqas yek ji wan karîbû li balafirgehê bikeve û zirarên piçûk çêbike, li gorî agahiyan êrîşên pênc dronan hatine têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/security-threat-declared-at-uk-cyprus-bases |sernav=UK Cyprus base hit by drone |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://english.news.cn/europe/20260302/f1219f92cf764cfda2bcbac966935263/c.html |sernav=Urgent: Explosions heard at Britain's air force base in Cyprus: British media |malper=english.news.cn |roja-gihiştinê=2026-03-02 }}</ref> Sîstema hişyariya otomatîk a leşkerî ya brîtanî diyar kiriye ku "gefeke ewlehiyê ya berdewam" heye û wezareta parastinê îdia kiriye ku "baregehê bersiv daye" êrîşê.<ref name="Fulton2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fulton |pêşnav=Adam |paşnav2=Dunbar |pêşnav2=Marina |paşnav3=Richards |pêşnav3=Serena |paşnav4=Lowe |pêşnav4=Yohannes |paşnav5=Vernon |pêşnav5=Hayden |paşnav6=Ratcliffe |pêşnav6=Rebecca |tarîx=2026-03-02 |sernav=Trump warns there could be more casualties after service members killed – as it happened |url=https://www.theguardian.com/us-news/live/2026/mar/01/us-israel-war-on-iran-ayatollah-ali-khamenei-i-dead-latest-reports |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref name="Fulton2026"/> Ev yek paşê ji aliyê rayedarên qibrisî ve hatiye piştrast kirin.<ref name="Fulton2026"/> Li gorî agahiyan çend demjimêr piştî ku Keyaniya Yekbûyî destûr daye Dewletên Yekbûyî ku bingehên wan ên leşkerî ji bo operasyonên li dijî Îranê bikar bîne, pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Campbell |pêşnav=Lucy |paşnav2=Ambrose |pêşnav2=Tom |paşnav3=Lowe |pêşnav3=Yohannes |paşnav4=Fulton |pêşnav4=Adam |paşnav5=Ambrose |pêşnav5=Lucy Campbell (now); Tom |paşnav6=Fulton (earlier) |pêşnav6=Adam |tarîx=2026-03-02 |sernav=Middle East crisis live: Israel launches new attacks on Tehran and Beirut as Trump lays out objectives |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Îranê her wiha îdîa kiriye ku droneke MQ-9 reaper a amerîkî xistiye xwarê. Çavkaniyên Îsraêlê ragihandine ku di saetên serê sibê yên 2ê adarê de ji nav Libnanê ber bi axa wê ve roket hatine avêtin û li ser Heyfa û Celîleya Jorîn dengê sîrenan hatiye lêxistin.<ref name="Fulton2026"/><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |pêşnav= |tarîx=2026-03-01 |sernav=Rockets launched from Lebanon for first time in months, setting off sirens across northern Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rockets-launched-from-lebanon-for-first-time-in-months-setting-off-sirens-across-northern-israel/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraêlê gotiye ku wan mûşekek têk biriye, di heman demê de mûşekên din jî li deverên vekirî xistine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Glikman |pêşnav=Eitan |paşnav2=Kraus |pêşnav2=Yair |tarîx=2026-03-01 |sernav=IDF: Rocket intercepted from Lebanon, several landed in open areas; drone intrusion alerts |url=https://www.ynetnews.com/article/08vx55nmo |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Îstîxbarata îsraêlî bawer dike ku êrîş encama fermanek ji Tehranê bû û berdevkê artêşa Îsraêlê daxuyaniyek awarte daye û diyar kiriye ku êrîş divê wekê "ragehandina fermî ya şer ji aliyê Hizbullahê ve" were hesibandin û soz daye ku gefê "bêbandor bike".<ref name="Kleinbaum2026"/> Hizbullah berpirsiyariya xwe di êrîşê de piştrast kiriye û diyar kiriye ku wan di bersiva kuştina Xamineyî de êrîşî baregeheke Îsraîlê li Heyfayê kiriye. Li gorî raporên medyaya civakî, du dronan li nêzîkî Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê baregeha serketinê ya Amerîkayê kirin armanc û yek ji wan li baregehê ketiye. Di heman demê de çend teqînan li Hewlêr, li Başûrê Kurdistanê pêk hatine. Komeke alîgirê Îranê ya bi navê "parêzvanên lîwaya xwînê" diyar kirine ku ew li pişt van her du êrîşan in û îdia kirine ku ew ji bo tolhildana kuştina Xamineyî van êrîşan pêk anîne.<ref name="Boxerman2026"/> Êrîşeke Îranê li ser bendera Mîna Selman a Behrêynê bûye sedema şewatê. Perçeyên mûşekek ku hatibû têk birin li ser "keştiyeke biyanî" ku li herêma pîşesaziyê ya Selman dikeve, bûye sedema mirina karkerekî û birîndarbûna giran ên du kesên din. Li Ras Tanura ya Aramco ya li Erebistana Siûdî, tesîseke rafineriyê zirar dîtiye û bûye sedema şewateke kontrolkirî. Di destpêkê de dihat bawerkirin ku ji ber êrîşeke bi dronan çêbûye lê rayedarên Siûdî diyar kirin ku şewat ji ber bermahiyên mûşekeke Îranî ya têk birî derketiye. Wezareta berevaniyê ya Kuweytê diyar kiriye ku "çend" balafirên amerîkî li Kuweytê ketine xwarê. Piştre hatiye diyar kirin ku balafirên şer ên Amerîkayê ji aliyê hêzên Amerika an Kuweytê bi şaşî hatine lêxistin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-02 |sernav=Small fire under control at Saudi Aramco refinery after apparent drone strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/small-fire-under-control-at-saudi-aramco-refinery-after-apparent-drone-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> CNNê teqînên li bajarên mezin ên herêma Kendavê ragihandiye. Li Dubaî, Ebû Dabî û Dohayê teqîn çêbûne. Li gorî Ajansa Nûçeyan a Kuweytê ya dewletê, rafineriyeke petrolê bi şarapnelê hatiye armancgirtin. Li Erebistana Siûdî droneyan rafineriya Ras Tanura armanc girtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk |sernav=Live updates: Trump warns Iran about larger strikes as war spirals in Middle East |malper=CNN |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Lee |pêşnav= }}</ref> Li Behrêynê wezareta karên hundir diyar kiriye ku li seranserê welêt siren hatine lêxistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603026672 |sernav=UAE intercepts 9 Iranian ballistic missiles, 6 cruise missiles, ministry says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li Qibrisê Balafirgeha Navneteweyî ya Pafosê li ser tespîtkirina tiştekî nenas ê biyanî yê ku li ezman hatiye valakirin û di heman demê de li ser tespîtkirina gefek pêşdîtî ya li hemberî baregeha Akrotiriyê careke din sîren lê daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/paphos-airport-evacuated-reports |sernav=Paphos airport returns to operation after evacuation |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://knews.kathimerini.com.cy/en/news/sirens-sound-again-at-akrotiri-base-as-tensions-remain-high |sernav=Sirens sound again at Akrotiri base as tensions remain high |malper=knews.com.cy |roja-gihiştinê=2026-03-02 |paşnav=Solutions |pêşnav=BDigital Web }}</ref> Paşê hikûmeta Qibrisê piştrast kiriye ku ew tişt du dron bûn ku bêyî ku zirarê bidin hatine têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://news.sky.com/story/raf-base-in-cyprus-hit-by-drone-strike-ministry-of-defence-says-13514072 |sernav=RAF base hit, with more drones intercepted |malper=Sky News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Piştî bûyerê Yewnanistanê ragihandiye ku ew ê firkate û balafirên F-16 bi cih bikin ku Qibrisê ji her êrîşeke din ên Îranê biparêzin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://in-cyprus.philenews.com/local/we-will-strike-cyprus-hard-iranian-general-says-over-american-presence-on-island/ |sernav=We will strike Cyprus hard, Revolutionary Guards general says over American presence on island |malper=in-cyprus.philenews.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://caliber.az/en/post/iranian-general-warns-of-intense-attacks-on-cyprus-over-us-presence |sernav=Iranian General warns of "intense" attacks on Cyprus over US presence - VIDEO |malper=caliber.az |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Piştre di heman rojê de Îranê êrîşên li dijî binesaziya enerjiyê li Qeterê pêk aniye. Balafirên bêmirov ên Îranê li baregehên gaza xwezayî ya şilekirî (LNG) yên Qeterê xistiye ku bûye sedema rawestandina hilberînê. Her wiha, mûşek û dron ber bi deverên li Qatarê ve hatine şandin ku di nav de Baregeha Hewayî ya El Udeyd û tesîsên pîşesaziyê hebûn, hêzên Qatarê îdîa kiriye ku wan gelek ji van êrîşan têk birine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=England |pêşnav=Andrew |paşnav2=Moore |pêşnav2=Malcolm |paşnav3=Sandlund |pêşnav3=William |paşnav4=Millard |pêşnav4=Rachel |tarîx=2026-03-02 |sernav=Gas prices soar as Iranian attacks force shutdown of Qatari production |url=https://www.ft.com/content/dac7a77d-e0f4-4f52-a3d4-55b145e67347 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=Financial Times }}</ref> === 3ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Attack around Enghelab Square 9.jpg|thumb|Di 3ê adarê de Qada Enqelab a Tehranê]] Di saetên serê sibeha 3ê adarê de Îsraîlê li Libnan û Îranê bombebaran û êrîşên xwe berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/lebanon-israel-hezbollah-6c73ef0f5836632a2d2b34145900c28b |sernav=Lebanon’s leaders turn on Hezbollah as airstrikes hit Beirut and thousands seek shelter |malper=AP News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Tawil |pêşnav=Fadi |paşnav2=español |pêşnav2=BASSEM MROUE Leer en }}</ref> Îsraêlê gotiye ku wan yek ji fermandarên artêşa Îranê kuştiye û piştî êrîşa mûşekên li hemberî Îsraêlê, diwanzdeh endamên Hizbullahê girtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-03-26 |sernav=Live updates: Israel hits Beirut and Tehran as Trump warns Iran of escalated strikes |malper=CNN |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en |paşnav=Yosef |pêşnav= }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan baregeha konseya bilind a ewlekariya neteweyî, digel binesaziya fermandarî û kontrolê û ofîsa serokkomarî ya Îranê hilweşandiye û destnîşan kiriye ku wan "navenda herî navendî û girîng a rejîma Îranê" armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603031120 |sernav=Israel strikes Iran leadership compound in central Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Wezîrê berevaniya Îsraêlê ji bo desteserkirina pozîsyonên stratejîk ên Libnanê destûr daye ku artêş destwerdana bejayî ya Libnanê bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lbc.co.uk/article/israel-launches-ground-invasion-of-lebanon-and-trump-issues-new-warning-5HjdTm8_2/ |sernav=Israel launches ground invasion of Lebanon and Trump warns 'hardest hits were yet to come' |malper=LBC |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en |paşnav=McShane |pêşnav=Asher }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260303-israel-orders-troops-to-seize-new-positions-in-lebanon |sernav=Israel orders troops to seize new positions in Lebanon |malper=France 24 |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Li gorî çavkaniyên amerîkî, wan bi giranî zirar dane şiyanên deryayî yên Îranê, bi taybetî li Kendava Omanê ku tê gotin çend keştîyên şer ên Îranê hatine rûxandin û li baregehên girîng ên Îranê hatine xistine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.navalnews.com/naval-news/2026/03/us-strikes-destroy-irans-main-naval-assets/ |sernav=US Strikes Destroy Iran's Main Naval Assets |malper=Naval News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en-US |paşnav=Ozberk |pêşnav=Tayfun }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.twz.com/news-features/irans-key-naval-base-on-strait-of-hormuz-set-ablaze-from-strikes |sernav=Iran's Key Naval Base On Strait Of Hormuz Set Ablaze From Strikes |malper=The War Zone |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en-US |paşnav=Rogoway |pêşnav=Joseph Trevithick, Tyler }}</ref> Qesra Golestanê ku di lîsteya mîrata cîhanî ya UNESCOyê de ye, ji ber bermahiyên êrîşa ezmanî ya Îsraêl û Amerîkayê ziyan dîtiye ku bûye sedema zirarê ku di nav de Hola Golestanê û Textê Mermerî hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/culture/2026/03/03/unesco-expresses-concern-over-the-protection-of-cultural-heritage-sites-in-middle-east |sernav=UNESCO shares concerns over protection of cultural heritage sites |malper=euronews |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Wezareta mîrata çandî, geştiyariyê û karên destan a Îranê bi fermî ji UNESCOyê xwestiye ku rewşê binirxîne û UNESCOyê daxuyaniyek weşand û destnîşan kiriye ku zirardayîna milkên dîrokî li dijî qanûnên navneteweyî ye.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=How Iran Conflict Damaged Golestan Palace, Once Home Of Peacock Throne Looted From Delhi |url=https://www.ndtv.com/lifestyle/how-iran-conflict-damaged-golestan-palace-once-home-of-peacock-throne-looted-from-delhi-11162756/amp/1 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=www.ndtv.com |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan Dawûd Elîzade, fermandarê şaxê Libnanê ya hêza Qudsê, li Tehranê kuştiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-03 |sernav=Top IRGC commander, responsible for Lebanon, killed in Tehran strike — IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/top-irgc-commander-responsible-for-lebanon-killed-in-tehran-strike-idf/ |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên hewayî yên Amerîka-Îsraêlê avahiya konseya tesbîtkirina berjewendiyê li Tehranê hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603037480 |sernav=Video shows ruins of Iran's Expediency Council building after strikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Li gorî rayedarên îsraîlî dibe ku êrîş dijwartir bibin û şerekî bejayî ya kûrtir jî di nav xwe de bigirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tankersley |pêşnav=Jim |paşnav2=McCreesh |pêşnav2=Shawn |paşnav3=Troianovski |pêşnav3=Anton |paşnav4=Rennison |pêşnav4=Joe |tarîx=2026-03-03 |sernav=Israel Begins ‘Broad Wave of Strikes’ on Iran’s Infrastructure |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/04/world/iran-war-israel-lebanon-trump |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Tehranê baregeheke pêşxistina çekên nukleerî ya veşartî ku wekê Min Zadaî bi nav kiriye, hilweşiyaye û ji destpêka şer ve 300 avêjerên mûşek ên îranî ji holê rakiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-888715 |sernav=IDF destroys secret nuclear site, thousands of missile pads {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Serokê Amerîkayê Donald Trump gotiye ku Amerîkayê "dabînkirinek bêdawî" ya çekên giran di destê xwe de digire lê ew ji dewletên din bêtir dabînkirinan dixwaze. Trump her wiha gotiye ku ew ji serkeftinek "MEZIN" a Amerîkayê bi bawer e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603033568 |sernav=US munitions stockpiles at record levels in key categories, Trump says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Rêveberê giştî yê Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus ragihandiye ku sê pisporên tenduristiyê dema ku ji bo alîkariya kesên bi bandordar li başûrê Libnanê dixebitin mirine û şeş jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Hizbullahê û Îranê ==== Saet di 1:40ê sibê de, bi dema herêmî (22:00 GMT) rêze teqînên bihêz li Dohayê hatine tomarkirin û piştî çend demjimêran jî heman êrîş berdewam kiriye. Dengê teqînan li Qibrisê, li Larnaca, taxa Mackenzie û li nêzîkê Balafirgeha Navneteweyî ya Larnacayê û baregeha brîtanî ya li Dhekeliyê hatiye bihîstin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cedarnews.net/newstasks/breakingnews/explosions-reported-in-israel-and-cyprus/905942/ |sernav=Explosions reported in Israel and Cyprus {{!}} Cedar News |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.mirror.co.uk/news/world-news/cyprus-larnaca-iran-live-explosion-36806399 |sernav=Fresh security scare for UK military base in Cyprus |malper=The Mirror |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Blackshaw |pêşnav=Ethan |paşnav2=Nunes |pêşnav2=Eliana |paşnav3=Vickers-Price |pêşnav3=Rachel }}</ref> Di saet 3:30ê sibehê bi dema herêmî (23:30 GMT) li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî gelek mûşekên ku ji Îranê ber bi mîrgehê ve hatine tespît kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gulfnews.com/uae/uae-air-defences-intercept-iranian-ballistic-missiles-1.500461428 |sernav=UAE air defences intercept Iranian ballistic missiles |malper=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Amir |pêşnav=Khitam Al }}</ref> Li Riyadê jî teqîn pêk hatiye û dû yê di encama van teqînan hatin dîtin û agir li balyozxaneya herêmî ya amerîkî dest pê kiriye ku ji aliyê du dronên îranî ve hatibû armanc girtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fulton |pêşnav=Adam |paşnav2=Campbell |pêşnav2=Lucy |paşnav3=Lawther |pêşnav3=Fran |paşnav4=Ambrose |pêşnav4=Tom |paşnav5=Lowe |pêşnav5=Yohannes |tarîx=2026-03-03 |sernav=Fire at US embassy in Riyadh after drone strike – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |roja-gihiştinê=2026-03-03 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref name="Stout2026">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk |sernav=Live updates: US Gulf allies fend off attacks as Trump warns Iran of ‘big wave’ of strikes |malper=CNN |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Stout |pêşnav= }}</ref> Polîsê Îsraîlê ragihandiye ku di encama ketina parçeyên mûşekên Îranê li Tel Avîvê kesek birîndar bûye. Her wiha di demjimêrên serê sibê de, li seranserê Behreynê sîrenan dest bi çalakbûnê kirin û hikûmetê bang li welatiyan kiriye ku ji ber êrîşan di cihê ewle de bimînin.<ref name="Stout2026"/> Li gorî raporên ku li ser medyaya civakî hatine parvekirin li Hewlêr a Başûrê Kurdistanê teqîn çêbûne û berxwedana îslamî ya Iraqê berpirsiyariya êrîşê girt ser xwe û gotiye ku wan otêlek ku leşkerên amerîkî tê de ne armanc girtiye. Balyozxaneya Amerîkayê ya li Riyadê ji aliyê du dronan ve hatiye armanc girtin û bûye sedema şewat û zirarê lê ji ber ku avahî vala bû, qurbanî û birîndar çênebûye. Li [[Başûrê Kurdistanê]] qaymeqamê [[Koye (navçe)|Koyeyê]] ragihandiye ku danê sibehê 3ê adarê de artêşa Îranê bi sê dronan êrişî Kampa Azadiyê ya li Koyeyê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/030320262 |sernav=Bi dron û mûşekan êrişî Kampa Azadiyê ya li Koyeyê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en }}</ref> === 4ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Attack on residential homes in central Tehran 1.jpg|thumb|Piştê êrîşên Amerîka û Îsraêlê ku zirar dîtiye]] Wezîrê derve yê Amerîkayê Marco Rubio di 4ê adarê de ragihandiye ku dê êrîşên Amerîka û Îsraîlê yên li ser Îranê zêde bibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492 |sernav=As Iran retaliates, largest US military base in Middle East hit by ballistic missile, Qatar says |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Êrîşên Îsraêlê li hemberî baregeha Besîcê bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/c62gg44d53xt |sernav=US says 'firepower over Iran to surge dramatically' as Israel bombards Beirut and Tehran |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB }}</ref> Li gorî çavkaniyên îranî, Mucteba Xameneyî ji êrîşeke ezmanî sax filitiye. Qeterê deh kesan bi tohmeta ku wekê şaneyek muhafizên şoreşê ya Îranê li axa Qeterê kar dikirin, li ser binesaziya leşkerî daneyan kom dikirin û hinek ji wan ji bo karanîna dronan perwerdehî dîtibûn girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thepeninsulaqatar.com/article/04/03/2026/qatar-state-security-announces-the-arrest-of-two-cells-affiliated-with-the-iranian-revolutionary-guard |sernav=Qatar State Security announces the apprehension of two cells affiliated with the Iranian Revolutionary Guard |malper=thepeninsulaqatar.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Newspaper |pêşnav=The Peninsula }}</ref> Hêzên hewayî yên Îsraêlê ragihandiye ku balafireke şer a Yak-130 a Îranî ya çêkirî ya Rûsyayê li ser Tehranê ji aliyê balafireke F-35 ve hatiye xistin. Ev yekem car e ku F-35 balafireke şer a bi mirovî di şerê hewayî de dixe xwarê û yekem car ji sala 1985an vir ve hêza hewayî ya Îsraêlê balafireke şer dixe xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888768 |sernav=Israel F-35 downs Iranian fighter jet in first war dogfight {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Keştiyeke şer a Îranê ya bi navê IRIS Dena, bi qasî 40 mîlên deryayî (74 km) li başûrê Galle, Srî Lankayê, li [[Okyanûsa Hindî]] ji aliyê binavderiyeke hêza deryayî ya Dewletên Yekbûyî ve hatiye noqandin. Ev keştiya hatiye lêdan piştî beşdarbûna xwe di nirxandina flota navneteweyî ya 2026an û tetbîqata piralî ya MILAN li Vîsakhapatnam, Hindistanê, di dema vedigeriya xwe ya Îranê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-04 |sernav=Sri Lanka rescues 32 sailors from sunk Iranian warship, recovers ‘few bodies’ |url=https://www.thehindu.com/news/international/sri-lanka-rescues-sailors-from-sinking-iranian-ship/article70702468.ece |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Hindu |ziman=en-IN |issn=0971-751X }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2026/Mar/04/at-least-87-killed-as-iranian-warship-sinks-in-indian-ocean-after-us-submarine-strike |sernav=Over 100 feared dead after US submarine strike on Iranian frigate in Indian Ocean |malper=The New Indian Express |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Rana |pêşnav=Javaria }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/sri-lanka-navy-sends-ships-aircraft-after-distress-call-from-iranian-vessel-iris-dena-101772605277885.html |sernav=Sri Lanka sends jets over Iran naval ship's distress call, denies ‘submarine attack’ reports; several feared dead |malper=Hindustan Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Ew yekem keştî bû ku ji aliyê binavbehrekê ve di şerên çalak de hatiye noqandin ê ji dema General Belgrano ya ARA di dema Şerê Falklandê de û ji dema Şerê Cîhanê yê Duyem ve, yekem keştî ye ku ji aliyê binavbehreke amerîkî ve hatiye noqandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.twz.com/news-features/u-s-submarine-sinks-iranian-warship-in-the-indian-ocean |sernav=U.S. Navy Submarine Torpedoes Iranian Frigate In Indian Ocean |malper=The War Zone |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US |paşnav=Trevithick |pêşnav=Howard Altman, Joseph }}</ref> Piştê êrîşê keştiya Îranê di serê sibehê de sînyala rewşa awarte daye ku ev yek bû sedema operasyona lêgerîn û rizgarkirinê ya awarte ya ji aliyê hêza deryayî ya Srî Lankayê û hêza hewayî ya [[Srî Lanka]]yê. 32 kesên saxmayî ji aliyê hêzên deryayî yên Srî Lankayê ve bi serkevtî hatine rizgarkirin û ji bo nexweşxaneya neteweyî ya Galleyê hatin veguhastin, li wir ji ber westandinê û birînên têkildarî teqînê dermankirina wan a bijîşkî hatiye wergirtin. Di heman demê de hêzên deryayî yên Srî Lankayê li cihê bûyerê 87 cinazeyên deryavanên Îranî dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/iris-dena-news-live-updates-iran-navy-ship-explosion-submarine-attack-sri-lanka-coast-death-toll-us-war-march-4-news-101772625664489.html |sernav=Iris Dena news highlights: US says Iran's warship Iris Dena sunk in torpedo attack near Sri Lanka, at least 87 dead |malper=Hindustan Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://themorning.lk//articles/6eDXFEnyeabdwhQqvzFE |sernav=Around 180 sailors were onboard the distressed Iranian naval ship ‘IRIS Dena’ off Galle- FM |malper=Latest in the News Sphere {{!}} The Morning |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Rêjeya avêtina mûşekên balîstîk ji aliyê Îranê ve ji destpêka şer heta 4ê adarê kêm bûye û analîst balê dikişînin ser kêmbûna depoyên mûşek û avêjerên Îranê û her wiha stratejiya kêmkirina çekan bikar tîne ku ji bo şerekî dirêjtir berxwe bide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/bc7b386f-23e9-4b97-8613-9f7abe985be1 |sernav=Client Challenge |malper=www.ft.com |roja-gihiştinê=2026-03-06 }}</ref> Îranê li dijî Baregeha Hewayî ya El Udeid û tesîsa rafineriya petrolê ya Ras Tanura ya Aramco êrîş pêk anîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492&entryId=130737063 |sernav=Qatar says Al Udeid Air Base hit by ballistic missile |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber pêşbîniya êrîşên Îranê fermana derxistina karkerên ne-esasî yên li Qibrisê da û hişyariya seferê ji bo wî welatî daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/04/america-evacuates-non-essential-workers-from-cyprus/ |sernav=America Evacuates Non-Essential Workers from Cyprus Greek City Times |malper=Greek City Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB |paşnav=Papadopoulos |pêşnav=Kosta }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usatoday.com/story/travel/2026/03/04/cyprus-travel-safety-risks/88978882007/ |sernav=Reconsider visiting this European country, State Department says |malper=USA TODAY |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US |paşnav=Chen |pêşnav=Eve }}</ref> Hizbullah li başûrê Libnanê guleyên dijî-tank avêtine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-04 |sernav=IDF says 2 troops moderately injured today from anti-tank fire in southern Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-2-troops-moderately-injured-today-from-anti-tank-fire-in-southern-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Balafirgeha Navneteweyî ya Larnaca li Qibrisê di bersiva droneke Libnanî de ku ji aliyê balafirên F-16 ên yewnanî ve hatiye xistin, bi awayekê demkî hatiye girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/04/cyprus-larnaca-airspace-closure-suspicious-object/ |sernav=Cyprus Closes Larnaca Airspace After Suspicious Object Detected Greek City Times |malper=Greek City Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB |paşnav=Bureau |pêşnav=Athens }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://breakingthenews.net/Article/Cyprus%27-Larnaca-closes-airspace-due-to-suspicious-object/65798562 |sernav=Cyprus' Larnaca closes airspace due to suspicious object |malper=breakingthenews.net |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Raporan behsa girtina qada hewayî ya Qibrisê kirin lê ev yek paşê ji aliyê hikûmeta Qibrisê ve hatiye redkirin û hikûmeta Qibrisê di heman daxuyaniyê de hebûna tiştê nenas ji Libnanê jî piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/04/cypriot-airspace-closed-reports |sernav=Govt insists Cypriot airspace is open |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Mûşekek balîstîk ku ji axa Îranê hatibû avêtin, dema ku ketibû qada hewayî ya Tirkiye ji aliyê pergalên parastina hewayî yên entegre yên NATOyê ve hate astengkirin ku ev yek nîşana gurrbûneke girîng di pevçûna herêmî de ye. Ev yekem binpêkirina rasterast a axa endamekî NATOyê bû di dema dijminatiyên berdewam de pêk hatiye. Di bersiveke dîplomatîk de, Îranê bi vê êrişê fermî red kiriye ku bi zanebûn Tirkiye nekiriye hedef û bûyer wekê "anormalîyeke teknîkî" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-04 |sernav=Turkey says Iranian ballistic missile entered its airspace, shot down by NATO |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/turkey-says-iranian-ballistic-missile-entered-its-airspace-shot-down-by-nato/ |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 5ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Êrîşeke esmanî ya amerîkî û îsraîlî hola werzîşê ya girtî ya 12.000 kursiyan a kompleksa azadî ya Tehranê hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603051320 |sernav=Missile strike destroys 12,000-seat indoor arena at Tehran’s Azadi complex |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Du serokên xwendekarên Besîcê ku hatiye îdiakirin ku di tepeserkirina xwepêşandanan de beşdar bûne, di êrîşên esmanî yên Îsraîlê de hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202603053543#202603054727 |sernav=Live - Trump demands Iran’s ‘unconditional surrender’ as Khamenei bunker destroyed |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Li gorî daneyên ku ji aliyê [[Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê]] ve hatiye weşandin li Îranê 13 navendên tenduristiyê di dema pevçûnê de hatine bombebarankirin. ==== Êrîşên Îranê ==== Di 5ê adara 2026an de, çavkaniyek leşkerî ji [[Ajansa Nûçeyan a Farsê]] re gotiye ku Îranê ji 28ê sibatê ve zêdetirî 500 mûşekên balîstîk û deryayî û nêzîkî 2.000 dronan ber bi welatên kendavê ve şandine. Di raporê de hatiye îdîakirin ku hema hema ji sedî 40ê şandina dronan ber bi Îsraêlê ve hatine kirin û ji sedî 60ê ji dronan jî ber bi hedefên amerîkî yên li herêmê ve hatine şandin. Serokê [[Ûkrayna]]yê [[Volodîmîr Zelenskî]] diyar kiriye ku Ûkraynayê ji bo alîkariya bi dronên Şahed ên îranî daxwazek ji Amerîkayê wergirtiye. Serokê Dewletên Yekbûyî Donald Trump diyar kiriye ku ew ê alîkariya Ûkraynayê qebûl bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.ara.cat/international/trump-asks-zelensky-for-help-defending-against-iranian-drones_1_5669750.html |sernav=Trump asks Zelensky for help defending against Iranian drones |malper=Ara in English |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Ferrer |pêşnav=Antònia Crespí }}</ref> Di dema serdana wezîrê berevanî ya [[Keyaniya Yekbûyî]] John Healey de ti mûşek ber bi Qibrisê ve nehatin şandin lêbelê sîrenên li baregehên brîtanî du caran lê daye û di nav nifûsa herêmî de bûye sedema metirsiya berfireh û cihguhertinê. Her du caran jî baregehan piştrast kirine ku mûşek hatine avêtin lê ev mûşek negihîştin [[Qibris]]ê. Di heman demê de [[Îtalya]], [[Holenda]] û [[Spanya]]yê piştrast kirine ku ew ê keştîyên şer bişînin ku Qibrisê ji êrîşan biparêzin ku di nav de firqateya ''Cristóbal Colón'' jî hebû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Elgot |pêşnav=Jessica |tarîx=2026-03-05 |sernav=Sirens over RAF Akrotiri in Cyprus are stark reminder of its proximity to war |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/05/sirens-over-raf-akrotiri-in-cyprus-are-stark-reminder-of-its-proximity-to-war |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di heman demê de [[Keir Starmer]] piştrast kiriye ku baregehên brîtanî li Qibrisê bi taybetî ji bo xistina dronên îranî werin bikar anîn û diyar kiriye ku baregeh ji bo parastina qada hewayî ya Ûrdunê werin bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/05/spain-italy-and-netherlands-join-european-naval-deployment-to-cyprus |sernav=Spain, Italy and Netherlands join European naval deployment to Cyprus |malper=euronews |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.latimes.com/politics/story/2026-03-05/europe-commits-to-expanding-iran-campaign-as-israel-strikes-southern-lebanon |sernav=Trump vows to select Iran's new leader, but Tehran is digging in |malper=Los Angeles Times |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US }}</ref> Hatiye diyarkirin ger ji Îrlendayê were xwestin, ew ê amade be ku Qibrisê biparêze û tevlî hevpeymaniya parastinê ya ewropî bibe ku li dora giravê seferber bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.irishexaminer.com/news/arid-41804990.html |sernav=Ireland urged to assist Cyprus if it invokes EU mutual defence clause |malper=Irish Examiner |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=O’Keeffe |pêşnav=Cormac }}</ref> Parçeyên ji mûşekek ku hatiye li jor hatine têkbirin li Petah Tikva ketine û li herêmê şewat çêbûye. === 6ê adarê === [[Wêne:Airstrike on the residential town of Shahid Boroujerdi 20 Avash.webp|thumb|Di 6ê adara 2026an de dîmenek ji encamên êrîşên esmanî yên DYA-Îsraîlê li Tehran a Îranê]] Serokê [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] Donald Trump di 6ê adarê de gotiye ku "sînorên demê" ji bo dirêjahiya şer tune neye û Hegseth diyar kiriye ku şer "nû dest pê kiriye."<ref name="Dautrich2026">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-05-26 |sernav=Day 6 of Middle East conflict — countries intercepting Iranian strikes, US ramps up campaign |malper=CNN |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en |paşnav=Dautrich |pêşnav= }}</ref><ref name="Dautrich2026"/> Êrîşên ezmanî yên Amerîka û Îsraêlê li ser baregeheke îstîxbarata IRGC li [[Luristan (parêzgeh)|Loristanê]]<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202603053543#202603063094 |sernav=Live - Iran says it is not seeking ceasefire as Trump threatens ‘death, fire and fury’ |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-10 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> û sê leşkerên aştîparêzên ganayî yên ku di nav hêzên UNIFILê de bûn, li Başûrê Libnanê bûne hedefa mûşekekan û birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260306-us-warns-bombardment-surge-as-israel-strikes-iran-lebanon |sernav=War in the Middle East: Ghanaian peacekeepers in Lebanon wounded in missile attacks |malper=France 24 |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> Tankera îranî IRIS Bushehr ji aliyê hêzên deryayî yên [[Srî Lanka]]yê ve hatiye desteserkirin ku ev yekem car e ku ji [[Şerê Cîhanî yê Duyem|Şerê Cihanê ya Duyem]] vir ve keştiyeke şer li welatekî bêalî hatiye desteserkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.newsfirst.lk/2026/3/5/sri-lanka-takes-control-of-iranian-ship-iris-bushehr-and-208-crew |sernav=Sri Lanka Takes Control of Iranian Ship Iris Bushehr and 208 Crew |malper=english.newsfirst.lk |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Hatiye îdîakirin ku li Azerbaycanê hêzên ewlehiyê yên herêmî planeke êrîşî ya girêdayî Îranê asteng kirine. Kesên ku hatine girtin bi îdîaya bi plankirina teqandina boriya petrolê ya Bakû-Tiblîsî-Ceyhan, balyozxaneya Îsraêlê û kenîşteyên li Bakûyê hatin sûcdar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://ukranews.com/en/amp/news/1138555-azerbaijan-announces-prevention-of-terrorist-attacks-planned-by-iran-against-israeli-embassy-and |sernav=Azerbaijan announces prevention of terrorist attacks planned by Iran against Israeli Embassy and synagogue |malper=ukranews.com |roja-gihiştinê=2026-03-10 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/06/azerbaijan-says-it-stopped-iranian-terror-attacks-dismantled-terror-cells |sernav=Azerbaijan says it stopped Iranian terror attack plot |malper=euronews |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> === 7ê adarê === DYAyê sêyem keştiya balafiran a bi navê ''USS George H. W. Bush'' şandiye [[Rojhilata Navîn]].<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.freepressjournal.in/world/operation-epic-fury-is-us-deploying-3rd-carrier-uss-george-hw-bush-cvn77-to-the-middle-east-amid-iran-war-heres-all-we-know |sernav=Operation Epic Fury: Is US Deploying 3rd Carrier, USS George H.W. Bush (CVN‑77), To The Middle East Amid Iran War? Here's All We Know |malper=Free Press Journal |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://news.usni.org/2026/03/06/uss-gerald-r-ford-now-in-the-red-sea-uss-george-h-w-bush-wraps-pre-deployment-exercises |sernav=USS Gerald R. Ford Now in the Red Sea, USS George H.W. Bush Wraps Pre-Deployment Exercises |malper=USNI News |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |paşnav=Shelbourne |pêşnav=Mallory }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.apa.az/america/us-said-expected-to-deploy-3rd-aircraft-carrier-to-the-middle-east-495510 |sernav=US said expected to deploy 3rd aircraft carrier to the Middle East |malper=Apa.az |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Her çiqas hem DYA û hem jî Îsraêlê înkar kirine ku wan êrîşî dezgehên bêxwêkirinê kiriye, artêşa Îranê gotiye ku êrîş li ser dezgeheke bêxwêkirina avê ya li girava Qeşmê hatiye kirin ku bandor li dabînkirina ava 30 gundan kiriye û DYA sûcdar kiriye û gotiye ku wan bi êrîşkirina cihên ku Îranê wekê çavkaniya êrîşê li dijî Îranê diyar kiriye, ji bo tola êrîşan hedef girtine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-07 |sernav=IRGC says it attacked US base in Bahrain, claims it was used to strike desalination plant in Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-says-it-attacked-us-base-in-bahrain-claims-it-was-used-to-strike-desalination-plant-in-iran/ |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://time.com/7383099/iran-news-oil-strikes-tehran/ |sernav=Tehran Shrouded in Toxic Cloud After Israel Strikes Fuel Depots |malper=TIME |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Schneid |pêşnav=Rebecca |paşnav2=Jamalpour |pêşnav2=Fatemeh }}</ref> Keştiya firokehilgir a brîtanî ''HMS Prince of Wales'' ketiye rewşa amadebaşiyê ya pêşketî ku berjewendîyên [[Keyaniya Yekbûyî|Brîtanyayê]] li herêmê biparêze.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c39w2nj1rk8o |sernav=British aircraft carrier HMS Prince of Wales prepped to set sail |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-07 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-GB }}</ref> Serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan di 7ê adarê de ji rojnamevanan re gotiye ku Îran dê ji 7ê adarê û pê ve êrîşên li ser cîranên xwe rawestîne heya ku êrîş ji wir dest pê neke. Tevî vê daxuyaniyê, Balafirgeha Navneteweyî ya Dubayê piştê vê daxûyaniyê ji aliyê dronên îranî ve rastê êrîşan hatiye. Êrîşên esmanî yên Îranê bandorek mezin li ser kompleks û rafineriyên petrolên pargîdaniya Halliburton a amerîkî ya li Besrayê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://in-cyprus.philenews.com/international/drone-attack-basra-halliburton-kbr-fire-iraq-live/ |sernav=Drone attack on foreign oil compound in Iraq’s Basra sets Halliburton and KBR facilities ablaze |malper=in-cyprus.philenews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US }}</ref> Artêşa Îranê bi dronekê êrîşî tankera petrolê ya bi ala Maltayê Prima kiriye. NDTV ragihandiye ku piştî hefteyekê şer, dibe ku tenê nêzîkî hezar mûşekên balîstîk li Îranê bimînin. === 8ê adarê === Di 8ê adarê de kurê Xameneyî ya duyem Mocteba, wekê rêberê nû yê Îranê hatiye hatiye diyar kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Treisman |pêşnav=Rachel |tarîx=2026-03-09 |sernav=What to know about Mojtaba Khamenei, Iran's new supreme leader |url=https://www.npr.org/2026/03/09/nx-s1-5742375/mojtaba-khamenei-iran-supreme-leader |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Êrîşên esmanî yên Îsraîlê ji bo cara yekem li ser dezgehên petrolê yên Îranê daye ku di encamê de çar kes hatin kuştin û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li dijî van êrîşên li ser dezgehên petrolê nerazîbûna nîşan daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/03/08/us-dismayed-israel-iran-fuel-strikes |sernav=Scoop: U.S. dismayed by Israel's Iran fuel strikes, sources say |malper=Axios |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Caputo |pêşnav=Barak Ravid,Marc }}</ref> Êrîşên li ser depoyên sotemeniyê yên nêzîkî Tehranê bûye sedema rijandina petrolê û "çemê agir" ên li kolanên derdorê û bajar di nav ewrek dûyê reş ê gurr de maye û bûye sedema barana reş a asîdî ya jehrîn ku li derdorê deverê bariye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.timesnownews.com/world/middle-east/iran-war-oil-depot-strikes-videos-black-rain-us-israel-air-strikes-article-153787160 |sernav='River of Fire' in Tehran: Videos Show Israeli Strikes Hit Iran Fuel Depots, Trigger Black Rain |malper=Times Now |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Rayedarên Îranê ji welatiyan xwestine ku li malê bimînin, li derve bi rûpoşan bigerin, xwarin û sotemeniyê bi kêmanî bikar bînin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Parent |pêşnav=Deepa |tarîx=2026-03-08 |sernav=‘Dark, like our future’: Iranians describe scenes of catastrophe after Tehran’s oil depots bombed |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/08/dark-like-our-future-iranians-describe-scenes-of-catastrophe-after-tehrans-oil-depots-bombed |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Wezareta berevaniya Keyaniya Yekbûyî piştrast kiriye ku hêzên wan droneke îranî ku ber bi Iraqê ve diçû, asteng kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.the-independent.com/news/world/middle-east/kuwait-city-tower-fire-drones-iran-war-b2934196.html |sernav=Kuwait city tower erupts in flames as Iran launches new wave of strikes in the Gulf |malper=The Independent |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Her wiha, wezaretê niyeta xwe ya şandina helîkoptereke Merlîn ji bo herêmê diyar kiriye ku di demên pêşin de alîkariya tespîtkirina gefên hewayî bike. Li gorî Heyva Sor a Îranê ji destpêka şer ve bi tevahî 65 dibistan û 32 navendên bijîşkî (wek nexweşxane û dermanxane) bûne hedef û zêdetirî 10.000 deverên sivîlan ji ber êrîşan zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/8/iran-live-israel-bombs-tehran-oil-depots-attacks-on-gulf-states-continue |sernav=Iran war updates: New supreme leader named; 2 killed in Saudi Arabia strike |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Kelliher |pêşnav=Ted Regencia,Virginia Pietromarchi,Alma Milisic,Caolán Magee,Fiona }}</ref> === 9ê adarê === [[NATO]]yê rêgirtina li duyem ê mûşeka balîstîk a li ser qada hewayî ya [[Bakurê Kurdistanê]] piştrast kiriye ku mûşekê li ser esmanê Dîlok a Bakurê Kurdistanê, li nêzîkî [[Dîlok]]ê hatiye têk têk birin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-03-09 |sernav=NATO intercepts second Iranian ballistic missile fired towards Turkey |url=https://www.straitstimes.com/world/middle-east/turkey-says-second-iranian-ballistic-missile-shot-down-by-nato-defences-in-airspace |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Straits Times |ziman=en |issn=0585-3923 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/899194/slug |sernav=NATO Intercepts Iranian Ballistic Missile in Turkish Airspace, Türkiye's Defense Ministry Says |malper=NATO Intercepts Iranian Ballistic Missile in Turkish Airspace, Türkiye's Defense Ministry Says |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Donald Trump piştî axavtina bi serokê Rûsyayê Vladimir Putin re îdîa kiriye ku "şer pir temam e, hema bêje temam bûye" û gotiye "me di gelek waran de şer qezenc kiriye."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2026/03/09/trump-iran-war-end.html |sernav=Trump says Iran war will end 'very soon,' predicts lower oil prices |malper=CNBC |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Mangan |pêşnav=Dan }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Trew |pêşnav=Bel |tarîx=2026-03-13 |sernav=Iran-US war latest: US confirms troops killed in Iraq plane crash as explosion hits Tehran demonstration |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/iran-us-war-live-updates-trump-israel-oil-iraq-b2937707.html |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Independent |ziman=en }}</ref> Trump piştre di civîneke çapemeniyê ya ku di heman rojê hatiye lidarxistin de ji hinek şîroveyên xwe vegeriya û piştgirî da wezîrê berevaniyê Pete Hegseth dema ku gotibû ku şer tenê "destpêka avakirina welatekî nû" ye û ew ê "zû" biqede.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Cameron |pêşnav=Chris |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Boxerman |pêşnav3=Aaron |paşnav4=Troianovski |pêşnav4=Anton |paşnav5=Pérez-Peña |pêşnav5=Richard |tarîx=2026-03-09 |sernav=After Global Economy Shudders, Trump Zigzags on Whether War Is Nearing End |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/10/world/iran-war-trump-us-israel |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Lêbelê Trump her wiha gotiye ku Amerîka dê di roja sêşemê de êrîşa "roja herî dijwar" pêk bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dw.com/en/us-israel-war-with-iran-updates-oil-price-trump/live-76284477 |sernav=Iran war: Tuesday to be 'most intense day' of US strikes |malper=dw.com |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Nêzîkî 12 bombebaranên B1-B gihîştine baregehên li Ewropayê. 5 ji wan li baregeha Hêza Hewayî ya Qraliyetê ya Fairfordê li Keyaniya Yekbûyî daketin û tevlî sê bombebaranên B-52 bûne, di heman demê de jî 3 B1-B yên din jî ber bi Baregeha Hewayî ya Ramsteinê li Almanya ve hatine şandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.airandspaceforces.com/b-1s-b-52s-bombers-europe-iran-epic-fury/ |sernav=B-1s and B-52s Bombers Pour into Europe for Ops Against Iran |malper=Air & Space Forces Magazine |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |paşnav=South |pêşnav=Todd }}</ref> === 10ê adarê === Di şeva 9 û 10ê adara 2026an de, bombebaranên li ser Tehranê bi girîngî zêde bûye. Rêzeke teqîn bajarê Tehranê, bi taybetî li beşên rojhilat, rojava û başûrê bajêr ku dengê çend teqînên bihêz bi rêzê ve hatiye bihîstin. Herwiha li Kerecê ku bajarekî mezin ê li bakurê rojavayê Tehranê ye, teqînên mezin hatine ragihandin ku li wir çend teqîn li herêmên pîşesaziyê hatine ragihandin. Li bakurê rojavayê welat, li bajarê Tebrîzê jî dengê teqînan hatiye. Rayedarên îranî tavilê asta zirarê li van bajaran eşkere nekirine lê çend çavkaniyên herêmî ragihandine ku êrîşên ku tesîsên lojîstîk û pîşesaziyê hedef digirin hatine kirin.<ref name=":10">{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://aje.news/a49wlz?update=4382851 |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Li başûrê rojhilatê welêt, balafirgeha Kermanê jî rastî êrîşan hatiye. Li gorî rayedarên herêmî yên ku ji aliyê medyaya Îranê ve hatine parvekirin, gelek avahiyên balafirgehê zirar dîtine. Herwiha êrîşên li bajarê Îsfahanê jî hatine berdewam kirin ku Qesra dîrokî ya kevnar a Chehel Sohoun, ku di Lîsteya Mîrata Cîhanî ya UNESCOyê de ye, piştî bombebaranê zirareke mezin dîtiye. Êrîşê ji ber nêzîkbûna bajêr ji bo çend tesîsên nukleerî yên hesas bûye sedema fikarên cidî.<ref name=":10" /> Li deryayê hêzên amerîkî operasyonên xwe yên li dijî şiyanên deryayî yên Îran a li Kendava Farsê berdewam kiriye. Di civîneke çapemeniya li Washingtonê, serkêşê fermandariya giştî ya hêzên hevbeş ên Amerîkayê Dan Caine diyar kiriye ku hêzên amerîkî keştîyên îranî yên ku beşdarî operasyonên danîna mayinên deryayî bûne, hedef girtine. Li gorî wî, ji destpêka şer ve zêdetirî pêncî keştîyên îranî hatine bin av kirin an jî hatine rûxandin.<ref name=":10" /> Li bajarê Manamayê ku paytexta Behreynê ye, bi êrîşeke dronî birca Millennium li navçeya Seefê hatiye hedef girtin. Navendên pargîdaniyên telekomunîkasyonê Clarent ku li qata 11em a avahiyê bû, piştî teqînê zirarên mezin dîtiye. Her wiha wezareta karên hundir a Behrêynê piştrast kiriye ku êrîşeke cuda li dijî avahiyeke niştecihbûnê li bajêr pêk hatiye jinek jiyana xwe jidest daye û çend kesên din birîndar bûye. Rayedaran êrîş wekê "êrîşek eşkere" ya ku sivîlan hedef digire wesif kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-war-targets-map-numbers/ |sernav=Map and chart track the latest U.S. and Iranian war targets - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-10 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en-US }}</ref> Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, rafineriya Ruwais ku yek ji mezintirîn rafineriyên petrolê ya cîhanê ye, piştî êrîşeke bi dronan ku herêma pîşesaziyê ya Ruwais li mîrgeha Ebû Dabî bûye armanca êrîşên Îranê, hilberîna neftê bi demkî sekiniye.<ref name=":11">{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/10/woman-killed-in-bahrain-as-other-gulf-states-intercept-iranian-missiles |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Li Erebistana Siûdî dronek li taxeke niştecihbûnê ya bajarê Ez Zulfî yê li parêzgeha Riyadê ketiye xwarê. Rayedarên Siûdî ragihandine ku di bûyerê de ziyana madî çêbûye lê ti kes nemiriye.<ref name=":11" /> Demek kurt piştî ku artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan avêtina mûşekan ji Îranê tesbît kiriye, li Îsraêlê, çend êrîşên mûşekan li herêma Beyt Şemeş a li navenda welêt hatin ragihandin. Tîmên rizgarkirinê ji bo nirxandina rewşê şandin cihê bûyerê, lê di cih de ti birîndar nehatin ragihandin. Li gorî wezareta tenduristiyê ya Îsraêlê, di 24 saetên borî de 191 kes, hem sivîl û hem jî personelên leşkerî, ji ber pevçûnê rakirine nexweşxaneyê. Ji destpêka şer ve 2 hezar û 339 birîndar li nexweşxaneyên Îsraêlê hatine derman kirin. Li gorî agahiyên herî dawî yên heta 10ê adarê, 95 kes li nexweşxaneyan mane ku 11 ji wan rewşa wan giran e. Di heman demê de, di êrîşeke mûşekî ya Îranê de li ser bajarê Yehudê li navenda Îsraêlê kesek jiyana xwe jidest daye û du kes jî birîndar bûne. === 11ê adarê === Di roja 11ê adarê de hêza hevbeş a Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe li seranserê axa Îranê beberdewam kirine ku ev êrîş li hemberî qereqolên polîsan li parêzgehên [[Rojhilata Kurdistanê]], [[Tehran]] û her wiha navendeke Besîcê li Tehranê û baregehên Besîcê Îmam Riza li Îsfehanê pêk hatine. Her wiha baregeha 7em a hêzên hewayî jî hatine hedefgirtin. Li Bender Ebasê, li parêzgeha Hormozgan, dezgehên medyayî yên li dijî rejîmê nûçeyên rûxandina radareke Îranê ragihandine. Li parêzgeha Xuzistanê, rafineriya Abadanê rastî lêdanekê hatiye ku êrîş yek sedemên krîza enerjiyê ye ku qutbûnên rojane yên elektrîka li seranserê Îranê girantir kiriye. Fermandariya Amerîkayê ragihandiye ku ji destpêka şer ve wan li Îranê zêdetirî 5.500 hedefan xistiye û diyar kiriye ku li ser beşên mezin ên axa Îranê serdestiya wan ê hewayî heye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.france24.com/fr/moyen-orient/20260311-en-direct-guerre-au-moyen-orient-iran-revendique-frappes-grande-ampleur-israel-etats-unis-golfe-petrole |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Di heman rojê de hevpeymaniya Îsraêl û Dewletên Yekbûyî li avahiya Bank Sepah li Tehranê xistiye ku di encamê de avahî hilweşiyaye û xizmetguzariyên serhêl û yên rûbirû hatiye rawestandin. Ev bankeya ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî ve hatiye hilweşandin, berpirsiyarê dayîna mûçeyên karmendên Pasdarên Şoreşê û artêşa birêkûpêk a Îranê bû. Li gorî medyaya herêmî karmendên ku ji bo amadekirina mûçeyên mehê di şifta şevê ya awarte de dixebitîn, hatine kuştin. Xizmetên Banka Melli ku saziyeke din a bi rejîmê ve girêdayî ye, çend roj in hatine astengkirin. Di bersivê de, baregeha Xetam el-Enbiya ragihandiye ku navendên aborî û bankên bi Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ve girêdayî yên li herêmê niha hedefên wan ên rewa ne û bang li sivîlan kiriye ku ji ber êrîşên Dewletên Yekbûyî di nav kîlometreyekê de nêzîkî saziyên bankayên Îranê nebin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lorientlejour.com/article/1498593/larmee-iranienne-dit-vouloir-desormais-frapper-des-cibles-economiques-dans-la-region.html |sernav=L'armée iranienne dit vouloir désormais frapper « les centres économiques et les banques » dans la région |malper=L'Orient-Le Jour |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Li Erebistana Siûdî Îran êrîşên dubare li ser binesaziya leşkerî û enerjiyê ya padîşahiyê berdewam kiriye. Wezareta berevaniyê ragihandiye ku wan heft dronên ku ber bi zeviya petrolê ya Şeybe ya mezin li rojhilatê welêt ve diçûn asteng kirine ku ji aliyê Aramco ve dihatin xebitandin û ji destpêka şer ve çend caran hatiye hedefgirtin. Şeş mûşekên balîstîk ên ku baregeha hewayî ya prens Siltan ku leşkerên amerîkî li nêzîkî Riyadê lê dimînin, hatine hedef digirtin, hatine têkbirin, her wiha pênc dron li herêma El Xerj û du dronên din jî li nêzîkî Hafar El Batîn, li ser sinorê Kuweytê hatine têk birin.<ref name=":12">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/11/iran-fires-missiles-drones-at-gulf-nations-as-ship-hit-in-strait-of-hormuz |sernav=Iran fires missiles, drones at Gulf nations as ship hit in Strait of Hormuz |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> Hêzên Îranê pêlek li dijî Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî pêlek nû yê êrîşan daye destpêkirin ku tê de dron û mûşek hatine bikaranîn. Du dron li nêzî Balafirgeha Navneteweyî ya Dubayê ketin xwarê û di encamê de çar kes birîndar bûn ku di nav de du welatiyên ganayî, yek bangladeşî û welatiyekî hindî di nav de hebûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lorientlejour.com/article/1498577/des-drones-tombes-pres-de-laeroport-de-dubai-quatre-blesses-autorites.html |sernav=Des drones tombés près de l'aéroport de Dubaï, quatre blessés |malper=L'Orient-Le Jour |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Li Qeterê piştê ku li Dohayê dengê teqînan hatiye bihîstin ku hatiye ragihandin ku êrîşeke mûşekî hatiye têkbirin.<ref name=":12"/> Li Kuweytê, Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî berpirsiyariya avêtina du mûşekan li baregeha amerîkî ya Kampa Arifjan, li başûrê bajarê Kuweytê ku baregeha pêşeng a pêkhateya bejayî ya CENTCOMê lê ye, girtiye ser xwe. Di heman rojê de artêşa Kuweytê bêbandorkirina heşt dronan ragihandiye. Li Omanê balafirên bêmirov ên îranî li bendera Salalahê xistine û tankên sotemeniyê hatine armanc girtin. Her çend ti qurbanî nehatine ragihandin jî, xebatên li benderê hatine rawestandin. Di encamê de li wir agirêkî mezin derketiye û di tevahiya êvarê de gurtir bûye û beşek mezin ji benderê şewitandiye.<ref>{{Jêder |sernav=Des réservoirs de carburant touchés par une frappe de drones à Oman |tarîx=2026-03-11 |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/iran/video-des-reservoirs-de-carburant-touches-par-une-frappe-de-drones-a-oman_VN-202603110647.html |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Îranê li Tengava Hurmizê û li Kendava Erebî, êrîşên xwe yên li dijî keştîyên bazirganî zêde kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/attacks-strait-hormuz-intensify-iran-targeted-commercial-ships/story?id=130962627 |sernav=Tensions continue to escalate in the Strait of Hormuz as 3 commercial ships attacked |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Di heman rojê de êrîşên Îranê û êrîşên komên girêdayî Îranê ku di nav axa Iraqê de ne li hemberî [[Başûrê Kurdistanê]] berdewam kiriye. Îran li Başûrê Kurdistanê êrîşî wergehên kurdên [[Rojhilata Kurdistanê]] kirine. Heşt balafirên bêpîlot ên ku di du pêlan de hatin avêtin baregeha partiya Komala li herêma Zirgiwezala, nêzîkî [[Silêmanî (bajar)|Silêmaniyê]] bûye armanca êrîşên Îranê û di encamê de pêşmergeyek jiyana xwe jidest daye û du peşmerge jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/130320264 |sernav=Kî ji kû derê bi kîjan dronan êrişî Herêma Kurdistanê dike? |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en }}</ref> === 12ê adarê === ==== Êrîşên li ser Îranê ==== Di roja 12 adarê de hevpeymaniya Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe yên li seranserê axa Îranê bi awayekî berbiçav zêde kiriye û ji destpêka şer ve hejmara xalên ku hatine hedefgirtin gihîştiye nêzîkî 6.000an. Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan kompleksa Taleghan, ku li Parçînê li başûrê rojhilatê Tehranê ye, bombebaran kiriye ku ew wekê tesîseke stratejîk ji aliyê rejîmê ve hatiye bikaranîn ku şiyanên girîng ji bo çêkirina çekên nukleerî pêş bixe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/live-updates/iran-war-us-israel-gulf-allies-strait-of-hormuz-attacks-oil-prices-stocks/ |sernav=Iran war paralyzes oil trade, U.S. military plane crashes in Iraq |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |paşnav4= |paşnav5= |pêşnav5= |paşnav6= |pêşnav6= |paşnav7= |pêşnav7= }}</ref> Her wiha êrîş bi awayekê sîstematîk xalên kontrolê yên milîsên paramîlîter ên Besîcê li seranserê Tehranê hatiye pêk anîn ku artêşa Îsraêlê dibêje wan li gelek deverên Tehranê xalên leşkerî danîne ku şêniyên bajêr de tirsê çêkirine. Di heman demê de UNHCR radigihîne ku ji destpêka şer û pevçûnan ve 3,2 milyon îranî li hundirê welat koçber bûne, ku ev hejmar di navbera 600.000 û milyonek malbatan de ye ku piraniya wan ji Tehran û deverên mezin ên bajarî reviyan ku li bakurê welat û deverên gundewarî penageh bibînin û di heman demê de Neteweyên Yekbûyî diyar kiriye ku ew texmîn dikin ku ev koçberiya berdewam zêde bibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.unhcr.org/fr/actualites/communiques-de-presse/jusqua-3-2-millions-diraniens-temporairement-deplaces-dans-leur |sernav=Jusqu'à 3,2 millions d'Iraniens temporairement déplacés dans leur pays alors que le conflit s'intensifie |malper=HCR |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr |paşnav=Ito |pêşnav=Par Ayaki }}</ref> Di warê siyasî de rêberê bilind ê nû yê Îranê Mucteba Xameneyî peyama xwe ya yekem ê piştî erkdarkirina xwe bi daxuyaniyekê ku li ser televîzyona dewletê ya Îranê hatiye xwendin lê di weşanê de deng û dîmenên Mucteba Xameneyî nehatiye parvekirin. Mucteba Xameneyî di vê peyamê de bi tundî soza tolhildanê li dijî Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ji bo wêrankirina çêbûyî daye ku daxwaz dike ku Tengava Hurmizê girtî bimîne û diyar kiriye ku hemî baregehên amerîkî yên li herêmê ji bo wî hedef in. Balyozê Îranê li Nîkosyayê piştrast kiriye ku ew di êrîşa ku bavê wî tê de hatiye kuştin de birîndar bûye û ragihandiye ku ew ji ling, dest û milê xwe birîndar bûye û di heman demê de şêwirmendekî hikûmetê bi eşkereyî piştrast kiriye ku ew sax û tenduristiya wî baş e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/nous-nous-vengerons-le-nouveau-guide-supreme-iranien-mojtaba-khamenei-sort-du-silence-dans-un-message-lu-a-la-television_AP-202603120568.html |sernav="Nous nous vengerons": le nouveau guide suprême iranien Mojtaba Khamenei sort du silence dans un message lu à la télévision |malper=BFM |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Di 12 adarê de êrîşên Îranê li dijî Erebistana Siûdî Îran êrîşên li ser binesaziya leşkerî û enerjiyê berdewam kiriye. Wezareta berevaniya siudî têkbirina çend balafirên bêpîlot ên ku bîrên petrolên mezin ên li Şeybe hedef digirtin ku ji destpêka şer ve gelek caran hatibû hedefgirtin û her wiha têkbirina dronek ku bi awayekî xeternak nêzîkî navçeyek Riyadê dibû ku balyozxaneyên biyanî lê ne, ragihandiye ku vê yekê berfirehbûna hedefên Îranê ber bi deverên dîplomatîk ve nîşan daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/12/saudi-defense-ministry-says-intercepted-drones-headed-to-shaybah-oil-field |sernav=Saudi Arabia intercepts 24 drones targeting Eastern Province and Shaybah oil field |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Mîrgehên Erebî yên Yekbûyî, piştî lêdaneke rasterast ji aliyê droneke Îranê ve, li avahiya bilind ê bi navê Harbour Creek li Dubaiyê agir derketiye û di heman demê de bermahiyên droneke din jî li nêzîkî navçeya darayî ya Dubaiyê ku yek ji navendên aborî yên herî girîng ên herêmê ye, ketiye xwarê. Keştiyeke neftê jî 65 kîlometre li bakurê Jebel Elî ji aliyê guleyeke nenas ve hatiye lêdan ku bûye sedema agireke piçûk ê li ser keştiyê ku zû hatiye kontrolkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/12/dubaibased-dp-world-says-jebel-ali-port-fully-operational-inbound-vessel-traffic-reduced |sernav=Dubai-based DP World says Jebel Ali port fully operational, inbound vessel traffic reduced |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Kuweytê droneke îranî rasterast li avahiyek niştecihbûnê li başûrê welêt xistiye ku di encamê de du sivîl birîndar bûn û agir bi avahiyê ketiye ku ji aliyê agirkujan ve bi lez û bez hate kontrolkirin. Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê jî ji aliyê çend dronan ve hatiye lêdan ku ziyanên madî yên girîng li binesaziyê çêbûne lê di vê êrişê de ti qurbanî çênebûne. Wezareta berevaniya Kuweytê ragihandiye ku çend dronên din berî ku bigihîjin hedefên xwe hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/12/kuwait-international-airport-targeted-by-drones-causing-material-damage-only- |sernav=Kuwait International Airport targeted by drones, causing material damage only |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Behrêynê balafirên bêmirov ên Îranê li depoyên hîdrokarbonên li parêzgeha Muharraqê dixin û di encamê de agirê mezin û dijwar derketiye holê ku ji dûr ve hatiye dîtin. Wezareta karên hundir bi lezgînî bang li şêniyên bajarokên nêzîk ên wekê Hidd, Arad, Qelalî û Samahîc kiriye ku ji ber dûyê jehrîn a qalind a ku ji cihê şewatê derdikeve, li hundir bimînin û pencere û deriyên hewakirinê bi hişkî bigirin. Di dawiya rojê de agir hatiye kontrolkirin ku ev yek rê da rayedaran ku qedexeyên li ser şêniyên deverê hatibûn ferzkirin, rakin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c743gpd9z72o |sernav=Iran steps up attacks on energy targets as tankers hit |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-GB }}</ref> Li Tengava Hurmizê û Kendava Farsê, rewşa deryayî bi awayekî metirsîdara berdewam xirabtir bûye. Sê deryavanên keştiya barkêş a teylandî Mayuree Naree ku roja berê ji aliyê keştiyeke şer ê Îranê ve ku ji dûr ve tê xebitandin rastî êrîşê hatine, hê jî winda ne û hatiye bawerkirin ku ev deryavan di odeya motorê ya zirar dîtiye de asê mane. Her çend agir hatiye vemirandin jî, gihîştina keştiyê hê jî ne gengaz e. Bîst endamên din ên tîma deryavan ku hemî hemwelatiyê teylandî bûn, bi ewlehî gihiştine Omanê. ==== Êrîşên li dîjî Başûrê Kurdistanê ==== Li [[Başûrê Kurdistanê]], li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] baregeheke leşkerî ya Îtalyayê rastî êrîşan hatiye. Mûşekek rasterast li baregeha leşkerên îtalî dikeve lê ji ber ku berê ev baregeh hatibû valakirin ti qurbanî çênebûye. Wezîrê berevaniya Îtalyayê Guido Crosetto êrîş piştrast kiriye û vegerandina 141 leşkerên îtalî yên ku hê jî li baregehê ne ragihandiye ku vekişîneke ku ji ber sedemên ewlehiyê beriya bûyerê hatibû plankirin, 102 leşker berê vegeriyabûn Îtalyayê û nêzîkî çil leşkerên din jî li Urdunê hatine bicihkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ilmessaggero.it/schede/erbil_base_militare_italiana_dove_si_trova_quanti_soldati_ci_sono-9411572.html |sernav=Erbil, la base militare italiana nella zona a rischio: dove si trova, quanti soldati italiani ci sono e chi è il comandante |malper=www.ilmessaggero.it |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=it }}</ref> Di heman rojê de baregeha hevbeş a fransî-kurdî ya Mala Qara, ku bi qasî 40 kîlometreyan li başûrê rojavayê Hewlêrê ye, di şeva 12-13ê adarê de rastî êrîşeke du dronan hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.defense.gouv.fr/terre/actualites/deces-ladjudant-chef-arnaud-frion-operation-exterieure-irak |sernav=Décès de l’adjudant-chef Arnaud Frion en opération extérieure en Irak {{!}} Ministère des Armées et des Anciens combattants |malper=www.defense.gouv.fr |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> Efserê erkan Arnaud Frion ku ji Tabûra 7em a şopvanên alpînê bû ku bi eslê xwe ji bajarê Varces, Isèreyê bû di êrîşê de jiyana xwe jidest daye. Ew yekem leşkerê Fransayê ye piştê demek dirêj li heremê jiyana xwe jidest dide. Serokkomarê Fransayê Emmanuel Macron saet di 1:37ê (dema herêmî) sibehê de mirina fermandarê fransî ragihandiye û diyar kiriye ku hebûna wan ê li heremê di çarçoveya têkoşîna li dijî terorîzma DAÎŞÊ de ji sala 2015an vir ve ye û diyar kiriye ku şerê li Îranê nikare êrîşên bi vî rengî rewa bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/monde/iran/guerre-entre-les-etats-unis-israel-et-l-iran/mort-d-un-soldat-francais-au-moyen-orient-qui-etait-l-adjudant-chef-arnaud-frion-mort-lors-d-une-attaque-de-drone-dans-le-kurdistan-irakien_7865429.html |sernav=Qui était l'adjudant-chef Arnaud Frion, mort lors d'une attaque de drone dans le Kurdistan irakien ? |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr-FR }}</ref> === 13ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di roja 13ê adarê de êrîşên Îsraêl û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê êrîşên xwe yên li ser Îranê bi awayekî berbiçav zêde kirine û li gorî raporên ajansan ji destpêka şer û pevçûnan vir ve hejmara xalên ku hatine lêxistin gihiştiye 15.000an. Di şeva 12-13ê adarê de artêşa Îsraêlê li parêzgeha Xuzistanê êrîşî çend cihên ewlehiyê yên navxweyî kiriye ku di nav wan de baregeha polîsên li parêzgeha Ehwazê, baregeha hêzên bejayî yên mihafizên şoreşê ya li heman bajarî û tugaya zirxî ya 292em a artêşa birêkûpêk a li Dezfulê hebûn. Li gorî nirxandinên Amerîkayê, hevpeymaniyê heta 13ê adarê ji sedî 60 heta 80ê fuzeyên Îranê û heta ji sedî 80ê pergala parastina hewayî ya Îranê ji holê rakirine. Tesîseke çêkirin û depokirina mûşekên balîstîk ên bin erdê li Şîrazê, parêzgeha Farsê û her wiha cihekî mûşekan ku li Borazcan a li parêzgeha Buşehrê û herêma pîşesaziyê ya Hacîabadê li Arakê, parêzgeha Markazî, ku pargîdaniyên bi bernameya nukleerî ya Îranê ve girêdayî ne, hatine bombebarankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2026/03/13/trump-says-us-obliterated-military-targets-on-irans-kharg-island-but-didnt-wipe-out-oil-infrastructure.html |sernav=Iran threatens to retaliate against neighbors; Trump urges countries to assist in securing Strait of Hormuz |malper=CNBC |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Cullen |pêşnav=Sam Meredith,Darla Mercado, CFP®,Terri }}</ref> Donald Trump bi xwe radigihandiye ku wî fermana yek ji êrîşên esmanî yên herî bihêz ên dîroka Rojhilata Navîn li dijî girava Xarkê daye ku bi qasî ji %90 ê ji petrola hinardekirî ya Îranê ji wir derbas dibe. Careke din dîsa Trump zelal kiriye ku wî biryar daye ku binesaziya petrolê ya giravê biparêze, di heman demê de gef xwar ku ger Îran rê li ber veguhestina petrolê li Tengava Hurmuz bigire, ew ê giravê hilweşîne. Wî her wiha îdia kiriye ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê dê di hefteya bê de li Îranê pir bi tundî êrîş bike, ev yek nîşan dide ku dawiya pevçûnê nêzîk nîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bfmtv.com/international/amerique-nord/etats-unis/donald-trump-annonce-que-l-armee-americaine-a-mene-l-un-des-raids-aeriens-les-plus-puissants-de-l-histoire-du-moyen-orient-sur-l-ile-de-kharg-en-iran_AV-202603130962.html |sernav=Donald Trump annonce que l'armée américaine "a mené l'un des raids aériens les plus puissants de l'histoire du Moyen-Orient" sur l'île de Kharg en Iran |malper=BFM |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> Li navenda Tehranê, li nêzîkî şahiyeke ku ji bo roja cîhanê ya Qudsê teqîn çêbûne û herî kêm kesek jiyana xwe jidest daye. Artêşa Îsraîlê serê sibeha 13ê adarê ji welatiyên Îranê xwestibû ku ji du deverên li navenda paytextê ya nêzîkî cihê merasîma leşkerî ku gelek serokên payebilind ên Îranê ku di nav wan de serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan û rêveberê ewlehiyê Elî Larîcanî jî hebûn, vala bikin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/explosions-near-tehran-al-quds-day-march-in-solidarity-with-palestinians |sernav=Al-Quds Day rally in Tehran draws thousands despite US-Israeli attacks |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Li Erebistana Siûdî wezareta parastinê têk birina deh dronan ku li ser herêma rojhilatê Erebistanê difiriyan ragihandiye û piştre 28 dronên din ên ku di pêla duyem a êrîşan de ketine qada hewayî ya Siûdî jî hatine têk birin. Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî avahiyek li navenda darayî ya navneteweyî ya Dubayê bi ketina bermahiyên droneke li avahiyê dikeve ku zirar daye rûyê avahiyê lê ti birîndarî çênebû. Ev bûyer di demekê de qewimî ku pargîdaniyên navneteweyî yên mezin ên ku di nav de Citi, Deloitte û PwC jî hebûn, ji ber gefên Îranê ya li dijî navendên aborî û darayî yên bi Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ve girêdayî, ofîsên xwe ji DIFC yê vala kiribûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://nypost.com/2026/03/13/world-news/international-financial-centre-in-dubai-hit-by-kamikaze-drone/ |sernav=International Financial Centre in Dubai hit by kamikaze drone {{!}} New York Post |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US }}</ref> Li Omanê du karkerên biyanî dema ku dronek li herêma pîşesaziyê ya El-Awahi li parêzgeha Sohar a bakurê Omanê ketiye xwarê, hatine kuştin û çend kesên din jî birîndar dibin. Droneke din li deverek vekirî bêyî ku ti qurbanî çêbibin ketiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/iran-war-what-is-happening-on-day-14-of-us-israel-attacks |sernav=Iran war: What is happening on day 14 of US-Israel attacks? |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Melimopoulos |pêşnav=Elizabeth }}</ref> Li Tengava Hurmizê Îran trafîka deryayî bi tevayî asteng kiriye. Serokê fermandariya giştî ya hêzên hevbeş ên Amerîkayê Dan Caine qebûl kiriye ku tengav ji aliyê taktîkî ve hawîrdorek tevlihev pêşkêş dike û bi awayekî neyekser qebûl dike ku di demek kurt de pêşîgirtina li êrîşên Îranê li wir ne mimkûn e. Wezîrê enerjiyê ya Amerîkayê wisa difikire ku heta dawiya mehê eskortên tankeran werin bicihkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-war-hegseth-caine-update-pentagon/ |sernav=Hegseth says there's "no clear evidence" Iran is placing new mines in Strait of Hormuz - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US |paşnav=Watson |pêşnav=Eleanor }}</ref> Li Îsraîlê, Îran di nav rojê de pênc mûşekên din ên balîstîk avêtiye. Mûşekek li Zerzîrê, rojhilatê Heyfayê, ketiye ku di encamê de bi dehan kes birîndar bûne û zirarên mezin daye malên derdorê. Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî berpirsiyariya êrîşan girtiye ser xwe ku diyar kiriye ku wan avêtina mûşekên Xeybar Şekan bi Hizbullahê re koordîne kirine.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Taber |pêşnav=D |tarîx=1994-10-10 |sernav=Diastereoselectivity in uncatalyzed intramolecular C_H insertion by an alkylidene carbene |url=https://doi.org/10.1016/s0040-4039(00)78382-1 |kovar=Tetrahedron Letters |cild=35 |hejmar=41 |rr=7909–7910 |doi=10.1016/s0040-4039(00)78382-1 |issn=0040-4039 }}</ref> Li eniya leşkerî ya amerîkî dema ku balafir li rojavayê Iraqê ketiye xwarê, tevahiya tîma balafireke tanker a KC-135 ku ji şeş leşkeran pêk hatiye, jiyana xwe jidest dane. Di derbarê bûyerê de CENTCOMê diyar kiriye ku bûyer ne ji ber agirê dijmin an dostane çêbûye û balafireke duyem a têkildar bi ewlehî daketiye. Ev çarem balafireke leşkerî ya amerîkî ye ku ji destpêka şer ve dikeve xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-war-kc-135-us-plane-crash-iraq-crew-deaths-confirmed/ |sernav=All 6 crew members killed in crash of American KC-135 refueling aircraft in Iraq, U.S. military confirms - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US }}</ref> === 14ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Hevpeymaniya Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe li ser axa Îranê beberdewam kirine ku artêşa Îsraêlê ragihadiye ku wan navenda lêkolînê ya sereke ya Ajansa Fezayê ya Îranê armanc girtine ku ew wekê laboratuarên stratejîk ên ku ji bo pêşxistina peykên leşkerî, berhevkirina îstîxbaratê û rêberiya êrîşên li ser xalên li seranserê Rojhilata Navîn têne bikar anîn û her wiha kargehekê ji bo hilberîna pergalên parastina hewayî jî di nav de bû.<ref>{{Jêder |sernav=Guerre au Moyen-Orient: l’armée israélienne frappe le principal centre de recherche de l’Agence spatiale iranienne |tarîx=2026-03-14 |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/iran/video-guerre-au-moyen-orient-l-armee-israelienne-frappe-le-principal-centre-de-recherche-de-l-agence-spatiale-iranienne_VN-202603140281.html |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr }}</ref> Li gorî ajansa nûçeyan a farsê di êrîşa mûşekî ya Îsraîl û Amerîkayê ya li ser herêmeke pîşesaziyê ya li Îsfehanê de 15 kes mirine. Di warê mîrasê de, Wezareta Mîrasa Çandî ya Îranê radigihîne ku ji destpêka şer û pevçûnan ve di bombebaranan de herî kêm 56 muzexane û cihên dîrokî li seranserê welst zirar dîtine. Di nav cihên ku ji ber êrîşan bi bandor bûye de Qesra Golestan a li Tehranê ku Cihê Mîrateya Cîhanî ya UNESCOyê ye û yek ji kevintirîn abîdeyên paytexta Îranê ye.û Meydana Neqşî-Cehan li Îsfehanê ku gewhereke mîmarî ya sedsala 17an e di nav de hebûn. Parêzgeha Tehranê herî zêde ji ber êrîşan bi bandor bûye ku 19 abîdeyên dîrokê zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/culture/patrimoine/en-iran-au-moins-56-musees-et-sites-historiques-ont-ete-endommages-selon-le-ministere-du-patrimoine-culturel_7868015.html |sernav=En Iran, au moins 56 musées et sites historiques ont été endommagés selon le ministère du Patrimoine culturel |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr-FR }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Hêzên îranî pêlên nû yên êrîşan li dijî Erebistana Siûdî dane destpêkirin. Wezareta berevaniya Siudî ragihandiye ku şeş mûşekên balîstîk ên ku ber bi parêzgeha Xercê ve hatine avêtin hatine têkbirin û her wiha deh dronên ku li ser herêma rojhilatê welêt difiriyan hatine rûxandin û piştre 28 dronên din ên ku derbasî qada hewayî bûne hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/14/iran-continues-intensified-attacks-across-gulf-in-us-israel-war-fallout |sernav=Iran continues intensified attacks across Gulf in US-Israeli war fallout |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> Her çiqas Donald Trump zirarê kêm dîtiye û diyar kiriye ku çar ji pênc balafirên ku lê ketine, jixwe vegeriyane xizmetê, li gorî Wall Street Journal, balafirên tanker ên amerîkî KC-135 ku li baregeheke Siûdî bi cih bibûn, di êrîşa Îranê de zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/five-air-force-refueling-planes-hit-in-iranian-strike-on-saudi-arabia-wHYFMW2YG3p0rwH3HaGU |sernav=Five Air Force Refueling Planes Hit in Iranian Strike on Saudi Arabia |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî piştî ku bermahiyên droneke Îranê ya têkbirî li tesîsan ketiye, li navenda petrolê ya Fuceyrayê ku bendergeheke stratejîk û termînala hinardekirina petrola xam e û rojane bi qasî milyonek bermîl petrola îmaratê derbas dibe, agireke mezin derketiye. Di êrîşên berdewam de welatiyekî urdunî bi sivikî birîndar bûye û hinek xebatên barkirina petrolê hatine sekinandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/u-a-e-says-one-injured-at-fujairah-oil-industry-zone-epFN2fUiQ73DfB8YN47F |sernav=U.A.E. Says One Injured at Fujairah Oil Industry Zone |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Kuweytê du dron li baregeha hewayî ya Ehmed El-Cabirê ku li nêzîkî kampa Arifjanê ye ku navenda fermandariya pêşverû ya CENTCOMê lê ye, xistine, sê leşkerên kuweytî bi sivikî birîndar bûne û ziyana milkî çêbûne. Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê jî ji aliyê çend dronan ve hatiye armanc girtin ku zirar daye pergala radarê lê ti qurbanî çênebûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/VnOHZwluS01ImfjD06Ay |sernav=Kuwait Says Drones Struck Airport’s Radar System |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Iraqê balyozxaneya amerîkî li Bexdayê ku li herêma kesk a pir ewle ye, di dana sibê de bi êrîşeke dronî hatiye hedefgirtin û dûyê reş ji ser kompleksa dîplomatîk bilind bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politico.eu/article/us-embassy-baghdad-hit-missile-drone-iran-war-defense/ |sernav=US embassy in Baghdad hit by missile |malper=POLITICO |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-GB }}</ref> Ji destpêka pevçûnan ve ev êrîşa duyem ê li dîjî balyozxaneyê ye. Çend demjimêran berê, êrîşên hevpeymaniya Îsraêl û Dewletên Yekbûyî li navçeya Arasat a Bexdayê êrîşî Keta'ib Hizbullah kirine û du endamên komê hatiye kuştin ku di nav wan de kesayetiyek ku ji hêla çavkaniyên ewlehiyê ve wekê kesek girîng dihat wesifandin. Derengiya êvarê baregeheke leşkerî li Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê ji aliyê komên alîgirê Îranê ve hatiye hedefgirtin ku bû sedema agirê li embar û avahiyên demkî yên li derveyî deverê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/fr/info-en-continu/20260314-irak-attaque-contre-l-ambassade-am%C3%A9ricaine-trois-morts-dans-des-frappes-sur-un-groupe-pro-iran |sernav=Irak: attaque contre l'ambassade américaine, Washington appelle ses citoyens à quitter le pays |malper=France 24 |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr }}</ref> Donald Trump ji bo Tengava Hurmizê ji Çîn, Fransa, Japon, Koreya Başûr û Keyaniya Yekbûyî xwestiye ku bi koordîne kirina bi Dewletên Yekbûyî re keştiyên şer bişînin ku rê li ber derbasbûna keştiyên neftê vekin û diyar kir ku gelek welat amadekariyê dikin ku vê yekê bikin. Wî ragihand ku hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî dê di demek nêzîk de dest bi hevalrêtiya keştiyên neftê bikin ku bi ewlehî di tengavê re derbas bibin, di heman demê de diyar kir ku bombebarana peravên Îranê û hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî dê di vê navberê de berdewam bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/replay-jt/france-2/20-heures/donald-trump-lance-un-appel-a-d-autres-pays-dont-la-france-a-pour-venir-l-aider-dans-le-detroit-d-ormuz_7868198.html |sernav=Donald Trump lance un appel à d'autres pays, dont la France, pour venir l'aider dans le détroit d’Ormuz |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr-FR }}</ref> === 15ê adarê === Hatiye ragihandin ku di saetên serê sibê ya 15ê adarê de li derdora Îsfehanê êrîşên esmanî yên dijwar pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603159508 |sernav=Heavy pre-dawn airstrikes reported across Isfahan |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603158996 |sernav=Explosions reported in several Iranian cities |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Di heman rojê de li nêzîkî Şîrazê 20 teqîn hatin bihîstin<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603152097 |sernav=Message to Iran International reports about 20 explosions near Shiraz |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> û li başûrê Tehranê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603158403 |sernav=Video shows heavy explosions across southern Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> li baregeha hewayî ya Dezfulê,<ref name=":13">{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603150042 |sernav=Heavy smoke rises over Dezful air base after explosions |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> li Xumeyn û li Hemedan a Rojhilata Kurdistanê teqînên tund çêbûne.<ref name=":13"/><ref name=":13"/> Di dîmenek ku hate weşandin de hatiye dîtin ku zirara berfireh a êrîşa hewayî ya li ser Bendera Jaskê li parêzgeha Hormozgan nîşan dide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603159291 |sernav=Video shows heavy damage at Jask port in southeastern Iran after US strikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Şêniyên li Îranê diyar kirine ku li seranserê welat zêdebûna belavkirina hêzên ewlehiyê zêde bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603152170 |sernav=Checkpoints expand as citizens report drones and strikes in several cities |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Di daxuyaniyekê de ku li ser hesabê X ê ya wezareta berevaniya Îtalyayê hatiye parvekirin, serfermandarê giştî Luciano Portolano gotiye, "vê sibehê, baregeha Elî El Salem a li Kuweytê rastî êrîşeke dronê hatiye. Penageheke ku tê de balafireke ji dûr ve tê kontrolkirin a hêza peywirê ya hewayî ya Îtalyayê hebûn, bûye armanca êrîşan û hatiye hilweşandin." Portolano diyar kiriye ku di bûyerê de ti karmend birîndar nebûne û ti kes rasterast rastî êrîşê nehatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/live/c7vj03n2ym4t |sernav=Rûpela zindî: Di roja 18an a şerê li Rojhilata Navîn de çi diqewime? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2026-03-17 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=tr }}</ref> === 16ê adarê === Du qatên pêşîn ên Otêla Royal Tulip Al Rasheed li Herêma Kesk a Bexdayê dema ku şandeyeke Yekîtiya Ewropî û Erebistana Siûdî li wir bûn, ji aliyê dronekê ve hatiye armanc girtin. Kesî berpirsiyariya êrîşê negirt ser xwe; lêbelê ji ber ku ew nêzîkî êrîşeke bi heman rengî ya 48 demjimêr berê li dijî balyozxaneya amerîkî ya li Bexdayê bû, guman çêbûye ku ew êrîşeke Îranê be.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/16/iran-war-live-tehran-rejects-trump-claim-on-talks-gulf-attacks-continue |sernav=Iran war updates: Trump chastises nations for lack of Hormuz ‘enthusiasm’ |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-18 |ziman=en |paşnav=Uras |pêşnav=Ted Regencia,Zaid Sabah,Caolán Magee,Virginia Pietromarchi,Alma Milisic,Nils Adler,Sarah Haider,Mariamne Everett,Elis Gjevori,Umut }}</ref> === 17ê adarê === Wezîrê berevaniya Îsraêlê, Yisrael Katz ragihandiye ku serokê konseya bilind a ewlekariya neteweyî ya Îranê Elî Larîcanî di êrîşeke artêşa Îsraêlê de jiyana xwe jidest daye.<ref name="Fabian2026"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ynetnews.com/article/s1t9tkiqwx |sernav=Israel confirms Larijani killed in Tehran safe house, Basij chief also eliminated |malper=ynetglobal |tarîx=2026-03-17 |roja-gihiştinê=2026-03-18 |ziman=en |paşnav=Correspondents |pêşnav=Ynet }}</ref> Rayedarên îranî bêyî ku li ser van îdiayan şîrove bikin, peyameke bi destnivîs belav kirine ku hatiye îdiakirin peyam ji aliyê Larîcanî be hatiye nivîsandin. Hatiye diyarkirin ku ev peyama ku dîroka peyamê rojek berê bû, ji bo bîranîna deryavanên Îranî yên ku di êrîşên Dewletên Yekbûyî de mirine û tê payîn ku merasîmên cenazeyên wan werin lidarxistin, hatiye nivîsandin.<ref name="Fabian2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-17 |sernav=IDF confirms Iran’s ‘de facto leader’ Ali Larijani killed in airstrike overnight |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irans-de-facto-leader-ali-larijani-killed-in-airstrike-overnight/ |roja-gihiştinê=2026-03-18 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraîlê di daxuyaniyek fermî de diyar kiriye ku fermandarê Besîcê ya îranî Xulam Riza Silêmanî jî di êrîşan de jiyana xwe jidest daye û fermandarekî cîhada îslamî ya filistînî jî hatiye armancgirtin.<ref name="Fabian2026" /> === 18ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di roja 18ê adarê de wezîrê îstîxbarata Îranê Îsmaîl Xetîb di êrîşeke esmanî ya Îsraêlê de li Tehranê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tondo |pêşnav=Lorenzo |paşnav2=Christou |pêşnav2=William |tarîx=2026-03-18 |sernav=Israel strikes Iran’s South Pars gasfield hours after forces kill intelligence minister |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/18/iran-intelligence-minister-esmail-khatib-killed-israel-claims |roja-gihiştinê=2026-03-23 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di heman rojê de di saetên serê sibê de li Îranê gelek teqîn çêbûne. Cihên ku hatine armanc girtin deverên deryayî û tesîsên sereke yên benderan bûn ku di nav de deverên li dora benderên şehîd Bahonar û şehîd Rajaee, û her wiha cihên li nêzîkî termînalek petrola li Bandar Abbasê hebûn. Li herêma Zeytûn Karmendiyê ya Ehwazê teqînek bihêz çêbûye. Li gorî agahiyan, teqînek serê sibê li Songhor ku bajarekî Rojhilata Kurdistanê nêzîkî sinorê Başûrê Kurdistanê ye çêbûye û teqînek din jî li nêzîkî Kazerunê li başûrê Îranê hatiye bihîstin. Li rojavayê Tehranê, di demek kurt de li Malardê gelek teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603182963 |sernav=Wave of explosions reported across Iran in early morning hours |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Li Fardisê, êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê li ser tesîseke çêkirina helîkopteran li navçeya pîşesazî ya Nazê pêk hatine. Baregeha Artêşa Fath li Kerajê, ofîsên xizmetguzariya civakî yên bajêr, navenda rehabîlîtasyonê ya ji bo kesên astengdar û deverên niştecihbûnê jî rastê êrîşan hatine. Qereqolên polîsan ên li Qom û Bandar Lengehê jî rastî êrîşan hatine. Vîdyoyek nîşan daye ku êrîşa giran di sibeha roja çarşemê de li bakurê Tehranê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603184619 |sernav=Video shows a massive strike on Northern Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Îsraîlê gotiye ku wan navendên fermandariya Îranê li Tehranê armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603183242 |sernav=Israel strikes Iranian command centers in Tehran, IDF says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Herwiha navendeke bijîşkî li Tehranê jî hatiye bombebarankirin. Beşek ji qada gazê ya Parsa Başûr a Îranê ji aliyê êrîşên esmanî yên Îsraîlê ve hatine armanc girtin û rafineriyên qada gazê ya li Asaluyeyê jî hatine armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603181952 |sernav=Iran shuts several South Pars gas phases after strike |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/03/18/israel-strikes-iran-natural-gas-infrastructure |sernav=Israel strikes Iran natural gas facility in coordination with U.S. |malper=Axios |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Êrîşên Îsraîlê herî kêm pênc keştîyên deryayî yên Îranê li Deryaya Xezerê armanc girtine û teqîn li Bendera Anzaliyê hatine bihîstin, trafîka çekan a du alî di navbera Rûsya û Îranê de, bi taybetî alavên dronên Şahedê asteng kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ynetnews.com/article/hkvkxtu9wl |sernav=Israeli Air Force strikes Iranian naval vessels in Caspian Sea for first time |malper=ynetglobal |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://maritime-executive.com/article/israel-strikes-iranian-naval-vessels-on-the-caspian-sea |sernav=Israel Strikes Iranian Naval Vessels on the Caspian Sea |malper=The Maritime Executive |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke esmanî li dadgeha li Laristanê pêk hatiye.<ref name=":14">{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603187786 |sernav=Video: Airstrikes hit courthouse in Larestan, southern Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Di 18ê adarê de HRANAyê 79 êrîş û herî kêm 125 qurbanî tomar kiriye.<ref name=":14"/> Li gorî HARNAyê herî kêm 15 sivîl jiyana xwe jidest dane û 105 kes jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Îranê ==== Mûşekên Îranê li bajarê pîşesazî yê Ras Laffan a Qeterê armanc girtine ku di encamê de şewat çêbûne û zirareke mezin gihîşt tesîsa gazê. Qeterê bi qedexekirina ketina wan kesên leşkerî yên balyozxaneya Îranê ji bo axa xwe, bersiv daye Îranê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/18/qatar-says-iran-missile-attack-sparks-fire-causes-damage-at-gas-facility |sernav=Qatar says Iran attack caused significant damage at Ras Laffan gas facility |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Parçeyên mûşekeke Îranê li Balafirgeha Ben Gurion zirar daye sê balafirên taybetên kesane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Wrobel |pêşnav2=Sharon |tarîx=2026-03-18 |sernav=3 private planes at Ben Gurion Airport damaged by debris from Iranian missile attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/3-private-planes-at-ben-gurion-airport-damaged-by-debris-from-iranian-missile-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-23 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Beyt Awwa, Şerîaya Rojava, di êrîşeke mûşekî de sê filistînî jiyana xwe jidest dane û 13 kes birîndar bûne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-890479 |sernav=Three Palestinian women killed in West Bank from Iran missile {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> û li Adenimê jî karkerekî biyanî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2022-02-09 |sernav=New long-range Iranian missile sends signal to Israel |url=https://doi.org/10.1108/oxan-es267236 |kovar=Emerald Expert Briefings |doi=10.1108/oxan-es267236 |issn=2633-304X }}</ref> === 19ê adarê === [[Wêne:Missile interception fragments of an Iranian missile hit Haifa oil refineries in Haifa Bay, March, 19 2026.jpg|thumb|Dîmenek ji roja 19ê adarê ku mûşekeke Îranê li rafineriyên petrolê yên Hayfa li Kendava Hayfayê xistiye]] Di 19ê adarê de balafireke F-35 Lightning II a Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber gumanên ku ji aliyê hêzên Îranê ve hatiye xistin, bi awayekî awarte hatiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/03/19/politics/f-35-damage-iran-war |sernav=US F-35 damaged by suspected Iranian fire makes emergency landing, sources say {{!}} CNN Politics |malper=CNN |tarîx=2026-03-19 |roja-gihiştinê=2026-03-24 |ziman=en |paşnav=Liebermann |pêşnav=Haley Britzky, Oren }}</ref> Di êrîşa mûşekî ya berfirehtir a Îranê ya li ser herêmê de, wekê tolhildana êrîşên Îsraîlê ya li ser tesîsên gazê yên Parsa Başûr, rafineriyeke petrolê ya li Heyfayê ya girêdayî BAZAN Holdingê hatiye hedefgirtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ynet |tarîx=2026-03-19 |sernav=Damage at Haifa oil refineries after Iranian missile attack |url=https://www.ynetnews.com/article/h1rmbctqbl |roja-gihiştinê=2026-03-24 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Serokwezîrê Îsraêlê Benjamîn Netanyahu di daxuyaniya di derbarê guhertina rejîma li Îranê de gotiye, "Hûn nekarin şoreşekê ji hewayê bikin; divê hêmanek bejayî hebe ku wê bike. Ez ê hemî vebijarkan bi we re parve nekim," bi vî awayî destnîşankiriye ku îhtimala operasyonên sinorkirî yên bejahî hebe.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ynetnews |tarîx=2026-03-19 |sernav=Netanyahu: 'You can't make a revolution from the air, there are ground options' |url=https://www.ynetnews.com/article/8148y4dvk |roja-gihiştinê=2026-03-24 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Di 19ê adarê de wekê beşek ji hewildanên xwe yên ji bo vekirina Tengava Hurmizê ji bo veguhestina deryayî ya navneteweyî, Amerîkayê dest bi operasyoneke esmanî yên li dijî keştî û dronanên deryayî yên Îranê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/u-s-war-planes-and-helicopters-kick-off-battle-to-reopen-hormuz-530cdb78 |sernav=U.S. War Planes and Helicopters Kick Off Battle to Reopen Hormuz |malper=The Wall Street Journal |tarîx=2026-03-20 |roja-gihiştinê=2026-03-24 |ziman=en-US |paşnav=Gordon |pêşnav=David S. Cloud, Lara Seligman and Michael R. }}</ref> === 20ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Artêşa Îsraêlê li Beyrût,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF says it is striking Hezbollah targets in Beirut |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-is-striking-hezbollah-targets-in-beirut/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Tehran, Nur û li xalên din ên li navenda Îranê êrîşên hewayî pêk aniye ku artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku di encama êrîşên wan berdevkê pasdarên şoreşê, Elî Mihemed Naînî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says it struck weapon factories in Tehran, ballistic missiles storage sites in central Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-weapon-factories-in-tehran-ballistic-missiles-storage-sites-in-central-iran/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says its striking regime targets in northern Iranian city of Nur |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-its-striking-regime-targets-in-northern-iranian-city-of-nur/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşê diyar kiriye ku Naînî di nav salan de di warê propagandayê û têkiliyên giştî de di rolên cûrbecûr de xebitiye ku di nav de di du salên dawî de wekê "propagandîstê sereke" yê muhafizên şoreşê xebitiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF confirms killing Iranian Guards spokesman |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-killing-iranian-guards-spokesman/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuştina Naînî berê ji aliyê medyaya dewleta Îranê ve hatibû ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |tarîx=2026-03-20 |sernav=IRGC spokesman killed in strike, Iran says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-spokesman-killed-in-strike-iran-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî raporên medyaya Îranê, êrîşên hewayî yên hevbeş ên Amerîka û Îsraîlê 16 keştîyên barhilgir ên Îranê li bajarên benderî yên li Kendava Farsê jî hatine rûxandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=US, Israel strike 16 Iranian cargo vessels in port towns: Iran media |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-israel-strike-16-iranian-cargo-vessels-in-port-towns-iran-media/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Derbarê şerê li Libnanê de artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku ji destpêka şer û pevçûnan ve wan êrîşî zêdetirî 2.000 hedefên li welat kirine û zêdetirî 570 çekdarên Hizbullah kuştine ku 220 ji wan endamên yekîneya elît a Rizwanê bûn. Wezareta tenduristiyê ya Libnanê diyar kiriye ku ji destpêka şerê navxweyî ve zêdetirî 1000 kes di êrîşên Îsraêlê de jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says more that 570 Hezbollah operatives killed since start of fighting |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-more-that-570-hezbollah-operatives-killed-since-start-of-fighting/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Li Îsraêlê dîsa êrîşên ji Îranê û Hizbullahê ji Libnanê hatiye tomar kirin<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Sirens triggered in Western Galilee amid Hezbollah attack from Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/sirens-triggered-in-western-galilee-amid-hezbollah-attack-from-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û êrîşên mûşekan li Kiryat Ono,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Authorities dispatch forces to sites of reported impacts from cluster bomb carrying Iran missile in central Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/authorities-dispatch-forces-to-sites-of-reported-impacts-from-cluster-bomb-carrying-iran-missile-in-central-israel/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Rehovot û Orşelîmê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Two lightly wounded in Rehovot cluster bomb strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/two-lightly-wounded-in-rehovot-cluster-bomb-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û deverên din hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Rescue forces rushing to Iran missile impact in Jerusalem’s Old City; no injuries reported |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rescue-forces-rushing-to-iran-missile-impact-in-jerusalems-old-city-no-injuries-reported/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezareta tenduristiyê ya Îsraêlê ragihandiye ku ji ber êrîşên bi roketan, heta niha 4099 îsraîlî rakirine nexweşxaneyan ku ji wan 80 kes hê jî li nexweşxaneyê têne dermankirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bletter |pêşnav=Diana |tarîx=2026-03-20 |sernav=Number of injured in war tops 4,000 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/number-of-injured-in-war-tops-4000/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hatiye ragihandin ku ji destpêka şer ve li Îsraêlê 15 kesên sivîl di êrîşên mûşekî yên Îranê de jiyana xwe jidest dane ku yek ji wan welatiyekî fîlîpînî û yek jî wan jî welatiyê taylendî bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.eurasiantimes.com/us-israel-war-on-iran-here-are-the-latest-casualty-figures-from-across-the-middle-east/ |sernav=U.S.-Israel War on Iran: Here Are the Latest Casualty Figures From Across The Middle-East Region |malper=EURASIAN TIMES |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US |paşnav=NEWS |pêşnav=AFP }}</ref> Di heman rojê de êrîşên din ên Îranê li dijî Iraqê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=At least three drone attacks target US military site in Baghdad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/at-least-three-drone-attacks-target-us-military-site-in-baghdad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Îmaratên Yekbûyî yên Erebî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-20 |sernav=Dubai says it fought off Iranian attack as Eid holiday begins |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/dubai-says-it-fought-off-iranian-attack-as-eid-holiday-begins/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-20 |sernav=Kuwait’s Mina Al-Ahmadi refinery hit by drone attack, sparking fire |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwaits-mina-al-ahmadi-refinery-hit-by-drone-attack-sparking-fire/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Erebistana Siûdî û Behrêynê hatine hatine tomarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=Gulf states say responding to missile, drone attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/gulf-states-say-responding-to-missile-drone-attacks/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî çavkaniyên amerîkî, êrîşa mûşekî ya Îranê bi du mûşekên balîstîk li ser baregeha leşkerî ya brîtanî-amerîkî ya Diego Garcia ku li Okyanûsa Hindî û nêzîkî 4000 kîlometre dûr e, bi taybetî bala xelkê kişandiye. Her du mûşek jî li baregeha leşkerî neketine. Li gorî agahiyan, mûşekek ketiye deryayê û her çend nehatiye eşkerekirin ka mûşek bi serkeftî hatiye xistin an na, mûşeka duyem jî ji aliyê keştiyeke şer a amerîkî ve bi mûşeka SM-3 hatiye têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://orf.at/stories/3424514/ |sernav=Iran feuerte offenbar Raketen auf Stützpunkt Diego Garcia |malper=news.ORF.at |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=de |paşnav=red |pêşnav=ORF at/Agenturen }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-us-israel-war-updates-2026/card/iran-targeted-diego-garcia-base-with-ballistic-missiles-rb7MdZW1CfwRTauDYHOt |sernav=Iran Targeted Diego Garcia Base With Ballistic Missiles |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US }}</ref> Li gorî çavkaniyên Brîtanî, Îranê dibe ku ji bo zêdekirina menzîla mûşeka balîstîk a ku hatiye bikar anîn, amûrên roketên fezayê bikar aniye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Iran ‘unsuccessfully’ targeted Diego Garcia base, UK official source confirms |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-unsuccessfully-targeted-diego-garcia-base-uk-official-source-confirms/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Iran may have used space launch vehicle to extend range of missiles fired at Diego Garcia |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-may-have-used-space-launch-vehicle-to-extend-range-of-missiles-fired-at-diego-garcia/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî daxûyaniya serfermandarê giştî yê artêşa Îsraêlê Zamîr, ew mûşekeke balîstîk a du-qonaxî ya navbera parzemînan bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF chief: Campaign at ‘halfway’ stage; Iran’s missile fire at Diego Garcia shows ‘Berlin, Paris, Rome all within range’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-chief-campaign-at-halfway-stage-irans-missile-fire-at-diego-garcia-shows-berlin-paris-rome-all-within-range/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Piştî êrîşê, Brîtanyayê destûr daye Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ku bingehên wan ji bo operasyonên li dijî hedefên Îranê yên ku êrîşî keştiyên li Tengava Hurmizê dikin bikar bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c36rny6xgppo |sernav=UK allows US to use bases to strike Iranian sites targeting Strait of Hormuz |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-GB }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/news/uk-allows-us-use-bases-iran-war-after-missiles-fired-diego-garcia |sernav=UK allows US to use bases for Iran war after missiles fired at Diego Garcia |malper=Middle East Eye |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en }}</ref> Wezareta derve ya Îranê her cure berpirsiyariyên xwe ji bo êrîşê red kiriye û êrîşê wekê operasyoneke "lêp" a Îsraêlê bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/22/did-iran-launch-missiles-at-us-uk-base-on-diego-garcia-heres-what-to-know |sernav=Did Iran launch missiles at US-UK base on Diego Garcia? Here’s what to know |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en |paşnav=Sharma |pêşnav=Yashraj }}</ref> === 21ê adarê === Li gorî daxuyaniyên artêşa Îsraêlê, hêza hewayî ya Îsraêlê di roja 21ê adarê de êrîşên xwe yên li ser Îranê berdewam kirine ku di nav de li ser çend pergalên parastina hewayî, komplekseke wezareta parastinê, tesîsên ji bo hilberandin û depokirina pêkhateyên mûşekan û cihekî lêkolîn û pêşvebirina nukleerî ya Zanîngeha Malek Aştarê hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF strikes ballistic missiles sites in Tehran overnight |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-strikes-ballistic-missiles-sites-in-tehran-overnight/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF says it struck ‘strategic’ nuclear weapons development site at university in Tehran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-strategic-nuclear-weapons-development-site-at-university-in-tehran/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî ajansa nûçeyan a Tasnîm a Îranê, êrîşeke hevbeş a Amerîka û Îsraêlê li ser tesîsa dewlemendkirina uranyûmê ya Natanzê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-21 |sernav=Natanz enrichment facility targeted in US-Israeli attack — Iranian media |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/natanz-enrichment-facility-targeted-in-us-israeli-attack-iranian-media/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Lê belê artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku ev êrîş bi tevahî ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF denies role in Natanz strike, won’t comment on US activity |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-denies-role-in-natanz-strike-wont-comment-on-us-activity/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên bi mûşek û teqemeniyên komî yên li ser Îsraêlê bûne sedema bandorên neyînî yên li deverên qerebalix ên wekê Rîşon LeZîyon,<ref name=":15">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Empty daycare among sites hit in Rishon Lezion cluster missile attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/three-impact-sites-in-rishon-lezion-after-cluster-missile-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Metullayê,<ref name=":15"/> Safedê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Rocket strike in northern city causes slight damage as more sirens sound in Galilee, Golan Heights |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rocket-strike-in-northern-city-causes-slight-damage-as-more-sirens-sound-in-galilee-golan-heights/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Maʿalot-Tarşîhayê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Medics say 5 lightly hurt by Hezbollah rocket that hit Ma’alot-Tarshiha home |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-say-5-lightly-hurt-by-hezbollah-rocket-that-hit-maalot-tarshiha-home/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Dîmonayê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Video shows Iranian missile striking southern city of Dimona |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/video-shows-iranian-missile-striking-southern-city-of-dimona/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Aradê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Medics treating 30 people with varying degrees of injuries from Iran missile attack on Arad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-treating-30-people-with-varying-degrees-of-injuries-from-iran-missile-attack-on-arad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> kirine ku tenê li Dîmonayê û Aradê 175 kes ji ber derbên mûşekên balîstîk birîndar bûne ku 11 kes ji wan bi giranî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bletter |pêşnav=Diana |tarîx=2026-03-22 |sernav=38 people remain hospitalized after last night’s missile attack on Dimona and Arad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/36-people-remain-hospitalized-after-last-nights-missile-attack-on-dimona-and-arad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Herwiha êrîşên Îranê li dijî Erebistana Siûdî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Saudi Arabia says it intercepted at least 20 Iranian drones in east of country |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/saudi-arabia-says-it-intercepted-at-least-20-iranian-drones-in-east-of-country/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Kuwait says air defense responding to Iranian missile and drone attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwait-says-air-defense-responding-to-iranian-missile-and-drone-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Behrêynê beberdewam kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Explosions heard in Bahrain’s capital |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-heard-in-bahrains-capital/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 22ê adarê === Li gorî artêşa Îsraîlê, pêlek êrîşên esmanî yên Îsraêlê li Tehranê çend tesîsên hilberîna çekan ên Îranê û çend baregehên rejîmê xistiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=IDF says it hit arms production sites, intel and military HQs in overnight Tehran strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-hit-arms-production-sites-intel-and-military-hqs-in-overnight-tehran-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezîrê enerjiyê ya Îranê Elîabadî ragihandiye ku binesaziya av û elektrîkê ya girîng a welat ji ber êrîşên sîber ên DYA û Îsraêlê bi giranî zirar dîtiye. Êrîşan, di nav cihên din de, bi dehan tesîsên veguhestin û paqijkirina avê hedef girtine ku bi vî awayî bandor li ser beşên torên dabînkirina avê yên girîng kiriye. Heyva Sor a Îranê ragihandiye ku li gorî texmînên herî dawî, hejmara giştî ya tesîsên sivîl ên zirar dîtî gihîştiye 81.365 cihan.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP and ToI Staff |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian minister says ‘heavy damage’ to water, energy infrastructure from US-Israeli strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-minister-says-heavy-damage-to-water-energy-infrastructure-from-us-israeli-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî amarên fermî yên Îranê, ji destpêka êrîşên Îsraêl û Amerîkayê ve li Îranê zêdetirî 1.500 kes hatine kuştin û zêdetirî 21.000 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://liveblog.zdf.de/us-angriff-auf-iran/187827/ |sernav=Iran meldet mehr als 1.500 Tote seit Kriegsbeginn |malper=ZDF Liveblog |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Li gorî rêxistina Brîtanî NetBlocks, ji 28ê sibatê vir ve li Îranê birîna înternetê ya ji aliyê dewletê ve hatiye ferzkirin berdewam dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://mastodon.social/@netblocks/116271646464231849 |sernav=NetBlocks (@netblocks@mastodon.social) |malper=Mastodon |tarîx=2026-03-22 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=ku }}</ref> Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, Îsraêlê pêlek din a berfireh ji êrîşên asmanî li dijî binesaziya Hizbullah li başûrê Libnanê ku di nav de pira Qasmiyeyê ya li ser çemê Lîtanî yê daye destpêkirin, ku hatiye gotin ev êrîş ji bo pêşîgirtina li Hizbullah ku şervan û çekan bigihîne herêmê hatiye pêkanîn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=IDF launches wide airstrikes in Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-launches-wide-airstrikes-in-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Israel blows up coastal highway bridge in Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-blows-up-coastal-highway-bridge-in-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di heman demê de ev êrîş ji aliyê serokwezîrê Libnanê Selam û serok Ewn ve wekê zêdebûna xeternakê hatine şermezarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Yohanan |pêşnav=Nurit |tarîx=2026-03-22 |sernav=Lebanon’s PM slams Hezbollah rocket attacks, says country won’t give up on disarmament |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/lebanons-pm-slams-hezbollah-rocket-attacks-says-country-wont-give-up-on-disarmament/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Îsraêlê ziyanên ji ber topbarana Îran û Hizbullahê li Tel Avîv,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Bletter |pêşnav2=Diana |tarîx=2026-03-22 |sernav=15 injured in Tel Aviv missile cluster bomb attack, most lightly hurt |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/15-injured-in-tel-aviv-missile-cluster-bomb-attack-most-lightly-hurt/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Bat Yam û Holonê hatine ragihandin û sivîlek li bakurê Misgav' Amê di encama êrîşan de jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian missile attack causes damage in Bat Yam, Holon; no injuries reported |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-missile-attack-causes-damage-in-bat-yam-holon-no-injuries-reported/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Man killed in apparent Hezbollah anti-tank missile attack near northern border |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-killed-in-apparent-hezbollah-anti-tank-missile-attack-on-northern-border/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di 23ê adarê de artêşa Îsraêlê ragihandiye ku sivîlê li Misgav' Amê bi xeletî ji aliyê topxaneya Îsraêlê ve hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-23 |sernav=IDF probe finds farmer killed in north yesterday was hit by Israeli shelling, not a Hezbollah attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-probe-finds-man-killed-in-north-yesterday-was-hit-by-israeli-shelling-not-a-hezbollah-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên din ên Îranê li ser xalên li Iraq,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian media says drone attack targeted base used by US near Baghdad Airport |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-media-says-drone-attack-targeted-base-used-by-us-near-baghdad-airport/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî Erebî<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=UAE says it is responding to Iranian missile, drone attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/uae-says-it-is-responding-to-iranian-missile-drone-attacks/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Erebistana Siûdî hatin ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Saudi Arabia reports three ballistic missiles targeted Riyadh area |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/saudi-arabia-reports-three-ballistic-missiles-targeted-riyadh-area/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî operasyonên bazirganiya deryayî ya Keyaniya Yekbûyî (UKMTO), keştîyek 15 mîlên deryayî dûrî peravên Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî, bi guleyek nenas hatiye lêdan lê ti kes birîndar nebûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://liveblog.zdf.de/us-angriff-auf-iran/187831/ |sernav=Unbekanntes Geschoss trifft Schiff vor den Emiraten |malper=ZDF Liveblog |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Serokê Amerîkayê Trump ultîmatomek daye û gef li Îranê xwariye ku eger Îran di nav 48 demjimêran de Tengava Hurmizê veneke, ew ê santralên elektrîkê yên Îranê ji holê rake.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tagesschau.de/ausland/asien/iran-usa-israel-krieg-102.html |sernav=48-Stunden-Ultimatum: Welche Folgen könnte Trumps Drohung haben? |malper=tagesschau.de |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Di bersivê de, berdevkê pasdarên şoreşê gef li Tengava Hurmizê xwariye<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies and ToI Staff |tarîx=2026-03-22 |sernav=IRGC threatens to completely close the Strait of Hormuz if US strikes power plants |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-threatens-to-completely-close-the-strait-of-hormuz-if-us-strikes-power-plants/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ku bi tevahî dorpêç bike û êrîşî hemî tesîsên enerjî, teknolojiya agahdariyê û palandina avên li dewletên Kendavê yên hevalbendên Amerîkayê bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian army says it will target energy, desalination infrastructure after US threats |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-army-says-will-target-energy-desalination-infrastructure-after-us-threats/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iran threatens to ‘irreversibly destroy’ energy infrastructure across region if power plants attacked |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-destroy-energy-infrastructure-across-region-if-power-plants-attacked/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di ketina helîkopterekê de ku li ser avên herêmî yên Qatarê ji ber xeletiyeke teknîkî qewimî, çar leşkerên qeterî û sê welatiyên tirk, leşkerek û du teknîsyenên ji pargîdaniya Aselsanê jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://dohanews.co/world-leaders-offer-condolences-to-qatar-turkiye-after-helicopter-crash/ |sernav=World leaders offer condolences to Qatar, Türkiye after helicopter crash |malper=Doha News {{!}} Qatar |tarîx=2026-03-22 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en-US |paşnav=Ziga |pêşnav=Adijata }}</ref> === 23ê adarê === Trump ultîmatoma xwe rawestin demkî ya şer ji 2 rojan derxistiye 5 rojan. Wî gef xwaribû ku eger Îran Tengava Hurmizê veneke, ew ê santralên elektrîkê yên Îranê wêran bike. Trump ragihandiye ku di du rojên berê de bi Îranê re hevdîtinên baş û çêker pêk anîne. Di heman demê de danûstandinên di navbera Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê de ji aliyê rayedarên Îranê ve hatiye înkar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.n-tv.de/politik/06-51-Fed-Gouverneurin-Cook-Iran-Krieg-erhoeht-Inflationsrisiken-id30415311.html |sernav=+++ 06:51 Fed-Gouverneurin Cook: Iran-Krieg erhöht Inflationsrisiken +++ |malper=ntv.de |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de |paşnav=NACHRICHTEN |pêşnav=n-tv }}</ref> Serokê parlamentoya Îranê Xalîbaf diyar kiriye ku ti danûstandin bi Amerîkayê re nehatine kirin. Di axaftinên diyar kiriye ku "raporên derewîn ên Trump armanc dikirin ku bazarên darayî û petrolê manîpule bikin."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-03-23 |sernav=Iran parliament speaker: Trump’s ‘fake news’ about talks designed to manipulate markets |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-parliament-trumps-fake-news-about-talks-designed-to-manipulate-markets/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Encumena parastinê ya Îranê gef xwariye ku ger perava başûr an giravên wekê Çarg ên Îranê werin dagirkirin an jî werin dorpêçkirin, dê ew teqemenî li ser rêyên keştîvaniyê yên li Kendava Farsê bicih bikin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-23 |sernav=Iran threatens to mine Gulf marine routes if southern coast, islands attacked |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-mine-gulf-marine-routes-if-southern-coast-islands-attacked/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di nav roja 23ê adarê de êrîşên Îranê li ser Îsraêl,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-23 |sernav=IDF detects day’s fifth Iran missile attack heading toward Eilat |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-detects-days-fifth-iran-missile-attack-heading-toward-eilat/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-23 |sernav=One person hurt after missile interception in UAE |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-person-hurt-after-missile-interception-in-uae/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt, Erebistana Siûdî, û Behreynê hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-23 |sernav=Explosions, sirens ring out in Bahrain |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-sirens-ring-out-in-bahrain/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşa li dijî baregeha pêşmergeyên Herêma Kurdistanê ==== Di 23 û 24ê adarê de êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kiriye.<ref name=":16">{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/240320266 |sernav=Di 24 demjimêran de 25 caran êrişî Herêma Kurdistanê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di 23ê adarê de, di nav 24 saetan de li dijî Herêma Kurdistanê 25 êrîşên dronî û mûşekan pêk hatiye.<ref name=":16" /> Di 23ê adarê de Fermandariya Herêma 1ê ya Hêzên Pêşmergeyan hatiye armanc girtin. Di êrîşa li dijî fermandariya pêşmerge de 6 pêşmerge jiyana xwe jidest dane û 20 pêşmerge jî birîndar bûne.<ref name=":16" /> === 24ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Li gorî HRANAyê li seranserê Îranê 108 êrîş li 10 parêzgehan pêk hatine û herî kêm 61 qurbanî ku di nav de 12 kes sivîl bûn jiyana xwe jidest dane û 38 kes jî birîndar bûne. Êrîşên herî dijwar li Xuzestan û Îsfehanê pêk hatine. Êrîş li ser cihên mûşekan li Tebrîz û Borazcanê, pîşesaziyên leşkerî, tesîseke şîrketa gazê û karsaziyên sivîl li Îsfehanê, boriyeke gazê ya li Xuremşehrê, komplekseke werzîşê li Andîmeşkê û baregeheke Besîcê û avahiyên niştecîbûnên li Tehranê pêk hatine. Herwiha li Şahîn Şehr, Necefabad, herêma pîşesazî ya Cewzdan û Bender Kenganê jî êrîşên esmanî hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603245682 |sernav=New wave of strikes hits cities across Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke amerîkî ya şevê li ser baregeheke li El Enbarê bi kêmî ve 15 endamên Hêzên seferberiya gel a Iraqê hatine kuştin û 30 ji wan jî birîndar bûne. Komê mirina Saad Dawai, fermandarê operasyonên xwe li Enbarê, ragihandiye. Êrîşek li mala serokê PMFê Falih el-Feyyad li Mûsilê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891019 |sernav=US strikes reportedly kill, wound 30 PMF fighters in Iraq {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Hatiye ragihandin ku ev kom êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê û li êrîşên li dijî baregehên li Herêma Kurdistanê birêve dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603246138 |sernav=Airstrike hit PMF commander’s residence in Mosul, sources say |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Îranê bi mûşekan êrîşên li dijî Tel Avîv, Eylat, Dîmona û Heyfayê berdewam kiriye ku di encama êrîşan de gelek kes birîndar bûne. Kuweytê ragihandiye ku ji ber êrîşên Îranê zirar gihîştiye xetên elektrîkê.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Summers |pêşnav2=Charlie |paşnav3=Agencies |tarîx=2026-03-24 |sernav=4 people lightly hurt, buildings mangled as Iranian missile attack hits Tel Aviv |url=https://www.timesofisrael.com/idf-says-it-struck-islamic-guards-hq-in-tehran-man-lightly-wounded-as-iran-keeps-up-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mûşekên Îranê li ser Beyrûtê hatine têkbirin ku di encamê de birîndariyên bi sivikî çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.al-monitor.com/originals/2026/03/iranian-ballistic-missile-intercepted-over-lebanon-us-embassy-feared-target |sernav=Iranian ballistic missile intercepted over Lebanon, US Embassy feared as target - AL-Monitor: The Middle Eastʼs leading independent since 2012 |malper=www.al-monitor.com |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di êrîşa dronên Îranê ya li ser Behreynê de karkerek ji Morokoyê jiyana xwe jidest daye û çend leşker jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://orf.at/stories/3424849/ |sernav=Toter und Verletzte bei iranischen Angriffen auf Bahrain |malper=news.ORF.at |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de |paşnav=red |pêşnav=ORF at/Agenturen }}</ref> === 25ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di encama êrişên hewayî yên li ser Îranê de li bakurê rojavayê Îranê 11 kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603258688 |sernav=Eleven killed in strikes in northwest Iran, official says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Du tesîsên ku li Tehranê mûşekên krûzê çêdikirin bi êrîşên esmanî hatine hilweşandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603253966 |sernav=Cruise missile production sites in Tehran were hit, Israel says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Îsraêlê diyar kiriye ku wan navendeke lêkolînên deryayî li Îsfehanê wêran kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603252252 |sernav=Israel says it struck Iranian naval research center in Isfahan |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di bersivdayîna hewayî ya Amerîkayê ya li dijî baregeheke heşda şabî ya li rojavayê Enbarê 7 endamên rêxistina heşda şabî hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891115 |sernav=Deadly airstrike hits PMF site near army center in Iraq’s Anbar {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Balafirên bêmirov ên Îranê li balafirgeha navneteweyî ya Kuweytê depoyeke sotemeniyê armanc girtiye ku di encamê de şewateke derketiye, di heman demê de hêzên ewlehiyê ragihandin ku şeş balafirên din jî hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gulfnews.com/world/gulf/kuwait/iranian-drone-strikes-hit-fuel-depot-at-kuwait-airport-1.500485349 |sernav=Iranian drone strikes hit fuel depot at Kuwait airport |malper=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en |paşnav=Amir |pêşnav=Khitam Al }}</ref> Mûşekek Îranê li ser Urdunê hatiye têk birin ku perçeyên mûşekê li nêzîkî bajarê paytext a Emmanê ketine xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.turkiyetoday.com/region/iran-fires-missiles-at-israel-us-bases-in-kuwait-jordan-bahrain-3216847 |sernav=Iran fires missiles at Israel, US bases in Kuwait, Jordan and Bahrain |malper=Türkiye Today |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku herî kêm mûşekeke Îranê hatiye têkbirin. Îranê îdia kiriye ku wan mûşekên krûz ên Qader avêtine ser keştiya USS Abraham Lincoln.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Walia |pêşnav=Gandharv |tarîx=2026-03-25 |sernav=Did Iranian Navy cruise missiles hit USS Abraham Lincoln or is it just a wild claim? Iran strike claim, US response, West Asia war update |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/us/did-iranian-navy-cruise-missiles-hit-uss-abraham-lincoln-or-is-it-just-a-wild-claim-iran-strike-claim-us-response-west-asia-war-update/articleshow/129802009.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theweek.in/news/middle-east/2026/03/25/watch-iran-claims-second-missile-strike-on-uss-abraham-lincoln-amid-us-push-for-peace-talks.amp.html |sernav=WATCH: Iran claims second missile strike on 'USS Abraham Lincoln' amid US push for peace talks- The Week |malper=www.theweek.in |roja-gihiştinê=2026-03-27 }}</ref> Zirar negihîştiye keştiyê. Mûşekek Îranê li nêzîkî mezintirîn santrala elektrîkê ya Îsraîlê ya nêzîkî Haderayê ketiye xwarê. Hatiye ragihandin ku ti birîndar an jî zirar çênebûye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |tarîx=2026-03-25 |sernav=Iran appears to target Israeli power plant in missile attack, but misses |url=https://www.timesofisrael.com/iran-appears-to-target-israeli-power-plant-in-missile-attack-but-misses/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 26ê adarê === Malpera nûçeyan a amerîkî [[Axios]]ê bi agahiyên bidest xistina çar çavkaniyan, ragihandiye ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li ser vebijarkên ji bo êrîşa dawî ya li dijî Îranê dixebite, dibe ku di nav de bicihkirina leşkerên bejahiyên li ser axa Îranê û her wiha operasyoneke bombebaranê ya berfireh jî di nav xwe de bigire. Ev yek ji bo baştirkirina pozîsyona DYAyê di danûstandinên pêşerojê yên bi Îranê re an jî ji bo ku serok Trump bikaribe bi awayekî yekalî şer bi çalakiyek serketî bi dawî bike, hatiye armanckirin. Li gorî daxuyaniyê girtina an dorpêçkirina girava Çargê, xala sereke ya veguhestina petrola Îranê; girtina girava Larakê li tengava Hurmizê ku baregeh û sazîyên radarê yên Îranê lê ne; an jî destwerdana girava Ebû Mûsa, ku Îran beşa rojavayê Hurmizê ji vê giravê ve kontrol dike, di nav vebijarkan de ye. Bi awayekî din, DYA dikare tesîsan ji hewayê ve bombebaran bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Berman |pêşnav=Lazar |tarîx=2026-03-26 |sernav=US preparing ‘final blow’ options that could see use of ground troops if Iran talks fail — report |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-preparing-final-blow-options-that-could-see-use-of-ground-troops-if-iran-talks-fail-report/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Karbidestekî [[Pakistan]]ê ji ajansa nûçeyan a navneteweyî Reuters re gotiye ku Pakistan di danûstandinên bi DYAYê re gihîştiye wê encamê ku wezîrê derve yê Îranê Eraqçî û serokê parlamentoyê Xalîbaf ji lîsteya kuştinên armanckirî ya Îsraîlê hatine derxistin û her du kes wekê muxatabên sereke yên li Îranê hatine binav kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-26 |sernav=Israel backed off killing Iran’s Araghchi, Qalibaf at Pakistani-US request, Pakistani official says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-backed-off-killing-irans-araghchi-qalibaf-at-pakistani-us-request-pakistani-official-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezîrê derve yê Pakistanê Îshaq Dar piştrast kiriye ku di navbera DYA û Îranê de danûstandinên nerasterast ji bo bidawîkirina şerê wan têne kirin û peyam bi rêya Îslamabadê têne şandin. Çavkaniyek leşkerî ya Îranê ragihandiye ku ji ber îhtimala êrîşeke bejayî yê li ser eniya başûr a Îranê zêdetirî milyonek leşker hatine seferberkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549808/over-a-million-iranian-combatants-organized-for-ground-battle-with-us |sernav=Over A Million Iranian Combatants Organized for Ground Battle with US - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku hêzên wan ên hewayî di êrîşekê li bajarê bendera Bender Ebasê fermandarê payebilind ê hêzên deryayî yên artêşa pasdarên şoreşê Elî Reza Tengsîrî û serokê îstîxbarata deryayî Behnam Rezayî kuştine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=Katz confirms Israel has killed Iran official responsible for closing Hormuz, vows to hunt down IRGC ‘one by one’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/katz-confirms-israel-has-killed-iran-official-responsible-for-closing-hormuz-vows-to-hunt-down-irgc-one-by-one/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=IDF confirms killing IRGC Navy commander, says strike also killed Navy’s intel chief and rest of the Navy leadership |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-killing-irgc-navy-commander-says-strike-also-killed-navys-intel-chief/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hêzên çekdar ên Îsraêlê piştre ragihandiye ku hemî fermandarên payebilind ên hêza deryayî ya pasdaran di êrîşê de jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |paşnav3=Staff |pêşnav3=ToI |tarîx=2026-03-26 |sernav=Israel says IRGC Navy’s commander, other chiefs killed; Qalibaf said removed from hit list |url=https://www.timesofisrael.com/israel-says-irgc-navy-commander-killed-iranian-top-envoy-said-removed-from-hit-list/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Îranê girtina 14 kesan li çar parêzgehên welat ragihandiye ku wekê sixûrên "dijminê amerîkî-siyonîst" û endamên komên terorîst hatine binavkirin. Ew bi plankirina êrîşên çekdarî li ser navendên hikûmet û medyayê û radestkirina agahî û cihên hêzên leşkerî û ewlehiyê yên Îranê an jî binesaziya krîtîk ji dijmin re, hatine tawanbarkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549648/people-arrested-in-iran-for-working-for-enemies |sernav=People Arrested in Iran for Working for Enemies - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Hizbullahê li nêzîkî Qantara, Taybeh û Debel a li başûrê Libnanê pevçûnên çekdarî bi leşkerên bejayî yên Îsraêlê re piştrast kiriye ku di wan pevçûnan de çend tankên Îsraêlê hatine armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549546/hezbollah-inflicts-heavy-losses-on-israeli-forces-in-southern-lebanon |sernav=Hezbollah Inflicts Heavy Losses on Israeli Forces in Southern Lebanon - World news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê şerê bi Hizbullahê re piştrast kiriye ku tê de du leşkerên Îsraêlê jiyana xwe jidest dane û çend ji wan jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=IDF soldier killed during gunfight with Hezbollah members in southern Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-soldier-killed-during-gunfight-with-hezbollah-members-in-southern-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Nahariyeyê, di encama êrîşa mûşekî ya Hizbullahê de sivîlekî Îsraêlê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jfeed.com/news-israel/hezbollah-rocket-strike-nahariya |sernav=BREAKING: Hezbollah Rocket Strike: 30-Year-Old Killed, Another Seriously |malper=JFeed |tarîx=2026-03-26 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en |paşnav=Isaacson |pêşnav=Gila }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=Sgt. Aviaad Volansky killed in south Lebanon, 4 other soldiers wounded, says IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/sgt-aviaad-volansky-killed-in-south-lebanon-4-other-soldiers-wounded-says-idf/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, Kuweyt û Erebistana Siûdî dîsa êrîşên bi mûşek û dronan ên Îranê hatine armanc girtin<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/26/saudi-arabia-intercepts-destroys-over-30-drones-in-eastern-province- |sernav=Saudi Arabia intercepts, destroys over 30 drones in Eastern Province |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-26 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ku du kes li Ebû Dabiyê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-26 |sernav=Two people killed in Abu Dhabi after missile interception, media office says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/two-people-killed-in-abu-dhabi-after-missile-interception-media-office-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên Îran û Hizbullahê carek dîsa li dijî Îsraêlê hatine destpêkirin ku tenê di navbera nîvê şevê û nîvro de heft mûşekên Îranê ber bi Îsraêlê ve hatine avêtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=No injuries reported in Iran’s 7th missile salvo of the day; forces heading to impact site |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/no-injuries-reported-in-irans-7th-missile-salvo-of-the-day-forces-heading-to-impact-site/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 27ê adarê === ==== Êrîşên Îranê ==== Hêzên Îsraêlî ragihandine ku ji serê sibê ve Îranê 4 mûşek avêtine Îsraêlê, ku piraniya wan hatine têkbirin û di êrîşên mûşekên din de jî ti ziyan çênebûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-27 |sernav=Iran launches small number of missiles, with at least one cluster bomb, in 4th salvo today |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-launches-small-number-of-missiles-with-at-least-one-cluster-bomb-in-4th-salvo-today/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Kuweytê ragihandiye ku bi dronan û mûşekan êrîşî Bendera Mubarek El Kebîr hatiye kirin ku di encamê de ziyanên milkî çêbûne lê ti qurbaniyên mirovî çênebûne. Di heman rojê de rayedarên Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî ragihandine ku şeş mûşekên balîstîk û neh dronên ji Îranê hatine, bi tevahî hatine têkbirin. Êrîşeke mûşekî û bê firokevan a Îranê li ser baregeha hewayî ya prens Sultan zirar da çend balafirên dagirtina sotemeniyê yên amerîkî û deh leşkerên amerîkî bi giranî birîndar bûne ku didu ji wan jî "pir bi giranî" birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-03-27 |sernav=US troops wounded, several refueling planes damaged in Iranian attack on Saudi air base |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-troops-wounded-several-planes-damaged-in-iranian-attack-on-saudi-air-base-official/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/10-americans-injured-in-iranian-attack-on-saudi-airbase/ |sernav=10 Americans injured in Iranian attack on Saudi air base - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-27 |roja-gihiştinê=2026-03-28 |ziman=en-US}}</ref> ==== Êrîşên Îsraêlê ==== Êrîşên Îsraêlê li kargehên pargîdaniya Pola Mobarakeh û pargîdaniya Pola Khouzestanê ku bi rêzê ve li Îsfehan û Ahwazê ne, xistiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-27 |sernav=Air Force bombs two large steel factories in Iran partially owned by IRGC |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/air-force-bombs-two-large-steel-factories-in-iran-partially-owned-by-irgc/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Paşê êrîş li er kargeheke keka zer a nêzîkî Yezdê û reaktora ava giran a IR-40 li Arakê pêk hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |paşnav3=Staff |pêşnav3=ToI |tarîx=2026-03-27 |sernav=Israel bombs 2 IRGC-linked steel plants, 2 nuclear facilities as Iran vows revenge |url=https://www.timesofisrael.com/israel-bombs-2-irgc-linked-steel-plants-2-nuclear-facilities-as-iran-vows-revenge/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Yezdê li cihekî sereke yê hilberîna mûşek û mayînên deryayî xistiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-891408 |sernav=IDF strikes Iran’s missile, sea mine production site in Yazd {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-27 |roja-gihiştinê=2026-03-28 |ziman=en}}</ref> Êrîşeke bi bombeyên komî ya Îranê li ser şeş deverên Îsraêlê li Ramat Gan çêbûne ku di encamê de kesek jiyana xwe jidest daye û sê kes jî birîndar bûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Correspondents |pêşnav=Ynet |paşnav2=correspondents |pêşnav2=ynet |tarîx=2026-03-27 |sernav=One killed in central Israel after Iranian cluster missile; multiple impact sites reported |url=https://www.ynetnews.com/article/hyy11e00vowx |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> === 28ê adarê === Piştî ku peyvdarê leşkerî yê hûsiyan gotareke pêşkêş kiriye, mûşekek balîstîk ji Yemenê ber bi bajarê Beer Şeba li başûrê Îsraêlê ve hatiye avêtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Goodman |pêşnav=Rick |paşnav2=Vernon |pêşnav2=Hayden |paşnav3=Campbell |pêşnav3=Lucy |paşnav4=Olivares |pêşnav4=José |paşnav5=Ali |pêşnav5=Taz |paşnav6=Mackay |pêşnav6=Hamish |paşnav7=Frew |pêşnav7=Wendy |paşnav8=Goodman (now) |pêşnav8=Rick |paşnav9=Frew (earlier) |pêşnav9=Wendy |tarîx=2026-03-29 |sernav=Houthis join the fray – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/28/middle-east-crisis-live-iran-war-updates-trump-us-negotiations-israel-strikes-lebanon-tehran-syria-explosions |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> Piştê çend saetan mûşekeke hûsiyan ku Îsraêlê hedef digirtin hatiye têkbirin û droneke ji Yemenê li nêzîkî Eîlatê hatiye têkbirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF says it intercepted Houthi cruise missile earlier today |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-intercepted-houthi-cruise-missile-earlier-today/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Crissy |pêşnav=Ron |paşnav2=Crissy |pêşnav2=Ron |tarîx=2026-03-28 |sernav=Suspected Houthi drone intercepted over southern Israel, no injuries reported |url=https://www.ynetnews.com/article/hkk4gkboze |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> Du dronan li tesîsên bendergehên li Salalahê li başûrê Omanê xistine. Di vê êrişê de hatiye ragihandin ku karkerek birîndar bûye. Di heman rojê de Îranê diyar kiriye ku wan li nêzîkî bendergehê keştîyeke lojîstîkî ya artêşa Amerîkayê hedef girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://timesofoman.com/article/169963-drone-attack-targets-port-of-salalah-expat-worker-injured |sernav=Drone attack targets Port of Salalah, expat worker injured |malper=Times of Oman |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lbcgroup.tv/news/middleeastnews/919186/lbci-lebanon-articles/en |sernav=Iran military says targeted US vessel near Oman port |malper=LBCIV7 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di 28ê adarê de Îranê diyar kiriye ku wan depoyeke sîstema dijî-dronan a Ûkraynayê li Dubayê hedef girtiye ku wan ragihandye ku ev depo ji bo alîkariya hêzên amerîkî dihat bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.bd-pratidin.com/international/2026/03/28/59713 |sernav=Iran claims strike on Ukrainian defence site in UAE’s Dubai {{!}} {{!}} Bangladesh Pratidin |malper=en.bd-pratidin.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=bn |paşnav=Pratidin |pêşnav=Bangladesh}}</ref> Balafirên bêmirov ên Îranê li balafirgeha navneteweyî ya Kuweytê xistine û di encamê de sîstema radarê xera bûye. Agirê ku 3 roj di depoya sotemeniyê ya balafirgehê de berdewam dikir, di dawiyê de hatiye vemirandin. Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan baregehên rêxistina Ppîşesaziyên deryayî ya li Tehranê û kargehên din ên çêkirina çekan û parastina hewayî ya Îranê bombebaran kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF says it bombed Tehran HQ of Iranian naval weapons and ship producer |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-bombed-tehran-hq-of-iranian-naval-weapons-and-ship-producer/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di heman demê de êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kiriye. Di 28ê adarê de êrîşeke dronî li dijî avahiya serokê Herêma Kurdistanê Nêçîrvan Barzanî li Dihokê pêk hatiye. Di dîmenan de hatiye dîtin ku dron li ber derê avahiya dikeve.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/30406 |sernav=KCK'YÊ ÊRIŞA LI SER MALA NÊÇÎRVAN BARZANÎ ŞERMEZAR KIR |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=kr}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2903202614 |sernav=Brîtanya: Em êrişa li mala Nêçîrvan Barzanî bi tundî şermezar dikin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2803202624 |sernav=Mezlûm Ebdî li ser êrişa li mala Nêçîrvan Barzanî hatiye kirin daxuyanî da |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di şeva 28ê adarê de êrîşeke li Tehranê ziraran daye avahiyên Zanîngeha Zanist û Teknolojiyê ya Îranê. Artêşa Îranê gef xwariye ku dê êrîşî zanîngehên amerîkî yên li herêmê bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603281733 |sernav=Blast damage hits Iran University of Science and Technology |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-28 |sernav=Iran threatens to hit US universities in the Middle East in retaliation for alleged strike on two universities |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-hit-us-universities-in-the-middle-east-in-retaliation-for-alleged-strike-on-two-universities/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Paşê, li gorî agahiyan, êrîşên Îsraêlê li ser depoyeke avê li Heftkelê ketin û Elî Fûladwend ku serokê beşa lêkolînê ya rêxistina nûbûn û lêkolînên parastinê, li Borujerdê bû ligel endamên malbata xwe jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ynet |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF strikes infrastructure in Iran; reports: senior nuclear program official killed |url=https://www.ynetnews.com/article/syc7d3ssbg |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> Mirina Fûladwend paşê ji aliyê medyaya Îranê ve hatiye piştrast kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603288568 |sernav=Research chief of Iran suspected nuclear weapons program killed in airstrikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di heman rojê de li Eştaolê di êrîşeke mûşekî ya balîstîk de 19 kes birîndar bûne û di encamê de gelek xaniyan jî zirarê dîtiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Staff |pêşnav2=ToI |tarîx=2026-03-28 |sernav=Several hurt as Iranian missile hits Jerusalem-area town; Hezbollah continues to strike north |url=https://www.timesofisrael.com/several-hurt-as-iranian-missile-hits-jerusalem-area-town-hezbollah-continues-to-strike-north/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Hêzên deryayî yên brîtanî biryarê daye ku keştiyeke amfîbî ya RFA Lyme Bay ku bi dronên nêçîrvaniya mînan ve hatiye sazkirin, bişîne Tengava Hurmizê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.thetimes.com/uk/politics/article/rfa-lyme-bay-mine-hunting-iran-strait-hormuz-khft3jm3k |sernav=Navy fits RFA Lyme Bay with mine-hunting drones to end Iran blockade |malper=www.thetimes.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}</ref> ==== Erîşên li dijî Herêma Kurdistanê ==== Di roja 28 adarê de bi dronan li Dihokê li dijî avahiyê serokê Herema Kurdistanê [[Nêçîrvan Barzanî]] pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/kmr/story/903911/slug |sernav=Mesrûr Barzanî bi tundî êrîşa ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |malper=Mesrûr Barzanî bi tundî êrîşa ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Kurdistan24}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/kmr/story/904224/slug |sernav=Brîtanya êrîşa li ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |malper=Brîtanya êrîşa li ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Kurdistan24}}</ref> Di heman demê de ji aliyê rayedarên Herêma Kurdistanê ve hatiye ragihandin ku heta 28 adarê bi 5 car ofîsên fermî yên rêveberiya Herêma Kurdistanê ji aliyê dronan ve bûye armaca êrîşan. Hatiye texmîn kirin ku ev êrîş ji aliyê komên heşda şabî yên ku nav sinorê Iraqê de ne pêk hatiye. Di derbarê êrîşan de [[Mesûd Barzanî]] banga li hikûmeta Iraqê kiriye ku di derbarê van komên êrîşkar de helwesta xwe diyar bikin. === 29ê adarê === Di 29ê adarê de, di encama êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê ya li ser bajarê Bender Hamîr a li başûrê Îranê herî kêm 5 kes jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sanger |pêşnav=David E. |paşnav2=Boxerman |pêşnav2=Aaron |paşnav3=Mahoozi |pêşnav3=Sanam |tarîx=2026-03-29 |sernav=Trump Says Iran Agreed to Allow 20 More Ships of Oil Through Strait of Hormuz |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/30/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Mûşekek Îranê li kargeheke kîmyewî ya li herêma pîşesaziyê ya Neot Hovav a li herêma Negev a Îsraêlê armanc digire. Di vê êrîşa Îranê de kesek birîndar bûye û ev yek fikarên li ser rijandina gazê ya xeternak zêde kiriye. Di dîmenan de hatiye dîtin ku karwaneke heşda şabî derbasê bajarê Xoremşehrê dibe ku li ser sinorê Iraqê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603282000 |sernav=Video: Tehran-backed militia convoy seen moving from Iraq toward Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> DYA û Îsraêlê bi tevahî êrîşî çar tesîsên sereke yên hilberîna mûşekên balîstîk û 29 cihên avêtina mûşekan kirine. Kompleksên leşkerî yên li Xocir, Şahrûd, Parçîn û Hekîmiyeyê zirareke mezin dîtine û pisporan texmîn kirine ku zirara li van tesîsan dibe ku kapasîteya Îranê ya hilberîna mûşekên balîstîk ên xwedî menzîla kurt û navîn heta ku tesîs ji nû ve werin avakirin, rawestandiye. Li Xocîr û Şahrûdê, avahiyên tevlihevkirin û rijandinê, xetên hilberîna serên şer û tesîsên ku pêkhateyên sotemeniyên girîng hildiberînin bûne hedef; li Parçînê, motorên sotemeniya mûşekan a hişk û tesîsa Taleghan 2 zirar dîtine. Kompleksa Hekimiyeyê tesîsên hilberîna sotemeniya şil û cihê avêtina mûşekan dihewîne ku hatiye diyarkirin 19 avahî li wir hatine hedef girtin. Her wiha, gelek avahî û deriyên tunelan ên li baregehên mûşekî yên Xorgu û Îmam Elî hatine armanc girtin.<ref name="Bern2026">{{Jêder-malper |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-special-report-march-29-2026/ |sernav=Iran Update Special Report, March 29, 2026 |malper=Institute for the Study of War |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en-US |paşnav=Bern |pêşnav=Stefaniia}}</ref> Bandorên şer ên li ser siyaset û aboriya navxweyî ya Îranê jî eşkere bûne. Karbidestên sipaha pasdarên şoreşa îslamî hişyariyên serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan a li ser bandora aborî ya şer paşguh kirine. Pezeshkian diyar kiriye ku şer bi giranî zirarê daye aboriya welat û heke di navbera DYA û Îsraêlê de agirbest neyê bidestxistin, di nav sê çar hefteyan de dikare hilweşîneke aborî li Îranê çêbike. Rejîm hewl dide ku bi bikaranîna hestên neteweperest raya giştî bikişîne ser piştgiriya ewlehiya navxweyî û şer û bi vî awayî kampanyayeke leşkerî ya dilxwazî bi navê "canfêda" dest pê dike.<ref name="Bern2026"/> === 30ê adarê === ==== Erîşên DYA û Îsraêlê ==== Li gelek deverên Îranê ku di nav de Abad, Endîşe, Navçeya 15, Evîn, Mesûdiye, Nobonyad, Qeleh Hesen Xan û Seadatê, teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603299006 |sernav=Explosions, fighter jet activity reported across multiple provinces in Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Îsraêlê ragihandiye ku wan li Tehranê navendên fermandariya mobîl û cihên ku ji bo çêkirina çekan hatine bikar anîn hedef girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603293568 |sernav=Israel says it struck mobile command centers in Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Di êrîşa DYA û Îsraêlî ya li ser gundekî Îranê de şeş kes jiyana xwe jidest dane û di encama êrîşan de pênc xanî hilweşiyane û 22 kes jî birîndar bûne. Piştî ku binesaziya elektrîkê ji ber parçeyên şarapnelê zirar dîtine, li hinek deverên Tehran û parêzgeha Alborzê, tevî Kerecê, elektrîka bajaran hatiye qutkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-29 |sernav=Iranian minister confirms blackouts in parts of Tehran and in Karaj after strikes hit power grid |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-minister-confirms-blackouts-in-parts-of-tehran-and-in-karaj-after-strikes-hit-power-grid/ |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA) ragihand ku reaktora ava giran a IR-40 piştî ku di êrîşa Îsraîlê ya 27ê Adarê de zirareke giran dîtiye û êdî nexebitiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/03/30/iran-s-heavy-water-production-plant-no-longer-operational-iaea-says |sernav=Iran’s heavy water production plant no longer operational, IAEA says |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Li gelek deverên Îranê ku di nav wan de Girava Kiş, Girava Qeşm û Bandar Ebas ên li parêzgeha Hormozgan, li Babol a li parêzgeha Mazenderan, li Dêhgolan a li parêzgeha Kurdistanê û li Tebrîz a li parêzgeha Azerbaycana Rojhilat, teqîn û êrîş çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603302665 |sernav=New wave of strikes reported across several Iran provinces |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Mûşekek Îranê li tesîseke kîmyayî ya ADAMA li Ne'ot Hovav ketiye û di encamê de kesek birîndar bûye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Curiel |pêşnav=Ilana |paşnav2=Curiel |pêşnav2=Ilana |tarîx=2026-03-29 |sernav=Iran targets southern Israel: impacts in Be'er Sheva, industrial plant hit in Neot Hovav |url=https://www.ynetnews.com/article/bjhifiijwl |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Surkes |pêşnav=Sue |tarîx=2026-03-29 |sernav=Ministry says hazardous materials leak has been ruled out after missile fragment hit factory in south |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/ministry-says-hazardous-materials-leak-has-been-ruled-out-after-missile-fragment-hit-factory-in-south/ |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di derengiya 29ê adarê, balafirên bêpîlot ên Îranê li Kuweytê li baregeheke leşkerî dana û di encamê de 10 leşker birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/30/iranian-attack-damages-kuwait-power-and-desalination-plant-kills-worker |sernav=Iranian attack damages Kuwait power and desalination plant, kills worker |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> === 31ê adarê === ==== Êrîşên DYA û Îsraêlê ==== Li gorî artêşê di 31ê adarê de êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê li dijî depoyên cebilxaneyê yên li Îsfehanê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=US hits Iranian ammunition bunkers, causing major explosions |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-hits-iranian-ammunition-bunkers-causing-major-explosions/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> û her wiha li dijî tesîsên hilberîna çekan û pargîdaniyeke dermanan li Tehranê berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=IDF says it struck Iranian sites for missile components, anti-aircraft weapons |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-iranian-sites-for-missile-components-anti-aircraft-weapons/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-31 |sernav=Iran claims US-Israel strikes targeted major pharmaceutical company |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-claims-us-israel-strikes-targeted-major-pharmaceutical-company/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies and ToI Staff |tarîx=2026-04-01 |sernav=Acknowledging strike, Iran FM claims fentanyl factory only supplying ‘hospital drugs’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/acknowledging-strike-iran-fm-claims-fentanyl-factory-only-supplying-hospital-drugs/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, Mehdî Wefaî ku endezyarê sereke yê hêza Qudsê ya Muhafizên Şoreşê li Libnanê ye, li Mahallatê di êrîşan de jiyana xwe jidest daye. Wezareta Tenduristiyê ya Libnanê ragihandiye ku di êrîşên hewayî yên Îsraêlê ya di tevahiya rojê de li herêmên Tyr, Saydon û Bint Cubeyl herî kêm heşt kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP and ToI Staff |tarîx=2026-03-31 |sernav=Israeli strikes in south Lebanon kill 8, including paramedic — Lebanon Health Ministry |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-strikes-in-south-lebanon-kill-8-including-paramedic-lebanon-health-ministry/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di heman rojê de artêşa Îsraêlê kuştina Hec Haşem di êrîşeke esmanî de li Beyrûtê ragihandiye ku di îlona sala 2024an de eniya başûr a Hizbullahê ji Elî Karakî wergirtibû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-04-01 |sernav=Top Hezbollah commander killed by Israeli Navy in Beirut — IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/top-hezbollah-commander-killed-by-israeli-navy-in-beirut-idf/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Li gorî çavkaniyên filistînî, di êrîşên hewayî yên Îsraêlê ya li ser Cebeliye û Xan Yûnisê ya li Şerîda Xezzeyê de pênc kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-31 |sernav=Israeli strikes kill five in Gaza Strip, medics say |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-strikes-kill-five-in-gaza-strip-medics-say/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Artêşa Îranê êrîşên xwe yên li ser yekîneyên amerîkî yên li baregeha hewayî ya prens Siltan a li Erebistana Siûdî,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/04/01/3554165/irgc-destroys-us-aircrew-accommodation-in-al-kharj-air-base-targets-200-personnel |sernav=IRGC Destroys US Aircrew Accommodation in Al Kharj Air Base, Targets 200 Personnel - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> keştiyeke konteyner a Îsraêlê li avên navendî yên Kendava Farisî, xaleke kombûnê ya hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li peravên Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, pergala parastina dronan a flota pêncemîn a amerîkî ya li derveyî baregeha xwe ya nêzîkî balafirgeha Behrêynê û du pergalên radarê amerîkî li baregeha Ehmed el-Cabirê, li Kuweytê ragihandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/31/3553369/irgc-launches-blitz-on-us-israeli-targets |sernav=IRGC Launches Blitz on US, Israeli Targets - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> Her wiha, droneke MQ-9 li ser Îsfehanê û droneke LUCAS li ser Qeşmê hatin têk birin ku bi vî awayî hejmara dronên amerîkî-îsraêlî yên ku ji destpêka şer ve hatine xistin gihîştiye 147 dronan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/31/3553408/iranian-army-shoots-down-intruding-mq-9-lucas-drones |sernav=Iranian Army Shoots Down Intruding MQ-9, LUCAS Drones - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> Erebistana Siûdî<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/31/saudi-arabia-intercepts-destroys-two-drone-attacks- |sernav=Saudi Arabia intercepts, destroys two drone attacks |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> û Mîrnişînên Yekbûyî yên Erebî operasyonên parastina hewayî ragihandine<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/31/euronews-journalists-report-multiple-blasts-in-dubai-in-iranian-missile-and-drone-attack |sernav=Iran launches missile and drone barrage on Dubai, Kuwaiti tanker hit. |malper=www.euronews.com |roja-gihiştinê=2026-04-04}}</ref> û di heman rojê de Îsraêl dîsa ji aliyê Îran û Hizbullahê ve bi roketan hate hedefgirtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=No injuries reported in Iran’s latest volley of missiles at central Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/no-injuries-reported-in-irans-latest-volley-of-missiles-at-central-israel/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-891733 |sernav=Northern Israel faces over 50 Hezbollah rocket launches, drone infiltrations {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> ==== Revandina rojnemavana amerîkî ==== Wezareta karên hundir a Iraqê û wezareta karên derve ya DYAyê ragihandine ku rojnamevana serbixwe ya amerîkî Shelly Kittelson li Bexdayê ji aliyê rêxistina terorîst a lîwayên Hizbullahê ya ku Îran piştgiriyê dide wan ve hatiye revandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yled478zwo |sernav=US journalist Shelly Kittleson kidnapped in Baghdad |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en-GB}}</ref> === 1ê nîsanê === Di 1ê nîsana 2026an de, Ajansa Nûçeyan a Mehr ku ajanseke nîvfermî ya nûçeyan a dewleta Îranê ye, ragihandiye ku analîstê siyasî û wezîrê derve yê berê Kemal Xerazî di êrîşeke asmanî ya li ser mala wan de bi giranî birîndar bûye û hevjîna wî jî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/04/01/former-iran-fm-seriously-injured-wife-killed-in-tehran-strike |sernav=Former Iran FM ‘seriously injured,’ wife killed in Tehran strike |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-04-01 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en}}</ref> Karbidestên îranî êrîş wekê hewldanek ji bo têkbirina pêvajoya dîplomatîk bi nav kirine û diyar kirine ku Xerazî civînek plankirî di navbera karbidestên Îranî û cîgirê serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê JD Vance de koordîne dikir.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kanno-Youngs |pêşnav=Zolan |tarîx=2026-04-01 |sernav=Trump Claims Military Success but Offers No Clear Timeline to End Fighting |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/01/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Li gorî agahiyan, di êrîşên esmanî yên li ser Girava Hengamê ku xakeke Îranê ya li Tengava Hurmizê ye, heft kes birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kanno-Youngs |pêşnav=Zolan |tarîx=2026-04-01 |sernav=Trump Claims Military Success but Offers No Clear Timeline to End Fighting |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/01/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Di heman demê de, Donald Trump diyar kiriye ku ew êdî ji ber uranyuma dewlemendkirî ya bin erdê ya Îranê ne xemgîn e.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=negotiate |pêşnav=the United States to |paşnav2=sabotage |paşnav3=years |pêşnav3=attack the Iranian nuclear program for the past 25 |tarîx=2026-04-01 |sernav=‘I Don’t Care About That’: Trump Says Iran’s Enriched Uranium Is Not a Concern |url=https://www.nytimes.com/2026/04/01/us/politics/trump-iran-war-nuclear-uranium.html |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Ji aliyê din ve, Benjamin Netanyahu îdia kiriye ku êrîşên ji aliyê Amerîka û Îsraêlê ve hatine kirin, şiyana Îranê ya hilberîna çekên navokî û mûşekên balîstîk ji holê rakirine û ev yek "du gefên hebûnî" yên li ser Îsraêlê ji holê rakiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kanno-Youngs |pêşnav=Zolan |tarîx=2026-04-01 |sernav=Trump Claims Military Success but Offers No Clear Timeline to End Fighting |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/01/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan nameyeke vekirî ji bo welatiyên amerîkî belav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lee |pêşnav=Chantelle |tarîx=2026-04-02 |sernav=Iranian President Pens Open Letter to American People |url=https://time.com/article/2026/04/01/iran-war-president-open-letter-american-people/ |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=Time |ziman=en-US |issn=0040-781X}}</ref> === 2ê nîsanê === Di 2ê nîsanê de Donald Trump gotarek li seranserê welêt pêşkêş kiriye û diyar kiriye ku êrîşan sîstemên mûşek û dronan ên Îranê "bi awayekî dramatîk kêm kirine". Wî her wiha diyar kiriye ku êrîşên li ser Îranê dê di du-sê hefteyên bê de zêdetir bibin bi armanca "vegerandina wan ji bo serdema kevirî, cihê ku ew lê ne". Li gorî agahiyan du êrîşên ji aliyê DYAyê ve li ser Pira B1 a ku di navbera Tehran û Kerecê de ye û wekê pira herî bilind a Rojhilata Navîn hatiye binavkirin pêk hatiye ku di encamê de heşt kes hatine kuştin, 95 kes birîndar bûne û pir jî hilweşiyaye. Di dema êrîşê de, gelek malbatên îranî li parkên di bin pirê de ku ji bo pîrozbahiyên Sizdeh Be-Dar kom bibûn, hebûn. Îranê ragihandye ku Enstîtuya Pasteur a sedsalî û navendeke bijîşkî, di encama êrîşan de zirareke cidî dîtiye. Wezîrê berevaniya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Hegseth pesnê xwe daye ku "tevahiya rojê mirin û wêranî ji esîman ve çêbûye". Hêzên oarastina Îsraêlê ragihandiye ku wan di êrîşekê de li herêma Kirmaşanê ya Îranê, fermandarê mûşekên balîstîk ên Îranê Mekrem Atimî û çend fermandarên tabûrê ji yekîneya mûşekên balîstîk ên navendî ya Îranê ya Atimî kuştine. Êrîşeke mûşekî ya balîstîk a Îranê li Petah Tikva zirar daye kargeheke dronên Îsraêlê. == Êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê == {{Gotara bingehîn|Êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 2026}} Ji destpêka şer ve Herêma Kurdistanê bûye armanca êrîşan. Êrîşên li ser [[Herêma Kurdistanê]] di 28ê sibata 2026an despêkiriye ku gelek deverên li parêzgeha Hewlêrê û parêzgeha Silêmanî rasterast bûne armanca êrîşên dronên Îranê û heşda şabî ku ji nav sinorê Iraqê ve êrîşê Herêma Kurdistanê kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.state.gov/releases/office-of-the-spokesperson/2026/03/joint-statement-on-irans-missile-and-drone-attacks-in-the-region/ |sernav=Joint Statement on Iran’s Missile and Drone Attacks in the Region |malper=United States Department of State |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Di êrîşan de deverên derdor ên [[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]] hatiye armanc girtin ku hêzên amerîkî yên [[Hevpeymaniya Navneteweyî li dijî Daişê|hevpeymaniya navneteweyî ya li dijî DAIŞê]] li deverên bûn û yek ji van xalan balyozxaneya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ya Hewlêrê bû ku bibû armanca êrîşan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-evening-special-report-march-1-2026/ |sernav=Iran Update Evening Special Report, March 1, 2026 |malper=Institute for the Study of War |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US |paşnav=Sleiman |pêşnav=Nadia }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |sernav=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |malper=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Di 12ê adarê de baregeheke leşkerî ya [[Îtalya]]yê ya li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] rasterast bûye armanceke êrîşa mûşekan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603120049 |sernav=Missile hits Italian base in Erbil, no injuries reported |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en }}</ref> Piştê re ji aliyê rayedaran ve hatiye ragihandin ku di vê êrişê de ti birîndar çênebûne. Di roja 12ê adarê de kampeke perwerdeyê ya ku ji aliyê leşkerên [[Fransa]]yê li Hewlêrê ve dihatin bikaranîn rasterast bûye armanca êrîşan ku fermandarê [[Fransayî|fransî]] ya bi navê Arnaud Frion ku ji Tabûra 7em a şopvanên alpînê bû ku bi eslê xwe ji bajarê [[Varces-Allières-et-Risset|Varces]], Isèreyê bû di êrîşê de jiyana xwe jidest daye û şeş leşker jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260312-middle-east-war-live-israel-lebanon-iran-gulf |sernav=French soldier killed in drone attack in Iraq’s Kurdish region, Macron says |malper=France 24 |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en }}</ref> Heta 17ê adarê nêzîkî 300 êrîş li hemberî Herêma Kurdistanê pêk hatine. Di êrîşên de gelek deverên li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêr]] û [[Silêmanî (bajar)|Silêmanî]] rasterast bûne armanca êrîşan. Herêma Kurdistanê ji destpêka şer ve ku di 28ê adarê de hatibû destpêkirin bûye armaca êrîşên Îranê û bi taybetî êrîşên heşda şabiyên ku ji nav sinorê Iraqê ve êrîşê Herêma Kurdistanê kirine. Di van êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 6 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/30290 |sernav=WEZARETA PÊŞMERGEYAN: 6 PÊŞMERGEYÊN LEHENG ŞEHÎD BÛN |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-25 |ziman=kr }}</ref> 6 pêşmergeyên [[Rojhilata Kurdistanê]] û fermanderekî fransî jiyana jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fdd.org/analysis/2026/03/11/us-condemns-iranian-and-militia-attacks-in-iraq-amid-unclaimed-airstrikes-on-tehran-backed-militias/ |sernav=US condemns Iranian and militia attacks in Iraq amid unclaimed airstrikes on Tehran-backed militias |malper=FDD |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Frantzman |pêşnav=Seth J. }}</ref> Ji ber van êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 20 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/240320266 |sernav=Di 24 demjimêran de 25 caran êrişî Herêma Kurdistanê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-25 |ziman=en }}</ref> == Bandora şer == Îsraîlê rewşa awarte li seranserê welêt ragihandiye ku diyar kiriye ku ev mezintirîn êrîş ew ku wan li hemberî Îranê pêk anîye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |sernav=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran’s retaliation |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=McCluskey |pêşnav=Christian Edwards, Karina Tsui, Mitchell }}</ref> Îsrael Katz daxuyaniyek daye û gotiye "Li gorî benda 9C(b)(1) a qanûna parastina sivîl, 5711-1951, di bin desthilata min de û piştî ku ez piştrast bûm ku ihtîmaleke mezin a êrîşekê li ser nifûsa sivîl heye ku ez bi vê yekê li seranserê axa welat eniya navxweyî radigihînim."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896765/slug |sernav=Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration |malper=Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Rojnameya New York Times diyar kiriye ku dibistan û cihên kar ên Îsraîlê jî dê werin girtin û kombûnên giştî werin betalkirin. Li Îranê qutbûna înternetê "nêzîkî tevahiya welat" ji nû ve hatiye pêkanîn ku NetBlocksê ragihandiye ku girêdana înternetê li Îranê daketiye ji %4 ê ji astên asayî.<ref name=":4"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://mastodon.social/@netblocks/116147264437940657 |sernav=NetBlocks (@netblocks@mastodon.social) |malper=Mastodon |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=ku }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/fa/202602281170 |sernav=نت‌بلاکس از خاموشی اینترنت در ایران خبر داد |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=fa }}</ref> === Girtina qada hewayî === Piştî êrîşan ji ber ku dewletên herêmî qada hewayî girtin, qada hewayî ya Îranê bi piranî ji bo balafirên sivîl vala bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602284853 |sernav=Iran’s skies empty after strikes as regional states close airspace |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Bi dest pêka êrîşan re Behreyn, Iraq, Îsraêl, Kuweyt, Qeter, Sûriye û Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî qadên xwe yên hewayî girtine û gelek balafir ber bi cihên din ve hatin veguhastin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Israel closes airspace after strikes on Iran |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lehmann |pêşnav=Noam |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iraq shuttering airspace after US, Israel strike Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iraq-shuttering-airspace-after-us-israel-strike-iran/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-02-28 |sernav=Syria shutters airspace |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/syria-shutters-airspace/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Pargîdaniyên hewayî yên navneteweyî yên wekê Air India, Biman Bangladesh Airlines, British Airways, Cathay Pacific Airways, IndiGo, Lufthansa, Virgin Atlantic û Wizz Air ji ber şer û pevçûnan seferên xwe yên bo Rojhilata Navîn ji bo demên cuda cuda rawestandin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran-Israel war: Air India, IndiGo and multiple other airlines suspend flights. Check full list |url=https://economictimes.indiatimes.com/nri/latest-updates/iran-israel-war-multiple-airlines-suspend-flights-check-full-list/articleshow/128879934.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/46mwakjn9t |sernav=Biman suspends Middle East flights amid conflict |malper=Prothomalo |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=BSS }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo |sernav=What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> === Girtina Tengava Hurmizê === Raporeke Reutersê ji berpirsekî operasyona aspidesê veguhestiye ku gotiye li gorî guhdarîkirinên radyoya pir bilind (VHF), pasdarên şoreşa îslamî ya Îranê [[Tengava Hurmiz]]ê ji bo çûnûhatina keştiyan girtiye. Rayedareke [[Yekîtiya Ewropayê]] ragihandiye ku peyamên ku keştî dibêjin "destûr nayê dayîn ku tu keştî ji Tengava Hormuzê derbas bibe" werdigirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/irgc-says-no-ship-allowed-pass-strait-hormuz-according-eu-official |sernav=IRGC says 'no ship allowed to pass Strait of Hormuz', according to EU official |malper=Middle East Eye |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602288034 |sernav=‘No ship allowed to pass Strait of Hormuz,’ Iran warns vessels - Reuters |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> == Qurbaniyên şer == == Bertek == === Îran === Wezareta derve ya Îranê gefa bersivdanê li hember êrîşa hêzên amerîkî li ser bingehên amerîkî yên li Kendava Farsê xwariye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |sernav=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602284010 |sernav=Iran decries attacks, vows response as it appeals to Security Council |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> Konseya bilind a ewlekariya neteweyî ya Îranê ragihandiye ku welatê wan rastî "operasyoneke hewayî ya hovane" ji aliyê Amerîka û Îsraîlê ve hatiye û gotiye: "Ev yek careke din di dema danûstandinan de qewimiye û dijmin xeyal dike ku miletê berxwedêr ê Îranê dê bi van kiryarên tirsonek daxwazên wan ên biçûk radest bibe." Wezîrê derve yê Îranê Ebas Eraqçî êrîşê wekê "bi tevahî bêsedem, neqanûnî û bêexlaq" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo |sernav=What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> === Dewletên Yekbûyî === Serokê Dewletên Yekbûyî [[Donald Trump]] piştrast kiriye ku artêşa amerîkî li Îranê dest bi "operasyonên şer ên mezin" kiriye û şer wekê "operasyoneke mezin û berdewam a ji bo pêşîgirtina li vê dîktatoriya pir xerab û radîkal ku gefê li Amerîkayê dixwe" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Tyler Pager |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Trump says military campaign is "massive and ongoing" |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Di vîdyoyekê de ku li ser Truth Social hatiye weşandin, Trump ji nû ve destnîşan kiriye ku "Armanca wan ew e ku ew bi rakirina gefên nêzîk ên ji rejîma Îranê ku komeke hovane ya mirovên pir dijwar û tirsnak, gelê amerîkî biparêzin" û di axavtina xwe de gotiye: "47 sal in, rejîma Îranê Mirin ji bo Amerîkayê diqîre û kampanyayeke bêdawî ya xwînrijandin û kuştinên girseyî dimeşîne ku Dewletên Yekbûyî, leşkerên me û mirovên bêguneh, li gelek welatan armanc digire."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Trump confirms in video message that military campaign in Iran has begun |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Trump ragihandiye ku piştî kuştina Elî Xamineyî, danûstandinên bi Îranê re hêsantir dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143 |sernav=Live - Trump says talks easier after Khamenei, Iran vows ‘devastating’ response |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> === Îsraêl === Serokwezîrê Îsraêlê Benjamîn Netanyahu diyar kiriye ku armanca êrîşan "jiholêrakirina gefa hebûnî ya ku ji aliyê rejîma li Îranê ve tê çêkirin" e û diyar kiriye ku "çalakiya me ya hevbeş dê şert û mercan ji bo gelê wêrek ê Îranê biafirîne da ku çarenûsa xwe bigire destên xwe."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Estrin |pêşnav=Daniel |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran's supreme leader, Ayatollah Ali Khamenei, has been killed |url=https://www.npr.org/2026/02/28/nx-s1-5730158/israel-iran-strikes-trump-us |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Wezîrê derve Gideon Sa'ar gotiye ku kiryara leşkerî li dijî Îranê bi awayekî lezgîn pêwîst e "tevî xetereyên girîng ên têkildar", û gotiye ku "derengketin dê rê bidaya rejîma Îranê ku bigihîje astek parastinê ji bo bernameya xwe ya kîmyayî û her wiha dest bi hilberîna girseyî ya mûşekên balîstîk ên dûravêj bike".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Johnatan Reiss |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> === Bertekên navneteweyî === * {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Kurdistan]]: [[Herêma Kurdistanê]] piştî hedefgirtina [[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]] û balyozxaneya giştî ya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] ji aliyê mûşekên Îranê ve, fermandarekî payebilind ê pêşmergeyan diyar kir ku hêzên wan di rewşa amadebaşiyê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/peshmarga-iraqi-kurdistan/8118549.html |sernav=Fermandarekî Pêşmergeyan Dibêje Ew di Amadebaşîyê de ne |malper=Voice of America |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=ku }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |sernav=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |malper=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Nûnerên [[Hevpeymaniya Hêzên Siyasî yên Rojhilata Kurdistanê]] diyar kirine ku ew bi hev re biryarên siyasî û leşkerî koordîne dikin û ji bo qonaxek nû amadekariyê dikin ku hêzên wan di hundurê Îranê de ye û li rojhilata Kurdistanê amade ne ku li hemberî êrîşan xwe biparêzin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/iran-kurds-position/8118628.html |sernav=Partîyên Kurdên Îranê di Biryarên Xwe yên Siyasî û Leşkerî de Yekgirtî ne |malper=Voice of America |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=ku }}</ref> * {{Sembola alayê|Fransa}} [[Fransa]]: Serokkomarê Fransayê [[Emmanuel Macron]] ji bo kêm kirina tundiya şer daxwaza şer bangawaziya civîneke awarte ya [[Konseya Ewlehiyê ya Neteweyên Yekbûyî]] kiriye. * {{Sembola alayê|Kanada}} [[Kanada]]: Serokwezîr Mark Carney Îran bi "çavkaniya sereke ya bêîstîqrarî û terorê li seranserê Rojhilata Navîn" tawanbar kiriye û piştgiriya xwe ji bo operasyonan anî ziman û tekez kiriye ku Îran nikare çekên nukleerî bi dest bixe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.pm.gc.ca/en/news/statements/2026/02/28/statement-prime-minister-carney-and-minister-anand-situation-middle-east |sernav=Statement by Prime Minister Carney and Minister Anand on the situation in the Middle East |malper=Prime Minister of Canada |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> * {{Sembola alayê|Keyaniya Yekbûyî}} [[Keyaniya Yekbûyî]]: Hikûmeta brîtanî daxuyaniyek weşandiye û diyar kiriye ku Brîtanya "naxwaze pevçûnên herêmî yên berfirehtir kûrtir bibin". Di heman demê de hikûmetê diyar kiriye ku wan ji bo ewlekariya balyozxaneyên xwe yên li herêmê "kapasîteyên parastinê" bi hêz kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Israel and Iran exchange fresh attacks after Iran's Supreme Leader Khamenei killed - live updates |malper=BBC News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> Serokwezîr Keir Starmer piştrast kiriye ku balafirên brîtanî ji bo armancên parastinê "li ezmanan" in lê di êrîşên Îsraîl û Amerîkayê de "tu rol nelîstine" û bang li Îranê kiriye ku xwe ji êrîşên din li seranserê Rojhilata Navîn dûr bigire û "tundûtûjî û tepeserkirina tirsnak a li dijî gelê Îranê" rawestîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=British planes "in the sky" in Middle East, says Starmer |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Piştre wî serokatiya civînek awarte ya COBRA lidarxistiye ku ku bersiva Keyaniya Yekbûyî nîqaş bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sabbagh |pêşnav=Dan |paşnav2=Defence |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |tarîx=2026-02-28 |sernav=RAF jets flying defensive missions after US-Israeli attack on Iran, Starmer says |url=https://www.theguardian.com/politics/2026/feb/28/starmer-chairs-cobra-meeting-after-us-israel-strikes-on-iran |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> * {{Sembola alayê|Almanya}} [[Almanya]]: Şansolyer Friedrich Merz di daxuyaniyek hevbeş ê bi Fransa û Keyaniya Yekbûyî re gotiye ku ew ji berê ve hatiye agahdarkirin û nîqaş di rê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yj9kr31y7o |sernav=How the world has reacted to US and Israeli strikes on Iran |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> * {{Sembola alayê|Hindistan}} [[Hindistan]]: Wezareta karên derve yê Hindistanê nîgeraniyên xwe aniye ziman û ji her sê welatan xwest ku agirbestê ragihanin. Balyozxaneya Hindistanê welatiyên Hindistanê ji sefera ji bo Îran û piraniya welatên Rojhilata Navîn hişyar kiriye û ji kesên di nav welat de xwestiye ku tavilê li stargehê bigerin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://indianexpress.com/article/india/israel-iran-conflict-indian-embassy-advisory-10556818/ |sernav=‘Remain near shelters, avoid non-essential travel’: India warns citizens in Israel after Tehran attack |malper=The Indian Express |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> NORKA her wiha ji bo welatiyên asê mane li hemî welatên bandordar xetên alîkariyê daniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/norka-sets-up-helpdesk-for-kerala-people-in-iran-israel/ |sernav=NORKA sets up helpdesk for Kerala people in Iran, Israel |malper=The Tribune |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> * {{Sembola alayê|Çîn}} [[Çîn]]: Wezareta karên derve fikarên xwe yên li ser êrîşên Amerîka û Îsraîlê aniye ziman û daxwaza rawestandina tavilê ya dijminatiyê li dijî Îranê û ji nû ve destpêkirina diyalogê kiriye. Her wiha tekez kiriye ku divê rêz li serweriya Îranê were girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fmprc.gov.cn/eng/xw/fyrbt/202602/t20260228_11866531.html |sernav=Foreign Ministry Spokesperson’s Remarks on the Military Strikes Against Iran by the U.S. and Israel_Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China |malper=www.fmprc.gov.cn |roja-gihiştinê=2026-03-01 }}</ref> * {{Sembola alayê|Rûsya}} [[Rûsya]]: Wezîrê karên derve [[Sergey Lavrov]] êrîşên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û Îsraîlê wekê "gaveke bêwijdan" û "kiryareke êrîşkariya çekdarî ya bi zanebûn, pêşwext û bêsedem" şermezar kiriye û wan bi wê yekê tawanbar kir ku herêmê ber bi "karesateke mirovî, aborî û dibe ku radyolojîkî jî" ve dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Russia condemns "reckless" airstrikes on Iran, as Finland and Ireland express concern |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Elî Xamineyî]] [[Kategorî:Şer]] [[Kategorî:Şerên li Îranê]] [[Kategorî:Şerên li Rojhilata Navîn]] [[Kategorî:Şerên Azerbaycanê]] [[Kategorî:Şerên Behreynê]] [[Kategorî:Şerên DYAyê]] [[Kategorî:Şerên Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:Şerên Fransayê]] [[Kategorî:Şerên Iraqê]] [[Kategorî:Şerên Îranê]] [[Kategorî:Şerên Îsraêlê]] [[Kategorî:Şerên Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:Şerên Kuweytê]] [[Kategorî:Şerên Libnanê]] [[Kategorî:Şerên Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] [[Kategorî:Şerên Omanê]] [[Kategorî:Şerên Qeterê]] [[Kategorî:Şerên Qibrisê]] [[Kategorî:Şerên Sûriyê]] [[Kategorî:Şerên Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Şerên Urdunê]] [[Kategorî:Şerên Yemenê]] [[Kategorî:Şerên Yewnanistanê]] [[Kategorî:2026 li Azerbaycanê]] [[Kategorî:2026 li Behreynê]] [[Kategorî:2026 li DYAyê]] [[Kategorî:2026 li Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:2026 li Fransayê]] [[Kategorî:2026 li Iraqê]] [[Kategorî:2026 li Îranê]] [[Kategorî:2026 li Îsraêlê]] [[Kategorî:2026 li Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:2026 li Kîprosê]] [[Kategorî:2026 li Kurdistanê]] [[Kategorî:2026 li Kuweytê]] [[Kategorî:2026 li Libnanê]] [[Kategorî:2026 li Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] [[Kategorî:2026 li Omanê]] [[Kategorî:2026 li Qeterê]] [[Kategorî:2026 li Sûriyê]] [[Kategorî:2026 li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:2026 li Urdunê]] [[Kategorî:2026 li Yemenê]] [[Kategorî:2026 li Yewnanistanê]] t6wrrdx78zpguik1gksdbnwrn427ibp 2002608 2002607 2026-04-17T11:14:17Z Penaber49 39672 2002608 wikitext text/x-wiki {{Rojane}} {{Agahîdank pevçûnên leşkerî | pevçûn = Şerên Îranê 2026 | perçeyekî = | wêne = {{Nexşeya Şerê Îranê 2026}} | binnivîs = <div style="text-align:center"> Xalên ku bûne armanca êrîşan: {{Unbulleted list | {{Reng box|#302060|[[Wêne:Maki7-cross-white.svg|16x16px]]}} Dewletên Yekbûyî û Îsraêl | {{Reng box|#F00|[[Wêne:Maki7-circle-stroked-white.svg|16x16px]]}} Îran, [[Hizbulaya Libnanê]] û [[Heşda Şebî]]}} </div> | dîrok = 28ê sibata 2026an - heta niha | herêm = [[Rojavayê Asyayê]]•[[Okyanûsa Hindî]] (bi taybetî li deverên wekê [[Kendava Farsê]], [[Tengava Hurmiz]]ê, [[Deryaya Navîn]]) | koordînat = | sedem = Bi xayeya bidawî anîna bernameya nukleerî ya Îranê û guhertina rejîma heyî | encam = | rewş = Berdewam dike | şervan1 = {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] <br> {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Îsraêl]] | şervan2 = {{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]] | şervan3 = | fermandar1 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Donald Trump]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Pete Hegseth]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dan Caine]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Brad Cooper]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Benjamin Netanyahu]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Îsrael Katz]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Eyal Zamir]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Tomer Bar]]|}} | fermandar2 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Xamineyî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mucteba Xamineyî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mesûd Pezeşkiyan]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mihemed Bakir Zolqedîr]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Gulam Huseyîn Muhsînî-Ejeyî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elîreza Erafî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Larîcanî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Ezîz Nasirzade]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Şamxanî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mihemed Pakpûr]] {{Suîqest}}|}} | fermandar3 = | yekîne1 = | yekîne2 = | yekîne3 = | hêz1 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Artêşa Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] * {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Hêzên Parastina Îsraêlê]]|}} | hêz2 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Îran}} [[Artêşa Pasdaran a Şoreşa Îslamî ya Îranê]]|}} | hêz3 = | windahî1 = {{Lîsteya sade}} * '''Li gorî Dewletên Yekbûyî''': * {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Îsraêl]]: ** 17 kes mirine (2 ji wan hêzên leşkerî ne) ** 4.099 birîndar bûne (17 ji wan personelên leşkerî ne) * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]]: ** 13 hêzên leşkerî mirine ** 200 kes birîndar bûne * {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Kurdistan]]: [[Başûrê Kurdistanê]] ** 13 hêzên leşkerî (6 pêşmergeyên Rojhilata Kurdistanê, 6 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê û fermandarekî hêzên Fransayê jiyana xwe jidest daye) ** 22 kes birîndar bûne (2 kesên sivîl û 20 pêşmergeyên Kurdistanê birîndar bûne) | windahî2 = {{Lîsteya sade}} '''Li gorî Îranê''': * {{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]]: ** 1.444 kes mirine ** 18.551 kes birîndar bûne * '''Li gorî saziyên sîvîl''' ** '''[[HARNA]]''': 3.186 kes mirine (di nav wan de 1.153 hêzên leşkerî û 1.394 kes sivîl û 639 kesên din jî nehatine tansîf kirin) ** '''[[Hengaw]]''': 4.789 kes mirine (di nav de 4.789 hêzên leşkerî û 511 sivîl in. Li gorî Hengawê 5.300 kes jî birîndar bûne) '''Deverên din''' * {{Sembola alayê|Libnan}} [[Libnan]] ** 1.001 kes mirine ** 2.584 kes birîndar bûne | winda3 = | nîşe = }} '''Şerê Îranê''' şerek e ku di 28ê sibata 2026an de ji aliyê [[Îsraêl]] û [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ve bi êrîşeke hevbeş li dijî [[Îran]]ê hatiye dest pê kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Live updates: US, Israel attack Iran in ‘preemptive strike,’ Trump posts video on Truth Social |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602288170 |sernav=Israel names operation against Iran ‘Lion’s Roar’ |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Şerê li dijî Îranê bi navên kodkirî yên wekê '''Dengdana Şêr''', '''Operasyona Mertalê Yahuda''' û '''Operasyona Xezeba Efsaneyî''' li dijî bajarên wekê [[Tehran]], [[Îsfehan]], [[Qum]], [[Kerec]] û [[Kirmaşan]]ê êrîş hatine pêkanîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.yahoo.com/news/articles/witnesses-hear-explosion-irans-capital-061713591.html |sernav=Witnesses say they hear an explosion in Iran's capital, Tehran |malper=Yahoo News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bostonglobe.com/2026/02/28/world/witnesses-say-they-hear-an-explosion-in-irans-capital-tehran/ |sernav=US and Israel launch a major attack on Iran and Trump urges Iranians to ‘take over your government’ - The Boston Globe |malper=BostonGlobe.com |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://www.freepressjournal.in/world/israel-launches-preemptive-strike-on-iran-explosions-reported-in-tehran |sernav=Israel Launches 'Preemptive Strike' On Iran; Explosions Reported In Tehran |malper=Free Press Journal |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Wezîrê parastinê ya [[Îsraêl]]ê [[Îsrael Katz]] êrîşa piştê ku êrîşa hêzên parastina Îsraêlê (IDF) piştrast kiriye, li bajarên Îranê teqînên li pey hev pêk hatine. Piştê êrîşê Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê, rayedarên artêşa Îranê ragihandina ku wan jî li dijî Îsraêlê û dijî Dewletên Yekbûyî operasyonek bi navê '''Operasyona Soza Rastîn 4''' dane destpêkirin. Di êrîşên destpêkê ya li dijî Îranê berpirsên girîng, fermandarên leşkerî, baregehên leşkerî û avahiyên rayedarên Îranê hatine armancgirtin ku di nav de avahiya rêberê bilind [[Elî Xamineyî]] jî di nav de hebû ku dîmenên satelîtê nîşan didin ku bi giranî zirar dîtiye an jî bi giranî hilweşiyaye. Wekê bersiv Îranê jî bi dehan mûşekên balîstîk ku di nav de Îsraîl, [[Urdun]], [[Kuweyt]], [[Behreyn]], [[Qeter]], [[Erebistana Siûdî]] û [[Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] û [[Başûrê Kurdistanê]] armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/29661 |sernav=ÇAVKANIYEK JI KANAL8Ê RE: ÊRIŞÊN ÎRANÊ YÊN HEWLÊRÊ NEGIHAN ARMANCÊN XWE |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/280220261 |sernav=Bi mûşekan êrişî baregeha Amerîkayê ya li Hewlêrê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Piştê çend rojan ji aliyê rayedaran amerîkî û îsraîlî hatiye diyarkirin ku Elî Xamineyî di êrîşan de jiyana xwe jidest daye. Piştê daxuyaniyên rayedarên Amerîka û Îsraêlê, mirina Elî Xamineyî ji aliyê televîzyona dewletê ya hatiye piştrast kirin. Serokê Amerîkayê [[Donald Trump]] di daxuyaniya xwe de ragihandiye ku Amerîka û Îsraîlê li dijî Îranê êrîş pêk anîne û diyar kiriye ku "Armanca wan jinavbirina çêkirina mûşekan û leşkerî yên [[Îran]]ê ye ku rê li ber Îranê bigirin ku çekên kîmyewî bi dest nexe û di dawiyê de jî rejîma heyî hilweşîne." Donald Trump bang li endamên sipaha pasdarên şoreşa îslamî (IRGC) kiriye ku ew li hemberê parêzbendiyê çekên xwe deynin û hişyarî daye ku neqebûl kirina çekdanînê dê bibe sedema "mirineke teqez".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-02-28 |sernav=Trump indicates goal of Iran strikes is to topple regime; tells Iranian people: ‘When we’re finished, take over your government’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/trump-indicates-goal-of-iran-strikes-is-to-topple-regime-tells-iranian-people-when-we-are-finished-take-over-your-government/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ji destpêka şer ve [[Herêma Kurdistanê]] rasterast bûye armanca êrîşên Îranê û komên bi ser Îranê ve ku di nav sinorên Iraqê de bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/7827 |sernav=Îranê Hewlêr mûşekbaran kir |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-20 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/29924 |sernav=SILÊMANÎ Û HEWLÊR RASTÎ PÊLEKE ÊRIŞÊN BI DRONAN HAT |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-20 |ziman=kr }}</ref> Di dîmenên ku ji aliyê televîzyonên [[Başûrê Kurdistanê]] ve hatine parvekirin de hatiye dîtin ku sîstema parastinê ya hewayî bersiv dide mûşekên Îranê û êrîşên li dijî Hewlêrê têk dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/DWBaNatAUtU/?igsh=d3c3YzB2YTJqcjBu |sernav=Instagram |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2026-03-20 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/DVyg5D_EwPj/?igsh=MTYyZ2FsYW53YmZjcQ== |sernav=Instagram |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2026-03-20 }}</ref> Hatiye ragihandin ku bi êrîşên têk birî re, Herêma Kurdistanê heya 20 adarê nêzîkî 300 caran rasterast bûye armanca êrîşan == Paşperdeh == [[Wêne:Abraham Lincoln Carrier Strike Group Conducts Photo Exercise.jpg|thumb|çep|Koma 3em a keştiyên balafirên şer ên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Rojhilata Navîn a 2026an]] Di dawiya kanûna sala 2025an de li Îranê xwepêşandanên girseyî yên li dijî hikûmetê li seranserê welet hatibû despêkirin ku bi piranî ji ber krîza aborî, daketina nirxê diravê û bilindbûna biha yên xwarin û kelûpelan bû. Xwepêşandanên ku bangên guhertina rejîmê jî di nav de bûn, ji şoreşa 1979an vir ve<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-01-13 |sernav=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> mezintirîn xwepêşandan a li Îranê bû ku li seranserê welat, li zêdetirî 100 bajaran belav bibû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politico.eu/article/reza-pahlavi-iran-revolution-exiled-prince-plan-regime-change/ |sernav=Inside an exiled prince’s plan for regime change in Iran |malper=POLITICO |tarîx=2026-01-13 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Hikûmeta Îranê bi tepeserkirinên tund, tevî komkujiya xwepêşanderan, bersiv daye û bûyerên herî kujer di 8 û 10ê çileya 2026an de qewimîne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |sernav=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |malper=CNN |tarîx=2026-01-23 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Pourahmadi |pêşnav=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam }}</ref> ku ajansa nûçeyan a çalakvanên mafên mirovan a li Dewletên Yekbûyî hejmara miriyan wekê 7.000 kesan texmîn kiriye. Di heman demê hikûmeta Îranê jî hejmara miriyan 3.117 kes diyar kiriye lê Donald Trump û kesên din jî diyar kirine ku hejmara miriyan 32.000 kes bûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kay Armin Serjoie, Roxana Saberi, and Fatemeh Jamalpour |sernav=Iran Protest Death Toll Could Top 30,000: Local Officials |url=https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=TIME |ziman=en |roja-arşîvê=2026-01-25 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20260125063424/https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |sernav=Iran anti-government student protests spread to more universities |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-23 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> AP Newsê ragihandiye ku bikaranîna tundiya zêde yê ji aliyê hikûmetê ve di nav gelê Îranê de bêhêvîyeke çêkiriye û di nav hinek welatiyan de jî bendewariya êrîşeke Amerîkayê çêkiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-protests-memorials-chehelom-71e5db503a287126a2d31cb32a2809eb |sernav=Iranians grieve defiantly for thousands killed in last month's crackdown |malper=AP News |tarîx=2026-02-19 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Hinek akademîsyenan îdîa kirine ku hikûmeta Îranê niha bi rewşeke qels re rû bi rû ye dibe ku bibe sedema hilweşîna hikûmetê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newstatesman.com/international-politics/2026/01/how-much-longer-can-irans-islamic-republic-survive |sernav=How much longer can Iran’s Islamic Republic survive? |malper=New Statesman |tarîx=2026-01-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US |paşnav=Ansari |pêşnav=Ali }}</ref> Di 13ê çileya sala 2026an de serokê Amerîkayê Donald Trump piştgiriya xwe ji bo xwepêşanderên li dijî hikûmeta Îranê nîşan daye û piştre di 23ê çileyê de, Trump ragihandiye ku "armada" keştiyeke amerîkî ber bi Rojhilata Navîn ve diçe ku tê de keştiya balafiran USS Abraham Lincoln, USS Gerald R. Ford û çend destoryerên mûşekên rêberkirî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Trump urges Iranians to keep protesting, saying 'help is on its way' |url=https://www.reuters.com/world/china/iranian-mp-warns-greater-unrest-urging-government-address-grievances-2026-01-13/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=Reuters |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |tarîx=2026-01-24 |sernav=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Live updates: U.S. and Israel launch attack on Iran as Trump calls for regime change |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Rayedarên amerîkî û ewropî diyar kirine ku Washington sê daxwazên sereke pêşkêşî Îranê kiriye ku di nav de rawestandina mayînde ya hemî cureyên dewlemendkirina uranyûmê, bidawîkirin a bernameya mûşekên balîstîk ên Îranê û rawestandina tevahî ya piştgiriya ji bo komên herêmî yên wekê Hamas, Hizbullah û Hûsiyan hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Pager |pêşnav=David E. SangerTyler |paşnav2=Sanger |pêşnav2=Farnaz FassihiDavid E. |paşnav3=Washington |pêşnav3=Tyler Pager reported from |paşnav4=York |pêşnav4=Farnaz Fassihi from New |tarîx=2026-01-28 |sernav=Trump Threatens Iran With ‘Massive Armada’ and Presses a Set of Demands |url=https://www.nytimes.com/2026/01/28/us/politics/trump-iran-armada.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di 6ê sibata sala 2026an de Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li paytexta Omanê, Muscatê, danûstandinên nerasterast ên derbarê çekên atomî de lidar xistibûn. Îranê tekez kiriye ku pêşketin bi şêwirmendiyên li paytextan ve girêdayî ye.<ref name="Ravid2026">{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/02/14/iran-nuclear-trump-geneva-us |sernav=U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva |malper=Axios |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Gera duyem a danûstandinên ji bo çekên nukleerî li Cenevreyê hatibû plankirin.<ref name="Ravid2026" /> Di 27ê sibata 2026an de berî destpêkirina êrîşan, wezîrê derve yê Omanê Bedr El-Busaidî diyar kiriye ku "pêşketinek" hatiye bidestxistin û Îran hem qebûl kiriye ku qet uranyuma dewlemendkirî kom neke û hem jî ji aliyê ajansa enerjiya atomî ya navneteweyî (IAEA) ve<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |sernav=Peace ‘within reach’ as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> bi tevahî were verastkirin û her wiha Îranê qebûl kiriye ku asta uranyuma xwe ya dewlemendkirî ya heyî bi awayekî bêveger daxîne "asta herî nizm a gengaz". El-Busaidî diyar kiribû ku aştî "di dest de ye".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-deal-within-our-reach-oman-mediator-says/ |sernav=U.S.-Iran deal is "within our reach," Omani mediator says - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-02-27 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":1"/> Di destpêka sibata sala 2026an de Amerîkayê keştiyeke din a balafirhilgir, USS Gerald R. Ford, şandiye Rojhilata Navîn ku zextê li ser Îranê zêde bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3=security |tarîx=2026-02-13 |sernav=Trump sends second aircraft carrier to Middle East in effort to increase pressure on Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/trump-sends-second-aircraft-carrier-middle-east-iran |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di 11ê sibata 2026an de salvegera 47em a şoreşa 1979an bi mîtîngên alîgirê hikûmetê û retorîka tund a dijî Amerîkayê hatiye nîşankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-revolution-anniversary-us-nuclear-talks-protests-4ffab53ef628073ca90b9c8707485577 |sernav=Iran commemorates 1979 revolution as nation is squeezed by anger over crackdown and tensions with US |malper=AP News |tarîx=2026-02-11 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=español |pêşnav=JON GAMBRELL Leer en }}</ref> Di 13ê sibata sala 2026an de Trump diyar kiriye ku guhertina rejîmê li Îranê dê "tiştê herî baş dikare biqewime".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c8egwywkkd1o |sernav=Trump: Iran regime change 'would be the best thing to ever happen' |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Piştê rojekî, di 14ê sibatê de rayedarên amerîkî ji Reutersê re gotine ku artêşa amerîkî ji bo operasyonên berdewam ên çend hefteyan li dijî Îranê amadekariyan dike ku ne tenê êrîşeke sînordar; ev yek nîşan dide ku kampanyayeke berfireh dikare baregehên nukleerî û binesaziya dewlet û ewlehiyê ya Îranê armanc bigire. Di 24ê sibata 2026an de di gotareke derbarê Rewşa Yekîtîyê de, Trump Îran bi vejandina hewildanên çêkirina çekên nukleerî tawanbar kiriye ku van armancên îdiakirî wekê "xerab" şermezar kiriye û îdia kiriye ku Îranê her ku diçe şiyanên mûşekan ên pêşkeftîtir pêşxistiye ku dikarin gefê li Amerîka, Ewropa û baregehên amerîkî yên li derveyî welêt bixin. Wî hişyarî da ku Amerîka amade ye ku ger pêwîst be bikevin tevgerê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/9194e1f5-d191-414a-ab9f-e271a32b8b78 |sernav=Client Challenge |malper=www.ft.com |roja-gihiştinê=2026-02-28 }}</ref> == Berê şer == === Xwepêşandanên li dijî rejîma Îranê û destpêkên bicihkirina hêzên amerîkî === [[Wêne:Iran protests 8 January 2026.jpg|thumb|Di 8ê çileya 2026an de dîmenek ji xwepêşandanan li Tehranê]] Di dawiya kanûna 2025an de li Îranê xwepêşandanên girseyî yên li dijî hikûmetê li seranserê welêt dest pê kiriye ku bi piranî ji ber krîza aborî, daketina diravê Îranê û bilindbûna bihayê kelûpelan pêk hatiye. Xwepêşandan ku bangên guhertina rejîmê jî di nav de bûn, ji şoreşa 1979an vir ve xwepêşandana herî mezin ê li Îranê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-01-13 |sernav=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en }}</ref> Hikûmeta Îranê bi komkujiya xwepêşanderan bersiv daye û bûyerên herî kujer di 8 û 10ê çileya 2026an de qewimine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |sernav=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |malper=CNN |tarîx=2026-01-23 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Pourahmadi |pêşnav=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam }}</ref> Di sibata sala 2026an de, wezîrê xezîneyê yê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Scott Bessent îdîa kiriye ku Washington li Îranê kêmbûna dolar çêkiriye da ku nirxên diravên Îranê bikeve xwarê û li Îranê xwepêşandanan çêbike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politifact.com/article/2026/feb/27/iran-economic-sanctions-currency-bessent-trump/ |sernav=How US actions spurred Iranian economic, political upheaval |malper=@politifact |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-US |paşnav=Jacobson |pêşnav=Louis }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Northam |pêşnav=Jackie |tarîx=2026-02-23 |sernav=Trump's sanctions on Iran have dramatically affected its economy and led to protests |url=https://www.npr.org/2026/02/23/nx-s1-5708935/trumps-sanctions-on-iran-have-dramatically-affected-its-economy-and-led-to-protests |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Ajansa Nûçeyan a Çalakvanên Mafên Mirovan a li Amerîkayê hejmara miriyan nêzîkê 7.000 kesan texmîn kiriye û di heman demê de hikûmeta Îranê jî hêjmara kuştiyên di xwepêşandanan de 3.117 kes ragihandiye lê Donald Trump û çend berpirsên tenduristiyê yên îranî diyar kirine ku hêjmara kuştiyên di xwepêşandanan de 32.000 kes in.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |sernav=Iran anti-government student protests spread to more universities |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-23 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-GB }}</ref> Di 2ê çileya sala 2026an de, Trump gef li Îranê xwariye ku eger hikûmet biryar bide ku xwepêşanderên aştiyane bikuje, ew ê bi destwerdana leşkerî ya tund û tûj destwerdana Îranê bike. Donald Trump di 13ê çileyê de piştgiriya xwe ji bo xwepêşanderên li dijî hikûmeta Îranî nîşan daye û soz daye ku "alîkarî di rê de ye" ji bo wan û paşê, di 23ê çileyê de, Trump ragihandiye ku "armada" amerîkî ber bi Rojhilata Navîn ve diçe ku di nav de keştiya balafiran USS Abraham Lincoln û çend destoryerên mûşekên rêberkirî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |tarîx=2026-01-24 |sernav=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran’s supreme leader killed in U.S.-Israeli attack; Tehran strikes Israel, Arab states |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Di 13ê dibatê de, Trump ferman daye keştiya balafirhilgir a USS Gerald R. Ford û keştîyên şer ên alîgir ku ber bi Rojhilata Navîn ve biçin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |tarîx=2026-02-13 |sernav=Trump sends second aircraft carrier to Middle East in effort to increase pressure on Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/trump-sends-second-aircraft-carrier-middle-east-iran |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> === Goftûgoyên bernameya nukleerê 2026an === [[Wêne:President Trump Gaggles with Press Before Departing the White House, Feb. 27, 2026.webm|thumb|Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump di 27ê sibatê de, bi qasî 24 demjimêran berî destpêkirina şer, bi kurtî bi çapemeniyê re li ser pêwendiyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê bi Îranê re diaxive.]] Di 6ê sibata 2026an de Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li paytexta [[Oman]]ê, [[Muskat]]ê, danûstandinên nerasterast ên nukleerî lidar xistin. Rayedarên Îranê diyar kirine kiriye ku pêşketin bi şêwirînên li paytextan ve girêdayî ye.<ref name=":9">{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/02/14/iran-nuclear-trump-geneva-us |sernav=U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva |malper=Axios |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Civîna duyem a danûstandinên çekên nukleerî li Cenevê hatiye plankirin.<ref name=":9" /> Di navbera 15 û 20ê sibatê de, Îranê hinardeya xwe ya petrolê gihandiye rêjeya heyî ya 3 caran û depoyên petrolê kêm kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://oilprice.com/Latest-Energy-News/World-News/Iran-Rushes-to-Ship-Oil-Ahead-of-Possible-US-Strike.html |sernav=Iran Rushes to Ship Oil Ahead of Possible U.S. Strike |malper=OilPrice.com |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= }}</ref> Di 27ê sibata sala 2026an de berî destpêkirina êrîşên li dijî Îranê wezîrê derve yê Omanê Bedr El-Busaidî gotiye ku di warê danûstandinan de "pêşketinek" hatiye bidestxistin û Îran hem qebûl kiriye ku qet uranyuma dewlemendkirî kom neke û hem jî ji aliyê Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA)<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |sernav=Peace ‘within reach’ as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> ve bi tevahî were verastkirin; wekê din, Îran qebûl kiriye ku asta uranyuma dewlemendkirî ya heyî bi awayekî bêveger daxîne "asta herî nizm a gengaz". El-Bûsaidî gotiye ku aştî "di dest de" ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-deal-within-our-reach-oman-mediator-says/ |sernav=U.S.-Iran deal is "within our reach," Omani mediator says - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-02-27 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-US }}</ref> Lêbelê nûnerê Rojhilata Navîn a amerîkî Steve Witkoff gotiye ku Îranê danûstandinên nukleerî yên vê dawiyê bi israrkirina li ser "mafê xwe yê bêveqetandî" yê dewlemendkirina uranyûmê, redkirina pêşniyara amerîkî ya ji bo bidawîkirina dewlemendkirinê û heta bi pesnê ku ji 460 kîlogram uranyûma wê ya ji %60 dewlemendkirî dikare 11 bombeyên nukleerî çêbike, dest pê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603035282 |sernav=US envoy says Iran misjudged Trump team in nuclear negotiations |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-03-03 |sernav=Witkoff: Iran negotiators boasted of having enough enriched uranium to build 11 nuclear bombs |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/witkoff-iran-negotiators-boasted-of-having-enough-enriched-uranium-to-build-11-nuclear-bombs/ |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> == Gengeşe == === 28ê sibatê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ==== [[Wêne:U.S. Forces Launch Operation Epic Fury.webm|thumb|Dîmenek ji êrîş ku ji keştiyên Amerîkayê ve hatin kirin]] Piştî ku wezîrê parastinê Yisrael Katz êrîşa Îsraîlê piştrast kiriye, li Tehranê teqîn çêbûn.<ref name=":0"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatoday.in/world/story/explosions-rock-tehran-as-israel-launches-preventive-attack-on-iran-defence-minister-says-2875809-2026-02-28 |sernav=US, Israel launch Operation Epic Fury against Iran; Tehran strikes back |malper=India Today |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Desk |pêşnav=India Today World }}</ref> Rojnameya ''Times of Israel'' ragihandiye ku Katz êrîşan wekê "êrîşek pêşîlêgirtinê" bi nav kiriye ku armanca êrîşê "jiholêrakirina gefên li ser dewleta Îsraîlê" ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |sernav=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran’s retaliation |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Tsui |pêşnav=Christian Edwards, Karina }}</ref> Di nav hedefên armancgirtî de deverek li [[Tehran]]ê hebû ku avahiyê rêberê bilind ê Îranê Elî Xamineyî bû ku li vê deverê qesra serokatiyê û konseya bilind a ewlekariya neteweyî jî hebû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Erica Solomon and Farnaz Fassihi |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Hatiye piştrastkirin ku heft mûşek li vê deverê ketine.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Live updates: US and Israel attack Iran as Tehran retaliates across Middle East |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Paşê ''The New York Timesê'' ragihandiye ku "rayedarekî amerîkî gotiye ku artêşa amerîkî dest bi êrîşên asmanî li dijî Îranê kiriye."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Pager |pêşnav2=Tyler |paşnav3=Fassihi |pêşnav3=Farnaz |paşnav4=Bergman |pêşnav4=Ronen |tarîx=2026-02-28 |sernav=U.S.-Led Strike on Iran: Live Updates as Trump Calls for Government Overthrow |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê de rayedarên amerîkî piştrast kirin ku êrîş bi hevkariya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê pêk hatine.<ref name=":2"/> Li gorî raporên ku di ajansên nûçeyan de hatine parvekirin ji bo ku welatî bêne hişyarkirin ku li deverên ewle bimînin, li seranserê Îsraîlê sîren lêdaye. Balyozê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Îsraîlê Mike Huckabee ji welatiyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê xwestiye ku dema dengê sîrenê dibihîzin tavilê tedbîr bigirin, di heman demê de Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump hişyarî da ku dibe ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve qurbanî hebin.<ref name=":2"/><ref name=":2"/> Wezareta tenduristiyê ya Îsraîlê diyar kiriye ku bi veguhestina nexweşxaneyên ji bo bin erdê gihîştine asta herî bilind a amadekariyê.<ref name=":2"/> Rayedarên amerîkî piştrast kirine ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê êrîş li ser Îranê pêk anîye û wan êrîşê wekê "êrîşeke ne biçûk" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=US carrying out strikes against Iran, three US officials say |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Li gorî rayedarekî amerîkî, bi dehan êrîşên amerîkî ji balafirên şer ên li baregehên li seranserê Rojhilata Navîn û ji yek an çend keştiyên balafiran pêk hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Eric Schmitt |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Reutersê ragihandiye ku êrîş dê ji hewa û ji deryayê ve werin pêkanîn. Ajansa Nûçeyan a Farsê û [[CNN]] ragihandine ku teqîn li bajarên din ên Îranê, li bajarên wekê Qum, Kirmaşan, Îsfehan û Kerec jî çêbûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Erika Solomon |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref name=":2"/> Hatiye ragihandin ku li Tehranê êrîşên bi mûşekan li Kolana Zanîngehê, Kolana Cemhurî Îslamî û li taxa Seyîd Xandan a li bakurê Tehranê hatine kirin. Piştî êrîşan li seranserê Tehranê xizmetên ragihandinê qut bûne. Li gorî BBCyê di êrîşan de ofîsên rêberê bilind Elî Xamineyî û serokatiya Mesûd Pezeshkian li Tehranê hatine bombebarankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Iran launches attacks across Middle East after US and Israel strikes on leadership sites |malper=BBC News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Berdevkê hêzên heşdê şebiyê gotiye ku di êrîşên li Jurf el-Saxar, li başûrê Bexdayê, du şervan hatine kuştin û sê yên din jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Îranê ==== Îranê li gelek herêmên [[Kendava Farsê]] êrîşî ser çend baregehên leşkerî yên amerîkî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |sernav=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Behrêynê sîrenên êrîşa hewayî çalak kiriye ku hişyariyê li ser êrîşeke Îranê li ser baregehên leşkerî yên amerîkî li welêt bide û medyaya erebî gotiye ku li bajarê paytext a [[Manama]]yê teqîn û dû hatine dîtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lehmann |pêşnav=Noam |tarîx=2026-02-28 |sernav=Bahrain: Sirens activated as Iran targets US bases |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/bahrain-sirens-activated-as-iran-targets-us-bases/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Videos show smoke rising near US Navy facility in Bahrain |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Behrêynê piştre êrîş piştrast kiriye û gotiye ku baregeha Flota Pêncemîn a DYAyê hatiye armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wral.com/news/ap/c2f11-bahrain-says-a-missile-attack-targeted-the-us-navys-5th-fleet-headquarters-in-the-island-kingdom/ |sernav=Bahrain says a missile attack targeted the US Navy's 5th Fleet headquarters in the island kingdom |malper=WRAL.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Gambrell |pêşnav=Jon |paşnav2=Toropin |pêşnav2=Konstantin |paşnav3=Press |pêşnav3=JOSH BOAK-Associated }}</ref> Herwiha li Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê û Ebû Dabî li Mîrgeha Erebî yên Yekbûyî teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=http://news.am/eng/news/932924.html |sernav=Explosions reported in Kuwait and UAE |malper=news.am |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602283083 |sernav=Drone attacks targets Kuwait international airport |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Li gorî CNNê pasdarên şoreşê yên Îranê îdia kiriye ku Îranê çar baregehên amerîkî li Rojhilata Navîn armanc girtiye ku baregeha hewayî ya El Udeyd li Qeterê, baregeha hewayî ya Elî El Salem li Kuweytê, baregeha hewayî ya El Zafre li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî û baregeha flota pêncem a hêzên deryayî yên Amerîkayê li Behrêynê û vîdyoyek jî hatiye parvekirin ku di vîdeoyê de hatiye dîtin ku dû ji aliyê baregeha li Behrêynê ve bilind dibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Iran's IRGC targeted four US bases in the Middle East, Iranian media reports |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Erebistana Siûdî piştrast kiriye ku Îranê êrîşî Riyadê û herêmên rojhilat ên wan kiriye.<ref name="null2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Ismaeel Naar |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê siudiyan îdia kiriye ku êrîşên Îranê yên li ser wan deveran hatine têk birin û diyar kirine ku qiral dê "hemû tevdbîrên pêwîst bigire" ku xwe biparêze ku "di nav de vebijarka bersivdayîna li dijî êrîşkariyê" heye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Edward Wong |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê de hatiye îdia kirin ku hejmarek ji mûşekên îranî li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî hatine têk birin û di encama êrîşên Îranê de kesek sivîl ê ji neteweya asyayî ji ber perçeyên mûşekê ku li ser deverek niştecihbûnê ketine, hatiye kuştin.<ref name=":4">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Iran latest: Netanyahu says 'growing signs' Iran's supreme leader Khamenei is 'gone' after US-Israel attacks |malper=BBC News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=One person killed in UAE after Iranian strikes |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Qeterê îdia kiriye ku wan herî kêm du pêlên êrîşên mûşekî asteng kirine û diyar kir ku ti qurbanî an zirar û ziyaneke milkî çênebûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Beirut |pêşnav=Abdi Latif DahirReporting from |paşnav2=Lebanon |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran Hits Back Across the Mideast, Targeting U.S. Bases and Allies |url=https://www.nytimes.com/2026/02/28/world/middleeast/iran-retaliatory-strikes-region.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li bakurê Îsraîlê avahiyek 9 qatî bi mûşekan hatiye lêdan ku di encamê de kesek birîndar bûye.<ref name=":5">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |sernav=US-ISRAELI ATTACKS ON IRAN KILL 201; IRAN FIRES BACK, BLASTS ACROSS REGION |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Stepansky |pêşnav=Nils Adler,Joseph }}</ref> Her wiha Hayfa û Tel Avîvê jî bûye armanca êrîşên mûşekên Îranê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.1163/2210-7975_hrd-2261-0183 |sernav=news-from-asia-watch-no6-indonesia-soeharto-retaliates-against-critics-may-1995-7-pp |malper=Human Rights Documents online |roja-gihiştinê=2026-02-28 }}</ref> Di heman demê de li gorî raporên ajansan mûşekên ji Îranê li herêmên Urdunê û li bajarê paytext a Emmanê ketine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.marketscreener.com/news/jordan-s-military-says-it-has-downed-two-ballistic-missiles-targeting-the-country-ce7e5cdfd180f321 |sernav=Jordan's military says it has downed two ballistic missiles targeting the country {{!}} MarketScreener |malper=www.marketscreener.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US |paşnav= }}</ref> Rayedarên Ûrdunê diyar kirine ku hêzên wan ên çekdar du mûşekên balîstîk ên Îranî yên ku axa wê hedef digirtin xistine xwarê û ku wan 54 raporên ketina bermayiyan ku zirarên milkî çêkirine tespît kirine lê ti qurbanî çênebûne.<ref name=":4"/><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Rawan Sheikh Ahmad |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li Sûriyeyê mûşekeke balîstîk a Îranê li Suweydayê ketiye û herî kêm 4 sivîlan jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ari |pêşnav=Lior Ben |paşnav2= |tarîx=2026-02-28 |sernav=Report: At least four killed in Iranian missile strike in As-Suwayda, Syria |url=https://www.ynetnews.com/article/8snmn9r7o |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://modern.az/en/dunya/574948/missile-debris-fell-on-syria-there-are-casualties/ |sernav=Missile debris fell on Syria: there are casualties |malper=Modern.az |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=az |paşnav=modern.az }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.corriere.it/esteri/diretta-live/26_febbraio_28/iran-usa-news-diretta-1.shtml |sernav=Iran, le ultime notizie in diretta {{!}} Attacco di Usa e Israele. Netanyahu: «Segnali che Khamenei sia morto». Teheran risponde: missili su Israele, Dubai e basi Usa nel Golfo. Poi l'sms: «Lasciate la capitale» |malper=Corriere della Sera |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=it-IT }}</ref> Herêmên niştecihî yên Dubayê yên nêzîkî marînaya Dubayê û Keştiya Palm a Dubayê rastî êrîşan hatine ku di encamê de otêla Fairmont The Palm şewitiye ku çar kes birîndar bûne û avahiyeke sivîlan li derdora Dohayê bûye armanca mûşekên Îranê.<ref name=":6">{{Jêder-malper |url=https://news.sky.com/story/iran-latest-israel-launches-preventative-attack-defence-minister-says-13509565 |sernav=Iran latest: Supreme leader 'safe and sound', spokesman tells Sky - but Netanyahu claims there 'signs' he is dead |malper=Sky News |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref name=":5"/><ref name=":4"/> Balafirên bêmirov ên Şahed-136 nêzîkî Burc Xelîfeyê armanc girtine ku ev yek bûye sedema fermana valakirinê û protokola awarte ya avahiyê hatiye çalak kirin. Îmaratên Yekbûyî yên Erebî (ÎMAR) ragihandiye ku wan "pêleke nû" yên bermahiyên mûşekên îranî desteser kiriye û "perçeyên ji desteserkirinan" li Ebû Dabî û Dubayê ketine.<ref name="null2026"/> Êrîşên li ser Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê bûne sedema çend birîndarên nediyar.<ref name=":6"/> Li Behrêynê di êvarê de hatiye ragihandin ku droneke îranî li bircêk li herêmeke niştecihbûnê xistiye. Fermandarê hêzên deryayî yên Îranê bi eşkereyî ragihandiye ku her keştiyek ku bixwaze ji Tengava Hurmizê derbas bibe, divê êdî destûra pêşwext ji Îranê werbigire. === 1ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Operation Epic Fury Update, President Donald J. Trump.webm|thumb|Axavtina serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump di derbarê kuştina Elî Xamineyî de]] Di 1ê adarê de Îsraîlê pêlek din a êrîşan li dijî Îranê pêk aniye ku wekê beşek ji kampanyaya xwe ya berdewam ku navenda paytextê hedef digirt. Piştî êrîşên Îsraêlê dezgehên medyayê yên îranî teqînên bihêz ragihandine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603016712 |sernav=Powerful explosions shake Tehran - state media |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Trump di parvekirinekê li ser Truth Social gotiye, "Îranê tenê got ku ew ê îro pir bi tundî lê bidin, ji her demê bêtir ji her demê bêtir. Lêbelê, çêtir e ku ew vê yekê nekin, ji ber ku heke ew bikin, em ê bi hêzek ku berê qet nehatiye dîtin li wan bidin!". CENTCOMê ragihandiye ku ferman ji wan re hatiye dayîn ku "amîra ewlehiyê ya rejîma Îranê hilweşînin".<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Ali Khamenei may be dead, but Donald Trump has unfinished business |url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2026/03/01/ali-khamenei-may-be-dead-but-donald-trump-has-unfinished-business |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Economist |issn=0013-0613 }}</ref> Hêza parastina Îsraîlê (IDF) gotiye ku wan balafireke şer a F-4 û F-5 bombebaran kir ku amadekariya firînê dikirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888372 |sernav=Israeli airstrike hits Iranian jets on runway {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Sîstema HQ-9B ya li dora Tehranê jî hatiye bêbandor kirin. Elî Larîcanî ku berpirsê payebilind ê ewlehiyê yê Îranê ye konseyeke rêberiyê ya demkî ragihandiye û Amerîka û Îsraîl bi hewldana hilweşandina Îranê tawanbar kiriye. Di heman demê de wî pêkhateyên li Îranê wekê "komên cudaxwaz" binav kiriye û di gefên xwe de gotiye "ger ew tevbigerin dê encamên rastîn bibînin". Serokê parlementoya Îranê, Mihemed Baqir Qalibaf, ji bo Trump û Netanyahu gotiye ku wan xeta sor derbas kiriye û "ew ê berdêla wê bidin". Avahiya dadgeha şoreşê ya Tehranê hatiye bombebarankirin û di encama bombebaranê de avahî hilweşiyaye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143#202603016124 |sernav=Live - 'I got him before he got me,' Trump says on killing Khamenei |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Hejmara qurbaniyên êrîşa hewayî ya dibistana Mînabê gihîştiye 148 kesan.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/live/cgjzn5npl7yt |sernav=آنچه گذشت؛ ادامه حملات آمریکا و اسرائیل، صدا و سیما هدف قرار گرفت |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=fa }}</ref> Li nêzîkî Yarîgeha Azadî, [[Qada Azadî]] û [[Birca Mîladê]] teqîn hatine ragihandin.<ref name=":3"/> Komeleya Heyva Sor a Îranê ragihandiye ku li nêzîkî nexweşxaneyên Tehranê û her wiha li nêzî avahiya aştiyê teqîn çêbûne.<ref name=":3"/> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan "serfermandariya giştî ya hêzên ewlehiya navxweyî", digel Baregeha Serellah, hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603018596 |sernav=Israel says it destroyed Iran internal security headquarters in Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li gorî medyaya Îranê, êrîşên Amerîka û Îsraêlê bandor li ser baregehên radyo û televîzyona dewletê jî kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603013820 |sernav=Strikes on Tehran target parts of national radio and TV HQ - state media |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Hatiye diyar kirin ku di êrîşên Amerîka û Îsraêlê de berpirsên Îranê Mihemed Baserî, berpirsekî wezareta îstîxbaratê û Gholamreza Rezaeyan, serokê beşa îstîxbaratê ya polîsên [[FARAJA]] jiyana ji dest dane.<ref name=":3"/> Trump ji [[NBC Newsê]] re diyar kiriye ku "hejmareke mezin ji serkirdeyan" li Îranê jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/trump-responds-reports-ayatollah-death-rcna261149 |sernav=Trump says 'a large amount' of Iran's leadership is gone |malper=NBC News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Di sibeha 1ê adarê de, raporan piştrast kiriye ku Îranê bi mûşek û dronan êrîşê Îsraêl, Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî, Qeter, Kuweyt, Behrêyn, Urdin û Erebistana Siûdî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aicoin.com/en/news-flash/2775332 |sernav=Iran launches missiles at Israel, Israeli military launches defense system |malper=AiCoin |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref name=":7">{{Jêder-malper |url=https://english.news.cn/20260301/fb1f012710ca405784b8adb5bae95190/c.html? |sernav=Daily World Briefing, March 1 |malper=english.news.cn |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref name=":8">{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-israel-us-03-01-2026-693bc30bbbc98660d81f4a13f65ca10f |sernav=US and Israel pound Iran as Trump signals willingness to talk to new leaders after Khamenei's death |malper=AP News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li gorî raporên dawî, Îranê bi mûşekan êrîşî baregeha Flota Pêncemîn a (baregeha leşkerên Amerîkayê) li Behrêynê kiriye.<ref name=":7"/><ref name=":8"/> Hatiye diyar kirin ku du ji mûşekên ku li bajarê Dubaiyê ketiye û dûyên tarî ji Bendera Jebel Ali ya Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî bilind bûne. Piştî êrîşa firokeyên bêpîlot ên milîsên îraqî li hemberê Herêma Kurdistanê nêzîkî li Balafirgeha Hewlêrê teqînek çêbûye.<ref name=":3"/> Wezîrê parastinî ya Keyaniya Yekbûyî John Healey diyar kiriye ku Îranê du mûşek avêtine baregehên brîtanî yên li Qibrisê lê wî bawer nekiriye ku ew di bin êrîşê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/international/article-888356 |sernav=Iran launched missiles at Cyprus, threatening UK troops {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Lêbelê wezîrê parastin a Qibrisê Vasilis Palmas paşê înkar kiriye ku mûşek ber bi Qibrisê ve hatine avêtin û serokwezîr Keir Starmer jî ev yek piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/iran-missiles-cyprus-defence-secretary-b2929655.html |sernav=Iran missiles fired towards UK military bases in Cyprus, defence minister says |malper=The Independent |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Di dema operasyonên dronan de li Tengava Hurmuzê, li gorî agahiyan, bendera Duqmê ji aliyê du dronan ve hatiye lêdan ku di encamê de karkerekî biyanî birîndar bûye û Navenda Ewlekariya Deryayî ya Omanê piştrast kiriye ku tankereke petrolê ya bi navê Skylight ku bi ala Palauyê ye, bi 5 mîlên deryayî (9.3 km) li bakurê bendera Xesabê hatiye hedefgirtin ku di encamê de çar kes ji tîma hind-îranî ya li ser keştiyê birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.64628/ab.s6jad7hag |sernav=Strait of Hormuz: if the Iran conflict shuts world’s most important oil chokepoint, global economic chaos could follow |malper=doi.org |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |paşnav=Schiffling |pêşnav=Sarah }}</ref> Keştiyeke din, tankera MKD VYOM a bi ala Giravên Marshallê piştî ku debasê peravên Omanê dibe rastî êrîşan hatiye û endamekî tîmê hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies |tarîx=2026-03-01 |sernav=Three tankers damaged in Gulf and one seafarer killed as US-Iran conflict escalates |url=https://www.timesofisrael.com/three-tankers-damaged-in-gulf-and-one-seafarer-killed-as-us-iran-conflict-escalates/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ji ber girtina Tengava Hormuzê, 150 keştîyên barhilgir ku di nav de gelek tankerên petrolê jî hene li pişt tengavê asê mane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tagesschau.de/newsticker/liveblog-israel-usa-angriffe-iran-102.html |sernav=Nahost-Liveblog: ++ Militäreinsatz könnte laut Trump vier Wochen dauern ++ |malper=tagesschau.de |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=de |paşnav=tagesschau.de }}</ref> Di heman rojê de mîna roja berê, Riyad jî rastî êrîşên rasterast hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/world/iran/live-blog/iran-attack-strikes-us-israel-trump-khamenei-dead-live-updates-rcna261172 |sernav=Hezbollah and Israel exchange strikes in wake of Khamenei's killing |malper=NBC News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Mûşekeke Îranê dikare ji berevaniya Îsraîlê derbas bibe û li kenîşteyekê li Beyt Şemeşê ketiye 9 kesan jiyana xwe jidest dane 11 kes winda bûne û 51 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/live/us-israel-strikes-iran-khamenei-03-01-2026 |sernav=Israel strikes Lebanon’s capital, responding to missiles from Hezbollah |malper=AP News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Brown |pêşnav=Bridget |paşnav2=Belanger |pêşnav2=Lorian |paşnav3=Benassi |pêşnav3=Ricardo |paşnav4=Hranjski |pêşnav4=Hrvoje }}</ref> Balafireke bêmirov a Îranê li Otêla Crowne Plaza li Manama ya [[Behreyn|Behrêynê]] ketiye ku bûye sedema şewatê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatvnews.com/news/world/iranian-drone-hits-crowne-plaza-hotel-in-bahrain-2026-03-01-1032140 |sernav=Iranian drone hits Crowne Plaza hotel in Bahrain's Manama |malper=India TV News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Crowne Plaza in Bahrain confirms "incident" affected the hotel |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Cheney |pêşnav= }}</ref> Li Ebû Dabiyê li nêzîkî kompleksa Etihad Towers, li nêzîkî balyozxaneya Îsraîlê, bermahiyên droneke hatiye dîtin û dema ku drone dikeve, bermahiyên dronê de zirar daye bircan û jinek û zarok a wê bi sivikî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Cooper |pêşnav3=Helene |paşnav4=Kanno-Youngs |pêşnav4=Zolan |paşnav5=Pager |pêşnav5=Tyler |paşnav6=Zhuang |pêşnav6=Yan |tarîx=2026-03-01 |sernav=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/01/world/iran-attack-khamenei-trump |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di 1ê adarê de ji ber êrîşeke Îranê li [[Kuweyt]]ê kesek hatiye kuştin û 32 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603016189 |sernav=One killed, 32 injured in Iranian attacks on Kuwait, health ministry says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îranê îdia kir ku wan bi çar mûşekan li USS Abraham Lincoln xistiye lê piştre rayedarekî amerîkî vê îdiayê red kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-01 |sernav=Iran’s Guards say they ‘struck’ US aircraft carrier USS Abraham Lincoln |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irans-guards-say-they-struck-us-aircraft-carrier-uss-abraham-lincoln/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî agahiyan, baregeha deryayî ya fransî Camp de la Paix a li Ebû Dabiyê jî ji aliyê mûşek an jî droneke Îranê ve hatiye xistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theyeshivaworld.com/news/liveblogs/live-blog/2518641/smoke-rises-over-french-naval-base-in-abu-dhabi-after-iranian-strike.html |sernav=Smoke Rises Over French Naval Base in Abu Dhabi After Iranian Strike |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-US }}</ref> Du dronên îranî depoyek li Baregeha Deryayî ya El Selam li Ebû Dabî kirine armanc, di encamê de agir bi du konteynerên ku kelûpelên giştî tê de dihatin hilanîn ketiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-GB }}</ref> Li dora saet 15:30 GMT, Erebistana Siûdî îdîa kiriye ku wan kariye rê li çend mûşekên ku hewl didan Baregeha Hewayî ya Prens Sultan û Balafirgeha Navneteweyî ya Qiral Xalid bikin hedef, bigirin. Karbidestên leşkerî yên Keyaniya Yekbûyî gotine ku Typhoonek RAF droneke îranî ku ber bi qada hewayî ya Qeterê ve diçû xistine xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603015680 |sernav=UK says British fighter jet shot down Iranian drone heading toward Qatar |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Mûşek û dronên îranî her wiha li baregeheke leşkerî ya amerîkî ya nêzîkî Hewlêrê ketiye xwarê û kampeke meydanî ya Bundeswehr li rojhilatê Urdunê xistiye, ku di encamê de leşkerekî amerîkî birîndar bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://tass.com/world/2094115 |sernav=Iran targets German bases in Jordan, Iraq — magazine |malper=TASS |roja-gihiştinê=2026-03-02 }}</ref> Ber bi dawiya rojê ve êrîşeke mûşekeke balîstîk li devereke rojavayê Qudsê ketiye û ziyanên milkî li ser rêya derdorê, zirar daye wesayîteke sivîl û şeş kes birîndar bûne. Perçeyên mûşekeke îranî li Eyn Tarma, Sûriyeyê ketiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hjnews.com/world/syria-iran/image_0c0cf6ef-aaca-5464-887f-50bf088af3ef.html |sernav=Syria Iran |malper=The Herald Journal |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=AP |pêşnav=Ghaith Alsayed- }}</ref> === 2ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Epic Fury Strike compilation (997855).webm|thumb|Montajek ji êrîşên Fermandariya Navendî ya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê di dema Operasyona Epic Fury de li Îranê]] Di 2ê adarê de êrîş li ser xalên komara îslamî ya Îranê ku xalên li [[Tehran]] û [[Sine]] bûne armanca êrîşan û her wiha li deverên leşkerî û stratejîk ên wekê navendên fermandariyê û navendên mûşekan jî rastî êrîşan hatine. Piştre di heman rojê de Îranê diyar kiriye ku navenda nukleerî ya Natanzê ji aliyê êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê ve hatiye armancgirtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/articles/cy4wxk7e71xo |sernav=حملات گسترده هوایی به پایتخت ایران؛ آسیب‌ به بیمارستان‌های گاندی و خاتم‌الانبیاء در تهران |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=fa }}</ref> Di sibehan di heman rojê de nexweşxaneya Xetam-el-Enbîa û Gandî ya li Tehranê rastî êrîşan hatine ku ji aliyê Îranê ve hatiye ragihandin û ji aliyê BBC Verify ve hatiye piştrast kirin. Ev nexweşxaneya ji berê ve bi hikûmetê ve girêdayî bûn. Di bersiva êrîşên Hizbullahê de, artêşa Îsraêlê bi rêze bombebaranên stratejîk li ser Beyrût û Geliyê Beqayê berdewam kiriye.<ref name="Kleinbaum2026">{{Jêder-malper |url=https://www.jfeed.com/news/hezbollah-israel-war-declaration |sernav=BREAKING: Hezbollah Officially Declared War on Israel |malper=JFeed |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Kleinbaum |pêşnav=Yair }}</ref> Di heman demê de heman êrîş li başûrê Libnanê jî çêbûne. Piştî demek kurt, hêzên hewayî yên Îsraêlê dest bi êrîşên li Tehranê jî kirine. Hêza hewayî ya DYAyê li baregehên hewayî yên li seranserê Îranê, balafirên leşkerî û avêjerên droneyan ku di nav de gelek F-14 Tomcat hebûn xistiye. Artêşa Îsraêlê (IDF) îdîa kir ku wan di êrîşan de serokê baregeha îstîxbaratê ya Hizbullahê Huseyîn Makled kuştiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-02 |sernav=IDF says it killed Hezbollah intelligence chief in overnight strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-killed-hezbollah-intelligence-chief-in-overnight-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di çarçoveya xweparastina li dijî Hizbullahê de, hêzên çekdar ên Îsraêlê êrîşî sê bajarokên li başûrê Libnanê kirine ku di nav wan de bajarokên Haris, Nebetiye el-Fewqa û Meyfadûn hebûn û piştre fermana valakirinê li pêncî bajarokên cîran daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.repubblica.it/esteri/2026/03/02/diretta/iran_guerra_usa_israele_news_oggi-425194152/ |sernav=Iran, le news dalla guerra. Trump: “Li stiamo massacrando”. E non esclude invio soldati |malper=la Repubblica |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=it }}</ref> Ajansa medyayî ya Siûdî El Hadath ragihandiye ku rêberê siyasî yê Hizbullahê û endamê parlamentoya Libnanê Mihemed Raad di êrîşeke hewayî de hatiye kuştin.<ref name="Boxerman2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Cooper |pêşnav3=Helene |paşnav4=Kanno-Youngs |pêşnav4=Zolan |paşnav5=Pager |pêşnav5=Tyler |paşnav6=Zhuang |pêşnav6=Yan |tarîx=2026-03-01 |sernav=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/02/world/iran-us-israel-attack-trump |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Îsraêlê hişyarî daye libnanî yên ku ji malên xwe reviyane ku venegerin û gelek kesan gotine ku ew nizanin piştî ku roj diçe ava ew ê çawa bigihîjin xwarin an avê. ==== Êrîşên Hizbullah û Îranê ==== Li dora nîvê şeva bi dema herêmî, baregeha hêza hewayî ya qraliyetê li [[Akrotîrî]], [[Qibris]]ê, rastî êrîşeke gumanbar a bêmirov hatiye û li seranserê Akrotîrî û Dhekelî yê sîrenên êrîşa hewayî lê daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-GB }}</ref> Her çiqas yek ji wan karîbû li balafirgehê bikeve û zirarên piçûk çêbike, li gorî agahiyan êrîşên pênc dronan hatine têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/security-threat-declared-at-uk-cyprus-bases |sernav=UK Cyprus base hit by drone |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://english.news.cn/europe/20260302/f1219f92cf764cfda2bcbac966935263/c.html |sernav=Urgent: Explosions heard at Britain's air force base in Cyprus: British media |malper=english.news.cn |roja-gihiştinê=2026-03-02 }}</ref> Sîstema hişyariya otomatîk a leşkerî ya brîtanî diyar kiriye ku "gefeke ewlehiyê ya berdewam" heye û wezareta parastinê îdia kiriye ku "baregehê bersiv daye" êrîşê.<ref name="Fulton2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fulton |pêşnav=Adam |paşnav2=Dunbar |pêşnav2=Marina |paşnav3=Richards |pêşnav3=Serena |paşnav4=Lowe |pêşnav4=Yohannes |paşnav5=Vernon |pêşnav5=Hayden |paşnav6=Ratcliffe |pêşnav6=Rebecca |tarîx=2026-03-02 |sernav=Trump warns there could be more casualties after service members killed – as it happened |url=https://www.theguardian.com/us-news/live/2026/mar/01/us-israel-war-on-iran-ayatollah-ali-khamenei-i-dead-latest-reports |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref name="Fulton2026"/> Ev yek paşê ji aliyê rayedarên qibrisî ve hatiye piştrast kirin.<ref name="Fulton2026"/> Li gorî agahiyan çend demjimêr piştî ku Keyaniya Yekbûyî destûr daye Dewletên Yekbûyî ku bingehên wan ên leşkerî ji bo operasyonên li dijî Îranê bikar bîne, pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Campbell |pêşnav=Lucy |paşnav2=Ambrose |pêşnav2=Tom |paşnav3=Lowe |pêşnav3=Yohannes |paşnav4=Fulton |pêşnav4=Adam |paşnav5=Ambrose |pêşnav5=Lucy Campbell (now); Tom |paşnav6=Fulton (earlier) |pêşnav6=Adam |tarîx=2026-03-02 |sernav=Middle East crisis live: Israel launches new attacks on Tehran and Beirut as Trump lays out objectives |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Îranê her wiha îdîa kiriye ku droneke MQ-9 reaper a amerîkî xistiye xwarê. Çavkaniyên Îsraêlê ragihandine ku di saetên serê sibê yên 2ê adarê de ji nav Libnanê ber bi axa wê ve roket hatine avêtin û li ser Heyfa û Celîleya Jorîn dengê sîrenan hatiye lêxistin.<ref name="Fulton2026"/><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |pêşnav= |tarîx=2026-03-01 |sernav=Rockets launched from Lebanon for first time in months, setting off sirens across northern Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rockets-launched-from-lebanon-for-first-time-in-months-setting-off-sirens-across-northern-israel/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraêlê gotiye ku wan mûşekek têk biriye, di heman demê de mûşekên din jî li deverên vekirî xistine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Glikman |pêşnav=Eitan |paşnav2=Kraus |pêşnav2=Yair |tarîx=2026-03-01 |sernav=IDF: Rocket intercepted from Lebanon, several landed in open areas; drone intrusion alerts |url=https://www.ynetnews.com/article/08vx55nmo |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Îstîxbarata îsraêlî bawer dike ku êrîş encama fermanek ji Tehranê bû û berdevkê artêşa Îsraêlê daxuyaniyek awarte daye û diyar kiriye ku êrîş divê wekê "ragehandina fermî ya şer ji aliyê Hizbullahê ve" were hesibandin û soz daye ku gefê "bêbandor bike".<ref name="Kleinbaum2026"/> Hizbullah berpirsiyariya xwe di êrîşê de piştrast kiriye û diyar kiriye ku wan di bersiva kuştina Xamineyî de êrîşî baregeheke Îsraîlê li Heyfayê kiriye. Li gorî raporên medyaya civakî, du dronan li nêzîkî Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê baregeha serketinê ya Amerîkayê kirin armanc û yek ji wan li baregehê ketiye. Di heman demê de çend teqînan li Hewlêr, li Başûrê Kurdistanê pêk hatine. Komeke alîgirê Îranê ya bi navê "parêzvanên lîwaya xwînê" diyar kirine ku ew li pişt van her du êrîşan in û îdia kirine ku ew ji bo tolhildana kuştina Xamineyî van êrîşan pêk anîne.<ref name="Boxerman2026"/> Êrîşeke Îranê li ser bendera Mîna Selman a Behrêynê bûye sedema şewatê. Perçeyên mûşekek ku hatibû têk birin li ser "keştiyeke biyanî" ku li herêma pîşesaziyê ya Selman dikeve, bûye sedema mirina karkerekî û birîndarbûna giran ên du kesên din. Li Ras Tanura ya Aramco ya li Erebistana Siûdî, tesîseke rafineriyê zirar dîtiye û bûye sedema şewateke kontrolkirî. Di destpêkê de dihat bawerkirin ku ji ber êrîşeke bi dronan çêbûye lê rayedarên Siûdî diyar kirin ku şewat ji ber bermahiyên mûşekeke Îranî ya têk birî derketiye. Wezareta berevaniyê ya Kuweytê diyar kiriye ku "çend" balafirên amerîkî li Kuweytê ketine xwarê. Piştre hatiye diyar kirin ku balafirên şer ên Amerîkayê ji aliyê hêzên Amerika an Kuweytê bi şaşî hatine lêxistin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-02 |sernav=Small fire under control at Saudi Aramco refinery after apparent drone strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/small-fire-under-control-at-saudi-aramco-refinery-after-apparent-drone-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> CNNê teqînên li bajarên mezin ên herêma Kendavê ragihandiye. Li Dubaî, Ebû Dabî û Dohayê teqîn çêbûne. Li gorî Ajansa Nûçeyan a Kuweytê ya dewletê, rafineriyeke petrolê bi şarapnelê hatiye armancgirtin. Li Erebistana Siûdî droneyan rafineriya Ras Tanura armanc girtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk |sernav=Live updates: Trump warns Iran about larger strikes as war spirals in Middle East |malper=CNN |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Lee |pêşnav= }}</ref> Li Behrêynê wezareta karên hundir diyar kiriye ku li seranserê welêt siren hatine lêxistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603026672 |sernav=UAE intercepts 9 Iranian ballistic missiles, 6 cruise missiles, ministry says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li Qibrisê Balafirgeha Navneteweyî ya Pafosê li ser tespîtkirina tiştekî nenas ê biyanî yê ku li ezman hatiye valakirin û di heman demê de li ser tespîtkirina gefek pêşdîtî ya li hemberî baregeha Akrotiriyê careke din sîren lê daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/paphos-airport-evacuated-reports |sernav=Paphos airport returns to operation after evacuation |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://knews.kathimerini.com.cy/en/news/sirens-sound-again-at-akrotiri-base-as-tensions-remain-high |sernav=Sirens sound again at Akrotiri base as tensions remain high |malper=knews.com.cy |roja-gihiştinê=2026-03-02 |paşnav=Solutions |pêşnav=BDigital Web }}</ref> Paşê hikûmeta Qibrisê piştrast kiriye ku ew tişt du dron bûn ku bêyî ku zirarê bidin hatine têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://news.sky.com/story/raf-base-in-cyprus-hit-by-drone-strike-ministry-of-defence-says-13514072 |sernav=RAF base hit, with more drones intercepted |malper=Sky News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Piştî bûyerê Yewnanistanê ragihandiye ku ew ê firkate û balafirên F-16 bi cih bikin ku Qibrisê ji her êrîşeke din ên Îranê biparêzin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://in-cyprus.philenews.com/local/we-will-strike-cyprus-hard-iranian-general-says-over-american-presence-on-island/ |sernav=We will strike Cyprus hard, Revolutionary Guards general says over American presence on island |malper=in-cyprus.philenews.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://caliber.az/en/post/iranian-general-warns-of-intense-attacks-on-cyprus-over-us-presence |sernav=Iranian General warns of "intense" attacks on Cyprus over US presence - VIDEO |malper=caliber.az |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Piştre di heman rojê de Îranê êrîşên li dijî binesaziya enerjiyê li Qeterê pêk aniye. Balafirên bêmirov ên Îranê li baregehên gaza xwezayî ya şilekirî (LNG) yên Qeterê xistiye ku bûye sedema rawestandina hilberînê. Her wiha, mûşek û dron ber bi deverên li Qatarê ve hatine şandin ku di nav de Baregeha Hewayî ya El Udeyd û tesîsên pîşesaziyê hebûn, hêzên Qatarê îdîa kiriye ku wan gelek ji van êrîşan têk birine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=England |pêşnav=Andrew |paşnav2=Moore |pêşnav2=Malcolm |paşnav3=Sandlund |pêşnav3=William |paşnav4=Millard |pêşnav4=Rachel |tarîx=2026-03-02 |sernav=Gas prices soar as Iranian attacks force shutdown of Qatari production |url=https://www.ft.com/content/dac7a77d-e0f4-4f52-a3d4-55b145e67347 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=Financial Times }}</ref> === 3ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Attack around Enghelab Square 9.jpg|thumb|Di 3ê adarê de Qada Enqelab a Tehranê]] Di saetên serê sibeha 3ê adarê de Îsraîlê li Libnan û Îranê bombebaran û êrîşên xwe berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/lebanon-israel-hezbollah-6c73ef0f5836632a2d2b34145900c28b |sernav=Lebanon’s leaders turn on Hezbollah as airstrikes hit Beirut and thousands seek shelter |malper=AP News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Tawil |pêşnav=Fadi |paşnav2=español |pêşnav2=BASSEM MROUE Leer en }}</ref> Îsraêlê gotiye ku wan yek ji fermandarên artêşa Îranê kuştiye û piştî êrîşa mûşekên li hemberî Îsraêlê, diwanzdeh endamên Hizbullahê girtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-03-26 |sernav=Live updates: Israel hits Beirut and Tehran as Trump warns Iran of escalated strikes |malper=CNN |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en |paşnav=Yosef |pêşnav= }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan baregeha konseya bilind a ewlekariya neteweyî, digel binesaziya fermandarî û kontrolê û ofîsa serokkomarî ya Îranê hilweşandiye û destnîşan kiriye ku wan "navenda herî navendî û girîng a rejîma Îranê" armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603031120 |sernav=Israel strikes Iran leadership compound in central Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Wezîrê berevaniya Îsraêlê ji bo desteserkirina pozîsyonên stratejîk ên Libnanê destûr daye ku artêş destwerdana bejayî ya Libnanê bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lbc.co.uk/article/israel-launches-ground-invasion-of-lebanon-and-trump-issues-new-warning-5HjdTm8_2/ |sernav=Israel launches ground invasion of Lebanon and Trump warns 'hardest hits were yet to come' |malper=LBC |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en |paşnav=McShane |pêşnav=Asher }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260303-israel-orders-troops-to-seize-new-positions-in-lebanon |sernav=Israel orders troops to seize new positions in Lebanon |malper=France 24 |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Li gorî çavkaniyên amerîkî, wan bi giranî zirar dane şiyanên deryayî yên Îranê, bi taybetî li Kendava Omanê ku tê gotin çend keştîyên şer ên Îranê hatine rûxandin û li baregehên girîng ên Îranê hatine xistine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.navalnews.com/naval-news/2026/03/us-strikes-destroy-irans-main-naval-assets/ |sernav=US Strikes Destroy Iran's Main Naval Assets |malper=Naval News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en-US |paşnav=Ozberk |pêşnav=Tayfun }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.twz.com/news-features/irans-key-naval-base-on-strait-of-hormuz-set-ablaze-from-strikes |sernav=Iran's Key Naval Base On Strait Of Hormuz Set Ablaze From Strikes |malper=The War Zone |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en-US |paşnav=Rogoway |pêşnav=Joseph Trevithick, Tyler }}</ref> Qesra Golestanê ku di lîsteya mîrata cîhanî ya UNESCOyê de ye, ji ber bermahiyên êrîşa ezmanî ya Îsraêl û Amerîkayê ziyan dîtiye ku bûye sedema zirarê ku di nav de Hola Golestanê û Textê Mermerî hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/culture/2026/03/03/unesco-expresses-concern-over-the-protection-of-cultural-heritage-sites-in-middle-east |sernav=UNESCO shares concerns over protection of cultural heritage sites |malper=euronews |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Wezareta mîrata çandî, geştiyariyê û karên destan a Îranê bi fermî ji UNESCOyê xwestiye ku rewşê binirxîne û UNESCOyê daxuyaniyek weşand û destnîşan kiriye ku zirardayîna milkên dîrokî li dijî qanûnên navneteweyî ye.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=How Iran Conflict Damaged Golestan Palace, Once Home Of Peacock Throne Looted From Delhi |url=https://www.ndtv.com/lifestyle/how-iran-conflict-damaged-golestan-palace-once-home-of-peacock-throne-looted-from-delhi-11162756/amp/1 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=www.ndtv.com |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan Dawûd Elîzade, fermandarê şaxê Libnanê ya hêza Qudsê, li Tehranê kuştiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-03 |sernav=Top IRGC commander, responsible for Lebanon, killed in Tehran strike — IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/top-irgc-commander-responsible-for-lebanon-killed-in-tehran-strike-idf/ |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên hewayî yên Amerîka-Îsraêlê avahiya konseya tesbîtkirina berjewendiyê li Tehranê hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603037480 |sernav=Video shows ruins of Iran's Expediency Council building after strikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Li gorî rayedarên îsraîlî dibe ku êrîş dijwartir bibin û şerekî bejayî ya kûrtir jî di nav xwe de bigirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tankersley |pêşnav=Jim |paşnav2=McCreesh |pêşnav2=Shawn |paşnav3=Troianovski |pêşnav3=Anton |paşnav4=Rennison |pêşnav4=Joe |tarîx=2026-03-03 |sernav=Israel Begins ‘Broad Wave of Strikes’ on Iran’s Infrastructure |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/04/world/iran-war-israel-lebanon-trump |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Tehranê baregeheke pêşxistina çekên nukleerî ya veşartî ku wekê Min Zadaî bi nav kiriye, hilweşiyaye û ji destpêka şer ve 300 avêjerên mûşek ên îranî ji holê rakiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-888715 |sernav=IDF destroys secret nuclear site, thousands of missile pads {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Serokê Amerîkayê Donald Trump gotiye ku Amerîkayê "dabînkirinek bêdawî" ya çekên giran di destê xwe de digire lê ew ji dewletên din bêtir dabînkirinan dixwaze. Trump her wiha gotiye ku ew ji serkeftinek "MEZIN" a Amerîkayê bi bawer e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603033568 |sernav=US munitions stockpiles at record levels in key categories, Trump says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Rêveberê giştî yê Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus ragihandiye ku sê pisporên tenduristiyê dema ku ji bo alîkariya kesên bi bandordar li başûrê Libnanê dixebitin mirine û şeş jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Hizbullahê û Îranê ==== Saet di 1:40ê sibê de, bi dema herêmî (22:00 GMT) rêze teqînên bihêz li Dohayê hatine tomarkirin û piştî çend demjimêran jî heman êrîş berdewam kiriye. Dengê teqînan li Qibrisê, li Larnaca, taxa Mackenzie û li nêzîkê Balafirgeha Navneteweyî ya Larnacayê û baregeha brîtanî ya li Dhekeliyê hatiye bihîstin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cedarnews.net/newstasks/breakingnews/explosions-reported-in-israel-and-cyprus/905942/ |sernav=Explosions reported in Israel and Cyprus {{!}} Cedar News |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.mirror.co.uk/news/world-news/cyprus-larnaca-iran-live-explosion-36806399 |sernav=Fresh security scare for UK military base in Cyprus |malper=The Mirror |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Blackshaw |pêşnav=Ethan |paşnav2=Nunes |pêşnav2=Eliana |paşnav3=Vickers-Price |pêşnav3=Rachel }}</ref> Di saet 3:30ê sibehê bi dema herêmî (23:30 GMT) li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî gelek mûşekên ku ji Îranê ber bi mîrgehê ve hatine tespît kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gulfnews.com/uae/uae-air-defences-intercept-iranian-ballistic-missiles-1.500461428 |sernav=UAE air defences intercept Iranian ballistic missiles |malper=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Amir |pêşnav=Khitam Al }}</ref> Li Riyadê jî teqîn pêk hatiye û dû yê di encama van teqînan hatin dîtin û agir li balyozxaneya herêmî ya amerîkî dest pê kiriye ku ji aliyê du dronên îranî ve hatibû armanc girtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fulton |pêşnav=Adam |paşnav2=Campbell |pêşnav2=Lucy |paşnav3=Lawther |pêşnav3=Fran |paşnav4=Ambrose |pêşnav4=Tom |paşnav5=Lowe |pêşnav5=Yohannes |tarîx=2026-03-03 |sernav=Fire at US embassy in Riyadh after drone strike – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |roja-gihiştinê=2026-03-03 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref name="Stout2026">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk |sernav=Live updates: US Gulf allies fend off attacks as Trump warns Iran of ‘big wave’ of strikes |malper=CNN |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Stout |pêşnav= }}</ref> Polîsê Îsraîlê ragihandiye ku di encama ketina parçeyên mûşekên Îranê li Tel Avîvê kesek birîndar bûye. Her wiha di demjimêrên serê sibê de, li seranserê Behreynê sîrenan dest bi çalakbûnê kirin û hikûmetê bang li welatiyan kiriye ku ji ber êrîşan di cihê ewle de bimînin.<ref name="Stout2026"/> Li gorî raporên ku li ser medyaya civakî hatine parvekirin li Hewlêr a Başûrê Kurdistanê teqîn çêbûne û berxwedana îslamî ya Iraqê berpirsiyariya êrîşê girt ser xwe û gotiye ku wan otêlek ku leşkerên amerîkî tê de ne armanc girtiye. Balyozxaneya Amerîkayê ya li Riyadê ji aliyê du dronan ve hatiye armanc girtin û bûye sedema şewat û zirarê lê ji ber ku avahî vala bû, qurbanî û birîndar çênebûye. Li [[Başûrê Kurdistanê]] qaymeqamê [[Koye (navçe)|Koyeyê]] ragihandiye ku danê sibehê 3ê adarê de artêşa Îranê bi sê dronan êrişî Kampa Azadiyê ya li Koyeyê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/030320262 |sernav=Bi dron û mûşekan êrişî Kampa Azadiyê ya li Koyeyê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en }}</ref> === 4ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Attack on residential homes in central Tehran 1.jpg|thumb|Piştê êrîşên Amerîka û Îsraêlê ku zirar dîtiye]] Wezîrê derve yê Amerîkayê Marco Rubio di 4ê adarê de ragihandiye ku dê êrîşên Amerîka û Îsraîlê yên li ser Îranê zêde bibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492 |sernav=As Iran retaliates, largest US military base in Middle East hit by ballistic missile, Qatar says |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Êrîşên Îsraêlê li hemberî baregeha Besîcê bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/c62gg44d53xt |sernav=US says 'firepower over Iran to surge dramatically' as Israel bombards Beirut and Tehran |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB }}</ref> Li gorî çavkaniyên îranî, Mucteba Xameneyî ji êrîşeke ezmanî sax filitiye. Qeterê deh kesan bi tohmeta ku wekê şaneyek muhafizên şoreşê ya Îranê li axa Qeterê kar dikirin, li ser binesaziya leşkerî daneyan kom dikirin û hinek ji wan ji bo karanîna dronan perwerdehî dîtibûn girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thepeninsulaqatar.com/article/04/03/2026/qatar-state-security-announces-the-arrest-of-two-cells-affiliated-with-the-iranian-revolutionary-guard |sernav=Qatar State Security announces the apprehension of two cells affiliated with the Iranian Revolutionary Guard |malper=thepeninsulaqatar.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Newspaper |pêşnav=The Peninsula }}</ref> Hêzên hewayî yên Îsraêlê ragihandiye ku balafireke şer a Yak-130 a Îranî ya çêkirî ya Rûsyayê li ser Tehranê ji aliyê balafireke F-35 ve hatiye xistin. Ev yekem car e ku F-35 balafireke şer a bi mirovî di şerê hewayî de dixe xwarê û yekem car ji sala 1985an vir ve hêza hewayî ya Îsraêlê balafireke şer dixe xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888768 |sernav=Israel F-35 downs Iranian fighter jet in first war dogfight {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Keştiyeke şer a Îranê ya bi navê IRIS Dena, bi qasî 40 mîlên deryayî (74 km) li başûrê Galle, Srî Lankayê, li [[Okyanûsa Hindî]] ji aliyê binavderiyeke hêza deryayî ya Dewletên Yekbûyî ve hatiye noqandin. Ev keştiya hatiye lêdan piştî beşdarbûna xwe di nirxandina flota navneteweyî ya 2026an û tetbîqata piralî ya MILAN li Vîsakhapatnam, Hindistanê, di dema vedigeriya xwe ya Îranê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-04 |sernav=Sri Lanka rescues 32 sailors from sunk Iranian warship, recovers ‘few bodies’ |url=https://www.thehindu.com/news/international/sri-lanka-rescues-sailors-from-sinking-iranian-ship/article70702468.ece |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Hindu |ziman=en-IN |issn=0971-751X }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2026/Mar/04/at-least-87-killed-as-iranian-warship-sinks-in-indian-ocean-after-us-submarine-strike |sernav=Over 100 feared dead after US submarine strike on Iranian frigate in Indian Ocean |malper=The New Indian Express |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Rana |pêşnav=Javaria }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/sri-lanka-navy-sends-ships-aircraft-after-distress-call-from-iranian-vessel-iris-dena-101772605277885.html |sernav=Sri Lanka sends jets over Iran naval ship's distress call, denies ‘submarine attack’ reports; several feared dead |malper=Hindustan Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Ew yekem keştî bû ku ji aliyê binavbehrekê ve di şerên çalak de hatiye noqandin ê ji dema General Belgrano ya ARA di dema Şerê Falklandê de û ji dema Şerê Cîhanê yê Duyem ve, yekem keştî ye ku ji aliyê binavbehreke amerîkî ve hatiye noqandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.twz.com/news-features/u-s-submarine-sinks-iranian-warship-in-the-indian-ocean |sernav=U.S. Navy Submarine Torpedoes Iranian Frigate In Indian Ocean |malper=The War Zone |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US |paşnav=Trevithick |pêşnav=Howard Altman, Joseph }}</ref> Piştê êrîşê keştiya Îranê di serê sibehê de sînyala rewşa awarte daye ku ev yek bû sedema operasyona lêgerîn û rizgarkirinê ya awarte ya ji aliyê hêza deryayî ya Srî Lankayê û hêza hewayî ya [[Srî Lanka]]yê. 32 kesên saxmayî ji aliyê hêzên deryayî yên Srî Lankayê ve bi serkevtî hatine rizgarkirin û ji bo nexweşxaneya neteweyî ya Galleyê hatin veguhastin, li wir ji ber westandinê û birînên têkildarî teqînê dermankirina wan a bijîşkî hatiye wergirtin. Di heman demê de hêzên deryayî yên Srî Lankayê li cihê bûyerê 87 cinazeyên deryavanên Îranî dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/iris-dena-news-live-updates-iran-navy-ship-explosion-submarine-attack-sri-lanka-coast-death-toll-us-war-march-4-news-101772625664489.html |sernav=Iris Dena news highlights: US says Iran's warship Iris Dena sunk in torpedo attack near Sri Lanka, at least 87 dead |malper=Hindustan Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://themorning.lk//articles/6eDXFEnyeabdwhQqvzFE |sernav=Around 180 sailors were onboard the distressed Iranian naval ship ‘IRIS Dena’ off Galle- FM |malper=Latest in the News Sphere {{!}} The Morning |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Rêjeya avêtina mûşekên balîstîk ji aliyê Îranê ve ji destpêka şer heta 4ê adarê kêm bûye û analîst balê dikişînin ser kêmbûna depoyên mûşek û avêjerên Îranê û her wiha stratejiya kêmkirina çekan bikar tîne ku ji bo şerekî dirêjtir berxwe bide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/bc7b386f-23e9-4b97-8613-9f7abe985be1 |sernav=Client Challenge |malper=www.ft.com |roja-gihiştinê=2026-03-06 }}</ref> Îranê li dijî Baregeha Hewayî ya El Udeid û tesîsa rafineriya petrolê ya Ras Tanura ya Aramco êrîş pêk anîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492&entryId=130737063 |sernav=Qatar says Al Udeid Air Base hit by ballistic missile |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber pêşbîniya êrîşên Îranê fermana derxistina karkerên ne-esasî yên li Qibrisê da û hişyariya seferê ji bo wî welatî daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/04/america-evacuates-non-essential-workers-from-cyprus/ |sernav=America Evacuates Non-Essential Workers from Cyprus Greek City Times |malper=Greek City Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB |paşnav=Papadopoulos |pêşnav=Kosta }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usatoday.com/story/travel/2026/03/04/cyprus-travel-safety-risks/88978882007/ |sernav=Reconsider visiting this European country, State Department says |malper=USA TODAY |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US |paşnav=Chen |pêşnav=Eve }}</ref> Hizbullah li başûrê Libnanê guleyên dijî-tank avêtine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-04 |sernav=IDF says 2 troops moderately injured today from anti-tank fire in southern Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-2-troops-moderately-injured-today-from-anti-tank-fire-in-southern-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Balafirgeha Navneteweyî ya Larnaca li Qibrisê di bersiva droneke Libnanî de ku ji aliyê balafirên F-16 ên yewnanî ve hatiye xistin, bi awayekê demkî hatiye girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/04/cyprus-larnaca-airspace-closure-suspicious-object/ |sernav=Cyprus Closes Larnaca Airspace After Suspicious Object Detected Greek City Times |malper=Greek City Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB |paşnav=Bureau |pêşnav=Athens }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://breakingthenews.net/Article/Cyprus%27-Larnaca-closes-airspace-due-to-suspicious-object/65798562 |sernav=Cyprus' Larnaca closes airspace due to suspicious object |malper=breakingthenews.net |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Raporan behsa girtina qada hewayî ya Qibrisê kirin lê ev yek paşê ji aliyê hikûmeta Qibrisê ve hatiye redkirin û hikûmeta Qibrisê di heman daxuyaniyê de hebûna tiştê nenas ji Libnanê jî piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/04/cypriot-airspace-closed-reports |sernav=Govt insists Cypriot airspace is open |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Mûşekek balîstîk ku ji axa Îranê hatibû avêtin, dema ku ketibû qada hewayî ya Tirkiye ji aliyê pergalên parastina hewayî yên entegre yên NATOyê ve hate astengkirin ku ev yek nîşana gurrbûneke girîng di pevçûna herêmî de ye. Ev yekem binpêkirina rasterast a axa endamekî NATOyê bû di dema dijminatiyên berdewam de pêk hatiye. Di bersiveke dîplomatîk de, Îranê bi vê êrişê fermî red kiriye ku bi zanebûn Tirkiye nekiriye hedef û bûyer wekê "anormalîyeke teknîkî" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-04 |sernav=Turkey says Iranian ballistic missile entered its airspace, shot down by NATO |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/turkey-says-iranian-ballistic-missile-entered-its-airspace-shot-down-by-nato/ |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 5ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Êrîşeke esmanî ya amerîkî û îsraîlî hola werzîşê ya girtî ya 12.000 kursiyan a kompleksa azadî ya Tehranê hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603051320 |sernav=Missile strike destroys 12,000-seat indoor arena at Tehran’s Azadi complex |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Du serokên xwendekarên Besîcê ku hatiye îdiakirin ku di tepeserkirina xwepêşandanan de beşdar bûne, di êrîşên esmanî yên Îsraîlê de hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202603053543#202603054727 |sernav=Live - Trump demands Iran’s ‘unconditional surrender’ as Khamenei bunker destroyed |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Li gorî daneyên ku ji aliyê [[Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê]] ve hatiye weşandin li Îranê 13 navendên tenduristiyê di dema pevçûnê de hatine bombebarankirin. ==== Êrîşên Îranê ==== Di 5ê adara 2026an de, çavkaniyek leşkerî ji [[Ajansa Nûçeyan a Farsê]] re gotiye ku Îranê ji 28ê sibatê ve zêdetirî 500 mûşekên balîstîk û deryayî û nêzîkî 2.000 dronan ber bi welatên kendavê ve şandine. Di raporê de hatiye îdîakirin ku hema hema ji sedî 40ê şandina dronan ber bi Îsraêlê ve hatine kirin û ji sedî 60ê ji dronan jî ber bi hedefên amerîkî yên li herêmê ve hatine şandin. Serokê [[Ûkrayna]]yê [[Volodîmîr Zelenskî]] diyar kiriye ku Ûkraynayê ji bo alîkariya bi dronên Şahed ên îranî daxwazek ji Amerîkayê wergirtiye. Serokê Dewletên Yekbûyî Donald Trump diyar kiriye ku ew ê alîkariya Ûkraynayê qebûl bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.ara.cat/international/trump-asks-zelensky-for-help-defending-against-iranian-drones_1_5669750.html |sernav=Trump asks Zelensky for help defending against Iranian drones |malper=Ara in English |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Ferrer |pêşnav=Antònia Crespí }}</ref> Di dema serdana wezîrê berevanî ya [[Keyaniya Yekbûyî]] John Healey de ti mûşek ber bi Qibrisê ve nehatin şandin lêbelê sîrenên li baregehên brîtanî du caran lê daye û di nav nifûsa herêmî de bûye sedema metirsiya berfireh û cihguhertinê. Her du caran jî baregehan piştrast kirine ku mûşek hatine avêtin lê ev mûşek negihîştin [[Qibris]]ê. Di heman demê de [[Îtalya]], [[Holenda]] û [[Spanya]]yê piştrast kirine ku ew ê keştîyên şer bişînin ku Qibrisê ji êrîşan biparêzin ku di nav de firqateya ''Cristóbal Colón'' jî hebû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Elgot |pêşnav=Jessica |tarîx=2026-03-05 |sernav=Sirens over RAF Akrotiri in Cyprus are stark reminder of its proximity to war |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/05/sirens-over-raf-akrotiri-in-cyprus-are-stark-reminder-of-its-proximity-to-war |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di heman demê de [[Keir Starmer]] piştrast kiriye ku baregehên brîtanî li Qibrisê bi taybetî ji bo xistina dronên îranî werin bikar anîn û diyar kiriye ku baregeh ji bo parastina qada hewayî ya Ûrdunê werin bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/05/spain-italy-and-netherlands-join-european-naval-deployment-to-cyprus |sernav=Spain, Italy and Netherlands join European naval deployment to Cyprus |malper=euronews |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.latimes.com/politics/story/2026-03-05/europe-commits-to-expanding-iran-campaign-as-israel-strikes-southern-lebanon |sernav=Trump vows to select Iran's new leader, but Tehran is digging in |malper=Los Angeles Times |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US }}</ref> Hatiye diyarkirin ger ji Îrlendayê were xwestin, ew ê amade be ku Qibrisê biparêze û tevlî hevpeymaniya parastinê ya ewropî bibe ku li dora giravê seferber bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.irishexaminer.com/news/arid-41804990.html |sernav=Ireland urged to assist Cyprus if it invokes EU mutual defence clause |malper=Irish Examiner |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=O’Keeffe |pêşnav=Cormac }}</ref> Parçeyên ji mûşekek ku hatiye li jor hatine têkbirin li Petah Tikva ketine û li herêmê şewat çêbûye. === 6ê adarê === [[Wêne:Airstrike on the residential town of Shahid Boroujerdi 20 Avash.webp|thumb|Di 6ê adara 2026an de dîmenek ji encamên êrîşên esmanî yên DYA-Îsraîlê li Tehran a Îranê]] Serokê [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] Donald Trump di 6ê adarê de gotiye ku "sînorên demê" ji bo dirêjahiya şer tune neye û Hegseth diyar kiriye ku şer "nû dest pê kiriye."<ref name="Dautrich2026">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-05-26 |sernav=Day 6 of Middle East conflict — countries intercepting Iranian strikes, US ramps up campaign |malper=CNN |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en |paşnav=Dautrich |pêşnav= }}</ref><ref name="Dautrich2026"/> Êrîşên ezmanî yên Amerîka û Îsraêlê li ser baregeheke îstîxbarata IRGC li [[Luristan (parêzgeh)|Loristanê]]<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202603053543#202603063094 |sernav=Live - Iran says it is not seeking ceasefire as Trump threatens ‘death, fire and fury’ |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-10 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> û sê leşkerên aştîparêzên ganayî yên ku di nav hêzên UNIFILê de bûn, li Başûrê Libnanê bûne hedefa mûşekekan û birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260306-us-warns-bombardment-surge-as-israel-strikes-iran-lebanon |sernav=War in the Middle East: Ghanaian peacekeepers in Lebanon wounded in missile attacks |malper=France 24 |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> Tankera îranî IRIS Bushehr ji aliyê hêzên deryayî yên [[Srî Lanka]]yê ve hatiye desteserkirin ku ev yekem car e ku ji [[Şerê Cîhanî yê Duyem|Şerê Cihanê ya Duyem]] vir ve keştiyeke şer li welatekî bêalî hatiye desteserkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.newsfirst.lk/2026/3/5/sri-lanka-takes-control-of-iranian-ship-iris-bushehr-and-208-crew |sernav=Sri Lanka Takes Control of Iranian Ship Iris Bushehr and 208 Crew |malper=english.newsfirst.lk |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Hatiye îdîakirin ku li Azerbaycanê hêzên ewlehiyê yên herêmî planeke êrîşî ya girêdayî Îranê asteng kirine. Kesên ku hatine girtin bi îdîaya bi plankirina teqandina boriya petrolê ya Bakû-Tiblîsî-Ceyhan, balyozxaneya Îsraêlê û kenîşteyên li Bakûyê hatin sûcdar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://ukranews.com/en/amp/news/1138555-azerbaijan-announces-prevention-of-terrorist-attacks-planned-by-iran-against-israeli-embassy-and |sernav=Azerbaijan announces prevention of terrorist attacks planned by Iran against Israeli Embassy and synagogue |malper=ukranews.com |roja-gihiştinê=2026-03-10 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/06/azerbaijan-says-it-stopped-iranian-terror-attacks-dismantled-terror-cells |sernav=Azerbaijan says it stopped Iranian terror attack plot |malper=euronews |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> === 7ê adarê === DYAyê sêyem keştiya balafiran a bi navê ''USS George H. W. Bush'' şandiye [[Rojhilata Navîn]].<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.freepressjournal.in/world/operation-epic-fury-is-us-deploying-3rd-carrier-uss-george-hw-bush-cvn77-to-the-middle-east-amid-iran-war-heres-all-we-know |sernav=Operation Epic Fury: Is US Deploying 3rd Carrier, USS George H.W. Bush (CVN‑77), To The Middle East Amid Iran War? Here's All We Know |malper=Free Press Journal |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://news.usni.org/2026/03/06/uss-gerald-r-ford-now-in-the-red-sea-uss-george-h-w-bush-wraps-pre-deployment-exercises |sernav=USS Gerald R. Ford Now in the Red Sea, USS George H.W. Bush Wraps Pre-Deployment Exercises |malper=USNI News |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |paşnav=Shelbourne |pêşnav=Mallory }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.apa.az/america/us-said-expected-to-deploy-3rd-aircraft-carrier-to-the-middle-east-495510 |sernav=US said expected to deploy 3rd aircraft carrier to the Middle East |malper=Apa.az |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Her çiqas hem DYA û hem jî Îsraêlê înkar kirine ku wan êrîşî dezgehên bêxwêkirinê kiriye, artêşa Îranê gotiye ku êrîş li ser dezgeheke bêxwêkirina avê ya li girava Qeşmê hatiye kirin ku bandor li dabînkirina ava 30 gundan kiriye û DYA sûcdar kiriye û gotiye ku wan bi êrîşkirina cihên ku Îranê wekê çavkaniya êrîşê li dijî Îranê diyar kiriye, ji bo tola êrîşan hedef girtine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-07 |sernav=IRGC says it attacked US base in Bahrain, claims it was used to strike desalination plant in Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-says-it-attacked-us-base-in-bahrain-claims-it-was-used-to-strike-desalination-plant-in-iran/ |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://time.com/7383099/iran-news-oil-strikes-tehran/ |sernav=Tehran Shrouded in Toxic Cloud After Israel Strikes Fuel Depots |malper=TIME |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Schneid |pêşnav=Rebecca |paşnav2=Jamalpour |pêşnav2=Fatemeh }}</ref> Keştiya firokehilgir a brîtanî ''HMS Prince of Wales'' ketiye rewşa amadebaşiyê ya pêşketî ku berjewendîyên [[Keyaniya Yekbûyî|Brîtanyayê]] li herêmê biparêze.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c39w2nj1rk8o |sernav=British aircraft carrier HMS Prince of Wales prepped to set sail |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-07 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-GB }}</ref> Serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan di 7ê adarê de ji rojnamevanan re gotiye ku Îran dê ji 7ê adarê û pê ve êrîşên li ser cîranên xwe rawestîne heya ku êrîş ji wir dest pê neke. Tevî vê daxuyaniyê, Balafirgeha Navneteweyî ya Dubayê piştê vê daxûyaniyê ji aliyê dronên îranî ve rastê êrîşan hatiye. Êrîşên esmanî yên Îranê bandorek mezin li ser kompleks û rafineriyên petrolên pargîdaniya Halliburton a amerîkî ya li Besrayê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://in-cyprus.philenews.com/international/drone-attack-basra-halliburton-kbr-fire-iraq-live/ |sernav=Drone attack on foreign oil compound in Iraq’s Basra sets Halliburton and KBR facilities ablaze |malper=in-cyprus.philenews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US }}</ref> Artêşa Îranê bi dronekê êrîşî tankera petrolê ya bi ala Maltayê Prima kiriye. NDTV ragihandiye ku piştî hefteyekê şer, dibe ku tenê nêzîkî hezar mûşekên balîstîk li Îranê bimînin. === 8ê adarê === Di 8ê adarê de kurê Xameneyî ya duyem Mocteba, wekê rêberê nû yê Îranê hatiye hatiye diyar kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Treisman |pêşnav=Rachel |tarîx=2026-03-09 |sernav=What to know about Mojtaba Khamenei, Iran's new supreme leader |url=https://www.npr.org/2026/03/09/nx-s1-5742375/mojtaba-khamenei-iran-supreme-leader |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Êrîşên esmanî yên Îsraîlê ji bo cara yekem li ser dezgehên petrolê yên Îranê daye ku di encamê de çar kes hatin kuştin û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li dijî van êrîşên li ser dezgehên petrolê nerazîbûna nîşan daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/03/08/us-dismayed-israel-iran-fuel-strikes |sernav=Scoop: U.S. dismayed by Israel's Iran fuel strikes, sources say |malper=Axios |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Caputo |pêşnav=Barak Ravid,Marc }}</ref> Êrîşên li ser depoyên sotemeniyê yên nêzîkî Tehranê bûye sedema rijandina petrolê û "çemê agir" ên li kolanên derdorê û bajar di nav ewrek dûyê reş ê gurr de maye û bûye sedema barana reş a asîdî ya jehrîn ku li derdorê deverê bariye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.timesnownews.com/world/middle-east/iran-war-oil-depot-strikes-videos-black-rain-us-israel-air-strikes-article-153787160 |sernav='River of Fire' in Tehran: Videos Show Israeli Strikes Hit Iran Fuel Depots, Trigger Black Rain |malper=Times Now |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Rayedarên Îranê ji welatiyan xwestine ku li malê bimînin, li derve bi rûpoşan bigerin, xwarin û sotemeniyê bi kêmanî bikar bînin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Parent |pêşnav=Deepa |tarîx=2026-03-08 |sernav=‘Dark, like our future’: Iranians describe scenes of catastrophe after Tehran’s oil depots bombed |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/08/dark-like-our-future-iranians-describe-scenes-of-catastrophe-after-tehrans-oil-depots-bombed |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Wezareta berevaniya Keyaniya Yekbûyî piştrast kiriye ku hêzên wan droneke îranî ku ber bi Iraqê ve diçû, asteng kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.the-independent.com/news/world/middle-east/kuwait-city-tower-fire-drones-iran-war-b2934196.html |sernav=Kuwait city tower erupts in flames as Iran launches new wave of strikes in the Gulf |malper=The Independent |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Her wiha, wezaretê niyeta xwe ya şandina helîkoptereke Merlîn ji bo herêmê diyar kiriye ku di demên pêşin de alîkariya tespîtkirina gefên hewayî bike. Li gorî Heyva Sor a Îranê ji destpêka şer ve bi tevahî 65 dibistan û 32 navendên bijîşkî (wek nexweşxane û dermanxane) bûne hedef û zêdetirî 10.000 deverên sivîlan ji ber êrîşan zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/8/iran-live-israel-bombs-tehran-oil-depots-attacks-on-gulf-states-continue |sernav=Iran war updates: New supreme leader named; 2 killed in Saudi Arabia strike |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Kelliher |pêşnav=Ted Regencia,Virginia Pietromarchi,Alma Milisic,Caolán Magee,Fiona }}</ref> === 9ê adarê === [[NATO]]yê rêgirtina li duyem ê mûşeka balîstîk a li ser qada hewayî ya [[Bakurê Kurdistanê]] piştrast kiriye ku mûşekê li ser esmanê Dîlok a Bakurê Kurdistanê, li nêzîkî [[Dîlok]]ê hatiye têk têk birin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-03-09 |sernav=NATO intercepts second Iranian ballistic missile fired towards Turkey |url=https://www.straitstimes.com/world/middle-east/turkey-says-second-iranian-ballistic-missile-shot-down-by-nato-defences-in-airspace |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Straits Times |ziman=en |issn=0585-3923 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/899194/slug |sernav=NATO Intercepts Iranian Ballistic Missile in Turkish Airspace, Türkiye's Defense Ministry Says |malper=NATO Intercepts Iranian Ballistic Missile in Turkish Airspace, Türkiye's Defense Ministry Says |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Donald Trump piştî axavtina bi serokê Rûsyayê Vladimir Putin re îdîa kiriye ku "şer pir temam e, hema bêje temam bûye" û gotiye "me di gelek waran de şer qezenc kiriye."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2026/03/09/trump-iran-war-end.html |sernav=Trump says Iran war will end 'very soon,' predicts lower oil prices |malper=CNBC |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Mangan |pêşnav=Dan }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Trew |pêşnav=Bel |tarîx=2026-03-13 |sernav=Iran-US war latest: US confirms troops killed in Iraq plane crash as explosion hits Tehran demonstration |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/iran-us-war-live-updates-trump-israel-oil-iraq-b2937707.html |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Independent |ziman=en }}</ref> Trump piştre di civîneke çapemeniyê ya ku di heman rojê hatiye lidarxistin de ji hinek şîroveyên xwe vegeriya û piştgirî da wezîrê berevaniyê Pete Hegseth dema ku gotibû ku şer tenê "destpêka avakirina welatekî nû" ye û ew ê "zû" biqede.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Cameron |pêşnav=Chris |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Boxerman |pêşnav3=Aaron |paşnav4=Troianovski |pêşnav4=Anton |paşnav5=Pérez-Peña |pêşnav5=Richard |tarîx=2026-03-09 |sernav=After Global Economy Shudders, Trump Zigzags on Whether War Is Nearing End |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/10/world/iran-war-trump-us-israel |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Lêbelê Trump her wiha gotiye ku Amerîka dê di roja sêşemê de êrîşa "roja herî dijwar" pêk bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dw.com/en/us-israel-war-with-iran-updates-oil-price-trump/live-76284477 |sernav=Iran war: Tuesday to be 'most intense day' of US strikes |malper=dw.com |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Nêzîkî 12 bombebaranên B1-B gihîştine baregehên li Ewropayê. 5 ji wan li baregeha Hêza Hewayî ya Qraliyetê ya Fairfordê li Keyaniya Yekbûyî daketin û tevlî sê bombebaranên B-52 bûne, di heman demê de jî 3 B1-B yên din jî ber bi Baregeha Hewayî ya Ramsteinê li Almanya ve hatine şandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.airandspaceforces.com/b-1s-b-52s-bombers-europe-iran-epic-fury/ |sernav=B-1s and B-52s Bombers Pour into Europe for Ops Against Iran |malper=Air & Space Forces Magazine |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |paşnav=South |pêşnav=Todd }}</ref> === 10ê adarê === Di şeva 9 û 10ê adara 2026an de, bombebaranên li ser Tehranê bi girîngî zêde bûye. Rêzeke teqîn bajarê Tehranê, bi taybetî li beşên rojhilat, rojava û başûrê bajêr ku dengê çend teqînên bihêz bi rêzê ve hatiye bihîstin. Herwiha li Kerecê ku bajarekî mezin ê li bakurê rojavayê Tehranê ye, teqînên mezin hatine ragihandin ku li wir çend teqîn li herêmên pîşesaziyê hatine ragihandin. Li bakurê rojavayê welat, li bajarê Tebrîzê jî dengê teqînan hatiye. Rayedarên îranî tavilê asta zirarê li van bajaran eşkere nekirine lê çend çavkaniyên herêmî ragihandine ku êrîşên ku tesîsên lojîstîk û pîşesaziyê hedef digirin hatine kirin.<ref name=":10">{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://aje.news/a49wlz?update=4382851 |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Li başûrê rojhilatê welêt, balafirgeha Kermanê jî rastî êrîşan hatiye. Li gorî rayedarên herêmî yên ku ji aliyê medyaya Îranê ve hatine parvekirin, gelek avahiyên balafirgehê zirar dîtine. Herwiha êrîşên li bajarê Îsfahanê jî hatine berdewam kirin ku Qesra dîrokî ya kevnar a Chehel Sohoun, ku di Lîsteya Mîrata Cîhanî ya UNESCOyê de ye, piştî bombebaranê zirareke mezin dîtiye. Êrîşê ji ber nêzîkbûna bajêr ji bo çend tesîsên nukleerî yên hesas bûye sedema fikarên cidî.<ref name=":10" /> Li deryayê hêzên amerîkî operasyonên xwe yên li dijî şiyanên deryayî yên Îran a li Kendava Farsê berdewam kiriye. Di civîneke çapemeniya li Washingtonê, serkêşê fermandariya giştî ya hêzên hevbeş ên Amerîkayê Dan Caine diyar kiriye ku hêzên amerîkî keştîyên îranî yên ku beşdarî operasyonên danîna mayinên deryayî bûne, hedef girtine. Li gorî wî, ji destpêka şer ve zêdetirî pêncî keştîyên îranî hatine bin av kirin an jî hatine rûxandin.<ref name=":10" /> Li bajarê Manamayê ku paytexta Behreynê ye, bi êrîşeke dronî birca Millennium li navçeya Seefê hatiye hedef girtin. Navendên pargîdaniyên telekomunîkasyonê Clarent ku li qata 11em a avahiyê bû, piştî teqînê zirarên mezin dîtiye. Her wiha wezareta karên hundir a Behrêynê piştrast kiriye ku êrîşeke cuda li dijî avahiyeke niştecihbûnê li bajêr pêk hatiye jinek jiyana xwe jidest daye û çend kesên din birîndar bûye. Rayedaran êrîş wekê "êrîşek eşkere" ya ku sivîlan hedef digire wesif kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-war-targets-map-numbers/ |sernav=Map and chart track the latest U.S. and Iranian war targets - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-10 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en-US }}</ref> Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, rafineriya Ruwais ku yek ji mezintirîn rafineriyên petrolê ya cîhanê ye, piştî êrîşeke bi dronan ku herêma pîşesaziyê ya Ruwais li mîrgeha Ebû Dabî bûye armanca êrîşên Îranê, hilberîna neftê bi demkî sekiniye.<ref name=":11">{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/10/woman-killed-in-bahrain-as-other-gulf-states-intercept-iranian-missiles |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Li Erebistana Siûdî dronek li taxeke niştecihbûnê ya bajarê Ez Zulfî yê li parêzgeha Riyadê ketiye xwarê. Rayedarên Siûdî ragihandine ku di bûyerê de ziyana madî çêbûye lê ti kes nemiriye.<ref name=":11" /> Demek kurt piştî ku artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan avêtina mûşekan ji Îranê tesbît kiriye, li Îsraêlê, çend êrîşên mûşekan li herêma Beyt Şemeş a li navenda welêt hatin ragihandin. Tîmên rizgarkirinê ji bo nirxandina rewşê şandin cihê bûyerê, lê di cih de ti birîndar nehatin ragihandin. Li gorî wezareta tenduristiyê ya Îsraêlê, di 24 saetên borî de 191 kes, hem sivîl û hem jî personelên leşkerî, ji ber pevçûnê rakirine nexweşxaneyê. Ji destpêka şer ve 2 hezar û 339 birîndar li nexweşxaneyên Îsraêlê hatine derman kirin. Li gorî agahiyên herî dawî yên heta 10ê adarê, 95 kes li nexweşxaneyan mane ku 11 ji wan rewşa wan giran e. Di heman demê de, di êrîşeke mûşekî ya Îranê de li ser bajarê Yehudê li navenda Îsraêlê kesek jiyana xwe jidest daye û du kes jî birîndar bûne. === 11ê adarê === Di roja 11ê adarê de hêza hevbeş a Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe li seranserê axa Îranê beberdewam kirine ku ev êrîş li hemberî qereqolên polîsan li parêzgehên [[Rojhilata Kurdistanê]], [[Tehran]] û her wiha navendeke Besîcê li Tehranê û baregehên Besîcê Îmam Riza li Îsfehanê pêk hatine. Her wiha baregeha 7em a hêzên hewayî jî hatine hedefgirtin. Li Bender Ebasê, li parêzgeha Hormozgan, dezgehên medyayî yên li dijî rejîmê nûçeyên rûxandina radareke Îranê ragihandine. Li parêzgeha Xuzistanê, rafineriya Abadanê rastî lêdanekê hatiye ku êrîş yek sedemên krîza enerjiyê ye ku qutbûnên rojane yên elektrîka li seranserê Îranê girantir kiriye. Fermandariya Amerîkayê ragihandiye ku ji destpêka şer ve wan li Îranê zêdetirî 5.500 hedefan xistiye û diyar kiriye ku li ser beşên mezin ên axa Îranê serdestiya wan ê hewayî heye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.france24.com/fr/moyen-orient/20260311-en-direct-guerre-au-moyen-orient-iran-revendique-frappes-grande-ampleur-israel-etats-unis-golfe-petrole |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Di heman rojê de hevpeymaniya Îsraêl û Dewletên Yekbûyî li avahiya Bank Sepah li Tehranê xistiye ku di encamê de avahî hilweşiyaye û xizmetguzariyên serhêl û yên rûbirû hatiye rawestandin. Ev bankeya ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî ve hatiye hilweşandin, berpirsiyarê dayîna mûçeyên karmendên Pasdarên Şoreşê û artêşa birêkûpêk a Îranê bû. Li gorî medyaya herêmî karmendên ku ji bo amadekirina mûçeyên mehê di şifta şevê ya awarte de dixebitîn, hatine kuştin. Xizmetên Banka Melli ku saziyeke din a bi rejîmê ve girêdayî ye, çend roj in hatine astengkirin. Di bersivê de, baregeha Xetam el-Enbiya ragihandiye ku navendên aborî û bankên bi Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ve girêdayî yên li herêmê niha hedefên wan ên rewa ne û bang li sivîlan kiriye ku ji ber êrîşên Dewletên Yekbûyî di nav kîlometreyekê de nêzîkî saziyên bankayên Îranê nebin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lorientlejour.com/article/1498593/larmee-iranienne-dit-vouloir-desormais-frapper-des-cibles-economiques-dans-la-region.html |sernav=L'armée iranienne dit vouloir désormais frapper « les centres économiques et les banques » dans la région |malper=L'Orient-Le Jour |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Li Erebistana Siûdî Îran êrîşên dubare li ser binesaziya leşkerî û enerjiyê ya padîşahiyê berdewam kiriye. Wezareta berevaniyê ragihandiye ku wan heft dronên ku ber bi zeviya petrolê ya Şeybe ya mezin li rojhilatê welêt ve diçûn asteng kirine ku ji aliyê Aramco ve dihatin xebitandin û ji destpêka şer ve çend caran hatiye hedefgirtin. Şeş mûşekên balîstîk ên ku baregeha hewayî ya prens Siltan ku leşkerên amerîkî li nêzîkî Riyadê lê dimînin, hatine hedef digirtin, hatine têkbirin, her wiha pênc dron li herêma El Xerj û du dronên din jî li nêzîkî Hafar El Batîn, li ser sinorê Kuweytê hatine têk birin.<ref name=":12">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/11/iran-fires-missiles-drones-at-gulf-nations-as-ship-hit-in-strait-of-hormuz |sernav=Iran fires missiles, drones at Gulf nations as ship hit in Strait of Hormuz |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> Hêzên Îranê pêlek li dijî Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî pêlek nû yê êrîşan daye destpêkirin ku tê de dron û mûşek hatine bikaranîn. Du dron li nêzî Balafirgeha Navneteweyî ya Dubayê ketin xwarê û di encamê de çar kes birîndar bûn ku di nav de du welatiyên ganayî, yek bangladeşî û welatiyekî hindî di nav de hebûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lorientlejour.com/article/1498577/des-drones-tombes-pres-de-laeroport-de-dubai-quatre-blesses-autorites.html |sernav=Des drones tombés près de l'aéroport de Dubaï, quatre blessés |malper=L'Orient-Le Jour |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Li Qeterê piştê ku li Dohayê dengê teqînan hatiye bihîstin ku hatiye ragihandin ku êrîşeke mûşekî hatiye têkbirin.<ref name=":12"/> Li Kuweytê, Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî berpirsiyariya avêtina du mûşekan li baregeha amerîkî ya Kampa Arifjan, li başûrê bajarê Kuweytê ku baregeha pêşeng a pêkhateya bejayî ya CENTCOMê lê ye, girtiye ser xwe. Di heman rojê de artêşa Kuweytê bêbandorkirina heşt dronan ragihandiye. Li Omanê balafirên bêmirov ên îranî li bendera Salalahê xistine û tankên sotemeniyê hatine armanc girtin. Her çend ti qurbanî nehatine ragihandin jî, xebatên li benderê hatine rawestandin. Di encamê de li wir agirêkî mezin derketiye û di tevahiya êvarê de gurtir bûye û beşek mezin ji benderê şewitandiye.<ref>{{Jêder |sernav=Des réservoirs de carburant touchés par une frappe de drones à Oman |tarîx=2026-03-11 |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/iran/video-des-reservoirs-de-carburant-touches-par-une-frappe-de-drones-a-oman_VN-202603110647.html |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Îranê li Tengava Hurmizê û li Kendava Erebî, êrîşên xwe yên li dijî keştîyên bazirganî zêde kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/attacks-strait-hormuz-intensify-iran-targeted-commercial-ships/story?id=130962627 |sernav=Tensions continue to escalate in the Strait of Hormuz as 3 commercial ships attacked |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Di heman rojê de êrîşên Îranê û êrîşên komên girêdayî Îranê ku di nav axa Iraqê de ne li hemberî [[Başûrê Kurdistanê]] berdewam kiriye. Îran li Başûrê Kurdistanê êrîşî wergehên kurdên [[Rojhilata Kurdistanê]] kirine. Heşt balafirên bêpîlot ên ku di du pêlan de hatin avêtin baregeha partiya Komala li herêma Zirgiwezala, nêzîkî [[Silêmanî (bajar)|Silêmaniyê]] bûye armanca êrîşên Îranê û di encamê de pêşmergeyek jiyana xwe jidest daye û du peşmerge jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/130320264 |sernav=Kî ji kû derê bi kîjan dronan êrişî Herêma Kurdistanê dike? |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en }}</ref> === 12ê adarê === ==== Êrîşên li ser Îranê ==== Di roja 12 adarê de hevpeymaniya Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe yên li seranserê axa Îranê bi awayekî berbiçav zêde kiriye û ji destpêka şer ve hejmara xalên ku hatine hedefgirtin gihîştiye nêzîkî 6.000an. Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan kompleksa Taleghan, ku li Parçînê li başûrê rojhilatê Tehranê ye, bombebaran kiriye ku ew wekê tesîseke stratejîk ji aliyê rejîmê ve hatiye bikaranîn ku şiyanên girîng ji bo çêkirina çekên nukleerî pêş bixe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/live-updates/iran-war-us-israel-gulf-allies-strait-of-hormuz-attacks-oil-prices-stocks/ |sernav=Iran war paralyzes oil trade, U.S. military plane crashes in Iraq |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |paşnav4= |paşnav5= |pêşnav5= |paşnav6= |pêşnav6= |paşnav7= |pêşnav7= }}</ref> Her wiha êrîş bi awayekê sîstematîk xalên kontrolê yên milîsên paramîlîter ên Besîcê li seranserê Tehranê hatiye pêk anîn ku artêşa Îsraêlê dibêje wan li gelek deverên Tehranê xalên leşkerî danîne ku şêniyên bajêr de tirsê çêkirine. Di heman demê de UNHCR radigihîne ku ji destpêka şer û pevçûnan ve 3,2 milyon îranî li hundirê welat koçber bûne, ku ev hejmar di navbera 600.000 û milyonek malbatan de ye ku piraniya wan ji Tehran û deverên mezin ên bajarî reviyan ku li bakurê welat û deverên gundewarî penageh bibînin û di heman demê de Neteweyên Yekbûyî diyar kiriye ku ew texmîn dikin ku ev koçberiya berdewam zêde bibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.unhcr.org/fr/actualites/communiques-de-presse/jusqua-3-2-millions-diraniens-temporairement-deplaces-dans-leur |sernav=Jusqu'à 3,2 millions d'Iraniens temporairement déplacés dans leur pays alors que le conflit s'intensifie |malper=HCR |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr |paşnav=Ito |pêşnav=Par Ayaki }}</ref> Di warê siyasî de rêberê bilind ê nû yê Îranê Mucteba Xameneyî peyama xwe ya yekem ê piştî erkdarkirina xwe bi daxuyaniyekê ku li ser televîzyona dewletê ya Îranê hatiye xwendin lê di weşanê de deng û dîmenên Mucteba Xameneyî nehatiye parvekirin. Mucteba Xameneyî di vê peyamê de bi tundî soza tolhildanê li dijî Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ji bo wêrankirina çêbûyî daye ku daxwaz dike ku Tengava Hurmizê girtî bimîne û diyar kiriye ku hemî baregehên amerîkî yên li herêmê ji bo wî hedef in. Balyozê Îranê li Nîkosyayê piştrast kiriye ku ew di êrîşa ku bavê wî tê de hatiye kuştin de birîndar bûye û ragihandiye ku ew ji ling, dest û milê xwe birîndar bûye û di heman demê de şêwirmendekî hikûmetê bi eşkereyî piştrast kiriye ku ew sax û tenduristiya wî baş e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/nous-nous-vengerons-le-nouveau-guide-supreme-iranien-mojtaba-khamenei-sort-du-silence-dans-un-message-lu-a-la-television_AP-202603120568.html |sernav="Nous nous vengerons": le nouveau guide suprême iranien Mojtaba Khamenei sort du silence dans un message lu à la télévision |malper=BFM |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Di 12 adarê de êrîşên Îranê li dijî Erebistana Siûdî Îran êrîşên li ser binesaziya leşkerî û enerjiyê berdewam kiriye. Wezareta berevaniya siudî têkbirina çend balafirên bêpîlot ên ku bîrên petrolên mezin ên li Şeybe hedef digirtin ku ji destpêka şer ve gelek caran hatibû hedefgirtin û her wiha têkbirina dronek ku bi awayekî xeternak nêzîkî navçeyek Riyadê dibû ku balyozxaneyên biyanî lê ne, ragihandiye ku vê yekê berfirehbûna hedefên Îranê ber bi deverên dîplomatîk ve nîşan daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/12/saudi-defense-ministry-says-intercepted-drones-headed-to-shaybah-oil-field |sernav=Saudi Arabia intercepts 24 drones targeting Eastern Province and Shaybah oil field |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Mîrgehên Erebî yên Yekbûyî, piştî lêdaneke rasterast ji aliyê droneke Îranê ve, li avahiya bilind ê bi navê Harbour Creek li Dubaiyê agir derketiye û di heman demê de bermahiyên droneke din jî li nêzîkî navçeya darayî ya Dubaiyê ku yek ji navendên aborî yên herî girîng ên herêmê ye, ketiye xwarê. Keştiyeke neftê jî 65 kîlometre li bakurê Jebel Elî ji aliyê guleyeke nenas ve hatiye lêdan ku bûye sedema agireke piçûk ê li ser keştiyê ku zû hatiye kontrolkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/12/dubaibased-dp-world-says-jebel-ali-port-fully-operational-inbound-vessel-traffic-reduced |sernav=Dubai-based DP World says Jebel Ali port fully operational, inbound vessel traffic reduced |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Kuweytê droneke îranî rasterast li avahiyek niştecihbûnê li başûrê welêt xistiye ku di encamê de du sivîl birîndar bûn û agir bi avahiyê ketiye ku ji aliyê agirkujan ve bi lez û bez hate kontrolkirin. Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê jî ji aliyê çend dronan ve hatiye lêdan ku ziyanên madî yên girîng li binesaziyê çêbûne lê di vê êrişê de ti qurbanî çênebûne. Wezareta berevaniya Kuweytê ragihandiye ku çend dronên din berî ku bigihîjin hedefên xwe hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/12/kuwait-international-airport-targeted-by-drones-causing-material-damage-only- |sernav=Kuwait International Airport targeted by drones, causing material damage only |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Behrêynê balafirên bêmirov ên Îranê li depoyên hîdrokarbonên li parêzgeha Muharraqê dixin û di encamê de agirê mezin û dijwar derketiye holê ku ji dûr ve hatiye dîtin. Wezareta karên hundir bi lezgînî bang li şêniyên bajarokên nêzîk ên wekê Hidd, Arad, Qelalî û Samahîc kiriye ku ji ber dûyê jehrîn a qalind a ku ji cihê şewatê derdikeve, li hundir bimînin û pencere û deriyên hewakirinê bi hişkî bigirin. Di dawiya rojê de agir hatiye kontrolkirin ku ev yek rê da rayedaran ku qedexeyên li ser şêniyên deverê hatibûn ferzkirin, rakin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c743gpd9z72o |sernav=Iran steps up attacks on energy targets as tankers hit |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-GB }}</ref> Li Tengava Hurmizê û Kendava Farsê, rewşa deryayî bi awayekî metirsîdara berdewam xirabtir bûye. Sê deryavanên keştiya barkêş a teylandî Mayuree Naree ku roja berê ji aliyê keştiyeke şer ê Îranê ve ku ji dûr ve tê xebitandin rastî êrîşê hatine, hê jî winda ne û hatiye bawerkirin ku ev deryavan di odeya motorê ya zirar dîtiye de asê mane. Her çend agir hatiye vemirandin jî, gihîştina keştiyê hê jî ne gengaz e. Bîst endamên din ên tîma deryavan ku hemî hemwelatiyê teylandî bûn, bi ewlehî gihiştine Omanê. ==== Êrîşên li dîjî Başûrê Kurdistanê ==== Li [[Başûrê Kurdistanê]], li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] baregeheke leşkerî ya Îtalyayê rastî êrîşan hatiye. Mûşekek rasterast li baregeha leşkerên îtalî dikeve lê ji ber ku berê ev baregeh hatibû valakirin ti qurbanî çênebûye. Wezîrê berevaniya Îtalyayê Guido Crosetto êrîş piştrast kiriye û vegerandina 141 leşkerên îtalî yên ku hê jî li baregehê ne ragihandiye ku vekişîneke ku ji ber sedemên ewlehiyê beriya bûyerê hatibû plankirin, 102 leşker berê vegeriyabûn Îtalyayê û nêzîkî çil leşkerên din jî li Urdunê hatine bicihkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ilmessaggero.it/schede/erbil_base_militare_italiana_dove_si_trova_quanti_soldati_ci_sono-9411572.html |sernav=Erbil, la base militare italiana nella zona a rischio: dove si trova, quanti soldati italiani ci sono e chi è il comandante |malper=www.ilmessaggero.it |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=it }}</ref> Di heman rojê de baregeha hevbeş a fransî-kurdî ya Mala Qara, ku bi qasî 40 kîlometreyan li başûrê rojavayê Hewlêrê ye, di şeva 12-13ê adarê de rastî êrîşeke du dronan hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.defense.gouv.fr/terre/actualites/deces-ladjudant-chef-arnaud-frion-operation-exterieure-irak |sernav=Décès de l’adjudant-chef Arnaud Frion en opération extérieure en Irak {{!}} Ministère des Armées et des Anciens combattants |malper=www.defense.gouv.fr |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> Efserê erkan Arnaud Frion ku ji Tabûra 7em a şopvanên alpînê bû ku bi eslê xwe ji bajarê Varces, Isèreyê bû di êrîşê de jiyana xwe jidest daye. Ew yekem leşkerê Fransayê ye piştê demek dirêj li heremê jiyana xwe jidest dide. Serokkomarê Fransayê Emmanuel Macron saet di 1:37ê (dema herêmî) sibehê de mirina fermandarê fransî ragihandiye û diyar kiriye ku hebûna wan ê li heremê di çarçoveya têkoşîna li dijî terorîzma DAÎŞÊ de ji sala 2015an vir ve ye û diyar kiriye ku şerê li Îranê nikare êrîşên bi vî rengî rewa bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/monde/iran/guerre-entre-les-etats-unis-israel-et-l-iran/mort-d-un-soldat-francais-au-moyen-orient-qui-etait-l-adjudant-chef-arnaud-frion-mort-lors-d-une-attaque-de-drone-dans-le-kurdistan-irakien_7865429.html |sernav=Qui était l'adjudant-chef Arnaud Frion, mort lors d'une attaque de drone dans le Kurdistan irakien ? |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr-FR }}</ref> === 13ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di roja 13ê adarê de êrîşên Îsraêl û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê êrîşên xwe yên li ser Îranê bi awayekî berbiçav zêde kirine û li gorî raporên ajansan ji destpêka şer û pevçûnan vir ve hejmara xalên ku hatine lêxistin gihiştiye 15.000an. Di şeva 12-13ê adarê de artêşa Îsraêlê li parêzgeha Xuzistanê êrîşî çend cihên ewlehiyê yên navxweyî kiriye ku di nav wan de baregeha polîsên li parêzgeha Ehwazê, baregeha hêzên bejayî yên mihafizên şoreşê ya li heman bajarî û tugaya zirxî ya 292em a artêşa birêkûpêk a li Dezfulê hebûn. Li gorî nirxandinên Amerîkayê, hevpeymaniyê heta 13ê adarê ji sedî 60 heta 80ê fuzeyên Îranê û heta ji sedî 80ê pergala parastina hewayî ya Îranê ji holê rakirine. Tesîseke çêkirin û depokirina mûşekên balîstîk ên bin erdê li Şîrazê, parêzgeha Farsê û her wiha cihekî mûşekan ku li Borazcan a li parêzgeha Buşehrê û herêma pîşesaziyê ya Hacîabadê li Arakê, parêzgeha Markazî, ku pargîdaniyên bi bernameya nukleerî ya Îranê ve girêdayî ne, hatine bombebarankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2026/03/13/trump-says-us-obliterated-military-targets-on-irans-kharg-island-but-didnt-wipe-out-oil-infrastructure.html |sernav=Iran threatens to retaliate against neighbors; Trump urges countries to assist in securing Strait of Hormuz |malper=CNBC |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Cullen |pêşnav=Sam Meredith,Darla Mercado, CFP®,Terri }}</ref> Donald Trump bi xwe radigihandiye ku wî fermana yek ji êrîşên esmanî yên herî bihêz ên dîroka Rojhilata Navîn li dijî girava Xarkê daye ku bi qasî ji %90 ê ji petrola hinardekirî ya Îranê ji wir derbas dibe. Careke din dîsa Trump zelal kiriye ku wî biryar daye ku binesaziya petrolê ya giravê biparêze, di heman demê de gef xwar ku ger Îran rê li ber veguhestina petrolê li Tengava Hurmuz bigire, ew ê giravê hilweşîne. Wî her wiha îdia kiriye ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê dê di hefteya bê de li Îranê pir bi tundî êrîş bike, ev yek nîşan dide ku dawiya pevçûnê nêzîk nîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bfmtv.com/international/amerique-nord/etats-unis/donald-trump-annonce-que-l-armee-americaine-a-mene-l-un-des-raids-aeriens-les-plus-puissants-de-l-histoire-du-moyen-orient-sur-l-ile-de-kharg-en-iran_AV-202603130962.html |sernav=Donald Trump annonce que l'armée américaine "a mené l'un des raids aériens les plus puissants de l'histoire du Moyen-Orient" sur l'île de Kharg en Iran |malper=BFM |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> Li navenda Tehranê, li nêzîkî şahiyeke ku ji bo roja cîhanê ya Qudsê teqîn çêbûne û herî kêm kesek jiyana xwe jidest daye. Artêşa Îsraîlê serê sibeha 13ê adarê ji welatiyên Îranê xwestibû ku ji du deverên li navenda paytextê ya nêzîkî cihê merasîma leşkerî ku gelek serokên payebilind ên Îranê ku di nav wan de serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan û rêveberê ewlehiyê Elî Larîcanî jî hebûn, vala bikin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/explosions-near-tehran-al-quds-day-march-in-solidarity-with-palestinians |sernav=Al-Quds Day rally in Tehran draws thousands despite US-Israeli attacks |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Li Erebistana Siûdî wezareta parastinê têk birina deh dronan ku li ser herêma rojhilatê Erebistanê difiriyan ragihandiye û piştre 28 dronên din ên ku di pêla duyem a êrîşan de ketine qada hewayî ya Siûdî jî hatine têk birin. Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî avahiyek li navenda darayî ya navneteweyî ya Dubayê bi ketina bermahiyên droneke li avahiyê dikeve ku zirar daye rûyê avahiyê lê ti birîndarî çênebû. Ev bûyer di demekê de qewimî ku pargîdaniyên navneteweyî yên mezin ên ku di nav de Citi, Deloitte û PwC jî hebûn, ji ber gefên Îranê ya li dijî navendên aborî û darayî yên bi Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ve girêdayî, ofîsên xwe ji DIFC yê vala kiribûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://nypost.com/2026/03/13/world-news/international-financial-centre-in-dubai-hit-by-kamikaze-drone/ |sernav=International Financial Centre in Dubai hit by kamikaze drone {{!}} New York Post |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US }}</ref> Li Omanê du karkerên biyanî dema ku dronek li herêma pîşesaziyê ya El-Awahi li parêzgeha Sohar a bakurê Omanê ketiye xwarê, hatine kuştin û çend kesên din jî birîndar dibin. Droneke din li deverek vekirî bêyî ku ti qurbanî çêbibin ketiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/iran-war-what-is-happening-on-day-14-of-us-israel-attacks |sernav=Iran war: What is happening on day 14 of US-Israel attacks? |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Melimopoulos |pêşnav=Elizabeth }}</ref> Li Tengava Hurmizê Îran trafîka deryayî bi tevayî asteng kiriye. Serokê fermandariya giştî ya hêzên hevbeş ên Amerîkayê Dan Caine qebûl kiriye ku tengav ji aliyê taktîkî ve hawîrdorek tevlihev pêşkêş dike û bi awayekî neyekser qebûl dike ku di demek kurt de pêşîgirtina li êrîşên Îranê li wir ne mimkûn e. Wezîrê enerjiyê ya Amerîkayê wisa difikire ku heta dawiya mehê eskortên tankeran werin bicihkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-war-hegseth-caine-update-pentagon/ |sernav=Hegseth says there's "no clear evidence" Iran is placing new mines in Strait of Hormuz - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US |paşnav=Watson |pêşnav=Eleanor }}</ref> Li Îsraîlê, Îran di nav rojê de pênc mûşekên din ên balîstîk avêtiye. Mûşekek li Zerzîrê, rojhilatê Heyfayê, ketiye ku di encamê de bi dehan kes birîndar bûne û zirarên mezin daye malên derdorê. Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî berpirsiyariya êrîşan girtiye ser xwe ku diyar kiriye ku wan avêtina mûşekên Xeybar Şekan bi Hizbullahê re koordîne kirine.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Taber |pêşnav=D |tarîx=1994-10-10 |sernav=Diastereoselectivity in uncatalyzed intramolecular C_H insertion by an alkylidene carbene |url=https://doi.org/10.1016/s0040-4039(00)78382-1 |kovar=Tetrahedron Letters |cild=35 |hejmar=41 |rr=7909–7910 |doi=10.1016/s0040-4039(00)78382-1 |issn=0040-4039 }}</ref> Li eniya leşkerî ya amerîkî dema ku balafir li rojavayê Iraqê ketiye xwarê, tevahiya tîma balafireke tanker a KC-135 ku ji şeş leşkeran pêk hatiye, jiyana xwe jidest dane. Di derbarê bûyerê de CENTCOMê diyar kiriye ku bûyer ne ji ber agirê dijmin an dostane çêbûye û balafireke duyem a têkildar bi ewlehî daketiye. Ev çarem balafireke leşkerî ya amerîkî ye ku ji destpêka şer ve dikeve xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-war-kc-135-us-plane-crash-iraq-crew-deaths-confirmed/ |sernav=All 6 crew members killed in crash of American KC-135 refueling aircraft in Iraq, U.S. military confirms - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US }}</ref> === 14ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Hevpeymaniya Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe li ser axa Îranê beberdewam kirine ku artêşa Îsraêlê ragihadiye ku wan navenda lêkolînê ya sereke ya Ajansa Fezayê ya Îranê armanc girtine ku ew wekê laboratuarên stratejîk ên ku ji bo pêşxistina peykên leşkerî, berhevkirina îstîxbaratê û rêberiya êrîşên li ser xalên li seranserê Rojhilata Navîn têne bikar anîn û her wiha kargehekê ji bo hilberîna pergalên parastina hewayî jî di nav de bû.<ref>{{Jêder |sernav=Guerre au Moyen-Orient: l’armée israélienne frappe le principal centre de recherche de l’Agence spatiale iranienne |tarîx=2026-03-14 |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/iran/video-guerre-au-moyen-orient-l-armee-israelienne-frappe-le-principal-centre-de-recherche-de-l-agence-spatiale-iranienne_VN-202603140281.html |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr }}</ref> Li gorî ajansa nûçeyan a farsê di êrîşa mûşekî ya Îsraîl û Amerîkayê ya li ser herêmeke pîşesaziyê ya li Îsfehanê de 15 kes mirine. Di warê mîrasê de, Wezareta Mîrasa Çandî ya Îranê radigihîne ku ji destpêka şer û pevçûnan ve di bombebaranan de herî kêm 56 muzexane û cihên dîrokî li seranserê welst zirar dîtine. Di nav cihên ku ji ber êrîşan bi bandor bûye de Qesra Golestan a li Tehranê ku Cihê Mîrateya Cîhanî ya UNESCOyê ye û yek ji kevintirîn abîdeyên paytexta Îranê ye.û Meydana Neqşî-Cehan li Îsfehanê ku gewhereke mîmarî ya sedsala 17an e di nav de hebûn. Parêzgeha Tehranê herî zêde ji ber êrîşan bi bandor bûye ku 19 abîdeyên dîrokê zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/culture/patrimoine/en-iran-au-moins-56-musees-et-sites-historiques-ont-ete-endommages-selon-le-ministere-du-patrimoine-culturel_7868015.html |sernav=En Iran, au moins 56 musées et sites historiques ont été endommagés selon le ministère du Patrimoine culturel |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr-FR }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Hêzên îranî pêlên nû yên êrîşan li dijî Erebistana Siûdî dane destpêkirin. Wezareta berevaniya Siudî ragihandiye ku şeş mûşekên balîstîk ên ku ber bi parêzgeha Xercê ve hatine avêtin hatine têkbirin û her wiha deh dronên ku li ser herêma rojhilatê welêt difiriyan hatine rûxandin û piştre 28 dronên din ên ku derbasî qada hewayî bûne hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/14/iran-continues-intensified-attacks-across-gulf-in-us-israel-war-fallout |sernav=Iran continues intensified attacks across Gulf in US-Israeli war fallout |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> Her çiqas Donald Trump zirarê kêm dîtiye û diyar kiriye ku çar ji pênc balafirên ku lê ketine, jixwe vegeriyane xizmetê, li gorî Wall Street Journal, balafirên tanker ên amerîkî KC-135 ku li baregeheke Siûdî bi cih bibûn, di êrîşa Îranê de zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/five-air-force-refueling-planes-hit-in-iranian-strike-on-saudi-arabia-wHYFMW2YG3p0rwH3HaGU |sernav=Five Air Force Refueling Planes Hit in Iranian Strike on Saudi Arabia |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî piştî ku bermahiyên droneke Îranê ya têkbirî li tesîsan ketiye, li navenda petrolê ya Fuceyrayê ku bendergeheke stratejîk û termînala hinardekirina petrola xam e û rojane bi qasî milyonek bermîl petrola îmaratê derbas dibe, agireke mezin derketiye. Di êrîşên berdewam de welatiyekî urdunî bi sivikî birîndar bûye û hinek xebatên barkirina petrolê hatine sekinandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/u-a-e-says-one-injured-at-fujairah-oil-industry-zone-epFN2fUiQ73DfB8YN47F |sernav=U.A.E. Says One Injured at Fujairah Oil Industry Zone |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Kuweytê du dron li baregeha hewayî ya Ehmed El-Cabirê ku li nêzîkî kampa Arifjanê ye ku navenda fermandariya pêşverû ya CENTCOMê lê ye, xistine, sê leşkerên kuweytî bi sivikî birîndar bûne û ziyana milkî çêbûne. Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê jî ji aliyê çend dronan ve hatiye armanc girtin ku zirar daye pergala radarê lê ti qurbanî çênebûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/VnOHZwluS01ImfjD06Ay |sernav=Kuwait Says Drones Struck Airport’s Radar System |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Iraqê balyozxaneya amerîkî li Bexdayê ku li herêma kesk a pir ewle ye, di dana sibê de bi êrîşeke dronî hatiye hedefgirtin û dûyê reş ji ser kompleksa dîplomatîk bilind bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politico.eu/article/us-embassy-baghdad-hit-missile-drone-iran-war-defense/ |sernav=US embassy in Baghdad hit by missile |malper=POLITICO |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-GB }}</ref> Ji destpêka pevçûnan ve ev êrîşa duyem ê li dîjî balyozxaneyê ye. Çend demjimêran berê, êrîşên hevpeymaniya Îsraêl û Dewletên Yekbûyî li navçeya Arasat a Bexdayê êrîşî Keta'ib Hizbullah kirine û du endamên komê hatiye kuştin ku di nav wan de kesayetiyek ku ji hêla çavkaniyên ewlehiyê ve wekê kesek girîng dihat wesifandin. Derengiya êvarê baregeheke leşkerî li Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê ji aliyê komên alîgirê Îranê ve hatiye hedefgirtin ku bû sedema agirê li embar û avahiyên demkî yên li derveyî deverê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/fr/info-en-continu/20260314-irak-attaque-contre-l-ambassade-am%C3%A9ricaine-trois-morts-dans-des-frappes-sur-un-groupe-pro-iran |sernav=Irak: attaque contre l'ambassade américaine, Washington appelle ses citoyens à quitter le pays |malper=France 24 |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr }}</ref> Donald Trump ji bo Tengava Hurmizê ji Çîn, Fransa, Japon, Koreya Başûr û Keyaniya Yekbûyî xwestiye ku bi koordîne kirina bi Dewletên Yekbûyî re keştiyên şer bişînin ku rê li ber derbasbûna keştiyên neftê vekin û diyar kir ku gelek welat amadekariyê dikin ku vê yekê bikin. Wî ragihand ku hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî dê di demek nêzîk de dest bi hevalrêtiya keştiyên neftê bikin ku bi ewlehî di tengavê re derbas bibin, di heman demê de diyar kir ku bombebarana peravên Îranê û hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî dê di vê navberê de berdewam bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/replay-jt/france-2/20-heures/donald-trump-lance-un-appel-a-d-autres-pays-dont-la-france-a-pour-venir-l-aider-dans-le-detroit-d-ormuz_7868198.html |sernav=Donald Trump lance un appel à d'autres pays, dont la France, pour venir l'aider dans le détroit d’Ormuz |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr-FR }}</ref> === 15ê adarê === Hatiye ragihandin ku di saetên serê sibê ya 15ê adarê de li derdora Îsfehanê êrîşên esmanî yên dijwar pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603159508 |sernav=Heavy pre-dawn airstrikes reported across Isfahan |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603158996 |sernav=Explosions reported in several Iranian cities |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Di heman rojê de li nêzîkî Şîrazê 20 teqîn hatin bihîstin<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603152097 |sernav=Message to Iran International reports about 20 explosions near Shiraz |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> û li başûrê Tehranê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603158403 |sernav=Video shows heavy explosions across southern Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> li baregeha hewayî ya Dezfulê,<ref name=":13">{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603150042 |sernav=Heavy smoke rises over Dezful air base after explosions |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> li Xumeyn û li Hemedan a Rojhilata Kurdistanê teqînên tund çêbûne.<ref name=":13"/><ref name=":13"/> Di dîmenek ku hate weşandin de hatiye dîtin ku zirara berfireh a êrîşa hewayî ya li ser Bendera Jaskê li parêzgeha Hormozgan nîşan dide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603159291 |sernav=Video shows heavy damage at Jask port in southeastern Iran after US strikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Şêniyên li Îranê diyar kirine ku li seranserê welat zêdebûna belavkirina hêzên ewlehiyê zêde bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603152170 |sernav=Checkpoints expand as citizens report drones and strikes in several cities |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Di daxuyaniyekê de ku li ser hesabê X ê ya wezareta berevaniya Îtalyayê hatiye parvekirin, serfermandarê giştî Luciano Portolano gotiye, "vê sibehê, baregeha Elî El Salem a li Kuweytê rastî êrîşeke dronê hatiye. Penageheke ku tê de balafireke ji dûr ve tê kontrolkirin a hêza peywirê ya hewayî ya Îtalyayê hebûn, bûye armanca êrîşan û hatiye hilweşandin." Portolano diyar kiriye ku di bûyerê de ti karmend birîndar nebûne û ti kes rasterast rastî êrîşê nehatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/live/c7vj03n2ym4t |sernav=Rûpela zindî: Di roja 18an a şerê li Rojhilata Navîn de çi diqewime? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2026-03-17 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=tr }}</ref> === 16ê adarê === Du qatên pêşîn ên Otêla Royal Tulip Al Rasheed li Herêma Kesk a Bexdayê dema ku şandeyeke Yekîtiya Ewropî û Erebistana Siûdî li wir bûn, ji aliyê dronekê ve hatiye armanc girtin. Kesî berpirsiyariya êrîşê negirt ser xwe; lêbelê ji ber ku ew nêzîkî êrîşeke bi heman rengî ya 48 demjimêr berê li dijî balyozxaneya amerîkî ya li Bexdayê bû, guman çêbûye ku ew êrîşeke Îranê be.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/16/iran-war-live-tehran-rejects-trump-claim-on-talks-gulf-attacks-continue |sernav=Iran war updates: Trump chastises nations for lack of Hormuz ‘enthusiasm’ |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-18 |ziman=en |paşnav=Uras |pêşnav=Ted Regencia,Zaid Sabah,Caolán Magee,Virginia Pietromarchi,Alma Milisic,Nils Adler,Sarah Haider,Mariamne Everett,Elis Gjevori,Umut }}</ref> === 17ê adarê === Wezîrê berevaniya Îsraêlê, Yisrael Katz ragihandiye ku serokê konseya bilind a ewlekariya neteweyî ya Îranê Elî Larîcanî di êrîşeke artêşa Îsraêlê de jiyana xwe jidest daye.<ref name="Fabian2026"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ynetnews.com/article/s1t9tkiqwx |sernav=Israel confirms Larijani killed in Tehran safe house, Basij chief also eliminated |malper=ynetglobal |tarîx=2026-03-17 |roja-gihiştinê=2026-03-18 |ziman=en |paşnav=Correspondents |pêşnav=Ynet }}</ref> Rayedarên îranî bêyî ku li ser van îdiayan şîrove bikin, peyameke bi destnivîs belav kirine ku hatiye îdiakirin peyam ji aliyê Larîcanî be hatiye nivîsandin. Hatiye diyarkirin ku ev peyama ku dîroka peyamê rojek berê bû, ji bo bîranîna deryavanên Îranî yên ku di êrîşên Dewletên Yekbûyî de mirine û tê payîn ku merasîmên cenazeyên wan werin lidarxistin, hatiye nivîsandin.<ref name="Fabian2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-17 |sernav=IDF confirms Iran’s ‘de facto leader’ Ali Larijani killed in airstrike overnight |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irans-de-facto-leader-ali-larijani-killed-in-airstrike-overnight/ |roja-gihiştinê=2026-03-18 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraîlê di daxuyaniyek fermî de diyar kiriye ku fermandarê Besîcê ya îranî Xulam Riza Silêmanî jî di êrîşan de jiyana xwe jidest daye û fermandarekî cîhada îslamî ya filistînî jî hatiye armancgirtin.<ref name="Fabian2026" /> === 18ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di roja 18ê adarê de wezîrê îstîxbarata Îranê Îsmaîl Xetîb di êrîşeke esmanî ya Îsraêlê de li Tehranê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tondo |pêşnav=Lorenzo |paşnav2=Christou |pêşnav2=William |tarîx=2026-03-18 |sernav=Israel strikes Iran’s South Pars gasfield hours after forces kill intelligence minister |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/18/iran-intelligence-minister-esmail-khatib-killed-israel-claims |roja-gihiştinê=2026-03-23 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di heman rojê de di saetên serê sibê de li Îranê gelek teqîn çêbûne. Cihên ku hatine armanc girtin deverên deryayî û tesîsên sereke yên benderan bûn ku di nav de deverên li dora benderên şehîd Bahonar û şehîd Rajaee, û her wiha cihên li nêzîkî termînalek petrola li Bandar Abbasê hebûn. Li herêma Zeytûn Karmendiyê ya Ehwazê teqînek bihêz çêbûye. Li gorî agahiyan, teqînek serê sibê li Songhor ku bajarekî Rojhilata Kurdistanê nêzîkî sinorê Başûrê Kurdistanê ye çêbûye û teqînek din jî li nêzîkî Kazerunê li başûrê Îranê hatiye bihîstin. Li rojavayê Tehranê, di demek kurt de li Malardê gelek teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603182963 |sernav=Wave of explosions reported across Iran in early morning hours |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Li Fardisê, êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê li ser tesîseke çêkirina helîkopteran li navçeya pîşesazî ya Nazê pêk hatine. Baregeha Artêşa Fath li Kerajê, ofîsên xizmetguzariya civakî yên bajêr, navenda rehabîlîtasyonê ya ji bo kesên astengdar û deverên niştecihbûnê jî rastê êrîşan hatine. Qereqolên polîsan ên li Qom û Bandar Lengehê jî rastî êrîşan hatine. Vîdyoyek nîşan daye ku êrîşa giran di sibeha roja çarşemê de li bakurê Tehranê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603184619 |sernav=Video shows a massive strike on Northern Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Îsraîlê gotiye ku wan navendên fermandariya Îranê li Tehranê armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603183242 |sernav=Israel strikes Iranian command centers in Tehran, IDF says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Herwiha navendeke bijîşkî li Tehranê jî hatiye bombebarankirin. Beşek ji qada gazê ya Parsa Başûr a Îranê ji aliyê êrîşên esmanî yên Îsraîlê ve hatine armanc girtin û rafineriyên qada gazê ya li Asaluyeyê jî hatine armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603181952 |sernav=Iran shuts several South Pars gas phases after strike |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/03/18/israel-strikes-iran-natural-gas-infrastructure |sernav=Israel strikes Iran natural gas facility in coordination with U.S. |malper=Axios |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Êrîşên Îsraîlê herî kêm pênc keştîyên deryayî yên Îranê li Deryaya Xezerê armanc girtine û teqîn li Bendera Anzaliyê hatine bihîstin, trafîka çekan a du alî di navbera Rûsya û Îranê de, bi taybetî alavên dronên Şahedê asteng kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ynetnews.com/article/hkvkxtu9wl |sernav=Israeli Air Force strikes Iranian naval vessels in Caspian Sea for first time |malper=ynetglobal |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://maritime-executive.com/article/israel-strikes-iranian-naval-vessels-on-the-caspian-sea |sernav=Israel Strikes Iranian Naval Vessels on the Caspian Sea |malper=The Maritime Executive |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke esmanî li dadgeha li Laristanê pêk hatiye.<ref name=":14">{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603187786 |sernav=Video: Airstrikes hit courthouse in Larestan, southern Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Di 18ê adarê de HRANAyê 79 êrîş û herî kêm 125 qurbanî tomar kiriye.<ref name=":14"/> Li gorî HARNAyê herî kêm 15 sivîl jiyana xwe jidest dane û 105 kes jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Îranê ==== Mûşekên Îranê li bajarê pîşesazî yê Ras Laffan a Qeterê armanc girtine ku di encamê de şewat çêbûne û zirareke mezin gihîşt tesîsa gazê. Qeterê bi qedexekirina ketina wan kesên leşkerî yên balyozxaneya Îranê ji bo axa xwe, bersiv daye Îranê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/18/qatar-says-iran-missile-attack-sparks-fire-causes-damage-at-gas-facility |sernav=Qatar says Iran attack caused significant damage at Ras Laffan gas facility |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Parçeyên mûşekeke Îranê li Balafirgeha Ben Gurion zirar daye sê balafirên taybetên kesane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Wrobel |pêşnav2=Sharon |tarîx=2026-03-18 |sernav=3 private planes at Ben Gurion Airport damaged by debris from Iranian missile attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/3-private-planes-at-ben-gurion-airport-damaged-by-debris-from-iranian-missile-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-23 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Beyt Awwa, Şerîaya Rojava, di êrîşeke mûşekî de sê filistînî jiyana xwe jidest dane û 13 kes birîndar bûne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-890479 |sernav=Three Palestinian women killed in West Bank from Iran missile {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> û li Adenimê jî karkerekî biyanî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2022-02-09 |sernav=New long-range Iranian missile sends signal to Israel |url=https://doi.org/10.1108/oxan-es267236 |kovar=Emerald Expert Briefings |doi=10.1108/oxan-es267236 |issn=2633-304X }}</ref> === 19ê adarê === [[Wêne:Missile interception fragments of an Iranian missile hit Haifa oil refineries in Haifa Bay, March, 19 2026.jpg|thumb|Dîmenek ji roja 19ê adarê ku mûşekeke Îranê li rafineriyên petrolê yên Hayfa li Kendava Hayfayê xistiye]] Di 19ê adarê de balafireke F-35 Lightning II a Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber gumanên ku ji aliyê hêzên Îranê ve hatiye xistin, bi awayekî awarte hatiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/03/19/politics/f-35-damage-iran-war |sernav=US F-35 damaged by suspected Iranian fire makes emergency landing, sources say {{!}} CNN Politics |malper=CNN |tarîx=2026-03-19 |roja-gihiştinê=2026-03-24 |ziman=en |paşnav=Liebermann |pêşnav=Haley Britzky, Oren }}</ref> Di êrîşa mûşekî ya berfirehtir a Îranê ya li ser herêmê de, wekê tolhildana êrîşên Îsraîlê ya li ser tesîsên gazê yên Parsa Başûr, rafineriyeke petrolê ya li Heyfayê ya girêdayî BAZAN Holdingê hatiye hedefgirtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ynet |tarîx=2026-03-19 |sernav=Damage at Haifa oil refineries after Iranian missile attack |url=https://www.ynetnews.com/article/h1rmbctqbl |roja-gihiştinê=2026-03-24 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Serokwezîrê Îsraêlê Benjamîn Netanyahu di daxuyaniya di derbarê guhertina rejîma li Îranê de gotiye, "Hûn nekarin şoreşekê ji hewayê bikin; divê hêmanek bejayî hebe ku wê bike. Ez ê hemî vebijarkan bi we re parve nekim," bi vî awayî destnîşankiriye ku îhtimala operasyonên sinorkirî yên bejahî hebe.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ynetnews |tarîx=2026-03-19 |sernav=Netanyahu: 'You can't make a revolution from the air, there are ground options' |url=https://www.ynetnews.com/article/8148y4dvk |roja-gihiştinê=2026-03-24 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Di 19ê adarê de wekê beşek ji hewildanên xwe yên ji bo vekirina Tengava Hurmizê ji bo veguhestina deryayî ya navneteweyî, Amerîkayê dest bi operasyoneke esmanî yên li dijî keştî û dronanên deryayî yên Îranê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/u-s-war-planes-and-helicopters-kick-off-battle-to-reopen-hormuz-530cdb78 |sernav=U.S. War Planes and Helicopters Kick Off Battle to Reopen Hormuz |malper=The Wall Street Journal |tarîx=2026-03-20 |roja-gihiştinê=2026-03-24 |ziman=en-US |paşnav=Gordon |pêşnav=David S. Cloud, Lara Seligman and Michael R. }}</ref> === 20ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Artêşa Îsraêlê li Beyrût,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF says it is striking Hezbollah targets in Beirut |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-is-striking-hezbollah-targets-in-beirut/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Tehran, Nur û li xalên din ên li navenda Îranê êrîşên hewayî pêk aniye ku artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku di encama êrîşên wan berdevkê pasdarên şoreşê, Elî Mihemed Naînî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says it struck weapon factories in Tehran, ballistic missiles storage sites in central Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-weapon-factories-in-tehran-ballistic-missiles-storage-sites-in-central-iran/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says its striking regime targets in northern Iranian city of Nur |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-its-striking-regime-targets-in-northern-iranian-city-of-nur/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşê diyar kiriye ku Naînî di nav salan de di warê propagandayê û têkiliyên giştî de di rolên cûrbecûr de xebitiye ku di nav de di du salên dawî de wekê "propagandîstê sereke" yê muhafizên şoreşê xebitiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF confirms killing Iranian Guards spokesman |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-killing-iranian-guards-spokesman/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuştina Naînî berê ji aliyê medyaya dewleta Îranê ve hatibû ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |tarîx=2026-03-20 |sernav=IRGC spokesman killed in strike, Iran says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-spokesman-killed-in-strike-iran-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî raporên medyaya Îranê, êrîşên hewayî yên hevbeş ên Amerîka û Îsraîlê 16 keştîyên barhilgir ên Îranê li bajarên benderî yên li Kendava Farsê jî hatine rûxandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=US, Israel strike 16 Iranian cargo vessels in port towns: Iran media |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-israel-strike-16-iranian-cargo-vessels-in-port-towns-iran-media/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Derbarê şerê li Libnanê de artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku ji destpêka şer û pevçûnan ve wan êrîşî zêdetirî 2.000 hedefên li welat kirine û zêdetirî 570 çekdarên Hizbullah kuştine ku 220 ji wan endamên yekîneya elît a Rizwanê bûn. Wezareta tenduristiyê ya Libnanê diyar kiriye ku ji destpêka şerê navxweyî ve zêdetirî 1000 kes di êrîşên Îsraêlê de jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says more that 570 Hezbollah operatives killed since start of fighting |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-more-that-570-hezbollah-operatives-killed-since-start-of-fighting/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Li Îsraêlê dîsa êrîşên ji Îranê û Hizbullahê ji Libnanê hatiye tomar kirin<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Sirens triggered in Western Galilee amid Hezbollah attack from Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/sirens-triggered-in-western-galilee-amid-hezbollah-attack-from-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û êrîşên mûşekan li Kiryat Ono,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Authorities dispatch forces to sites of reported impacts from cluster bomb carrying Iran missile in central Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/authorities-dispatch-forces-to-sites-of-reported-impacts-from-cluster-bomb-carrying-iran-missile-in-central-israel/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Rehovot û Orşelîmê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Two lightly wounded in Rehovot cluster bomb strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/two-lightly-wounded-in-rehovot-cluster-bomb-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û deverên din hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Rescue forces rushing to Iran missile impact in Jerusalem’s Old City; no injuries reported |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rescue-forces-rushing-to-iran-missile-impact-in-jerusalems-old-city-no-injuries-reported/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezareta tenduristiyê ya Îsraêlê ragihandiye ku ji ber êrîşên bi roketan, heta niha 4099 îsraîlî rakirine nexweşxaneyan ku ji wan 80 kes hê jî li nexweşxaneyê têne dermankirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bletter |pêşnav=Diana |tarîx=2026-03-20 |sernav=Number of injured in war tops 4,000 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/number-of-injured-in-war-tops-4000/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hatiye ragihandin ku ji destpêka şer ve li Îsraêlê 15 kesên sivîl di êrîşên mûşekî yên Îranê de jiyana xwe jidest dane ku yek ji wan welatiyekî fîlîpînî û yek jî wan jî welatiyê taylendî bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.eurasiantimes.com/us-israel-war-on-iran-here-are-the-latest-casualty-figures-from-across-the-middle-east/ |sernav=U.S.-Israel War on Iran: Here Are the Latest Casualty Figures From Across The Middle-East Region |malper=EURASIAN TIMES |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US |paşnav=NEWS |pêşnav=AFP }}</ref> Di heman rojê de êrîşên din ên Îranê li dijî Iraqê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=At least three drone attacks target US military site in Baghdad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/at-least-three-drone-attacks-target-us-military-site-in-baghdad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Îmaratên Yekbûyî yên Erebî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-20 |sernav=Dubai says it fought off Iranian attack as Eid holiday begins |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/dubai-says-it-fought-off-iranian-attack-as-eid-holiday-begins/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-20 |sernav=Kuwait’s Mina Al-Ahmadi refinery hit by drone attack, sparking fire |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwaits-mina-al-ahmadi-refinery-hit-by-drone-attack-sparking-fire/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Erebistana Siûdî û Behrêynê hatine hatine tomarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=Gulf states say responding to missile, drone attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/gulf-states-say-responding-to-missile-drone-attacks/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî çavkaniyên amerîkî, êrîşa mûşekî ya Îranê bi du mûşekên balîstîk li ser baregeha leşkerî ya brîtanî-amerîkî ya Diego Garcia ku li Okyanûsa Hindî û nêzîkî 4000 kîlometre dûr e, bi taybetî bala xelkê kişandiye. Her du mûşek jî li baregeha leşkerî neketine. Li gorî agahiyan, mûşekek ketiye deryayê û her çend nehatiye eşkerekirin ka mûşek bi serkeftî hatiye xistin an na, mûşeka duyem jî ji aliyê keştiyeke şer a amerîkî ve bi mûşeka SM-3 hatiye têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://orf.at/stories/3424514/ |sernav=Iran feuerte offenbar Raketen auf Stützpunkt Diego Garcia |malper=news.ORF.at |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=de |paşnav=red |pêşnav=ORF at/Agenturen }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-us-israel-war-updates-2026/card/iran-targeted-diego-garcia-base-with-ballistic-missiles-rb7MdZW1CfwRTauDYHOt |sernav=Iran Targeted Diego Garcia Base With Ballistic Missiles |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US }}</ref> Li gorî çavkaniyên Brîtanî, Îranê dibe ku ji bo zêdekirina menzîla mûşeka balîstîk a ku hatiye bikar anîn, amûrên roketên fezayê bikar aniye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Iran ‘unsuccessfully’ targeted Diego Garcia base, UK official source confirms |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-unsuccessfully-targeted-diego-garcia-base-uk-official-source-confirms/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Iran may have used space launch vehicle to extend range of missiles fired at Diego Garcia |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-may-have-used-space-launch-vehicle-to-extend-range-of-missiles-fired-at-diego-garcia/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî daxûyaniya serfermandarê giştî yê artêşa Îsraêlê Zamîr, ew mûşekeke balîstîk a du-qonaxî ya navbera parzemînan bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF chief: Campaign at ‘halfway’ stage; Iran’s missile fire at Diego Garcia shows ‘Berlin, Paris, Rome all within range’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-chief-campaign-at-halfway-stage-irans-missile-fire-at-diego-garcia-shows-berlin-paris-rome-all-within-range/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Piştî êrîşê, Brîtanyayê destûr daye Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ku bingehên wan ji bo operasyonên li dijî hedefên Îranê yên ku êrîşî keştiyên li Tengava Hurmizê dikin bikar bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c36rny6xgppo |sernav=UK allows US to use bases to strike Iranian sites targeting Strait of Hormuz |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-GB }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/news/uk-allows-us-use-bases-iran-war-after-missiles-fired-diego-garcia |sernav=UK allows US to use bases for Iran war after missiles fired at Diego Garcia |malper=Middle East Eye |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en }}</ref> Wezareta derve ya Îranê her cure berpirsiyariyên xwe ji bo êrîşê red kiriye û êrîşê wekê operasyoneke "lêp" a Îsraêlê bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/22/did-iran-launch-missiles-at-us-uk-base-on-diego-garcia-heres-what-to-know |sernav=Did Iran launch missiles at US-UK base on Diego Garcia? Here’s what to know |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en |paşnav=Sharma |pêşnav=Yashraj }}</ref> === 21ê adarê === Li gorî daxuyaniyên artêşa Îsraêlê, hêza hewayî ya Îsraêlê di roja 21ê adarê de êrîşên xwe yên li ser Îranê berdewam kirine ku di nav de li ser çend pergalên parastina hewayî, komplekseke wezareta parastinê, tesîsên ji bo hilberandin û depokirina pêkhateyên mûşekan û cihekî lêkolîn û pêşvebirina nukleerî ya Zanîngeha Malek Aştarê hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF strikes ballistic missiles sites in Tehran overnight |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-strikes-ballistic-missiles-sites-in-tehran-overnight/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF says it struck ‘strategic’ nuclear weapons development site at university in Tehran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-strategic-nuclear-weapons-development-site-at-university-in-tehran/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî ajansa nûçeyan a Tasnîm a Îranê, êrîşeke hevbeş a Amerîka û Îsraêlê li ser tesîsa dewlemendkirina uranyûmê ya Natanzê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-21 |sernav=Natanz enrichment facility targeted in US-Israeli attack — Iranian media |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/natanz-enrichment-facility-targeted-in-us-israeli-attack-iranian-media/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Lê belê artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku ev êrîş bi tevahî ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF denies role in Natanz strike, won’t comment on US activity |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-denies-role-in-natanz-strike-wont-comment-on-us-activity/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên bi mûşek û teqemeniyên komî yên li ser Îsraêlê bûne sedema bandorên neyînî yên li deverên qerebalix ên wekê Rîşon LeZîyon,<ref name=":15">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Empty daycare among sites hit in Rishon Lezion cluster missile attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/three-impact-sites-in-rishon-lezion-after-cluster-missile-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Metullayê,<ref name=":15"/> Safedê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Rocket strike in northern city causes slight damage as more sirens sound in Galilee, Golan Heights |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rocket-strike-in-northern-city-causes-slight-damage-as-more-sirens-sound-in-galilee-golan-heights/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Maʿalot-Tarşîhayê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Medics say 5 lightly hurt by Hezbollah rocket that hit Ma’alot-Tarshiha home |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-say-5-lightly-hurt-by-hezbollah-rocket-that-hit-maalot-tarshiha-home/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Dîmonayê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Video shows Iranian missile striking southern city of Dimona |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/video-shows-iranian-missile-striking-southern-city-of-dimona/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Aradê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Medics treating 30 people with varying degrees of injuries from Iran missile attack on Arad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-treating-30-people-with-varying-degrees-of-injuries-from-iran-missile-attack-on-arad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> kirine ku tenê li Dîmonayê û Aradê 175 kes ji ber derbên mûşekên balîstîk birîndar bûne ku 11 kes ji wan bi giranî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bletter |pêşnav=Diana |tarîx=2026-03-22 |sernav=38 people remain hospitalized after last night’s missile attack on Dimona and Arad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/36-people-remain-hospitalized-after-last-nights-missile-attack-on-dimona-and-arad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Herwiha êrîşên Îranê li dijî Erebistana Siûdî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Saudi Arabia says it intercepted at least 20 Iranian drones in east of country |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/saudi-arabia-says-it-intercepted-at-least-20-iranian-drones-in-east-of-country/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Kuwait says air defense responding to Iranian missile and drone attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwait-says-air-defense-responding-to-iranian-missile-and-drone-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Behrêynê beberdewam kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Explosions heard in Bahrain’s capital |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-heard-in-bahrains-capital/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 22ê adarê === Li gorî artêşa Îsraîlê, pêlek êrîşên esmanî yên Îsraêlê li Tehranê çend tesîsên hilberîna çekan ên Îranê û çend baregehên rejîmê xistiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=IDF says it hit arms production sites, intel and military HQs in overnight Tehran strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-hit-arms-production-sites-intel-and-military-hqs-in-overnight-tehran-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezîrê enerjiyê ya Îranê Elîabadî ragihandiye ku binesaziya av û elektrîkê ya girîng a welat ji ber êrîşên sîber ên DYA û Îsraêlê bi giranî zirar dîtiye. Êrîşan, di nav cihên din de, bi dehan tesîsên veguhestin û paqijkirina avê hedef girtine ku bi vî awayî bandor li ser beşên torên dabînkirina avê yên girîng kiriye. Heyva Sor a Îranê ragihandiye ku li gorî texmînên herî dawî, hejmara giştî ya tesîsên sivîl ên zirar dîtî gihîştiye 81.365 cihan.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP and ToI Staff |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian minister says ‘heavy damage’ to water, energy infrastructure from US-Israeli strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-minister-says-heavy-damage-to-water-energy-infrastructure-from-us-israeli-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî amarên fermî yên Îranê, ji destpêka êrîşên Îsraêl û Amerîkayê ve li Îranê zêdetirî 1.500 kes hatine kuştin û zêdetirî 21.000 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://liveblog.zdf.de/us-angriff-auf-iran/187827/ |sernav=Iran meldet mehr als 1.500 Tote seit Kriegsbeginn |malper=ZDF Liveblog |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Li gorî rêxistina Brîtanî NetBlocks, ji 28ê sibatê vir ve li Îranê birîna înternetê ya ji aliyê dewletê ve hatiye ferzkirin berdewam dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://mastodon.social/@netblocks/116271646464231849 |sernav=NetBlocks (@netblocks@mastodon.social) |malper=Mastodon |tarîx=2026-03-22 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=ku }}</ref> Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, Îsraêlê pêlek din a berfireh ji êrîşên asmanî li dijî binesaziya Hizbullah li başûrê Libnanê ku di nav de pira Qasmiyeyê ya li ser çemê Lîtanî yê daye destpêkirin, ku hatiye gotin ev êrîş ji bo pêşîgirtina li Hizbullah ku şervan û çekan bigihîne herêmê hatiye pêkanîn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=IDF launches wide airstrikes in Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-launches-wide-airstrikes-in-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Israel blows up coastal highway bridge in Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-blows-up-coastal-highway-bridge-in-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di heman demê de ev êrîş ji aliyê serokwezîrê Libnanê Selam û serok Ewn ve wekê zêdebûna xeternakê hatine şermezarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Yohanan |pêşnav=Nurit |tarîx=2026-03-22 |sernav=Lebanon’s PM slams Hezbollah rocket attacks, says country won’t give up on disarmament |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/lebanons-pm-slams-hezbollah-rocket-attacks-says-country-wont-give-up-on-disarmament/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Îsraêlê ziyanên ji ber topbarana Îran û Hizbullahê li Tel Avîv,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Bletter |pêşnav2=Diana |tarîx=2026-03-22 |sernav=15 injured in Tel Aviv missile cluster bomb attack, most lightly hurt |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/15-injured-in-tel-aviv-missile-cluster-bomb-attack-most-lightly-hurt/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Bat Yam û Holonê hatine ragihandin û sivîlek li bakurê Misgav' Amê di encama êrîşan de jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian missile attack causes damage in Bat Yam, Holon; no injuries reported |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-missile-attack-causes-damage-in-bat-yam-holon-no-injuries-reported/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Man killed in apparent Hezbollah anti-tank missile attack near northern border |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-killed-in-apparent-hezbollah-anti-tank-missile-attack-on-northern-border/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di 23ê adarê de artêşa Îsraêlê ragihandiye ku sivîlê li Misgav' Amê bi xeletî ji aliyê topxaneya Îsraêlê ve hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-23 |sernav=IDF probe finds farmer killed in north yesterday was hit by Israeli shelling, not a Hezbollah attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-probe-finds-man-killed-in-north-yesterday-was-hit-by-israeli-shelling-not-a-hezbollah-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên din ên Îranê li ser xalên li Iraq,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian media says drone attack targeted base used by US near Baghdad Airport |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-media-says-drone-attack-targeted-base-used-by-us-near-baghdad-airport/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî Erebî<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=UAE says it is responding to Iranian missile, drone attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/uae-says-it-is-responding-to-iranian-missile-drone-attacks/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Erebistana Siûdî hatin ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Saudi Arabia reports three ballistic missiles targeted Riyadh area |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/saudi-arabia-reports-three-ballistic-missiles-targeted-riyadh-area/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî operasyonên bazirganiya deryayî ya Keyaniya Yekbûyî (UKMTO), keştîyek 15 mîlên deryayî dûrî peravên Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî, bi guleyek nenas hatiye lêdan lê ti kes birîndar nebûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://liveblog.zdf.de/us-angriff-auf-iran/187831/ |sernav=Unbekanntes Geschoss trifft Schiff vor den Emiraten |malper=ZDF Liveblog |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Serokê Amerîkayê Trump ultîmatomek daye û gef li Îranê xwariye ku eger Îran di nav 48 demjimêran de Tengava Hurmizê veneke, ew ê santralên elektrîkê yên Îranê ji holê rake.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tagesschau.de/ausland/asien/iran-usa-israel-krieg-102.html |sernav=48-Stunden-Ultimatum: Welche Folgen könnte Trumps Drohung haben? |malper=tagesschau.de |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Di bersivê de, berdevkê pasdarên şoreşê gef li Tengava Hurmizê xwariye<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies and ToI Staff |tarîx=2026-03-22 |sernav=IRGC threatens to completely close the Strait of Hormuz if US strikes power plants |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-threatens-to-completely-close-the-strait-of-hormuz-if-us-strikes-power-plants/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ku bi tevahî dorpêç bike û êrîşî hemî tesîsên enerjî, teknolojiya agahdariyê û palandina avên li dewletên Kendavê yên hevalbendên Amerîkayê bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian army says it will target energy, desalination infrastructure after US threats |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-army-says-will-target-energy-desalination-infrastructure-after-us-threats/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iran threatens to ‘irreversibly destroy’ energy infrastructure across region if power plants attacked |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-destroy-energy-infrastructure-across-region-if-power-plants-attacked/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di ketina helîkopterekê de ku li ser avên herêmî yên Qatarê ji ber xeletiyeke teknîkî qewimî, çar leşkerên qeterî û sê welatiyên tirk, leşkerek û du teknîsyenên ji pargîdaniya Aselsanê jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://dohanews.co/world-leaders-offer-condolences-to-qatar-turkiye-after-helicopter-crash/ |sernav=World leaders offer condolences to Qatar, Türkiye after helicopter crash |malper=Doha News {{!}} Qatar |tarîx=2026-03-22 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en-US |paşnav=Ziga |pêşnav=Adijata }}</ref> === 23ê adarê === Trump ultîmatoma xwe rawestin demkî ya şer ji 2 rojan derxistiye 5 rojan. Wî gef xwaribû ku eger Îran Tengava Hurmizê veneke, ew ê santralên elektrîkê yên Îranê wêran bike. Trump ragihandiye ku di du rojên berê de bi Îranê re hevdîtinên baş û çêker pêk anîne. Di heman demê de danûstandinên di navbera Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê de ji aliyê rayedarên Îranê ve hatiye înkar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.n-tv.de/politik/06-51-Fed-Gouverneurin-Cook-Iran-Krieg-erhoeht-Inflationsrisiken-id30415311.html |sernav=+++ 06:51 Fed-Gouverneurin Cook: Iran-Krieg erhöht Inflationsrisiken +++ |malper=ntv.de |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de |paşnav=NACHRICHTEN |pêşnav=n-tv }}</ref> Serokê parlamentoya Îranê Xalîbaf diyar kiriye ku ti danûstandin bi Amerîkayê re nehatine kirin. Di axaftinên diyar kiriye ku "raporên derewîn ên Trump armanc dikirin ku bazarên darayî û petrolê manîpule bikin."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-03-23 |sernav=Iran parliament speaker: Trump’s ‘fake news’ about talks designed to manipulate markets |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-parliament-trumps-fake-news-about-talks-designed-to-manipulate-markets/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Encumena parastinê ya Îranê gef xwariye ku ger perava başûr an giravên wekê Çarg ên Îranê werin dagirkirin an jî werin dorpêçkirin, dê ew teqemenî li ser rêyên keştîvaniyê yên li Kendava Farsê bicih bikin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-23 |sernav=Iran threatens to mine Gulf marine routes if southern coast, islands attacked |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-mine-gulf-marine-routes-if-southern-coast-islands-attacked/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di nav roja 23ê adarê de êrîşên Îranê li ser Îsraêl,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-23 |sernav=IDF detects day’s fifth Iran missile attack heading toward Eilat |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-detects-days-fifth-iran-missile-attack-heading-toward-eilat/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-23 |sernav=One person hurt after missile interception in UAE |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-person-hurt-after-missile-interception-in-uae/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt, Erebistana Siûdî, û Behreynê hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-23 |sernav=Explosions, sirens ring out in Bahrain |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-sirens-ring-out-in-bahrain/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşa li dijî baregeha pêşmergeyên Herêma Kurdistanê ==== Di 23 û 24ê adarê de êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kiriye.<ref name=":16">{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/240320266 |sernav=Di 24 demjimêran de 25 caran êrişî Herêma Kurdistanê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di 23ê adarê de, di nav 24 saetan de li dijî Herêma Kurdistanê 25 êrîşên dronî û mûşekan pêk hatiye.<ref name=":16" /> Di 23ê adarê de Fermandariya Herêma 1ê ya Hêzên Pêşmergeyan hatiye armanc girtin. Di êrîşa li dijî fermandariya pêşmerge de 6 pêşmerge jiyana xwe jidest dane û 20 pêşmerge jî birîndar bûne.<ref name=":16" /> === 24ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Li gorî HRANAyê li seranserê Îranê 108 êrîş li 10 parêzgehan pêk hatine û herî kêm 61 qurbanî ku di nav de 12 kes sivîl bûn jiyana xwe jidest dane û 38 kes jî birîndar bûne. Êrîşên herî dijwar li Xuzestan û Îsfehanê pêk hatine. Êrîş li ser cihên mûşekan li Tebrîz û Borazcanê, pîşesaziyên leşkerî, tesîseke şîrketa gazê û karsaziyên sivîl li Îsfehanê, boriyeke gazê ya li Xuremşehrê, komplekseke werzîşê li Andîmeşkê û baregeheke Besîcê û avahiyên niştecîbûnên li Tehranê pêk hatine. Herwiha li Şahîn Şehr, Necefabad, herêma pîşesazî ya Cewzdan û Bender Kenganê jî êrîşên esmanî hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603245682 |sernav=New wave of strikes hits cities across Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke amerîkî ya şevê li ser baregeheke li El Enbarê bi kêmî ve 15 endamên Hêzên seferberiya gel a Iraqê hatine kuştin û 30 ji wan jî birîndar bûne. Komê mirina Saad Dawai, fermandarê operasyonên xwe li Enbarê, ragihandiye. Êrîşek li mala serokê PMFê Falih el-Feyyad li Mûsilê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891019 |sernav=US strikes reportedly kill, wound 30 PMF fighters in Iraq {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Hatiye ragihandin ku ev kom êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê û li êrîşên li dijî baregehên li Herêma Kurdistanê birêve dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603246138 |sernav=Airstrike hit PMF commander’s residence in Mosul, sources say |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Îranê bi mûşekan êrîşên li dijî Tel Avîv, Eylat, Dîmona û Heyfayê berdewam kiriye ku di encama êrîşan de gelek kes birîndar bûne. Kuweytê ragihandiye ku ji ber êrîşên Îranê zirar gihîştiye xetên elektrîkê.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Summers |pêşnav2=Charlie |paşnav3=Agencies |tarîx=2026-03-24 |sernav=4 people lightly hurt, buildings mangled as Iranian missile attack hits Tel Aviv |url=https://www.timesofisrael.com/idf-says-it-struck-islamic-guards-hq-in-tehran-man-lightly-wounded-as-iran-keeps-up-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mûşekên Îranê li ser Beyrûtê hatine têkbirin ku di encamê de birîndariyên bi sivikî çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.al-monitor.com/originals/2026/03/iranian-ballistic-missile-intercepted-over-lebanon-us-embassy-feared-target |sernav=Iranian ballistic missile intercepted over Lebanon, US Embassy feared as target - AL-Monitor: The Middle Eastʼs leading independent since 2012 |malper=www.al-monitor.com |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di êrîşa dronên Îranê ya li ser Behreynê de karkerek ji Morokoyê jiyana xwe jidest daye û çend leşker jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://orf.at/stories/3424849/ |sernav=Toter und Verletzte bei iranischen Angriffen auf Bahrain |malper=news.ORF.at |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de |paşnav=red |pêşnav=ORF at/Agenturen }}</ref> === 25ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di encama êrişên hewayî yên li ser Îranê de li bakurê rojavayê Îranê 11 kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603258688 |sernav=Eleven killed in strikes in northwest Iran, official says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Du tesîsên ku li Tehranê mûşekên krûzê çêdikirin bi êrîşên esmanî hatine hilweşandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603253966 |sernav=Cruise missile production sites in Tehran were hit, Israel says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Îsraêlê diyar kiriye ku wan navendeke lêkolînên deryayî li Îsfehanê wêran kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603252252 |sernav=Israel says it struck Iranian naval research center in Isfahan |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di bersivdayîna hewayî ya Amerîkayê ya li dijî baregeheke heşda şabî ya li rojavayê Enbarê 7 endamên rêxistina heşda şabî hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891115 |sernav=Deadly airstrike hits PMF site near army center in Iraq’s Anbar {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Balafirên bêmirov ên Îranê li balafirgeha navneteweyî ya Kuweytê depoyeke sotemeniyê armanc girtiye ku di encamê de şewateke derketiye, di heman demê de hêzên ewlehiyê ragihandin ku şeş balafirên din jî hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gulfnews.com/world/gulf/kuwait/iranian-drone-strikes-hit-fuel-depot-at-kuwait-airport-1.500485349 |sernav=Iranian drone strikes hit fuel depot at Kuwait airport |malper=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en |paşnav=Amir |pêşnav=Khitam Al }}</ref> Mûşekek Îranê li ser Urdunê hatiye têk birin ku perçeyên mûşekê li nêzîkî bajarê paytext a Emmanê ketine xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.turkiyetoday.com/region/iran-fires-missiles-at-israel-us-bases-in-kuwait-jordan-bahrain-3216847 |sernav=Iran fires missiles at Israel, US bases in Kuwait, Jordan and Bahrain |malper=Türkiye Today |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku herî kêm mûşekeke Îranê hatiye têkbirin. Îranê îdia kiriye ku wan mûşekên krûz ên Qader avêtine ser keştiya USS Abraham Lincoln.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Walia |pêşnav=Gandharv |tarîx=2026-03-25 |sernav=Did Iranian Navy cruise missiles hit USS Abraham Lincoln or is it just a wild claim? Iran strike claim, US response, West Asia war update |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/us/did-iranian-navy-cruise-missiles-hit-uss-abraham-lincoln-or-is-it-just-a-wild-claim-iran-strike-claim-us-response-west-asia-war-update/articleshow/129802009.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theweek.in/news/middle-east/2026/03/25/watch-iran-claims-second-missile-strike-on-uss-abraham-lincoln-amid-us-push-for-peace-talks.amp.html |sernav=WATCH: Iran claims second missile strike on 'USS Abraham Lincoln' amid US push for peace talks- The Week |malper=www.theweek.in |roja-gihiştinê=2026-03-27 }}</ref> Zirar negihîştiye keştiyê. Mûşekek Îranê li nêzîkî mezintirîn santrala elektrîkê ya Îsraîlê ya nêzîkî Haderayê ketiye xwarê. Hatiye ragihandin ku ti birîndar an jî zirar çênebûye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |tarîx=2026-03-25 |sernav=Iran appears to target Israeli power plant in missile attack, but misses |url=https://www.timesofisrael.com/iran-appears-to-target-israeli-power-plant-in-missile-attack-but-misses/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 26ê adarê === Malpera nûçeyan a amerîkî [[Axios]]ê bi agahiyên bidest xistina çar çavkaniyan, ragihandiye ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li ser vebijarkên ji bo êrîşa dawî ya li dijî Îranê dixebite, dibe ku di nav de bicihkirina leşkerên bejahiyên li ser axa Îranê û her wiha operasyoneke bombebaranê ya berfireh jî di nav xwe de bigire. Ev yek ji bo baştirkirina pozîsyona DYAyê di danûstandinên pêşerojê yên bi Îranê re an jî ji bo ku serok Trump bikaribe bi awayekî yekalî şer bi çalakiyek serketî bi dawî bike, hatiye armanckirin. Li gorî daxuyaniyê girtina an dorpêçkirina girava Çargê, xala sereke ya veguhestina petrola Îranê; girtina girava Larakê li tengava Hurmizê ku baregeh û sazîyên radarê yên Îranê lê ne; an jî destwerdana girava Ebû Mûsa, ku Îran beşa rojavayê Hurmizê ji vê giravê ve kontrol dike, di nav vebijarkan de ye. Bi awayekî din, DYA dikare tesîsan ji hewayê ve bombebaran bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Berman |pêşnav=Lazar |tarîx=2026-03-26 |sernav=US preparing ‘final blow’ options that could see use of ground troops if Iran talks fail — report |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-preparing-final-blow-options-that-could-see-use-of-ground-troops-if-iran-talks-fail-report/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Karbidestekî [[Pakistan]]ê ji ajansa nûçeyan a navneteweyî Reuters re gotiye ku Pakistan di danûstandinên bi DYAYê re gihîştiye wê encamê ku wezîrê derve yê Îranê Eraqçî û serokê parlamentoyê Xalîbaf ji lîsteya kuştinên armanckirî ya Îsraîlê hatine derxistin û her du kes wekê muxatabên sereke yên li Îranê hatine binav kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-26 |sernav=Israel backed off killing Iran’s Araghchi, Qalibaf at Pakistani-US request, Pakistani official says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-backed-off-killing-irans-araghchi-qalibaf-at-pakistani-us-request-pakistani-official-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezîrê derve yê Pakistanê Îshaq Dar piştrast kiriye ku di navbera DYA û Îranê de danûstandinên nerasterast ji bo bidawîkirina şerê wan têne kirin û peyam bi rêya Îslamabadê têne şandin. Çavkaniyek leşkerî ya Îranê ragihandiye ku ji ber îhtimala êrîşeke bejayî yê li ser eniya başûr a Îranê zêdetirî milyonek leşker hatine seferberkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549808/over-a-million-iranian-combatants-organized-for-ground-battle-with-us |sernav=Over A Million Iranian Combatants Organized for Ground Battle with US - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku hêzên wan ên hewayî di êrîşekê li bajarê bendera Bender Ebasê fermandarê payebilind ê hêzên deryayî yên artêşa pasdarên şoreşê Elî Reza Tengsîrî û serokê îstîxbarata deryayî Behnam Rezayî kuştine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=Katz confirms Israel has killed Iran official responsible for closing Hormuz, vows to hunt down IRGC ‘one by one’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/katz-confirms-israel-has-killed-iran-official-responsible-for-closing-hormuz-vows-to-hunt-down-irgc-one-by-one/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=IDF confirms killing IRGC Navy commander, says strike also killed Navy’s intel chief and rest of the Navy leadership |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-killing-irgc-navy-commander-says-strike-also-killed-navys-intel-chief/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hêzên çekdar ên Îsraêlê piştre ragihandiye ku hemî fermandarên payebilind ên hêza deryayî ya pasdaran di êrîşê de jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |paşnav3=Staff |pêşnav3=ToI |tarîx=2026-03-26 |sernav=Israel says IRGC Navy’s commander, other chiefs killed; Qalibaf said removed from hit list |url=https://www.timesofisrael.com/israel-says-irgc-navy-commander-killed-iranian-top-envoy-said-removed-from-hit-list/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Îranê girtina 14 kesan li çar parêzgehên welat ragihandiye ku wekê sixûrên "dijminê amerîkî-siyonîst" û endamên komên terorîst hatine binavkirin. Ew bi plankirina êrîşên çekdarî li ser navendên hikûmet û medyayê û radestkirina agahî û cihên hêzên leşkerî û ewlehiyê yên Îranê an jî binesaziya krîtîk ji dijmin re, hatine tawanbarkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549648/people-arrested-in-iran-for-working-for-enemies |sernav=People Arrested in Iran for Working for Enemies - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Hizbullahê li nêzîkî Qantara, Taybeh û Debel a li başûrê Libnanê pevçûnên çekdarî bi leşkerên bejayî yên Îsraêlê re piştrast kiriye ku di wan pevçûnan de çend tankên Îsraêlê hatine armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549546/hezbollah-inflicts-heavy-losses-on-israeli-forces-in-southern-lebanon |sernav=Hezbollah Inflicts Heavy Losses on Israeli Forces in Southern Lebanon - World news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê şerê bi Hizbullahê re piştrast kiriye ku tê de du leşkerên Îsraêlê jiyana xwe jidest dane û çend ji wan jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=IDF soldier killed during gunfight with Hezbollah members in southern Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-soldier-killed-during-gunfight-with-hezbollah-members-in-southern-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Nahariyeyê, di encama êrîşa mûşekî ya Hizbullahê de sivîlekî Îsraêlê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jfeed.com/news-israel/hezbollah-rocket-strike-nahariya |sernav=BREAKING: Hezbollah Rocket Strike: 30-Year-Old Killed, Another Seriously |malper=JFeed |tarîx=2026-03-26 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en |paşnav=Isaacson |pêşnav=Gila }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=Sgt. Aviaad Volansky killed in south Lebanon, 4 other soldiers wounded, says IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/sgt-aviaad-volansky-killed-in-south-lebanon-4-other-soldiers-wounded-says-idf/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, Kuweyt û Erebistana Siûdî dîsa êrîşên bi mûşek û dronan ên Îranê hatine armanc girtin<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/26/saudi-arabia-intercepts-destroys-over-30-drones-in-eastern-province- |sernav=Saudi Arabia intercepts, destroys over 30 drones in Eastern Province |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-26 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ku du kes li Ebû Dabiyê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-26 |sernav=Two people killed in Abu Dhabi after missile interception, media office says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/two-people-killed-in-abu-dhabi-after-missile-interception-media-office-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên Îran û Hizbullahê carek dîsa li dijî Îsraêlê hatine destpêkirin ku tenê di navbera nîvê şevê û nîvro de heft mûşekên Îranê ber bi Îsraêlê ve hatine avêtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=No injuries reported in Iran’s 7th missile salvo of the day; forces heading to impact site |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/no-injuries-reported-in-irans-7th-missile-salvo-of-the-day-forces-heading-to-impact-site/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 27ê adarê === ==== Êrîşên Îranê ==== Hêzên Îsraêlî ragihandine ku ji serê sibê ve Îranê 4 mûşek avêtine Îsraêlê, ku piraniya wan hatine têkbirin û di êrîşên mûşekên din de jî ti ziyan çênebûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-27 |sernav=Iran launches small number of missiles, with at least one cluster bomb, in 4th salvo today |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-launches-small-number-of-missiles-with-at-least-one-cluster-bomb-in-4th-salvo-today/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Kuweytê ragihandiye ku bi dronan û mûşekan êrîşî Bendera Mubarek El Kebîr hatiye kirin ku di encamê de ziyanên milkî çêbûne lê ti qurbaniyên mirovî çênebûne. Di heman rojê de rayedarên Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî ragihandine ku şeş mûşekên balîstîk û neh dronên ji Îranê hatine, bi tevahî hatine têkbirin. Êrîşeke mûşekî û bê firokevan a Îranê li ser baregeha hewayî ya prens Sultan zirar da çend balafirên dagirtina sotemeniyê yên amerîkî û deh leşkerên amerîkî bi giranî birîndar bûne ku didu ji wan jî "pir bi giranî" birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-03-27 |sernav=US troops wounded, several refueling planes damaged in Iranian attack on Saudi air base |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-troops-wounded-several-planes-damaged-in-iranian-attack-on-saudi-air-base-official/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/10-americans-injured-in-iranian-attack-on-saudi-airbase/ |sernav=10 Americans injured in Iranian attack on Saudi air base - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-27 |roja-gihiştinê=2026-03-28 |ziman=en-US}}</ref> ==== Êrîşên Îsraêlê ==== Êrîşên Îsraêlê li kargehên pargîdaniya Pola Mobarakeh û pargîdaniya Pola Khouzestanê ku bi rêzê ve li Îsfehan û Ahwazê ne, xistiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-27 |sernav=Air Force bombs two large steel factories in Iran partially owned by IRGC |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/air-force-bombs-two-large-steel-factories-in-iran-partially-owned-by-irgc/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Paşê êrîş li er kargeheke keka zer a nêzîkî Yezdê û reaktora ava giran a IR-40 li Arakê pêk hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |paşnav3=Staff |pêşnav3=ToI |tarîx=2026-03-27 |sernav=Israel bombs 2 IRGC-linked steel plants, 2 nuclear facilities as Iran vows revenge |url=https://www.timesofisrael.com/israel-bombs-2-irgc-linked-steel-plants-2-nuclear-facilities-as-iran-vows-revenge/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Yezdê li cihekî sereke yê hilberîna mûşek û mayînên deryayî xistiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-891408 |sernav=IDF strikes Iran’s missile, sea mine production site in Yazd {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-27 |roja-gihiştinê=2026-03-28 |ziman=en}}</ref> Êrîşeke bi bombeyên komî ya Îranê li ser şeş deverên Îsraêlê li Ramat Gan çêbûne ku di encamê de kesek jiyana xwe jidest daye û sê kes jî birîndar bûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Correspondents |pêşnav=Ynet |paşnav2=correspondents |pêşnav2=ynet |tarîx=2026-03-27 |sernav=One killed in central Israel after Iranian cluster missile; multiple impact sites reported |url=https://www.ynetnews.com/article/hyy11e00vowx |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> === 28ê adarê === Piştî ku peyvdarê leşkerî yê hûsiyan gotareke pêşkêş kiriye, mûşekek balîstîk ji Yemenê ber bi bajarê Beer Şeba li başûrê Îsraêlê ve hatiye avêtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Goodman |pêşnav=Rick |paşnav2=Vernon |pêşnav2=Hayden |paşnav3=Campbell |pêşnav3=Lucy |paşnav4=Olivares |pêşnav4=José |paşnav5=Ali |pêşnav5=Taz |paşnav6=Mackay |pêşnav6=Hamish |paşnav7=Frew |pêşnav7=Wendy |paşnav8=Goodman (now) |pêşnav8=Rick |paşnav9=Frew (earlier) |pêşnav9=Wendy |tarîx=2026-03-29 |sernav=Houthis join the fray – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/28/middle-east-crisis-live-iran-war-updates-trump-us-negotiations-israel-strikes-lebanon-tehran-syria-explosions |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> Piştê çend saetan mûşekeke hûsiyan ku Îsraêlê hedef digirtin hatiye têkbirin û droneke ji Yemenê li nêzîkî Eîlatê hatiye têkbirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF says it intercepted Houthi cruise missile earlier today |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-intercepted-houthi-cruise-missile-earlier-today/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Crissy |pêşnav=Ron |paşnav2=Crissy |pêşnav2=Ron |tarîx=2026-03-28 |sernav=Suspected Houthi drone intercepted over southern Israel, no injuries reported |url=https://www.ynetnews.com/article/hkk4gkboze |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> Du dronan li tesîsên bendergehên li Salalahê li başûrê Omanê xistine. Di vê êrişê de hatiye ragihandin ku karkerek birîndar bûye. Di heman rojê de Îranê diyar kiriye ku wan li nêzîkî bendergehê keştîyeke lojîstîkî ya artêşa Amerîkayê hedef girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://timesofoman.com/article/169963-drone-attack-targets-port-of-salalah-expat-worker-injured |sernav=Drone attack targets Port of Salalah, expat worker injured |malper=Times of Oman |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lbcgroup.tv/news/middleeastnews/919186/lbci-lebanon-articles/en |sernav=Iran military says targeted US vessel near Oman port |malper=LBCIV7 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di 28ê adarê de Îranê diyar kiriye ku wan depoyeke sîstema dijî-dronan a Ûkraynayê li Dubayê hedef girtiye ku wan ragihandye ku ev depo ji bo alîkariya hêzên amerîkî dihat bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.bd-pratidin.com/international/2026/03/28/59713 |sernav=Iran claims strike on Ukrainian defence site in UAE’s Dubai {{!}} {{!}} Bangladesh Pratidin |malper=en.bd-pratidin.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=bn |paşnav=Pratidin |pêşnav=Bangladesh}}</ref> Balafirên bêmirov ên Îranê li balafirgeha navneteweyî ya Kuweytê xistine û di encamê de sîstema radarê xera bûye. Agirê ku 3 roj di depoya sotemeniyê ya balafirgehê de berdewam dikir, di dawiyê de hatiye vemirandin. Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan baregehên rêxistina Ppîşesaziyên deryayî ya li Tehranê û kargehên din ên çêkirina çekan û parastina hewayî ya Îranê bombebaran kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF says it bombed Tehran HQ of Iranian naval weapons and ship producer |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-bombed-tehran-hq-of-iranian-naval-weapons-and-ship-producer/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di heman demê de êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kiriye. Di 28ê adarê de êrîşeke dronî li dijî avahiya serokê Herêma Kurdistanê Nêçîrvan Barzanî li Dihokê pêk hatiye. Di dîmenan de hatiye dîtin ku dron li ber derê avahiya dikeve.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/30406 |sernav=KCK'YÊ ÊRIŞA LI SER MALA NÊÇÎRVAN BARZANÎ ŞERMEZAR KIR |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=kr}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2903202614 |sernav=Brîtanya: Em êrişa li mala Nêçîrvan Barzanî bi tundî şermezar dikin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2803202624 |sernav=Mezlûm Ebdî li ser êrişa li mala Nêçîrvan Barzanî hatiye kirin daxuyanî da |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di şeva 28ê adarê de êrîşeke li Tehranê ziraran daye avahiyên Zanîngeha Zanist û Teknolojiyê ya Îranê. Artêşa Îranê gef xwariye ku dê êrîşî zanîngehên amerîkî yên li herêmê bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603281733 |sernav=Blast damage hits Iran University of Science and Technology |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-28 |sernav=Iran threatens to hit US universities in the Middle East in retaliation for alleged strike on two universities |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-hit-us-universities-in-the-middle-east-in-retaliation-for-alleged-strike-on-two-universities/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Paşê, li gorî agahiyan, êrîşên Îsraêlê li ser depoyeke avê li Heftkelê ketin û Elî Fûladwend ku serokê beşa lêkolînê ya rêxistina nûbûn û lêkolînên parastinê, li Borujerdê bû ligel endamên malbata xwe jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ynet |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF strikes infrastructure in Iran; reports: senior nuclear program official killed |url=https://www.ynetnews.com/article/syc7d3ssbg |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> Mirina Fûladwend paşê ji aliyê medyaya Îranê ve hatiye piştrast kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603288568 |sernav=Research chief of Iran suspected nuclear weapons program killed in airstrikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di heman rojê de li Eştaolê di êrîşeke mûşekî ya balîstîk de 19 kes birîndar bûne û di encamê de gelek xaniyan jî zirarê dîtiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Staff |pêşnav2=ToI |tarîx=2026-03-28 |sernav=Several hurt as Iranian missile hits Jerusalem-area town; Hezbollah continues to strike north |url=https://www.timesofisrael.com/several-hurt-as-iranian-missile-hits-jerusalem-area-town-hezbollah-continues-to-strike-north/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Hêzên deryayî yên brîtanî biryarê daye ku keştiyeke amfîbî ya RFA Lyme Bay ku bi dronên nêçîrvaniya mînan ve hatiye sazkirin, bişîne Tengava Hurmizê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.thetimes.com/uk/politics/article/rfa-lyme-bay-mine-hunting-iran-strait-hormuz-khft3jm3k |sernav=Navy fits RFA Lyme Bay with mine-hunting drones to end Iran blockade |malper=www.thetimes.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}</ref> ==== Erîşên li dijî Herêma Kurdistanê ==== Di roja 28 adarê de bi dronan li Dihokê li dijî avahiyê serokê Herema Kurdistanê [[Nêçîrvan Barzanî]] pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/kmr/story/903911/slug |sernav=Mesrûr Barzanî bi tundî êrîşa ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |malper=Mesrûr Barzanî bi tundî êrîşa ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Kurdistan24}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/kmr/story/904224/slug |sernav=Brîtanya êrîşa li ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |malper=Brîtanya êrîşa li ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Kurdistan24}}</ref> Di heman demê de ji aliyê rayedarên Herêma Kurdistanê ve hatiye ragihandin ku heta 28 adarê bi 5 car ofîsên fermî yên rêveberiya Herêma Kurdistanê ji aliyê dronan ve bûye armaca êrîşan. Hatiye texmîn kirin ku ev êrîş ji aliyê komên heşda şabî yên ku nav sinorê Iraqê de ne pêk hatiye. Di derbarê êrîşan de [[Mesûd Barzanî]] banga li hikûmeta Iraqê kiriye ku di derbarê van komên êrîşkar de helwesta xwe diyar bikin. === 29ê adarê === Di 29ê adarê de, di encama êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê ya li ser bajarê Bender Hamîr a li başûrê Îranê herî kêm 5 kes jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sanger |pêşnav=David E. |paşnav2=Boxerman |pêşnav2=Aaron |paşnav3=Mahoozi |pêşnav3=Sanam |tarîx=2026-03-29 |sernav=Trump Says Iran Agreed to Allow 20 More Ships of Oil Through Strait of Hormuz |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/30/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Mûşekek Îranê li kargeheke kîmyewî ya li herêma pîşesaziyê ya Neot Hovav a li herêma Negev a Îsraêlê armanc digire. Di vê êrîşa Îranê de kesek birîndar bûye û ev yek fikarên li ser rijandina gazê ya xeternak zêde kiriye. Di dîmenan de hatiye dîtin ku karwaneke heşda şabî derbasê bajarê Xoremşehrê dibe ku li ser sinorê Iraqê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603282000 |sernav=Video: Tehran-backed militia convoy seen moving from Iraq toward Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> DYA û Îsraêlê bi tevahî êrîşî çar tesîsên sereke yên hilberîna mûşekên balîstîk û 29 cihên avêtina mûşekan kirine. Kompleksên leşkerî yên li Xocir, Şahrûd, Parçîn û Hekîmiyeyê zirareke mezin dîtine û pisporan texmîn kirine ku zirara li van tesîsan dibe ku kapasîteya Îranê ya hilberîna mûşekên balîstîk ên xwedî menzîla kurt û navîn heta ku tesîs ji nû ve werin avakirin, rawestandiye. Li Xocîr û Şahrûdê, avahiyên tevlihevkirin û rijandinê, xetên hilberîna serên şer û tesîsên ku pêkhateyên sotemeniyên girîng hildiberînin bûne hedef; li Parçînê, motorên sotemeniya mûşekan a hişk û tesîsa Taleghan 2 zirar dîtine. Kompleksa Hekimiyeyê tesîsên hilberîna sotemeniya şil û cihê avêtina mûşekan dihewîne ku hatiye diyarkirin 19 avahî li wir hatine hedef girtin. Her wiha, gelek avahî û deriyên tunelan ên li baregehên mûşekî yên Xorgu û Îmam Elî hatine armanc girtin.<ref name="Bern2026">{{Jêder-malper |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-special-report-march-29-2026/ |sernav=Iran Update Special Report, March 29, 2026 |malper=Institute for the Study of War |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en-US |paşnav=Bern |pêşnav=Stefaniia}}</ref> Bandorên şer ên li ser siyaset û aboriya navxweyî ya Îranê jî eşkere bûne. Karbidestên sipaha pasdarên şoreşa îslamî hişyariyên serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan a li ser bandora aborî ya şer paşguh kirine. Pezeshkian diyar kiriye ku şer bi giranî zirarê daye aboriya welat û heke di navbera DYA û Îsraêlê de agirbest neyê bidestxistin, di nav sê çar hefteyan de dikare hilweşîneke aborî li Îranê çêbike. Rejîm hewl dide ku bi bikaranîna hestên neteweperest raya giştî bikişîne ser piştgiriya ewlehiya navxweyî û şer û bi vî awayî kampanyayeke leşkerî ya dilxwazî bi navê "canfêda" dest pê dike.<ref name="Bern2026"/> === 30ê adarê === ==== Erîşên DYA û Îsraêlê ==== Li gelek deverên Îranê ku di nav de Abad, Endîşe, Navçeya 15, Evîn, Mesûdiye, Nobonyad, Qeleh Hesen Xan û Seadatê, teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603299006 |sernav=Explosions, fighter jet activity reported across multiple provinces in Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Îsraêlê ragihandiye ku wan li Tehranê navendên fermandariya mobîl û cihên ku ji bo çêkirina çekan hatine bikar anîn hedef girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603293568 |sernav=Israel says it struck mobile command centers in Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Di êrîşa DYA û Îsraêlî ya li ser gundekî Îranê de şeş kes jiyana xwe jidest dane û di encama êrîşan de pênc xanî hilweşiyane û 22 kes jî birîndar bûne. Piştî ku binesaziya elektrîkê ji ber parçeyên şarapnelê zirar dîtine, li hinek deverên Tehran û parêzgeha Alborzê, tevî Kerecê, elektrîka bajaran hatiye qutkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-29 |sernav=Iranian minister confirms blackouts in parts of Tehran and in Karaj after strikes hit power grid |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-minister-confirms-blackouts-in-parts-of-tehran-and-in-karaj-after-strikes-hit-power-grid/ |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA) ragihand ku reaktora ava giran a IR-40 piştî ku di êrîşa Îsraîlê ya 27ê Adarê de zirareke giran dîtiye û êdî nexebitiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/03/30/iran-s-heavy-water-production-plant-no-longer-operational-iaea-says |sernav=Iran’s heavy water production plant no longer operational, IAEA says |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Li gelek deverên Îranê ku di nav wan de Girava Kiş, Girava Qeşm û Bandar Ebas ên li parêzgeha Hormozgan, li Babol a li parêzgeha Mazenderan, li Dêhgolan a li parêzgeha Kurdistanê û li Tebrîz a li parêzgeha Azerbaycana Rojhilat, teqîn û êrîş çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603302665 |sernav=New wave of strikes reported across several Iran provinces |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Mûşekek Îranê li tesîseke kîmyayî ya ADAMA li Ne'ot Hovav ketiye û di encamê de kesek birîndar bûye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Curiel |pêşnav=Ilana |paşnav2=Curiel |pêşnav2=Ilana |tarîx=2026-03-29 |sernav=Iran targets southern Israel: impacts in Be'er Sheva, industrial plant hit in Neot Hovav |url=https://www.ynetnews.com/article/bjhifiijwl |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Surkes |pêşnav=Sue |tarîx=2026-03-29 |sernav=Ministry says hazardous materials leak has been ruled out after missile fragment hit factory in south |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/ministry-says-hazardous-materials-leak-has-been-ruled-out-after-missile-fragment-hit-factory-in-south/ |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di derengiya 29ê adarê, balafirên bêpîlot ên Îranê li Kuweytê li baregeheke leşkerî dana û di encamê de 10 leşker birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/30/iranian-attack-damages-kuwait-power-and-desalination-plant-kills-worker |sernav=Iranian attack damages Kuwait power and desalination plant, kills worker |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> === 31ê adarê === ==== Êrîşên DYA û Îsraêlê ==== Li gorî artêşê di 31ê adarê de êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê li dijî depoyên cebilxaneyê yên li Îsfehanê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=US hits Iranian ammunition bunkers, causing major explosions |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-hits-iranian-ammunition-bunkers-causing-major-explosions/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> û her wiha li dijî tesîsên hilberîna çekan û pargîdaniyeke dermanan li Tehranê berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=IDF says it struck Iranian sites for missile components, anti-aircraft weapons |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-iranian-sites-for-missile-components-anti-aircraft-weapons/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-31 |sernav=Iran claims US-Israel strikes targeted major pharmaceutical company |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-claims-us-israel-strikes-targeted-major-pharmaceutical-company/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies and ToI Staff |tarîx=2026-04-01 |sernav=Acknowledging strike, Iran FM claims fentanyl factory only supplying ‘hospital drugs’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/acknowledging-strike-iran-fm-claims-fentanyl-factory-only-supplying-hospital-drugs/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, Mehdî Wefaî ku endezyarê sereke yê hêza Qudsê ya Muhafizên Şoreşê li Libnanê ye, li Mahallatê di êrîşan de jiyana xwe jidest daye. Wezareta Tenduristiyê ya Libnanê ragihandiye ku di êrîşên hewayî yên Îsraêlê ya di tevahiya rojê de li herêmên Tyr, Saydon û Bint Cubeyl herî kêm heşt kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP and ToI Staff |tarîx=2026-03-31 |sernav=Israeli strikes in south Lebanon kill 8, including paramedic — Lebanon Health Ministry |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-strikes-in-south-lebanon-kill-8-including-paramedic-lebanon-health-ministry/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di heman rojê de artêşa Îsraêlê kuştina Hec Haşem di êrîşeke esmanî de li Beyrûtê ragihandiye ku di îlona sala 2024an de eniya başûr a Hizbullahê ji Elî Karakî wergirtibû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-04-01 |sernav=Top Hezbollah commander killed by Israeli Navy in Beirut — IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/top-hezbollah-commander-killed-by-israeli-navy-in-beirut-idf/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Li gorî çavkaniyên filistînî, di êrîşên hewayî yên Îsraêlê ya li ser Cebeliye û Xan Yûnisê ya li Şerîda Xezzeyê de pênc kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-31 |sernav=Israeli strikes kill five in Gaza Strip, medics say |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-strikes-kill-five-in-gaza-strip-medics-say/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Artêşa Îranê êrîşên xwe yên li ser yekîneyên amerîkî yên li baregeha hewayî ya prens Siltan a li Erebistana Siûdî,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/04/01/3554165/irgc-destroys-us-aircrew-accommodation-in-al-kharj-air-base-targets-200-personnel |sernav=IRGC Destroys US Aircrew Accommodation in Al Kharj Air Base, Targets 200 Personnel - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> keştiyeke konteyner a Îsraêlê li avên navendî yên Kendava Farisî, xaleke kombûnê ya hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li peravên Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, pergala parastina dronan a flota pêncemîn a amerîkî ya li derveyî baregeha xwe ya nêzîkî balafirgeha Behrêynê û du pergalên radarê amerîkî li baregeha Ehmed el-Cabirê, li Kuweytê ragihandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/31/3553369/irgc-launches-blitz-on-us-israeli-targets |sernav=IRGC Launches Blitz on US, Israeli Targets - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> Her wiha, droneke MQ-9 li ser Îsfehanê û droneke LUCAS li ser Qeşmê hatin têk birin ku bi vî awayî hejmara dronên amerîkî-îsraêlî yên ku ji destpêka şer ve hatine xistin gihîştiye 147 dronan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/31/3553408/iranian-army-shoots-down-intruding-mq-9-lucas-drones |sernav=Iranian Army Shoots Down Intruding MQ-9, LUCAS Drones - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> Erebistana Siûdî<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/31/saudi-arabia-intercepts-destroys-two-drone-attacks- |sernav=Saudi Arabia intercepts, destroys two drone attacks |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> û Mîrnişînên Yekbûyî yên Erebî operasyonên parastina hewayî ragihandine<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/31/euronews-journalists-report-multiple-blasts-in-dubai-in-iranian-missile-and-drone-attack |sernav=Iran launches missile and drone barrage on Dubai, Kuwaiti tanker hit. |malper=www.euronews.com |roja-gihiştinê=2026-04-04}}</ref> û di heman rojê de Îsraêl dîsa ji aliyê Îran û Hizbullahê ve bi roketan hate hedefgirtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=No injuries reported in Iran’s latest volley of missiles at central Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/no-injuries-reported-in-irans-latest-volley-of-missiles-at-central-israel/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-891733 |sernav=Northern Israel faces over 50 Hezbollah rocket launches, drone infiltrations {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> ==== Revandina rojnemavana amerîkî ==== Wezareta karên hundir a Iraqê û wezareta karên derve ya DYAyê ragihandine ku rojnamevana serbixwe ya amerîkî Shelly Kittelson li Bexdayê ji aliyê rêxistina terorîst a lîwayên Hizbullahê ya ku Îran piştgiriyê dide wan ve hatiye revandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yled478zwo |sernav=US journalist Shelly Kittleson kidnapped in Baghdad |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en-GB}}</ref> === 1ê nîsanê === Di 1ê nîsana 2026an de, Ajansa Nûçeyan a Mehr ku ajanseke nîvfermî ya nûçeyan a dewleta Îranê ye, ragihandiye ku analîstê siyasî û wezîrê derve yê berê Kemal Xerazî di êrîşeke asmanî ya li ser mala wan de bi giranî birîndar bûye û hevjîna wî jî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/04/01/former-iran-fm-seriously-injured-wife-killed-in-tehran-strike |sernav=Former Iran FM ‘seriously injured,’ wife killed in Tehran strike |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-04-01 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en}}</ref> Karbidestên îranî êrîş wekê hewldanek ji bo têkbirina pêvajoya dîplomatîk bi nav kirine û diyar kirine ku Xerazî civînek plankirî di navbera karbidestên Îranî û cîgirê serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê JD Vance de koordîne dikir.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kanno-Youngs |pêşnav=Zolan |tarîx=2026-04-01 |sernav=Trump Claims Military Success but Offers No Clear Timeline to End Fighting |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/01/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Li gorî agahiyan, di êrîşên esmanî yên li ser Girava Hengamê ku xakeke Îranê ya li Tengava Hurmizê ye, heft kes birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kanno-Youngs |pêşnav=Zolan |tarîx=2026-04-01 |sernav=Trump Claims Military Success but Offers No Clear Timeline to End Fighting |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/01/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Di heman demê de, Donald Trump diyar kiriye ku ew êdî ji ber uranyuma dewlemendkirî ya bin erdê ya Îranê ne xemgîn e.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=negotiate |pêşnav=the United States to |paşnav2=sabotage |paşnav3=years |pêşnav3=attack the Iranian nuclear program for the past 25 |tarîx=2026-04-01 |sernav=‘I Don’t Care About That’: Trump Says Iran’s Enriched Uranium Is Not a Concern |url=https://www.nytimes.com/2026/04/01/us/politics/trump-iran-war-nuclear-uranium.html |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Ji aliyê din ve, Benjamin Netanyahu îdia kiriye ku êrîşên ji aliyê Amerîka û Îsraêlê ve hatine kirin, şiyana Îranê ya hilberîna çekên navokî û mûşekên balîstîk ji holê rakirine û ev yek "du gefên hebûnî" yên li ser Îsraêlê ji holê rakiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kanno-Youngs |pêşnav=Zolan |tarîx=2026-04-01 |sernav=Trump Claims Military Success but Offers No Clear Timeline to End Fighting |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/01/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan nameyeke vekirî ji bo welatiyên amerîkî belav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lee |pêşnav=Chantelle |tarîx=2026-04-02 |sernav=Iranian President Pens Open Letter to American People |url=https://time.com/article/2026/04/01/iran-war-president-open-letter-american-people/ |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=Time |ziman=en-US |issn=0040-781X}}</ref> === 2ê nîsanê === Di 2ê nîsanê de Donald Trump gotarek li seranserê welêt pêşkêş kiriye û diyar kiriye ku êrîşan sîstemên mûşek û dronan ên Îranê "bi awayekî dramatîk kêm kirine". Wî her wiha diyar kiriye ku êrîşên li ser Îranê dê di du-sê hefteyên bê de zêdetir bibin bi armanca "vegerandina wan ji bo serdema kevirî, cihê ku ew lê ne".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Broadwater |pêşnav=Luke |paşnav2=Pager |pêşnav2=Tyler |tarîx=2026-04-02 |sernav=5 Takeaways From Trump’s Address on Iran |url=https://www.nytimes.com/2026/04/01/us/politics/trump-iran-war-address-takeaways.html |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Li gorî agahiyan du êrîşên ji aliyê DYAyê ve li ser Pira B1 a ku di navbera Tehran û Kerecê de ye û wekê pira herî bilind a Rojhilata Navîn hatiye binavkirin pêk hatiye ku di encamê de heşt kes hatine kuştin, 95 kes birîndar bûne û pir jî hilweşiyaye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.al-monitor.com/originals/2026/04/trump-announces-destruction-irans-tallest-bridge |sernav=Trump announces destruction of Iran's tallest bridge - AL-MONITOR: The Middle Eastʼs leading independent news source since 2012 |malper=www.al-monitor.com |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en}}</ref> Di dema êrîşê de, gelek malbatên îranî li parkên di bin pirê de ku ji bo pîrozbahiyên Sizdeh Be-Dar kom bibûn, hebûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/articles/cgk03vyre3ko |sernav=واکنش‌ها یه حمله هوایی به «بلندترین پل خاورمیانه» در کرج؛ از نگرانی از بازگشت به «عصر حجر» تا «بهترش را می‌سازیم» |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-04-03 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=fa}}</ref> Îranê ragihandye ku Enstîtuya Pasteur a sedsalî û navendeke bijîşkî, di encama êrîşan de zirareke cidî dîtiye. Wezîrê berevaniya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Hegseth pesnê xwe daye ku "tevahiya rojê mirin û wêranî ji esîman ve çêbûye".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260402-trump-gloats-on-possible-war-crimes-in-iran-but-punishment-distant |sernav=Trump gloats on possible war crimes in Iran, but punishment distant |malper=France 24 |tarîx=2026-04-02 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en}}</ref> Hêzên oarastina Îsraêlê ragihandiye ku wan di êrîşekê de li herêma Kirmaşanê ya Îranê, fermandarê mûşekên balîstîk ên Îranê Mekrem Atimî û çend fermandarên tabûrê ji yekîneya mûşekên balîstîk ên navendî ya Îranê ya Atimî kuştine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891953 |sernav=IDF kills Iranian ballistic missile chief, strike targets key supply bridge {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-04-02 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.israelnationalnews.com/flashes/682113 |sernav=IDF eliminates Iranian ballistic missile commander in Kermanshah region |malper=Israel National News |tarîx=2026-04-16 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en}}</ref> Êrîşeke mûşekî ya balîstîk a Îranê li Petah Tikva zirar daye kargeheke dronên Îsraêlê.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Kogan |pêşnav=V.S. |paşnav2=Berkovich |pêşnav2=I.V. |tarîx=2019-12-15 |sernav=Silver, gold and palladium leaching from electronic scrap using bromine- bromide solution |url=https://doi.org/10.31643/2019/6445.36 |kovar=Kompleksnoe Ispolʹzovanie Mineralʹnogo syrʹâ/Complex Use of Mineral Resources/Mineraldik Shikisattardy Keshendi Paidalanu |cild=311 |hejmar=4 |rr=35–47 |doi=10.31643/2019/6445.36 |issn=2224-5243}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.calcalistech.com/ctechnews/article/b1bptztoze |sernav=Israeli drone factory hit by Iranian missile |malper=ctech |tarîx=2026-04-03 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/defense-and-tech/article-892002 |sernav=AeroSentinel production facility damaged by Iranian missile attack {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-04-03 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en}}</ref> == Êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê == {{Gotara bingehîn|Êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 2026}} Ji destpêka şer ve Herêma Kurdistanê bûye armanca êrîşan. Êrîşên li ser [[Herêma Kurdistanê]] di 28ê sibata 2026an despêkiriye ku gelek deverên li parêzgeha Hewlêrê û parêzgeha Silêmanî rasterast bûne armanca êrîşên dronên Îranê û heşda şabî ku ji nav sinorê Iraqê ve êrîşê Herêma Kurdistanê kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.state.gov/releases/office-of-the-spokesperson/2026/03/joint-statement-on-irans-missile-and-drone-attacks-in-the-region/ |sernav=Joint Statement on Iran’s Missile and Drone Attacks in the Region |malper=United States Department of State |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Di êrîşan de deverên derdor ên [[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]] hatiye armanc girtin ku hêzên amerîkî yên [[Hevpeymaniya Navneteweyî li dijî Daişê|hevpeymaniya navneteweyî ya li dijî DAIŞê]] li deverên bûn û yek ji van xalan balyozxaneya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ya Hewlêrê bû ku bibû armanca êrîşan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-evening-special-report-march-1-2026/ |sernav=Iran Update Evening Special Report, March 1, 2026 |malper=Institute for the Study of War |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US |paşnav=Sleiman |pêşnav=Nadia }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |sernav=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |malper=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Di 12ê adarê de baregeheke leşkerî ya [[Îtalya]]yê ya li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] rasterast bûye armanceke êrîşa mûşekan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603120049 |sernav=Missile hits Italian base in Erbil, no injuries reported |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en }}</ref> Piştê re ji aliyê rayedaran ve hatiye ragihandin ku di vê êrişê de ti birîndar çênebûne. Di roja 12ê adarê de kampeke perwerdeyê ya ku ji aliyê leşkerên [[Fransa]]yê li Hewlêrê ve dihatin bikaranîn rasterast bûye armanca êrîşan ku fermandarê [[Fransayî|fransî]] ya bi navê Arnaud Frion ku ji Tabûra 7em a şopvanên alpînê bû ku bi eslê xwe ji bajarê [[Varces-Allières-et-Risset|Varces]], Isèreyê bû di êrîşê de jiyana xwe jidest daye û şeş leşker jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260312-middle-east-war-live-israel-lebanon-iran-gulf |sernav=French soldier killed in drone attack in Iraq’s Kurdish region, Macron says |malper=France 24 |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en }}</ref> Heta 17ê adarê nêzîkî 300 êrîş li hemberî Herêma Kurdistanê pêk hatine. Di êrîşên de gelek deverên li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêr]] û [[Silêmanî (bajar)|Silêmanî]] rasterast bûne armanca êrîşan. Herêma Kurdistanê ji destpêka şer ve ku di 28ê adarê de hatibû destpêkirin bûye armaca êrîşên Îranê û bi taybetî êrîşên heşda şabiyên ku ji nav sinorê Iraqê ve êrîşê Herêma Kurdistanê kirine. Di van êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 6 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/30290 |sernav=WEZARETA PÊŞMERGEYAN: 6 PÊŞMERGEYÊN LEHENG ŞEHÎD BÛN |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-25 |ziman=kr }}</ref> 6 pêşmergeyên [[Rojhilata Kurdistanê]] û fermanderekî fransî jiyana jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fdd.org/analysis/2026/03/11/us-condemns-iranian-and-militia-attacks-in-iraq-amid-unclaimed-airstrikes-on-tehran-backed-militias/ |sernav=US condemns Iranian and militia attacks in Iraq amid unclaimed airstrikes on Tehran-backed militias |malper=FDD |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Frantzman |pêşnav=Seth J. }}</ref> Ji ber van êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 20 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/240320266 |sernav=Di 24 demjimêran de 25 caran êrişî Herêma Kurdistanê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-25 |ziman=en }}</ref> == Bandora şer == Îsraîlê rewşa awarte li seranserê welêt ragihandiye ku diyar kiriye ku ev mezintirîn êrîş ew ku wan li hemberî Îranê pêk anîye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |sernav=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran’s retaliation |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=McCluskey |pêşnav=Christian Edwards, Karina Tsui, Mitchell }}</ref> Îsrael Katz daxuyaniyek daye û gotiye "Li gorî benda 9C(b)(1) a qanûna parastina sivîl, 5711-1951, di bin desthilata min de û piştî ku ez piştrast bûm ku ihtîmaleke mezin a êrîşekê li ser nifûsa sivîl heye ku ez bi vê yekê li seranserê axa welat eniya navxweyî radigihînim."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896765/slug |sernav=Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration |malper=Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Rojnameya New York Times diyar kiriye ku dibistan û cihên kar ên Îsraîlê jî dê werin girtin û kombûnên giştî werin betalkirin. Li Îranê qutbûna înternetê "nêzîkî tevahiya welat" ji nû ve hatiye pêkanîn ku NetBlocksê ragihandiye ku girêdana înternetê li Îranê daketiye ji %4 ê ji astên asayî.<ref name=":4"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://mastodon.social/@netblocks/116147264437940657 |sernav=NetBlocks (@netblocks@mastodon.social) |malper=Mastodon |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=ku }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/fa/202602281170 |sernav=نت‌بلاکس از خاموشی اینترنت در ایران خبر داد |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=fa }}</ref> === Girtina qada hewayî === Piştî êrîşan ji ber ku dewletên herêmî qada hewayî girtin, qada hewayî ya Îranê bi piranî ji bo balafirên sivîl vala bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602284853 |sernav=Iran’s skies empty after strikes as regional states close airspace |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Bi dest pêka êrîşan re Behreyn, Iraq, Îsraêl, Kuweyt, Qeter, Sûriye û Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî qadên xwe yên hewayî girtine û gelek balafir ber bi cihên din ve hatin veguhastin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Israel closes airspace after strikes on Iran |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lehmann |pêşnav=Noam |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iraq shuttering airspace after US, Israel strike Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iraq-shuttering-airspace-after-us-israel-strike-iran/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-02-28 |sernav=Syria shutters airspace |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/syria-shutters-airspace/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Pargîdaniyên hewayî yên navneteweyî yên wekê Air India, Biman Bangladesh Airlines, British Airways, Cathay Pacific Airways, IndiGo, Lufthansa, Virgin Atlantic û Wizz Air ji ber şer û pevçûnan seferên xwe yên bo Rojhilata Navîn ji bo demên cuda cuda rawestandin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran-Israel war: Air India, IndiGo and multiple other airlines suspend flights. Check full list |url=https://economictimes.indiatimes.com/nri/latest-updates/iran-israel-war-multiple-airlines-suspend-flights-check-full-list/articleshow/128879934.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/46mwakjn9t |sernav=Biman suspends Middle East flights amid conflict |malper=Prothomalo |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=BSS }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo |sernav=What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> === Girtina Tengava Hurmizê === Raporeke Reutersê ji berpirsekî operasyona aspidesê veguhestiye ku gotiye li gorî guhdarîkirinên radyoya pir bilind (VHF), pasdarên şoreşa îslamî ya Îranê [[Tengava Hurmiz]]ê ji bo çûnûhatina keştiyan girtiye. Rayedareke [[Yekîtiya Ewropayê]] ragihandiye ku peyamên ku keştî dibêjin "destûr nayê dayîn ku tu keştî ji Tengava Hormuzê derbas bibe" werdigirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/irgc-says-no-ship-allowed-pass-strait-hormuz-according-eu-official |sernav=IRGC says 'no ship allowed to pass Strait of Hormuz', according to EU official |malper=Middle East Eye |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602288034 |sernav=‘No ship allowed to pass Strait of Hormuz,’ Iran warns vessels - Reuters |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> == Qurbaniyên şer == == Bertek == === Îran === Wezareta derve ya Îranê gefa bersivdanê li hember êrîşa hêzên amerîkî li ser bingehên amerîkî yên li Kendava Farsê xwariye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |sernav=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602284010 |sernav=Iran decries attacks, vows response as it appeals to Security Council |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> Konseya bilind a ewlekariya neteweyî ya Îranê ragihandiye ku welatê wan rastî "operasyoneke hewayî ya hovane" ji aliyê Amerîka û Îsraîlê ve hatiye û gotiye: "Ev yek careke din di dema danûstandinan de qewimiye û dijmin xeyal dike ku miletê berxwedêr ê Îranê dê bi van kiryarên tirsonek daxwazên wan ên biçûk radest bibe." Wezîrê derve yê Îranê Ebas Eraqçî êrîşê wekê "bi tevahî bêsedem, neqanûnî û bêexlaq" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo |sernav=What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> === Dewletên Yekbûyî === Serokê Dewletên Yekbûyî [[Donald Trump]] piştrast kiriye ku artêşa amerîkî li Îranê dest bi "operasyonên şer ên mezin" kiriye û şer wekê "operasyoneke mezin û berdewam a ji bo pêşîgirtina li vê dîktatoriya pir xerab û radîkal ku gefê li Amerîkayê dixwe" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Tyler Pager |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Trump says military campaign is "massive and ongoing" |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Di vîdyoyekê de ku li ser Truth Social hatiye weşandin, Trump ji nû ve destnîşan kiriye ku "Armanca wan ew e ku ew bi rakirina gefên nêzîk ên ji rejîma Îranê ku komeke hovane ya mirovên pir dijwar û tirsnak, gelê amerîkî biparêzin" û di axavtina xwe de gotiye: "47 sal in, rejîma Îranê Mirin ji bo Amerîkayê diqîre û kampanyayeke bêdawî ya xwînrijandin û kuştinên girseyî dimeşîne ku Dewletên Yekbûyî, leşkerên me û mirovên bêguneh, li gelek welatan armanc digire."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Trump confirms in video message that military campaign in Iran has begun |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Trump ragihandiye ku piştî kuştina Elî Xamineyî, danûstandinên bi Îranê re hêsantir dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143 |sernav=Live - Trump says talks easier after Khamenei, Iran vows ‘devastating’ response |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> === Îsraêl === Serokwezîrê Îsraêlê Benjamîn Netanyahu diyar kiriye ku armanca êrîşan "jiholêrakirina gefa hebûnî ya ku ji aliyê rejîma li Îranê ve tê çêkirin" e û diyar kiriye ku "çalakiya me ya hevbeş dê şert û mercan ji bo gelê wêrek ê Îranê biafirîne da ku çarenûsa xwe bigire destên xwe."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Estrin |pêşnav=Daniel |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran's supreme leader, Ayatollah Ali Khamenei, has been killed |url=https://www.npr.org/2026/02/28/nx-s1-5730158/israel-iran-strikes-trump-us |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Wezîrê derve Gideon Sa'ar gotiye ku kiryara leşkerî li dijî Îranê bi awayekî lezgîn pêwîst e "tevî xetereyên girîng ên têkildar", û gotiye ku "derengketin dê rê bidaya rejîma Îranê ku bigihîje astek parastinê ji bo bernameya xwe ya kîmyayî û her wiha dest bi hilberîna girseyî ya mûşekên balîstîk ên dûravêj bike".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Johnatan Reiss |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> === Bertekên navneteweyî === * {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Kurdistan]]: [[Herêma Kurdistanê]] piştî hedefgirtina [[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]] û balyozxaneya giştî ya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] ji aliyê mûşekên Îranê ve, fermandarekî payebilind ê pêşmergeyan diyar kir ku hêzên wan di rewşa amadebaşiyê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/peshmarga-iraqi-kurdistan/8118549.html |sernav=Fermandarekî Pêşmergeyan Dibêje Ew di Amadebaşîyê de ne |malper=Voice of America |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=ku }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |sernav=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |malper=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Nûnerên [[Hevpeymaniya Hêzên Siyasî yên Rojhilata Kurdistanê]] diyar kirine ku ew bi hev re biryarên siyasî û leşkerî koordîne dikin û ji bo qonaxek nû amadekariyê dikin ku hêzên wan di hundurê Îranê de ye û li rojhilata Kurdistanê amade ne ku li hemberî êrîşan xwe biparêzin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/iran-kurds-position/8118628.html |sernav=Partîyên Kurdên Îranê di Biryarên Xwe yên Siyasî û Leşkerî de Yekgirtî ne |malper=Voice of America |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=ku }}</ref> * {{Sembola alayê|Fransa}} [[Fransa]]: Serokkomarê Fransayê [[Emmanuel Macron]] ji bo kêm kirina tundiya şer daxwaza şer bangawaziya civîneke awarte ya [[Konseya Ewlehiyê ya Neteweyên Yekbûyî]] kiriye. * {{Sembola alayê|Kanada}} [[Kanada]]: Serokwezîr Mark Carney Îran bi "çavkaniya sereke ya bêîstîqrarî û terorê li seranserê Rojhilata Navîn" tawanbar kiriye û piştgiriya xwe ji bo operasyonan anî ziman û tekez kiriye ku Îran nikare çekên nukleerî bi dest bixe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.pm.gc.ca/en/news/statements/2026/02/28/statement-prime-minister-carney-and-minister-anand-situation-middle-east |sernav=Statement by Prime Minister Carney and Minister Anand on the situation in the Middle East |malper=Prime Minister of Canada |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> * {{Sembola alayê|Keyaniya Yekbûyî}} [[Keyaniya Yekbûyî]]: Hikûmeta brîtanî daxuyaniyek weşandiye û diyar kiriye ku Brîtanya "naxwaze pevçûnên herêmî yên berfirehtir kûrtir bibin". Di heman demê de hikûmetê diyar kiriye ku wan ji bo ewlekariya balyozxaneyên xwe yên li herêmê "kapasîteyên parastinê" bi hêz kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Israel and Iran exchange fresh attacks after Iran's Supreme Leader Khamenei killed - live updates |malper=BBC News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> Serokwezîr Keir Starmer piştrast kiriye ku balafirên brîtanî ji bo armancên parastinê "li ezmanan" in lê di êrîşên Îsraîl û Amerîkayê de "tu rol nelîstine" û bang li Îranê kiriye ku xwe ji êrîşên din li seranserê Rojhilata Navîn dûr bigire û "tundûtûjî û tepeserkirina tirsnak a li dijî gelê Îranê" rawestîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=British planes "in the sky" in Middle East, says Starmer |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Piştre wî serokatiya civînek awarte ya COBRA lidarxistiye ku ku bersiva Keyaniya Yekbûyî nîqaş bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sabbagh |pêşnav=Dan |paşnav2=Defence |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |tarîx=2026-02-28 |sernav=RAF jets flying defensive missions after US-Israeli attack on Iran, Starmer says |url=https://www.theguardian.com/politics/2026/feb/28/starmer-chairs-cobra-meeting-after-us-israel-strikes-on-iran |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> * {{Sembola alayê|Almanya}} [[Almanya]]: Şansolyer Friedrich Merz di daxuyaniyek hevbeş ê bi Fransa û Keyaniya Yekbûyî re gotiye ku ew ji berê ve hatiye agahdarkirin û nîqaş di rê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yj9kr31y7o |sernav=How the world has reacted to US and Israeli strikes on Iran |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> * {{Sembola alayê|Hindistan}} [[Hindistan]]: Wezareta karên derve yê Hindistanê nîgeraniyên xwe aniye ziman û ji her sê welatan xwest ku agirbestê ragihanin. Balyozxaneya Hindistanê welatiyên Hindistanê ji sefera ji bo Îran û piraniya welatên Rojhilata Navîn hişyar kiriye û ji kesên di nav welat de xwestiye ku tavilê li stargehê bigerin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://indianexpress.com/article/india/israel-iran-conflict-indian-embassy-advisory-10556818/ |sernav=‘Remain near shelters, avoid non-essential travel’: India warns citizens in Israel after Tehran attack |malper=The Indian Express |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> NORKA her wiha ji bo welatiyên asê mane li hemî welatên bandordar xetên alîkariyê daniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/norka-sets-up-helpdesk-for-kerala-people-in-iran-israel/ |sernav=NORKA sets up helpdesk for Kerala people in Iran, Israel |malper=The Tribune |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> * {{Sembola alayê|Çîn}} [[Çîn]]: Wezareta karên derve fikarên xwe yên li ser êrîşên Amerîka û Îsraîlê aniye ziman û daxwaza rawestandina tavilê ya dijminatiyê li dijî Îranê û ji nû ve destpêkirina diyalogê kiriye. Her wiha tekez kiriye ku divê rêz li serweriya Îranê were girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fmprc.gov.cn/eng/xw/fyrbt/202602/t20260228_11866531.html |sernav=Foreign Ministry Spokesperson’s Remarks on the Military Strikes Against Iran by the U.S. and Israel_Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China |malper=www.fmprc.gov.cn |roja-gihiştinê=2026-03-01 }}</ref> * {{Sembola alayê|Rûsya}} [[Rûsya]]: Wezîrê karên derve [[Sergey Lavrov]] êrîşên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û Îsraîlê wekê "gaveke bêwijdan" û "kiryareke êrîşkariya çekdarî ya bi zanebûn, pêşwext û bêsedem" şermezar kiriye û wan bi wê yekê tawanbar kir ku herêmê ber bi "karesateke mirovî, aborî û dibe ku radyolojîkî jî" ve dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Russia condemns "reckless" airstrikes on Iran, as Finland and Ireland express concern |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Elî Xamineyî]] [[Kategorî:Şer]] [[Kategorî:Şerên li Îranê]] [[Kategorî:Şerên li Rojhilata Navîn]] [[Kategorî:Şerên Azerbaycanê]] [[Kategorî:Şerên Behreynê]] [[Kategorî:Şerên DYAyê]] [[Kategorî:Şerên Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:Şerên Fransayê]] [[Kategorî:Şerên Iraqê]] [[Kategorî:Şerên Îranê]] [[Kategorî:Şerên Îsraêlê]] [[Kategorî:Şerên Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:Şerên Kuweytê]] [[Kategorî:Şerên Libnanê]] [[Kategorî:Şerên Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] [[Kategorî:Şerên Omanê]] [[Kategorî:Şerên Qeterê]] [[Kategorî:Şerên Qibrisê]] [[Kategorî:Şerên Sûriyê]] [[Kategorî:Şerên Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Şerên Urdunê]] [[Kategorî:Şerên Yemenê]] [[Kategorî:Şerên Yewnanistanê]] [[Kategorî:2026 li Azerbaycanê]] [[Kategorî:2026 li Behreynê]] [[Kategorî:2026 li DYAyê]] [[Kategorî:2026 li Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:2026 li Fransayê]] [[Kategorî:2026 li Iraqê]] [[Kategorî:2026 li Îranê]] [[Kategorî:2026 li Îsraêlê]] [[Kategorî:2026 li Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:2026 li Kîprosê]] [[Kategorî:2026 li Kurdistanê]] [[Kategorî:2026 li Kuweytê]] [[Kategorî:2026 li Libnanê]] [[Kategorî:2026 li Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] [[Kategorî:2026 li Omanê]] [[Kategorî:2026 li Qeterê]] [[Kategorî:2026 li Sûriyê]] [[Kategorî:2026 li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:2026 li Urdunê]] [[Kategorî:2026 li Yemenê]] [[Kategorî:2026 li Yewnanistanê]] 1issoaoqz4c5a1bqb57zucz2f6ss7ga 2002615 2002608 2026-04-17T11:22:08Z Penaber49 39672 2002615 wikitext text/x-wiki {{Rojane}} {{Agahîdank pevçûnên leşkerî | pevçûn = Şerên Îranê 2026 | perçeyekî = | wêne = {{Nexşeya Şerê Îranê 2026}} | binnivîs = <div style="text-align:center"> Xalên ku bûne armanca êrîşan: {{Unbulleted list | {{Reng box|#302060|[[Wêne:Maki7-cross-white.svg|16x16px]]}} Dewletên Yekbûyî û Îsraêl | {{Reng box|#F00|[[Wêne:Maki7-circle-stroked-white.svg|16x16px]]}} Îran, [[Hizbulaya Libnanê]] û [[Heşda Şebî]]}} </div> | dîrok = 28ê sibata 2026an - heta niha | herêm = [[Rojavayê Asyayê]]•[[Okyanûsa Hindî]] (bi taybetî li deverên wekê [[Kendava Farsê]], [[Tengava Hurmiz]]ê, [[Deryaya Navîn]]) | koordînat = | sedem = Bi xayeya bidawî anîna bernameya nukleerî ya Îranê û guhertina rejîma heyî | encam = | rewş = Berdewam dike | şervan1 = {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] <br> {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Îsraêl]] | şervan2 = {{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]] | şervan3 = | fermandar1 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Donald Trump]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Pete Hegseth]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dan Caine]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Brad Cooper]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Benjamin Netanyahu]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Îsrael Katz]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Eyal Zamir]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Tomer Bar]]|}} | fermandar2 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Xamineyî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mucteba Xamineyî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mesûd Pezeşkiyan]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mihemed Bakir Zolqedîr]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Gulam Huseyîn Muhsînî-Ejeyî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elîreza Erafî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Larîcanî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Ezîz Nasirzade]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Şamxanî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mihemed Pakpûr]] {{Suîqest}}|}} | fermandar3 = | yekîne1 = | yekîne2 = | yekîne3 = | hêz1 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Artêşa Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] * {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Hêzên Parastina Îsraêlê]]|}} | hêz2 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Îran}} [[Artêşa Pasdaran a Şoreşa Îslamî ya Îranê]]|}} | hêz3 = | windahî1 = {{Lîsteya sade}} * '''Li gorî Dewletên Yekbûyî''': * {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Îsraêl]]: ** 17 kes mirine (2 ji wan hêzên leşkerî ne) ** 4.099 birîndar bûne (17 ji wan personelên leşkerî ne) * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]]: ** 13 hêzên leşkerî mirine ** 200 kes birîndar bûne * {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Kurdistan]]: [[Başûrê Kurdistanê]] ** 13 hêzên leşkerî (6 pêşmergeyên Rojhilata Kurdistanê, 6 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê û fermandarekî hêzên Fransayê jiyana xwe jidest daye) ** 22 kes birîndar bûne (2 kesên sivîl û 20 pêşmergeyên Kurdistanê birîndar bûne) | windahî2 = {{Lîsteya sade}} '''Li gorî Îranê''': * {{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]]: ** 1.444 kes mirine ** 18.551 kes birîndar bûne * '''Li gorî saziyên sîvîl''' ** '''[[HARNA]]''': 3.186 kes mirine (di nav wan de 1.153 hêzên leşkerî û 1.394 kes sivîl û 639 kesên din jî nehatine tansîf kirin) ** '''[[Hengaw]]''': 4.789 kes mirine (di nav de 4.789 hêzên leşkerî û 511 sivîl in. Li gorî Hengawê 5.300 kes jî birîndar bûne) '''Deverên din''' * {{Sembola alayê|Libnan}} [[Libnan]] ** 1.001 kes mirine ** 2.584 kes birîndar bûne | winda3 = | nîşe = }} '''Şerê Îranê''' şerek e ku di 28ê sibata 2026an de ji aliyê [[Îsraêl]] û [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ve bi êrîşeke hevbeş li dijî [[Îran]]ê hatiye dest pê kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Live updates: US, Israel attack Iran in ‘preemptive strike,’ Trump posts video on Truth Social |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602288170 |sernav=Israel names operation against Iran ‘Lion’s Roar’ |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Şerê li dijî Îranê bi navên kodkirî yên wekê '''Dengdana Şêr''', '''Operasyona Mertalê Yahuda''' û '''Operasyona Xezeba Efsaneyî''' li dijî bajarên wekê [[Tehran]], [[Îsfehan]], [[Qum]], [[Kerec]] û [[Kirmaşan]]ê êrîş hatine pêkanîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.yahoo.com/news/articles/witnesses-hear-explosion-irans-capital-061713591.html |sernav=Witnesses say they hear an explosion in Iran's capital, Tehran |malper=Yahoo News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bostonglobe.com/2026/02/28/world/witnesses-say-they-hear-an-explosion-in-irans-capital-tehran/ |sernav=US and Israel launch a major attack on Iran and Trump urges Iranians to ‘take over your government’ - The Boston Globe |malper=BostonGlobe.com |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://www.freepressjournal.in/world/israel-launches-preemptive-strike-on-iran-explosions-reported-in-tehran |sernav=Israel Launches 'Preemptive Strike' On Iran; Explosions Reported In Tehran |malper=Free Press Journal |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Wezîrê parastinê ya [[Îsraêl]]ê [[Îsrael Katz]] êrîşa piştê ku êrîşa hêzên parastina Îsraêlê (IDF) piştrast kiriye, li bajarên Îranê teqînên li pey hev pêk hatine. Piştê êrîşê Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê, rayedarên artêşa Îranê ragihandina ku wan jî li dijî Îsraêlê û dijî Dewletên Yekbûyî operasyonek bi navê '''Operasyona Soza Rastîn 4''' dane destpêkirin. Di êrîşên destpêkê ya li dijî Îranê berpirsên girîng, fermandarên leşkerî, baregehên leşkerî û avahiyên rayedarên Îranê hatine armancgirtin ku di nav de avahiya rêberê bilind [[Elî Xamineyî]] jî di nav de hebû ku dîmenên satelîtê nîşan didin ku bi giranî zirar dîtiye an jî bi giranî hilweşiyaye. Wekê bersiv Îranê jî bi dehan mûşekên balîstîk ku di nav de Îsraîl, [[Urdun]], [[Kuweyt]], [[Behreyn]], [[Qeter]], [[Erebistana Siûdî]] û [[Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] û [[Başûrê Kurdistanê]] armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/29661 |sernav=ÇAVKANIYEK JI KANAL8Ê RE: ÊRIŞÊN ÎRANÊ YÊN HEWLÊRÊ NEGIHAN ARMANCÊN XWE |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/280220261 |sernav=Bi mûşekan êrişî baregeha Amerîkayê ya li Hewlêrê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Piştê çend rojan ji aliyê rayedaran amerîkî û îsraîlî hatiye diyarkirin ku Elî Xamineyî di êrîşan de jiyana xwe jidest daye. Piştê daxuyaniyên rayedarên Amerîka û Îsraêlê, mirina Elî Xamineyî ji aliyê televîzyona dewletê ya hatiye piştrast kirin. Serokê Amerîkayê [[Donald Trump]] di daxuyaniya xwe de ragihandiye ku Amerîka û Îsraîlê li dijî Îranê êrîş pêk anîne û diyar kiriye ku "Armanca wan jinavbirina çêkirina mûşekan û leşkerî yên [[Îran]]ê ye ku rê li ber Îranê bigirin ku çekên kîmyewî bi dest nexe û di dawiyê de jî rejîma heyî hilweşîne." Donald Trump bang li endamên sipaha pasdarên şoreşa îslamî (IRGC) kiriye ku ew li hemberê parêzbendiyê çekên xwe deynin û hişyarî daye ku neqebûl kirina çekdanînê dê bibe sedema "mirineke teqez".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-02-28 |sernav=Trump indicates goal of Iran strikes is to topple regime; tells Iranian people: ‘When we’re finished, take over your government’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/trump-indicates-goal-of-iran-strikes-is-to-topple-regime-tells-iranian-people-when-we-are-finished-take-over-your-government/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ji destpêka şer ve [[Herêma Kurdistanê]] rasterast bûye armanca êrîşên Îranê û komên bi ser Îranê ve ku di nav sinorên Iraqê de bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/7827 |sernav=Îranê Hewlêr mûşekbaran kir |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-20 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/29924 |sernav=SILÊMANÎ Û HEWLÊR RASTÎ PÊLEKE ÊRIŞÊN BI DRONAN HAT |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-20 |ziman=kr }}</ref> Di dîmenên ku ji aliyê televîzyonên [[Başûrê Kurdistanê]] ve hatine parvekirin de hatiye dîtin ku sîstema parastinê ya hewayî bersiv dide mûşekên Îranê û êrîşên li dijî Hewlêrê têk dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/DWBaNatAUtU/?igsh=d3c3YzB2YTJqcjBu |sernav=Instagram |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2026-03-20 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/DVyg5D_EwPj/?igsh=MTYyZ2FsYW53YmZjcQ== |sernav=Instagram |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2026-03-20 }}</ref> Hatiye ragihandin ku bi êrîşên têk birî re, Herêma Kurdistanê heya 20 adarê nêzîkî 300 caran rasterast bûye armanca êrîşan == Paşperdeh == [[Wêne:Abraham Lincoln Carrier Strike Group Conducts Photo Exercise.jpg|thumb|çep|Koma 3em a keştiyên balafirên şer ên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Rojhilata Navîn a 2026an]] Di dawiya kanûna sala 2025an de li Îranê xwepêşandanên girseyî yên li dijî hikûmetê li seranserê welet hatibû despêkirin ku bi piranî ji ber krîza aborî, daketina nirxê diravê û bilindbûna biha yên xwarin û kelûpelan bû. Xwepêşandanên ku bangên guhertina rejîmê jî di nav de bûn, ji şoreşa 1979an vir ve<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-01-13 |sernav=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> mezintirîn xwepêşandan a li Îranê bû ku li seranserê welat, li zêdetirî 100 bajaran belav bibû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politico.eu/article/reza-pahlavi-iran-revolution-exiled-prince-plan-regime-change/ |sernav=Inside an exiled prince’s plan for regime change in Iran |malper=POLITICO |tarîx=2026-01-13 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Hikûmeta Îranê bi tepeserkirinên tund, tevî komkujiya xwepêşanderan, bersiv daye û bûyerên herî kujer di 8 û 10ê çileya 2026an de qewimîne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |sernav=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |malper=CNN |tarîx=2026-01-23 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Pourahmadi |pêşnav=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam }}</ref> ku ajansa nûçeyan a çalakvanên mafên mirovan a li Dewletên Yekbûyî hejmara miriyan wekê 7.000 kesan texmîn kiriye. Di heman demê hikûmeta Îranê jî hejmara miriyan 3.117 kes diyar kiriye lê Donald Trump û kesên din jî diyar kirine ku hejmara miriyan 32.000 kes bûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kay Armin Serjoie, Roxana Saberi, and Fatemeh Jamalpour |sernav=Iran Protest Death Toll Could Top 30,000: Local Officials |url=https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=TIME |ziman=en |roja-arşîvê=2026-01-25 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20260125063424/https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |sernav=Iran anti-government student protests spread to more universities |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-23 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> AP Newsê ragihandiye ku bikaranîna tundiya zêde yê ji aliyê hikûmetê ve di nav gelê Îranê de bêhêvîyeke çêkiriye û di nav hinek welatiyan de jî bendewariya êrîşeke Amerîkayê çêkiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-protests-memorials-chehelom-71e5db503a287126a2d31cb32a2809eb |sernav=Iranians grieve defiantly for thousands killed in last month's crackdown |malper=AP News |tarîx=2026-02-19 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Hinek akademîsyenan îdîa kirine ku hikûmeta Îranê niha bi rewşeke qels re rû bi rû ye dibe ku bibe sedema hilweşîna hikûmetê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newstatesman.com/international-politics/2026/01/how-much-longer-can-irans-islamic-republic-survive |sernav=How much longer can Iran’s Islamic Republic survive? |malper=New Statesman |tarîx=2026-01-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US |paşnav=Ansari |pêşnav=Ali }}</ref> Di 13ê çileya sala 2026an de serokê Amerîkayê Donald Trump piştgiriya xwe ji bo xwepêşanderên li dijî hikûmeta Îranê nîşan daye û piştre di 23ê çileyê de, Trump ragihandiye ku "armada" keştiyeke amerîkî ber bi Rojhilata Navîn ve diçe ku tê de keştiya balafiran USS Abraham Lincoln, USS Gerald R. Ford û çend destoryerên mûşekên rêberkirî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Trump urges Iranians to keep protesting, saying 'help is on its way' |url=https://www.reuters.com/world/china/iranian-mp-warns-greater-unrest-urging-government-address-grievances-2026-01-13/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=Reuters |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |tarîx=2026-01-24 |sernav=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Live updates: U.S. and Israel launch attack on Iran as Trump calls for regime change |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Rayedarên amerîkî û ewropî diyar kirine ku Washington sê daxwazên sereke pêşkêşî Îranê kiriye ku di nav de rawestandina mayînde ya hemî cureyên dewlemendkirina uranyûmê, bidawîkirin a bernameya mûşekên balîstîk ên Îranê û rawestandina tevahî ya piştgiriya ji bo komên herêmî yên wekê Hamas, Hizbullah û Hûsiyan hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Pager |pêşnav=David E. SangerTyler |paşnav2=Sanger |pêşnav2=Farnaz FassihiDavid E. |paşnav3=Washington |pêşnav3=Tyler Pager reported from |paşnav4=York |pêşnav4=Farnaz Fassihi from New |tarîx=2026-01-28 |sernav=Trump Threatens Iran With ‘Massive Armada’ and Presses a Set of Demands |url=https://www.nytimes.com/2026/01/28/us/politics/trump-iran-armada.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di 6ê sibata sala 2026an de Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li paytexta Omanê, Muscatê, danûstandinên nerasterast ên derbarê çekên atomî de lidar xistibûn. Îranê tekez kiriye ku pêşketin bi şêwirmendiyên li paytextan ve girêdayî ye.<ref name="Ravid2026">{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/02/14/iran-nuclear-trump-geneva-us |sernav=U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva |malper=Axios |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Gera duyem a danûstandinên ji bo çekên nukleerî li Cenevreyê hatibû plankirin.<ref name="Ravid2026" /> Di 27ê sibata 2026an de berî destpêkirina êrîşan, wezîrê derve yê Omanê Bedr El-Busaidî diyar kiriye ku "pêşketinek" hatiye bidestxistin û Îran hem qebûl kiriye ku qet uranyuma dewlemendkirî kom neke û hem jî ji aliyê ajansa enerjiya atomî ya navneteweyî (IAEA) ve<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |sernav=Peace ‘within reach’ as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> bi tevahî were verastkirin û her wiha Îranê qebûl kiriye ku asta uranyuma xwe ya dewlemendkirî ya heyî bi awayekî bêveger daxîne "asta herî nizm a gengaz". El-Busaidî diyar kiribû ku aştî "di dest de ye".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-deal-within-our-reach-oman-mediator-says/ |sernav=U.S.-Iran deal is "within our reach," Omani mediator says - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-02-27 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":1"/> Di destpêka sibata sala 2026an de Amerîkayê keştiyeke din a balafirhilgir, USS Gerald R. Ford, şandiye Rojhilata Navîn ku zextê li ser Îranê zêde bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3=security |tarîx=2026-02-13 |sernav=Trump sends second aircraft carrier to Middle East in effort to increase pressure on Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/trump-sends-second-aircraft-carrier-middle-east-iran |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di 11ê sibata 2026an de salvegera 47em a şoreşa 1979an bi mîtîngên alîgirê hikûmetê û retorîka tund a dijî Amerîkayê hatiye nîşankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-revolution-anniversary-us-nuclear-talks-protests-4ffab53ef628073ca90b9c8707485577 |sernav=Iran commemorates 1979 revolution as nation is squeezed by anger over crackdown and tensions with US |malper=AP News |tarîx=2026-02-11 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=español |pêşnav=JON GAMBRELL Leer en }}</ref> Di 13ê sibata sala 2026an de Trump diyar kiriye ku guhertina rejîmê li Îranê dê "tiştê herî baş dikare biqewime".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c8egwywkkd1o |sernav=Trump: Iran regime change 'would be the best thing to ever happen' |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Piştê rojekî, di 14ê sibatê de rayedarên amerîkî ji Reutersê re gotine ku artêşa amerîkî ji bo operasyonên berdewam ên çend hefteyan li dijî Îranê amadekariyan dike ku ne tenê êrîşeke sînordar; ev yek nîşan dide ku kampanyayeke berfireh dikare baregehên nukleerî û binesaziya dewlet û ewlehiyê ya Îranê armanc bigire. Di 24ê sibata 2026an de di gotareke derbarê Rewşa Yekîtîyê de, Trump Îran bi vejandina hewildanên çêkirina çekên nukleerî tawanbar kiriye ku van armancên îdiakirî wekê "xerab" şermezar kiriye û îdia kiriye ku Îranê her ku diçe şiyanên mûşekan ên pêşkeftîtir pêşxistiye ku dikarin gefê li Amerîka, Ewropa û baregehên amerîkî yên li derveyî welêt bixin. Wî hişyarî da ku Amerîka amade ye ku ger pêwîst be bikevin tevgerê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/9194e1f5-d191-414a-ab9f-e271a32b8b78 |sernav=Client Challenge |malper=www.ft.com |roja-gihiştinê=2026-02-28 }}</ref> == Berê şer == === Xwepêşandanên li dijî rejîma Îranê û destpêkên bicihkirina hêzên amerîkî === [[Wêne:Iran protests 8 January 2026.jpg|thumb|Di 8ê çileya 2026an de dîmenek ji xwepêşandanan li Tehranê]] Di dawiya kanûna 2025an de li Îranê xwepêşandanên girseyî yên li dijî hikûmetê li seranserê welêt dest pê kiriye ku bi piranî ji ber krîza aborî, daketina diravê Îranê û bilindbûna bihayê kelûpelan pêk hatiye. Xwepêşandan ku bangên guhertina rejîmê jî di nav de bûn, ji şoreşa 1979an vir ve xwepêşandana herî mezin ê li Îranê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-01-13 |sernav=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en }}</ref> Hikûmeta Îranê bi komkujiya xwepêşanderan bersiv daye û bûyerên herî kujer di 8 û 10ê çileya 2026an de qewimine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |sernav=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |malper=CNN |tarîx=2026-01-23 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Pourahmadi |pêşnav=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam }}</ref> Di sibata sala 2026an de, wezîrê xezîneyê yê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Scott Bessent îdîa kiriye ku Washington li Îranê kêmbûna dolar çêkiriye da ku nirxên diravên Îranê bikeve xwarê û li Îranê xwepêşandanan çêbike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politifact.com/article/2026/feb/27/iran-economic-sanctions-currency-bessent-trump/ |sernav=How US actions spurred Iranian economic, political upheaval |malper=@politifact |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-US |paşnav=Jacobson |pêşnav=Louis }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Northam |pêşnav=Jackie |tarîx=2026-02-23 |sernav=Trump's sanctions on Iran have dramatically affected its economy and led to protests |url=https://www.npr.org/2026/02/23/nx-s1-5708935/trumps-sanctions-on-iran-have-dramatically-affected-its-economy-and-led-to-protests |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Ajansa Nûçeyan a Çalakvanên Mafên Mirovan a li Amerîkayê hejmara miriyan nêzîkê 7.000 kesan texmîn kiriye û di heman demê de hikûmeta Îranê jî hêjmara kuştiyên di xwepêşandanan de 3.117 kes ragihandiye lê Donald Trump û çend berpirsên tenduristiyê yên îranî diyar kirine ku hêjmara kuştiyên di xwepêşandanan de 32.000 kes in.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |sernav=Iran anti-government student protests spread to more universities |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-23 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-GB }}</ref> Di 2ê çileya sala 2026an de, Trump gef li Îranê xwariye ku eger hikûmet biryar bide ku xwepêşanderên aştiyane bikuje, ew ê bi destwerdana leşkerî ya tund û tûj destwerdana Îranê bike. Donald Trump di 13ê çileyê de piştgiriya xwe ji bo xwepêşanderên li dijî hikûmeta Îranî nîşan daye û soz daye ku "alîkarî di rê de ye" ji bo wan û paşê, di 23ê çileyê de, Trump ragihandiye ku "armada" amerîkî ber bi Rojhilata Navîn ve diçe ku di nav de keştiya balafiran USS Abraham Lincoln û çend destoryerên mûşekên rêberkirî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |tarîx=2026-01-24 |sernav=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran’s supreme leader killed in U.S.-Israeli attack; Tehran strikes Israel, Arab states |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Di 13ê dibatê de, Trump ferman daye keştiya balafirhilgir a USS Gerald R. Ford û keştîyên şer ên alîgir ku ber bi Rojhilata Navîn ve biçin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |tarîx=2026-02-13 |sernav=Trump sends second aircraft carrier to Middle East in effort to increase pressure on Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/trump-sends-second-aircraft-carrier-middle-east-iran |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> === Goftûgoyên bernameya nukleerê 2026an === [[Wêne:President Trump Gaggles with Press Before Departing the White House, Feb. 27, 2026.webm|thumb|Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump di 27ê sibatê de, bi qasî 24 demjimêran berî destpêkirina şer, bi kurtî bi çapemeniyê re li ser pêwendiyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê bi Îranê re diaxive.]] Di 6ê sibata 2026an de Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li paytexta [[Oman]]ê, [[Muskat]]ê, danûstandinên nerasterast ên nukleerî lidar xistin. Rayedarên Îranê diyar kirine kiriye ku pêşketin bi şêwirînên li paytextan ve girêdayî ye.<ref name=":9">{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/02/14/iran-nuclear-trump-geneva-us |sernav=U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva |malper=Axios |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Civîna duyem a danûstandinên çekên nukleerî li Cenevê hatiye plankirin.<ref name=":9" /> Di navbera 15 û 20ê sibatê de, Îranê hinardeya xwe ya petrolê gihandiye rêjeya heyî ya 3 caran û depoyên petrolê kêm kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://oilprice.com/Latest-Energy-News/World-News/Iran-Rushes-to-Ship-Oil-Ahead-of-Possible-US-Strike.html |sernav=Iran Rushes to Ship Oil Ahead of Possible U.S. Strike |malper=OilPrice.com |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= }}</ref> Di 27ê sibata sala 2026an de berî destpêkirina êrîşên li dijî Îranê wezîrê derve yê Omanê Bedr El-Busaidî gotiye ku di warê danûstandinan de "pêşketinek" hatiye bidestxistin û Îran hem qebûl kiriye ku qet uranyuma dewlemendkirî kom neke û hem jî ji aliyê Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA)<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |sernav=Peace ‘within reach’ as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> ve bi tevahî were verastkirin; wekê din, Îran qebûl kiriye ku asta uranyuma dewlemendkirî ya heyî bi awayekî bêveger daxîne "asta herî nizm a gengaz". El-Bûsaidî gotiye ku aştî "di dest de" ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-deal-within-our-reach-oman-mediator-says/ |sernav=U.S.-Iran deal is "within our reach," Omani mediator says - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-02-27 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-US }}</ref> Lêbelê nûnerê Rojhilata Navîn a amerîkî Steve Witkoff gotiye ku Îranê danûstandinên nukleerî yên vê dawiyê bi israrkirina li ser "mafê xwe yê bêveqetandî" yê dewlemendkirina uranyûmê, redkirina pêşniyara amerîkî ya ji bo bidawîkirina dewlemendkirinê û heta bi pesnê ku ji 460 kîlogram uranyûma wê ya ji %60 dewlemendkirî dikare 11 bombeyên nukleerî çêbike, dest pê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603035282 |sernav=US envoy says Iran misjudged Trump team in nuclear negotiations |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-03-03 |sernav=Witkoff: Iran negotiators boasted of having enough enriched uranium to build 11 nuclear bombs |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/witkoff-iran-negotiators-boasted-of-having-enough-enriched-uranium-to-build-11-nuclear-bombs/ |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> == Gengeşe == === 28ê sibatê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ==== [[Wêne:U.S. Forces Launch Operation Epic Fury.webm|thumb|Dîmenek ji êrîş ku ji keştiyên Amerîkayê ve hatin kirin]] Piştî ku wezîrê parastinê Yisrael Katz êrîşa Îsraîlê piştrast kiriye, li Tehranê teqîn çêbûn.<ref name=":0"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatoday.in/world/story/explosions-rock-tehran-as-israel-launches-preventive-attack-on-iran-defence-minister-says-2875809-2026-02-28 |sernav=US, Israel launch Operation Epic Fury against Iran; Tehran strikes back |malper=India Today |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Desk |pêşnav=India Today World }}</ref> Rojnameya ''Times of Israel'' ragihandiye ku Katz êrîşan wekê "êrîşek pêşîlêgirtinê" bi nav kiriye ku armanca êrîşê "jiholêrakirina gefên li ser dewleta Îsraîlê" ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |sernav=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran’s retaliation |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Tsui |pêşnav=Christian Edwards, Karina }}</ref> Di nav hedefên armancgirtî de deverek li [[Tehran]]ê hebû ku avahiyê rêberê bilind ê Îranê Elî Xamineyî bû ku li vê deverê qesra serokatiyê û konseya bilind a ewlekariya neteweyî jî hebû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Erica Solomon and Farnaz Fassihi |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Hatiye piştrastkirin ku heft mûşek li vê deverê ketine.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Live updates: US and Israel attack Iran as Tehran retaliates across Middle East |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Paşê ''The New York Timesê'' ragihandiye ku "rayedarekî amerîkî gotiye ku artêşa amerîkî dest bi êrîşên asmanî li dijî Îranê kiriye."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Pager |pêşnav2=Tyler |paşnav3=Fassihi |pêşnav3=Farnaz |paşnav4=Bergman |pêşnav4=Ronen |tarîx=2026-02-28 |sernav=U.S.-Led Strike on Iran: Live Updates as Trump Calls for Government Overthrow |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê de rayedarên amerîkî piştrast kirin ku êrîş bi hevkariya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê pêk hatine.<ref name=":2"/> Li gorî raporên ku di ajansên nûçeyan de hatine parvekirin ji bo ku welatî bêne hişyarkirin ku li deverên ewle bimînin, li seranserê Îsraîlê sîren lêdaye. Balyozê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Îsraîlê Mike Huckabee ji welatiyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê xwestiye ku dema dengê sîrenê dibihîzin tavilê tedbîr bigirin, di heman demê de Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump hişyarî da ku dibe ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve qurbanî hebin.<ref name=":2"/><ref name=":2"/> Wezareta tenduristiyê ya Îsraîlê diyar kiriye ku bi veguhestina nexweşxaneyên ji bo bin erdê gihîştine asta herî bilind a amadekariyê.<ref name=":2"/> Rayedarên amerîkî piştrast kirine ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê êrîş li ser Îranê pêk anîye û wan êrîşê wekê "êrîşeke ne biçûk" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=US carrying out strikes against Iran, three US officials say |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Li gorî rayedarekî amerîkî, bi dehan êrîşên amerîkî ji balafirên şer ên li baregehên li seranserê Rojhilata Navîn û ji yek an çend keştiyên balafiran pêk hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Eric Schmitt |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Reutersê ragihandiye ku êrîş dê ji hewa û ji deryayê ve werin pêkanîn. Ajansa Nûçeyan a Farsê û [[CNN]] ragihandine ku teqîn li bajarên din ên Îranê, li bajarên wekê Qum, Kirmaşan, Îsfehan û Kerec jî çêbûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Erika Solomon |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref name=":2"/> Hatiye ragihandin ku li Tehranê êrîşên bi mûşekan li Kolana Zanîngehê, Kolana Cemhurî Îslamî û li taxa Seyîd Xandan a li bakurê Tehranê hatine kirin. Piştî êrîşan li seranserê Tehranê xizmetên ragihandinê qut bûne. Li gorî BBCyê di êrîşan de ofîsên rêberê bilind Elî Xamineyî û serokatiya Mesûd Pezeshkian li Tehranê hatine bombebarankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Iran launches attacks across Middle East after US and Israel strikes on leadership sites |malper=BBC News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Berdevkê hêzên heşdê şebiyê gotiye ku di êrîşên li Jurf el-Saxar, li başûrê Bexdayê, du şervan hatine kuştin û sê yên din jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Îranê ==== Îranê li gelek herêmên [[Kendava Farsê]] êrîşî ser çend baregehên leşkerî yên amerîkî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |sernav=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Behrêynê sîrenên êrîşa hewayî çalak kiriye ku hişyariyê li ser êrîşeke Îranê li ser baregehên leşkerî yên amerîkî li welêt bide û medyaya erebî gotiye ku li bajarê paytext a [[Manama]]yê teqîn û dû hatine dîtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lehmann |pêşnav=Noam |tarîx=2026-02-28 |sernav=Bahrain: Sirens activated as Iran targets US bases |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/bahrain-sirens-activated-as-iran-targets-us-bases/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Videos show smoke rising near US Navy facility in Bahrain |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Behrêynê piştre êrîş piştrast kiriye û gotiye ku baregeha Flota Pêncemîn a DYAyê hatiye armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wral.com/news/ap/c2f11-bahrain-says-a-missile-attack-targeted-the-us-navys-5th-fleet-headquarters-in-the-island-kingdom/ |sernav=Bahrain says a missile attack targeted the US Navy's 5th Fleet headquarters in the island kingdom |malper=WRAL.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Gambrell |pêşnav=Jon |paşnav2=Toropin |pêşnav2=Konstantin |paşnav3=Press |pêşnav3=JOSH BOAK-Associated }}</ref> Herwiha li Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê û Ebû Dabî li Mîrgeha Erebî yên Yekbûyî teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=http://news.am/eng/news/932924.html |sernav=Explosions reported in Kuwait and UAE |malper=news.am |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602283083 |sernav=Drone attacks targets Kuwait international airport |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Li gorî CNNê pasdarên şoreşê yên Îranê îdia kiriye ku Îranê çar baregehên amerîkî li Rojhilata Navîn armanc girtiye ku baregeha hewayî ya El Udeyd li Qeterê, baregeha hewayî ya Elî El Salem li Kuweytê, baregeha hewayî ya El Zafre li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî û baregeha flota pêncem a hêzên deryayî yên Amerîkayê li Behrêynê û vîdyoyek jî hatiye parvekirin ku di vîdeoyê de hatiye dîtin ku dû ji aliyê baregeha li Behrêynê ve bilind dibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Iran's IRGC targeted four US bases in the Middle East, Iranian media reports |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Erebistana Siûdî piştrast kiriye ku Îranê êrîşî Riyadê û herêmên rojhilat ên wan kiriye.<ref name="null2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Ismaeel Naar |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê siudiyan îdia kiriye ku êrîşên Îranê yên li ser wan deveran hatine têk birin û diyar kirine ku qiral dê "hemû tevdbîrên pêwîst bigire" ku xwe biparêze ku "di nav de vebijarka bersivdayîna li dijî êrîşkariyê" heye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Edward Wong |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê de hatiye îdia kirin ku hejmarek ji mûşekên îranî li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî hatine têk birin û di encama êrîşên Îranê de kesek sivîl ê ji neteweya asyayî ji ber perçeyên mûşekê ku li ser deverek niştecihbûnê ketine, hatiye kuştin.<ref name=":4">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Iran latest: Netanyahu says 'growing signs' Iran's supreme leader Khamenei is 'gone' after US-Israel attacks |malper=BBC News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=One person killed in UAE after Iranian strikes |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Qeterê îdia kiriye ku wan herî kêm du pêlên êrîşên mûşekî asteng kirine û diyar kir ku ti qurbanî an zirar û ziyaneke milkî çênebûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Beirut |pêşnav=Abdi Latif DahirReporting from |paşnav2=Lebanon |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran Hits Back Across the Mideast, Targeting U.S. Bases and Allies |url=https://www.nytimes.com/2026/02/28/world/middleeast/iran-retaliatory-strikes-region.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li bakurê Îsraîlê avahiyek 9 qatî bi mûşekan hatiye lêdan ku di encamê de kesek birîndar bûye.<ref name=":5">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |sernav=US-ISRAELI ATTACKS ON IRAN KILL 201; IRAN FIRES BACK, BLASTS ACROSS REGION |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Stepansky |pêşnav=Nils Adler,Joseph }}</ref> Her wiha Hayfa û Tel Avîvê jî bûye armanca êrîşên mûşekên Îranê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.1163/2210-7975_hrd-2261-0183 |sernav=news-from-asia-watch-no6-indonesia-soeharto-retaliates-against-critics-may-1995-7-pp |malper=Human Rights Documents online |roja-gihiştinê=2026-02-28 }}</ref> Di heman demê de li gorî raporên ajansan mûşekên ji Îranê li herêmên Urdunê û li bajarê paytext a Emmanê ketine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.marketscreener.com/news/jordan-s-military-says-it-has-downed-two-ballistic-missiles-targeting-the-country-ce7e5cdfd180f321 |sernav=Jordan's military says it has downed two ballistic missiles targeting the country {{!}} MarketScreener |malper=www.marketscreener.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US |paşnav= }}</ref> Rayedarên Ûrdunê diyar kirine ku hêzên wan ên çekdar du mûşekên balîstîk ên Îranî yên ku axa wê hedef digirtin xistine xwarê û ku wan 54 raporên ketina bermayiyan ku zirarên milkî çêkirine tespît kirine lê ti qurbanî çênebûne.<ref name=":4"/><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Rawan Sheikh Ahmad |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li Sûriyeyê mûşekeke balîstîk a Îranê li Suweydayê ketiye û herî kêm 4 sivîlan jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ari |pêşnav=Lior Ben |paşnav2= |tarîx=2026-02-28 |sernav=Report: At least four killed in Iranian missile strike in As-Suwayda, Syria |url=https://www.ynetnews.com/article/8snmn9r7o |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://modern.az/en/dunya/574948/missile-debris-fell-on-syria-there-are-casualties/ |sernav=Missile debris fell on Syria: there are casualties |malper=Modern.az |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=az |paşnav=modern.az }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.corriere.it/esteri/diretta-live/26_febbraio_28/iran-usa-news-diretta-1.shtml |sernav=Iran, le ultime notizie in diretta {{!}} Attacco di Usa e Israele. Netanyahu: «Segnali che Khamenei sia morto». Teheran risponde: missili su Israele, Dubai e basi Usa nel Golfo. Poi l'sms: «Lasciate la capitale» |malper=Corriere della Sera |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=it-IT }}</ref> Herêmên niştecihî yên Dubayê yên nêzîkî marînaya Dubayê û Keştiya Palm a Dubayê rastî êrîşan hatine ku di encamê de otêla Fairmont The Palm şewitiye ku çar kes birîndar bûne û avahiyeke sivîlan li derdora Dohayê bûye armanca mûşekên Îranê.<ref name=":6">{{Jêder-malper |url=https://news.sky.com/story/iran-latest-israel-launches-preventative-attack-defence-minister-says-13509565 |sernav=Iran latest: Supreme leader 'safe and sound', spokesman tells Sky - but Netanyahu claims there 'signs' he is dead |malper=Sky News |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref name=":5"/><ref name=":4"/> Balafirên bêmirov ên Şahed-136 nêzîkî Burc Xelîfeyê armanc girtine ku ev yek bûye sedema fermana valakirinê û protokola awarte ya avahiyê hatiye çalak kirin. Îmaratên Yekbûyî yên Erebî (ÎMAR) ragihandiye ku wan "pêleke nû" yên bermahiyên mûşekên îranî desteser kiriye û "perçeyên ji desteserkirinan" li Ebû Dabî û Dubayê ketine.<ref name="null2026"/> Êrîşên li ser Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê bûne sedema çend birîndarên nediyar.<ref name=":6"/> Li Behrêynê di êvarê de hatiye ragihandin ku droneke îranî li bircêk li herêmeke niştecihbûnê xistiye. Fermandarê hêzên deryayî yên Îranê bi eşkereyî ragihandiye ku her keştiyek ku bixwaze ji Tengava Hurmizê derbas bibe, divê êdî destûra pêşwext ji Îranê werbigire. === 1ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Operation Epic Fury Update, President Donald J. Trump.webm|thumb|Axavtina serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump di derbarê kuştina Elî Xamineyî de]] Di 1ê adarê de Îsraîlê pêlek din a êrîşan li dijî Îranê pêk aniye ku wekê beşek ji kampanyaya xwe ya berdewam ku navenda paytextê hedef digirt. Piştî êrîşên Îsraêlê dezgehên medyayê yên îranî teqînên bihêz ragihandine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603016712 |sernav=Powerful explosions shake Tehran - state media |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Trump di parvekirinekê li ser Truth Social gotiye, "Îranê tenê got ku ew ê îro pir bi tundî lê bidin, ji her demê bêtir ji her demê bêtir. Lêbelê, çêtir e ku ew vê yekê nekin, ji ber ku heke ew bikin, em ê bi hêzek ku berê qet nehatiye dîtin li wan bidin!". CENTCOMê ragihandiye ku ferman ji wan re hatiye dayîn ku "amîra ewlehiyê ya rejîma Îranê hilweşînin".<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Ali Khamenei may be dead, but Donald Trump has unfinished business |url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2026/03/01/ali-khamenei-may-be-dead-but-donald-trump-has-unfinished-business |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Economist |issn=0013-0613 }}</ref> Hêza parastina Îsraîlê (IDF) gotiye ku wan balafireke şer a F-4 û F-5 bombebaran kir ku amadekariya firînê dikirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888372 |sernav=Israeli airstrike hits Iranian jets on runway {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Sîstema HQ-9B ya li dora Tehranê jî hatiye bêbandor kirin. Elî Larîcanî ku berpirsê payebilind ê ewlehiyê yê Îranê ye konseyeke rêberiyê ya demkî ragihandiye û Amerîka û Îsraîl bi hewldana hilweşandina Îranê tawanbar kiriye. Di heman demê de wî pêkhateyên li Îranê wekê "komên cudaxwaz" binav kiriye û di gefên xwe de gotiye "ger ew tevbigerin dê encamên rastîn bibînin". Serokê parlementoya Îranê, Mihemed Baqir Qalibaf, ji bo Trump û Netanyahu gotiye ku wan xeta sor derbas kiriye û "ew ê berdêla wê bidin". Avahiya dadgeha şoreşê ya Tehranê hatiye bombebarankirin û di encama bombebaranê de avahî hilweşiyaye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143#202603016124 |sernav=Live - 'I got him before he got me,' Trump says on killing Khamenei |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Hejmara qurbaniyên êrîşa hewayî ya dibistana Mînabê gihîştiye 148 kesan.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/live/cgjzn5npl7yt |sernav=آنچه گذشت؛ ادامه حملات آمریکا و اسرائیل، صدا و سیما هدف قرار گرفت |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=fa }}</ref> Li nêzîkî Yarîgeha Azadî, [[Qada Azadî]] û [[Birca Mîladê]] teqîn hatine ragihandin.<ref name=":3"/> Komeleya Heyva Sor a Îranê ragihandiye ku li nêzîkî nexweşxaneyên Tehranê û her wiha li nêzî avahiya aştiyê teqîn çêbûne.<ref name=":3"/> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan "serfermandariya giştî ya hêzên ewlehiya navxweyî", digel Baregeha Serellah, hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603018596 |sernav=Israel says it destroyed Iran internal security headquarters in Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li gorî medyaya Îranê, êrîşên Amerîka û Îsraêlê bandor li ser baregehên radyo û televîzyona dewletê jî kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603013820 |sernav=Strikes on Tehran target parts of national radio and TV HQ - state media |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Hatiye diyar kirin ku di êrîşên Amerîka û Îsraêlê de berpirsên Îranê Mihemed Baserî, berpirsekî wezareta îstîxbaratê û Gholamreza Rezaeyan, serokê beşa îstîxbaratê ya polîsên [[FARAJA]] jiyana ji dest dane.<ref name=":3"/> Trump ji [[NBC Newsê]] re diyar kiriye ku "hejmareke mezin ji serkirdeyan" li Îranê jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/trump-responds-reports-ayatollah-death-rcna261149 |sernav=Trump says 'a large amount' of Iran's leadership is gone |malper=NBC News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Di sibeha 1ê adarê de, raporan piştrast kiriye ku Îranê bi mûşek û dronan êrîşê Îsraêl, Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî, Qeter, Kuweyt, Behrêyn, Urdin û Erebistana Siûdî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aicoin.com/en/news-flash/2775332 |sernav=Iran launches missiles at Israel, Israeli military launches defense system |malper=AiCoin |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref name=":7">{{Jêder-malper |url=https://english.news.cn/20260301/fb1f012710ca405784b8adb5bae95190/c.html? |sernav=Daily World Briefing, March 1 |malper=english.news.cn |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref name=":8">{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-israel-us-03-01-2026-693bc30bbbc98660d81f4a13f65ca10f |sernav=US and Israel pound Iran as Trump signals willingness to talk to new leaders after Khamenei's death |malper=AP News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li gorî raporên dawî, Îranê bi mûşekan êrîşî baregeha Flota Pêncemîn a (baregeha leşkerên Amerîkayê) li Behrêynê kiriye.<ref name=":7"/><ref name=":8"/> Hatiye diyar kirin ku du ji mûşekên ku li bajarê Dubaiyê ketiye û dûyên tarî ji Bendera Jebel Ali ya Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî bilind bûne. Piştî êrîşa firokeyên bêpîlot ên milîsên îraqî li hemberê Herêma Kurdistanê nêzîkî li Balafirgeha Hewlêrê teqînek çêbûye.<ref name=":3"/> Wezîrê parastinî ya Keyaniya Yekbûyî John Healey diyar kiriye ku Îranê du mûşek avêtine baregehên brîtanî yên li Qibrisê lê wî bawer nekiriye ku ew di bin êrîşê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/international/article-888356 |sernav=Iran launched missiles at Cyprus, threatening UK troops {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Lêbelê wezîrê parastin a Qibrisê Vasilis Palmas paşê înkar kiriye ku mûşek ber bi Qibrisê ve hatine avêtin û serokwezîr Keir Starmer jî ev yek piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/iran-missiles-cyprus-defence-secretary-b2929655.html |sernav=Iran missiles fired towards UK military bases in Cyprus, defence minister says |malper=The Independent |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Di dema operasyonên dronan de li Tengava Hurmuzê, li gorî agahiyan, bendera Duqmê ji aliyê du dronan ve hatiye lêdan ku di encamê de karkerekî biyanî birîndar bûye û Navenda Ewlekariya Deryayî ya Omanê piştrast kiriye ku tankereke petrolê ya bi navê Skylight ku bi ala Palauyê ye, bi 5 mîlên deryayî (9.3 km) li bakurê bendera Xesabê hatiye hedefgirtin ku di encamê de çar kes ji tîma hind-îranî ya li ser keştiyê birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.64628/ab.s6jad7hag |sernav=Strait of Hormuz: if the Iran conflict shuts world’s most important oil chokepoint, global economic chaos could follow |malper=doi.org |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |paşnav=Schiffling |pêşnav=Sarah }}</ref> Keştiyeke din, tankera MKD VYOM a bi ala Giravên Marshallê piştî ku debasê peravên Omanê dibe rastî êrîşan hatiye û endamekî tîmê hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies |tarîx=2026-03-01 |sernav=Three tankers damaged in Gulf and one seafarer killed as US-Iran conflict escalates |url=https://www.timesofisrael.com/three-tankers-damaged-in-gulf-and-one-seafarer-killed-as-us-iran-conflict-escalates/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ji ber girtina Tengava Hormuzê, 150 keştîyên barhilgir ku di nav de gelek tankerên petrolê jî hene li pişt tengavê asê mane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tagesschau.de/newsticker/liveblog-israel-usa-angriffe-iran-102.html |sernav=Nahost-Liveblog: ++ Militäreinsatz könnte laut Trump vier Wochen dauern ++ |malper=tagesschau.de |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=de |paşnav=tagesschau.de }}</ref> Di heman rojê de mîna roja berê, Riyad jî rastî êrîşên rasterast hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/world/iran/live-blog/iran-attack-strikes-us-israel-trump-khamenei-dead-live-updates-rcna261172 |sernav=Hezbollah and Israel exchange strikes in wake of Khamenei's killing |malper=NBC News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Mûşekeke Îranê dikare ji berevaniya Îsraîlê derbas bibe û li kenîşteyekê li Beyt Şemeşê ketiye 9 kesan jiyana xwe jidest dane 11 kes winda bûne û 51 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/live/us-israel-strikes-iran-khamenei-03-01-2026 |sernav=Israel strikes Lebanon’s capital, responding to missiles from Hezbollah |malper=AP News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Brown |pêşnav=Bridget |paşnav2=Belanger |pêşnav2=Lorian |paşnav3=Benassi |pêşnav3=Ricardo |paşnav4=Hranjski |pêşnav4=Hrvoje }}</ref> Balafireke bêmirov a Îranê li Otêla Crowne Plaza li Manama ya [[Behreyn|Behrêynê]] ketiye ku bûye sedema şewatê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatvnews.com/news/world/iranian-drone-hits-crowne-plaza-hotel-in-bahrain-2026-03-01-1032140 |sernav=Iranian drone hits Crowne Plaza hotel in Bahrain's Manama |malper=India TV News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Crowne Plaza in Bahrain confirms "incident" affected the hotel |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Cheney |pêşnav= }}</ref> Li Ebû Dabiyê li nêzîkî kompleksa Etihad Towers, li nêzîkî balyozxaneya Îsraîlê, bermahiyên droneke hatiye dîtin û dema ku drone dikeve, bermahiyên dronê de zirar daye bircan û jinek û zarok a wê bi sivikî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Cooper |pêşnav3=Helene |paşnav4=Kanno-Youngs |pêşnav4=Zolan |paşnav5=Pager |pêşnav5=Tyler |paşnav6=Zhuang |pêşnav6=Yan |tarîx=2026-03-01 |sernav=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/01/world/iran-attack-khamenei-trump |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di 1ê adarê de ji ber êrîşeke Îranê li [[Kuweyt]]ê kesek hatiye kuştin û 32 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603016189 |sernav=One killed, 32 injured in Iranian attacks on Kuwait, health ministry says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îranê îdia kir ku wan bi çar mûşekan li USS Abraham Lincoln xistiye lê piştre rayedarekî amerîkî vê îdiayê red kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-01 |sernav=Iran’s Guards say they ‘struck’ US aircraft carrier USS Abraham Lincoln |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irans-guards-say-they-struck-us-aircraft-carrier-uss-abraham-lincoln/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî agahiyan, baregeha deryayî ya fransî Camp de la Paix a li Ebû Dabiyê jî ji aliyê mûşek an jî droneke Îranê ve hatiye xistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theyeshivaworld.com/news/liveblogs/live-blog/2518641/smoke-rises-over-french-naval-base-in-abu-dhabi-after-iranian-strike.html |sernav=Smoke Rises Over French Naval Base in Abu Dhabi After Iranian Strike |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-US }}</ref> Du dronên îranî depoyek li Baregeha Deryayî ya El Selam li Ebû Dabî kirine armanc, di encamê de agir bi du konteynerên ku kelûpelên giştî tê de dihatin hilanîn ketiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-GB }}</ref> Li dora saet 15:30 GMT, Erebistana Siûdî îdîa kiriye ku wan kariye rê li çend mûşekên ku hewl didan Baregeha Hewayî ya Prens Sultan û Balafirgeha Navneteweyî ya Qiral Xalid bikin hedef, bigirin. Karbidestên leşkerî yên Keyaniya Yekbûyî gotine ku Typhoonek RAF droneke îranî ku ber bi qada hewayî ya Qeterê ve diçû xistine xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603015680 |sernav=UK says British fighter jet shot down Iranian drone heading toward Qatar |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Mûşek û dronên îranî her wiha li baregeheke leşkerî ya amerîkî ya nêzîkî Hewlêrê ketiye xwarê û kampeke meydanî ya Bundeswehr li rojhilatê Urdunê xistiye, ku di encamê de leşkerekî amerîkî birîndar bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://tass.com/world/2094115 |sernav=Iran targets German bases in Jordan, Iraq — magazine |malper=TASS |roja-gihiştinê=2026-03-02 }}</ref> Ber bi dawiya rojê ve êrîşeke mûşekeke balîstîk li devereke rojavayê Qudsê ketiye û ziyanên milkî li ser rêya derdorê, zirar daye wesayîteke sivîl û şeş kes birîndar bûne. Perçeyên mûşekeke îranî li Eyn Tarma, Sûriyeyê ketiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hjnews.com/world/syria-iran/image_0c0cf6ef-aaca-5464-887f-50bf088af3ef.html |sernav=Syria Iran |malper=The Herald Journal |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=AP |pêşnav=Ghaith Alsayed- }}</ref> === 2ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Epic Fury Strike compilation (997855).webm|thumb|Montajek ji êrîşên Fermandariya Navendî ya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê di dema Operasyona Epic Fury de li Îranê]] Di 2ê adarê de êrîş li ser xalên komara îslamî ya Îranê ku xalên li [[Tehran]] û [[Sine]] bûne armanca êrîşan û her wiha li deverên leşkerî û stratejîk ên wekê navendên fermandariyê û navendên mûşekan jî rastî êrîşan hatine. Piştre di heman rojê de Îranê diyar kiriye ku navenda nukleerî ya Natanzê ji aliyê êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê ve hatiye armancgirtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/articles/cy4wxk7e71xo |sernav=حملات گسترده هوایی به پایتخت ایران؛ آسیب‌ به بیمارستان‌های گاندی و خاتم‌الانبیاء در تهران |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=fa }}</ref> Di sibehan di heman rojê de nexweşxaneya Xetam-el-Enbîa û Gandî ya li Tehranê rastî êrîşan hatine ku ji aliyê Îranê ve hatiye ragihandin û ji aliyê BBC Verify ve hatiye piştrast kirin. Ev nexweşxaneya ji berê ve bi hikûmetê ve girêdayî bûn. Di bersiva êrîşên Hizbullahê de, artêşa Îsraêlê bi rêze bombebaranên stratejîk li ser Beyrût û Geliyê Beqayê berdewam kiriye.<ref name="Kleinbaum2026">{{Jêder-malper |url=https://www.jfeed.com/news/hezbollah-israel-war-declaration |sernav=BREAKING: Hezbollah Officially Declared War on Israel |malper=JFeed |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Kleinbaum |pêşnav=Yair }}</ref> Di heman demê de heman êrîş li başûrê Libnanê jî çêbûne. Piştî demek kurt, hêzên hewayî yên Îsraêlê dest bi êrîşên li Tehranê jî kirine. Hêza hewayî ya DYAyê li baregehên hewayî yên li seranserê Îranê, balafirên leşkerî û avêjerên droneyan ku di nav de gelek F-14 Tomcat hebûn xistiye. Artêşa Îsraêlê (IDF) îdîa kir ku wan di êrîşan de serokê baregeha îstîxbaratê ya Hizbullahê Huseyîn Makled kuştiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-02 |sernav=IDF says it killed Hezbollah intelligence chief in overnight strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-killed-hezbollah-intelligence-chief-in-overnight-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di çarçoveya xweparastina li dijî Hizbullahê de, hêzên çekdar ên Îsraêlê êrîşî sê bajarokên li başûrê Libnanê kirine ku di nav wan de bajarokên Haris, Nebetiye el-Fewqa û Meyfadûn hebûn û piştre fermana valakirinê li pêncî bajarokên cîran daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.repubblica.it/esteri/2026/03/02/diretta/iran_guerra_usa_israele_news_oggi-425194152/ |sernav=Iran, le news dalla guerra. Trump: “Li stiamo massacrando”. E non esclude invio soldati |malper=la Repubblica |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=it }}</ref> Ajansa medyayî ya Siûdî El Hadath ragihandiye ku rêberê siyasî yê Hizbullahê û endamê parlamentoya Libnanê Mihemed Raad di êrîşeke hewayî de hatiye kuştin.<ref name="Boxerman2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Cooper |pêşnav3=Helene |paşnav4=Kanno-Youngs |pêşnav4=Zolan |paşnav5=Pager |pêşnav5=Tyler |paşnav6=Zhuang |pêşnav6=Yan |tarîx=2026-03-01 |sernav=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/02/world/iran-us-israel-attack-trump |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Îsraêlê hişyarî daye libnanî yên ku ji malên xwe reviyane ku venegerin û gelek kesan gotine ku ew nizanin piştî ku roj diçe ava ew ê çawa bigihîjin xwarin an avê. ==== Êrîşên Hizbullah û Îranê ==== Li dora nîvê şeva bi dema herêmî, baregeha hêza hewayî ya qraliyetê li [[Akrotîrî]], [[Qibris]]ê, rastî êrîşeke gumanbar a bêmirov hatiye û li seranserê Akrotîrî û Dhekelî yê sîrenên êrîşa hewayî lê daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-GB }}</ref> Her çiqas yek ji wan karîbû li balafirgehê bikeve û zirarên piçûk çêbike, li gorî agahiyan êrîşên pênc dronan hatine têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/security-threat-declared-at-uk-cyprus-bases |sernav=UK Cyprus base hit by drone |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://english.news.cn/europe/20260302/f1219f92cf764cfda2bcbac966935263/c.html |sernav=Urgent: Explosions heard at Britain's air force base in Cyprus: British media |malper=english.news.cn |roja-gihiştinê=2026-03-02 }}</ref> Sîstema hişyariya otomatîk a leşkerî ya brîtanî diyar kiriye ku "gefeke ewlehiyê ya berdewam" heye û wezareta parastinê îdia kiriye ku "baregehê bersiv daye" êrîşê.<ref name="Fulton2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fulton |pêşnav=Adam |paşnav2=Dunbar |pêşnav2=Marina |paşnav3=Richards |pêşnav3=Serena |paşnav4=Lowe |pêşnav4=Yohannes |paşnav5=Vernon |pêşnav5=Hayden |paşnav6=Ratcliffe |pêşnav6=Rebecca |tarîx=2026-03-02 |sernav=Trump warns there could be more casualties after service members killed – as it happened |url=https://www.theguardian.com/us-news/live/2026/mar/01/us-israel-war-on-iran-ayatollah-ali-khamenei-i-dead-latest-reports |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref name="Fulton2026"/> Ev yek paşê ji aliyê rayedarên qibrisî ve hatiye piştrast kirin.<ref name="Fulton2026"/> Li gorî agahiyan çend demjimêr piştî ku Keyaniya Yekbûyî destûr daye Dewletên Yekbûyî ku bingehên wan ên leşkerî ji bo operasyonên li dijî Îranê bikar bîne, pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Campbell |pêşnav=Lucy |paşnav2=Ambrose |pêşnav2=Tom |paşnav3=Lowe |pêşnav3=Yohannes |paşnav4=Fulton |pêşnav4=Adam |paşnav5=Ambrose |pêşnav5=Lucy Campbell (now); Tom |paşnav6=Fulton (earlier) |pêşnav6=Adam |tarîx=2026-03-02 |sernav=Middle East crisis live: Israel launches new attacks on Tehran and Beirut as Trump lays out objectives |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Îranê her wiha îdîa kiriye ku droneke MQ-9 reaper a amerîkî xistiye xwarê. Çavkaniyên Îsraêlê ragihandine ku di saetên serê sibê yên 2ê adarê de ji nav Libnanê ber bi axa wê ve roket hatine avêtin û li ser Heyfa û Celîleya Jorîn dengê sîrenan hatiye lêxistin.<ref name="Fulton2026"/><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |pêşnav= |tarîx=2026-03-01 |sernav=Rockets launched from Lebanon for first time in months, setting off sirens across northern Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rockets-launched-from-lebanon-for-first-time-in-months-setting-off-sirens-across-northern-israel/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraêlê gotiye ku wan mûşekek têk biriye, di heman demê de mûşekên din jî li deverên vekirî xistine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Glikman |pêşnav=Eitan |paşnav2=Kraus |pêşnav2=Yair |tarîx=2026-03-01 |sernav=IDF: Rocket intercepted from Lebanon, several landed in open areas; drone intrusion alerts |url=https://www.ynetnews.com/article/08vx55nmo |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Îstîxbarata îsraêlî bawer dike ku êrîş encama fermanek ji Tehranê bû û berdevkê artêşa Îsraêlê daxuyaniyek awarte daye û diyar kiriye ku êrîş divê wekê "ragehandina fermî ya şer ji aliyê Hizbullahê ve" were hesibandin û soz daye ku gefê "bêbandor bike".<ref name="Kleinbaum2026"/> Hizbullah berpirsiyariya xwe di êrîşê de piştrast kiriye û diyar kiriye ku wan di bersiva kuştina Xamineyî de êrîşî baregeheke Îsraîlê li Heyfayê kiriye. Li gorî raporên medyaya civakî, du dronan li nêzîkî Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê baregeha serketinê ya Amerîkayê kirin armanc û yek ji wan li baregehê ketiye. Di heman demê de çend teqînan li Hewlêr, li Başûrê Kurdistanê pêk hatine. Komeke alîgirê Îranê ya bi navê "parêzvanên lîwaya xwînê" diyar kirine ku ew li pişt van her du êrîşan in û îdia kirine ku ew ji bo tolhildana kuştina Xamineyî van êrîşan pêk anîne.<ref name="Boxerman2026"/> Êrîşeke Îranê li ser bendera Mîna Selman a Behrêynê bûye sedema şewatê. Perçeyên mûşekek ku hatibû têk birin li ser "keştiyeke biyanî" ku li herêma pîşesaziyê ya Selman dikeve, bûye sedema mirina karkerekî û birîndarbûna giran ên du kesên din. Li Ras Tanura ya Aramco ya li Erebistana Siûdî, tesîseke rafineriyê zirar dîtiye û bûye sedema şewateke kontrolkirî. Di destpêkê de dihat bawerkirin ku ji ber êrîşeke bi dronan çêbûye lê rayedarên Siûdî diyar kirin ku şewat ji ber bermahiyên mûşekeke Îranî ya têk birî derketiye. Wezareta berevaniyê ya Kuweytê diyar kiriye ku "çend" balafirên amerîkî li Kuweytê ketine xwarê. Piştre hatiye diyar kirin ku balafirên şer ên Amerîkayê ji aliyê hêzên Amerika an Kuweytê bi şaşî hatine lêxistin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-02 |sernav=Small fire under control at Saudi Aramco refinery after apparent drone strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/small-fire-under-control-at-saudi-aramco-refinery-after-apparent-drone-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> CNNê teqînên li bajarên mezin ên herêma Kendavê ragihandiye. Li Dubaî, Ebû Dabî û Dohayê teqîn çêbûne. Li gorî Ajansa Nûçeyan a Kuweytê ya dewletê, rafineriyeke petrolê bi şarapnelê hatiye armancgirtin. Li Erebistana Siûdî droneyan rafineriya Ras Tanura armanc girtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk |sernav=Live updates: Trump warns Iran about larger strikes as war spirals in Middle East |malper=CNN |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Lee |pêşnav= }}</ref> Li Behrêynê wezareta karên hundir diyar kiriye ku li seranserê welêt siren hatine lêxistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603026672 |sernav=UAE intercepts 9 Iranian ballistic missiles, 6 cruise missiles, ministry says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li Qibrisê Balafirgeha Navneteweyî ya Pafosê li ser tespîtkirina tiştekî nenas ê biyanî yê ku li ezman hatiye valakirin û di heman demê de li ser tespîtkirina gefek pêşdîtî ya li hemberî baregeha Akrotiriyê careke din sîren lê daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/paphos-airport-evacuated-reports |sernav=Paphos airport returns to operation after evacuation |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://knews.kathimerini.com.cy/en/news/sirens-sound-again-at-akrotiri-base-as-tensions-remain-high |sernav=Sirens sound again at Akrotiri base as tensions remain high |malper=knews.com.cy |roja-gihiştinê=2026-03-02 |paşnav=Solutions |pêşnav=BDigital Web }}</ref> Paşê hikûmeta Qibrisê piştrast kiriye ku ew tişt du dron bûn ku bêyî ku zirarê bidin hatine têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://news.sky.com/story/raf-base-in-cyprus-hit-by-drone-strike-ministry-of-defence-says-13514072 |sernav=RAF base hit, with more drones intercepted |malper=Sky News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Piştî bûyerê Yewnanistanê ragihandiye ku ew ê firkate û balafirên F-16 bi cih bikin ku Qibrisê ji her êrîşeke din ên Îranê biparêzin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://in-cyprus.philenews.com/local/we-will-strike-cyprus-hard-iranian-general-says-over-american-presence-on-island/ |sernav=We will strike Cyprus hard, Revolutionary Guards general says over American presence on island |malper=in-cyprus.philenews.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://caliber.az/en/post/iranian-general-warns-of-intense-attacks-on-cyprus-over-us-presence |sernav=Iranian General warns of "intense" attacks on Cyprus over US presence - VIDEO |malper=caliber.az |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Piştre di heman rojê de Îranê êrîşên li dijî binesaziya enerjiyê li Qeterê pêk aniye. Balafirên bêmirov ên Îranê li baregehên gaza xwezayî ya şilekirî (LNG) yên Qeterê xistiye ku bûye sedema rawestandina hilberînê. Her wiha, mûşek û dron ber bi deverên li Qatarê ve hatine şandin ku di nav de Baregeha Hewayî ya El Udeyd û tesîsên pîşesaziyê hebûn, hêzên Qatarê îdîa kiriye ku wan gelek ji van êrîşan têk birine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=England |pêşnav=Andrew |paşnav2=Moore |pêşnav2=Malcolm |paşnav3=Sandlund |pêşnav3=William |paşnav4=Millard |pêşnav4=Rachel |tarîx=2026-03-02 |sernav=Gas prices soar as Iranian attacks force shutdown of Qatari production |url=https://www.ft.com/content/dac7a77d-e0f4-4f52-a3d4-55b145e67347 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=Financial Times }}</ref> === 3ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Attack around Enghelab Square 9.jpg|thumb|Di 3ê adarê de Qada Enqelab a Tehranê]] Di saetên serê sibeha 3ê adarê de Îsraîlê li Libnan û Îranê bombebaran û êrîşên xwe berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/lebanon-israel-hezbollah-6c73ef0f5836632a2d2b34145900c28b |sernav=Lebanon’s leaders turn on Hezbollah as airstrikes hit Beirut and thousands seek shelter |malper=AP News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Tawil |pêşnav=Fadi |paşnav2=español |pêşnav2=BASSEM MROUE Leer en }}</ref> Îsraêlê gotiye ku wan yek ji fermandarên artêşa Îranê kuştiye û piştî êrîşa mûşekên li hemberî Îsraêlê, diwanzdeh endamên Hizbullahê girtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-03-26 |sernav=Live updates: Israel hits Beirut and Tehran as Trump warns Iran of escalated strikes |malper=CNN |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en |paşnav=Yosef |pêşnav= }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan baregeha konseya bilind a ewlekariya neteweyî, digel binesaziya fermandarî û kontrolê û ofîsa serokkomarî ya Îranê hilweşandiye û destnîşan kiriye ku wan "navenda herî navendî û girîng a rejîma Îranê" armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603031120 |sernav=Israel strikes Iran leadership compound in central Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Wezîrê berevaniya Îsraêlê ji bo desteserkirina pozîsyonên stratejîk ên Libnanê destûr daye ku artêş destwerdana bejayî ya Libnanê bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lbc.co.uk/article/israel-launches-ground-invasion-of-lebanon-and-trump-issues-new-warning-5HjdTm8_2/ |sernav=Israel launches ground invasion of Lebanon and Trump warns 'hardest hits were yet to come' |malper=LBC |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en |paşnav=McShane |pêşnav=Asher }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260303-israel-orders-troops-to-seize-new-positions-in-lebanon |sernav=Israel orders troops to seize new positions in Lebanon |malper=France 24 |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Li gorî çavkaniyên amerîkî, wan bi giranî zirar dane şiyanên deryayî yên Îranê, bi taybetî li Kendava Omanê ku tê gotin çend keştîyên şer ên Îranê hatine rûxandin û li baregehên girîng ên Îranê hatine xistine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.navalnews.com/naval-news/2026/03/us-strikes-destroy-irans-main-naval-assets/ |sernav=US Strikes Destroy Iran's Main Naval Assets |malper=Naval News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en-US |paşnav=Ozberk |pêşnav=Tayfun }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.twz.com/news-features/irans-key-naval-base-on-strait-of-hormuz-set-ablaze-from-strikes |sernav=Iran's Key Naval Base On Strait Of Hormuz Set Ablaze From Strikes |malper=The War Zone |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en-US |paşnav=Rogoway |pêşnav=Joseph Trevithick, Tyler }}</ref> Qesra Golestanê ku di lîsteya mîrata cîhanî ya UNESCOyê de ye, ji ber bermahiyên êrîşa ezmanî ya Îsraêl û Amerîkayê ziyan dîtiye ku bûye sedema zirarê ku di nav de Hola Golestanê û Textê Mermerî hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/culture/2026/03/03/unesco-expresses-concern-over-the-protection-of-cultural-heritage-sites-in-middle-east |sernav=UNESCO shares concerns over protection of cultural heritage sites |malper=euronews |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Wezareta mîrata çandî, geştiyariyê û karên destan a Îranê bi fermî ji UNESCOyê xwestiye ku rewşê binirxîne û UNESCOyê daxuyaniyek weşand û destnîşan kiriye ku zirardayîna milkên dîrokî li dijî qanûnên navneteweyî ye.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=How Iran Conflict Damaged Golestan Palace, Once Home Of Peacock Throne Looted From Delhi |url=https://www.ndtv.com/lifestyle/how-iran-conflict-damaged-golestan-palace-once-home-of-peacock-throne-looted-from-delhi-11162756/amp/1 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=www.ndtv.com |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan Dawûd Elîzade, fermandarê şaxê Libnanê ya hêza Qudsê, li Tehranê kuştiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-03 |sernav=Top IRGC commander, responsible for Lebanon, killed in Tehran strike — IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/top-irgc-commander-responsible-for-lebanon-killed-in-tehran-strike-idf/ |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên hewayî yên Amerîka-Îsraêlê avahiya konseya tesbîtkirina berjewendiyê li Tehranê hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603037480 |sernav=Video shows ruins of Iran's Expediency Council building after strikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Li gorî rayedarên îsraîlî dibe ku êrîş dijwartir bibin û şerekî bejayî ya kûrtir jî di nav xwe de bigirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tankersley |pêşnav=Jim |paşnav2=McCreesh |pêşnav2=Shawn |paşnav3=Troianovski |pêşnav3=Anton |paşnav4=Rennison |pêşnav4=Joe |tarîx=2026-03-03 |sernav=Israel Begins ‘Broad Wave of Strikes’ on Iran’s Infrastructure |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/04/world/iran-war-israel-lebanon-trump |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Tehranê baregeheke pêşxistina çekên nukleerî ya veşartî ku wekê Min Zadaî bi nav kiriye, hilweşiyaye û ji destpêka şer ve 300 avêjerên mûşek ên îranî ji holê rakiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-888715 |sernav=IDF destroys secret nuclear site, thousands of missile pads {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Serokê Amerîkayê Donald Trump gotiye ku Amerîkayê "dabînkirinek bêdawî" ya çekên giran di destê xwe de digire lê ew ji dewletên din bêtir dabînkirinan dixwaze. Trump her wiha gotiye ku ew ji serkeftinek "MEZIN" a Amerîkayê bi bawer e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603033568 |sernav=US munitions stockpiles at record levels in key categories, Trump says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Rêveberê giştî yê Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus ragihandiye ku sê pisporên tenduristiyê dema ku ji bo alîkariya kesên bi bandordar li başûrê Libnanê dixebitin mirine û şeş jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Hizbullahê û Îranê ==== Saet di 1:40ê sibê de, bi dema herêmî (22:00 GMT) rêze teqînên bihêz li Dohayê hatine tomarkirin û piştî çend demjimêran jî heman êrîş berdewam kiriye. Dengê teqînan li Qibrisê, li Larnaca, taxa Mackenzie û li nêzîkê Balafirgeha Navneteweyî ya Larnacayê û baregeha brîtanî ya li Dhekeliyê hatiye bihîstin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cedarnews.net/newstasks/breakingnews/explosions-reported-in-israel-and-cyprus/905942/ |sernav=Explosions reported in Israel and Cyprus {{!}} Cedar News |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.mirror.co.uk/news/world-news/cyprus-larnaca-iran-live-explosion-36806399 |sernav=Fresh security scare for UK military base in Cyprus |malper=The Mirror |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Blackshaw |pêşnav=Ethan |paşnav2=Nunes |pêşnav2=Eliana |paşnav3=Vickers-Price |pêşnav3=Rachel }}</ref> Di saet 3:30ê sibehê bi dema herêmî (23:30 GMT) li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî gelek mûşekên ku ji Îranê ber bi mîrgehê ve hatine tespît kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gulfnews.com/uae/uae-air-defences-intercept-iranian-ballistic-missiles-1.500461428 |sernav=UAE air defences intercept Iranian ballistic missiles |malper=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Amir |pêşnav=Khitam Al }}</ref> Li Riyadê jî teqîn pêk hatiye û dû yê di encama van teqînan hatin dîtin û agir li balyozxaneya herêmî ya amerîkî dest pê kiriye ku ji aliyê du dronên îranî ve hatibû armanc girtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fulton |pêşnav=Adam |paşnav2=Campbell |pêşnav2=Lucy |paşnav3=Lawther |pêşnav3=Fran |paşnav4=Ambrose |pêşnav4=Tom |paşnav5=Lowe |pêşnav5=Yohannes |tarîx=2026-03-03 |sernav=Fire at US embassy in Riyadh after drone strike – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |roja-gihiştinê=2026-03-03 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref name="Stout2026">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk |sernav=Live updates: US Gulf allies fend off attacks as Trump warns Iran of ‘big wave’ of strikes |malper=CNN |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Stout |pêşnav= }}</ref> Polîsê Îsraîlê ragihandiye ku di encama ketina parçeyên mûşekên Îranê li Tel Avîvê kesek birîndar bûye. Her wiha di demjimêrên serê sibê de, li seranserê Behreynê sîrenan dest bi çalakbûnê kirin û hikûmetê bang li welatiyan kiriye ku ji ber êrîşan di cihê ewle de bimînin.<ref name="Stout2026"/> Li gorî raporên ku li ser medyaya civakî hatine parvekirin li Hewlêr a Başûrê Kurdistanê teqîn çêbûne û berxwedana îslamî ya Iraqê berpirsiyariya êrîşê girt ser xwe û gotiye ku wan otêlek ku leşkerên amerîkî tê de ne armanc girtiye. Balyozxaneya Amerîkayê ya li Riyadê ji aliyê du dronan ve hatiye armanc girtin û bûye sedema şewat û zirarê lê ji ber ku avahî vala bû, qurbanî û birîndar çênebûye. Li [[Başûrê Kurdistanê]] qaymeqamê [[Koye (navçe)|Koyeyê]] ragihandiye ku danê sibehê 3ê adarê de artêşa Îranê bi sê dronan êrişî Kampa Azadiyê ya li Koyeyê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/030320262 |sernav=Bi dron û mûşekan êrişî Kampa Azadiyê ya li Koyeyê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en }}</ref> === 4ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Attack on residential homes in central Tehran 1.jpg|thumb|Piştê êrîşên Amerîka û Îsraêlê ku zirar dîtiye]] Wezîrê derve yê Amerîkayê Marco Rubio di 4ê adarê de ragihandiye ku dê êrîşên Amerîka û Îsraîlê yên li ser Îranê zêde bibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492 |sernav=As Iran retaliates, largest US military base in Middle East hit by ballistic missile, Qatar says |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Êrîşên Îsraêlê li hemberî baregeha Besîcê bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/c62gg44d53xt |sernav=US says 'firepower over Iran to surge dramatically' as Israel bombards Beirut and Tehran |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB }}</ref> Li gorî çavkaniyên îranî, Mucteba Xameneyî ji êrîşeke ezmanî sax filitiye. Qeterê deh kesan bi tohmeta ku wekê şaneyek muhafizên şoreşê ya Îranê li axa Qeterê kar dikirin, li ser binesaziya leşkerî daneyan kom dikirin û hinek ji wan ji bo karanîna dronan perwerdehî dîtibûn girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thepeninsulaqatar.com/article/04/03/2026/qatar-state-security-announces-the-arrest-of-two-cells-affiliated-with-the-iranian-revolutionary-guard |sernav=Qatar State Security announces the apprehension of two cells affiliated with the Iranian Revolutionary Guard |malper=thepeninsulaqatar.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Newspaper |pêşnav=The Peninsula }}</ref> Hêzên hewayî yên Îsraêlê ragihandiye ku balafireke şer a Yak-130 a Îranî ya çêkirî ya Rûsyayê li ser Tehranê ji aliyê balafireke F-35 ve hatiye xistin. Ev yekem car e ku F-35 balafireke şer a bi mirovî di şerê hewayî de dixe xwarê û yekem car ji sala 1985an vir ve hêza hewayî ya Îsraêlê balafireke şer dixe xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888768 |sernav=Israel F-35 downs Iranian fighter jet in first war dogfight {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Keştiyeke şer a Îranê ya bi navê IRIS Dena, bi qasî 40 mîlên deryayî (74 km) li başûrê Galle, Srî Lankayê, li [[Okyanûsa Hindî]] ji aliyê binavderiyeke hêza deryayî ya Dewletên Yekbûyî ve hatiye noqandin. Ev keştiya hatiye lêdan piştî beşdarbûna xwe di nirxandina flota navneteweyî ya 2026an û tetbîqata piralî ya MILAN li Vîsakhapatnam, Hindistanê, di dema vedigeriya xwe ya Îranê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-04 |sernav=Sri Lanka rescues 32 sailors from sunk Iranian warship, recovers ‘few bodies’ |url=https://www.thehindu.com/news/international/sri-lanka-rescues-sailors-from-sinking-iranian-ship/article70702468.ece |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Hindu |ziman=en-IN |issn=0971-751X }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2026/Mar/04/at-least-87-killed-as-iranian-warship-sinks-in-indian-ocean-after-us-submarine-strike |sernav=Over 100 feared dead after US submarine strike on Iranian frigate in Indian Ocean |malper=The New Indian Express |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Rana |pêşnav=Javaria }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/sri-lanka-navy-sends-ships-aircraft-after-distress-call-from-iranian-vessel-iris-dena-101772605277885.html |sernav=Sri Lanka sends jets over Iran naval ship's distress call, denies ‘submarine attack’ reports; several feared dead |malper=Hindustan Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Ew yekem keştî bû ku ji aliyê binavbehrekê ve di şerên çalak de hatiye noqandin ê ji dema General Belgrano ya ARA di dema Şerê Falklandê de û ji dema Şerê Cîhanê yê Duyem ve, yekem keştî ye ku ji aliyê binavbehreke amerîkî ve hatiye noqandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.twz.com/news-features/u-s-submarine-sinks-iranian-warship-in-the-indian-ocean |sernav=U.S. Navy Submarine Torpedoes Iranian Frigate In Indian Ocean |malper=The War Zone |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US |paşnav=Trevithick |pêşnav=Howard Altman, Joseph }}</ref> Piştê êrîşê keştiya Îranê di serê sibehê de sînyala rewşa awarte daye ku ev yek bû sedema operasyona lêgerîn û rizgarkirinê ya awarte ya ji aliyê hêza deryayî ya Srî Lankayê û hêza hewayî ya [[Srî Lanka]]yê. 32 kesên saxmayî ji aliyê hêzên deryayî yên Srî Lankayê ve bi serkevtî hatine rizgarkirin û ji bo nexweşxaneya neteweyî ya Galleyê hatin veguhastin, li wir ji ber westandinê û birînên têkildarî teqînê dermankirina wan a bijîşkî hatiye wergirtin. Di heman demê de hêzên deryayî yên Srî Lankayê li cihê bûyerê 87 cinazeyên deryavanên Îranî dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/iris-dena-news-live-updates-iran-navy-ship-explosion-submarine-attack-sri-lanka-coast-death-toll-us-war-march-4-news-101772625664489.html |sernav=Iris Dena news highlights: US says Iran's warship Iris Dena sunk in torpedo attack near Sri Lanka, at least 87 dead |malper=Hindustan Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://themorning.lk//articles/6eDXFEnyeabdwhQqvzFE |sernav=Around 180 sailors were onboard the distressed Iranian naval ship ‘IRIS Dena’ off Galle- FM |malper=Latest in the News Sphere {{!}} The Morning |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Rêjeya avêtina mûşekên balîstîk ji aliyê Îranê ve ji destpêka şer heta 4ê adarê kêm bûye û analîst balê dikişînin ser kêmbûna depoyên mûşek û avêjerên Îranê û her wiha stratejiya kêmkirina çekan bikar tîne ku ji bo şerekî dirêjtir berxwe bide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/bc7b386f-23e9-4b97-8613-9f7abe985be1 |sernav=Client Challenge |malper=www.ft.com |roja-gihiştinê=2026-03-06 }}</ref> Îranê li dijî Baregeha Hewayî ya El Udeid û tesîsa rafineriya petrolê ya Ras Tanura ya Aramco êrîş pêk anîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492&entryId=130737063 |sernav=Qatar says Al Udeid Air Base hit by ballistic missile |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber pêşbîniya êrîşên Îranê fermana derxistina karkerên ne-esasî yên li Qibrisê da û hişyariya seferê ji bo wî welatî daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/04/america-evacuates-non-essential-workers-from-cyprus/ |sernav=America Evacuates Non-Essential Workers from Cyprus Greek City Times |malper=Greek City Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB |paşnav=Papadopoulos |pêşnav=Kosta }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usatoday.com/story/travel/2026/03/04/cyprus-travel-safety-risks/88978882007/ |sernav=Reconsider visiting this European country, State Department says |malper=USA TODAY |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US |paşnav=Chen |pêşnav=Eve }}</ref> Hizbullah li başûrê Libnanê guleyên dijî-tank avêtine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-04 |sernav=IDF says 2 troops moderately injured today from anti-tank fire in southern Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-2-troops-moderately-injured-today-from-anti-tank-fire-in-southern-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Balafirgeha Navneteweyî ya Larnaca li Qibrisê di bersiva droneke Libnanî de ku ji aliyê balafirên F-16 ên yewnanî ve hatiye xistin, bi awayekê demkî hatiye girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/04/cyprus-larnaca-airspace-closure-suspicious-object/ |sernav=Cyprus Closes Larnaca Airspace After Suspicious Object Detected Greek City Times |malper=Greek City Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB |paşnav=Bureau |pêşnav=Athens }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://breakingthenews.net/Article/Cyprus%27-Larnaca-closes-airspace-due-to-suspicious-object/65798562 |sernav=Cyprus' Larnaca closes airspace due to suspicious object |malper=breakingthenews.net |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Raporan behsa girtina qada hewayî ya Qibrisê kirin lê ev yek paşê ji aliyê hikûmeta Qibrisê ve hatiye redkirin û hikûmeta Qibrisê di heman daxuyaniyê de hebûna tiştê nenas ji Libnanê jî piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/04/cypriot-airspace-closed-reports |sernav=Govt insists Cypriot airspace is open |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Mûşekek balîstîk ku ji axa Îranê hatibû avêtin, dema ku ketibû qada hewayî ya Tirkiye ji aliyê pergalên parastina hewayî yên entegre yên NATOyê ve hate astengkirin ku ev yek nîşana gurrbûneke girîng di pevçûna herêmî de ye. Ev yekem binpêkirina rasterast a axa endamekî NATOyê bû di dema dijminatiyên berdewam de pêk hatiye. Di bersiveke dîplomatîk de, Îranê bi vê êrişê fermî red kiriye ku bi zanebûn Tirkiye nekiriye hedef û bûyer wekê "anormalîyeke teknîkî" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-04 |sernav=Turkey says Iranian ballistic missile entered its airspace, shot down by NATO |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/turkey-says-iranian-ballistic-missile-entered-its-airspace-shot-down-by-nato/ |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 5ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Êrîşeke esmanî ya amerîkî û îsraîlî hola werzîşê ya girtî ya 12.000 kursiyan a kompleksa azadî ya Tehranê hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603051320 |sernav=Missile strike destroys 12,000-seat indoor arena at Tehran’s Azadi complex |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Du serokên xwendekarên Besîcê ku hatiye îdiakirin ku di tepeserkirina xwepêşandanan de beşdar bûne, di êrîşên esmanî yên Îsraîlê de hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202603053543#202603054727 |sernav=Live - Trump demands Iran’s ‘unconditional surrender’ as Khamenei bunker destroyed |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Li gorî daneyên ku ji aliyê [[Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê]] ve hatiye weşandin li Îranê 13 navendên tenduristiyê di dema pevçûnê de hatine bombebarankirin. ==== Êrîşên Îranê ==== Di 5ê adara 2026an de, çavkaniyek leşkerî ji [[Ajansa Nûçeyan a Farsê]] re gotiye ku Îranê ji 28ê sibatê ve zêdetirî 500 mûşekên balîstîk û deryayî û nêzîkî 2.000 dronan ber bi welatên kendavê ve şandine. Di raporê de hatiye îdîakirin ku hema hema ji sedî 40ê şandina dronan ber bi Îsraêlê ve hatine kirin û ji sedî 60ê ji dronan jî ber bi hedefên amerîkî yên li herêmê ve hatine şandin. Serokê [[Ûkrayna]]yê [[Volodîmîr Zelenskî]] diyar kiriye ku Ûkraynayê ji bo alîkariya bi dronên Şahed ên îranî daxwazek ji Amerîkayê wergirtiye. Serokê Dewletên Yekbûyî Donald Trump diyar kiriye ku ew ê alîkariya Ûkraynayê qebûl bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.ara.cat/international/trump-asks-zelensky-for-help-defending-against-iranian-drones_1_5669750.html |sernav=Trump asks Zelensky for help defending against Iranian drones |malper=Ara in English |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Ferrer |pêşnav=Antònia Crespí }}</ref> Di dema serdana wezîrê berevanî ya [[Keyaniya Yekbûyî]] John Healey de ti mûşek ber bi Qibrisê ve nehatin şandin lêbelê sîrenên li baregehên brîtanî du caran lê daye û di nav nifûsa herêmî de bûye sedema metirsiya berfireh û cihguhertinê. Her du caran jî baregehan piştrast kirine ku mûşek hatine avêtin lê ev mûşek negihîştin [[Qibris]]ê. Di heman demê de [[Îtalya]], [[Holenda]] û [[Spanya]]yê piştrast kirine ku ew ê keştîyên şer bişînin ku Qibrisê ji êrîşan biparêzin ku di nav de firqateya ''Cristóbal Colón'' jî hebû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Elgot |pêşnav=Jessica |tarîx=2026-03-05 |sernav=Sirens over RAF Akrotiri in Cyprus are stark reminder of its proximity to war |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/05/sirens-over-raf-akrotiri-in-cyprus-are-stark-reminder-of-its-proximity-to-war |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di heman demê de [[Keir Starmer]] piştrast kiriye ku baregehên brîtanî li Qibrisê bi taybetî ji bo xistina dronên îranî werin bikar anîn û diyar kiriye ku baregeh ji bo parastina qada hewayî ya Ûrdunê werin bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/05/spain-italy-and-netherlands-join-european-naval-deployment-to-cyprus |sernav=Spain, Italy and Netherlands join European naval deployment to Cyprus |malper=euronews |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.latimes.com/politics/story/2026-03-05/europe-commits-to-expanding-iran-campaign-as-israel-strikes-southern-lebanon |sernav=Trump vows to select Iran's new leader, but Tehran is digging in |malper=Los Angeles Times |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US }}</ref> Hatiye diyarkirin ger ji Îrlendayê were xwestin, ew ê amade be ku Qibrisê biparêze û tevlî hevpeymaniya parastinê ya ewropî bibe ku li dora giravê seferber bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.irishexaminer.com/news/arid-41804990.html |sernav=Ireland urged to assist Cyprus if it invokes EU mutual defence clause |malper=Irish Examiner |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=O’Keeffe |pêşnav=Cormac }}</ref> Parçeyên ji mûşekek ku hatiye li jor hatine têkbirin li Petah Tikva ketine û li herêmê şewat çêbûye. === 6ê adarê === [[Wêne:Airstrike on the residential town of Shahid Boroujerdi 20 Avash.webp|thumb|Di 6ê adara 2026an de dîmenek ji encamên êrîşên esmanî yên DYA-Îsraîlê li Tehran a Îranê]] Serokê [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] Donald Trump di 6ê adarê de gotiye ku "sînorên demê" ji bo dirêjahiya şer tune neye û Hegseth diyar kiriye ku şer "nû dest pê kiriye."<ref name="Dautrich2026">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-05-26 |sernav=Day 6 of Middle East conflict — countries intercepting Iranian strikes, US ramps up campaign |malper=CNN |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en |paşnav=Dautrich |pêşnav= }}</ref><ref name="Dautrich2026"/> Êrîşên ezmanî yên Amerîka û Îsraêlê li ser baregeheke îstîxbarata IRGC li [[Luristan (parêzgeh)|Loristanê]]<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202603053543#202603063094 |sernav=Live - Iran says it is not seeking ceasefire as Trump threatens ‘death, fire and fury’ |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-10 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> û sê leşkerên aştîparêzên ganayî yên ku di nav hêzên UNIFILê de bûn, li Başûrê Libnanê bûne hedefa mûşekekan û birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260306-us-warns-bombardment-surge-as-israel-strikes-iran-lebanon |sernav=War in the Middle East: Ghanaian peacekeepers in Lebanon wounded in missile attacks |malper=France 24 |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> Tankera îranî IRIS Bushehr ji aliyê hêzên deryayî yên [[Srî Lanka]]yê ve hatiye desteserkirin ku ev yekem car e ku ji [[Şerê Cîhanî yê Duyem|Şerê Cihanê ya Duyem]] vir ve keştiyeke şer li welatekî bêalî hatiye desteserkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.newsfirst.lk/2026/3/5/sri-lanka-takes-control-of-iranian-ship-iris-bushehr-and-208-crew |sernav=Sri Lanka Takes Control of Iranian Ship Iris Bushehr and 208 Crew |malper=english.newsfirst.lk |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Hatiye îdîakirin ku li Azerbaycanê hêzên ewlehiyê yên herêmî planeke êrîşî ya girêdayî Îranê asteng kirine. Kesên ku hatine girtin bi îdîaya bi plankirina teqandina boriya petrolê ya Bakû-Tiblîsî-Ceyhan, balyozxaneya Îsraêlê û kenîşteyên li Bakûyê hatin sûcdar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://ukranews.com/en/amp/news/1138555-azerbaijan-announces-prevention-of-terrorist-attacks-planned-by-iran-against-israeli-embassy-and |sernav=Azerbaijan announces prevention of terrorist attacks planned by Iran against Israeli Embassy and synagogue |malper=ukranews.com |roja-gihiştinê=2026-03-10 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/06/azerbaijan-says-it-stopped-iranian-terror-attacks-dismantled-terror-cells |sernav=Azerbaijan says it stopped Iranian terror attack plot |malper=euronews |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> === 7ê adarê === DYAyê sêyem keştiya balafiran a bi navê ''USS George H. W. Bush'' şandiye [[Rojhilata Navîn]].<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.freepressjournal.in/world/operation-epic-fury-is-us-deploying-3rd-carrier-uss-george-hw-bush-cvn77-to-the-middle-east-amid-iran-war-heres-all-we-know |sernav=Operation Epic Fury: Is US Deploying 3rd Carrier, USS George H.W. Bush (CVN‑77), To The Middle East Amid Iran War? Here's All We Know |malper=Free Press Journal |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://news.usni.org/2026/03/06/uss-gerald-r-ford-now-in-the-red-sea-uss-george-h-w-bush-wraps-pre-deployment-exercises |sernav=USS Gerald R. Ford Now in the Red Sea, USS George H.W. Bush Wraps Pre-Deployment Exercises |malper=USNI News |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |paşnav=Shelbourne |pêşnav=Mallory }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.apa.az/america/us-said-expected-to-deploy-3rd-aircraft-carrier-to-the-middle-east-495510 |sernav=US said expected to deploy 3rd aircraft carrier to the Middle East |malper=Apa.az |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Her çiqas hem DYA û hem jî Îsraêlê înkar kirine ku wan êrîşî dezgehên bêxwêkirinê kiriye, artêşa Îranê gotiye ku êrîş li ser dezgeheke bêxwêkirina avê ya li girava Qeşmê hatiye kirin ku bandor li dabînkirina ava 30 gundan kiriye û DYA sûcdar kiriye û gotiye ku wan bi êrîşkirina cihên ku Îranê wekê çavkaniya êrîşê li dijî Îranê diyar kiriye, ji bo tola êrîşan hedef girtine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-07 |sernav=IRGC says it attacked US base in Bahrain, claims it was used to strike desalination plant in Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-says-it-attacked-us-base-in-bahrain-claims-it-was-used-to-strike-desalination-plant-in-iran/ |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://time.com/7383099/iran-news-oil-strikes-tehran/ |sernav=Tehran Shrouded in Toxic Cloud After Israel Strikes Fuel Depots |malper=TIME |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Schneid |pêşnav=Rebecca |paşnav2=Jamalpour |pêşnav2=Fatemeh }}</ref> Keştiya firokehilgir a brîtanî ''HMS Prince of Wales'' ketiye rewşa amadebaşiyê ya pêşketî ku berjewendîyên [[Keyaniya Yekbûyî|Brîtanyayê]] li herêmê biparêze.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c39w2nj1rk8o |sernav=British aircraft carrier HMS Prince of Wales prepped to set sail |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-07 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-GB }}</ref> Serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan di 7ê adarê de ji rojnamevanan re gotiye ku Îran dê ji 7ê adarê û pê ve êrîşên li ser cîranên xwe rawestîne heya ku êrîş ji wir dest pê neke. Tevî vê daxuyaniyê, Balafirgeha Navneteweyî ya Dubayê piştê vê daxûyaniyê ji aliyê dronên îranî ve rastê êrîşan hatiye. Êrîşên esmanî yên Îranê bandorek mezin li ser kompleks û rafineriyên petrolên pargîdaniya Halliburton a amerîkî ya li Besrayê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://in-cyprus.philenews.com/international/drone-attack-basra-halliburton-kbr-fire-iraq-live/ |sernav=Drone attack on foreign oil compound in Iraq’s Basra sets Halliburton and KBR facilities ablaze |malper=in-cyprus.philenews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US }}</ref> Artêşa Îranê bi dronekê êrîşî tankera petrolê ya bi ala Maltayê Prima kiriye. NDTV ragihandiye ku piştî hefteyekê şer, dibe ku tenê nêzîkî hezar mûşekên balîstîk li Îranê bimînin. === 8ê adarê === Di 8ê adarê de kurê Xameneyî ya duyem Mocteba, wekê rêberê nû yê Îranê hatiye hatiye diyar kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Treisman |pêşnav=Rachel |tarîx=2026-03-09 |sernav=What to know about Mojtaba Khamenei, Iran's new supreme leader |url=https://www.npr.org/2026/03/09/nx-s1-5742375/mojtaba-khamenei-iran-supreme-leader |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Êrîşên esmanî yên Îsraîlê ji bo cara yekem li ser dezgehên petrolê yên Îranê daye ku di encamê de çar kes hatin kuştin û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li dijî van êrîşên li ser dezgehên petrolê nerazîbûna nîşan daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/03/08/us-dismayed-israel-iran-fuel-strikes |sernav=Scoop: U.S. dismayed by Israel's Iran fuel strikes, sources say |malper=Axios |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Caputo |pêşnav=Barak Ravid,Marc }}</ref> Êrîşên li ser depoyên sotemeniyê yên nêzîkî Tehranê bûye sedema rijandina petrolê û "çemê agir" ên li kolanên derdorê û bajar di nav ewrek dûyê reş ê gurr de maye û bûye sedema barana reş a asîdî ya jehrîn ku li derdorê deverê bariye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.timesnownews.com/world/middle-east/iran-war-oil-depot-strikes-videos-black-rain-us-israel-air-strikes-article-153787160 |sernav='River of Fire' in Tehran: Videos Show Israeli Strikes Hit Iran Fuel Depots, Trigger Black Rain |malper=Times Now |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Rayedarên Îranê ji welatiyan xwestine ku li malê bimînin, li derve bi rûpoşan bigerin, xwarin û sotemeniyê bi kêmanî bikar bînin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Parent |pêşnav=Deepa |tarîx=2026-03-08 |sernav=‘Dark, like our future’: Iranians describe scenes of catastrophe after Tehran’s oil depots bombed |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/08/dark-like-our-future-iranians-describe-scenes-of-catastrophe-after-tehrans-oil-depots-bombed |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Wezareta berevaniya Keyaniya Yekbûyî piştrast kiriye ku hêzên wan droneke îranî ku ber bi Iraqê ve diçû, asteng kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.the-independent.com/news/world/middle-east/kuwait-city-tower-fire-drones-iran-war-b2934196.html |sernav=Kuwait city tower erupts in flames as Iran launches new wave of strikes in the Gulf |malper=The Independent |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Her wiha, wezaretê niyeta xwe ya şandina helîkoptereke Merlîn ji bo herêmê diyar kiriye ku di demên pêşin de alîkariya tespîtkirina gefên hewayî bike. Li gorî Heyva Sor a Îranê ji destpêka şer ve bi tevahî 65 dibistan û 32 navendên bijîşkî (wek nexweşxane û dermanxane) bûne hedef û zêdetirî 10.000 deverên sivîlan ji ber êrîşan zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/8/iran-live-israel-bombs-tehran-oil-depots-attacks-on-gulf-states-continue |sernav=Iran war updates: New supreme leader named; 2 killed in Saudi Arabia strike |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Kelliher |pêşnav=Ted Regencia,Virginia Pietromarchi,Alma Milisic,Caolán Magee,Fiona }}</ref> === 9ê adarê === [[NATO]]yê rêgirtina li duyem ê mûşeka balîstîk a li ser qada hewayî ya [[Bakurê Kurdistanê]] piştrast kiriye ku mûşekê li ser esmanê Dîlok a Bakurê Kurdistanê, li nêzîkî [[Dîlok]]ê hatiye têk têk birin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-03-09 |sernav=NATO intercepts second Iranian ballistic missile fired towards Turkey |url=https://www.straitstimes.com/world/middle-east/turkey-says-second-iranian-ballistic-missile-shot-down-by-nato-defences-in-airspace |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Straits Times |ziman=en |issn=0585-3923 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/899194/slug |sernav=NATO Intercepts Iranian Ballistic Missile in Turkish Airspace, Türkiye's Defense Ministry Says |malper=NATO Intercepts Iranian Ballistic Missile in Turkish Airspace, Türkiye's Defense Ministry Says |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Donald Trump piştî axavtina bi serokê Rûsyayê Vladimir Putin re îdîa kiriye ku "şer pir temam e, hema bêje temam bûye" û gotiye "me di gelek waran de şer qezenc kiriye."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2026/03/09/trump-iran-war-end.html |sernav=Trump says Iran war will end 'very soon,' predicts lower oil prices |malper=CNBC |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Mangan |pêşnav=Dan }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Trew |pêşnav=Bel |tarîx=2026-03-13 |sernav=Iran-US war latest: US confirms troops killed in Iraq plane crash as explosion hits Tehran demonstration |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/iran-us-war-live-updates-trump-israel-oil-iraq-b2937707.html |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Independent |ziman=en }}</ref> Trump piştre di civîneke çapemeniyê ya ku di heman rojê hatiye lidarxistin de ji hinek şîroveyên xwe vegeriya û piştgirî da wezîrê berevaniyê Pete Hegseth dema ku gotibû ku şer tenê "destpêka avakirina welatekî nû" ye û ew ê "zû" biqede.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Cameron |pêşnav=Chris |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Boxerman |pêşnav3=Aaron |paşnav4=Troianovski |pêşnav4=Anton |paşnav5=Pérez-Peña |pêşnav5=Richard |tarîx=2026-03-09 |sernav=After Global Economy Shudders, Trump Zigzags on Whether War Is Nearing End |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/10/world/iran-war-trump-us-israel |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Lêbelê Trump her wiha gotiye ku Amerîka dê di roja sêşemê de êrîşa "roja herî dijwar" pêk bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dw.com/en/us-israel-war-with-iran-updates-oil-price-trump/live-76284477 |sernav=Iran war: Tuesday to be 'most intense day' of US strikes |malper=dw.com |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Nêzîkî 12 bombebaranên B1-B gihîştine baregehên li Ewropayê. 5 ji wan li baregeha Hêza Hewayî ya Qraliyetê ya Fairfordê li Keyaniya Yekbûyî daketin û tevlî sê bombebaranên B-52 bûne, di heman demê de jî 3 B1-B yên din jî ber bi Baregeha Hewayî ya Ramsteinê li Almanya ve hatine şandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.airandspaceforces.com/b-1s-b-52s-bombers-europe-iran-epic-fury/ |sernav=B-1s and B-52s Bombers Pour into Europe for Ops Against Iran |malper=Air & Space Forces Magazine |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |paşnav=South |pêşnav=Todd }}</ref> === 10ê adarê === Di şeva 9 û 10ê adara 2026an de, bombebaranên li ser Tehranê bi girîngî zêde bûye. Rêzeke teqîn bajarê Tehranê, bi taybetî li beşên rojhilat, rojava û başûrê bajêr ku dengê çend teqînên bihêz bi rêzê ve hatiye bihîstin. Herwiha li Kerecê ku bajarekî mezin ê li bakurê rojavayê Tehranê ye, teqînên mezin hatine ragihandin ku li wir çend teqîn li herêmên pîşesaziyê hatine ragihandin. Li bakurê rojavayê welat, li bajarê Tebrîzê jî dengê teqînan hatiye. Rayedarên îranî tavilê asta zirarê li van bajaran eşkere nekirine lê çend çavkaniyên herêmî ragihandine ku êrîşên ku tesîsên lojîstîk û pîşesaziyê hedef digirin hatine kirin.<ref name=":10">{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://aje.news/a49wlz?update=4382851 |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Li başûrê rojhilatê welêt, balafirgeha Kermanê jî rastî êrîşan hatiye. Li gorî rayedarên herêmî yên ku ji aliyê medyaya Îranê ve hatine parvekirin, gelek avahiyên balafirgehê zirar dîtine. Herwiha êrîşên li bajarê Îsfahanê jî hatine berdewam kirin ku Qesra dîrokî ya kevnar a Chehel Sohoun, ku di Lîsteya Mîrata Cîhanî ya UNESCOyê de ye, piştî bombebaranê zirareke mezin dîtiye. Êrîşê ji ber nêzîkbûna bajêr ji bo çend tesîsên nukleerî yên hesas bûye sedema fikarên cidî.<ref name=":10" /> Li deryayê hêzên amerîkî operasyonên xwe yên li dijî şiyanên deryayî yên Îran a li Kendava Farsê berdewam kiriye. Di civîneke çapemeniya li Washingtonê, serkêşê fermandariya giştî ya hêzên hevbeş ên Amerîkayê Dan Caine diyar kiriye ku hêzên amerîkî keştîyên îranî yên ku beşdarî operasyonên danîna mayinên deryayî bûne, hedef girtine. Li gorî wî, ji destpêka şer ve zêdetirî pêncî keştîyên îranî hatine bin av kirin an jî hatine rûxandin.<ref name=":10" /> Li bajarê Manamayê ku paytexta Behreynê ye, bi êrîşeke dronî birca Millennium li navçeya Seefê hatiye hedef girtin. Navendên pargîdaniyên telekomunîkasyonê Clarent ku li qata 11em a avahiyê bû, piştî teqînê zirarên mezin dîtiye. Her wiha wezareta karên hundir a Behrêynê piştrast kiriye ku êrîşeke cuda li dijî avahiyeke niştecihbûnê li bajêr pêk hatiye jinek jiyana xwe jidest daye û çend kesên din birîndar bûye. Rayedaran êrîş wekê "êrîşek eşkere" ya ku sivîlan hedef digire wesif kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-war-targets-map-numbers/ |sernav=Map and chart track the latest U.S. and Iranian war targets - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-10 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en-US }}</ref> Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, rafineriya Ruwais ku yek ji mezintirîn rafineriyên petrolê ya cîhanê ye, piştî êrîşeke bi dronan ku herêma pîşesaziyê ya Ruwais li mîrgeha Ebû Dabî bûye armanca êrîşên Îranê, hilberîna neftê bi demkî sekiniye.<ref name=":11">{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/10/woman-killed-in-bahrain-as-other-gulf-states-intercept-iranian-missiles |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Li Erebistana Siûdî dronek li taxeke niştecihbûnê ya bajarê Ez Zulfî yê li parêzgeha Riyadê ketiye xwarê. Rayedarên Siûdî ragihandine ku di bûyerê de ziyana madî çêbûye lê ti kes nemiriye.<ref name=":11" /> Demek kurt piştî ku artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan avêtina mûşekan ji Îranê tesbît kiriye, li Îsraêlê, çend êrîşên mûşekan li herêma Beyt Şemeş a li navenda welêt hatin ragihandin. Tîmên rizgarkirinê ji bo nirxandina rewşê şandin cihê bûyerê, lê di cih de ti birîndar nehatin ragihandin. Li gorî wezareta tenduristiyê ya Îsraêlê, di 24 saetên borî de 191 kes, hem sivîl û hem jî personelên leşkerî, ji ber pevçûnê rakirine nexweşxaneyê. Ji destpêka şer ve 2 hezar û 339 birîndar li nexweşxaneyên Îsraêlê hatine derman kirin. Li gorî agahiyên herî dawî yên heta 10ê adarê, 95 kes li nexweşxaneyan mane ku 11 ji wan rewşa wan giran e. Di heman demê de, di êrîşeke mûşekî ya Îranê de li ser bajarê Yehudê li navenda Îsraêlê kesek jiyana xwe jidest daye û du kes jî birîndar bûne. === 11ê adarê === Di roja 11ê adarê de hêza hevbeş a Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe li seranserê axa Îranê beberdewam kirine ku ev êrîş li hemberî qereqolên polîsan li parêzgehên [[Rojhilata Kurdistanê]], [[Tehran]] û her wiha navendeke Besîcê li Tehranê û baregehên Besîcê Îmam Riza li Îsfehanê pêk hatine. Her wiha baregeha 7em a hêzên hewayî jî hatine hedefgirtin. Li Bender Ebasê, li parêzgeha Hormozgan, dezgehên medyayî yên li dijî rejîmê nûçeyên rûxandina radareke Îranê ragihandine. Li parêzgeha Xuzistanê, rafineriya Abadanê rastî lêdanekê hatiye ku êrîş yek sedemên krîza enerjiyê ye ku qutbûnên rojane yên elektrîka li seranserê Îranê girantir kiriye. Fermandariya Amerîkayê ragihandiye ku ji destpêka şer ve wan li Îranê zêdetirî 5.500 hedefan xistiye û diyar kiriye ku li ser beşên mezin ên axa Îranê serdestiya wan ê hewayî heye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.france24.com/fr/moyen-orient/20260311-en-direct-guerre-au-moyen-orient-iran-revendique-frappes-grande-ampleur-israel-etats-unis-golfe-petrole |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Di heman rojê de hevpeymaniya Îsraêl û Dewletên Yekbûyî li avahiya Bank Sepah li Tehranê xistiye ku di encamê de avahî hilweşiyaye û xizmetguzariyên serhêl û yên rûbirû hatiye rawestandin. Ev bankeya ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî ve hatiye hilweşandin, berpirsiyarê dayîna mûçeyên karmendên Pasdarên Şoreşê û artêşa birêkûpêk a Îranê bû. Li gorî medyaya herêmî karmendên ku ji bo amadekirina mûçeyên mehê di şifta şevê ya awarte de dixebitîn, hatine kuştin. Xizmetên Banka Melli ku saziyeke din a bi rejîmê ve girêdayî ye, çend roj in hatine astengkirin. Di bersivê de, baregeha Xetam el-Enbiya ragihandiye ku navendên aborî û bankên bi Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ve girêdayî yên li herêmê niha hedefên wan ên rewa ne û bang li sivîlan kiriye ku ji ber êrîşên Dewletên Yekbûyî di nav kîlometreyekê de nêzîkî saziyên bankayên Îranê nebin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lorientlejour.com/article/1498593/larmee-iranienne-dit-vouloir-desormais-frapper-des-cibles-economiques-dans-la-region.html |sernav=L'armée iranienne dit vouloir désormais frapper « les centres économiques et les banques » dans la région |malper=L'Orient-Le Jour |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Li Erebistana Siûdî Îran êrîşên dubare li ser binesaziya leşkerî û enerjiyê ya padîşahiyê berdewam kiriye. Wezareta berevaniyê ragihandiye ku wan heft dronên ku ber bi zeviya petrolê ya Şeybe ya mezin li rojhilatê welêt ve diçûn asteng kirine ku ji aliyê Aramco ve dihatin xebitandin û ji destpêka şer ve çend caran hatiye hedefgirtin. Şeş mûşekên balîstîk ên ku baregeha hewayî ya prens Siltan ku leşkerên amerîkî li nêzîkî Riyadê lê dimînin, hatine hedef digirtin, hatine têkbirin, her wiha pênc dron li herêma El Xerj û du dronên din jî li nêzîkî Hafar El Batîn, li ser sinorê Kuweytê hatine têk birin.<ref name=":12">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/11/iran-fires-missiles-drones-at-gulf-nations-as-ship-hit-in-strait-of-hormuz |sernav=Iran fires missiles, drones at Gulf nations as ship hit in Strait of Hormuz |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> Hêzên Îranê pêlek li dijî Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî pêlek nû yê êrîşan daye destpêkirin ku tê de dron û mûşek hatine bikaranîn. Du dron li nêzî Balafirgeha Navneteweyî ya Dubayê ketin xwarê û di encamê de çar kes birîndar bûn ku di nav de du welatiyên ganayî, yek bangladeşî û welatiyekî hindî di nav de hebûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lorientlejour.com/article/1498577/des-drones-tombes-pres-de-laeroport-de-dubai-quatre-blesses-autorites.html |sernav=Des drones tombés près de l'aéroport de Dubaï, quatre blessés |malper=L'Orient-Le Jour |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Li Qeterê piştê ku li Dohayê dengê teqînan hatiye bihîstin ku hatiye ragihandin ku êrîşeke mûşekî hatiye têkbirin.<ref name=":12"/> Li Kuweytê, Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî berpirsiyariya avêtina du mûşekan li baregeha amerîkî ya Kampa Arifjan, li başûrê bajarê Kuweytê ku baregeha pêşeng a pêkhateya bejayî ya CENTCOMê lê ye, girtiye ser xwe. Di heman rojê de artêşa Kuweytê bêbandorkirina heşt dronan ragihandiye. Li Omanê balafirên bêmirov ên îranî li bendera Salalahê xistine û tankên sotemeniyê hatine armanc girtin. Her çend ti qurbanî nehatine ragihandin jî, xebatên li benderê hatine rawestandin. Di encamê de li wir agirêkî mezin derketiye û di tevahiya êvarê de gurtir bûye û beşek mezin ji benderê şewitandiye.<ref>{{Jêder |sernav=Des réservoirs de carburant touchés par une frappe de drones à Oman |tarîx=2026-03-11 |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/iran/video-des-reservoirs-de-carburant-touches-par-une-frappe-de-drones-a-oman_VN-202603110647.html |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Îranê li Tengava Hurmizê û li Kendava Erebî, êrîşên xwe yên li dijî keştîyên bazirganî zêde kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/attacks-strait-hormuz-intensify-iran-targeted-commercial-ships/story?id=130962627 |sernav=Tensions continue to escalate in the Strait of Hormuz as 3 commercial ships attacked |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Di heman rojê de êrîşên Îranê û êrîşên komên girêdayî Îranê ku di nav axa Iraqê de ne li hemberî [[Başûrê Kurdistanê]] berdewam kiriye. Îran li Başûrê Kurdistanê êrîşî wergehên kurdên [[Rojhilata Kurdistanê]] kirine. Heşt balafirên bêpîlot ên ku di du pêlan de hatin avêtin baregeha partiya Komala li herêma Zirgiwezala, nêzîkî [[Silêmanî (bajar)|Silêmaniyê]] bûye armanca êrîşên Îranê û di encamê de pêşmergeyek jiyana xwe jidest daye û du peşmerge jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/130320264 |sernav=Kî ji kû derê bi kîjan dronan êrişî Herêma Kurdistanê dike? |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en }}</ref> === 12ê adarê === ==== Êrîşên li ser Îranê ==== Di roja 12 adarê de hevpeymaniya Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe yên li seranserê axa Îranê bi awayekî berbiçav zêde kiriye û ji destpêka şer ve hejmara xalên ku hatine hedefgirtin gihîştiye nêzîkî 6.000an. Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan kompleksa Taleghan, ku li Parçînê li başûrê rojhilatê Tehranê ye, bombebaran kiriye ku ew wekê tesîseke stratejîk ji aliyê rejîmê ve hatiye bikaranîn ku şiyanên girîng ji bo çêkirina çekên nukleerî pêş bixe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/live-updates/iran-war-us-israel-gulf-allies-strait-of-hormuz-attacks-oil-prices-stocks/ |sernav=Iran war paralyzes oil trade, U.S. military plane crashes in Iraq |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |paşnav4= |paşnav5= |pêşnav5= |paşnav6= |pêşnav6= |paşnav7= |pêşnav7= }}</ref> Her wiha êrîş bi awayekê sîstematîk xalên kontrolê yên milîsên paramîlîter ên Besîcê li seranserê Tehranê hatiye pêk anîn ku artêşa Îsraêlê dibêje wan li gelek deverên Tehranê xalên leşkerî danîne ku şêniyên bajêr de tirsê çêkirine. Di heman demê de UNHCR radigihîne ku ji destpêka şer û pevçûnan ve 3,2 milyon îranî li hundirê welat koçber bûne, ku ev hejmar di navbera 600.000 û milyonek malbatan de ye ku piraniya wan ji Tehran û deverên mezin ên bajarî reviyan ku li bakurê welat û deverên gundewarî penageh bibînin û di heman demê de Neteweyên Yekbûyî diyar kiriye ku ew texmîn dikin ku ev koçberiya berdewam zêde bibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.unhcr.org/fr/actualites/communiques-de-presse/jusqua-3-2-millions-diraniens-temporairement-deplaces-dans-leur |sernav=Jusqu'à 3,2 millions d'Iraniens temporairement déplacés dans leur pays alors que le conflit s'intensifie |malper=HCR |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr |paşnav=Ito |pêşnav=Par Ayaki }}</ref> Di warê siyasî de rêberê bilind ê nû yê Îranê Mucteba Xameneyî peyama xwe ya yekem ê piştî erkdarkirina xwe bi daxuyaniyekê ku li ser televîzyona dewletê ya Îranê hatiye xwendin lê di weşanê de deng û dîmenên Mucteba Xameneyî nehatiye parvekirin. Mucteba Xameneyî di vê peyamê de bi tundî soza tolhildanê li dijî Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ji bo wêrankirina çêbûyî daye ku daxwaz dike ku Tengava Hurmizê girtî bimîne û diyar kiriye ku hemî baregehên amerîkî yên li herêmê ji bo wî hedef in. Balyozê Îranê li Nîkosyayê piştrast kiriye ku ew di êrîşa ku bavê wî tê de hatiye kuştin de birîndar bûye û ragihandiye ku ew ji ling, dest û milê xwe birîndar bûye û di heman demê de şêwirmendekî hikûmetê bi eşkereyî piştrast kiriye ku ew sax û tenduristiya wî baş e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/nous-nous-vengerons-le-nouveau-guide-supreme-iranien-mojtaba-khamenei-sort-du-silence-dans-un-message-lu-a-la-television_AP-202603120568.html |sernav="Nous nous vengerons": le nouveau guide suprême iranien Mojtaba Khamenei sort du silence dans un message lu à la télévision |malper=BFM |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Di 12 adarê de êrîşên Îranê li dijî Erebistana Siûdî Îran êrîşên li ser binesaziya leşkerî û enerjiyê berdewam kiriye. Wezareta berevaniya siudî têkbirina çend balafirên bêpîlot ên ku bîrên petrolên mezin ên li Şeybe hedef digirtin ku ji destpêka şer ve gelek caran hatibû hedefgirtin û her wiha têkbirina dronek ku bi awayekî xeternak nêzîkî navçeyek Riyadê dibû ku balyozxaneyên biyanî lê ne, ragihandiye ku vê yekê berfirehbûna hedefên Îranê ber bi deverên dîplomatîk ve nîşan daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/12/saudi-defense-ministry-says-intercepted-drones-headed-to-shaybah-oil-field |sernav=Saudi Arabia intercepts 24 drones targeting Eastern Province and Shaybah oil field |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Mîrgehên Erebî yên Yekbûyî, piştî lêdaneke rasterast ji aliyê droneke Îranê ve, li avahiya bilind ê bi navê Harbour Creek li Dubaiyê agir derketiye û di heman demê de bermahiyên droneke din jî li nêzîkî navçeya darayî ya Dubaiyê ku yek ji navendên aborî yên herî girîng ên herêmê ye, ketiye xwarê. Keştiyeke neftê jî 65 kîlometre li bakurê Jebel Elî ji aliyê guleyeke nenas ve hatiye lêdan ku bûye sedema agireke piçûk ê li ser keştiyê ku zû hatiye kontrolkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/12/dubaibased-dp-world-says-jebel-ali-port-fully-operational-inbound-vessel-traffic-reduced |sernav=Dubai-based DP World says Jebel Ali port fully operational, inbound vessel traffic reduced |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Kuweytê droneke îranî rasterast li avahiyek niştecihbûnê li başûrê welêt xistiye ku di encamê de du sivîl birîndar bûn û agir bi avahiyê ketiye ku ji aliyê agirkujan ve bi lez û bez hate kontrolkirin. Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê jî ji aliyê çend dronan ve hatiye lêdan ku ziyanên madî yên girîng li binesaziyê çêbûne lê di vê êrişê de ti qurbanî çênebûne. Wezareta berevaniya Kuweytê ragihandiye ku çend dronên din berî ku bigihîjin hedefên xwe hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/12/kuwait-international-airport-targeted-by-drones-causing-material-damage-only- |sernav=Kuwait International Airport targeted by drones, causing material damage only |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Behrêynê balafirên bêmirov ên Îranê li depoyên hîdrokarbonên li parêzgeha Muharraqê dixin û di encamê de agirê mezin û dijwar derketiye holê ku ji dûr ve hatiye dîtin. Wezareta karên hundir bi lezgînî bang li şêniyên bajarokên nêzîk ên wekê Hidd, Arad, Qelalî û Samahîc kiriye ku ji ber dûyê jehrîn a qalind a ku ji cihê şewatê derdikeve, li hundir bimînin û pencere û deriyên hewakirinê bi hişkî bigirin. Di dawiya rojê de agir hatiye kontrolkirin ku ev yek rê da rayedaran ku qedexeyên li ser şêniyên deverê hatibûn ferzkirin, rakin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c743gpd9z72o |sernav=Iran steps up attacks on energy targets as tankers hit |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-GB }}</ref> Li Tengava Hurmizê û Kendava Farsê, rewşa deryayî bi awayekî metirsîdara berdewam xirabtir bûye. Sê deryavanên keştiya barkêş a teylandî Mayuree Naree ku roja berê ji aliyê keştiyeke şer ê Îranê ve ku ji dûr ve tê xebitandin rastî êrîşê hatine, hê jî winda ne û hatiye bawerkirin ku ev deryavan di odeya motorê ya zirar dîtiye de asê mane. Her çend agir hatiye vemirandin jî, gihîştina keştiyê hê jî ne gengaz e. Bîst endamên din ên tîma deryavan ku hemî hemwelatiyê teylandî bûn, bi ewlehî gihiştine Omanê. ==== Êrîşên li dîjî Başûrê Kurdistanê ==== Li [[Başûrê Kurdistanê]], li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] baregeheke leşkerî ya Îtalyayê rastî êrîşan hatiye. Mûşekek rasterast li baregeha leşkerên îtalî dikeve lê ji ber ku berê ev baregeh hatibû valakirin ti qurbanî çênebûye. Wezîrê berevaniya Îtalyayê Guido Crosetto êrîş piştrast kiriye û vegerandina 141 leşkerên îtalî yên ku hê jî li baregehê ne ragihandiye ku vekişîneke ku ji ber sedemên ewlehiyê beriya bûyerê hatibû plankirin, 102 leşker berê vegeriyabûn Îtalyayê û nêzîkî çil leşkerên din jî li Urdunê hatine bicihkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ilmessaggero.it/schede/erbil_base_militare_italiana_dove_si_trova_quanti_soldati_ci_sono-9411572.html |sernav=Erbil, la base militare italiana nella zona a rischio: dove si trova, quanti soldati italiani ci sono e chi è il comandante |malper=www.ilmessaggero.it |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=it }}</ref> Di heman rojê de baregeha hevbeş a fransî-kurdî ya Mala Qara, ku bi qasî 40 kîlometreyan li başûrê rojavayê Hewlêrê ye, di şeva 12-13ê adarê de rastî êrîşeke du dronan hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.defense.gouv.fr/terre/actualites/deces-ladjudant-chef-arnaud-frion-operation-exterieure-irak |sernav=Décès de l’adjudant-chef Arnaud Frion en opération extérieure en Irak {{!}} Ministère des Armées et des Anciens combattants |malper=www.defense.gouv.fr |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> Efserê erkan Arnaud Frion ku ji Tabûra 7em a şopvanên alpînê bû ku bi eslê xwe ji bajarê Varces, Isèreyê bû di êrîşê de jiyana xwe jidest daye. Ew yekem leşkerê Fransayê ye piştê demek dirêj li heremê jiyana xwe jidest dide. Serokkomarê Fransayê Emmanuel Macron saet di 1:37ê (dema herêmî) sibehê de mirina fermandarê fransî ragihandiye û diyar kiriye ku hebûna wan ê li heremê di çarçoveya têkoşîna li dijî terorîzma DAÎŞÊ de ji sala 2015an vir ve ye û diyar kiriye ku şerê li Îranê nikare êrîşên bi vî rengî rewa bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/monde/iran/guerre-entre-les-etats-unis-israel-et-l-iran/mort-d-un-soldat-francais-au-moyen-orient-qui-etait-l-adjudant-chef-arnaud-frion-mort-lors-d-une-attaque-de-drone-dans-le-kurdistan-irakien_7865429.html |sernav=Qui était l'adjudant-chef Arnaud Frion, mort lors d'une attaque de drone dans le Kurdistan irakien ? |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr-FR }}</ref> === 13ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di roja 13ê adarê de êrîşên Îsraêl û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê êrîşên xwe yên li ser Îranê bi awayekî berbiçav zêde kirine û li gorî raporên ajansan ji destpêka şer û pevçûnan vir ve hejmara xalên ku hatine lêxistin gihiştiye 15.000an. Di şeva 12-13ê adarê de artêşa Îsraêlê li parêzgeha Xuzistanê êrîşî çend cihên ewlehiyê yên navxweyî kiriye ku di nav wan de baregeha polîsên li parêzgeha Ehwazê, baregeha hêzên bejayî yên mihafizên şoreşê ya li heman bajarî û tugaya zirxî ya 292em a artêşa birêkûpêk a li Dezfulê hebûn. Li gorî nirxandinên Amerîkayê, hevpeymaniyê heta 13ê adarê ji sedî 60 heta 80ê fuzeyên Îranê û heta ji sedî 80ê pergala parastina hewayî ya Îranê ji holê rakirine. Tesîseke çêkirin û depokirina mûşekên balîstîk ên bin erdê li Şîrazê, parêzgeha Farsê û her wiha cihekî mûşekan ku li Borazcan a li parêzgeha Buşehrê û herêma pîşesaziyê ya Hacîabadê li Arakê, parêzgeha Markazî, ku pargîdaniyên bi bernameya nukleerî ya Îranê ve girêdayî ne, hatine bombebarankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2026/03/13/trump-says-us-obliterated-military-targets-on-irans-kharg-island-but-didnt-wipe-out-oil-infrastructure.html |sernav=Iran threatens to retaliate against neighbors; Trump urges countries to assist in securing Strait of Hormuz |malper=CNBC |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Cullen |pêşnav=Sam Meredith,Darla Mercado, CFP®,Terri }}</ref> Donald Trump bi xwe radigihandiye ku wî fermana yek ji êrîşên esmanî yên herî bihêz ên dîroka Rojhilata Navîn li dijî girava Xarkê daye ku bi qasî ji %90 ê ji petrola hinardekirî ya Îranê ji wir derbas dibe. Careke din dîsa Trump zelal kiriye ku wî biryar daye ku binesaziya petrolê ya giravê biparêze, di heman demê de gef xwar ku ger Îran rê li ber veguhestina petrolê li Tengava Hurmuz bigire, ew ê giravê hilweşîne. Wî her wiha îdia kiriye ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê dê di hefteya bê de li Îranê pir bi tundî êrîş bike, ev yek nîşan dide ku dawiya pevçûnê nêzîk nîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bfmtv.com/international/amerique-nord/etats-unis/donald-trump-annonce-que-l-armee-americaine-a-mene-l-un-des-raids-aeriens-les-plus-puissants-de-l-histoire-du-moyen-orient-sur-l-ile-de-kharg-en-iran_AV-202603130962.html |sernav=Donald Trump annonce que l'armée américaine "a mené l'un des raids aériens les plus puissants de l'histoire du Moyen-Orient" sur l'île de Kharg en Iran |malper=BFM |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> Li navenda Tehranê, li nêzîkî şahiyeke ku ji bo roja cîhanê ya Qudsê teqîn çêbûne û herî kêm kesek jiyana xwe jidest daye. Artêşa Îsraîlê serê sibeha 13ê adarê ji welatiyên Îranê xwestibû ku ji du deverên li navenda paytextê ya nêzîkî cihê merasîma leşkerî ku gelek serokên payebilind ên Îranê ku di nav wan de serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan û rêveberê ewlehiyê Elî Larîcanî jî hebûn, vala bikin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/explosions-near-tehran-al-quds-day-march-in-solidarity-with-palestinians |sernav=Al-Quds Day rally in Tehran draws thousands despite US-Israeli attacks |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Li Erebistana Siûdî wezareta parastinê têk birina deh dronan ku li ser herêma rojhilatê Erebistanê difiriyan ragihandiye û piştre 28 dronên din ên ku di pêla duyem a êrîşan de ketine qada hewayî ya Siûdî jî hatine têk birin. Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî avahiyek li navenda darayî ya navneteweyî ya Dubayê bi ketina bermahiyên droneke li avahiyê dikeve ku zirar daye rûyê avahiyê lê ti birîndarî çênebû. Ev bûyer di demekê de qewimî ku pargîdaniyên navneteweyî yên mezin ên ku di nav de Citi, Deloitte û PwC jî hebûn, ji ber gefên Îranê ya li dijî navendên aborî û darayî yên bi Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ve girêdayî, ofîsên xwe ji DIFC yê vala kiribûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://nypost.com/2026/03/13/world-news/international-financial-centre-in-dubai-hit-by-kamikaze-drone/ |sernav=International Financial Centre in Dubai hit by kamikaze drone {{!}} New York Post |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US }}</ref> Li Omanê du karkerên biyanî dema ku dronek li herêma pîşesaziyê ya El-Awahi li parêzgeha Sohar a bakurê Omanê ketiye xwarê, hatine kuştin û çend kesên din jî birîndar dibin. Droneke din li deverek vekirî bêyî ku ti qurbanî çêbibin ketiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/iran-war-what-is-happening-on-day-14-of-us-israel-attacks |sernav=Iran war: What is happening on day 14 of US-Israel attacks? |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Melimopoulos |pêşnav=Elizabeth }}</ref> Li Tengava Hurmizê Îran trafîka deryayî bi tevayî asteng kiriye. Serokê fermandariya giştî ya hêzên hevbeş ên Amerîkayê Dan Caine qebûl kiriye ku tengav ji aliyê taktîkî ve hawîrdorek tevlihev pêşkêş dike û bi awayekî neyekser qebûl dike ku di demek kurt de pêşîgirtina li êrîşên Îranê li wir ne mimkûn e. Wezîrê enerjiyê ya Amerîkayê wisa difikire ku heta dawiya mehê eskortên tankeran werin bicihkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-war-hegseth-caine-update-pentagon/ |sernav=Hegseth says there's "no clear evidence" Iran is placing new mines in Strait of Hormuz - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US |paşnav=Watson |pêşnav=Eleanor }}</ref> Li Îsraîlê, Îran di nav rojê de pênc mûşekên din ên balîstîk avêtiye. Mûşekek li Zerzîrê, rojhilatê Heyfayê, ketiye ku di encamê de bi dehan kes birîndar bûne û zirarên mezin daye malên derdorê. Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî berpirsiyariya êrîşan girtiye ser xwe ku diyar kiriye ku wan avêtina mûşekên Xeybar Şekan bi Hizbullahê re koordîne kirine.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Taber |pêşnav=D |tarîx=1994-10-10 |sernav=Diastereoselectivity in uncatalyzed intramolecular C_H insertion by an alkylidene carbene |url=https://doi.org/10.1016/s0040-4039(00)78382-1 |kovar=Tetrahedron Letters |cild=35 |hejmar=41 |rr=7909–7910 |doi=10.1016/s0040-4039(00)78382-1 |issn=0040-4039 }}</ref> Li eniya leşkerî ya amerîkî dema ku balafir li rojavayê Iraqê ketiye xwarê, tevahiya tîma balafireke tanker a KC-135 ku ji şeş leşkeran pêk hatiye, jiyana xwe jidest dane. Di derbarê bûyerê de CENTCOMê diyar kiriye ku bûyer ne ji ber agirê dijmin an dostane çêbûye û balafireke duyem a têkildar bi ewlehî daketiye. Ev çarem balafireke leşkerî ya amerîkî ye ku ji destpêka şer ve dikeve xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-war-kc-135-us-plane-crash-iraq-crew-deaths-confirmed/ |sernav=All 6 crew members killed in crash of American KC-135 refueling aircraft in Iraq, U.S. military confirms - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US }}</ref> === 14ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Hevpeymaniya Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe li ser axa Îranê beberdewam kirine ku artêşa Îsraêlê ragihadiye ku wan navenda lêkolînê ya sereke ya Ajansa Fezayê ya Îranê armanc girtine ku ew wekê laboratuarên stratejîk ên ku ji bo pêşxistina peykên leşkerî, berhevkirina îstîxbaratê û rêberiya êrîşên li ser xalên li seranserê Rojhilata Navîn têne bikar anîn û her wiha kargehekê ji bo hilberîna pergalên parastina hewayî jî di nav de bû.<ref>{{Jêder |sernav=Guerre au Moyen-Orient: l’armée israélienne frappe le principal centre de recherche de l’Agence spatiale iranienne |tarîx=2026-03-14 |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/iran/video-guerre-au-moyen-orient-l-armee-israelienne-frappe-le-principal-centre-de-recherche-de-l-agence-spatiale-iranienne_VN-202603140281.html |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr }}</ref> Li gorî ajansa nûçeyan a farsê di êrîşa mûşekî ya Îsraîl û Amerîkayê ya li ser herêmeke pîşesaziyê ya li Îsfehanê de 15 kes mirine. Di warê mîrasê de, Wezareta Mîrasa Çandî ya Îranê radigihîne ku ji destpêka şer û pevçûnan ve di bombebaranan de herî kêm 56 muzexane û cihên dîrokî li seranserê welst zirar dîtine. Di nav cihên ku ji ber êrîşan bi bandor bûye de Qesra Golestan a li Tehranê ku Cihê Mîrateya Cîhanî ya UNESCOyê ye û yek ji kevintirîn abîdeyên paytexta Îranê ye.û Meydana Neqşî-Cehan li Îsfehanê ku gewhereke mîmarî ya sedsala 17an e di nav de hebûn. Parêzgeha Tehranê herî zêde ji ber êrîşan bi bandor bûye ku 19 abîdeyên dîrokê zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/culture/patrimoine/en-iran-au-moins-56-musees-et-sites-historiques-ont-ete-endommages-selon-le-ministere-du-patrimoine-culturel_7868015.html |sernav=En Iran, au moins 56 musées et sites historiques ont été endommagés selon le ministère du Patrimoine culturel |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr-FR }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Hêzên îranî pêlên nû yên êrîşan li dijî Erebistana Siûdî dane destpêkirin. Wezareta berevaniya Siudî ragihandiye ku şeş mûşekên balîstîk ên ku ber bi parêzgeha Xercê ve hatine avêtin hatine têkbirin û her wiha deh dronên ku li ser herêma rojhilatê welêt difiriyan hatine rûxandin û piştre 28 dronên din ên ku derbasî qada hewayî bûne hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/14/iran-continues-intensified-attacks-across-gulf-in-us-israel-war-fallout |sernav=Iran continues intensified attacks across Gulf in US-Israeli war fallout |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> Her çiqas Donald Trump zirarê kêm dîtiye û diyar kiriye ku çar ji pênc balafirên ku lê ketine, jixwe vegeriyane xizmetê, li gorî Wall Street Journal, balafirên tanker ên amerîkî KC-135 ku li baregeheke Siûdî bi cih bibûn, di êrîşa Îranê de zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/five-air-force-refueling-planes-hit-in-iranian-strike-on-saudi-arabia-wHYFMW2YG3p0rwH3HaGU |sernav=Five Air Force Refueling Planes Hit in Iranian Strike on Saudi Arabia |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî piştî ku bermahiyên droneke Îranê ya têkbirî li tesîsan ketiye, li navenda petrolê ya Fuceyrayê ku bendergeheke stratejîk û termînala hinardekirina petrola xam e û rojane bi qasî milyonek bermîl petrola îmaratê derbas dibe, agireke mezin derketiye. Di êrîşên berdewam de welatiyekî urdunî bi sivikî birîndar bûye û hinek xebatên barkirina petrolê hatine sekinandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/u-a-e-says-one-injured-at-fujairah-oil-industry-zone-epFN2fUiQ73DfB8YN47F |sernav=U.A.E. Says One Injured at Fujairah Oil Industry Zone |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Kuweytê du dron li baregeha hewayî ya Ehmed El-Cabirê ku li nêzîkî kampa Arifjanê ye ku navenda fermandariya pêşverû ya CENTCOMê lê ye, xistine, sê leşkerên kuweytî bi sivikî birîndar bûne û ziyana milkî çêbûne. Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê jî ji aliyê çend dronan ve hatiye armanc girtin ku zirar daye pergala radarê lê ti qurbanî çênebûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/VnOHZwluS01ImfjD06Ay |sernav=Kuwait Says Drones Struck Airport’s Radar System |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Iraqê balyozxaneya amerîkî li Bexdayê ku li herêma kesk a pir ewle ye, di dana sibê de bi êrîşeke dronî hatiye hedefgirtin û dûyê reş ji ser kompleksa dîplomatîk bilind bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politico.eu/article/us-embassy-baghdad-hit-missile-drone-iran-war-defense/ |sernav=US embassy in Baghdad hit by missile |malper=POLITICO |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-GB }}</ref> Ji destpêka pevçûnan ve ev êrîşa duyem ê li dîjî balyozxaneyê ye. Çend demjimêran berê, êrîşên hevpeymaniya Îsraêl û Dewletên Yekbûyî li navçeya Arasat a Bexdayê êrîşî Keta'ib Hizbullah kirine û du endamên komê hatiye kuştin ku di nav wan de kesayetiyek ku ji hêla çavkaniyên ewlehiyê ve wekê kesek girîng dihat wesifandin. Derengiya êvarê baregeheke leşkerî li Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê ji aliyê komên alîgirê Îranê ve hatiye hedefgirtin ku bû sedema agirê li embar û avahiyên demkî yên li derveyî deverê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/fr/info-en-continu/20260314-irak-attaque-contre-l-ambassade-am%C3%A9ricaine-trois-morts-dans-des-frappes-sur-un-groupe-pro-iran |sernav=Irak: attaque contre l'ambassade américaine, Washington appelle ses citoyens à quitter le pays |malper=France 24 |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr }}</ref> Donald Trump ji bo Tengava Hurmizê ji Çîn, Fransa, Japon, Koreya Başûr û Keyaniya Yekbûyî xwestiye ku bi koordîne kirina bi Dewletên Yekbûyî re keştiyên şer bişînin ku rê li ber derbasbûna keştiyên neftê vekin û diyar kir ku gelek welat amadekariyê dikin ku vê yekê bikin. Wî ragihand ku hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî dê di demek nêzîk de dest bi hevalrêtiya keştiyên neftê bikin ku bi ewlehî di tengavê re derbas bibin, di heman demê de diyar kir ku bombebarana peravên Îranê û hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî dê di vê navberê de berdewam bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/replay-jt/france-2/20-heures/donald-trump-lance-un-appel-a-d-autres-pays-dont-la-france-a-pour-venir-l-aider-dans-le-detroit-d-ormuz_7868198.html |sernav=Donald Trump lance un appel à d'autres pays, dont la France, pour venir l'aider dans le détroit d’Ormuz |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr-FR }}</ref> === 15ê adarê === Hatiye ragihandin ku di saetên serê sibê ya 15ê adarê de li derdora Îsfehanê êrîşên esmanî yên dijwar pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603159508 |sernav=Heavy pre-dawn airstrikes reported across Isfahan |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603158996 |sernav=Explosions reported in several Iranian cities |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Di heman rojê de li nêzîkî Şîrazê 20 teqîn hatin bihîstin<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603152097 |sernav=Message to Iran International reports about 20 explosions near Shiraz |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> û li başûrê Tehranê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603158403 |sernav=Video shows heavy explosions across southern Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> li baregeha hewayî ya Dezfulê,<ref name=":13">{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603150042 |sernav=Heavy smoke rises over Dezful air base after explosions |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> li Xumeyn û li Hemedan a Rojhilata Kurdistanê teqînên tund çêbûne.<ref name=":13"/><ref name=":13"/> Di dîmenek ku hate weşandin de hatiye dîtin ku zirara berfireh a êrîşa hewayî ya li ser Bendera Jaskê li parêzgeha Hormozgan nîşan dide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603159291 |sernav=Video shows heavy damage at Jask port in southeastern Iran after US strikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Şêniyên li Îranê diyar kirine ku li seranserê welat zêdebûna belavkirina hêzên ewlehiyê zêde bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603152170 |sernav=Checkpoints expand as citizens report drones and strikes in several cities |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Di daxuyaniyekê de ku li ser hesabê X ê ya wezareta berevaniya Îtalyayê hatiye parvekirin, serfermandarê giştî Luciano Portolano gotiye, "vê sibehê, baregeha Elî El Salem a li Kuweytê rastî êrîşeke dronê hatiye. Penageheke ku tê de balafireke ji dûr ve tê kontrolkirin a hêza peywirê ya hewayî ya Îtalyayê hebûn, bûye armanca êrîşan û hatiye hilweşandin." Portolano diyar kiriye ku di bûyerê de ti karmend birîndar nebûne û ti kes rasterast rastî êrîşê nehatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/live/c7vj03n2ym4t |sernav=Rûpela zindî: Di roja 18an a şerê li Rojhilata Navîn de çi diqewime? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2026-03-17 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=tr }}</ref> === 16ê adarê === Du qatên pêşîn ên Otêla Royal Tulip Al Rasheed li Herêma Kesk a Bexdayê dema ku şandeyeke Yekîtiya Ewropî û Erebistana Siûdî li wir bûn, ji aliyê dronekê ve hatiye armanc girtin. Kesî berpirsiyariya êrîşê negirt ser xwe; lêbelê ji ber ku ew nêzîkî êrîşeke bi heman rengî ya 48 demjimêr berê li dijî balyozxaneya amerîkî ya li Bexdayê bû, guman çêbûye ku ew êrîşeke Îranê be.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/16/iran-war-live-tehran-rejects-trump-claim-on-talks-gulf-attacks-continue |sernav=Iran war updates: Trump chastises nations for lack of Hormuz ‘enthusiasm’ |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-18 |ziman=en |paşnav=Uras |pêşnav=Ted Regencia,Zaid Sabah,Caolán Magee,Virginia Pietromarchi,Alma Milisic,Nils Adler,Sarah Haider,Mariamne Everett,Elis Gjevori,Umut }}</ref> === 17ê adarê === Wezîrê berevaniya Îsraêlê, Yisrael Katz ragihandiye ku serokê konseya bilind a ewlekariya neteweyî ya Îranê Elî Larîcanî di êrîşeke artêşa Îsraêlê de jiyana xwe jidest daye.<ref name="Fabian2026"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ynetnews.com/article/s1t9tkiqwx |sernav=Israel confirms Larijani killed in Tehran safe house, Basij chief also eliminated |malper=ynetglobal |tarîx=2026-03-17 |roja-gihiştinê=2026-03-18 |ziman=en |paşnav=Correspondents |pêşnav=Ynet }}</ref> Rayedarên îranî bêyî ku li ser van îdiayan şîrove bikin, peyameke bi destnivîs belav kirine ku hatiye îdiakirin peyam ji aliyê Larîcanî be hatiye nivîsandin. Hatiye diyarkirin ku ev peyama ku dîroka peyamê rojek berê bû, ji bo bîranîna deryavanên Îranî yên ku di êrîşên Dewletên Yekbûyî de mirine û tê payîn ku merasîmên cenazeyên wan werin lidarxistin, hatiye nivîsandin.<ref name="Fabian2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-17 |sernav=IDF confirms Iran’s ‘de facto leader’ Ali Larijani killed in airstrike overnight |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irans-de-facto-leader-ali-larijani-killed-in-airstrike-overnight/ |roja-gihiştinê=2026-03-18 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraîlê di daxuyaniyek fermî de diyar kiriye ku fermandarê Besîcê ya îranî Xulam Riza Silêmanî jî di êrîşan de jiyana xwe jidest daye û fermandarekî cîhada îslamî ya filistînî jî hatiye armancgirtin.<ref name="Fabian2026" /> === 18ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di roja 18ê adarê de wezîrê îstîxbarata Îranê Îsmaîl Xetîb di êrîşeke esmanî ya Îsraêlê de li Tehranê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tondo |pêşnav=Lorenzo |paşnav2=Christou |pêşnav2=William |tarîx=2026-03-18 |sernav=Israel strikes Iran’s South Pars gasfield hours after forces kill intelligence minister |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/18/iran-intelligence-minister-esmail-khatib-killed-israel-claims |roja-gihiştinê=2026-03-23 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di heman rojê de di saetên serê sibê de li Îranê gelek teqîn çêbûne. Cihên ku hatine armanc girtin deverên deryayî û tesîsên sereke yên benderan bûn ku di nav de deverên li dora benderên şehîd Bahonar û şehîd Rajaee, û her wiha cihên li nêzîkî termînalek petrola li Bandar Abbasê hebûn. Li herêma Zeytûn Karmendiyê ya Ehwazê teqînek bihêz çêbûye. Li gorî agahiyan, teqînek serê sibê li Songhor ku bajarekî Rojhilata Kurdistanê nêzîkî sinorê Başûrê Kurdistanê ye çêbûye û teqînek din jî li nêzîkî Kazerunê li başûrê Îranê hatiye bihîstin. Li rojavayê Tehranê, di demek kurt de li Malardê gelek teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603182963 |sernav=Wave of explosions reported across Iran in early morning hours |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Li Fardisê, êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê li ser tesîseke çêkirina helîkopteran li navçeya pîşesazî ya Nazê pêk hatine. Baregeha Artêşa Fath li Kerajê, ofîsên xizmetguzariya civakî yên bajêr, navenda rehabîlîtasyonê ya ji bo kesên astengdar û deverên niştecihbûnê jî rastê êrîşan hatine. Qereqolên polîsan ên li Qom û Bandar Lengehê jî rastî êrîşan hatine. Vîdyoyek nîşan daye ku êrîşa giran di sibeha roja çarşemê de li bakurê Tehranê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603184619 |sernav=Video shows a massive strike on Northern Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Îsraîlê gotiye ku wan navendên fermandariya Îranê li Tehranê armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603183242 |sernav=Israel strikes Iranian command centers in Tehran, IDF says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Herwiha navendeke bijîşkî li Tehranê jî hatiye bombebarankirin. Beşek ji qada gazê ya Parsa Başûr a Îranê ji aliyê êrîşên esmanî yên Îsraîlê ve hatine armanc girtin û rafineriyên qada gazê ya li Asaluyeyê jî hatine armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603181952 |sernav=Iran shuts several South Pars gas phases after strike |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/03/18/israel-strikes-iran-natural-gas-infrastructure |sernav=Israel strikes Iran natural gas facility in coordination with U.S. |malper=Axios |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Êrîşên Îsraîlê herî kêm pênc keştîyên deryayî yên Îranê li Deryaya Xezerê armanc girtine û teqîn li Bendera Anzaliyê hatine bihîstin, trafîka çekan a du alî di navbera Rûsya û Îranê de, bi taybetî alavên dronên Şahedê asteng kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ynetnews.com/article/hkvkxtu9wl |sernav=Israeli Air Force strikes Iranian naval vessels in Caspian Sea for first time |malper=ynetglobal |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://maritime-executive.com/article/israel-strikes-iranian-naval-vessels-on-the-caspian-sea |sernav=Israel Strikes Iranian Naval Vessels on the Caspian Sea |malper=The Maritime Executive |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke esmanî li dadgeha li Laristanê pêk hatiye.<ref name=":14">{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603187786 |sernav=Video: Airstrikes hit courthouse in Larestan, southern Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Di 18ê adarê de HRANAyê 79 êrîş û herî kêm 125 qurbanî tomar kiriye.<ref name=":14"/> Li gorî HARNAyê herî kêm 15 sivîl jiyana xwe jidest dane û 105 kes jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Îranê ==== Mûşekên Îranê li bajarê pîşesazî yê Ras Laffan a Qeterê armanc girtine ku di encamê de şewat çêbûne û zirareke mezin gihîşt tesîsa gazê. Qeterê bi qedexekirina ketina wan kesên leşkerî yên balyozxaneya Îranê ji bo axa xwe, bersiv daye Îranê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/18/qatar-says-iran-missile-attack-sparks-fire-causes-damage-at-gas-facility |sernav=Qatar says Iran attack caused significant damage at Ras Laffan gas facility |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Parçeyên mûşekeke Îranê li Balafirgeha Ben Gurion zirar daye sê balafirên taybetên kesane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Wrobel |pêşnav2=Sharon |tarîx=2026-03-18 |sernav=3 private planes at Ben Gurion Airport damaged by debris from Iranian missile attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/3-private-planes-at-ben-gurion-airport-damaged-by-debris-from-iranian-missile-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-23 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Beyt Awwa, Şerîaya Rojava, di êrîşeke mûşekî de sê filistînî jiyana xwe jidest dane û 13 kes birîndar bûne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-890479 |sernav=Three Palestinian women killed in West Bank from Iran missile {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> û li Adenimê jî karkerekî biyanî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2022-02-09 |sernav=New long-range Iranian missile sends signal to Israel |url=https://doi.org/10.1108/oxan-es267236 |kovar=Emerald Expert Briefings |doi=10.1108/oxan-es267236 |issn=2633-304X }}</ref> === 19ê adarê === [[Wêne:Missile interception fragments of an Iranian missile hit Haifa oil refineries in Haifa Bay, March, 19 2026.jpg|thumb|Dîmenek ji roja 19ê adarê ku mûşekeke Îranê li rafineriyên petrolê yên Hayfa li Kendava Hayfayê xistiye]] Di 19ê adarê de balafireke F-35 Lightning II a Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber gumanên ku ji aliyê hêzên Îranê ve hatiye xistin, bi awayekî awarte hatiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/03/19/politics/f-35-damage-iran-war |sernav=US F-35 damaged by suspected Iranian fire makes emergency landing, sources say {{!}} CNN Politics |malper=CNN |tarîx=2026-03-19 |roja-gihiştinê=2026-03-24 |ziman=en |paşnav=Liebermann |pêşnav=Haley Britzky, Oren }}</ref> Di êrîşa mûşekî ya berfirehtir a Îranê ya li ser herêmê de, wekê tolhildana êrîşên Îsraîlê ya li ser tesîsên gazê yên Parsa Başûr, rafineriyeke petrolê ya li Heyfayê ya girêdayî BAZAN Holdingê hatiye hedefgirtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ynet |tarîx=2026-03-19 |sernav=Damage at Haifa oil refineries after Iranian missile attack |url=https://www.ynetnews.com/article/h1rmbctqbl |roja-gihiştinê=2026-03-24 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Serokwezîrê Îsraêlê Benjamîn Netanyahu di daxuyaniya di derbarê guhertina rejîma li Îranê de gotiye, "Hûn nekarin şoreşekê ji hewayê bikin; divê hêmanek bejayî hebe ku wê bike. Ez ê hemî vebijarkan bi we re parve nekim," bi vî awayî destnîşankiriye ku îhtimala operasyonên sinorkirî yên bejahî hebe.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ynetnews |tarîx=2026-03-19 |sernav=Netanyahu: 'You can't make a revolution from the air, there are ground options' |url=https://www.ynetnews.com/article/8148y4dvk |roja-gihiştinê=2026-03-24 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Di 19ê adarê de wekê beşek ji hewildanên xwe yên ji bo vekirina Tengava Hurmizê ji bo veguhestina deryayî ya navneteweyî, Amerîkayê dest bi operasyoneke esmanî yên li dijî keştî û dronanên deryayî yên Îranê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/u-s-war-planes-and-helicopters-kick-off-battle-to-reopen-hormuz-530cdb78 |sernav=U.S. War Planes and Helicopters Kick Off Battle to Reopen Hormuz |malper=The Wall Street Journal |tarîx=2026-03-20 |roja-gihiştinê=2026-03-24 |ziman=en-US |paşnav=Gordon |pêşnav=David S. Cloud, Lara Seligman and Michael R. }}</ref> === 20ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Artêşa Îsraêlê li Beyrût,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF says it is striking Hezbollah targets in Beirut |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-is-striking-hezbollah-targets-in-beirut/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Tehran, Nur û li xalên din ên li navenda Îranê êrîşên hewayî pêk aniye ku artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku di encama êrîşên wan berdevkê pasdarên şoreşê, Elî Mihemed Naînî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says it struck weapon factories in Tehran, ballistic missiles storage sites in central Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-weapon-factories-in-tehran-ballistic-missiles-storage-sites-in-central-iran/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says its striking regime targets in northern Iranian city of Nur |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-its-striking-regime-targets-in-northern-iranian-city-of-nur/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşê diyar kiriye ku Naînî di nav salan de di warê propagandayê û têkiliyên giştî de di rolên cûrbecûr de xebitiye ku di nav de di du salên dawî de wekê "propagandîstê sereke" yê muhafizên şoreşê xebitiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF confirms killing Iranian Guards spokesman |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-killing-iranian-guards-spokesman/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuştina Naînî berê ji aliyê medyaya dewleta Îranê ve hatibû ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |tarîx=2026-03-20 |sernav=IRGC spokesman killed in strike, Iran says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-spokesman-killed-in-strike-iran-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî raporên medyaya Îranê, êrîşên hewayî yên hevbeş ên Amerîka û Îsraîlê 16 keştîyên barhilgir ên Îranê li bajarên benderî yên li Kendava Farsê jî hatine rûxandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=US, Israel strike 16 Iranian cargo vessels in port towns: Iran media |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-israel-strike-16-iranian-cargo-vessels-in-port-towns-iran-media/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Derbarê şerê li Libnanê de artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku ji destpêka şer û pevçûnan ve wan êrîşî zêdetirî 2.000 hedefên li welat kirine û zêdetirî 570 çekdarên Hizbullah kuştine ku 220 ji wan endamên yekîneya elît a Rizwanê bûn. Wezareta tenduristiyê ya Libnanê diyar kiriye ku ji destpêka şerê navxweyî ve zêdetirî 1000 kes di êrîşên Îsraêlê de jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says more that 570 Hezbollah operatives killed since start of fighting |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-more-that-570-hezbollah-operatives-killed-since-start-of-fighting/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Li Îsraêlê dîsa êrîşên ji Îranê û Hizbullahê ji Libnanê hatiye tomar kirin<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Sirens triggered in Western Galilee amid Hezbollah attack from Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/sirens-triggered-in-western-galilee-amid-hezbollah-attack-from-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û êrîşên mûşekan li Kiryat Ono,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Authorities dispatch forces to sites of reported impacts from cluster bomb carrying Iran missile in central Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/authorities-dispatch-forces-to-sites-of-reported-impacts-from-cluster-bomb-carrying-iran-missile-in-central-israel/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Rehovot û Orşelîmê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Two lightly wounded in Rehovot cluster bomb strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/two-lightly-wounded-in-rehovot-cluster-bomb-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û deverên din hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Rescue forces rushing to Iran missile impact in Jerusalem’s Old City; no injuries reported |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rescue-forces-rushing-to-iran-missile-impact-in-jerusalems-old-city-no-injuries-reported/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezareta tenduristiyê ya Îsraêlê ragihandiye ku ji ber êrîşên bi roketan, heta niha 4099 îsraîlî rakirine nexweşxaneyan ku ji wan 80 kes hê jî li nexweşxaneyê têne dermankirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bletter |pêşnav=Diana |tarîx=2026-03-20 |sernav=Number of injured in war tops 4,000 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/number-of-injured-in-war-tops-4000/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hatiye ragihandin ku ji destpêka şer ve li Îsraêlê 15 kesên sivîl di êrîşên mûşekî yên Îranê de jiyana xwe jidest dane ku yek ji wan welatiyekî fîlîpînî û yek jî wan jî welatiyê taylendî bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.eurasiantimes.com/us-israel-war-on-iran-here-are-the-latest-casualty-figures-from-across-the-middle-east/ |sernav=U.S.-Israel War on Iran: Here Are the Latest Casualty Figures From Across The Middle-East Region |malper=EURASIAN TIMES |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US |paşnav=NEWS |pêşnav=AFP }}</ref> Di heman rojê de êrîşên din ên Îranê li dijî Iraqê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=At least three drone attacks target US military site in Baghdad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/at-least-three-drone-attacks-target-us-military-site-in-baghdad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Îmaratên Yekbûyî yên Erebî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-20 |sernav=Dubai says it fought off Iranian attack as Eid holiday begins |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/dubai-says-it-fought-off-iranian-attack-as-eid-holiday-begins/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-20 |sernav=Kuwait’s Mina Al-Ahmadi refinery hit by drone attack, sparking fire |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwaits-mina-al-ahmadi-refinery-hit-by-drone-attack-sparking-fire/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Erebistana Siûdî û Behrêynê hatine hatine tomarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=Gulf states say responding to missile, drone attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/gulf-states-say-responding-to-missile-drone-attacks/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî çavkaniyên amerîkî, êrîşa mûşekî ya Îranê bi du mûşekên balîstîk li ser baregeha leşkerî ya brîtanî-amerîkî ya Diego Garcia ku li Okyanûsa Hindî û nêzîkî 4000 kîlometre dûr e, bi taybetî bala xelkê kişandiye. Her du mûşek jî li baregeha leşkerî neketine. Li gorî agahiyan, mûşekek ketiye deryayê û her çend nehatiye eşkerekirin ka mûşek bi serkeftî hatiye xistin an na, mûşeka duyem jî ji aliyê keştiyeke şer a amerîkî ve bi mûşeka SM-3 hatiye têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://orf.at/stories/3424514/ |sernav=Iran feuerte offenbar Raketen auf Stützpunkt Diego Garcia |malper=news.ORF.at |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=de |paşnav=red |pêşnav=ORF at/Agenturen }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-us-israel-war-updates-2026/card/iran-targeted-diego-garcia-base-with-ballistic-missiles-rb7MdZW1CfwRTauDYHOt |sernav=Iran Targeted Diego Garcia Base With Ballistic Missiles |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US }}</ref> Li gorî çavkaniyên Brîtanî, Îranê dibe ku ji bo zêdekirina menzîla mûşeka balîstîk a ku hatiye bikar anîn, amûrên roketên fezayê bikar aniye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Iran ‘unsuccessfully’ targeted Diego Garcia base, UK official source confirms |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-unsuccessfully-targeted-diego-garcia-base-uk-official-source-confirms/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Iran may have used space launch vehicle to extend range of missiles fired at Diego Garcia |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-may-have-used-space-launch-vehicle-to-extend-range-of-missiles-fired-at-diego-garcia/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî daxûyaniya serfermandarê giştî yê artêşa Îsraêlê Zamîr, ew mûşekeke balîstîk a du-qonaxî ya navbera parzemînan bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF chief: Campaign at ‘halfway’ stage; Iran’s missile fire at Diego Garcia shows ‘Berlin, Paris, Rome all within range’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-chief-campaign-at-halfway-stage-irans-missile-fire-at-diego-garcia-shows-berlin-paris-rome-all-within-range/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Piştî êrîşê, Brîtanyayê destûr daye Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ku bingehên wan ji bo operasyonên li dijî hedefên Îranê yên ku êrîşî keştiyên li Tengava Hurmizê dikin bikar bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c36rny6xgppo |sernav=UK allows US to use bases to strike Iranian sites targeting Strait of Hormuz |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-GB }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/news/uk-allows-us-use-bases-iran-war-after-missiles-fired-diego-garcia |sernav=UK allows US to use bases for Iran war after missiles fired at Diego Garcia |malper=Middle East Eye |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en }}</ref> Wezareta derve ya Îranê her cure berpirsiyariyên xwe ji bo êrîşê red kiriye û êrîşê wekê operasyoneke "lêp" a Îsraêlê bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/22/did-iran-launch-missiles-at-us-uk-base-on-diego-garcia-heres-what-to-know |sernav=Did Iran launch missiles at US-UK base on Diego Garcia? Here’s what to know |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en |paşnav=Sharma |pêşnav=Yashraj }}</ref> === 21ê adarê === Li gorî daxuyaniyên artêşa Îsraêlê, hêza hewayî ya Îsraêlê di roja 21ê adarê de êrîşên xwe yên li ser Îranê berdewam kirine ku di nav de li ser çend pergalên parastina hewayî, komplekseke wezareta parastinê, tesîsên ji bo hilberandin û depokirina pêkhateyên mûşekan û cihekî lêkolîn û pêşvebirina nukleerî ya Zanîngeha Malek Aştarê hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF strikes ballistic missiles sites in Tehran overnight |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-strikes-ballistic-missiles-sites-in-tehran-overnight/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF says it struck ‘strategic’ nuclear weapons development site at university in Tehran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-strategic-nuclear-weapons-development-site-at-university-in-tehran/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî ajansa nûçeyan a Tasnîm a Îranê, êrîşeke hevbeş a Amerîka û Îsraêlê li ser tesîsa dewlemendkirina uranyûmê ya Natanzê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-21 |sernav=Natanz enrichment facility targeted in US-Israeli attack — Iranian media |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/natanz-enrichment-facility-targeted-in-us-israeli-attack-iranian-media/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Lê belê artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku ev êrîş bi tevahî ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF denies role in Natanz strike, won’t comment on US activity |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-denies-role-in-natanz-strike-wont-comment-on-us-activity/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên bi mûşek û teqemeniyên komî yên li ser Îsraêlê bûne sedema bandorên neyînî yên li deverên qerebalix ên wekê Rîşon LeZîyon,<ref name=":15">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Empty daycare among sites hit in Rishon Lezion cluster missile attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/three-impact-sites-in-rishon-lezion-after-cluster-missile-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Metullayê,<ref name=":15"/> Safedê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Rocket strike in northern city causes slight damage as more sirens sound in Galilee, Golan Heights |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rocket-strike-in-northern-city-causes-slight-damage-as-more-sirens-sound-in-galilee-golan-heights/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Maʿalot-Tarşîhayê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Medics say 5 lightly hurt by Hezbollah rocket that hit Ma’alot-Tarshiha home |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-say-5-lightly-hurt-by-hezbollah-rocket-that-hit-maalot-tarshiha-home/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Dîmonayê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Video shows Iranian missile striking southern city of Dimona |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/video-shows-iranian-missile-striking-southern-city-of-dimona/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Aradê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Medics treating 30 people with varying degrees of injuries from Iran missile attack on Arad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-treating-30-people-with-varying-degrees-of-injuries-from-iran-missile-attack-on-arad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> kirine ku tenê li Dîmonayê û Aradê 175 kes ji ber derbên mûşekên balîstîk birîndar bûne ku 11 kes ji wan bi giranî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bletter |pêşnav=Diana |tarîx=2026-03-22 |sernav=38 people remain hospitalized after last night’s missile attack on Dimona and Arad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/36-people-remain-hospitalized-after-last-nights-missile-attack-on-dimona-and-arad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Herwiha êrîşên Îranê li dijî Erebistana Siûdî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Saudi Arabia says it intercepted at least 20 Iranian drones in east of country |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/saudi-arabia-says-it-intercepted-at-least-20-iranian-drones-in-east-of-country/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Kuwait says air defense responding to Iranian missile and drone attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwait-says-air-defense-responding-to-iranian-missile-and-drone-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Behrêynê beberdewam kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Explosions heard in Bahrain’s capital |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-heard-in-bahrains-capital/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 22ê adarê === Li gorî artêşa Îsraîlê, pêlek êrîşên esmanî yên Îsraêlê li Tehranê çend tesîsên hilberîna çekan ên Îranê û çend baregehên rejîmê xistiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=IDF says it hit arms production sites, intel and military HQs in overnight Tehran strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-hit-arms-production-sites-intel-and-military-hqs-in-overnight-tehran-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezîrê enerjiyê ya Îranê Elîabadî ragihandiye ku binesaziya av û elektrîkê ya girîng a welat ji ber êrîşên sîber ên DYA û Îsraêlê bi giranî zirar dîtiye. Êrîşan, di nav cihên din de, bi dehan tesîsên veguhestin û paqijkirina avê hedef girtine ku bi vî awayî bandor li ser beşên torên dabînkirina avê yên girîng kiriye. Heyva Sor a Îranê ragihandiye ku li gorî texmînên herî dawî, hejmara giştî ya tesîsên sivîl ên zirar dîtî gihîştiye 81.365 cihan.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP and ToI Staff |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian minister says ‘heavy damage’ to water, energy infrastructure from US-Israeli strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-minister-says-heavy-damage-to-water-energy-infrastructure-from-us-israeli-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî amarên fermî yên Îranê, ji destpêka êrîşên Îsraêl û Amerîkayê ve li Îranê zêdetirî 1.500 kes hatine kuştin û zêdetirî 21.000 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://liveblog.zdf.de/us-angriff-auf-iran/187827/ |sernav=Iran meldet mehr als 1.500 Tote seit Kriegsbeginn |malper=ZDF Liveblog |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Li gorî rêxistina Brîtanî NetBlocks, ji 28ê sibatê vir ve li Îranê birîna înternetê ya ji aliyê dewletê ve hatiye ferzkirin berdewam dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://mastodon.social/@netblocks/116271646464231849 |sernav=NetBlocks (@netblocks@mastodon.social) |malper=Mastodon |tarîx=2026-03-22 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=ku }}</ref> Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, Îsraêlê pêlek din a berfireh ji êrîşên asmanî li dijî binesaziya Hizbullah li başûrê Libnanê ku di nav de pira Qasmiyeyê ya li ser çemê Lîtanî yê daye destpêkirin, ku hatiye gotin ev êrîş ji bo pêşîgirtina li Hizbullah ku şervan û çekan bigihîne herêmê hatiye pêkanîn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=IDF launches wide airstrikes in Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-launches-wide-airstrikes-in-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Israel blows up coastal highway bridge in Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-blows-up-coastal-highway-bridge-in-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di heman demê de ev êrîş ji aliyê serokwezîrê Libnanê Selam û serok Ewn ve wekê zêdebûna xeternakê hatine şermezarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Yohanan |pêşnav=Nurit |tarîx=2026-03-22 |sernav=Lebanon’s PM slams Hezbollah rocket attacks, says country won’t give up on disarmament |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/lebanons-pm-slams-hezbollah-rocket-attacks-says-country-wont-give-up-on-disarmament/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Îsraêlê ziyanên ji ber topbarana Îran û Hizbullahê li Tel Avîv,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Bletter |pêşnav2=Diana |tarîx=2026-03-22 |sernav=15 injured in Tel Aviv missile cluster bomb attack, most lightly hurt |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/15-injured-in-tel-aviv-missile-cluster-bomb-attack-most-lightly-hurt/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Bat Yam û Holonê hatine ragihandin û sivîlek li bakurê Misgav' Amê di encama êrîşan de jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian missile attack causes damage in Bat Yam, Holon; no injuries reported |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-missile-attack-causes-damage-in-bat-yam-holon-no-injuries-reported/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Man killed in apparent Hezbollah anti-tank missile attack near northern border |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-killed-in-apparent-hezbollah-anti-tank-missile-attack-on-northern-border/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di 23ê adarê de artêşa Îsraêlê ragihandiye ku sivîlê li Misgav' Amê bi xeletî ji aliyê topxaneya Îsraêlê ve hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-23 |sernav=IDF probe finds farmer killed in north yesterday was hit by Israeli shelling, not a Hezbollah attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-probe-finds-man-killed-in-north-yesterday-was-hit-by-israeli-shelling-not-a-hezbollah-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên din ên Îranê li ser xalên li Iraq,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian media says drone attack targeted base used by US near Baghdad Airport |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-media-says-drone-attack-targeted-base-used-by-us-near-baghdad-airport/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî Erebî<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=UAE says it is responding to Iranian missile, drone attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/uae-says-it-is-responding-to-iranian-missile-drone-attacks/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Erebistana Siûdî hatin ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Saudi Arabia reports three ballistic missiles targeted Riyadh area |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/saudi-arabia-reports-three-ballistic-missiles-targeted-riyadh-area/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî operasyonên bazirganiya deryayî ya Keyaniya Yekbûyî (UKMTO), keştîyek 15 mîlên deryayî dûrî peravên Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî, bi guleyek nenas hatiye lêdan lê ti kes birîndar nebûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://liveblog.zdf.de/us-angriff-auf-iran/187831/ |sernav=Unbekanntes Geschoss trifft Schiff vor den Emiraten |malper=ZDF Liveblog |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Serokê Amerîkayê Trump ultîmatomek daye û gef li Îranê xwariye ku eger Îran di nav 48 demjimêran de Tengava Hurmizê veneke, ew ê santralên elektrîkê yên Îranê ji holê rake.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tagesschau.de/ausland/asien/iran-usa-israel-krieg-102.html |sernav=48-Stunden-Ultimatum: Welche Folgen könnte Trumps Drohung haben? |malper=tagesschau.de |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Di bersivê de, berdevkê pasdarên şoreşê gef li Tengava Hurmizê xwariye<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies and ToI Staff |tarîx=2026-03-22 |sernav=IRGC threatens to completely close the Strait of Hormuz if US strikes power plants |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-threatens-to-completely-close-the-strait-of-hormuz-if-us-strikes-power-plants/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ku bi tevahî dorpêç bike û êrîşî hemî tesîsên enerjî, teknolojiya agahdariyê û palandina avên li dewletên Kendavê yên hevalbendên Amerîkayê bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian army says it will target energy, desalination infrastructure after US threats |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-army-says-will-target-energy-desalination-infrastructure-after-us-threats/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iran threatens to ‘irreversibly destroy’ energy infrastructure across region if power plants attacked |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-destroy-energy-infrastructure-across-region-if-power-plants-attacked/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di ketina helîkopterekê de ku li ser avên herêmî yên Qatarê ji ber xeletiyeke teknîkî qewimî, çar leşkerên qeterî û sê welatiyên tirk, leşkerek û du teknîsyenên ji pargîdaniya Aselsanê jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://dohanews.co/world-leaders-offer-condolences-to-qatar-turkiye-after-helicopter-crash/ |sernav=World leaders offer condolences to Qatar, Türkiye after helicopter crash |malper=Doha News {{!}} Qatar |tarîx=2026-03-22 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en-US |paşnav=Ziga |pêşnav=Adijata }}</ref> === 23ê adarê === Trump ultîmatoma xwe rawestin demkî ya şer ji 2 rojan derxistiye 5 rojan. Wî gef xwaribû ku eger Îran Tengava Hurmizê veneke, ew ê santralên elektrîkê yên Îranê wêran bike. Trump ragihandiye ku di du rojên berê de bi Îranê re hevdîtinên baş û çêker pêk anîne. Di heman demê de danûstandinên di navbera Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê de ji aliyê rayedarên Îranê ve hatiye înkar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.n-tv.de/politik/06-51-Fed-Gouverneurin-Cook-Iran-Krieg-erhoeht-Inflationsrisiken-id30415311.html |sernav=+++ 06:51 Fed-Gouverneurin Cook: Iran-Krieg erhöht Inflationsrisiken +++ |malper=ntv.de |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de |paşnav=NACHRICHTEN |pêşnav=n-tv }}</ref> Serokê parlamentoya Îranê Xalîbaf diyar kiriye ku ti danûstandin bi Amerîkayê re nehatine kirin. Di axaftinên diyar kiriye ku "raporên derewîn ên Trump armanc dikirin ku bazarên darayî û petrolê manîpule bikin."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-03-23 |sernav=Iran parliament speaker: Trump’s ‘fake news’ about talks designed to manipulate markets |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-parliament-trumps-fake-news-about-talks-designed-to-manipulate-markets/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Encumena parastinê ya Îranê gef xwariye ku ger perava başûr an giravên wekê Çarg ên Îranê werin dagirkirin an jî werin dorpêçkirin, dê ew teqemenî li ser rêyên keştîvaniyê yên li Kendava Farsê bicih bikin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-23 |sernav=Iran threatens to mine Gulf marine routes if southern coast, islands attacked |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-mine-gulf-marine-routes-if-southern-coast-islands-attacked/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di nav roja 23ê adarê de êrîşên Îranê li ser Îsraêl,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-23 |sernav=IDF detects day’s fifth Iran missile attack heading toward Eilat |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-detects-days-fifth-iran-missile-attack-heading-toward-eilat/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-23 |sernav=One person hurt after missile interception in UAE |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-person-hurt-after-missile-interception-in-uae/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt, Erebistana Siûdî, û Behreynê hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-23 |sernav=Explosions, sirens ring out in Bahrain |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-sirens-ring-out-in-bahrain/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşa li dijî baregeha pêşmergeyên Herêma Kurdistanê ==== Di 23 û 24ê adarê de êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kiriye.<ref name=":16">{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/240320266 |sernav=Di 24 demjimêran de 25 caran êrişî Herêma Kurdistanê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di 23ê adarê de, di nav 24 saetan de li dijî Herêma Kurdistanê 25 êrîşên dronî û mûşekan pêk hatiye.<ref name=":16" /> Di 23ê adarê de Fermandariya Herêma 1ê ya Hêzên Pêşmergeyan hatiye armanc girtin. Di êrîşa li dijî fermandariya pêşmerge de 6 pêşmerge jiyana xwe jidest dane û 20 pêşmerge jî birîndar bûne.<ref name=":16" /> === 24ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Li gorî HRANAyê li seranserê Îranê 108 êrîş li 10 parêzgehan pêk hatine û herî kêm 61 qurbanî ku di nav de 12 kes sivîl bûn jiyana xwe jidest dane û 38 kes jî birîndar bûne. Êrîşên herî dijwar li Xuzestan û Îsfehanê pêk hatine. Êrîş li ser cihên mûşekan li Tebrîz û Borazcanê, pîşesaziyên leşkerî, tesîseke şîrketa gazê û karsaziyên sivîl li Îsfehanê, boriyeke gazê ya li Xuremşehrê, komplekseke werzîşê li Andîmeşkê û baregeheke Besîcê û avahiyên niştecîbûnên li Tehranê pêk hatine. Herwiha li Şahîn Şehr, Necefabad, herêma pîşesazî ya Cewzdan û Bender Kenganê jî êrîşên esmanî hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603245682 |sernav=New wave of strikes hits cities across Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke amerîkî ya şevê li ser baregeheke li El Enbarê bi kêmî ve 15 endamên Hêzên seferberiya gel a Iraqê hatine kuştin û 30 ji wan jî birîndar bûne. Komê mirina Saad Dawai, fermandarê operasyonên xwe li Enbarê, ragihandiye. Êrîşek li mala serokê PMFê Falih el-Feyyad li Mûsilê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891019 |sernav=US strikes reportedly kill, wound 30 PMF fighters in Iraq {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Hatiye ragihandin ku ev kom êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê û li êrîşên li dijî baregehên li Herêma Kurdistanê birêve dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603246138 |sernav=Airstrike hit PMF commander’s residence in Mosul, sources say |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Îranê bi mûşekan êrîşên li dijî Tel Avîv, Eylat, Dîmona û Heyfayê berdewam kiriye ku di encama êrîşan de gelek kes birîndar bûne. Kuweytê ragihandiye ku ji ber êrîşên Îranê zirar gihîştiye xetên elektrîkê.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Summers |pêşnav2=Charlie |paşnav3=Agencies |tarîx=2026-03-24 |sernav=4 people lightly hurt, buildings mangled as Iranian missile attack hits Tel Aviv |url=https://www.timesofisrael.com/idf-says-it-struck-islamic-guards-hq-in-tehran-man-lightly-wounded-as-iran-keeps-up-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mûşekên Îranê li ser Beyrûtê hatine têkbirin ku di encamê de birîndariyên bi sivikî çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.al-monitor.com/originals/2026/03/iranian-ballistic-missile-intercepted-over-lebanon-us-embassy-feared-target |sernav=Iranian ballistic missile intercepted over Lebanon, US Embassy feared as target - AL-Monitor: The Middle Eastʼs leading independent since 2012 |malper=www.al-monitor.com |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di êrîşa dronên Îranê ya li ser Behreynê de karkerek ji Morokoyê jiyana xwe jidest daye û çend leşker jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://orf.at/stories/3424849/ |sernav=Toter und Verletzte bei iranischen Angriffen auf Bahrain |malper=news.ORF.at |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de |paşnav=red |pêşnav=ORF at/Agenturen }}</ref> === 25ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di encama êrişên hewayî yên li ser Îranê de li bakurê rojavayê Îranê 11 kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603258688 |sernav=Eleven killed in strikes in northwest Iran, official says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Du tesîsên ku li Tehranê mûşekên krûzê çêdikirin bi êrîşên esmanî hatine hilweşandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603253966 |sernav=Cruise missile production sites in Tehran were hit, Israel says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Îsraêlê diyar kiriye ku wan navendeke lêkolînên deryayî li Îsfehanê wêran kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603252252 |sernav=Israel says it struck Iranian naval research center in Isfahan |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di bersivdayîna hewayî ya Amerîkayê ya li dijî baregeheke heşda şabî ya li rojavayê Enbarê 7 endamên rêxistina heşda şabî hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891115 |sernav=Deadly airstrike hits PMF site near army center in Iraq’s Anbar {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Balafirên bêmirov ên Îranê li balafirgeha navneteweyî ya Kuweytê depoyeke sotemeniyê armanc girtiye ku di encamê de şewateke derketiye, di heman demê de hêzên ewlehiyê ragihandin ku şeş balafirên din jî hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gulfnews.com/world/gulf/kuwait/iranian-drone-strikes-hit-fuel-depot-at-kuwait-airport-1.500485349 |sernav=Iranian drone strikes hit fuel depot at Kuwait airport |malper=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en |paşnav=Amir |pêşnav=Khitam Al }}</ref> Mûşekek Îranê li ser Urdunê hatiye têk birin ku perçeyên mûşekê li nêzîkî bajarê paytext a Emmanê ketine xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.turkiyetoday.com/region/iran-fires-missiles-at-israel-us-bases-in-kuwait-jordan-bahrain-3216847 |sernav=Iran fires missiles at Israel, US bases in Kuwait, Jordan and Bahrain |malper=Türkiye Today |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku herî kêm mûşekeke Îranê hatiye têkbirin. Îranê îdia kiriye ku wan mûşekên krûz ên Qader avêtine ser keştiya USS Abraham Lincoln.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Walia |pêşnav=Gandharv |tarîx=2026-03-25 |sernav=Did Iranian Navy cruise missiles hit USS Abraham Lincoln or is it just a wild claim? Iran strike claim, US response, West Asia war update |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/us/did-iranian-navy-cruise-missiles-hit-uss-abraham-lincoln-or-is-it-just-a-wild-claim-iran-strike-claim-us-response-west-asia-war-update/articleshow/129802009.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theweek.in/news/middle-east/2026/03/25/watch-iran-claims-second-missile-strike-on-uss-abraham-lincoln-amid-us-push-for-peace-talks.amp.html |sernav=WATCH: Iran claims second missile strike on 'USS Abraham Lincoln' amid US push for peace talks- The Week |malper=www.theweek.in |roja-gihiştinê=2026-03-27 }}</ref> Zirar negihîştiye keştiyê. Mûşekek Îranê li nêzîkî mezintirîn santrala elektrîkê ya Îsraîlê ya nêzîkî Haderayê ketiye xwarê. Hatiye ragihandin ku ti birîndar an jî zirar çênebûye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |tarîx=2026-03-25 |sernav=Iran appears to target Israeli power plant in missile attack, but misses |url=https://www.timesofisrael.com/iran-appears-to-target-israeli-power-plant-in-missile-attack-but-misses/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 26ê adarê === Malpera nûçeyan a amerîkî [[Axios]]ê bi agahiyên bidest xistina çar çavkaniyan, ragihandiye ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li ser vebijarkên ji bo êrîşa dawî ya li dijî Îranê dixebite, dibe ku di nav de bicihkirina leşkerên bejahiyên li ser axa Îranê û her wiha operasyoneke bombebaranê ya berfireh jî di nav xwe de bigire. Ev yek ji bo baştirkirina pozîsyona DYAyê di danûstandinên pêşerojê yên bi Îranê re an jî ji bo ku serok Trump bikaribe bi awayekî yekalî şer bi çalakiyek serketî bi dawî bike, hatiye armanckirin. Li gorî daxuyaniyê girtina an dorpêçkirina girava Çargê, xala sereke ya veguhestina petrola Îranê; girtina girava Larakê li tengava Hurmizê ku baregeh û sazîyên radarê yên Îranê lê ne; an jî destwerdana girava Ebû Mûsa, ku Îran beşa rojavayê Hurmizê ji vê giravê ve kontrol dike, di nav vebijarkan de ye. Bi awayekî din, DYA dikare tesîsan ji hewayê ve bombebaran bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Berman |pêşnav=Lazar |tarîx=2026-03-26 |sernav=US preparing ‘final blow’ options that could see use of ground troops if Iran talks fail — report |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-preparing-final-blow-options-that-could-see-use-of-ground-troops-if-iran-talks-fail-report/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Karbidestekî [[Pakistan]]ê ji ajansa nûçeyan a navneteweyî Reuters re gotiye ku Pakistan di danûstandinên bi DYAYê re gihîştiye wê encamê ku wezîrê derve yê Îranê Eraqçî û serokê parlamentoyê Xalîbaf ji lîsteya kuştinên armanckirî ya Îsraîlê hatine derxistin û her du kes wekê muxatabên sereke yên li Îranê hatine binav kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-26 |sernav=Israel backed off killing Iran’s Araghchi, Qalibaf at Pakistani-US request, Pakistani official says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-backed-off-killing-irans-araghchi-qalibaf-at-pakistani-us-request-pakistani-official-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezîrê derve yê Pakistanê Îshaq Dar piştrast kiriye ku di navbera DYA û Îranê de danûstandinên nerasterast ji bo bidawîkirina şerê wan têne kirin û peyam bi rêya Îslamabadê têne şandin. Çavkaniyek leşkerî ya Îranê ragihandiye ku ji ber îhtimala êrîşeke bejayî yê li ser eniya başûr a Îranê zêdetirî milyonek leşker hatine seferberkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549808/over-a-million-iranian-combatants-organized-for-ground-battle-with-us |sernav=Over A Million Iranian Combatants Organized for Ground Battle with US - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku hêzên wan ên hewayî di êrîşekê li bajarê bendera Bender Ebasê fermandarê payebilind ê hêzên deryayî yên artêşa pasdarên şoreşê Elî Reza Tengsîrî û serokê îstîxbarata deryayî Behnam Rezayî kuştine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=Katz confirms Israel has killed Iran official responsible for closing Hormuz, vows to hunt down IRGC ‘one by one’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/katz-confirms-israel-has-killed-iran-official-responsible-for-closing-hormuz-vows-to-hunt-down-irgc-one-by-one/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=IDF confirms killing IRGC Navy commander, says strike also killed Navy’s intel chief and rest of the Navy leadership |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-killing-irgc-navy-commander-says-strike-also-killed-navys-intel-chief/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hêzên çekdar ên Îsraêlê piştre ragihandiye ku hemî fermandarên payebilind ên hêza deryayî ya pasdaran di êrîşê de jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |paşnav3=Staff |pêşnav3=ToI |tarîx=2026-03-26 |sernav=Israel says IRGC Navy’s commander, other chiefs killed; Qalibaf said removed from hit list |url=https://www.timesofisrael.com/israel-says-irgc-navy-commander-killed-iranian-top-envoy-said-removed-from-hit-list/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Îranê girtina 14 kesan li çar parêzgehên welat ragihandiye ku wekê sixûrên "dijminê amerîkî-siyonîst" û endamên komên terorîst hatine binavkirin. Ew bi plankirina êrîşên çekdarî li ser navendên hikûmet û medyayê û radestkirina agahî û cihên hêzên leşkerî û ewlehiyê yên Îranê an jî binesaziya krîtîk ji dijmin re, hatine tawanbarkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549648/people-arrested-in-iran-for-working-for-enemies |sernav=People Arrested in Iran for Working for Enemies - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Hizbullahê li nêzîkî Qantara, Taybeh û Debel a li başûrê Libnanê pevçûnên çekdarî bi leşkerên bejayî yên Îsraêlê re piştrast kiriye ku di wan pevçûnan de çend tankên Îsraêlê hatine armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549546/hezbollah-inflicts-heavy-losses-on-israeli-forces-in-southern-lebanon |sernav=Hezbollah Inflicts Heavy Losses on Israeli Forces in Southern Lebanon - World news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê şerê bi Hizbullahê re piştrast kiriye ku tê de du leşkerên Îsraêlê jiyana xwe jidest dane û çend ji wan jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=IDF soldier killed during gunfight with Hezbollah members in southern Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-soldier-killed-during-gunfight-with-hezbollah-members-in-southern-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Nahariyeyê, di encama êrîşa mûşekî ya Hizbullahê de sivîlekî Îsraêlê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jfeed.com/news-israel/hezbollah-rocket-strike-nahariya |sernav=BREAKING: Hezbollah Rocket Strike: 30-Year-Old Killed, Another Seriously |malper=JFeed |tarîx=2026-03-26 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en |paşnav=Isaacson |pêşnav=Gila }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=Sgt. Aviaad Volansky killed in south Lebanon, 4 other soldiers wounded, says IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/sgt-aviaad-volansky-killed-in-south-lebanon-4-other-soldiers-wounded-says-idf/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, Kuweyt û Erebistana Siûdî dîsa êrîşên bi mûşek û dronan ên Îranê hatine armanc girtin<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/26/saudi-arabia-intercepts-destroys-over-30-drones-in-eastern-province- |sernav=Saudi Arabia intercepts, destroys over 30 drones in Eastern Province |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-26 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ku du kes li Ebû Dabiyê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-26 |sernav=Two people killed in Abu Dhabi after missile interception, media office says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/two-people-killed-in-abu-dhabi-after-missile-interception-media-office-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên Îran û Hizbullahê carek dîsa li dijî Îsraêlê hatine destpêkirin ku tenê di navbera nîvê şevê û nîvro de heft mûşekên Îranê ber bi Îsraêlê ve hatine avêtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=No injuries reported in Iran’s 7th missile salvo of the day; forces heading to impact site |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/no-injuries-reported-in-irans-7th-missile-salvo-of-the-day-forces-heading-to-impact-site/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 27ê adarê === ==== Êrîşên Îranê ==== Hêzên Îsraêlî ragihandine ku ji serê sibê ve Îranê 4 mûşek avêtine Îsraêlê, ku piraniya wan hatine têkbirin û di êrîşên mûşekên din de jî ti ziyan çênebûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-27 |sernav=Iran launches small number of missiles, with at least one cluster bomb, in 4th salvo today |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-launches-small-number-of-missiles-with-at-least-one-cluster-bomb-in-4th-salvo-today/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Kuweytê ragihandiye ku bi dronan û mûşekan êrîşî Bendera Mubarek El Kebîr hatiye kirin ku di encamê de ziyanên milkî çêbûne lê ti qurbaniyên mirovî çênebûne. Di heman rojê de rayedarên Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî ragihandine ku şeş mûşekên balîstîk û neh dronên ji Îranê hatine, bi tevahî hatine têkbirin. Êrîşeke mûşekî û bê firokevan a Îranê li ser baregeha hewayî ya prens Sultan zirar da çend balafirên dagirtina sotemeniyê yên amerîkî û deh leşkerên amerîkî bi giranî birîndar bûne ku didu ji wan jî "pir bi giranî" birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-03-27 |sernav=US troops wounded, several refueling planes damaged in Iranian attack on Saudi air base |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-troops-wounded-several-planes-damaged-in-iranian-attack-on-saudi-air-base-official/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/10-americans-injured-in-iranian-attack-on-saudi-airbase/ |sernav=10 Americans injured in Iranian attack on Saudi air base - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-27 |roja-gihiştinê=2026-03-28 |ziman=en-US}}</ref> ==== Êrîşên Îsraêlê ==== Êrîşên Îsraêlê li kargehên pargîdaniya Pola Mobarakeh û pargîdaniya Pola Khouzestanê ku bi rêzê ve li Îsfehan û Ahwazê ne, xistiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-27 |sernav=Air Force bombs two large steel factories in Iran partially owned by IRGC |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/air-force-bombs-two-large-steel-factories-in-iran-partially-owned-by-irgc/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Paşê êrîş li er kargeheke keka zer a nêzîkî Yezdê û reaktora ava giran a IR-40 li Arakê pêk hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |paşnav3=Staff |pêşnav3=ToI |tarîx=2026-03-27 |sernav=Israel bombs 2 IRGC-linked steel plants, 2 nuclear facilities as Iran vows revenge |url=https://www.timesofisrael.com/israel-bombs-2-irgc-linked-steel-plants-2-nuclear-facilities-as-iran-vows-revenge/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Yezdê li cihekî sereke yê hilberîna mûşek û mayînên deryayî xistiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-891408 |sernav=IDF strikes Iran’s missile, sea mine production site in Yazd {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-27 |roja-gihiştinê=2026-03-28 |ziman=en}}</ref> Êrîşeke bi bombeyên komî ya Îranê li ser şeş deverên Îsraêlê li Ramat Gan çêbûne ku di encamê de kesek jiyana xwe jidest daye û sê kes jî birîndar bûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Correspondents |pêşnav=Ynet |paşnav2=correspondents |pêşnav2=ynet |tarîx=2026-03-27 |sernav=One killed in central Israel after Iranian cluster missile; multiple impact sites reported |url=https://www.ynetnews.com/article/hyy11e00vowx |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> === 28ê adarê === Piştî ku peyvdarê leşkerî yê hûsiyan gotareke pêşkêş kiriye, mûşekek balîstîk ji Yemenê ber bi bajarê Beer Şeba li başûrê Îsraêlê ve hatiye avêtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Goodman |pêşnav=Rick |paşnav2=Vernon |pêşnav2=Hayden |paşnav3=Campbell |pêşnav3=Lucy |paşnav4=Olivares |pêşnav4=José |paşnav5=Ali |pêşnav5=Taz |paşnav6=Mackay |pêşnav6=Hamish |paşnav7=Frew |pêşnav7=Wendy |paşnav8=Goodman (now) |pêşnav8=Rick |paşnav9=Frew (earlier) |pêşnav9=Wendy |tarîx=2026-03-29 |sernav=Houthis join the fray – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/28/middle-east-crisis-live-iran-war-updates-trump-us-negotiations-israel-strikes-lebanon-tehran-syria-explosions |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> Piştê çend saetan mûşekeke hûsiyan ku Îsraêlê hedef digirtin hatiye têkbirin û droneke ji Yemenê li nêzîkî Eîlatê hatiye têkbirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF says it intercepted Houthi cruise missile earlier today |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-intercepted-houthi-cruise-missile-earlier-today/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Crissy |pêşnav=Ron |paşnav2=Crissy |pêşnav2=Ron |tarîx=2026-03-28 |sernav=Suspected Houthi drone intercepted over southern Israel, no injuries reported |url=https://www.ynetnews.com/article/hkk4gkboze |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> Du dronan li tesîsên bendergehên li Salalahê li başûrê Omanê xistine. Di vê êrişê de hatiye ragihandin ku karkerek birîndar bûye. Di heman rojê de Îranê diyar kiriye ku wan li nêzîkî bendergehê keştîyeke lojîstîkî ya artêşa Amerîkayê hedef girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://timesofoman.com/article/169963-drone-attack-targets-port-of-salalah-expat-worker-injured |sernav=Drone attack targets Port of Salalah, expat worker injured |malper=Times of Oman |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lbcgroup.tv/news/middleeastnews/919186/lbci-lebanon-articles/en |sernav=Iran military says targeted US vessel near Oman port |malper=LBCIV7 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di 28ê adarê de Îranê diyar kiriye ku wan depoyeke sîstema dijî-dronan a Ûkraynayê li Dubayê hedef girtiye ku wan ragihandye ku ev depo ji bo alîkariya hêzên amerîkî dihat bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.bd-pratidin.com/international/2026/03/28/59713 |sernav=Iran claims strike on Ukrainian defence site in UAE’s Dubai {{!}} {{!}} Bangladesh Pratidin |malper=en.bd-pratidin.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=bn |paşnav=Pratidin |pêşnav=Bangladesh}}</ref> Balafirên bêmirov ên Îranê li balafirgeha navneteweyî ya Kuweytê xistine û di encamê de sîstema radarê xera bûye. Agirê ku 3 roj di depoya sotemeniyê ya balafirgehê de berdewam dikir, di dawiyê de hatiye vemirandin. Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan baregehên rêxistina Ppîşesaziyên deryayî ya li Tehranê û kargehên din ên çêkirina çekan û parastina hewayî ya Îranê bombebaran kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF says it bombed Tehran HQ of Iranian naval weapons and ship producer |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-bombed-tehran-hq-of-iranian-naval-weapons-and-ship-producer/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di heman demê de êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kiriye. Di 28ê adarê de êrîşeke dronî li dijî avahiya serokê Herêma Kurdistanê Nêçîrvan Barzanî li Dihokê pêk hatiye. Di dîmenan de hatiye dîtin ku dron li ber derê avahiya dikeve.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/30406 |sernav=KCK'YÊ ÊRIŞA LI SER MALA NÊÇÎRVAN BARZANÎ ŞERMEZAR KIR |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=kr}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2903202614 |sernav=Brîtanya: Em êrişa li mala Nêçîrvan Barzanî bi tundî şermezar dikin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2803202624 |sernav=Mezlûm Ebdî li ser êrişa li mala Nêçîrvan Barzanî hatiye kirin daxuyanî da |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di şeva 28ê adarê de êrîşeke li Tehranê ziraran daye avahiyên Zanîngeha Zanist û Teknolojiyê ya Îranê. Artêşa Îranê gef xwariye ku dê êrîşî zanîngehên amerîkî yên li herêmê bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603281733 |sernav=Blast damage hits Iran University of Science and Technology |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-28 |sernav=Iran threatens to hit US universities in the Middle East in retaliation for alleged strike on two universities |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-hit-us-universities-in-the-middle-east-in-retaliation-for-alleged-strike-on-two-universities/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Paşê, li gorî agahiyan, êrîşên Îsraêlê li ser depoyeke avê li Heftkelê ketin û Elî Fûladwend ku serokê beşa lêkolînê ya rêxistina nûbûn û lêkolînên parastinê, li Borujerdê bû ligel endamên malbata xwe jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ynet |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF strikes infrastructure in Iran; reports: senior nuclear program official killed |url=https://www.ynetnews.com/article/syc7d3ssbg |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> Mirina Fûladwend paşê ji aliyê medyaya Îranê ve hatiye piştrast kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603288568 |sernav=Research chief of Iran suspected nuclear weapons program killed in airstrikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di heman rojê de li Eştaolê di êrîşeke mûşekî ya balîstîk de 19 kes birîndar bûne û di encamê de gelek xaniyan jî zirarê dîtiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Staff |pêşnav2=ToI |tarîx=2026-03-28 |sernav=Several hurt as Iranian missile hits Jerusalem-area town; Hezbollah continues to strike north |url=https://www.timesofisrael.com/several-hurt-as-iranian-missile-hits-jerusalem-area-town-hezbollah-continues-to-strike-north/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Hêzên deryayî yên brîtanî biryarê daye ku keştiyeke amfîbî ya RFA Lyme Bay ku bi dronên nêçîrvaniya mînan ve hatiye sazkirin, bişîne Tengava Hurmizê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.thetimes.com/uk/politics/article/rfa-lyme-bay-mine-hunting-iran-strait-hormuz-khft3jm3k |sernav=Navy fits RFA Lyme Bay with mine-hunting drones to end Iran blockade |malper=www.thetimes.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}</ref> ==== Erîşên li dijî Herêma Kurdistanê ==== Di roja 28 adarê de bi dronan li Dihokê li dijî avahiyê serokê Herema Kurdistanê [[Nêçîrvan Barzanî]] pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/kmr/story/903911/slug |sernav=Mesrûr Barzanî bi tundî êrîşa ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |malper=Mesrûr Barzanî bi tundî êrîşa ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Kurdistan24}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/kmr/story/904224/slug |sernav=Brîtanya êrîşa li ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |malper=Brîtanya êrîşa li ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Kurdistan24}}</ref> Di heman demê de ji aliyê rayedarên Herêma Kurdistanê ve hatiye ragihandin ku heta 28 adarê bi 5 car ofîsên fermî yên rêveberiya Herêma Kurdistanê ji aliyê dronan ve bûye armaca êrîşan. Hatiye texmîn kirin ku ev êrîş ji aliyê komên heşda şabî yên ku nav sinorê Iraqê de ne pêk hatiye. Di derbarê êrîşan de [[Mesûd Barzanî]] banga li hikûmeta Iraqê kiriye ku di derbarê van komên êrîşkar de helwesta xwe diyar bikin. === 29ê adarê === Di 29ê adarê de, di encama êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê ya li ser bajarê Bender Hamîr a li başûrê Îranê herî kêm 5 kes jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sanger |pêşnav=David E. |paşnav2=Boxerman |pêşnav2=Aaron |paşnav3=Mahoozi |pêşnav3=Sanam |tarîx=2026-03-29 |sernav=Trump Says Iran Agreed to Allow 20 More Ships of Oil Through Strait of Hormuz |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/30/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Mûşekek Îranê li kargeheke kîmyewî ya li herêma pîşesaziyê ya Neot Hovav a li herêma Negev a Îsraêlê armanc digire. Di vê êrîşa Îranê de kesek birîndar bûye û ev yek fikarên li ser rijandina gazê ya xeternak zêde kiriye. Di dîmenan de hatiye dîtin ku karwaneke heşda şabî derbasê bajarê Xoremşehrê dibe ku li ser sinorê Iraqê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603282000 |sernav=Video: Tehran-backed militia convoy seen moving from Iraq toward Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> DYA û Îsraêlê bi tevahî êrîşî çar tesîsên sereke yên hilberîna mûşekên balîstîk û 29 cihên avêtina mûşekan kirine. Kompleksên leşkerî yên li Xocir, Şahrûd, Parçîn û Hekîmiyeyê zirareke mezin dîtine û pisporan texmîn kirine ku zirara li van tesîsan dibe ku kapasîteya Îranê ya hilberîna mûşekên balîstîk ên xwedî menzîla kurt û navîn heta ku tesîs ji nû ve werin avakirin, rawestandiye. Li Xocîr û Şahrûdê, avahiyên tevlihevkirin û rijandinê, xetên hilberîna serên şer û tesîsên ku pêkhateyên sotemeniyên girîng hildiberînin bûne hedef; li Parçînê, motorên sotemeniya mûşekan a hişk û tesîsa Taleghan 2 zirar dîtine. Kompleksa Hekimiyeyê tesîsên hilberîna sotemeniya şil û cihê avêtina mûşekan dihewîne ku hatiye diyarkirin 19 avahî li wir hatine hedef girtin. Her wiha, gelek avahî û deriyên tunelan ên li baregehên mûşekî yên Xorgu û Îmam Elî hatine armanc girtin.<ref name="Bern2026">{{Jêder-malper |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-special-report-march-29-2026/ |sernav=Iran Update Special Report, March 29, 2026 |malper=Institute for the Study of War |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en-US |paşnav=Bern |pêşnav=Stefaniia}}</ref> Bandorên şer ên li ser siyaset û aboriya navxweyî ya Îranê jî eşkere bûne. Karbidestên sipaha pasdarên şoreşa îslamî hişyariyên serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan a li ser bandora aborî ya şer paşguh kirine. Pezeshkian diyar kiriye ku şer bi giranî zirarê daye aboriya welat û heke di navbera DYA û Îsraêlê de agirbest neyê bidestxistin, di nav sê çar hefteyan de dikare hilweşîneke aborî li Îranê çêbike. Rejîm hewl dide ku bi bikaranîna hestên neteweperest raya giştî bikişîne ser piştgiriya ewlehiya navxweyî û şer û bi vî awayî kampanyayeke leşkerî ya dilxwazî bi navê "canfêda" dest pê dike.<ref name="Bern2026"/> === 30ê adarê === ==== Erîşên DYA û Îsraêlê ==== Li gelek deverên Îranê ku di nav de Abad, Endîşe, Navçeya 15, Evîn, Mesûdiye, Nobonyad, Qeleh Hesen Xan û Seadatê, teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603299006 |sernav=Explosions, fighter jet activity reported across multiple provinces in Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Îsraêlê ragihandiye ku wan li Tehranê navendên fermandariya mobîl û cihên ku ji bo çêkirina çekan hatine bikar anîn hedef girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603293568 |sernav=Israel says it struck mobile command centers in Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Di êrîşa DYA û Îsraêlî ya li ser gundekî Îranê de şeş kes jiyana xwe jidest dane û di encama êrîşan de pênc xanî hilweşiyane û 22 kes jî birîndar bûne. Piştî ku binesaziya elektrîkê ji ber parçeyên şarapnelê zirar dîtine, li hinek deverên Tehran û parêzgeha Alborzê, tevî Kerecê, elektrîka bajaran hatiye qutkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-29 |sernav=Iranian minister confirms blackouts in parts of Tehran and in Karaj after strikes hit power grid |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-minister-confirms-blackouts-in-parts-of-tehran-and-in-karaj-after-strikes-hit-power-grid/ |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA) ragihand ku reaktora ava giran a IR-40 piştî ku di êrîşa Îsraîlê ya 27ê Adarê de zirareke giran dîtiye û êdî nexebitiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/03/30/iran-s-heavy-water-production-plant-no-longer-operational-iaea-says |sernav=Iran’s heavy water production plant no longer operational, IAEA says |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Li gelek deverên Îranê ku di nav wan de Girava Kiş, Girava Qeşm û Bandar Ebas ên li parêzgeha Hormozgan, li Babol a li parêzgeha Mazenderan, li Dêhgolan a li parêzgeha Kurdistanê û li Tebrîz a li parêzgeha Azerbaycana Rojhilat, teqîn û êrîş çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603302665 |sernav=New wave of strikes reported across several Iran provinces |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Mûşekek Îranê li tesîseke kîmyayî ya ADAMA li Ne'ot Hovav ketiye û di encamê de kesek birîndar bûye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Curiel |pêşnav=Ilana |paşnav2=Curiel |pêşnav2=Ilana |tarîx=2026-03-29 |sernav=Iran targets southern Israel: impacts in Be'er Sheva, industrial plant hit in Neot Hovav |url=https://www.ynetnews.com/article/bjhifiijwl |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Surkes |pêşnav=Sue |tarîx=2026-03-29 |sernav=Ministry says hazardous materials leak has been ruled out after missile fragment hit factory in south |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/ministry-says-hazardous-materials-leak-has-been-ruled-out-after-missile-fragment-hit-factory-in-south/ |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di derengiya 29ê adarê, balafirên bêpîlot ên Îranê li Kuweytê li baregeheke leşkerî dana û di encamê de 10 leşker birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/30/iranian-attack-damages-kuwait-power-and-desalination-plant-kills-worker |sernav=Iranian attack damages Kuwait power and desalination plant, kills worker |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> === 31ê adarê === ==== Êrîşên DYA û Îsraêlê ==== Li gorî artêşê di 31ê adarê de êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê li dijî depoyên cebilxaneyê yên li Îsfehanê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=US hits Iranian ammunition bunkers, causing major explosions |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-hits-iranian-ammunition-bunkers-causing-major-explosions/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> û her wiha li dijî tesîsên hilberîna çekan û pargîdaniyeke dermanan li Tehranê berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=IDF says it struck Iranian sites for missile components, anti-aircraft weapons |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-iranian-sites-for-missile-components-anti-aircraft-weapons/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-31 |sernav=Iran claims US-Israel strikes targeted major pharmaceutical company |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-claims-us-israel-strikes-targeted-major-pharmaceutical-company/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies and ToI Staff |tarîx=2026-04-01 |sernav=Acknowledging strike, Iran FM claims fentanyl factory only supplying ‘hospital drugs’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/acknowledging-strike-iran-fm-claims-fentanyl-factory-only-supplying-hospital-drugs/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, Mehdî Wefaî ku endezyarê sereke yê hêza Qudsê ya Muhafizên Şoreşê li Libnanê ye, li Mahallatê di êrîşan de jiyana xwe jidest daye. Wezareta Tenduristiyê ya Libnanê ragihandiye ku di êrîşên hewayî yên Îsraêlê ya di tevahiya rojê de li herêmên Tyr, Saydon û Bint Cubeyl herî kêm heşt kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP and ToI Staff |tarîx=2026-03-31 |sernav=Israeli strikes in south Lebanon kill 8, including paramedic — Lebanon Health Ministry |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-strikes-in-south-lebanon-kill-8-including-paramedic-lebanon-health-ministry/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di heman rojê de artêşa Îsraêlê kuştina Hec Haşem di êrîşeke esmanî de li Beyrûtê ragihandiye ku di îlona sala 2024an de eniya başûr a Hizbullahê ji Elî Karakî wergirtibû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-04-01 |sernav=Top Hezbollah commander killed by Israeli Navy in Beirut — IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/top-hezbollah-commander-killed-by-israeli-navy-in-beirut-idf/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Li gorî çavkaniyên filistînî, di êrîşên hewayî yên Îsraêlê ya li ser Cebeliye û Xan Yûnisê ya li Şerîda Xezzeyê de pênc kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-31 |sernav=Israeli strikes kill five in Gaza Strip, medics say |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-strikes-kill-five-in-gaza-strip-medics-say/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Artêşa Îranê êrîşên xwe yên li ser yekîneyên amerîkî yên li baregeha hewayî ya prens Siltan a li Erebistana Siûdî,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/04/01/3554165/irgc-destroys-us-aircrew-accommodation-in-al-kharj-air-base-targets-200-personnel |sernav=IRGC Destroys US Aircrew Accommodation in Al Kharj Air Base, Targets 200 Personnel - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> keştiyeke konteyner a Îsraêlê li avên navendî yên Kendava Farisî, xaleke kombûnê ya hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li peravên Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, pergala parastina dronan a flota pêncemîn a amerîkî ya li derveyî baregeha xwe ya nêzîkî balafirgeha Behrêynê û du pergalên radarê amerîkî li baregeha Ehmed el-Cabirê, li Kuweytê ragihandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/31/3553369/irgc-launches-blitz-on-us-israeli-targets |sernav=IRGC Launches Blitz on US, Israeli Targets - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> Her wiha, droneke MQ-9 li ser Îsfehanê û droneke LUCAS li ser Qeşmê hatin têk birin ku bi vî awayî hejmara dronên amerîkî-îsraêlî yên ku ji destpêka şer ve hatine xistin gihîştiye 147 dronan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/31/3553408/iranian-army-shoots-down-intruding-mq-9-lucas-drones |sernav=Iranian Army Shoots Down Intruding MQ-9, LUCAS Drones - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> Erebistana Siûdî<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/31/saudi-arabia-intercepts-destroys-two-drone-attacks- |sernav=Saudi Arabia intercepts, destroys two drone attacks |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> û Mîrnişînên Yekbûyî yên Erebî operasyonên parastina hewayî ragihandine<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/31/euronews-journalists-report-multiple-blasts-in-dubai-in-iranian-missile-and-drone-attack |sernav=Iran launches missile and drone barrage on Dubai, Kuwaiti tanker hit. |malper=www.euronews.com |roja-gihiştinê=2026-04-04}}</ref> û di heman rojê de Îsraêl dîsa ji aliyê Îran û Hizbullahê ve bi roketan hate hedefgirtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=No injuries reported in Iran’s latest volley of missiles at central Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/no-injuries-reported-in-irans-latest-volley-of-missiles-at-central-israel/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-891733 |sernav=Northern Israel faces over 50 Hezbollah rocket launches, drone infiltrations {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> ==== Revandina rojnemavana amerîkî ==== Wezareta karên hundir a Iraqê û wezareta karên derve ya DYAyê ragihandine ku rojnamevana serbixwe ya amerîkî Shelly Kittelson li Bexdayê ji aliyê rêxistina terorîst a lîwayên Hizbullahê ya ku Îran piştgiriyê dide wan ve hatiye revandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yled478zwo |sernav=US journalist Shelly Kittleson kidnapped in Baghdad |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en-GB}}</ref> === 1ê nîsanê === Di 1ê nîsana 2026an de, Ajansa Nûçeyan a Mehr ku ajanseke nîvfermî ya nûçeyan a dewleta Îranê ye, ragihandiye ku analîstê siyasî û wezîrê derve yê berê Kemal Xerazî di êrîşeke asmanî ya li ser mala wan de bi giranî birîndar bûye û hevjîna wî jî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/04/01/former-iran-fm-seriously-injured-wife-killed-in-tehran-strike |sernav=Former Iran FM ‘seriously injured,’ wife killed in Tehran strike |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-04-01 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en}}</ref> Karbidestên îranî êrîş wekê hewldanek ji bo têkbirina pêvajoya dîplomatîk bi nav kirine û diyar kirine ku Xerazî civînek plankirî di navbera karbidestên Îranî û cîgirê serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê JD Vance de koordîne dikir.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kanno-Youngs |pêşnav=Zolan |tarîx=2026-04-01 |sernav=Trump Claims Military Success but Offers No Clear Timeline to End Fighting |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/01/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Li gorî agahiyan, di êrîşên esmanî yên li ser Girava Hengamê ku xakeke Îranê ya li Tengava Hurmizê ye, heft kes birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kanno-Youngs |pêşnav=Zolan |tarîx=2026-04-01 |sernav=Trump Claims Military Success but Offers No Clear Timeline to End Fighting |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/01/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Di heman demê de, Donald Trump diyar kiriye ku ew êdî ji ber uranyuma dewlemendkirî ya bin erdê ya Îranê ne xemgîn e.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=negotiate |pêşnav=the United States to |paşnav2=sabotage |paşnav3=years |pêşnav3=attack the Iranian nuclear program for the past 25 |tarîx=2026-04-01 |sernav=‘I Don’t Care About That’: Trump Says Iran’s Enriched Uranium Is Not a Concern |url=https://www.nytimes.com/2026/04/01/us/politics/trump-iran-war-nuclear-uranium.html |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Ji aliyê din ve, Benjamin Netanyahu îdia kiriye ku êrîşên ji aliyê Amerîka û Îsraêlê ve hatine kirin, şiyana Îranê ya hilberîna çekên navokî û mûşekên balîstîk ji holê rakirine û ev yek "du gefên hebûnî" yên li ser Îsraêlê ji holê rakiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kanno-Youngs |pêşnav=Zolan |tarîx=2026-04-01 |sernav=Trump Claims Military Success but Offers No Clear Timeline to End Fighting |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/01/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan nameyeke vekirî ji bo welatiyên amerîkî belav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lee |pêşnav=Chantelle |tarîx=2026-04-02 |sernav=Iranian President Pens Open Letter to American People |url=https://time.com/article/2026/04/01/iran-war-president-open-letter-american-people/ |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=Time |ziman=en-US |issn=0040-781X}}</ref> === 2ê nîsanê === Di 2ê nîsanê de Donald Trump gotarek li seranserê welêt pêşkêş kiriye û diyar kiriye ku êrîşan sîstemên mûşek û dronan ên Îranê "bi awayekî dramatîk kêm kirine". Wî her wiha diyar kiriye ku êrîşên li ser Îranê dê di du-sê hefteyên bê de zêdetir bibin bi armanca "vegerandina wan ji bo serdema kevirî, cihê ku ew lê ne".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Broadwater |pêşnav=Luke |paşnav2=Pager |pêşnav2=Tyler |tarîx=2026-04-02 |sernav=5 Takeaways From Trump’s Address on Iran |url=https://www.nytimes.com/2026/04/01/us/politics/trump-iran-war-address-takeaways.html |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Li gorî agahiyan du êrîşên ji aliyê DYAyê ve li ser Pira B1 a ku di navbera Tehran û Kerecê de ye û wekê pira herî bilind a Rojhilata Navîn hatiye binavkirin pêk hatiye ku di encamê de heşt kes hatine kuştin, 95 kes birîndar bûne û pir jî hilweşiyaye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.al-monitor.com/originals/2026/04/trump-announces-destruction-irans-tallest-bridge |sernav=Trump announces destruction of Iran's tallest bridge - AL-MONITOR: The Middle Eastʼs leading independent news source since 2012 |malper=www.al-monitor.com |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en}}</ref> Di dema êrîşê de, gelek malbatên îranî li parkên di bin pirê de ku ji bo pîrozbahiyên Sizdeh Be-Dar kom bibûn, hebûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/articles/cgk03vyre3ko |sernav=واکنش‌ها یه حمله هوایی به «بلندترین پل خاورمیانه» در کرج؛ از نگرانی از بازگشت به «عصر حجر» تا «بهترش را می‌سازیم» |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-04-03 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=fa}}</ref> Îranê ragihandye ku Enstîtuya Pasteur a sedsalî û navendeke bijîşkî, di encama êrîşan de zirareke cidî dîtiye. Wezîrê berevaniya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Hegseth pesnê xwe daye ku "tevahiya rojê mirin û wêranî ji esîman ve çêbûye".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260402-trump-gloats-on-possible-war-crimes-in-iran-but-punishment-distant |sernav=Trump gloats on possible war crimes in Iran, but punishment distant |malper=France 24 |tarîx=2026-04-02 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en}}</ref> Hêzên oarastina Îsraêlê ragihandiye ku wan di êrîşekê de li herêma Kirmaşanê ya Îranê, fermandarê mûşekên balîstîk ên Îranê Mekrem Atimî û çend fermandarên tabûrê ji yekîneya mûşekên balîstîk ên navendî ya Îranê ya Atimî kuştine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891953 |sernav=IDF kills Iranian ballistic missile chief, strike targets key supply bridge {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-04-02 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.israelnationalnews.com/flashes/682113 |sernav=IDF eliminates Iranian ballistic missile commander in Kermanshah region |malper=Israel National News |tarîx=2026-04-16 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en}}</ref> Êrîşeke mûşekî ya balîstîk a Îranê li Petah Tikva zirar daye kargeheke dronên Îsraêlê.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Kogan |pêşnav=V.S. |paşnav2=Berkovich |pêşnav2=I.V. |tarîx=2019-12-15 |sernav=Silver, gold and palladium leaching from electronic scrap using bromine- bromide solution |url=https://doi.org/10.31643/2019/6445.36 |kovar=Kompleksnoe Ispolʹzovanie Mineralʹnogo syrʹâ/Complex Use of Mineral Resources/Mineraldik Shikisattardy Keshendi Paidalanu |cild=311 |hejmar=4 |rr=35–47 |doi=10.31643/2019/6445.36 |issn=2224-5243}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.calcalistech.com/ctechnews/article/b1bptztoze |sernav=Israeli drone factory hit by Iranian missile |malper=ctech |tarîx=2026-04-03 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/defense-and-tech/article-892002 |sernav=AeroSentinel production facility damaged by Iranian missile attack {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-04-03 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en}}</ref> === 5ê nîsanê === == Êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê == {{Gotara bingehîn|Êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 2026}} Ji destpêka şer ve Herêma Kurdistanê bûye armanca êrîşan. Êrîşên li ser [[Herêma Kurdistanê]] di 28ê sibata 2026an despêkiriye ku gelek deverên li parêzgeha Hewlêrê û parêzgeha Silêmanî rasterast bûne armanca êrîşên dronên Îranê û heşda şabî ku ji nav sinorê Iraqê ve êrîşê Herêma Kurdistanê kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.state.gov/releases/office-of-the-spokesperson/2026/03/joint-statement-on-irans-missile-and-drone-attacks-in-the-region/ |sernav=Joint Statement on Iran’s Missile and Drone Attacks in the Region |malper=United States Department of State |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Di êrîşan de deverên derdor ên [[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]] hatiye armanc girtin ku hêzên amerîkî yên [[Hevpeymaniya Navneteweyî li dijî Daişê|hevpeymaniya navneteweyî ya li dijî DAIŞê]] li deverên bûn û yek ji van xalan balyozxaneya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ya Hewlêrê bû ku bibû armanca êrîşan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-evening-special-report-march-1-2026/ |sernav=Iran Update Evening Special Report, March 1, 2026 |malper=Institute for the Study of War |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US |paşnav=Sleiman |pêşnav=Nadia }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |sernav=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |malper=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Di 12ê adarê de baregeheke leşkerî ya [[Îtalya]]yê ya li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] rasterast bûye armanceke êrîşa mûşekan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603120049 |sernav=Missile hits Italian base in Erbil, no injuries reported |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en }}</ref> Piştê re ji aliyê rayedaran ve hatiye ragihandin ku di vê êrişê de ti birîndar çênebûne. Di roja 12ê adarê de kampeke perwerdeyê ya ku ji aliyê leşkerên [[Fransa]]yê li Hewlêrê ve dihatin bikaranîn rasterast bûye armanca êrîşan ku fermandarê [[Fransayî|fransî]] ya bi navê Arnaud Frion ku ji Tabûra 7em a şopvanên alpînê bû ku bi eslê xwe ji bajarê [[Varces-Allières-et-Risset|Varces]], Isèreyê bû di êrîşê de jiyana xwe jidest daye û şeş leşker jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260312-middle-east-war-live-israel-lebanon-iran-gulf |sernav=French soldier killed in drone attack in Iraq’s Kurdish region, Macron says |malper=France 24 |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en }}</ref> Heta 17ê adarê nêzîkî 300 êrîş li hemberî Herêma Kurdistanê pêk hatine. Di êrîşên de gelek deverên li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêr]] û [[Silêmanî (bajar)|Silêmanî]] rasterast bûne armanca êrîşan. Herêma Kurdistanê ji destpêka şer ve ku di 28ê adarê de hatibû destpêkirin bûye armaca êrîşên Îranê û bi taybetî êrîşên heşda şabiyên ku ji nav sinorê Iraqê ve êrîşê Herêma Kurdistanê kirine. Di van êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 6 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/30290 |sernav=WEZARETA PÊŞMERGEYAN: 6 PÊŞMERGEYÊN LEHENG ŞEHÎD BÛN |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-25 |ziman=kr }}</ref> 6 pêşmergeyên [[Rojhilata Kurdistanê]] û fermanderekî fransî jiyana jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fdd.org/analysis/2026/03/11/us-condemns-iranian-and-militia-attacks-in-iraq-amid-unclaimed-airstrikes-on-tehran-backed-militias/ |sernav=US condemns Iranian and militia attacks in Iraq amid unclaimed airstrikes on Tehran-backed militias |malper=FDD |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Frantzman |pêşnav=Seth J. }}</ref> Ji ber van êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 20 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/240320266 |sernav=Di 24 demjimêran de 25 caran êrişî Herêma Kurdistanê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-25 |ziman=en }}</ref> == Bandora şer == Îsraîlê rewşa awarte li seranserê welêt ragihandiye ku diyar kiriye ku ev mezintirîn êrîş ew ku wan li hemberî Îranê pêk anîye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |sernav=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran’s retaliation |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=McCluskey |pêşnav=Christian Edwards, Karina Tsui, Mitchell }}</ref> Îsrael Katz daxuyaniyek daye û gotiye "Li gorî benda 9C(b)(1) a qanûna parastina sivîl, 5711-1951, di bin desthilata min de û piştî ku ez piştrast bûm ku ihtîmaleke mezin a êrîşekê li ser nifûsa sivîl heye ku ez bi vê yekê li seranserê axa welat eniya navxweyî radigihînim."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896765/slug |sernav=Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration |malper=Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Rojnameya New York Times diyar kiriye ku dibistan û cihên kar ên Îsraîlê jî dê werin girtin û kombûnên giştî werin betalkirin. Li Îranê qutbûna înternetê "nêzîkî tevahiya welat" ji nû ve hatiye pêkanîn ku NetBlocksê ragihandiye ku girêdana înternetê li Îranê daketiye ji %4 ê ji astên asayî.<ref name=":4"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://mastodon.social/@netblocks/116147264437940657 |sernav=NetBlocks (@netblocks@mastodon.social) |malper=Mastodon |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=ku }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/fa/202602281170 |sernav=نت‌بلاکس از خاموشی اینترنت در ایران خبر داد |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=fa }}</ref> === Girtina qada hewayî === Piştî êrîşan ji ber ku dewletên herêmî qada hewayî girtin, qada hewayî ya Îranê bi piranî ji bo balafirên sivîl vala bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602284853 |sernav=Iran’s skies empty after strikes as regional states close airspace |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Bi dest pêka êrîşan re Behreyn, Iraq, Îsraêl, Kuweyt, Qeter, Sûriye û Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî qadên xwe yên hewayî girtine û gelek balafir ber bi cihên din ve hatin veguhastin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Israel closes airspace after strikes on Iran |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lehmann |pêşnav=Noam |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iraq shuttering airspace after US, Israel strike Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iraq-shuttering-airspace-after-us-israel-strike-iran/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-02-28 |sernav=Syria shutters airspace |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/syria-shutters-airspace/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Pargîdaniyên hewayî yên navneteweyî yên wekê Air India, Biman Bangladesh Airlines, British Airways, Cathay Pacific Airways, IndiGo, Lufthansa, Virgin Atlantic û Wizz Air ji ber şer û pevçûnan seferên xwe yên bo Rojhilata Navîn ji bo demên cuda cuda rawestandin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran-Israel war: Air India, IndiGo and multiple other airlines suspend flights. Check full list |url=https://economictimes.indiatimes.com/nri/latest-updates/iran-israel-war-multiple-airlines-suspend-flights-check-full-list/articleshow/128879934.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/46mwakjn9t |sernav=Biman suspends Middle East flights amid conflict |malper=Prothomalo |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=BSS }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo |sernav=What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> === Girtina Tengava Hurmizê === Raporeke Reutersê ji berpirsekî operasyona aspidesê veguhestiye ku gotiye li gorî guhdarîkirinên radyoya pir bilind (VHF), pasdarên şoreşa îslamî ya Îranê [[Tengava Hurmiz]]ê ji bo çûnûhatina keştiyan girtiye. Rayedareke [[Yekîtiya Ewropayê]] ragihandiye ku peyamên ku keştî dibêjin "destûr nayê dayîn ku tu keştî ji Tengava Hormuzê derbas bibe" werdigirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/irgc-says-no-ship-allowed-pass-strait-hormuz-according-eu-official |sernav=IRGC says 'no ship allowed to pass Strait of Hormuz', according to EU official |malper=Middle East Eye |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602288034 |sernav=‘No ship allowed to pass Strait of Hormuz,’ Iran warns vessels - Reuters |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> == Qurbaniyên şer == == Bertek == === Îran === Wezareta derve ya Îranê gefa bersivdanê li hember êrîşa hêzên amerîkî li ser bingehên amerîkî yên li Kendava Farsê xwariye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |sernav=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602284010 |sernav=Iran decries attacks, vows response as it appeals to Security Council |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> Konseya bilind a ewlekariya neteweyî ya Îranê ragihandiye ku welatê wan rastî "operasyoneke hewayî ya hovane" ji aliyê Amerîka û Îsraîlê ve hatiye û gotiye: "Ev yek careke din di dema danûstandinan de qewimiye û dijmin xeyal dike ku miletê berxwedêr ê Îranê dê bi van kiryarên tirsonek daxwazên wan ên biçûk radest bibe." Wezîrê derve yê Îranê Ebas Eraqçî êrîşê wekê "bi tevahî bêsedem, neqanûnî û bêexlaq" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo |sernav=What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> === Dewletên Yekbûyî === Serokê Dewletên Yekbûyî [[Donald Trump]] piştrast kiriye ku artêşa amerîkî li Îranê dest bi "operasyonên şer ên mezin" kiriye û şer wekê "operasyoneke mezin û berdewam a ji bo pêşîgirtina li vê dîktatoriya pir xerab û radîkal ku gefê li Amerîkayê dixwe" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Tyler Pager |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Trump says military campaign is "massive and ongoing" |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Di vîdyoyekê de ku li ser Truth Social hatiye weşandin, Trump ji nû ve destnîşan kiriye ku "Armanca wan ew e ku ew bi rakirina gefên nêzîk ên ji rejîma Îranê ku komeke hovane ya mirovên pir dijwar û tirsnak, gelê amerîkî biparêzin" û di axavtina xwe de gotiye: "47 sal in, rejîma Îranê Mirin ji bo Amerîkayê diqîre û kampanyayeke bêdawî ya xwînrijandin û kuştinên girseyî dimeşîne ku Dewletên Yekbûyî, leşkerên me û mirovên bêguneh, li gelek welatan armanc digire."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Trump confirms in video message that military campaign in Iran has begun |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Trump ragihandiye ku piştî kuştina Elî Xamineyî, danûstandinên bi Îranê re hêsantir dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143 |sernav=Live - Trump says talks easier after Khamenei, Iran vows ‘devastating’ response |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> === Îsraêl === Serokwezîrê Îsraêlê Benjamîn Netanyahu diyar kiriye ku armanca êrîşan "jiholêrakirina gefa hebûnî ya ku ji aliyê rejîma li Îranê ve tê çêkirin" e û diyar kiriye ku "çalakiya me ya hevbeş dê şert û mercan ji bo gelê wêrek ê Îranê biafirîne da ku çarenûsa xwe bigire destên xwe."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Estrin |pêşnav=Daniel |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran's supreme leader, Ayatollah Ali Khamenei, has been killed |url=https://www.npr.org/2026/02/28/nx-s1-5730158/israel-iran-strikes-trump-us |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Wezîrê derve Gideon Sa'ar gotiye ku kiryara leşkerî li dijî Îranê bi awayekî lezgîn pêwîst e "tevî xetereyên girîng ên têkildar", û gotiye ku "derengketin dê rê bidaya rejîma Îranê ku bigihîje astek parastinê ji bo bernameya xwe ya kîmyayî û her wiha dest bi hilberîna girseyî ya mûşekên balîstîk ên dûravêj bike".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Johnatan Reiss |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> === Bertekên navneteweyî === * {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Kurdistan]]: [[Herêma Kurdistanê]] piştî hedefgirtina [[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]] û balyozxaneya giştî ya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] ji aliyê mûşekên Îranê ve, fermandarekî payebilind ê pêşmergeyan diyar kir ku hêzên wan di rewşa amadebaşiyê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/peshmarga-iraqi-kurdistan/8118549.html |sernav=Fermandarekî Pêşmergeyan Dibêje Ew di Amadebaşîyê de ne |malper=Voice of America |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=ku }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |sernav=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |malper=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Nûnerên [[Hevpeymaniya Hêzên Siyasî yên Rojhilata Kurdistanê]] diyar kirine ku ew bi hev re biryarên siyasî û leşkerî koordîne dikin û ji bo qonaxek nû amadekariyê dikin ku hêzên wan di hundurê Îranê de ye û li rojhilata Kurdistanê amade ne ku li hemberî êrîşan xwe biparêzin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/iran-kurds-position/8118628.html |sernav=Partîyên Kurdên Îranê di Biryarên Xwe yên Siyasî û Leşkerî de Yekgirtî ne |malper=Voice of America |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=ku }}</ref> * {{Sembola alayê|Fransa}} [[Fransa]]: Serokkomarê Fransayê [[Emmanuel Macron]] ji bo kêm kirina tundiya şer daxwaza şer bangawaziya civîneke awarte ya [[Konseya Ewlehiyê ya Neteweyên Yekbûyî]] kiriye. * {{Sembola alayê|Kanada}} [[Kanada]]: Serokwezîr Mark Carney Îran bi "çavkaniya sereke ya bêîstîqrarî û terorê li seranserê Rojhilata Navîn" tawanbar kiriye û piştgiriya xwe ji bo operasyonan anî ziman û tekez kiriye ku Îran nikare çekên nukleerî bi dest bixe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.pm.gc.ca/en/news/statements/2026/02/28/statement-prime-minister-carney-and-minister-anand-situation-middle-east |sernav=Statement by Prime Minister Carney and Minister Anand on the situation in the Middle East |malper=Prime Minister of Canada |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> * {{Sembola alayê|Keyaniya Yekbûyî}} [[Keyaniya Yekbûyî]]: Hikûmeta brîtanî daxuyaniyek weşandiye û diyar kiriye ku Brîtanya "naxwaze pevçûnên herêmî yên berfirehtir kûrtir bibin". Di heman demê de hikûmetê diyar kiriye ku wan ji bo ewlekariya balyozxaneyên xwe yên li herêmê "kapasîteyên parastinê" bi hêz kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Israel and Iran exchange fresh attacks after Iran's Supreme Leader Khamenei killed - live updates |malper=BBC News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> Serokwezîr Keir Starmer piştrast kiriye ku balafirên brîtanî ji bo armancên parastinê "li ezmanan" in lê di êrîşên Îsraîl û Amerîkayê de "tu rol nelîstine" û bang li Îranê kiriye ku xwe ji êrîşên din li seranserê Rojhilata Navîn dûr bigire û "tundûtûjî û tepeserkirina tirsnak a li dijî gelê Îranê" rawestîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=British planes "in the sky" in Middle East, says Starmer |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Piştre wî serokatiya civînek awarte ya COBRA lidarxistiye ku ku bersiva Keyaniya Yekbûyî nîqaş bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sabbagh |pêşnav=Dan |paşnav2=Defence |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |tarîx=2026-02-28 |sernav=RAF jets flying defensive missions after US-Israeli attack on Iran, Starmer says |url=https://www.theguardian.com/politics/2026/feb/28/starmer-chairs-cobra-meeting-after-us-israel-strikes-on-iran |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> * {{Sembola alayê|Almanya}} [[Almanya]]: Şansolyer Friedrich Merz di daxuyaniyek hevbeş ê bi Fransa û Keyaniya Yekbûyî re gotiye ku ew ji berê ve hatiye agahdarkirin û nîqaş di rê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yj9kr31y7o |sernav=How the world has reacted to US and Israeli strikes on Iran |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> * {{Sembola alayê|Hindistan}} [[Hindistan]]: Wezareta karên derve yê Hindistanê nîgeraniyên xwe aniye ziman û ji her sê welatan xwest ku agirbestê ragihanin. Balyozxaneya Hindistanê welatiyên Hindistanê ji sefera ji bo Îran û piraniya welatên Rojhilata Navîn hişyar kiriye û ji kesên di nav welat de xwestiye ku tavilê li stargehê bigerin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://indianexpress.com/article/india/israel-iran-conflict-indian-embassy-advisory-10556818/ |sernav=‘Remain near shelters, avoid non-essential travel’: India warns citizens in Israel after Tehran attack |malper=The Indian Express |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> NORKA her wiha ji bo welatiyên asê mane li hemî welatên bandordar xetên alîkariyê daniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/norka-sets-up-helpdesk-for-kerala-people-in-iran-israel/ |sernav=NORKA sets up helpdesk for Kerala people in Iran, Israel |malper=The Tribune |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> * {{Sembola alayê|Çîn}} [[Çîn]]: Wezareta karên derve fikarên xwe yên li ser êrîşên Amerîka û Îsraîlê aniye ziman û daxwaza rawestandina tavilê ya dijminatiyê li dijî Îranê û ji nû ve destpêkirina diyalogê kiriye. Her wiha tekez kiriye ku divê rêz li serweriya Îranê were girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fmprc.gov.cn/eng/xw/fyrbt/202602/t20260228_11866531.html |sernav=Foreign Ministry Spokesperson’s Remarks on the Military Strikes Against Iran by the U.S. and Israel_Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China |malper=www.fmprc.gov.cn |roja-gihiştinê=2026-03-01 }}</ref> * {{Sembola alayê|Rûsya}} [[Rûsya]]: Wezîrê karên derve [[Sergey Lavrov]] êrîşên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û Îsraîlê wekê "gaveke bêwijdan" û "kiryareke êrîşkariya çekdarî ya bi zanebûn, pêşwext û bêsedem" şermezar kiriye û wan bi wê yekê tawanbar kir ku herêmê ber bi "karesateke mirovî, aborî û dibe ku radyolojîkî jî" ve dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Russia condemns "reckless" airstrikes on Iran, as Finland and Ireland express concern |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Elî Xamineyî]] [[Kategorî:Şer]] [[Kategorî:Şerên li Îranê]] [[Kategorî:Şerên li Rojhilata Navîn]] [[Kategorî:Şerên Azerbaycanê]] [[Kategorî:Şerên Behreynê]] [[Kategorî:Şerên DYAyê]] [[Kategorî:Şerên Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:Şerên Fransayê]] [[Kategorî:Şerên Iraqê]] [[Kategorî:Şerên Îranê]] [[Kategorî:Şerên Îsraêlê]] [[Kategorî:Şerên Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:Şerên Kuweytê]] [[Kategorî:Şerên Libnanê]] [[Kategorî:Şerên Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] [[Kategorî:Şerên Omanê]] [[Kategorî:Şerên Qeterê]] [[Kategorî:Şerên Qibrisê]] [[Kategorî:Şerên Sûriyê]] [[Kategorî:Şerên Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Şerên Urdunê]] [[Kategorî:Şerên Yemenê]] [[Kategorî:Şerên Yewnanistanê]] [[Kategorî:2026 li Azerbaycanê]] [[Kategorî:2026 li Behreynê]] [[Kategorî:2026 li DYAyê]] [[Kategorî:2026 li Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:2026 li Fransayê]] [[Kategorî:2026 li Iraqê]] [[Kategorî:2026 li Îranê]] [[Kategorî:2026 li Îsraêlê]] [[Kategorî:2026 li Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:2026 li Kîprosê]] [[Kategorî:2026 li Kurdistanê]] [[Kategorî:2026 li Kuweytê]] [[Kategorî:2026 li Libnanê]] [[Kategorî:2026 li Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] [[Kategorî:2026 li Omanê]] [[Kategorî:2026 li Qeterê]] [[Kategorî:2026 li Sûriyê]] [[Kategorî:2026 li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:2026 li Urdunê]] [[Kategorî:2026 li Yemenê]] [[Kategorî:2026 li Yewnanistanê]] l4p6b2jszw3r9c2jeklt1lod6i8fiy2 2002627 2002615 2026-04-17T11:53:36Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir, Nav li ref-ê zêde kir, Navên ref-an rast kir.) 2002627 wikitext text/x-wiki {{Rojane}} {{Agahîdank pevçûnên leşkerî | pevçûn = Şerên Îranê 2026 | perçeyekî = | wêne = {{Nexşeya Şerê Îranê 2026}} | binnivîs = <div style="text-align:center"> Xalên ku bûne armanca êrîşan: {{Unbulleted list | {{Reng box|#302060|[[Wêne:Maki7-cross-white.svg|16x16px]]}} Dewletên Yekbûyî û Îsraêl | {{Reng box|#F00|[[Wêne:Maki7-circle-stroked-white.svg|16x16px]]}} Îran, [[Hizbulaya Libnanê]] û [[Heşda Şebî]]}} </div> | dîrok = 28ê sibata 2026an - heta niha | herêm = [[Rojavayê Asyayê]]•[[Okyanûsa Hindî]] (bi taybetî li deverên wekê [[Kendava Farsê]], [[Tengava Hurmiz]]ê, [[Deryaya Navîn]]) | koordînat = | sedem = Bi xayeya bidawî anîna bernameya nukleerî ya Îranê û guhertina rejîma heyî | encam = | rewş = Berdewam dike | şervan1 = {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] <br> {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Îsraêl]] | şervan2 = {{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]] | şervan3 = | fermandar1 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Donald Trump]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Pete Hegseth]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dan Caine]] * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Brad Cooper]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Benjamin Netanyahu]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Îsrael Katz]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Eyal Zamir]] * {{Sembola alayê|Îsraîl}} [[Tomer Bar]]|}} | fermandar2 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Xamineyî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mucteba Xamineyî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mesûd Pezeşkiyan]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mihemed Bakir Zolqedîr]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Gulam Huseyîn Muhsînî-Ejeyî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elîreza Erafî]] * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Larîcanî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Ezîz Nasirzade]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Elî Şamxanî]] {{Suîqest}} * {{Sembola alayê|Îran}} [[Mihemed Pakpûr]] {{Suîqest}}|}} | fermandar3 = | yekîne1 = | yekîne2 = | yekîne3 = | hêz1 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Artêşa Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] * {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Hêzên Parastina Îsraêlê]]|}} | hêz2 = {{Lîsteya sade| * {{Sembola alayê|Îran}} [[Artêşa Pasdaran a Şoreşa Îslamî ya Îranê]]|}} | hêz3 = | windahî1 = {{Lîsteya sade}} * '''Li gorî Dewletên Yekbûyî''': * {{Sembola alayê|Îsraêl}} [[Îsraêl]]: ** 17 kes mirine (2 ji wan hêzên leşkerî ne) ** 4.099 birîndar bûne (17 ji wan personelên leşkerî ne) * {{Sembola alayê|Amerîkî}} [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]]: ** 13 hêzên leşkerî mirine ** 200 kes birîndar bûne * {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Kurdistan]]: [[Başûrê Kurdistanê]] ** 13 hêzên leşkerî (6 pêşmergeyên Rojhilata Kurdistanê, 6 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê û fermandarekî hêzên Fransayê jiyana xwe jidest daye) ** 22 kes birîndar bûne (2 kesên sivîl û 20 pêşmergeyên Kurdistanê birîndar bûne) | windahî2 = {{Lîsteya sade}} '''Li gorî Îranê''': * {{Sembola alayê|Îran}} [[Îran]]: ** 1.444 kes mirine ** 18.551 kes birîndar bûne * '''Li gorî saziyên sîvîl''' ** '''[[HARNA]]''': 3.186 kes mirine (di nav wan de 1.153 hêzên leşkerî û 1.394 kes sivîl û 639 kesên din jî nehatine tansîf kirin) ** '''[[Hengaw]]''': 4.789 kes mirine (di nav de 4.789 hêzên leşkerî û 511 sivîl in. Li gorî Hengawê 5.300 kes jî birîndar bûne) '''Deverên din''' * {{Sembola alayê|Libnan}} [[Libnan]] ** 1.001 kes mirine ** 2.584 kes birîndar bûne | winda3 = | nîşe = }} '''Şerê Îranê''' şerek e ku di 28ê sibata 2026an de ji aliyê [[Îsraêl]] û [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ve bi êrîşeke hevbeş li dijî [[Îran]]ê hatiye dest pê kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Live updates: US, Israel attack Iran in ‘preemptive strike,’ Trump posts video on Truth Social |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602288170 |sernav=Israel names operation against Iran ‘Lion’s Roar’ |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Şerê li dijî Îranê bi navên kodkirî yên wekê '''Dengdana Şêr''', '''Operasyona Mertalê Yahuda''' û '''Operasyona Xezeba Efsaneyî''' li dijî bajarên wekê [[Tehran]], [[Îsfehan]], [[Qum]], [[Kerec]] û [[Kirmaşan]]ê êrîş hatine pêkanîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.yahoo.com/news/articles/witnesses-hear-explosion-irans-capital-061713591.html |sernav=Witnesses say they hear an explosion in Iran's capital, Tehran |malper=Yahoo News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bostonglobe.com/2026/02/28/world/witnesses-say-they-hear-an-explosion-in-irans-capital-tehran/ |sernav=US and Israel launch a major attack on Iran and Trump urges Iranians to ‘take over your government’ - The Boston Globe |malper=BostonGlobe.com |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://www.freepressjournal.in/world/israel-launches-preemptive-strike-on-iran-explosions-reported-in-tehran |sernav=Israel Launches 'Preemptive Strike' On Iran; Explosions Reported In Tehran |malper=Free Press Journal |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Wezîrê parastinê ya [[Îsraêl]]ê [[Îsrael Katz]] êrîşa piştê ku êrîşa hêzên parastina Îsraêlê (IDF) piştrast kiriye, li bajarên Îranê teqînên li pey hev pêk hatine. Piştê êrîşê Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê, rayedarên artêşa Îranê ragihandina ku wan jî li dijî Îsraêlê û dijî Dewletên Yekbûyî operasyonek bi navê '''Operasyona Soza Rastîn 4''' dane destpêkirin. Di êrîşên destpêkê ya li dijî Îranê berpirsên girîng, fermandarên leşkerî, baregehên leşkerî û avahiyên rayedarên Îranê hatine armancgirtin ku di nav de avahiya rêberê bilind [[Elî Xamineyî]] jî di nav de hebû ku dîmenên satelîtê nîşan didin ku bi giranî zirar dîtiye an jî bi giranî hilweşiyaye. Wekê bersiv Îranê jî bi dehan mûşekên balîstîk ku di nav de Îsraîl, [[Urdun]], [[Kuweyt]], [[Behreyn]], [[Qeter]], [[Erebistana Siûdî]] û [[Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] û [[Başûrê Kurdistanê]] armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/29661 |sernav=ÇAVKANIYEK JI KANAL8Ê RE: ÊRIŞÊN ÎRANÊ YÊN HEWLÊRÊ NEGIHAN ARMANCÊN XWE |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/280220261 |sernav=Bi mûşekan êrişî baregeha Amerîkayê ya li Hewlêrê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Piştê çend rojan ji aliyê rayedaran amerîkî û îsraîlî hatiye diyarkirin ku Elî Xamineyî di êrîşan de jiyana xwe jidest daye. Piştê daxuyaniyên rayedarên Amerîka û Îsraêlê, mirina Elî Xamineyî ji aliyê televîzyona dewletê ya hatiye piştrast kirin. Serokê Amerîkayê [[Donald Trump]] di daxuyaniya xwe de ragihandiye ku Amerîka û Îsraîlê li dijî Îranê êrîş pêk anîne û diyar kiriye ku "Armanca wan jinavbirina çêkirina mûşekan û leşkerî yên [[Îran]]ê ye ku rê li ber Îranê bigirin ku çekên kîmyewî bi dest nexe û di dawiyê de jî rejîma heyî hilweşîne." Donald Trump bang li endamên sipaha pasdarên şoreşa îslamî (IRGC) kiriye ku ew li hemberê parêzbendiyê çekên xwe deynin û hişyarî daye ku neqebûl kirina çekdanînê dê bibe sedema "mirineke teqez".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-02-28 |sernav=Trump indicates goal of Iran strikes is to topple regime; tells Iranian people: ‘When we’re finished, take over your government’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/trump-indicates-goal-of-iran-strikes-is-to-topple-regime-tells-iranian-people-when-we-are-finished-take-over-your-government/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ji destpêka şer ve [[Herêma Kurdistanê]] rasterast bûye armanca êrîşên Îranê û komên bi ser Îranê ve ku di nav sinorên Iraqê de bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/7827 |sernav=Îranê Hewlêr mûşekbaran kir |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-20 |ziman=kr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/29924 |sernav=SILÊMANÎ Û HEWLÊR RASTÎ PÊLEKE ÊRIŞÊN BI DRONAN HAT |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-20 |ziman=kr }}</ref> Di dîmenên ku ji aliyê televîzyonên [[Başûrê Kurdistanê]] ve hatine parvekirin de hatiye dîtin ku sîstema parastinê ya hewayî bersiv dide mûşekên Îranê û êrîşên li dijî Hewlêrê têk dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/DWBaNatAUtU/?igsh=d3c3YzB2YTJqcjBu |sernav=Instagram |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2026-03-20 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/DVyg5D_EwPj/?igsh=MTYyZ2FsYW53YmZjcQ== |sernav=Instagram |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2026-03-20 }}</ref> Hatiye ragihandin ku bi êrîşên têk birî re, Herêma Kurdistanê heya 20 adarê nêzîkî 300 caran rasterast bûye armanca êrîşan == Paşperdeh == [[Wêne:Abraham Lincoln Carrier Strike Group Conducts Photo Exercise.jpg|thumb|çep|Koma 3em a keştiyên balafirên şer ên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Rojhilata Navîn a 2026an]] Di dawiya kanûna sala 2025an de li Îranê xwepêşandanên girseyî yên li dijî hikûmetê li seranserê welet hatibû despêkirin ku bi piranî ji ber krîza aborî, daketina nirxê diravê û bilindbûna biha yên xwarin û kelûpelan bû. Xwepêşandanên ku bangên guhertina rejîmê jî di nav de bûn, ji şoreşa 1979an vir ve<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-01-13 |sernav=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> mezintirîn xwepêşandan a li Îranê bû ku li seranserê welat, li zêdetirî 100 bajaran belav bibû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politico.eu/article/reza-pahlavi-iran-revolution-exiled-prince-plan-regime-change/ |sernav=Inside an exiled prince’s plan for regime change in Iran |malper=POLITICO |tarîx=2026-01-13 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Hikûmeta Îranê bi tepeserkirinên tund, tevî komkujiya xwepêşanderan, bersiv daye û bûyerên herî kujer di 8 û 10ê çileya 2026an de qewimîne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |sernav=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |malper=CNN |tarîx=2026-01-23 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Pourahmadi |pêşnav=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam }}</ref> ku ajansa nûçeyan a çalakvanên mafên mirovan a li Dewletên Yekbûyî hejmara miriyan wekê 7.000 kesan texmîn kiriye. Di heman demê hikûmeta Îranê jî hejmara miriyan 3.117 kes diyar kiriye lê Donald Trump û kesên din jî diyar kirine ku hejmara miriyan 32.000 kes bûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Kay Armin Serjoie, Roxana Saberi, and Fatemeh Jamalpour |sernav=Iran Protest Death Toll Could Top 30,000: Local Officials |url=https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=TIME |ziman=en |roja-arşîvê=2026-01-25 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20260125063424/https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |sernav=Iran anti-government student protests spread to more universities |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-23 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> AP Newsê ragihandiye ku bikaranîna tundiya zêde yê ji aliyê hikûmetê ve di nav gelê Îranê de bêhêvîyeke çêkiriye û di nav hinek welatiyan de jî bendewariya êrîşeke Amerîkayê çêkiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-protests-memorials-chehelom-71e5db503a287126a2d31cb32a2809eb |sernav=Iranians grieve defiantly for thousands killed in last month's crackdown |malper=AP News |tarîx=2026-02-19 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Hinek akademîsyenan îdîa kirine ku hikûmeta Îranê niha bi rewşeke qels re rû bi rû ye dibe ku bibe sedema hilweşîna hikûmetê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newstatesman.com/international-politics/2026/01/how-much-longer-can-irans-islamic-republic-survive |sernav=How much longer can Iran’s Islamic Republic survive? |malper=New Statesman |tarîx=2026-01-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US |paşnav=Ansari |pêşnav=Ali }}</ref> Di 13ê çileya sala 2026an de serokê Amerîkayê Donald Trump piştgiriya xwe ji bo xwepêşanderên li dijî hikûmeta Îranê nîşan daye û piştre di 23ê çileyê de, Trump ragihandiye ku "armada" keştiyeke amerîkî ber bi Rojhilata Navîn ve diçe ku tê de keştiya balafiran USS Abraham Lincoln, USS Gerald R. Ford û çend destoryerên mûşekên rêberkirî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Trump urges Iranians to keep protesting, saying 'help is on its way' |url=https://www.reuters.com/world/china/iranian-mp-warns-greater-unrest-urging-government-address-grievances-2026-01-13/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=Reuters |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |tarîx=2026-01-24 |sernav=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Live updates: U.S. and Israel launch attack on Iran as Trump calls for regime change |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Rayedarên amerîkî û ewropî diyar kirine ku Washington sê daxwazên sereke pêşkêşî Îranê kiriye ku di nav de rawestandina mayînde ya hemî cureyên dewlemendkirina uranyûmê, bidawîkirin a bernameya mûşekên balîstîk ên Îranê û rawestandina tevahî ya piştgiriya ji bo komên herêmî yên wekê Hamas, Hizbullah û Hûsiyan hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Pager |pêşnav=David E. SangerTyler |paşnav2=Sanger |pêşnav2=Farnaz FassihiDavid E. |paşnav3=Washington |pêşnav3=Tyler Pager reported from |paşnav4=York |pêşnav4=Farnaz Fassihi from New |tarîx=2026-01-28 |sernav=Trump Threatens Iran With ‘Massive Armada’ and Presses a Set of Demands |url=https://www.nytimes.com/2026/01/28/us/politics/trump-iran-armada.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di 6ê sibata sala 2026an de Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li paytexta Omanê, Muscatê, danûstandinên nerasterast ên derbarê çekên atomî de lidar xistibûn. Îranê tekez kiriye ku pêşketin bi şêwirmendiyên li paytextan ve girêdayî ye.<ref name="Ravid2026">{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/02/14/iran-nuclear-trump-geneva-us |sernav=U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva |malper=Axios |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Gera duyem a danûstandinên ji bo çekên nukleerî li Cenevreyê hatibû plankirin.<ref name="Ravid2026" /> Di 27ê sibata 2026an de berî destpêkirina êrîşan, wezîrê derve yê Omanê Bedr El-Busaidî diyar kiriye ku "pêşketinek" hatiye bidestxistin û Îran hem qebûl kiriye ku qet uranyuma dewlemendkirî kom neke û hem jî ji aliyê ajansa enerjiya atomî ya navneteweyî (IAEA) ve<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |sernav=Peace ‘within reach’ as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> bi tevahî were verastkirin û her wiha Îranê qebûl kiriye ku asta uranyuma xwe ya dewlemendkirî ya heyî bi awayekî bêveger daxîne "asta herî nizm a gengaz". El-Busaidî diyar kiribû ku aştî "di dest de ye".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-deal-within-our-reach-oman-mediator-says/ |sernav=U.S.-Iran deal is "within our reach," Omani mediator says - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-02-27 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":1"/> Di destpêka sibata sala 2026an de Amerîkayê keştiyeke din a balafirhilgir, USS Gerald R. Ford, şandiye Rojhilata Navîn ku zextê li ser Îranê zêde bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3=security |tarîx=2026-02-13 |sernav=Trump sends second aircraft carrier to Middle East in effort to increase pressure on Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/trump-sends-second-aircraft-carrier-middle-east-iran |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di 11ê sibata 2026an de salvegera 47em a şoreşa 1979an bi mîtîngên alîgirê hikûmetê û retorîka tund a dijî Amerîkayê hatiye nîşankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-revolution-anniversary-us-nuclear-talks-protests-4ffab53ef628073ca90b9c8707485577 |sernav=Iran commemorates 1979 revolution as nation is squeezed by anger over crackdown and tensions with US |malper=AP News |tarîx=2026-02-11 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=español |pêşnav=JON GAMBRELL Leer en }}</ref> Di 13ê sibata sala 2026an de Trump diyar kiriye ku guhertina rejîmê li Îranê dê "tiştê herî baş dikare biqewime".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c8egwywkkd1o |sernav=Trump: Iran regime change 'would be the best thing to ever happen' |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Piştê rojekî, di 14ê sibatê de rayedarên amerîkî ji Reutersê re gotine ku artêşa amerîkî ji bo operasyonên berdewam ên çend hefteyan li dijî Îranê amadekariyan dike ku ne tenê êrîşeke sînordar; ev yek nîşan dide ku kampanyayeke berfireh dikare baregehên nukleerî û binesaziya dewlet û ewlehiyê ya Îranê armanc bigire. Di 24ê sibata 2026an de di gotareke derbarê Rewşa Yekîtîyê de, Trump Îran bi vejandina hewildanên çêkirina çekên nukleerî tawanbar kiriye ku van armancên îdiakirî wekê "xerab" şermezar kiriye û îdia kiriye ku Îranê her ku diçe şiyanên mûşekan ên pêşkeftîtir pêşxistiye ku dikarin gefê li Amerîka, Ewropa û baregehên amerîkî yên li derveyî welêt bixin. Wî hişyarî da ku Amerîka amade ye ku ger pêwîst be bikevin tevgerê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/9194e1f5-d191-414a-ab9f-e271a32b8b78 |sernav=Client Challenge |malper=www.ft.com |roja-gihiştinê=2026-02-28 }}</ref> == Berê şer == === Xwepêşandanên li dijî rejîma Îranê û destpêkên bicihkirina hêzên amerîkî === [[Wêne:Iran protests 8 January 2026.jpg|thumb|Di 8ê çileya 2026an de dîmenek ji xwepêşandanan li Tehranê]] Di dawiya kanûna 2025an de li Îranê xwepêşandanên girseyî yên li dijî hikûmetê li seranserê welêt dest pê kiriye ku bi piranî ji ber krîza aborî, daketina diravê Îranê û bilindbûna bihayê kelûpelan pêk hatiye. Xwepêşandan ku bangên guhertina rejîmê jî di nav de bûn, ji şoreşa 1979an vir ve xwepêşandana herî mezin ê li Îranê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-01-13 |sernav=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en }}</ref> Hikûmeta Îranê bi komkujiya xwepêşanderan bersiv daye û bûyerên herî kujer di 8 û 10ê çileya 2026an de qewimine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |sernav=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |malper=CNN |tarîx=2026-01-23 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Pourahmadi |pêşnav=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam }}</ref> Di sibata sala 2026an de, wezîrê xezîneyê yê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Scott Bessent îdîa kiriye ku Washington li Îranê kêmbûna dolar çêkiriye da ku nirxên diravên Îranê bikeve xwarê û li Îranê xwepêşandanan çêbike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politifact.com/article/2026/feb/27/iran-economic-sanctions-currency-bessent-trump/ |sernav=How US actions spurred Iranian economic, political upheaval |malper=@politifact |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-US |paşnav=Jacobson |pêşnav=Louis }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Northam |pêşnav=Jackie |tarîx=2026-02-23 |sernav=Trump's sanctions on Iran have dramatically affected its economy and led to protests |url=https://www.npr.org/2026/02/23/nx-s1-5708935/trumps-sanctions-on-iran-have-dramatically-affected-its-economy-and-led-to-protests |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Ajansa Nûçeyan a Çalakvanên Mafên Mirovan a li Amerîkayê hejmara miriyan nêzîkê 7.000 kesan texmîn kiriye û di heman demê de hikûmeta Îranê jî hêjmara kuştiyên di xwepêşandanan de 3.117 kes ragihandiye lê Donald Trump û çend berpirsên tenduristiyê yên îranî diyar kirine ku hêjmara kuştiyên di xwepêşandanan de 32.000 kes in.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |sernav=Iran anti-government student protests spread to more universities |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-23 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-GB }}</ref> Di 2ê çileya sala 2026an de, Trump gef li Îranê xwariye ku eger hikûmet biryar bide ku xwepêşanderên aştiyane bikuje, ew ê bi destwerdana leşkerî ya tund û tûj destwerdana Îranê bike. Donald Trump di 13ê çileyê de piştgiriya xwe ji bo xwepêşanderên li dijî hikûmeta Îranî nîşan daye û soz daye ku "alîkarî di rê de ye" ji bo wan û paşê, di 23ê çileyê de, Trump ragihandiye ku "armada" amerîkî ber bi Rojhilata Navîn ve diçe ku di nav de keştiya balafiran USS Abraham Lincoln û çend destoryerên mûşekên rêberkirî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |tarîx=2026-01-24 |sernav=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran’s supreme leader killed in U.S.-Israeli attack; Tehran strikes Israel, Arab states |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> Di 13ê dibatê de, Trump ferman daye keştiya balafirhilgir a USS Gerald R. Ford û keştîyên şer ên alîgir ku ber bi Rojhilata Navîn ve biçin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |tarîx=2026-02-13 |sernav=Trump sends second aircraft carrier to Middle East in effort to increase pressure on Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/trump-sends-second-aircraft-carrier-middle-east-iran |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> === Goftûgoyên bernameya nukleerê 2026an === [[Wêne:President Trump Gaggles with Press Before Departing the White House, Feb. 27, 2026.webm|thumb|Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump di 27ê sibatê de, bi qasî 24 demjimêran berî destpêkirina şer, bi kurtî bi çapemeniyê re li ser pêwendiyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê bi Îranê re diaxive.]] Di 6ê sibata 2026an de Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li paytexta [[Oman]]ê, [[Muskat]]ê, danûstandinên nerasterast ên nukleerî lidar xistin. Rayedarên Îranê diyar kirine kiriye ku pêşketin bi şêwirînên li paytextan ve girêdayî ye.<ref name=":9">{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/02/14/iran-nuclear-trump-geneva-us |sernav=U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva |malper=Axios |tarîx=2026-02-14 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Civîna duyem a danûstandinên çekên nukleerî li Cenevê hatiye plankirin.<ref name=":9" /> Di navbera 15 û 20ê sibatê de, Îranê hinardeya xwe ya petrolê gihandiye rêjeya heyî ya 3 caran û depoyên petrolê kêm kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://oilprice.com/Latest-Energy-News/World-News/Iran-Rushes-to-Ship-Oil-Ahead-of-Possible-US-Strike.html |sernav=Iran Rushes to Ship Oil Ahead of Possible U.S. Strike |malper=OilPrice.com |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= }}</ref> Di 27ê sibata sala 2026an de berî destpêkirina êrîşên li dijî Îranê wezîrê derve yê Omanê Bedr El-Busaidî gotiye ku di warê danûstandinan de "pêşketinek" hatiye bidestxistin û Îran hem qebûl kiriye ku qet uranyuma dewlemendkirî kom neke û hem jî ji aliyê Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA)<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |sernav=Peace ‘within reach’ as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> ve bi tevahî were verastkirin; wekê din, Îran qebûl kiriye ku asta uranyuma dewlemendkirî ya heyî bi awayekî bêveger daxîne "asta herî nizm a gengaz". El-Bûsaidî gotiye ku aştî "di dest de" ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-deal-within-our-reach-oman-mediator-says/ |sernav=U.S.-Iran deal is "within our reach," Omani mediator says - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-02-27 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en-US }}</ref> Lêbelê nûnerê Rojhilata Navîn a amerîkî Steve Witkoff gotiye ku Îranê danûstandinên nukleerî yên vê dawiyê bi israrkirina li ser "mafê xwe yê bêveqetandî" yê dewlemendkirina uranyûmê, redkirina pêşniyara amerîkî ya ji bo bidawîkirina dewlemendkirinê û heta bi pesnê ku ji 460 kîlogram uranyûma wê ya ji %60 dewlemendkirî dikare 11 bombeyên nukleerî çêbike, dest pê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603035282 |sernav=US envoy says Iran misjudged Trump team in nuclear negotiations |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-07 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-03-03 |sernav=Witkoff: Iran negotiators boasted of having enough enriched uranium to build 11 nuclear bombs |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/witkoff-iran-negotiators-boasted-of-having-enough-enriched-uranium-to-build-11-nuclear-bombs/ |roja-gihiştinê=2026-03-07 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> == Gengeşe == === 28ê sibatê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ==== [[Wêne:U.S. Forces Launch Operation Epic Fury.webm|thumb|Dîmenek ji êrîş ku ji keştiyên Amerîkayê ve hatin kirin]] Piştî ku wezîrê parastinê Yisrael Katz êrîşa Îsraîlê piştrast kiriye, li Tehranê teqîn çêbûn.<ref name=":0"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatoday.in/world/story/explosions-rock-tehran-as-israel-launches-preventive-attack-on-iran-defence-minister-says-2875809-2026-02-28 |sernav=US, Israel launch Operation Epic Fury against Iran; Tehran strikes back |malper=India Today |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Desk |pêşnav=India Today World }}</ref> Rojnameya ''Times of Israel'' ragihandiye ku Katz êrîşan wekê "êrîşek pêşîlêgirtinê" bi nav kiriye ku armanca êrîşê "jiholêrakirina gefên li ser dewleta Îsraîlê" ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |sernav=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran’s retaliation |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Tsui |pêşnav=Christian Edwards, Karina }}</ref> Di nav hedefên armancgirtî de deverek li [[Tehran]]ê hebû ku avahiyê rêberê bilind ê Îranê Elî Xamineyî bû ku li vê deverê qesra serokatiyê û konseya bilind a ewlekariya neteweyî jî hebû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Erica Solomon and Farnaz Fassihi |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Hatiye piştrastkirin ku heft mûşek li vê deverê ketine.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Live updates: US and Israel attack Iran as Tehran retaliates across Middle East |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Paşê ''The New York Timesê'' ragihandiye ku "rayedarekî amerîkî gotiye ku artêşa amerîkî dest bi êrîşên asmanî li dijî Îranê kiriye."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Pager |pêşnav2=Tyler |paşnav3=Fassihi |pêşnav3=Farnaz |paşnav4=Bergman |pêşnav4=Ronen |tarîx=2026-02-28 |sernav=U.S.-Led Strike on Iran: Live Updates as Trump Calls for Government Overthrow |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê de rayedarên amerîkî piştrast kirin ku êrîş bi hevkariya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê pêk hatine.<ref name=":2"/> Li gorî raporên ku di ajansên nûçeyan de hatine parvekirin ji bo ku welatî bêne hişyarkirin ku li deverên ewle bimînin, li seranserê Îsraîlê sîren lêdaye. Balyozê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Îsraîlê Mike Huckabee ji welatiyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê xwestiye ku dema dengê sîrenê dibihîzin tavilê tedbîr bigirin, di heman demê de Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump hişyarî da ku dibe ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve qurbanî hebin.<ref name=":2"/><ref name=":2"/> Wezareta tenduristiyê ya Îsraîlê diyar kiriye ku bi veguhestina nexweşxaneyên ji bo bin erdê gihîştine asta herî bilind a amadekariyê.<ref name=":2"/> Rayedarên amerîkî piştrast kirine ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê êrîş li ser Îranê pêk anîye û wan êrîşê wekê "êrîşeke ne biçûk" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=US carrying out strikes against Iran, three US officials say |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Li gorî rayedarekî amerîkî, bi dehan êrîşên amerîkî ji balafirên şer ên li baregehên li seranserê Rojhilata Navîn û ji yek an çend keştiyên balafiran pêk hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Eric Schmitt |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Reutersê ragihandiye ku êrîş dê ji hewa û ji deryayê ve werin pêkanîn. Ajansa Nûçeyan a Farsê û [[CNN]] ragihandine ku teqîn li bajarên din ên Îranê, li bajarên wekê Qum, Kirmaşan, Îsfehan û Kerec jî çêbûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Erika Solomon |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref name=":2"/> Hatiye ragihandin ku li Tehranê êrîşên bi mûşekan li Kolana Zanîngehê, Kolana Cemhurî Îslamî û li taxa Seyîd Xandan a li bakurê Tehranê hatine kirin. Piştî êrîşan li seranserê Tehranê xizmetên ragihandinê qut bûne. Li gorî BBCyê di êrîşan de ofîsên rêberê bilind Elî Xamineyî û serokatiya Mesûd Pezeshkian li Tehranê hatine bombebarankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Iran launches attacks across Middle East after US and Israel strikes on leadership sites |malper=BBC News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> Berdevkê hêzên heşdê şebiyê gotiye ku di êrîşên li Jurf el-Saxar, li başûrê Bexdayê, du şervan hatine kuştin û sê yên din jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Îranê ==== Îranê li gelek herêmên [[Kendava Farsê]] êrîşî ser çend baregehên leşkerî yên amerîkî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |sernav=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Behrêynê sîrenên êrîşa hewayî çalak kiriye ku hişyariyê li ser êrîşeke Îranê li ser baregehên leşkerî yên amerîkî li welêt bide û medyaya erebî gotiye ku li bajarê paytext a [[Manama]]yê teqîn û dû hatine dîtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lehmann |pêşnav=Noam |tarîx=2026-02-28 |sernav=Bahrain: Sirens activated as Iran targets US bases |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/bahrain-sirens-activated-as-iran-targets-us-bases/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Videos show smoke rising near US Navy facility in Bahrain |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Behrêynê piştre êrîş piştrast kiriye û gotiye ku baregeha Flota Pêncemîn a DYAyê hatiye armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wral.com/news/ap/c2f11-bahrain-says-a-missile-attack-targeted-the-us-navys-5th-fleet-headquarters-in-the-island-kingdom/ |sernav=Bahrain says a missile attack targeted the US Navy's 5th Fleet headquarters in the island kingdom |malper=WRAL.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Gambrell |pêşnav=Jon |paşnav2=Toropin |pêşnav2=Konstantin |paşnav3=Press |pêşnav3=JOSH BOAK-Associated }}</ref> Herwiha li Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê û Ebû Dabî li Mîrgeha Erebî yên Yekbûyî teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=http://news.am/eng/news/932924.html |sernav=Explosions reported in Kuwait and UAE |malper=news.am |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602283083 |sernav=Drone attacks targets Kuwait international airport |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Li gorî CNNê pasdarên şoreşê yên Îranê îdia kiriye ku Îranê çar baregehên amerîkî li Rojhilata Navîn armanc girtiye ku baregeha hewayî ya El Udeyd li Qeterê, baregeha hewayî ya Elî El Salem li Kuweytê, baregeha hewayî ya El Zafre li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî û baregeha flota pêncem a hêzên deryayî yên Amerîkayê li Behrêynê û vîdyoyek jî hatiye parvekirin ku di vîdeoyê de hatiye dîtin ku dû ji aliyê baregeha li Behrêynê ve bilind dibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Iran's IRGC targeted four US bases in the Middle East, Iranian media reports |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Erebistana Siûdî piştrast kiriye ku Îranê êrîşî Riyadê û herêmên rojhilat ên wan kiriye.<ref name="null2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Ismaeel Naar |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê siudiyan îdia kiriye ku êrîşên Îranê yên li ser wan deveran hatine têk birin û diyar kirine ku qiral dê "hemû tevdbîrên pêwîst bigire" ku xwe biparêze ku "di nav de vebijarka bersivdayîna li dijî êrîşkariyê" heye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Edward Wong |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di heman demê de hatiye îdia kirin ku hejmarek ji mûşekên îranî li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî hatine têk birin û di encama êrîşên Îranê de kesek sivîl ê ji neteweya asyayî ji ber perçeyên mûşekê ku li ser deverek niştecihbûnê ketine, hatiye kuştin.<ref name=":4">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Iran latest: Netanyahu says 'growing signs' Iran's supreme leader Khamenei is 'gone' after US-Israel attacks |malper=BBC News |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=One person killed in UAE after Iranian strikes |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Qeterê îdia kiriye ku wan herî kêm du pêlên êrîşên mûşekî asteng kirine û diyar kir ku ti qurbanî an zirar û ziyaneke milkî çênebûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Beirut |pêşnav=Abdi Latif DahirReporting from |paşnav2=Lebanon |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran Hits Back Across the Mideast, Targeting U.S. Bases and Allies |url=https://www.nytimes.com/2026/02/28/world/middleeast/iran-retaliatory-strikes-region.html |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li bakurê Îsraîlê avahiyek 9 qatî bi mûşekan hatiye lêdan ku di encamê de kesek birîndar bûye.<ref name=":5">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |sernav=US-ISRAELI ATTACKS ON IRAN KILL 201; IRAN FIRES BACK, BLASTS ACROSS REGION |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Stepansky |pêşnav=Nils Adler,Joseph }}</ref> Her wiha Hayfa û Tel Avîvê jî bûye armanca êrîşên mûşekên Îranê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.1163/2210-7975_hrd-2261-0183 |sernav=news-from-asia-watch-no6-indonesia-soeharto-retaliates-against-critics-may-1995-7-pp |malper=Human Rights Documents online |roja-gihiştinê=2026-02-28 }}</ref> Di heman demê de li gorî raporên ajansan mûşekên ji Îranê li herêmên Urdunê û li bajarê paytext a Emmanê ketine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.marketscreener.com/news/jordan-s-military-says-it-has-downed-two-ballistic-missiles-targeting-the-country-ce7e5cdfd180f321 |sernav=Jordan's military says it has downed two ballistic missiles targeting the country {{!}} MarketScreener |malper=www.marketscreener.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-US |paşnav= }}</ref> Rayedarên Ûrdunê diyar kirine ku hêzên wan ên çekdar du mûşekên balîstîk ên Îranî yên ku axa wê hedef digirtin xistine xwarê û ku wan 54 raporên ketina bermayiyan ku zirarên milkî çêkirine tespît kirine lê ti qurbanî çênebûne.<ref name=":4"/><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Rawan Sheikh Ahmad |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Li Sûriyeyê mûşekeke balîstîk a Îranê li Suweydayê ketiye û herî kêm 4 sivîlan jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ari |pêşnav=Lior Ben |paşnav2= |tarîx=2026-02-28 |sernav=Report: At least four killed in Iranian missile strike in As-Suwayda, Syria |url=https://www.ynetnews.com/article/8snmn9r7o |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://modern.az/en/dunya/574948/missile-debris-fell-on-syria-there-are-casualties/ |sernav=Missile debris fell on Syria: there are casualties |malper=Modern.az |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=az |paşnav=modern.az }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.corriere.it/esteri/diretta-live/26_febbraio_28/iran-usa-news-diretta-1.shtml |sernav=Iran, le ultime notizie in diretta {{!}} Attacco di Usa e Israele. Netanyahu: «Segnali che Khamenei sia morto». Teheran risponde: missili su Israele, Dubai e basi Usa nel Golfo. Poi l'sms: «Lasciate la capitale» |malper=Corriere della Sera |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=it-IT }}</ref> Herêmên niştecihî yên Dubayê yên nêzîkî marînaya Dubayê û Keştiya Palm a Dubayê rastî êrîşan hatine ku di encamê de otêla Fairmont The Palm şewitiye ku çar kes birîndar bûne û avahiyeke sivîlan li derdora Dohayê bûye armanca mûşekên Îranê.<ref name=":6">{{Jêder-malper |url=https://news.sky.com/story/iran-latest-israel-launches-preventative-attack-defence-minister-says-13509565 |sernav=Iran latest: Supreme leader 'safe and sound', spokesman tells Sky - but Netanyahu claims there 'signs' he is dead |malper=Sky News |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref name=":5"/><ref name=":4"/> Balafirên bêmirov ên Şahed-136 nêzîkî Burc Xelîfeyê armanc girtine ku ev yek bûye sedema fermana valakirinê û protokola awarte ya avahiyê hatiye çalak kirin. Îmaratên Yekbûyî yên Erebî (ÎMAR) ragihandiye ku wan "pêleke nû" yên bermahiyên mûşekên îranî desteser kiriye û "perçeyên ji desteserkirinan" li Ebû Dabî û Dubayê ketine.<ref name="null2026"/> Êrîşên li ser Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê bûne sedema çend birîndarên nediyar.<ref name=":6"/> Li Behrêynê di êvarê de hatiye ragihandin ku droneke îranî li bircêk li herêmeke niştecihbûnê xistiye. Fermandarê hêzên deryayî yên Îranê bi eşkereyî ragihandiye ku her keştiyek ku bixwaze ji Tengava Hurmizê derbas bibe, divê êdî destûra pêşwext ji Îranê werbigire. === 1ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Operation Epic Fury Update, President Donald J. Trump.webm|thumb|Axavtina serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump di derbarê kuştina Elî Xamineyî de]] Di 1ê adarê de Îsraîlê pêlek din a êrîşan li dijî Îranê pêk aniye ku wekê beşek ji kampanyaya xwe ya berdewam ku navenda paytextê hedef digirt. Piştî êrîşên Îsraêlê dezgehên medyayê yên îranî teqînên bihêz ragihandine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603016712 |sernav=Powerful explosions shake Tehran - state media |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Trump di parvekirinekê li ser Truth Social gotiye, "Îranê tenê got ku ew ê îro pir bi tundî lê bidin, ji her demê bêtir ji her demê bêtir. Lêbelê, çêtir e ku ew vê yekê nekin, ji ber ku heke ew bikin, em ê bi hêzek ku berê qet nehatiye dîtin li wan bidin!". CENTCOMê ragihandiye ku ferman ji wan re hatiye dayîn ku "amîra ewlehiyê ya rejîma Îranê hilweşînin".<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Ali Khamenei may be dead, but Donald Trump has unfinished business |url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2026/03/01/ali-khamenei-may-be-dead-but-donald-trump-has-unfinished-business |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Economist |issn=0013-0613 }}</ref> Hêza parastina Îsraîlê (IDF) gotiye ku wan balafireke şer a F-4 û F-5 bombebaran kir ku amadekariya firînê dikirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888372 |sernav=Israeli airstrike hits Iranian jets on runway {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Sîstema HQ-9B ya li dora Tehranê jî hatiye bêbandor kirin. Elî Larîcanî ku berpirsê payebilind ê ewlehiyê yê Îranê ye konseyeke rêberiyê ya demkî ragihandiye û Amerîka û Îsraîl bi hewldana hilweşandina Îranê tawanbar kiriye. Di heman demê de wî pêkhateyên li Îranê wekê "komên cudaxwaz" binav kiriye û di gefên xwe de gotiye "ger ew tevbigerin dê encamên rastîn bibînin". Serokê parlementoya Îranê, Mihemed Baqir Qalibaf, ji bo Trump û Netanyahu gotiye ku wan xeta sor derbas kiriye û "ew ê berdêla wê bidin". Avahiya dadgeha şoreşê ya Tehranê hatiye bombebarankirin û di encama bombebaranê de avahî hilweşiyaye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143#202603016124 |sernav=Live - 'I got him before he got me,' Trump says on killing Khamenei |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Hejmara qurbaniyên êrîşa hewayî ya dibistana Mînabê gihîştiye 148 kesan.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/live/cgjzn5npl7yt |sernav=آنچه گذشت؛ ادامه حملات آمریکا و اسرائیل، صدا و سیما هدف قرار گرفت |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=fa }}</ref> Li nêzîkî Yarîgeha Azadî, [[Qada Azadî]] û [[Birca Mîladê]] teqîn hatine ragihandin.<ref name=":3"/> Komeleya Heyva Sor a Îranê ragihandiye ku li nêzîkî nexweşxaneyên Tehranê û her wiha li nêzî avahiya aştiyê teqîn çêbûne.<ref name=":3"/> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan "serfermandariya giştî ya hêzên ewlehiya navxweyî", digel Baregeha Serellah, hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603018596 |sernav=Israel says it destroyed Iran internal security headquarters in Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li gorî medyaya Îranê, êrîşên Amerîka û Îsraêlê bandor li ser baregehên radyo û televîzyona dewletê jî kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603013820 |sernav=Strikes on Tehran target parts of national radio and TV HQ - state media |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Hatiye diyar kirin ku di êrîşên Amerîka û Îsraêlê de berpirsên Îranê Mihemed Baserî, berpirsekî wezareta îstîxbaratê û Gholamreza Rezaeyan, serokê beşa îstîxbaratê ya polîsên [[FARAJA]] jiyana ji dest dane.<ref name=":3"/> Trump ji [[NBC Newsê]] re diyar kiriye ku "hejmareke mezin ji serkirdeyan" li Îranê jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/trump-responds-reports-ayatollah-death-rcna261149 |sernav=Trump says 'a large amount' of Iran's leadership is gone |malper=NBC News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Di sibeha 1ê adarê de, raporan piştrast kiriye ku Îranê bi mûşek û dronan êrîşê Îsraêl, Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî, Qeter, Kuweyt, Behrêyn, Urdin û Erebistana Siûdî kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aicoin.com/en/news-flash/2775332 |sernav=Iran launches missiles at Israel, Israeli military launches defense system |malper=AiCoin |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref name=":7">{{Jêder-malper |url=https://english.news.cn/20260301/fb1f012710ca405784b8adb5bae95190/c.html? |sernav=Daily World Briefing, March 1 |malper=english.news.cn |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref name=":8">{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/iran-israel-us-03-01-2026-693bc30bbbc98660d81f4a13f65ca10f |sernav=US and Israel pound Iran as Trump signals willingness to talk to new leaders after Khamenei's death |malper=AP News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li gorî raporên dawî, Îranê bi mûşekan êrîşî baregeha Flota Pêncemîn a (baregeha leşkerên Amerîkayê) li Behrêynê kiriye.<ref name=":7"/><ref name=":8"/> Hatiye diyar kirin ku du ji mûşekên ku li bajarê Dubaiyê ketiye û dûyên tarî ji Bendera Jebel Ali ya Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî bilind bûne. Piştî êrîşa firokeyên bêpîlot ên milîsên îraqî li hemberê Herêma Kurdistanê nêzîkî li Balafirgeha Hewlêrê teqînek çêbûye.<ref name=":3"/> Wezîrê parastinî ya Keyaniya Yekbûyî John Healey diyar kiriye ku Îranê du mûşek avêtine baregehên brîtanî yên li Qibrisê lê wî bawer nekiriye ku ew di bin êrîşê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/international/article-888356 |sernav=Iran launched missiles at Cyprus, threatening UK troops {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Lêbelê wezîrê parastin a Qibrisê Vasilis Palmas paşê înkar kiriye ku mûşek ber bi Qibrisê ve hatine avêtin û serokwezîr Keir Starmer jî ev yek piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/iran-missiles-cyprus-defence-secretary-b2929655.html |sernav=Iran missiles fired towards UK military bases in Cyprus, defence minister says |malper=The Independent |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Di dema operasyonên dronan de li Tengava Hurmuzê, li gorî agahiyan, bendera Duqmê ji aliyê du dronan ve hatiye lêdan ku di encamê de karkerekî biyanî birîndar bûye û Navenda Ewlekariya Deryayî ya Omanê piştrast kiriye ku tankereke petrolê ya bi navê Skylight ku bi ala Palauyê ye, bi 5 mîlên deryayî (9.3 km) li bakurê bendera Xesabê hatiye hedefgirtin ku di encamê de çar kes ji tîma hind-îranî ya li ser keştiyê birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.64628/ab.s6jad7hag |sernav=Strait of Hormuz: if the Iran conflict shuts world’s most important oil chokepoint, global economic chaos could follow |malper=doi.org |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |paşnav=Schiffling |pêşnav=Sarah }}</ref> Keştiyeke din, tankera MKD VYOM a bi ala Giravên Marshallê piştî ku debasê peravên Omanê dibe rastî êrîşan hatiye û endamekî tîmê hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies |tarîx=2026-03-01 |sernav=Three tankers damaged in Gulf and one seafarer killed as US-Iran conflict escalates |url=https://www.timesofisrael.com/three-tankers-damaged-in-gulf-and-one-seafarer-killed-as-us-iran-conflict-escalates/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Ji ber girtina Tengava Hormuzê, 150 keştîyên barhilgir ku di nav de gelek tankerên petrolê jî hene li pişt tengavê asê mane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tagesschau.de/newsticker/liveblog-israel-usa-angriffe-iran-102.html |sernav=Nahost-Liveblog: ++ Militäreinsatz könnte laut Trump vier Wochen dauern ++ |malper=tagesschau.de |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=de |paşnav=tagesschau.de }}</ref> Di heman rojê de mîna roja berê, Riyad jî rastî êrîşên rasterast hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/world/iran/live-blog/iran-attack-strikes-us-israel-trump-khamenei-dead-live-updates-rcna261172 |sernav=Hezbollah and Israel exchange strikes in wake of Khamenei's killing |malper=NBC News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Mûşekeke Îranê dikare ji berevaniya Îsraîlê derbas bibe û li kenîşteyekê li Beyt Şemeşê ketiye 9 kesan jiyana xwe jidest dane 11 kes winda bûne û 51 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/live/us-israel-strikes-iran-khamenei-03-01-2026 |sernav=Israel strikes Lebanon’s capital, responding to missiles from Hezbollah |malper=AP News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Brown |pêşnav=Bridget |paşnav2=Belanger |pêşnav2=Lorian |paşnav3=Benassi |pêşnav3=Ricardo |paşnav4=Hranjski |pêşnav4=Hrvoje }}</ref> Balafireke bêmirov a Îranê li Otêla Crowne Plaza li Manama ya [[Behreyn|Behrêynê]] ketiye ku bûye sedema şewatê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.indiatvnews.com/news/world/iranian-drone-hits-crowne-plaza-hotel-in-bahrain-2026-03-01-1032140 |sernav=Iranian drone hits Crowne Plaza hotel in Bahrain's Manama |malper=India TV News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Crowne Plaza in Bahrain confirms "incident" affected the hotel |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Cheney |pêşnav= }}</ref> Li Ebû Dabiyê li nêzîkî kompleksa Etihad Towers, li nêzîkî balyozxaneya Îsraîlê, bermahiyên droneke hatiye dîtin û dema ku drone dikeve, bermahiyên dronê de zirar daye bircan û jinek û zarok a wê bi sivikî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Cooper |pêşnav3=Helene |paşnav4=Kanno-Youngs |pêşnav4=Zolan |paşnav5=Pager |pêşnav5=Tyler |paşnav6=Zhuang |pêşnav6=Yan |tarîx=2026-03-01 |sernav=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/01/world/iran-attack-khamenei-trump |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Di 1ê adarê de ji ber êrîşeke Îranê li [[Kuweyt]]ê kesek hatiye kuştin û 32 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603016189 |sernav=One killed, 32 injured in Iranian attacks on Kuwait, health ministry says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îranê îdia kir ku wan bi çar mûşekan li USS Abraham Lincoln xistiye lê piştre rayedarekî amerîkî vê îdiayê red kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-01 |sernav=Iran’s Guards say they ‘struck’ US aircraft carrier USS Abraham Lincoln |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irans-guards-say-they-struck-us-aircraft-carrier-uss-abraham-lincoln/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî agahiyan, baregeha deryayî ya fransî Camp de la Paix a li Ebû Dabiyê jî ji aliyê mûşek an jî droneke Îranê ve hatiye xistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theyeshivaworld.com/news/liveblogs/live-blog/2518641/smoke-rises-over-french-naval-base-in-abu-dhabi-after-iranian-strike.html |sernav=Smoke Rises Over French Naval Base in Abu Dhabi After Iranian Strike |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-US }}</ref> Du dronên îranî depoyek li Baregeha Deryayî ya El Selam li Ebû Dabî kirine armanc, di encamê de agir bi du konteynerên ku kelûpelên giştî tê de dihatin hilanîn ketiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-GB }}</ref> Li dora saet 15:30 GMT, Erebistana Siûdî îdîa kiriye ku wan kariye rê li çend mûşekên ku hewl didan Baregeha Hewayî ya Prens Sultan û Balafirgeha Navneteweyî ya Qiral Xalid bikin hedef, bigirin. Karbidestên leşkerî yên Keyaniya Yekbûyî gotine ku Typhoonek RAF droneke îranî ku ber bi qada hewayî ya Qeterê ve diçû xistine xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603015680 |sernav=UK says British fighter jet shot down Iranian drone heading toward Qatar |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Mûşek û dronên îranî her wiha li baregeheke leşkerî ya amerîkî ya nêzîkî Hewlêrê ketiye xwarê û kampeke meydanî ya Bundeswehr li rojhilatê Urdunê xistiye, ku di encamê de leşkerekî amerîkî birîndar bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://tass.com/world/2094115 |sernav=Iran targets German bases in Jordan, Iraq — magazine |malper=TASS |roja-gihiştinê=2026-03-02 }}</ref> Ber bi dawiya rojê ve êrîşeke mûşekeke balîstîk li devereke rojavayê Qudsê ketiye û ziyanên milkî li ser rêya derdorê, zirar daye wesayîteke sivîl û şeş kes birîndar bûne. Perçeyên mûşekeke îranî li Eyn Tarma, Sûriyeyê ketiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hjnews.com/world/syria-iran/image_0c0cf6ef-aaca-5464-887f-50bf088af3ef.html |sernav=Syria Iran |malper=The Herald Journal |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=AP |pêşnav=Ghaith Alsayed- }}</ref> === 2ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Epic Fury Strike compilation (997855).webm|thumb|Montajek ji êrîşên Fermandariya Navendî ya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê di dema Operasyona Epic Fury de li Îranê]] Di 2ê adarê de êrîş li ser xalên komara îslamî ya Îranê ku xalên li [[Tehran]] û [[Sine]] bûne armanca êrîşan û her wiha li deverên leşkerî û stratejîk ên wekê navendên fermandariyê û navendên mûşekan jî rastî êrîşan hatine. Piştre di heman rojê de Îranê diyar kiriye ku navenda nukleerî ya Natanzê ji aliyê êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê ve hatiye armancgirtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/articles/cy4wxk7e71xo |sernav=حملات گسترده هوایی به پایتخت ایران؛ آسیب‌ به بیمارستان‌های گاندی و خاتم‌الانبیاء در تهران |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=fa }}</ref> Di sibehan di heman rojê de nexweşxaneya Xetam-el-Enbîa û Gandî ya li Tehranê rastî êrîşan hatine ku ji aliyê Îranê ve hatiye ragihandin û ji aliyê BBC Verify ve hatiye piştrast kirin. Ev nexweşxaneya ji berê ve bi hikûmetê ve girêdayî bûn. Di bersiva êrîşên Hizbullahê de, artêşa Îsraêlê bi rêze bombebaranên stratejîk li ser Beyrût û Geliyê Beqayê berdewam kiriye.<ref name="Kleinbaum2026">{{Jêder-malper |url=https://www.jfeed.com/news/hezbollah-israel-war-declaration |sernav=BREAKING: Hezbollah Officially Declared War on Israel |malper=JFeed |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Kleinbaum |pêşnav=Yair }}</ref> Di heman demê de heman êrîş li başûrê Libnanê jî çêbûne. Piştî demek kurt, hêzên hewayî yên Îsraêlê dest bi êrîşên li Tehranê jî kirine. Hêza hewayî ya DYAyê li baregehên hewayî yên li seranserê Îranê, balafirên leşkerî û avêjerên droneyan ku di nav de gelek F-14 Tomcat hebûn xistiye. Artêşa Îsraêlê (IDF) îdîa kir ku wan di êrîşan de serokê baregeha îstîxbaratê ya Hizbullahê Huseyîn Makled kuştiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-02 |sernav=IDF says it killed Hezbollah intelligence chief in overnight strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-killed-hezbollah-intelligence-chief-in-overnight-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di çarçoveya xweparastina li dijî Hizbullahê de, hêzên çekdar ên Îsraêlê êrîşî sê bajarokên li başûrê Libnanê kirine ku di nav wan de bajarokên Haris, Nebetiye el-Fewqa û Meyfadûn hebûn û piştre fermana valakirinê li pêncî bajarokên cîran daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.repubblica.it/esteri/2026/03/02/diretta/iran_guerra_usa_israele_news_oggi-425194152/ |sernav=Iran, le news dalla guerra. Trump: “Li stiamo massacrando”. E non esclude invio soldati |malper=la Repubblica |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=it }}</ref> Ajansa medyayî ya Siûdî El Hadath ragihandiye ku rêberê siyasî yê Hizbullahê û endamê parlamentoya Libnanê Mihemed Raad di êrîşeke hewayî de hatiye kuştin.<ref name="Boxerman2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Boxerman |pêşnav=Aaron |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Cooper |pêşnav3=Helene |paşnav4=Kanno-Youngs |pêşnav4=Zolan |paşnav5=Pager |pêşnav5=Tyler |paşnav6=Zhuang |pêşnav6=Yan |tarîx=2026-03-01 |sernav=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/02/world/iran-us-israel-attack-trump |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Îsraêlê hişyarî daye libnanî yên ku ji malên xwe reviyane ku venegerin û gelek kesan gotine ku ew nizanin piştî ku roj diçe ava ew ê çawa bigihîjin xwarin an avê. ==== Êrîşên Hizbullah û Îranê ==== Li dora nîvê şeva bi dema herêmî, baregeha hêza hewayî ya qraliyetê li [[Akrotîrî]], [[Qibris]]ê, rastî êrîşeke gumanbar a bêmirov hatiye û li seranserê Akrotîrî û Dhekelî yê sîrenên êrîşa hewayî lê daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-GB }}</ref> Her çiqas yek ji wan karîbû li balafirgehê bikeve û zirarên piçûk çêbike, li gorî agahiyan êrîşên pênc dronan hatine têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/security-threat-declared-at-uk-cyprus-bases |sernav=UK Cyprus base hit by drone |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://english.news.cn/europe/20260302/f1219f92cf764cfda2bcbac966935263/c.html |sernav=Urgent: Explosions heard at Britain's air force base in Cyprus: British media |malper=english.news.cn |roja-gihiştinê=2026-03-02 }}</ref> Sîstema hişyariya otomatîk a leşkerî ya brîtanî diyar kiriye ku "gefeke ewlehiyê ya berdewam" heye û wezareta parastinê îdia kiriye ku "baregehê bersiv daye" êrîşê.<ref name="Fulton2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fulton |pêşnav=Adam |paşnav2=Dunbar |pêşnav2=Marina |paşnav3=Richards |pêşnav3=Serena |paşnav4=Lowe |pêşnav4=Yohannes |paşnav5=Vernon |pêşnav5=Hayden |paşnav6=Ratcliffe |pêşnav6=Rebecca |tarîx=2026-03-02 |sernav=Trump warns there could be more casualties after service members killed – as it happened |url=https://www.theguardian.com/us-news/live/2026/mar/01/us-israel-war-on-iran-ayatollah-ali-khamenei-i-dead-latest-reports |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref name="Fulton2026"/> Ev yek paşê ji aliyê rayedarên qibrisî ve hatiye piştrast kirin.<ref name="Fulton2026"/> Li gorî agahiyan çend demjimêr piştî ku Keyaniya Yekbûyî destûr daye Dewletên Yekbûyî ku bingehên wan ên leşkerî ji bo operasyonên li dijî Îranê bikar bîne, pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Campbell |pêşnav=Lucy |paşnav2=Ambrose |pêşnav2=Tom |paşnav3=Lowe |pêşnav3=Yohannes |paşnav4=Fulton |pêşnav4=Adam |paşnav5=Ambrose |pêşnav5=Lucy Campbell (now); Tom |paşnav6=Fulton (earlier) |pêşnav6=Adam |tarîx=2026-03-02 |sernav=Middle East crisis live: Israel launches new attacks on Tehran and Beirut as Trump lays out objectives |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Îranê her wiha îdîa kiriye ku droneke MQ-9 reaper a amerîkî xistiye xwarê. Çavkaniyên Îsraêlê ragihandine ku di saetên serê sibê yên 2ê adarê de ji nav Libnanê ber bi axa wê ve roket hatine avêtin û li ser Heyfa û Celîleya Jorîn dengê sîrenan hatiye lêxistin.<ref name="Fulton2026"/><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |pêşnav= |tarîx=2026-03-01 |sernav=Rockets launched from Lebanon for first time in months, setting off sirens across northern Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rockets-launched-from-lebanon-for-first-time-in-months-setting-off-sirens-across-northern-israel/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraêlê gotiye ku wan mûşekek têk biriye, di heman demê de mûşekên din jî li deverên vekirî xistine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Glikman |pêşnav=Eitan |paşnav2=Kraus |pêşnav2=Yair |tarîx=2026-03-01 |sernav=IDF: Rocket intercepted from Lebanon, several landed in open areas; drone intrusion alerts |url=https://www.ynetnews.com/article/08vx55nmo |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Îstîxbarata îsraêlî bawer dike ku êrîş encama fermanek ji Tehranê bû û berdevkê artêşa Îsraêlê daxuyaniyek awarte daye û diyar kiriye ku êrîş divê wekê "ragehandina fermî ya şer ji aliyê Hizbullahê ve" were hesibandin û soz daye ku gefê "bêbandor bike".<ref name="Kleinbaum2026"/> Hizbullah berpirsiyariya xwe di êrîşê de piştrast kiriye û diyar kiriye ku wan di bersiva kuştina Xamineyî de êrîşî baregeheke Îsraîlê li Heyfayê kiriye. Li gorî raporên medyaya civakî, du dronan li nêzîkî Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê baregeha serketinê ya Amerîkayê kirin armanc û yek ji wan li baregehê ketiye. Di heman demê de çend teqînan li Hewlêr, li Başûrê Kurdistanê pêk hatine. Komeke alîgirê Îranê ya bi navê "parêzvanên lîwaya xwînê" diyar kirine ku ew li pişt van her du êrîşan in û îdia kirine ku ew ji bo tolhildana kuştina Xamineyî van êrîşan pêk anîne.<ref name="Boxerman2026"/> Êrîşeke Îranê li ser bendera Mîna Selman a Behrêynê bûye sedema şewatê. Perçeyên mûşekek ku hatibû têk birin li ser "keştiyeke biyanî" ku li herêma pîşesaziyê ya Selman dikeve, bûye sedema mirina karkerekî û birîndarbûna giran ên du kesên din. Li Ras Tanura ya Aramco ya li Erebistana Siûdî, tesîseke rafineriyê zirar dîtiye û bûye sedema şewateke kontrolkirî. Di destpêkê de dihat bawerkirin ku ji ber êrîşeke bi dronan çêbûye lê rayedarên Siûdî diyar kirin ku şewat ji ber bermahiyên mûşekeke Îranî ya têk birî derketiye. Wezareta berevaniyê ya Kuweytê diyar kiriye ku "çend" balafirên amerîkî li Kuweytê ketine xwarê. Piştre hatiye diyar kirin ku balafirên şer ên Amerîkayê ji aliyê hêzên Amerika an Kuweytê bi şaşî hatine lêxistin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-02 |sernav=Small fire under control at Saudi Aramco refinery after apparent drone strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/small-fire-under-control-at-saudi-aramco-refinery-after-apparent-drone-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> CNNê teqînên li bajarên mezin ên herêma Kendavê ragihandiye. Li Dubaî, Ebû Dabî û Dohayê teqîn çêbûne. Li gorî Ajansa Nûçeyan a Kuweytê ya dewletê, rafineriyeke petrolê bi şarapnelê hatiye armancgirtin. Li Erebistana Siûdî droneyan rafineriya Ras Tanura armanc girtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk |sernav=Live updates: Trump warns Iran about larger strikes as war spirals in Middle East |malper=CNN |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en |paşnav=Lee |pêşnav= }}</ref> Li Behrêynê wezareta karên hundir diyar kiriye ku li seranserê welêt siren hatine lêxistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603026672 |sernav=UAE intercepts 9 Iranian ballistic missiles, 6 cruise missiles, ministry says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Li Qibrisê Balafirgeha Navneteweyî ya Pafosê li ser tespîtkirina tiştekî nenas ê biyanî yê ku li ezman hatiye valakirin û di heman demê de li ser tespîtkirina gefek pêşdîtî ya li hemberî baregeha Akrotiriyê careke din sîren lê daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/paphos-airport-evacuated-reports |sernav=Paphos airport returns to operation after evacuation |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://knews.kathimerini.com.cy/en/news/sirens-sound-again-at-akrotiri-base-as-tensions-remain-high |sernav=Sirens sound again at Akrotiri base as tensions remain high |malper=knews.com.cy |roja-gihiştinê=2026-03-02 |paşnav=Solutions |pêşnav=BDigital Web }}</ref> Paşê hikûmeta Qibrisê piştrast kiriye ku ew tişt du dron bûn ku bêyî ku zirarê bidin hatine têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://news.sky.com/story/raf-base-in-cyprus-hit-by-drone-strike-ministry-of-defence-says-13514072 |sernav=RAF base hit, with more drones intercepted |malper=Sky News |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Piştî bûyerê Yewnanistanê ragihandiye ku ew ê firkate û balafirên F-16 bi cih bikin ku Qibrisê ji her êrîşeke din ên Îranê biparêzin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://in-cyprus.philenews.com/local/we-will-strike-cyprus-hard-iranian-general-says-over-american-presence-on-island/ |sernav=We will strike Cyprus hard, Revolutionary Guards general says over American presence on island |malper=in-cyprus.philenews.com |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://caliber.az/en/post/iranian-general-warns-of-intense-attacks-on-cyprus-over-us-presence |sernav=Iranian General warns of "intense" attacks on Cyprus over US presence - VIDEO |malper=caliber.az |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |ziman=en }}</ref> Piştre di heman rojê de Îranê êrîşên li dijî binesaziya enerjiyê li Qeterê pêk aniye. Balafirên bêmirov ên Îranê li baregehên gaza xwezayî ya şilekirî (LNG) yên Qeterê xistiye ku bûye sedema rawestandina hilberînê. Her wiha, mûşek û dron ber bi deverên li Qatarê ve hatine şandin ku di nav de Baregeha Hewayî ya El Udeyd û tesîsên pîşesaziyê hebûn, hêzên Qatarê îdîa kiriye ku wan gelek ji van êrîşan têk birine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=England |pêşnav=Andrew |paşnav2=Moore |pêşnav2=Malcolm |paşnav3=Sandlund |pêşnav3=William |paşnav4=Millard |pêşnav4=Rachel |tarîx=2026-03-02 |sernav=Gas prices soar as Iranian attacks force shutdown of Qatari production |url=https://www.ft.com/content/dac7a77d-e0f4-4f52-a3d4-55b145e67347 |roja-gihiştinê=2026-03-02 |xebat=Financial Times }}</ref> === 3ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Attack around Enghelab Square 9.jpg|thumb|Di 3ê adarê de Qada Enqelab a Tehranê]] Di saetên serê sibeha 3ê adarê de Îsraîlê li Libnan û Îranê bombebaran û êrîşên xwe berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/lebanon-israel-hezbollah-6c73ef0f5836632a2d2b34145900c28b |sernav=Lebanon’s leaders turn on Hezbollah as airstrikes hit Beirut and thousands seek shelter |malper=AP News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Tawil |pêşnav=Fadi |paşnav2=español |pêşnav2=BASSEM MROUE Leer en }}</ref> Îsraêlê gotiye ku wan yek ji fermandarên artêşa Îranê kuştiye û piştî êrîşa mûşekên li hemberî Îsraêlê, diwanzdeh endamên Hizbullahê girtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-03-26 |sernav=Live updates: Israel hits Beirut and Tehran as Trump warns Iran of escalated strikes |malper=CNN |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en |paşnav=Yosef |pêşnav= }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan baregeha konseya bilind a ewlekariya neteweyî, digel binesaziya fermandarî û kontrolê û ofîsa serokkomarî ya Îranê hilweşandiye û destnîşan kiriye ku wan "navenda herî navendî û girîng a rejîma Îranê" armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603031120 |sernav=Israel strikes Iran leadership compound in central Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Wezîrê berevaniya Îsraêlê ji bo desteserkirina pozîsyonên stratejîk ên Libnanê destûr daye ku artêş destwerdana bejayî ya Libnanê bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lbc.co.uk/article/israel-launches-ground-invasion-of-lebanon-and-trump-issues-new-warning-5HjdTm8_2/ |sernav=Israel launches ground invasion of Lebanon and Trump warns 'hardest hits were yet to come' |malper=LBC |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en |paşnav=McShane |pêşnav=Asher }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260303-israel-orders-troops-to-seize-new-positions-in-lebanon |sernav=Israel orders troops to seize new positions in Lebanon |malper=France 24 |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Li gorî çavkaniyên amerîkî, wan bi giranî zirar dane şiyanên deryayî yên Îranê, bi taybetî li Kendava Omanê ku tê gotin çend keştîyên şer ên Îranê hatine rûxandin û li baregehên girîng ên Îranê hatine xistine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.navalnews.com/naval-news/2026/03/us-strikes-destroy-irans-main-naval-assets/ |sernav=US Strikes Destroy Iran's Main Naval Assets |malper=Naval News |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en-US |paşnav=Ozberk |pêşnav=Tayfun }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.twz.com/news-features/irans-key-naval-base-on-strait-of-hormuz-set-ablaze-from-strikes |sernav=Iran's Key Naval Base On Strait Of Hormuz Set Ablaze From Strikes |malper=The War Zone |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en-US |paşnav=Rogoway |pêşnav=Joseph Trevithick, Tyler }}</ref> Qesra Golestanê ku di lîsteya mîrata cîhanî ya UNESCOyê de ye, ji ber bermahiyên êrîşa ezmanî ya Îsraêl û Amerîkayê ziyan dîtiye ku bûye sedema zirarê ku di nav de Hola Golestanê û Textê Mermerî hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/culture/2026/03/03/unesco-expresses-concern-over-the-protection-of-cultural-heritage-sites-in-middle-east |sernav=UNESCO shares concerns over protection of cultural heritage sites |malper=euronews |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Wezareta mîrata çandî, geştiyariyê û karên destan a Îranê bi fermî ji UNESCOyê xwestiye ku rewşê binirxîne û UNESCOyê daxuyaniyek weşand û destnîşan kiriye ku zirardayîna milkên dîrokî li dijî qanûnên navneteweyî ye.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=How Iran Conflict Damaged Golestan Palace, Once Home Of Peacock Throne Looted From Delhi |url=https://www.ndtv.com/lifestyle/how-iran-conflict-damaged-golestan-palace-once-home-of-peacock-throne-looted-from-delhi-11162756/amp/1 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=www.ndtv.com |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan Dawûd Elîzade, fermandarê şaxê Libnanê ya hêza Qudsê, li Tehranê kuştiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-03 |sernav=Top IRGC commander, responsible for Lebanon, killed in Tehran strike — IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/top-irgc-commander-responsible-for-lebanon-killed-in-tehran-strike-idf/ |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên hewayî yên Amerîka-Îsraêlê avahiya konseya tesbîtkirina berjewendiyê li Tehranê hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603037480 |sernav=Video shows ruins of Iran's Expediency Council building after strikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Li gorî rayedarên îsraîlî dibe ku êrîş dijwartir bibin û şerekî bejayî ya kûrtir jî di nav xwe de bigirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tankersley |pêşnav=Jim |paşnav2=McCreesh |pêşnav2=Shawn |paşnav3=Troianovski |pêşnav3=Anton |paşnav4=Rennison |pêşnav4=Joe |tarîx=2026-03-03 |sernav=Israel Begins ‘Broad Wave of Strikes’ on Iran’s Infrastructure |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/04/world/iran-war-israel-lebanon-trump |roja-gihiştinê=2026-03-04 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Tehranê baregeheke pêşxistina çekên nukleerî ya veşartî ku wekê Min Zadaî bi nav kiriye, hilweşiyaye û ji destpêka şer ve 300 avêjerên mûşek ên îranî ji holê rakiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-888715 |sernav=IDF destroys secret nuclear site, thousands of missile pads {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Serokê Amerîkayê Donald Trump gotiye ku Amerîkayê "dabînkirinek bêdawî" ya çekên giran di destê xwe de digire lê ew ji dewletên din bêtir dabînkirinan dixwaze. Trump her wiha gotiye ku ew ji serkeftinek "MEZIN" a Amerîkayê bi bawer e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603033568 |sernav=US munitions stockpiles at record levels in key categories, Trump says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-04 |ziman=en }}</ref> Rêveberê giştî yê Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus ragihandiye ku sê pisporên tenduristiyê dema ku ji bo alîkariya kesên bi bandordar li başûrê Libnanê dixebitin mirine û şeş jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Hizbullahê û Îranê ==== Saet di 1:40ê sibê de, bi dema herêmî (22:00 GMT) rêze teqînên bihêz li Dohayê hatine tomarkirin û piştî çend demjimêran jî heman êrîş berdewam kiriye. Dengê teqînan li Qibrisê, li Larnaca, taxa Mackenzie û li nêzîkê Balafirgeha Navneteweyî ya Larnacayê û baregeha brîtanî ya li Dhekeliyê hatiye bihîstin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cedarnews.net/newstasks/breakingnews/explosions-reported-in-israel-and-cyprus/905942/ |sernav=Explosions reported in Israel and Cyprus {{!}} Cedar News |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.mirror.co.uk/news/world-news/cyprus-larnaca-iran-live-explosion-36806399 |sernav=Fresh security scare for UK military base in Cyprus |malper=The Mirror |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Blackshaw |pêşnav=Ethan |paşnav2=Nunes |pêşnav2=Eliana |paşnav3=Vickers-Price |pêşnav3=Rachel }}</ref> Di saet 3:30ê sibehê bi dema herêmî (23:30 GMT) li Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî gelek mûşekên ku ji Îranê ber bi mîrgehê ve hatine tespît kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gulfnews.com/uae/uae-air-defences-intercept-iranian-ballistic-missiles-1.500461428 |sernav=UAE air defences intercept Iranian ballistic missiles |malper=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |tarîx=2026-03-03 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Amir |pêşnav=Khitam Al }}</ref> Li Riyadê jî teqîn pêk hatiye û dû yê di encama van teqînan hatin dîtin û agir li balyozxaneya herêmî ya amerîkî dest pê kiriye ku ji aliyê du dronên îranî ve hatibû armanc girtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fulton |pêşnav=Adam |paşnav2=Campbell |pêşnav2=Lucy |paşnav3=Lawther |pêşnav3=Fran |paşnav4=Ambrose |pêşnav4=Tom |paşnav5=Lowe |pêşnav5=Yohannes |tarîx=2026-03-03 |sernav=Fire at US embassy in Riyadh after drone strike – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |roja-gihiştinê=2026-03-03 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref><ref name="Stout2026">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk |sernav=Live updates: US Gulf allies fend off attacks as Trump warns Iran of ‘big wave’ of strikes |malper=CNN |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en |paşnav=Stout |pêşnav= }}</ref> Polîsê Îsraîlê ragihandiye ku di encama ketina parçeyên mûşekên Îranê li Tel Avîvê kesek birîndar bûye. Her wiha di demjimêrên serê sibê de, li seranserê Behreynê sîrenan dest bi çalakbûnê kirin û hikûmetê bang li welatiyan kiriye ku ji ber êrîşan di cihê ewle de bimînin.<ref name="Stout2026"/> Li gorî raporên ku li ser medyaya civakî hatine parvekirin li Hewlêr a Başûrê Kurdistanê teqîn çêbûne û berxwedana îslamî ya Iraqê berpirsiyariya êrîşê girt ser xwe û gotiye ku wan otêlek ku leşkerên amerîkî tê de ne armanc girtiye. Balyozxaneya Amerîkayê ya li Riyadê ji aliyê du dronan ve hatiye armanc girtin û bûye sedema şewat û zirarê lê ji ber ku avahî vala bû, qurbanî û birîndar çênebûye. Li [[Başûrê Kurdistanê]] qaymeqamê [[Koye (navçe)|Koyeyê]] ragihandiye ku danê sibehê 3ê adarê de artêşa Îranê bi sê dronan êrişî Kampa Azadiyê ya li Koyeyê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/030320262 |sernav=Bi dron û mûşekan êrişî Kampa Azadiyê ya li Koyeyê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-03 |ziman=en }}</ref> === 4ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== [[Wêne:Attack on residential homes in central Tehran 1.jpg|thumb|Piştê êrîşên Amerîka û Îsraêlê ku zirar dîtiye]] Wezîrê derve yê Amerîkayê Marco Rubio di 4ê adarê de ragihandiye ku dê êrîşên Amerîka û Îsraîlê yên li ser Îranê zêde bibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492 |sernav=As Iran retaliates, largest US military base in Middle East hit by ballistic missile, Qatar says |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Êrîşên Îsraêlê li hemberî baregeha Besîcê bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/live/c62gg44d53xt |sernav=US says 'firepower over Iran to surge dramatically' as Israel bombards Beirut and Tehran |malper=BBC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB }}</ref> Li gorî çavkaniyên îranî, Mucteba Xameneyî ji êrîşeke ezmanî sax filitiye. Qeterê deh kesan bi tohmeta ku wekê şaneyek muhafizên şoreşê ya Îranê li axa Qeterê kar dikirin, li ser binesaziya leşkerî daneyan kom dikirin û hinek ji wan ji bo karanîna dronan perwerdehî dîtibûn girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thepeninsulaqatar.com/article/04/03/2026/qatar-state-security-announces-the-arrest-of-two-cells-affiliated-with-the-iranian-revolutionary-guard |sernav=Qatar State Security announces the apprehension of two cells affiliated with the Iranian Revolutionary Guard |malper=thepeninsulaqatar.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Newspaper |pêşnav=The Peninsula }}</ref> Hêzên hewayî yên Îsraêlê ragihandiye ku balafireke şer a Yak-130 a Îranî ya çêkirî ya Rûsyayê li ser Tehranê ji aliyê balafireke F-35 ve hatiye xistin. Ev yekem car e ku F-35 balafireke şer a bi mirovî di şerê hewayî de dixe xwarê û yekem car ji sala 1985an vir ve hêza hewayî ya Îsraêlê balafireke şer dixe xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888768 |sernav=Israel F-35 downs Iranian fighter jet in first war dogfight {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Keştiyeke şer a Îranê ya bi navê IRIS Dena, bi qasî 40 mîlên deryayî (74 km) li başûrê Galle, Srî Lankayê, li [[Okyanûsa Hindî]] ji aliyê binavderiyeke hêza deryayî ya Dewletên Yekbûyî ve hatiye noqandin. Ev keştiya hatiye lêdan piştî beşdarbûna xwe di nirxandina flota navneteweyî ya 2026an û tetbîqata piralî ya MILAN li Vîsakhapatnam, Hindistanê, di dema vedigeriya xwe ya Îranê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-04 |sernav=Sri Lanka rescues 32 sailors from sunk Iranian warship, recovers ‘few bodies’ |url=https://www.thehindu.com/news/international/sri-lanka-rescues-sailors-from-sinking-iranian-ship/article70702468.ece |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Hindu |ziman=en-IN |issn=0971-751X }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2026/Mar/04/at-least-87-killed-as-iranian-warship-sinks-in-indian-ocean-after-us-submarine-strike |sernav=Over 100 feared dead after US submarine strike on Iranian frigate in Indian Ocean |malper=The New Indian Express |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Rana |pêşnav=Javaria }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/sri-lanka-navy-sends-ships-aircraft-after-distress-call-from-iranian-vessel-iris-dena-101772605277885.html |sernav=Sri Lanka sends jets over Iran naval ship's distress call, denies ‘submarine attack’ reports; several feared dead |malper=Hindustan Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Ew yekem keştî bû ku ji aliyê binavbehrekê ve di şerên çalak de hatiye noqandin ê ji dema General Belgrano ya ARA di dema Şerê Falklandê de û ji dema Şerê Cîhanê yê Duyem ve, yekem keştî ye ku ji aliyê binavbehreke amerîkî ve hatiye noqandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.twz.com/news-features/u-s-submarine-sinks-iranian-warship-in-the-indian-ocean |sernav=U.S. Navy Submarine Torpedoes Iranian Frigate In Indian Ocean |malper=The War Zone |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US |paşnav=Trevithick |pêşnav=Howard Altman, Joseph }}</ref> Piştê êrîşê keştiya Îranê di serê sibehê de sînyala rewşa awarte daye ku ev yek bû sedema operasyona lêgerîn û rizgarkirinê ya awarte ya ji aliyê hêza deryayî ya Srî Lankayê û hêza hewayî ya [[Srî Lanka]]yê. 32 kesên saxmayî ji aliyê hêzên deryayî yên Srî Lankayê ve bi serkevtî hatine rizgarkirin û ji bo nexweşxaneya neteweyî ya Galleyê hatin veguhastin, li wir ji ber westandinê û birînên têkildarî teqînê dermankirina wan a bijîşkî hatiye wergirtin. Di heman demê de hêzên deryayî yên Srî Lankayê li cihê bûyerê 87 cinazeyên deryavanên Îranî dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/iris-dena-news-live-updates-iran-navy-ship-explosion-submarine-attack-sri-lanka-coast-death-toll-us-war-march-4-news-101772625664489.html |sernav=Iris Dena news highlights: US says Iran's warship Iris Dena sunk in torpedo attack near Sri Lanka, at least 87 dead |malper=Hindustan Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://themorning.lk//articles/6eDXFEnyeabdwhQqvzFE |sernav=Around 180 sailors were onboard the distressed Iranian naval ship ‘IRIS Dena’ off Galle- FM |malper=Latest in the News Sphere {{!}} The Morning |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Rêjeya avêtina mûşekên balîstîk ji aliyê Îranê ve ji destpêka şer heta 4ê adarê kêm bûye û analîst balê dikişînin ser kêmbûna depoyên mûşek û avêjerên Îranê û her wiha stratejiya kêmkirina çekan bikar tîne ku ji bo şerekî dirêjtir berxwe bide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/bc7b386f-23e9-4b97-8613-9f7abe985be1 |sernav=Client Challenge |malper=www.ft.com |roja-gihiştinê=2026-03-06 }}</ref> Îranê li dijî Baregeha Hewayî ya El Udeid û tesîsa rafineriya petrolê ya Ras Tanura ya Aramco êrîş pêk anîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492&entryId=130737063 |sernav=Qatar says Al Udeid Air Base hit by ballistic missile |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber pêşbîniya êrîşên Îranê fermana derxistina karkerên ne-esasî yên li Qibrisê da û hişyariya seferê ji bo wî welatî daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/04/america-evacuates-non-essential-workers-from-cyprus/ |sernav=America Evacuates Non-Essential Workers from Cyprus Greek City Times |malper=Greek City Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB |paşnav=Papadopoulos |pêşnav=Kosta }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usatoday.com/story/travel/2026/03/04/cyprus-travel-safety-risks/88978882007/ |sernav=Reconsider visiting this European country, State Department says |malper=USA TODAY |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US |paşnav=Chen |pêşnav=Eve }}</ref> Hizbullah li başûrê Libnanê guleyên dijî-tank avêtine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-04 |sernav=IDF says 2 troops moderately injured today from anti-tank fire in southern Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-2-troops-moderately-injured-today-from-anti-tank-fire-in-southern-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Balafirgeha Navneteweyî ya Larnaca li Qibrisê di bersiva droneke Libnanî de ku ji aliyê balafirên F-16 ên yewnanî ve hatiye xistin, bi awayekê demkî hatiye girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/04/cyprus-larnaca-airspace-closure-suspicious-object/ |sernav=Cyprus Closes Larnaca Airspace After Suspicious Object Detected Greek City Times |malper=Greek City Times |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-GB |paşnav=Bureau |pêşnav=Athens }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://breakingthenews.net/Article/Cyprus%27-Larnaca-closes-airspace-due-to-suspicious-object/65798562 |sernav=Cyprus' Larnaca closes airspace due to suspicious object |malper=breakingthenews.net |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Raporan behsa girtina qada hewayî ya Qibrisê kirin lê ev yek paşê ji aliyê hikûmeta Qibrisê ve hatiye redkirin û hikûmeta Qibrisê di heman daxuyaniyê de hebûna tiştê nenas ji Libnanê jî piştrast kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/04/cypriot-airspace-closed-reports |sernav=Govt insists Cypriot airspace is open |malper=cyprus-mail.com |tarîx=2026-03-04 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Mûşekek balîstîk ku ji axa Îranê hatibû avêtin, dema ku ketibû qada hewayî ya Tirkiye ji aliyê pergalên parastina hewayî yên entegre yên NATOyê ve hate astengkirin ku ev yek nîşana gurrbûneke girîng di pevçûna herêmî de ye. Ev yekem binpêkirina rasterast a axa endamekî NATOyê bû di dema dijminatiyên berdewam de pêk hatiye. Di bersiveke dîplomatîk de, Îranê bi vê êrişê fermî red kiriye ku bi zanebûn Tirkiye nekiriye hedef û bûyer wekê "anormalîyeke teknîkî" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-04 |sernav=Turkey says Iranian ballistic missile entered its airspace, shot down by NATO |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/turkey-says-iranian-ballistic-missile-entered-its-airspace-shot-down-by-nato/ |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 5ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Êrîşeke esmanî ya amerîkî û îsraîlî hola werzîşê ya girtî ya 12.000 kursiyan a kompleksa azadî ya Tehranê hilweşandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603051320 |sernav=Missile strike destroys 12,000-seat indoor arena at Tehran’s Azadi complex |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Du serokên xwendekarên Besîcê ku hatiye îdiakirin ku di tepeserkirina xwepêşandanan de beşdar bûne, di êrîşên esmanî yên Îsraîlê de hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202603053543#202603054727 |sernav=Live - Trump demands Iran’s ‘unconditional surrender’ as Khamenei bunker destroyed |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref> Li gorî daneyên ku ji aliyê [[Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê]] ve hatiye weşandin li Îranê 13 navendên tenduristiyê di dema pevçûnê de hatine bombebarankirin. ==== Êrîşên Îranê ==== Di 5ê adara 2026an de, çavkaniyek leşkerî ji [[Ajansa Nûçeyan a Farsê]] re gotiye ku Îranê ji 28ê sibatê ve zêdetirî 500 mûşekên balîstîk û deryayî û nêzîkî 2.000 dronan ber bi welatên kendavê ve şandine. Di raporê de hatiye îdîakirin ku hema hema ji sedî 40ê şandina dronan ber bi Îsraêlê ve hatine kirin û ji sedî 60ê ji dronan jî ber bi hedefên amerîkî yên li herêmê ve hatine şandin. Serokê [[Ûkrayna]]yê [[Volodîmîr Zelenskî]] diyar kiriye ku Ûkraynayê ji bo alîkariya bi dronên Şahed ên îranî daxwazek ji Amerîkayê wergirtiye. Serokê Dewletên Yekbûyî Donald Trump diyar kiriye ku ew ê alîkariya Ûkraynayê qebûl bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.ara.cat/international/trump-asks-zelensky-for-help-defending-against-iranian-drones_1_5669750.html |sernav=Trump asks Zelensky for help defending against Iranian drones |malper=Ara in English |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=Ferrer |pêşnav=Antònia Crespí }}</ref> Di dema serdana wezîrê berevanî ya [[Keyaniya Yekbûyî]] John Healey de ti mûşek ber bi Qibrisê ve nehatin şandin lêbelê sîrenên li baregehên brîtanî du caran lê daye û di nav nifûsa herêmî de bûye sedema metirsiya berfireh û cihguhertinê. Her du caran jî baregehan piştrast kirine ku mûşek hatine avêtin lê ev mûşek negihîştin [[Qibris]]ê. Di heman demê de [[Îtalya]], [[Holenda]] û [[Spanya]]yê piştrast kirine ku ew ê keştîyên şer bişînin ku Qibrisê ji êrîşan biparêzin ku di nav de firqateya ''Cristóbal Colón'' jî hebû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Elgot |pêşnav=Jessica |tarîx=2026-03-05 |sernav=Sirens over RAF Akrotiri in Cyprus are stark reminder of its proximity to war |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/05/sirens-over-raf-akrotiri-in-cyprus-are-stark-reminder-of-its-proximity-to-war |roja-gihiştinê=2026-03-06 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di heman demê de [[Keir Starmer]] piştrast kiriye ku baregehên brîtanî li Qibrisê bi taybetî ji bo xistina dronên îranî werin bikar anîn û diyar kiriye ku baregeh ji bo parastina qada hewayî ya Ûrdunê werin bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/05/spain-italy-and-netherlands-join-european-naval-deployment-to-cyprus |sernav=Spain, Italy and Netherlands join European naval deployment to Cyprus |malper=euronews |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.latimes.com/politics/story/2026-03-05/europe-commits-to-expanding-iran-campaign-as-israel-strikes-southern-lebanon |sernav=Trump vows to select Iran's new leader, but Tehran is digging in |malper=Los Angeles Times |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en-US }}</ref> Hatiye diyarkirin ger ji Îrlendayê were xwestin, ew ê amade be ku Qibrisê biparêze û tevlî hevpeymaniya parastinê ya ewropî bibe ku li dora giravê seferber bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.irishexaminer.com/news/arid-41804990.html |sernav=Ireland urged to assist Cyprus if it invokes EU mutual defence clause |malper=Irish Examiner |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-06 |ziman=en |paşnav=O’Keeffe |pêşnav=Cormac }}</ref> Parçeyên ji mûşekek ku hatiye li jor hatine têkbirin li Petah Tikva ketine û li herêmê şewat çêbûye. === 6ê adarê === [[Wêne:Airstrike on the residential town of Shahid Boroujerdi 20 Avash.webp|thumb|Di 6ê adara 2026an de dîmenek ji encamên êrîşên esmanî yên DYA-Îsraîlê li Tehran a Îranê]] Serokê [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] Donald Trump di 6ê adarê de gotiye ku "sînorên demê" ji bo dirêjahiya şer tune neye û Hegseth diyar kiriye ku şer "nû dest pê kiriye."<ref name="Dautrich2026">{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-05-26 |sernav=Day 6 of Middle East conflict — countries intercepting Iranian strikes, US ramps up campaign |malper=CNN |tarîx=2026-03-05 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en |paşnav=Dautrich |pêşnav= }}</ref><ref name="Dautrich2026"/> Êrîşên ezmanî yên Amerîka û Îsraêlê li ser baregeheke îstîxbarata IRGC li [[Luristan (parêzgeh)|Loristanê]]<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202603053543#202603063094 |sernav=Live - Iran says it is not seeking ceasefire as Trump threatens ‘death, fire and fury’ |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-10 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> û sê leşkerên aştîparêzên ganayî yên ku di nav hêzên UNIFILê de bûn, li Başûrê Libnanê bûne hedefa mûşekekan û birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260306-us-warns-bombardment-surge-as-israel-strikes-iran-lebanon |sernav=War in the Middle East: Ghanaian peacekeepers in Lebanon wounded in missile attacks |malper=France 24 |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> Tankera îranî IRIS Bushehr ji aliyê hêzên deryayî yên [[Srî Lanka]]yê ve hatiye desteserkirin ku ev yekem car e ku ji [[Şerê Cîhanî yê Duyem|Şerê Cihanê ya Duyem]] vir ve keştiyeke şer li welatekî bêalî hatiye desteserkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.newsfirst.lk/2026/3/5/sri-lanka-takes-control-of-iranian-ship-iris-bushehr-and-208-crew |sernav=Sri Lanka Takes Control of Iranian Ship Iris Bushehr and 208 Crew |malper=english.newsfirst.lk |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Hatiye îdîakirin ku li Azerbaycanê hêzên ewlehiyê yên herêmî planeke êrîşî ya girêdayî Îranê asteng kirine. Kesên ku hatine girtin bi îdîaya bi plankirina teqandina boriya petrolê ya Bakû-Tiblîsî-Ceyhan, balyozxaneya Îsraêlê û kenîşteyên li Bakûyê hatin sûcdar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://ukranews.com/en/amp/news/1138555-azerbaijan-announces-prevention-of-terrorist-attacks-planned-by-iran-against-israeli-embassy-and |sernav=Azerbaijan announces prevention of terrorist attacks planned by Iran against Israeli Embassy and synagogue |malper=ukranews.com |roja-gihiştinê=2026-03-10 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/06/azerbaijan-says-it-stopped-iranian-terror-attacks-dismantled-terror-cells |sernav=Azerbaijan says it stopped Iranian terror attack plot |malper=euronews |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-10 |ziman=en }}</ref> === 7ê adarê === DYAyê sêyem keştiya balafiran a bi navê ''USS George H. W. Bush'' şandiye [[Rojhilata Navîn]].<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.freepressjournal.in/world/operation-epic-fury-is-us-deploying-3rd-carrier-uss-george-hw-bush-cvn77-to-the-middle-east-amid-iran-war-heres-all-we-know |sernav=Operation Epic Fury: Is US Deploying 3rd Carrier, USS George H.W. Bush (CVN‑77), To The Middle East Amid Iran War? Here's All We Know |malper=Free Press Journal |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://news.usni.org/2026/03/06/uss-gerald-r-ford-now-in-the-red-sea-uss-george-h-w-bush-wraps-pre-deployment-exercises |sernav=USS Gerald R. Ford Now in the Red Sea, USS George H.W. Bush Wraps Pre-Deployment Exercises |malper=USNI News |tarîx=2026-03-06 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |paşnav=Shelbourne |pêşnav=Mallory }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.apa.az/america/us-said-expected-to-deploy-3rd-aircraft-carrier-to-the-middle-east-495510 |sernav=US said expected to deploy 3rd aircraft carrier to the Middle East |malper=Apa.az |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Her çiqas hem DYA û hem jî Îsraêlê înkar kirine ku wan êrîşî dezgehên bêxwêkirinê kiriye, artêşa Îranê gotiye ku êrîş li ser dezgeheke bêxwêkirina avê ya li girava Qeşmê hatiye kirin ku bandor li dabînkirina ava 30 gundan kiriye û DYA sûcdar kiriye û gotiye ku wan bi êrîşkirina cihên ku Îranê wekê çavkaniya êrîşê li dijî Îranê diyar kiriye, ji bo tola êrîşan hedef girtine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-07 |sernav=IRGC says it attacked US base in Bahrain, claims it was used to strike desalination plant in Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-says-it-attacked-us-base-in-bahrain-claims-it-was-used-to-strike-desalination-plant-in-iran/ |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://time.com/7383099/iran-news-oil-strikes-tehran/ |sernav=Tehran Shrouded in Toxic Cloud After Israel Strikes Fuel Depots |malper=TIME |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Schneid |pêşnav=Rebecca |paşnav2=Jamalpour |pêşnav2=Fatemeh }}</ref> Keştiya firokehilgir a brîtanî ''HMS Prince of Wales'' ketiye rewşa amadebaşiyê ya pêşketî ku berjewendîyên [[Keyaniya Yekbûyî|Brîtanyayê]] li herêmê biparêze.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c39w2nj1rk8o |sernav=British aircraft carrier HMS Prince of Wales prepped to set sail |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-07 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-GB }}</ref> Serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan di 7ê adarê de ji rojnamevanan re gotiye ku Îran dê ji 7ê adarê û pê ve êrîşên li ser cîranên xwe rawestîne heya ku êrîş ji wir dest pê neke. Tevî vê daxuyaniyê, Balafirgeha Navneteweyî ya Dubayê piştê vê daxûyaniyê ji aliyê dronên îranî ve rastê êrîşan hatiye. Êrîşên esmanî yên Îranê bandorek mezin li ser kompleks û rafineriyên petrolên pargîdaniya Halliburton a amerîkî ya li Besrayê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://in-cyprus.philenews.com/international/drone-attack-basra-halliburton-kbr-fire-iraq-live/ |sernav=Drone attack on foreign oil compound in Iraq’s Basra sets Halliburton and KBR facilities ablaze |malper=in-cyprus.philenews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US }}</ref> Artêşa Îranê bi dronekê êrîşî tankera petrolê ya bi ala Maltayê Prima kiriye. NDTV ragihandiye ku piştî hefteyekê şer, dibe ku tenê nêzîkî hezar mûşekên balîstîk li Îranê bimînin. === 8ê adarê === Di 8ê adarê de kurê Xameneyî ya duyem Mocteba, wekê rêberê nû yê Îranê hatiye hatiye diyar kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Treisman |pêşnav=Rachel |tarîx=2026-03-09 |sernav=What to know about Mojtaba Khamenei, Iran's new supreme leader |url=https://www.npr.org/2026/03/09/nx-s1-5742375/mojtaba-khamenei-iran-supreme-leader |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Êrîşên esmanî yên Îsraîlê ji bo cara yekem li ser dezgehên petrolê yên Îranê daye ku di encamê de çar kes hatin kuştin û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li dijî van êrîşên li ser dezgehên petrolê nerazîbûna nîşan daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/03/08/us-dismayed-israel-iran-fuel-strikes |sernav=Scoop: U.S. dismayed by Israel's Iran fuel strikes, sources say |malper=Axios |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Caputo |pêşnav=Barak Ravid,Marc }}</ref> Êrîşên li ser depoyên sotemeniyê yên nêzîkî Tehranê bûye sedema rijandina petrolê û "çemê agir" ên li kolanên derdorê û bajar di nav ewrek dûyê reş ê gurr de maye û bûye sedema barana reş a asîdî ya jehrîn ku li derdorê deverê bariye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.timesnownews.com/world/middle-east/iran-war-oil-depot-strikes-videos-black-rain-us-israel-air-strikes-article-153787160 |sernav='River of Fire' in Tehran: Videos Show Israeli Strikes Hit Iran Fuel Depots, Trigger Black Rain |malper=Times Now |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Rayedarên Îranê ji welatiyan xwestine ku li malê bimînin, li derve bi rûpoşan bigerin, xwarin û sotemeniyê bi kêmanî bikar bînin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Parent |pêşnav=Deepa |tarîx=2026-03-08 |sernav=‘Dark, like our future’: Iranians describe scenes of catastrophe after Tehran’s oil depots bombed |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/08/dark-like-our-future-iranians-describe-scenes-of-catastrophe-after-tehrans-oil-depots-bombed |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Wezareta berevaniya Keyaniya Yekbûyî piştrast kiriye ku hêzên wan droneke îranî ku ber bi Iraqê ve diçû, asteng kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.the-independent.com/news/world/middle-east/kuwait-city-tower-fire-drones-iran-war-b2934196.html |sernav=Kuwait city tower erupts in flames as Iran launches new wave of strikes in the Gulf |malper=The Independent |tarîx=2026-03-08 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Her wiha, wezaretê niyeta xwe ya şandina helîkoptereke Merlîn ji bo herêmê diyar kiriye ku di demên pêşin de alîkariya tespîtkirina gefên hewayî bike. Li gorî Heyva Sor a Îranê ji destpêka şer ve bi tevahî 65 dibistan û 32 navendên bijîşkî (wek nexweşxane û dermanxane) bûne hedef û zêdetirî 10.000 deverên sivîlan ji ber êrîşan zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/8/iran-live-israel-bombs-tehran-oil-depots-attacks-on-gulf-states-continue |sernav=Iran war updates: New supreme leader named; 2 killed in Saudi Arabia strike |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Kelliher |pêşnav=Ted Regencia,Virginia Pietromarchi,Alma Milisic,Caolán Magee,Fiona }}</ref> === 9ê adarê === [[NATO]]yê rêgirtina li duyem ê mûşeka balîstîk a li ser qada hewayî ya [[Bakurê Kurdistanê]] piştrast kiriye ku mûşekê li ser esmanê Dîlok a Bakurê Kurdistanê, li nêzîkî [[Dîlok]]ê hatiye têk têk birin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-03-09 |sernav=NATO intercepts second Iranian ballistic missile fired towards Turkey |url=https://www.straitstimes.com/world/middle-east/turkey-says-second-iranian-ballistic-missile-shot-down-by-nato-defences-in-airspace |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Straits Times |ziman=en |issn=0585-3923 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/899194/slug |sernav=NATO Intercepts Iranian Ballistic Missile in Turkish Airspace, Türkiye's Defense Ministry Says |malper=NATO Intercepts Iranian Ballistic Missile in Turkish Airspace, Türkiye's Defense Ministry Says |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Donald Trump piştî axavtina bi serokê Rûsyayê Vladimir Putin re îdîa kiriye ku "şer pir temam e, hema bêje temam bûye" û gotiye "me di gelek waran de şer qezenc kiriye."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2026/03/09/trump-iran-war-end.html |sernav=Trump says Iran war will end 'very soon,' predicts lower oil prices |malper=CNBC |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en |paşnav=Mangan |pêşnav=Dan }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Trew |pêşnav=Bel |tarîx=2026-03-13 |sernav=Iran-US war latest: US confirms troops killed in Iraq plane crash as explosion hits Tehran demonstration |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/iran-us-war-live-updates-trump-israel-oil-iraq-b2937707.html |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The Independent |ziman=en }}</ref> Trump piştre di civîneke çapemeniyê ya ku di heman rojê hatiye lidarxistin de ji hinek şîroveyên xwe vegeriya û piştgirî da wezîrê berevaniyê Pete Hegseth dema ku gotibû ku şer tenê "destpêka avakirina welatekî nû" ye û ew ê "zû" biqede.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Cameron |pêşnav=Chris |paşnav2=Fassihi |pêşnav2=Farnaz |paşnav3=Boxerman |pêşnav3=Aaron |paşnav4=Troianovski |pêşnav4=Anton |paşnav5=Pérez-Peña |pêşnav5=Richard |tarîx=2026-03-09 |sernav=After Global Economy Shudders, Trump Zigzags on Whether War Is Nearing End |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/10/world/iran-war-trump-us-israel |roja-gihiştinê=2026-03-13 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> Lêbelê Trump her wiha gotiye ku Amerîka dê di roja sêşemê de êrîşa "roja herî dijwar" pêk bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dw.com/en/us-israel-war-with-iran-updates-oil-price-trump/live-76284477 |sernav=Iran war: Tuesday to be 'most intense day' of US strikes |malper=dw.com |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en }}</ref> Nêzîkî 12 bombebaranên B1-B gihîştine baregehên li Ewropayê. 5 ji wan li baregeha Hêza Hewayî ya Qraliyetê ya Fairfordê li Keyaniya Yekbûyî daketin û tevlî sê bombebaranên B-52 bûne, di heman demê de jî 3 B1-B yên din jî ber bi Baregeha Hewayî ya Ramsteinê li Almanya ve hatine şandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.airandspaceforces.com/b-1s-b-52s-bombers-europe-iran-epic-fury/ |sernav=B-1s and B-52s Bombers Pour into Europe for Ops Against Iran |malper=Air & Space Forces Magazine |tarîx=2026-03-09 |roja-gihiştinê=2026-03-13 |ziman=en-US |paşnav=South |pêşnav=Todd }}</ref> === 10ê adarê === Di şeva 9 û 10ê adara 2026an de, bombebaranên li ser Tehranê bi girîngî zêde bûye. Rêzeke teqîn bajarê Tehranê, bi taybetî li beşên rojhilat, rojava û başûrê bajêr ku dengê çend teqînên bihêz bi rêzê ve hatiye bihîstin. Herwiha li Kerecê ku bajarekî mezin ê li bakurê rojavayê Tehranê ye, teqînên mezin hatine ragihandin ku li wir çend teqîn li herêmên pîşesaziyê hatine ragihandin. Li bakurê rojavayê welat, li bajarê Tebrîzê jî dengê teqînan hatiye. Rayedarên îranî tavilê asta zirarê li van bajaran eşkere nekirine lê çend çavkaniyên herêmî ragihandine ku êrîşên ku tesîsên lojîstîk û pîşesaziyê hedef digirin hatine kirin.<ref name=":10">{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://aje.news/a49wlz?update=4382851 |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Li başûrê rojhilatê welêt, balafirgeha Kermanê jî rastî êrîşan hatiye. Li gorî rayedarên herêmî yên ku ji aliyê medyaya Îranê ve hatine parvekirin, gelek avahiyên balafirgehê zirar dîtine. Herwiha êrîşên li bajarê Îsfahanê jî hatine berdewam kirin ku Qesra dîrokî ya kevnar a Chehel Sohoun, ku di Lîsteya Mîrata Cîhanî ya UNESCOyê de ye, piştî bombebaranê zirareke mezin dîtiye. Êrîşê ji ber nêzîkbûna bajêr ji bo çend tesîsên nukleerî yên hesas bûye sedema fikarên cidî.<ref name=":10" /> Li deryayê hêzên amerîkî operasyonên xwe yên li dijî şiyanên deryayî yên Îran a li Kendava Farsê berdewam kiriye. Di civîneke çapemeniya li Washingtonê, serkêşê fermandariya giştî ya hêzên hevbeş ên Amerîkayê Dan Caine diyar kiriye ku hêzên amerîkî keştîyên îranî yên ku beşdarî operasyonên danîna mayinên deryayî bûne, hedef girtine. Li gorî wî, ji destpêka şer ve zêdetirî pêncî keştîyên îranî hatine bin av kirin an jî hatine rûxandin.<ref name=":10" /> Li bajarê Manamayê ku paytexta Behreynê ye, bi êrîşeke dronî birca Millennium li navçeya Seefê hatiye hedef girtin. Navendên pargîdaniyên telekomunîkasyonê Clarent ku li qata 11em a avahiyê bû, piştî teqînê zirarên mezin dîtiye. Her wiha wezareta karên hundir a Behrêynê piştrast kiriye ku êrîşeke cuda li dijî avahiyeke niştecihbûnê li bajêr pêk hatiye jinek jiyana xwe jidest daye û çend kesên din birîndar bûye. Rayedaran êrîş wekê "êrîşek eşkere" ya ku sivîlan hedef digire wesif kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/us-iran-war-targets-map-numbers/ |sernav=Map and chart track the latest U.S. and Iranian war targets - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-10 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en-US }}</ref> Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, rafineriya Ruwais ku yek ji mezintirîn rafineriyên petrolê ya cîhanê ye, piştî êrîşeke bi dronan ku herêma pîşesaziyê ya Ruwais li mîrgeha Ebû Dabî bûye armanca êrîşên Îranê, hilberîna neftê bi demkî sekiniye.<ref name=":11">{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/10/woman-killed-in-bahrain-as-other-gulf-states-intercept-iranian-missiles |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Li Erebistana Siûdî dronek li taxeke niştecihbûnê ya bajarê Ez Zulfî yê li parêzgeha Riyadê ketiye xwarê. Rayedarên Siûdî ragihandine ku di bûyerê de ziyana madî çêbûye lê ti kes nemiriye.<ref name=":11" /> Demek kurt piştî ku artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan avêtina mûşekan ji Îranê tesbît kiriye, li Îsraêlê, çend êrîşên mûşekan li herêma Beyt Şemeş a li navenda welêt hatin ragihandin. Tîmên rizgarkirinê ji bo nirxandina rewşê şandin cihê bûyerê, lê di cih de ti birîndar nehatin ragihandin. Li gorî wezareta tenduristiyê ya Îsraêlê, di 24 saetên borî de 191 kes, hem sivîl û hem jî personelên leşkerî, ji ber pevçûnê rakirine nexweşxaneyê. Ji destpêka şer ve 2 hezar û 339 birîndar li nexweşxaneyên Îsraêlê hatine derman kirin. Li gorî agahiyên herî dawî yên heta 10ê adarê, 95 kes li nexweşxaneyan mane ku 11 ji wan rewşa wan giran e. Di heman demê de, di êrîşeke mûşekî ya Îranê de li ser bajarê Yehudê li navenda Îsraêlê kesek jiyana xwe jidest daye û du kes jî birîndar bûne. === 11ê adarê === Di roja 11ê adarê de hêza hevbeş a Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe li seranserê axa Îranê beberdewam kirine ku ev êrîş li hemberî qereqolên polîsan li parêzgehên [[Rojhilata Kurdistanê]], [[Tehran]] û her wiha navendeke Besîcê li Tehranê û baregehên Besîcê Îmam Riza li Îsfehanê pêk hatine. Her wiha baregeha 7em a hêzên hewayî jî hatine hedefgirtin. Li Bender Ebasê, li parêzgeha Hormozgan, dezgehên medyayî yên li dijî rejîmê nûçeyên rûxandina radareke Îranê ragihandine. Li parêzgeha Xuzistanê, rafineriya Abadanê rastî lêdanekê hatiye ku êrîş yek sedemên krîza enerjiyê ye ku qutbûnên rojane yên elektrîka li seranserê Îranê girantir kiriye. Fermandariya Amerîkayê ragihandiye ku ji destpêka şer ve wan li Îranê zêdetirî 5.500 hedefan xistiye û diyar kiriye ku li ser beşên mezin ên axa Îranê serdestiya wan ê hewayî heye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.france24.com/fr/moyen-orient/20260311-en-direct-guerre-au-moyen-orient-iran-revendique-frappes-grande-ampleur-israel-etats-unis-golfe-petrole |sernav=Wikiwix Archives |malper=archive.wikiwix.com |roja-gihiştinê=2026-03-14 }}</ref> Di heman rojê de hevpeymaniya Îsraêl û Dewletên Yekbûyî li avahiya Bank Sepah li Tehranê xistiye ku di encamê de avahî hilweşiyaye û xizmetguzariyên serhêl û yên rûbirû hatiye rawestandin. Ev bankeya ku ji aliyê Dewletên Yekbûyî ve hatiye hilweşandin, berpirsiyarê dayîna mûçeyên karmendên Pasdarên Şoreşê û artêşa birêkûpêk a Îranê bû. Li gorî medyaya herêmî karmendên ku ji bo amadekirina mûçeyên mehê di şifta şevê ya awarte de dixebitîn, hatine kuştin. Xizmetên Banka Melli ku saziyeke din a bi rejîmê ve girêdayî ye, çend roj in hatine astengkirin. Di bersivê de, baregeha Xetam el-Enbiya ragihandiye ku navendên aborî û bankên bi Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ve girêdayî yên li herêmê niha hedefên wan ên rewa ne û bang li sivîlan kiriye ku ji ber êrîşên Dewletên Yekbûyî di nav kîlometreyekê de nêzîkî saziyên bankayên Îranê nebin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lorientlejour.com/article/1498593/larmee-iranienne-dit-vouloir-desormais-frapper-des-cibles-economiques-dans-la-region.html |sernav=L'armée iranienne dit vouloir désormais frapper « les centres économiques et les banques » dans la région |malper=L'Orient-Le Jour |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Li Erebistana Siûdî Îran êrîşên dubare li ser binesaziya leşkerî û enerjiyê ya padîşahiyê berdewam kiriye. Wezareta berevaniyê ragihandiye ku wan heft dronên ku ber bi zeviya petrolê ya Şeybe ya mezin li rojhilatê welêt ve diçûn asteng kirine ku ji aliyê Aramco ve dihatin xebitandin û ji destpêka şer ve çend caran hatiye hedefgirtin. Şeş mûşekên balîstîk ên ku baregeha hewayî ya prens Siltan ku leşkerên amerîkî li nêzîkî Riyadê lê dimînin, hatine hedef digirtin, hatine têkbirin, her wiha pênc dron li herêma El Xerj û du dronên din jî li nêzîkî Hafar El Batîn, li ser sinorê Kuweytê hatine têk birin.<ref name=":12">{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/11/iran-fires-missiles-drones-at-gulf-nations-as-ship-hit-in-strait-of-hormuz |sernav=Iran fires missiles, drones at Gulf nations as ship hit in Strait of Hormuz |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> Hêzên Îranê pêlek li dijî Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî pêlek nû yê êrîşan daye destpêkirin ku tê de dron û mûşek hatine bikaranîn. Du dron li nêzî Balafirgeha Navneteweyî ya Dubayê ketin xwarê û di encamê de çar kes birîndar bûn ku di nav de du welatiyên ganayî, yek bangladeşî û welatiyekî hindî di nav de hebûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lorientlejour.com/article/1498577/des-drones-tombes-pres-de-laeroport-de-dubai-quatre-blesses-autorites.html |sernav=Des drones tombés près de l'aéroport de Dubaï, quatre blessés |malper=L'Orient-Le Jour |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Li Qeterê piştê ku li Dohayê dengê teqînan hatiye bihîstin ku hatiye ragihandin ku êrîşeke mûşekî hatiye têkbirin.<ref name=":12"/> Li Kuweytê, Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî berpirsiyariya avêtina du mûşekan li baregeha amerîkî ya Kampa Arifjan, li başûrê bajarê Kuweytê ku baregeha pêşeng a pêkhateya bejayî ya CENTCOMê lê ye, girtiye ser xwe. Di heman rojê de artêşa Kuweytê bêbandorkirina heşt dronan ragihandiye. Li Omanê balafirên bêmirov ên îranî li bendera Salalahê xistine û tankên sotemeniyê hatine armanc girtin. Her çend ti qurbanî nehatine ragihandin jî, xebatên li benderê hatine rawestandin. Di encamê de li wir agirêkî mezin derketiye û di tevahiya êvarê de gurtir bûye û beşek mezin ji benderê şewitandiye.<ref>{{Jêder |sernav=Des réservoirs de carburant touchés par une frappe de drones à Oman |tarîx=2026-03-11 |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/iran/video-des-reservoirs-de-carburant-touches-par-une-frappe-de-drones-a-oman_VN-202603110647.html |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=fr }}</ref> Îranê li Tengava Hurmizê û li Kendava Erebî, êrîşên xwe yên li dijî keştîyên bazirganî zêde kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://abcnews.com/International/attacks-strait-hormuz-intensify-iran-targeted-commercial-ships/story?id=130962627 |sernav=Tensions continue to escalate in the Strait of Hormuz as 3 commercial ships attacked |malper=ABC News |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Di heman rojê de êrîşên Îranê û êrîşên komên girêdayî Îranê ku di nav axa Iraqê de ne li hemberî [[Başûrê Kurdistanê]] berdewam kiriye. Îran li Başûrê Kurdistanê êrîşî wergehên kurdên [[Rojhilata Kurdistanê]] kirine. Heşt balafirên bêpîlot ên ku di du pêlan de hatin avêtin baregeha partiya Komala li herêma Zirgiwezala, nêzîkî [[Silêmanî (bajar)|Silêmaniyê]] bûye armanca êrîşên Îranê û di encamê de pêşmergeyek jiyana xwe jidest daye û du peşmerge jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/130320264 |sernav=Kî ji kû derê bi kîjan dronan êrişî Herêma Kurdistanê dike? |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-14 |ziman=en }}</ref> === 12ê adarê === ==== Êrîşên li ser Îranê ==== Di roja 12 adarê de hevpeymaniya Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe yên li seranserê axa Îranê bi awayekî berbiçav zêde kiriye û ji destpêka şer ve hejmara xalên ku hatine hedefgirtin gihîştiye nêzîkî 6.000an. Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan kompleksa Taleghan, ku li Parçînê li başûrê rojhilatê Tehranê ye, bombebaran kiriye ku ew wekê tesîseke stratejîk ji aliyê rejîmê ve hatiye bikaranîn ku şiyanên girîng ji bo çêkirina çekên nukleerî pêş bixe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/live-updates/iran-war-us-israel-gulf-allies-strait-of-hormuz-attacks-oil-prices-stocks/ |sernav=Iran war paralyzes oil trade, U.S. military plane crashes in Iraq |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |paşnav4= |paşnav5= |pêşnav5= |paşnav6= |pêşnav6= |paşnav7= |pêşnav7= }}</ref> Her wiha êrîş bi awayekê sîstematîk xalên kontrolê yên milîsên paramîlîter ên Besîcê li seranserê Tehranê hatiye pêk anîn ku artêşa Îsraêlê dibêje wan li gelek deverên Tehranê xalên leşkerî danîne ku şêniyên bajêr de tirsê çêkirine. Di heman demê de UNHCR radigihîne ku ji destpêka şer û pevçûnan ve 3,2 milyon îranî li hundirê welat koçber bûne, ku ev hejmar di navbera 600.000 û milyonek malbatan de ye ku piraniya wan ji Tehran û deverên mezin ên bajarî reviyan ku li bakurê welat û deverên gundewarî penageh bibînin û di heman demê de Neteweyên Yekbûyî diyar kiriye ku ew texmîn dikin ku ev koçberiya berdewam zêde bibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.unhcr.org/fr/actualites/communiques-de-presse/jusqua-3-2-millions-diraniens-temporairement-deplaces-dans-leur |sernav=Jusqu'à 3,2 millions d'Iraniens temporairement déplacés dans leur pays alors que le conflit s'intensifie |malper=HCR |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr |paşnav=Ito |pêşnav=Par Ayaki }}</ref> Di warê siyasî de rêberê bilind ê nû yê Îranê Mucteba Xameneyî peyama xwe ya yekem ê piştî erkdarkirina xwe bi daxuyaniyekê ku li ser televîzyona dewletê ya Îranê hatiye xwendin lê di weşanê de deng û dîmenên Mucteba Xameneyî nehatiye parvekirin. Mucteba Xameneyî di vê peyamê de bi tundî soza tolhildanê li dijî Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ji bo wêrankirina çêbûyî daye ku daxwaz dike ku Tengava Hurmizê girtî bimîne û diyar kiriye ku hemî baregehên amerîkî yên li herêmê ji bo wî hedef in. Balyozê Îranê li Nîkosyayê piştrast kiriye ku ew di êrîşa ku bavê wî tê de hatiye kuştin de birîndar bûye û ragihandiye ku ew ji ling, dest û milê xwe birîndar bûye û di heman demê de şêwirmendekî hikûmetê bi eşkereyî piştrast kiriye ku ew sax û tenduristiya wî baş e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/nous-nous-vengerons-le-nouveau-guide-supreme-iranien-mojtaba-khamenei-sort-du-silence-dans-un-message-lu-a-la-television_AP-202603120568.html |sernav="Nous nous vengerons": le nouveau guide suprême iranien Mojtaba Khamenei sort du silence dans un message lu à la télévision |malper=BFM |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Di 12 adarê de êrîşên Îranê li dijî Erebistana Siûdî Îran êrîşên li ser binesaziya leşkerî û enerjiyê berdewam kiriye. Wezareta berevaniya siudî têkbirina çend balafirên bêpîlot ên ku bîrên petrolên mezin ên li Şeybe hedef digirtin ku ji destpêka şer ve gelek caran hatibû hedefgirtin û her wiha têkbirina dronek ku bi awayekî xeternak nêzîkî navçeyek Riyadê dibû ku balyozxaneyên biyanî lê ne, ragihandiye ku vê yekê berfirehbûna hedefên Îranê ber bi deverên dîplomatîk ve nîşan daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/12/saudi-defense-ministry-says-intercepted-drones-headed-to-shaybah-oil-field |sernav=Saudi Arabia intercepts 24 drones targeting Eastern Province and Shaybah oil field |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Mîrgehên Erebî yên Yekbûyî, piştî lêdaneke rasterast ji aliyê droneke Îranê ve, li avahiya bilind ê bi navê Harbour Creek li Dubaiyê agir derketiye û di heman demê de bermahiyên droneke din jî li nêzîkî navçeya darayî ya Dubaiyê ku yek ji navendên aborî yên herî girîng ên herêmê ye, ketiye xwarê. Keştiyeke neftê jî 65 kîlometre li bakurê Jebel Elî ji aliyê guleyeke nenas ve hatiye lêdan ku bûye sedema agireke piçûk ê li ser keştiyê ku zû hatiye kontrolkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/12/dubaibased-dp-world-says-jebel-ali-port-fully-operational-inbound-vessel-traffic-reduced |sernav=Dubai-based DP World says Jebel Ali port fully operational, inbound vessel traffic reduced |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Kuweytê droneke îranî rasterast li avahiyek niştecihbûnê li başûrê welêt xistiye ku di encamê de du sivîl birîndar bûn û agir bi avahiyê ketiye ku ji aliyê agirkujan ve bi lez û bez hate kontrolkirin. Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê jî ji aliyê çend dronan ve hatiye lêdan ku ziyanên madî yên girîng li binesaziyê çêbûne lê di vê êrişê de ti qurbanî çênebûne. Wezareta berevaniya Kuweytê ragihandiye ku çend dronên din berî ku bigihîjin hedefên xwe hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/12/kuwait-international-airport-targeted-by-drones-causing-material-damage-only- |sernav=Kuwait International Airport targeted by drones, causing material damage only |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en }}</ref> Li Behrêynê balafirên bêmirov ên Îranê li depoyên hîdrokarbonên li parêzgeha Muharraqê dixin û di encamê de agirê mezin û dijwar derketiye holê ku ji dûr ve hatiye dîtin. Wezareta karên hundir bi lezgînî bang li şêniyên bajarokên nêzîk ên wekê Hidd, Arad, Qelalî û Samahîc kiriye ku ji ber dûyê jehrîn a qalind a ku ji cihê şewatê derdikeve, li hundir bimînin û pencere û deriyên hewakirinê bi hişkî bigirin. Di dawiya rojê de agir hatiye kontrolkirin ku ev yek rê da rayedaran ku qedexeyên li ser şêniyên deverê hatibûn ferzkirin, rakin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c743gpd9z72o |sernav=Iran steps up attacks on energy targets as tankers hit |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-GB }}</ref> Li Tengava Hurmizê û Kendava Farsê, rewşa deryayî bi awayekî metirsîdara berdewam xirabtir bûye. Sê deryavanên keştiya barkêş a teylandî Mayuree Naree ku roja berê ji aliyê keştiyeke şer ê Îranê ve ku ji dûr ve tê xebitandin rastî êrîşê hatine, hê jî winda ne û hatiye bawerkirin ku ev deryavan di odeya motorê ya zirar dîtiye de asê mane. Her çend agir hatiye vemirandin jî, gihîştina keştiyê hê jî ne gengaz e. Bîst endamên din ên tîma deryavan ku hemî hemwelatiyê teylandî bûn, bi ewlehî gihiştine Omanê. ==== Êrîşên li dîjî Başûrê Kurdistanê ==== Li [[Başûrê Kurdistanê]], li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] baregeheke leşkerî ya Îtalyayê rastî êrîşan hatiye. Mûşekek rasterast li baregeha leşkerên îtalî dikeve lê ji ber ku berê ev baregeh hatibû valakirin ti qurbanî çênebûye. Wezîrê berevaniya Îtalyayê Guido Crosetto êrîş piştrast kiriye û vegerandina 141 leşkerên îtalî yên ku hê jî li baregehê ne ragihandiye ku vekişîneke ku ji ber sedemên ewlehiyê beriya bûyerê hatibû plankirin, 102 leşker berê vegeriyabûn Îtalyayê û nêzîkî çil leşkerên din jî li Urdunê hatine bicihkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ilmessaggero.it/schede/erbil_base_militare_italiana_dove_si_trova_quanti_soldati_ci_sono-9411572.html |sernav=Erbil, la base militare italiana nella zona a rischio: dove si trova, quanti soldati italiani ci sono e chi è il comandante |malper=www.ilmessaggero.it |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=it }}</ref> Di heman rojê de baregeha hevbeş a fransî-kurdî ya Mala Qara, ku bi qasî 40 kîlometreyan li başûrê rojavayê Hewlêrê ye, di şeva 12-13ê adarê de rastî êrîşeke du dronan hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.defense.gouv.fr/terre/actualites/deces-ladjudant-chef-arnaud-frion-operation-exterieure-irak |sernav=Décès de l’adjudant-chef Arnaud Frion en opération extérieure en Irak {{!}} Ministère des Armées et des Anciens combattants |malper=www.defense.gouv.fr |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> Efserê erkan Arnaud Frion ku ji Tabûra 7em a şopvanên alpînê bû ku bi eslê xwe ji bajarê Varces, Isèreyê bû di êrîşê de jiyana xwe jidest daye. Ew yekem leşkerê Fransayê ye piştê demek dirêj li heremê jiyana xwe jidest dide. Serokkomarê Fransayê Emmanuel Macron saet di 1:37ê (dema herêmî) sibehê de mirina fermandarê fransî ragihandiye û diyar kiriye ku hebûna wan ê li heremê di çarçoveya têkoşîna li dijî terorîzma DAÎŞÊ de ji sala 2015an vir ve ye û diyar kiriye ku şerê li Îranê nikare êrîşên bi vî rengî rewa bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/monde/iran/guerre-entre-les-etats-unis-israel-et-l-iran/mort-d-un-soldat-francais-au-moyen-orient-qui-etait-l-adjudant-chef-arnaud-frion-mort-lors-d-une-attaque-de-drone-dans-le-kurdistan-irakien_7865429.html |sernav=Qui était l'adjudant-chef Arnaud Frion, mort lors d'une attaque de drone dans le Kurdistan irakien ? |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr-FR }}</ref> === 13ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di roja 13ê adarê de êrîşên Îsraêl û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê êrîşên xwe yên li ser Îranê bi awayekî berbiçav zêde kirine û li gorî raporên ajansan ji destpêka şer û pevçûnan vir ve hejmara xalên ku hatine lêxistin gihiştiye 15.000an. Di şeva 12-13ê adarê de artêşa Îsraêlê li parêzgeha Xuzistanê êrîşî çend cihên ewlehiyê yên navxweyî kiriye ku di nav wan de baregeha polîsên li parêzgeha Ehwazê, baregeha hêzên bejayî yên mihafizên şoreşê ya li heman bajarî û tugaya zirxî ya 292em a artêşa birêkûpêk a li Dezfulê hebûn. Li gorî nirxandinên Amerîkayê, hevpeymaniyê heta 13ê adarê ji sedî 60 heta 80ê fuzeyên Îranê û heta ji sedî 80ê pergala parastina hewayî ya Îranê ji holê rakirine. Tesîseke çêkirin û depokirina mûşekên balîstîk ên bin erdê li Şîrazê, parêzgeha Farsê û her wiha cihekî mûşekan ku li Borazcan a li parêzgeha Buşehrê û herêma pîşesaziyê ya Hacîabadê li Arakê, parêzgeha Markazî, ku pargîdaniyên bi bernameya nukleerî ya Îranê ve girêdayî ne, hatine bombebarankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2026/03/13/trump-says-us-obliterated-military-targets-on-irans-kharg-island-but-didnt-wipe-out-oil-infrastructure.html |sernav=Iran threatens to retaliate against neighbors; Trump urges countries to assist in securing Strait of Hormuz |malper=CNBC |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Cullen |pêşnav=Sam Meredith,Darla Mercado, CFP®,Terri }}</ref> Donald Trump bi xwe radigihandiye ku wî fermana yek ji êrîşên esmanî yên herî bihêz ên dîroka Rojhilata Navîn li dijî girava Xarkê daye ku bi qasî ji %90 ê ji petrola hinardekirî ya Îranê ji wir derbas dibe. Careke din dîsa Trump zelal kiriye ku wî biryar daye ku binesaziya petrolê ya giravê biparêze, di heman demê de gef xwar ku ger Îran rê li ber veguhestina petrolê li Tengava Hurmuz bigire, ew ê giravê hilweşîne. Wî her wiha îdia kiriye ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê dê di hefteya bê de li Îranê pir bi tundî êrîş bike, ev yek nîşan dide ku dawiya pevçûnê nêzîk nîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bfmtv.com/international/amerique-nord/etats-unis/donald-trump-annonce-que-l-armee-americaine-a-mene-l-un-des-raids-aeriens-les-plus-puissants-de-l-histoire-du-moyen-orient-sur-l-ile-de-kharg-en-iran_AV-202603130962.html |sernav=Donald Trump annonce que l'armée américaine "a mené l'un des raids aériens les plus puissants de l'histoire du Moyen-Orient" sur l'île de Kharg en Iran |malper=BFM |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=fr }}</ref> Li navenda Tehranê, li nêzîkî şahiyeke ku ji bo roja cîhanê ya Qudsê teqîn çêbûne û herî kêm kesek jiyana xwe jidest daye. Artêşa Îsraîlê serê sibeha 13ê adarê ji welatiyên Îranê xwestibû ku ji du deverên li navenda paytextê ya nêzîkî cihê merasîma leşkerî ku gelek serokên payebilind ên Îranê ku di nav wan de serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan û rêveberê ewlehiyê Elî Larîcanî jî hebûn, vala bikin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/explosions-near-tehran-al-quds-day-march-in-solidarity-with-palestinians |sernav=Al-Quds Day rally in Tehran draws thousands despite US-Israeli attacks |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Li Erebistana Siûdî wezareta parastinê têk birina deh dronan ku li ser herêma rojhilatê Erebistanê difiriyan ragihandiye û piştre 28 dronên din ên ku di pêla duyem a êrîşan de ketine qada hewayî ya Siûdî jî hatine têk birin. Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî avahiyek li navenda darayî ya navneteweyî ya Dubayê bi ketina bermahiyên droneke li avahiyê dikeve ku zirar daye rûyê avahiyê lê ti birîndarî çênebû. Ev bûyer di demekê de qewimî ku pargîdaniyên navneteweyî yên mezin ên ku di nav de Citi, Deloitte û PwC jî hebûn, ji ber gefên Îranê ya li dijî navendên aborî û darayî yên bi Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ve girêdayî, ofîsên xwe ji DIFC yê vala kiribûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://nypost.com/2026/03/13/world-news/international-financial-centre-in-dubai-hit-by-kamikaze-drone/ |sernav=International Financial Centre in Dubai hit by kamikaze drone {{!}} New York Post |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US }}</ref> Li Omanê du karkerên biyanî dema ku dronek li herêma pîşesaziyê ya El-Awahi li parêzgeha Sohar a bakurê Omanê ketiye xwarê, hatine kuştin û çend kesên din jî birîndar dibin. Droneke din li deverek vekirî bêyî ku ti qurbanî çêbibin ketiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/iran-war-what-is-happening-on-day-14-of-us-israel-attacks |sernav=Iran war: What is happening on day 14 of US-Israel attacks? |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en |paşnav=Melimopoulos |pêşnav=Elizabeth }}</ref> Li Tengava Hurmizê Îran trafîka deryayî bi tevayî asteng kiriye. Serokê fermandariya giştî ya hêzên hevbeş ên Amerîkayê Dan Caine qebûl kiriye ku tengav ji aliyê taktîkî ve hawîrdorek tevlihev pêşkêş dike û bi awayekî neyekser qebûl dike ku di demek kurt de pêşîgirtina li êrîşên Îranê li wir ne mimkûn e. Wezîrê enerjiyê ya Amerîkayê wisa difikire ku heta dawiya mehê eskortên tankeran werin bicihkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-war-hegseth-caine-update-pentagon/ |sernav=Hegseth says there's "no clear evidence" Iran is placing new mines in Strait of Hormuz - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-13 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US |paşnav=Watson |pêşnav=Eleanor }}</ref> Li Îsraîlê, Îran di nav rojê de pênc mûşekên din ên balîstîk avêtiye. Mûşekek li Zerzîrê, rojhilatê Heyfayê, ketiye ku di encamê de bi dehan kes birîndar bûne û zirarên mezin daye malên derdorê. Artêşa Pasdarên Şoreşa Îslamî berpirsiyariya êrîşan girtiye ser xwe ku diyar kiriye ku wan avêtina mûşekên Xeybar Şekan bi Hizbullahê re koordîne kirine.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Taber |pêşnav=D |tarîx=1994-10-10 |sernav=Diastereoselectivity in uncatalyzed intramolecular C_H insertion by an alkylidene carbene |url=https://doi.org/10.1016/s0040-4039(00)78382-1 |kovar=Tetrahedron Letters |cild=35 |hejmar=41 |rr=7909–7910 |doi=10.1016/s0040-4039(00)78382-1 |issn=0040-4039 }}</ref> Li eniya leşkerî ya amerîkî dema ku balafir li rojavayê Iraqê ketiye xwarê, tevahiya tîma balafireke tanker a KC-135 ku ji şeş leşkeran pêk hatiye, jiyana xwe jidest dane. Di derbarê bûyerê de CENTCOMê diyar kiriye ku bûyer ne ji ber agirê dijmin an dostane çêbûye û balafireke duyem a têkildar bi ewlehî daketiye. Ev çarem balafireke leşkerî ya amerîkî ye ku ji destpêka şer ve dikeve xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-war-kc-135-us-plane-crash-iraq-crew-deaths-confirmed/ |sernav=All 6 crew members killed in crash of American KC-135 refueling aircraft in Iraq, U.S. military confirms - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-15 |ziman=en-US }}</ref> === 14ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Hevpeymaniya Îsraêl û Amerîkayê êrîşên xwe li ser axa Îranê beberdewam kirine ku artêşa Îsraêlê ragihadiye ku wan navenda lêkolînê ya sereke ya Ajansa Fezayê ya Îranê armanc girtine ku ew wekê laboratuarên stratejîk ên ku ji bo pêşxistina peykên leşkerî, berhevkirina îstîxbaratê û rêberiya êrîşên li ser xalên li seranserê Rojhilata Navîn têne bikar anîn û her wiha kargehekê ji bo hilberîna pergalên parastina hewayî jî di nav de bû.<ref>{{Jêder |sernav=Guerre au Moyen-Orient: l’armée israélienne frappe le principal centre de recherche de l’Agence spatiale iranienne |tarîx=2026-03-14 |url=https://www.bfmtv.com/international/moyen-orient/iran/video-guerre-au-moyen-orient-l-armee-israelienne-frappe-le-principal-centre-de-recherche-de-l-agence-spatiale-iranienne_VN-202603140281.html |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr }}</ref> Li gorî ajansa nûçeyan a farsê di êrîşa mûşekî ya Îsraîl û Amerîkayê ya li ser herêmeke pîşesaziyê ya li Îsfehanê de 15 kes mirine. Di warê mîrasê de, Wezareta Mîrasa Çandî ya Îranê radigihîne ku ji destpêka şer û pevçûnan ve di bombebaranan de herî kêm 56 muzexane û cihên dîrokî li seranserê welst zirar dîtine. Di nav cihên ku ji ber êrîşan bi bandor bûye de Qesra Golestan a li Tehranê ku Cihê Mîrateya Cîhanî ya UNESCOyê ye û yek ji kevintirîn abîdeyên paytexta Îranê ye.û Meydana Neqşî-Cehan li Îsfehanê ku gewhereke mîmarî ya sedsala 17an e di nav de hebûn. Parêzgeha Tehranê herî zêde ji ber êrîşan bi bandor bûye ku 19 abîdeyên dîrokê zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/culture/patrimoine/en-iran-au-moins-56-musees-et-sites-historiques-ont-ete-endommages-selon-le-ministere-du-patrimoine-culturel_7868015.html |sernav=En Iran, au moins 56 musées et sites historiques ont été endommagés selon le ministère du Patrimoine culturel |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr-FR }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Hêzên îranî pêlên nû yên êrîşan li dijî Erebistana Siûdî dane destpêkirin. Wezareta berevaniya Siudî ragihandiye ku şeş mûşekên balîstîk ên ku ber bi parêzgeha Xercê ve hatine avêtin hatine têkbirin û her wiha deh dronên ku li ser herêma rojhilatê welêt difiriyan hatine rûxandin û piştre 28 dronên din ên ku derbasî qada hewayî bûne hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/14/iran-continues-intensified-attacks-across-gulf-in-us-israel-war-fallout |sernav=Iran continues intensified attacks across Gulf in US-Israeli war fallout |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Staff |pêşnav=Al Jazeera }}</ref> Her çiqas Donald Trump zirarê kêm dîtiye û diyar kiriye ku çar ji pênc balafirên ku lê ketine, jixwe vegeriyane xizmetê, li gorî Wall Street Journal, balafirên tanker ên amerîkî KC-135 ku li baregeheke Siûdî bi cih bibûn, di êrîşa Îranê de zirar dîtine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/five-air-force-refueling-planes-hit-in-iranian-strike-on-saudi-arabia-wHYFMW2YG3p0rwH3HaGU |sernav=Five Air Force Refueling Planes Hit in Iranian Strike on Saudi Arabia |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî piştî ku bermahiyên droneke Îranê ya têkbirî li tesîsan ketiye, li navenda petrolê ya Fuceyrayê ku bendergeheke stratejîk û termînala hinardekirina petrola xam e û rojane bi qasî milyonek bermîl petrola îmaratê derbas dibe, agireke mezin derketiye. Di êrîşên berdewam de welatiyekî urdunî bi sivikî birîndar bûye û hinek xebatên barkirina petrolê hatine sekinandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/u-a-e-says-one-injured-at-fujairah-oil-industry-zone-epFN2fUiQ73DfB8YN47F |sernav=U.A.E. Says One Injured at Fujairah Oil Industry Zone |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Kuweytê du dron li baregeha hewayî ya Ehmed El-Cabirê ku li nêzîkî kampa Arifjanê ye ku navenda fermandariya pêşverû ya CENTCOMê lê ye, xistine, sê leşkerên kuweytî bi sivikî birîndar bûne û ziyana milkî çêbûne. Balafirgeha Navneteweyî ya Kuweytê jî ji aliyê çend dronan ve hatiye armanc girtin ku zirar daye pergala radarê lê ti qurbanî çênebûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/us-israel-iran-war-news-2026/card/VnOHZwluS01ImfjD06Ay |sernav=Kuwait Says Drones Struck Airport’s Radar System |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Li Iraqê balyozxaneya amerîkî li Bexdayê ku li herêma kesk a pir ewle ye, di dana sibê de bi êrîşeke dronî hatiye hedefgirtin û dûyê reş ji ser kompleksa dîplomatîk bilind bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.politico.eu/article/us-embassy-baghdad-hit-missile-drone-iran-war-defense/ |sernav=US embassy in Baghdad hit by missile |malper=POLITICO |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-GB }}</ref> Ji destpêka pevçûnan ve ev êrîşa duyem ê li dîjî balyozxaneyê ye. Çend demjimêran berê, êrîşên hevpeymaniya Îsraêl û Dewletên Yekbûyî li navçeya Arasat a Bexdayê êrîşî Keta'ib Hizbullah kirine û du endamên komê hatiye kuştin ku di nav wan de kesayetiyek ku ji hêla çavkaniyên ewlehiyê ve wekê kesek girîng dihat wesifandin. Derengiya êvarê baregeheke leşkerî li Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê ji aliyê komên alîgirê Îranê ve hatiye hedefgirtin ku bû sedema agirê li embar û avahiyên demkî yên li derveyî deverê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/fr/info-en-continu/20260314-irak-attaque-contre-l-ambassade-am%C3%A9ricaine-trois-morts-dans-des-frappes-sur-un-groupe-pro-iran |sernav=Irak: attaque contre l'ambassade américaine, Washington appelle ses citoyens à quitter le pays |malper=France 24 |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr }}</ref> Donald Trump ji bo Tengava Hurmizê ji Çîn, Fransa, Japon, Koreya Başûr û Keyaniya Yekbûyî xwestiye ku bi koordîne kirina bi Dewletên Yekbûyî re keştiyên şer bişînin ku rê li ber derbasbûna keştiyên neftê vekin û diyar kir ku gelek welat amadekariyê dikin ku vê yekê bikin. Wî ragihand ku hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî dê di demek nêzîk de dest bi hevalrêtiya keştiyên neftê bikin ku bi ewlehî di tengavê re derbas bibin, di heman demê de diyar kir ku bombebarana peravên Îranê û hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî dê di vê navberê de berdewam bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.franceinfo.fr/replay-jt/france-2/20-heures/donald-trump-lance-un-appel-a-d-autres-pays-dont-la-france-a-pour-venir-l-aider-dans-le-detroit-d-ormuz_7868198.html |sernav=Donald Trump lance un appel à d'autres pays, dont la France, pour venir l'aider dans le détroit d’Ormuz |malper=Franceinfo |tarîx=2026-03-14 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=fr-FR }}</ref> === 15ê adarê === Hatiye ragihandin ku di saetên serê sibê ya 15ê adarê de li derdora Îsfehanê êrîşên esmanî yên dijwar pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603159508 |sernav=Heavy pre-dawn airstrikes reported across Isfahan |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603158996 |sernav=Explosions reported in several Iranian cities |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Di heman rojê de li nêzîkî Şîrazê 20 teqîn hatin bihîstin<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603152097 |sernav=Message to Iran International reports about 20 explosions near Shiraz |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> û li başûrê Tehranê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603158403 |sernav=Video shows heavy explosions across southern Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> li baregeha hewayî ya Dezfulê,<ref name=":13">{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603150042 |sernav=Heavy smoke rises over Dezful air base after explosions |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> li Xumeyn û li Hemedan a Rojhilata Kurdistanê teqînên tund çêbûne.<ref name=":13"/><ref name=":13"/> Di dîmenek ku hate weşandin de hatiye dîtin ku zirara berfireh a êrîşa hewayî ya li ser Bendera Jaskê li parêzgeha Hormozgan nîşan dide.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603159291 |sernav=Video shows heavy damage at Jask port in southeastern Iran after US strikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Şêniyên li Îranê diyar kirine ku li seranserê welat zêdebûna belavkirina hêzên ewlehiyê zêde bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603152170 |sernav=Checkpoints expand as citizens report drones and strikes in several cities |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-15 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=en }}</ref> Di daxuyaniyekê de ku li ser hesabê X ê ya wezareta berevaniya Îtalyayê hatiye parvekirin, serfermandarê giştî Luciano Portolano gotiye, "vê sibehê, baregeha Elî El Salem a li Kuweytê rastî êrîşeke dronê hatiye. Penageheke ku tê de balafireke ji dûr ve tê kontrolkirin a hêza peywirê ya hewayî ya Îtalyayê hebûn, bûye armanca êrîşan û hatiye hilweşandin." Portolano diyar kiriye ku di bûyerê de ti karmend birîndar nebûne û ti kes rasterast rastî êrîşê nehatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/live/c7vj03n2ym4t |sernav=Rûpela zindî: Di roja 18an a şerê li Rojhilata Navîn de çi diqewime? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2026-03-17 |roja-gihiştinê=2026-03-17 |ziman=tr }}</ref> === 16ê adarê === Du qatên pêşîn ên Otêla Royal Tulip Al Rasheed li Herêma Kesk a Bexdayê dema ku şandeyeke Yekîtiya Ewropî û Erebistana Siûdî li wir bûn, ji aliyê dronekê ve hatiye armanc girtin. Kesî berpirsiyariya êrîşê negirt ser xwe; lêbelê ji ber ku ew nêzîkî êrîşeke bi heman rengî ya 48 demjimêr berê li dijî balyozxaneya amerîkî ya li Bexdayê bû, guman çêbûye ku ew êrîşeke Îranê be.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/16/iran-war-live-tehran-rejects-trump-claim-on-talks-gulf-attacks-continue |sernav=Iran war updates: Trump chastises nations for lack of Hormuz ‘enthusiasm’ |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-18 |ziman=en |paşnav=Uras |pêşnav=Ted Regencia,Zaid Sabah,Caolán Magee,Virginia Pietromarchi,Alma Milisic,Nils Adler,Sarah Haider,Mariamne Everett,Elis Gjevori,Umut }}</ref> === 17ê adarê === Wezîrê berevaniya Îsraêlê, Yisrael Katz ragihandiye ku serokê konseya bilind a ewlekariya neteweyî ya Îranê Elî Larîcanî di êrîşeke artêşa Îsraêlê de jiyana xwe jidest daye.<ref name="Fabian2026"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ynetnews.com/article/s1t9tkiqwx |sernav=Israel confirms Larijani killed in Tehran safe house, Basij chief also eliminated |malper=ynetglobal |tarîx=2026-03-17 |roja-gihiştinê=2026-03-18 |ziman=en |paşnav=Correspondents |pêşnav=Ynet }}</ref> Rayedarên îranî bêyî ku li ser van îdiayan şîrove bikin, peyameke bi destnivîs belav kirine ku hatiye îdiakirin peyam ji aliyê Larîcanî be hatiye nivîsandin. Hatiye diyarkirin ku ev peyama ku dîroka peyamê rojek berê bû, ji bo bîranîna deryavanên Îranî yên ku di êrîşên Dewletên Yekbûyî de mirine û tê payîn ku merasîmên cenazeyên wan werin lidarxistin, hatiye nivîsandin.<ref name="Fabian2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-17 |sernav=IDF confirms Iran’s ‘de facto leader’ Ali Larijani killed in airstrike overnight |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irans-de-facto-leader-ali-larijani-killed-in-airstrike-overnight/ |roja-gihiştinê=2026-03-18 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşa Îsraîlê di daxuyaniyek fermî de diyar kiriye ku fermandarê Besîcê ya îranî Xulam Riza Silêmanî jî di êrîşan de jiyana xwe jidest daye û fermandarekî cîhada îslamî ya filistînî jî hatiye armancgirtin.<ref name="Fabian2026" /> === 18ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di roja 18ê adarê de wezîrê îstîxbarata Îranê Îsmaîl Xetîb di êrîşeke esmanî ya Îsraêlê de li Tehranê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tondo |pêşnav=Lorenzo |paşnav2=Christou |pêşnav2=William |tarîx=2026-03-18 |sernav=Israel strikes Iran’s South Pars gasfield hours after forces kill intelligence minister |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/18/iran-intelligence-minister-esmail-khatib-killed-israel-claims |roja-gihiştinê=2026-03-23 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di heman rojê de di saetên serê sibê de li Îranê gelek teqîn çêbûne. Cihên ku hatine armanc girtin deverên deryayî û tesîsên sereke yên benderan bûn ku di nav de deverên li dora benderên şehîd Bahonar û şehîd Rajaee, û her wiha cihên li nêzîkî termînalek petrola li Bandar Abbasê hebûn. Li herêma Zeytûn Karmendiyê ya Ehwazê teqînek bihêz çêbûye. Li gorî agahiyan, teqînek serê sibê li Songhor ku bajarekî Rojhilata Kurdistanê nêzîkî sinorê Başûrê Kurdistanê ye çêbûye û teqînek din jî li nêzîkî Kazerunê li başûrê Îranê hatiye bihîstin. Li rojavayê Tehranê, di demek kurt de li Malardê gelek teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603182963 |sernav=Wave of explosions reported across Iran in early morning hours |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Li Fardisê, êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê li ser tesîseke çêkirina helîkopteran li navçeya pîşesazî ya Nazê pêk hatine. Baregeha Artêşa Fath li Kerajê, ofîsên xizmetguzariya civakî yên bajêr, navenda rehabîlîtasyonê ya ji bo kesên astengdar û deverên niştecihbûnê jî rastê êrîşan hatine. Qereqolên polîsan ên li Qom û Bandar Lengehê jî rastî êrîşan hatine. Vîdyoyek nîşan daye ku êrîşa giran di sibeha roja çarşemê de li bakurê Tehranê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603184619 |sernav=Video shows a massive strike on Northern Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Îsraîlê gotiye ku wan navendên fermandariya Îranê li Tehranê armanc girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603183242 |sernav=Israel strikes Iranian command centers in Tehran, IDF says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Herwiha navendeke bijîşkî li Tehranê jî hatiye bombebarankirin. Beşek ji qada gazê ya Parsa Başûr a Îranê ji aliyê êrîşên esmanî yên Îsraîlê ve hatine armanc girtin û rafineriyên qada gazê ya li Asaluyeyê jî hatine armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603181952 |sernav=Iran shuts several South Pars gas phases after strike |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.axios.com/2026/03/18/israel-strikes-iran-natural-gas-infrastructure |sernav=Israel strikes Iran natural gas facility in coordination with U.S. |malper=Axios |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en |paşnav=Ravid |pêşnav=Barak }}</ref> Êrîşên Îsraîlê herî kêm pênc keştîyên deryayî yên Îranê li Deryaya Xezerê armanc girtine û teqîn li Bendera Anzaliyê hatine bihîstin, trafîka çekan a du alî di navbera Rûsya û Îranê de, bi taybetî alavên dronên Şahedê asteng kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ynetnews.com/article/hkvkxtu9wl |sernav=Israeli Air Force strikes Iranian naval vessels in Caspian Sea for first time |malper=ynetglobal |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://maritime-executive.com/article/israel-strikes-iranian-naval-vessels-on-the-caspian-sea |sernav=Israel Strikes Iranian Naval Vessels on the Caspian Sea |malper=The Maritime Executive |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke esmanî li dadgeha li Laristanê pêk hatiye.<ref name=":14">{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603187786 |sernav=Video: Airstrikes hit courthouse in Larestan, southern Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Di 18ê adarê de HRANAyê 79 êrîş û herî kêm 125 qurbanî tomar kiriye.<ref name=":14"/> Li gorî HARNAyê herî kêm 15 sivîl jiyana xwe jidest dane û 105 kes jî birîndar bûne. ==== Êrîşên Îranê ==== Mûşekên Îranê li bajarê pîşesazî yê Ras Laffan a Qeterê armanc girtine ku di encamê de şewat çêbûne û zirareke mezin gihîşt tesîsa gazê. Qeterê bi qedexekirina ketina wan kesên leşkerî yên balyozxaneya Îranê ji bo axa xwe, bersiv daye Îranê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/18/qatar-says-iran-missile-attack-sparks-fire-causes-damage-at-gas-facility |sernav=Qatar says Iran attack caused significant damage at Ras Laffan gas facility |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> Parçeyên mûşekeke Îranê li Balafirgeha Ben Gurion zirar daye sê balafirên taybetên kesane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Wrobel |pêşnav2=Sharon |tarîx=2026-03-18 |sernav=3 private planes at Ben Gurion Airport damaged by debris from Iranian missile attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/3-private-planes-at-ben-gurion-airport-damaged-by-debris-from-iranian-missile-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-23 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Beyt Awwa, Şerîaya Rojava, di êrîşeke mûşekî de sê filistînî jiyana xwe jidest dane û 13 kes birîndar bûne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-890479 |sernav=Three Palestinian women killed in West Bank from Iran missile {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-18 |roja-gihiştinê=2026-03-23 |ziman=en }}</ref> û li Adenimê jî karkerekî biyanî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2022-02-09 |sernav=New long-range Iranian missile sends signal to Israel |url=https://doi.org/10.1108/oxan-es267236 |kovar=Emerald Expert Briefings |doi=10.1108/oxan-es267236 |issn=2633-304X }}</ref> === 19ê adarê === [[Wêne:Missile interception fragments of an Iranian missile hit Haifa oil refineries in Haifa Bay, March, 19 2026.jpg|thumb|Dîmenek ji roja 19ê adarê ku mûşekeke Îranê li rafineriyên petrolê yên Hayfa li Kendava Hayfayê xistiye]] Di 19ê adarê de balafireke F-35 Lightning II a Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber gumanên ku ji aliyê hêzên Îranê ve hatiye xistin, bi awayekî awarte hatiye xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/03/19/politics/f-35-damage-iran-war |sernav=US F-35 damaged by suspected Iranian fire makes emergency landing, sources say {{!}} CNN Politics |malper=CNN |tarîx=2026-03-19 |roja-gihiştinê=2026-03-24 |ziman=en |paşnav=Liebermann |pêşnav=Haley Britzky, Oren }}</ref> Di êrîşa mûşekî ya berfirehtir a Îranê ya li ser herêmê de, wekê tolhildana êrîşên Îsraîlê ya li ser tesîsên gazê yên Parsa Başûr, rafineriyeke petrolê ya li Heyfayê ya girêdayî BAZAN Holdingê hatiye hedefgirtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ynet |tarîx=2026-03-19 |sernav=Damage at Haifa oil refineries after Iranian missile attack |url=https://www.ynetnews.com/article/h1rmbctqbl |roja-gihiştinê=2026-03-24 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Serokwezîrê Îsraêlê Benjamîn Netanyahu di daxuyaniya di derbarê guhertina rejîma li Îranê de gotiye, "Hûn nekarin şoreşekê ji hewayê bikin; divê hêmanek bejayî hebe ku wê bike. Ez ê hemî vebijarkan bi we re parve nekim," bi vî awayî destnîşankiriye ku îhtimala operasyonên sinorkirî yên bejahî hebe.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Ynetnews |tarîx=2026-03-19 |sernav=Netanyahu: 'You can't make a revolution from the air, there are ground options' |url=https://www.ynetnews.com/article/8148y4dvk |roja-gihiştinê=2026-03-24 |xebat=Ynetglobal |ziman=en }}</ref> Di 19ê adarê de wekê beşek ji hewildanên xwe yên ji bo vekirina Tengava Hurmizê ji bo veguhestina deryayî ya navneteweyî, Amerîkayê dest bi operasyoneke esmanî yên li dijî keştî û dronanên deryayî yên Îranê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/u-s-war-planes-and-helicopters-kick-off-battle-to-reopen-hormuz-530cdb78 |sernav=U.S. War Planes and Helicopters Kick Off Battle to Reopen Hormuz |malper=The Wall Street Journal |tarîx=2026-03-20 |roja-gihiştinê=2026-03-24 |ziman=en-US |paşnav=Gordon |pêşnav=David S. Cloud, Lara Seligman and Michael R. }}</ref> === 20ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Artêşa Îsraêlê li Beyrût,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF says it is striking Hezbollah targets in Beirut |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-is-striking-hezbollah-targets-in-beirut/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Tehran, Nur û li xalên din ên li navenda Îranê êrîşên hewayî pêk aniye ku artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku di encama êrîşên wan berdevkê pasdarên şoreşê, Elî Mihemed Naînî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says it struck weapon factories in Tehran, ballistic missiles storage sites in central Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-weapon-factories-in-tehran-ballistic-missiles-storage-sites-in-central-iran/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says its striking regime targets in northern Iranian city of Nur |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-its-striking-regime-targets-in-northern-iranian-city-of-nur/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Artêşê diyar kiriye ku Naînî di nav salan de di warê propagandayê û têkiliyên giştî de di rolên cûrbecûr de xebitiye ku di nav de di du salên dawî de wekê "propagandîstê sereke" yê muhafizên şoreşê xebitiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF confirms killing Iranian Guards spokesman |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-killing-iranian-guards-spokesman/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuştina Naînî berê ji aliyê medyaya dewleta Îranê ve hatibû ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |tarîx=2026-03-20 |sernav=IRGC spokesman killed in strike, Iran says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-spokesman-killed-in-strike-iran-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî raporên medyaya Îranê, êrîşên hewayî yên hevbeş ên Amerîka û Îsraîlê 16 keştîyên barhilgir ên Îranê li bajarên benderî yên li Kendava Farsê jî hatine rûxandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=US, Israel strike 16 Iranian cargo vessels in port towns: Iran media |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-israel-strike-16-iranian-cargo-vessels-in-port-towns-iran-media/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Derbarê şerê li Libnanê de artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku ji destpêka şer û pevçûnan ve wan êrîşî zêdetirî 2.000 hedefên li welat kirine û zêdetirî 570 çekdarên Hizbullah kuştine ku 220 ji wan endamên yekîneya elît a Rizwanê bûn. Wezareta tenduristiyê ya Libnanê diyar kiriye ku ji destpêka şerê navxweyî ve zêdetirî 1000 kes di êrîşên Îsraêlê de jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=IDF says more that 570 Hezbollah operatives killed since start of fighting |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-more-that-570-hezbollah-operatives-killed-since-start-of-fighting/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Li Îsraêlê dîsa êrîşên ji Îranê û Hizbullahê ji Libnanê hatiye tomar kirin<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Sirens triggered in Western Galilee amid Hezbollah attack from Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/sirens-triggered-in-western-galilee-amid-hezbollah-attack-from-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û êrîşên mûşekan li Kiryat Ono,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Authorities dispatch forces to sites of reported impacts from cluster bomb carrying Iran missile in central Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/authorities-dispatch-forces-to-sites-of-reported-impacts-from-cluster-bomb-carrying-iran-missile-in-central-israel/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Rehovot û Orşelîmê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Two lightly wounded in Rehovot cluster bomb strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/two-lightly-wounded-in-rehovot-cluster-bomb-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û deverên din hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-20 |sernav=Rescue forces rushing to Iran missile impact in Jerusalem’s Old City; no injuries reported |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rescue-forces-rushing-to-iran-missile-impact-in-jerusalems-old-city-no-injuries-reported/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezareta tenduristiyê ya Îsraêlê ragihandiye ku ji ber êrîşên bi roketan, heta niha 4099 îsraîlî rakirine nexweşxaneyan ku ji wan 80 kes hê jî li nexweşxaneyê têne dermankirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bletter |pêşnav=Diana |tarîx=2026-03-20 |sernav=Number of injured in war tops 4,000 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/number-of-injured-in-war-tops-4000/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hatiye ragihandin ku ji destpêka şer ve li Îsraêlê 15 kesên sivîl di êrîşên mûşekî yên Îranê de jiyana xwe jidest dane ku yek ji wan welatiyekî fîlîpînî û yek jî wan jî welatiyê taylendî bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.eurasiantimes.com/us-israel-war-on-iran-here-are-the-latest-casualty-figures-from-across-the-middle-east/ |sernav=U.S.-Israel War on Iran: Here Are the Latest Casualty Figures From Across The Middle-East Region |malper=EURASIAN TIMES |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US |paşnav=NEWS |pêşnav=AFP }}</ref> Di heman rojê de êrîşên din ên Îranê li dijî Iraqê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=At least three drone attacks target US military site in Baghdad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/at-least-three-drone-attacks-target-us-military-site-in-baghdad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Îmaratên Yekbûyî yên Erebî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-20 |sernav=Dubai says it fought off Iranian attack as Eid holiday begins |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/dubai-says-it-fought-off-iranian-attack-as-eid-holiday-begins/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-20 |sernav=Kuwait’s Mina Al-Ahmadi refinery hit by drone attack, sparking fire |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwaits-mina-al-ahmadi-refinery-hit-by-drone-attack-sparking-fire/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Erebistana Siûdî û Behrêynê hatine hatine tomarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-20 |sernav=Gulf states say responding to missile, drone attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/gulf-states-say-responding-to-missile-drone-attacks/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî çavkaniyên amerîkî, êrîşa mûşekî ya Îranê bi du mûşekên balîstîk li ser baregeha leşkerî ya brîtanî-amerîkî ya Diego Garcia ku li Okyanûsa Hindî û nêzîkî 4000 kîlometre dûr e, bi taybetî bala xelkê kişandiye. Her du mûşek jî li baregeha leşkerî neketine. Li gorî agahiyan, mûşekek ketiye deryayê û her çend nehatiye eşkerekirin ka mûşek bi serkeftî hatiye xistin an na, mûşeka duyem jî ji aliyê keştiyeke şer a amerîkî ve bi mûşeka SM-3 hatiye têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://orf.at/stories/3424514/ |sernav=Iran feuerte offenbar Raketen auf Stützpunkt Diego Garcia |malper=news.ORF.at |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=de |paşnav=red |pêşnav=ORF at/Agenturen }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-us-israel-war-updates-2026/card/iran-targeted-diego-garcia-base-with-ballistic-missiles-rb7MdZW1CfwRTauDYHOt |sernav=Iran Targeted Diego Garcia Base With Ballistic Missiles |malper=The Wall Street Journal |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-US }}</ref> Li gorî çavkaniyên Brîtanî, Îranê dibe ku ji bo zêdekirina menzîla mûşeka balîstîk a ku hatiye bikar anîn, amûrên roketên fezayê bikar aniye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Iran ‘unsuccessfully’ targeted Diego Garcia base, UK official source confirms |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-unsuccessfully-targeted-diego-garcia-base-uk-official-source-confirms/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Iran may have used space launch vehicle to extend range of missiles fired at Diego Garcia |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-may-have-used-space-launch-vehicle-to-extend-range-of-missiles-fired-at-diego-garcia/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî daxûyaniya serfermandarê giştî yê artêşa Îsraêlê Zamîr, ew mûşekeke balîstîk a du-qonaxî ya navbera parzemînan bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF chief: Campaign at ‘halfway’ stage; Iran’s missile fire at Diego Garcia shows ‘Berlin, Paris, Rome all within range’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-chief-campaign-at-halfway-stage-irans-missile-fire-at-diego-garcia-shows-berlin-paris-rome-all-within-range/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Piştî êrîşê, Brîtanyayê destûr daye Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ku bingehên wan ji bo operasyonên li dijî hedefên Îranê yên ku êrîşî keştiyên li Tengava Hurmizê dikin bikar bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c36rny6xgppo |sernav=UK allows US to use bases to strike Iranian sites targeting Strait of Hormuz |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-21 |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en-GB }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/news/uk-allows-us-use-bases-iran-war-after-missiles-fired-diego-garcia |sernav=UK allows US to use bases for Iran war after missiles fired at Diego Garcia |malper=Middle East Eye |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en }}</ref> Wezareta derve ya Îranê her cure berpirsiyariyên xwe ji bo êrîşê red kiriye û êrîşê wekê operasyoneke "lêp" a Îsraêlê bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/22/did-iran-launch-missiles-at-us-uk-base-on-diego-garcia-heres-what-to-know |sernav=Did Iran launch missiles at US-UK base on Diego Garcia? Here’s what to know |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-26 |ziman=en |paşnav=Sharma |pêşnav=Yashraj }}</ref> === 21ê adarê === Li gorî daxuyaniyên artêşa Îsraêlê, hêza hewayî ya Îsraêlê di roja 21ê adarê de êrîşên xwe yên li ser Îranê berdewam kirine ku di nav de li ser çend pergalên parastina hewayî, komplekseke wezareta parastinê, tesîsên ji bo hilberandin û depokirina pêkhateyên mûşekan û cihekî lêkolîn û pêşvebirina nukleerî ya Zanîngeha Malek Aştarê hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF strikes ballistic missiles sites in Tehran overnight |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-strikes-ballistic-missiles-sites-in-tehran-overnight/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF says it struck ‘strategic’ nuclear weapons development site at university in Tehran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-strategic-nuclear-weapons-development-site-at-university-in-tehran/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî ajansa nûçeyan a Tasnîm a Îranê, êrîşeke hevbeş a Amerîka û Îsraêlê li ser tesîsa dewlemendkirina uranyûmê ya Natanzê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-21 |sernav=Natanz enrichment facility targeted in US-Israeli attack — Iranian media |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/natanz-enrichment-facility-targeted-in-us-israeli-attack-iranian-media/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Lê belê artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku ev êrîş bi tevahî ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve pêk hatiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=IDF denies role in Natanz strike, won’t comment on US activity |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-denies-role-in-natanz-strike-wont-comment-on-us-activity/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên bi mûşek û teqemeniyên komî yên li ser Îsraêlê bûne sedema bandorên neyînî yên li deverên qerebalix ên wekê Rîşon LeZîyon,<ref name=":15">{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Empty daycare among sites hit in Rishon Lezion cluster missile attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/three-impact-sites-in-rishon-lezion-after-cluster-missile-strike/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Metullayê,<ref name=":15"/> Safedê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Rocket strike in northern city causes slight damage as more sirens sound in Galilee, Golan Heights |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rocket-strike-in-northern-city-causes-slight-damage-as-more-sirens-sound-in-galilee-golan-heights/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Maʿalot-Tarşîhayê,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Medics say 5 lightly hurt by Hezbollah rocket that hit Ma’alot-Tarshiha home |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-say-5-lightly-hurt-by-hezbollah-rocket-that-hit-maalot-tarshiha-home/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Dîmonayê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Video shows Iranian missile striking southern city of Dimona |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/video-shows-iranian-missile-striking-southern-city-of-dimona/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Aradê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-21 |sernav=Medics treating 30 people with varying degrees of injuries from Iran missile attack on Arad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-treating-30-people-with-varying-degrees-of-injuries-from-iran-missile-attack-on-arad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> kirine ku tenê li Dîmonayê û Aradê 175 kes ji ber derbên mûşekên balîstîk birîndar bûne ku 11 kes ji wan bi giranî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Bletter |pêşnav=Diana |tarîx=2026-03-22 |sernav=38 people remain hospitalized after last night’s missile attack on Dimona and Arad |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/36-people-remain-hospitalized-after-last-nights-missile-attack-on-dimona-and-arad/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Herwiha êrîşên Îranê li dijî Erebistana Siûdî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Saudi Arabia says it intercepted at least 20 Iranian drones in east of country |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/saudi-arabia-says-it-intercepted-at-least-20-iranian-drones-in-east-of-country/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Kuwait says air defense responding to Iranian missile and drone attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwait-says-air-defense-responding-to-iranian-missile-and-drone-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Behrêynê beberdewam kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-21 |sernav=Explosions heard in Bahrain’s capital |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-heard-in-bahrains-capital/ |roja-gihiştinê=2026-03-26 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 22ê adarê === Li gorî artêşa Îsraîlê, pêlek êrîşên esmanî yên Îsraêlê li Tehranê çend tesîsên hilberîna çekan ên Îranê û çend baregehên rejîmê xistiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=IDF says it hit arms production sites, intel and military HQs in overnight Tehran strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-hit-arms-production-sites-intel-and-military-hqs-in-overnight-tehran-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezîrê enerjiyê ya Îranê Elîabadî ragihandiye ku binesaziya av û elektrîkê ya girîng a welat ji ber êrîşên sîber ên DYA û Îsraêlê bi giranî zirar dîtiye. Êrîşan, di nav cihên din de, bi dehan tesîsên veguhestin û paqijkirina avê hedef girtine ku bi vî awayî bandor li ser beşên torên dabînkirina avê yên girîng kiriye. Heyva Sor a Îranê ragihandiye ku li gorî texmînên herî dawî, hejmara giştî ya tesîsên sivîl ên zirar dîtî gihîştiye 81.365 cihan.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP and ToI Staff |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian minister says ‘heavy damage’ to water, energy infrastructure from US-Israeli strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-minister-says-heavy-damage-to-water-energy-infrastructure-from-us-israeli-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî amarên fermî yên Îranê, ji destpêka êrîşên Îsraêl û Amerîkayê ve li Îranê zêdetirî 1.500 kes hatine kuştin û zêdetirî 21.000 kes jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://liveblog.zdf.de/us-angriff-auf-iran/187827/ |sernav=Iran meldet mehr als 1.500 Tote seit Kriegsbeginn |malper=ZDF Liveblog |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Li gorî rêxistina Brîtanî NetBlocks, ji 28ê sibatê vir ve li Îranê birîna înternetê ya ji aliyê dewletê ve hatiye ferzkirin berdewam dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://mastodon.social/@netblocks/116271646464231849 |sernav=NetBlocks (@netblocks@mastodon.social) |malper=Mastodon |tarîx=2026-03-22 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=ku }}</ref> Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, Îsraêlê pêlek din a berfireh ji êrîşên asmanî li dijî binesaziya Hizbullah li başûrê Libnanê ku di nav de pira Qasmiyeyê ya li ser çemê Lîtanî yê daye destpêkirin, ku hatiye gotin ev êrîş ji bo pêşîgirtina li Hizbullah ku şervan û çekan bigihîne herêmê hatiye pêkanîn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=IDF launches wide airstrikes in Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-launches-wide-airstrikes-in-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Israel blows up coastal highway bridge in Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-blows-up-coastal-highway-bridge-in-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di heman demê de ev êrîş ji aliyê serokwezîrê Libnanê Selam û serok Ewn ve wekê zêdebûna xeternakê hatine şermezarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Yohanan |pêşnav=Nurit |tarîx=2026-03-22 |sernav=Lebanon’s PM slams Hezbollah rocket attacks, says country won’t give up on disarmament |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/lebanons-pm-slams-hezbollah-rocket-attacks-says-country-wont-give-up-on-disarmament/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Îsraêlê ziyanên ji ber topbarana Îran û Hizbullahê li Tel Avîv,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Bletter |pêşnav2=Diana |tarîx=2026-03-22 |sernav=15 injured in Tel Aviv missile cluster bomb attack, most lightly hurt |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/15-injured-in-tel-aviv-missile-cluster-bomb-attack-most-lightly-hurt/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Bat Yam û Holonê hatine ragihandin û sivîlek li bakurê Misgav' Amê di encama êrîşan de jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian missile attack causes damage in Bat Yam, Holon; no injuries reported |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-missile-attack-causes-damage-in-bat-yam-holon-no-injuries-reported/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-22 |sernav=Man killed in apparent Hezbollah anti-tank missile attack near northern border |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-killed-in-apparent-hezbollah-anti-tank-missile-attack-on-northern-border/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di 23ê adarê de artêşa Îsraêlê ragihandiye ku sivîlê li Misgav' Amê bi xeletî ji aliyê topxaneya Îsraêlê ve hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-23 |sernav=IDF probe finds farmer killed in north yesterday was hit by Israeli shelling, not a Hezbollah attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-probe-finds-man-killed-in-north-yesterday-was-hit-by-israeli-shelling-not-a-hezbollah-attack/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên din ên Îranê li ser xalên li Iraq,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian media says drone attack targeted base used by US near Baghdad Airport |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-media-says-drone-attack-targeted-base-used-by-us-near-baghdad-airport/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî Erebî<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=UAE says it is responding to Iranian missile, drone attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/uae-says-it-is-responding-to-iranian-missile-drone-attacks/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> û Erebistana Siûdî hatin ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Saudi Arabia reports three ballistic missiles targeted Riyadh area |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/saudi-arabia-reports-three-ballistic-missiles-targeted-riyadh-area/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li gorî operasyonên bazirganiya deryayî ya Keyaniya Yekbûyî (UKMTO), keştîyek 15 mîlên deryayî dûrî peravên Mîrgeha Yekbûyî yên Erebî, bi guleyek nenas hatiye lêdan lê ti kes birîndar nebûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://liveblog.zdf.de/us-angriff-auf-iran/187831/ |sernav=Unbekanntes Geschoss trifft Schiff vor den Emiraten |malper=ZDF Liveblog |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Serokê Amerîkayê Trump ultîmatomek daye û gef li Îranê xwariye ku eger Îran di nav 48 demjimêran de Tengava Hurmizê veneke, ew ê santralên elektrîkê yên Îranê ji holê rake.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tagesschau.de/ausland/asien/iran-usa-israel-krieg-102.html |sernav=48-Stunden-Ultimatum: Welche Folgen könnte Trumps Drohung haben? |malper=tagesschau.de |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de }}</ref> Di bersivê de, berdevkê pasdarên şoreşê gef li Tengava Hurmizê xwariye<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies and ToI Staff |tarîx=2026-03-22 |sernav=IRGC threatens to completely close the Strait of Hormuz if US strikes power plants |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irgc-threatens-to-completely-close-the-strait-of-hormuz-if-us-strikes-power-plants/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ku bi tevahî dorpêç bike û êrîşî hemî tesîsên enerjî, teknolojiya agahdariyê û palandina avên li dewletên Kendavê yên hevalbendên Amerîkayê bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iranian army says it will target energy, desalination infrastructure after US threats |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-army-says-will-target-energy-desalination-infrastructure-after-us-threats/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-03-22 |sernav=Iran threatens to ‘irreversibly destroy’ energy infrastructure across region if power plants attacked |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-destroy-energy-infrastructure-across-region-if-power-plants-attacked/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di ketina helîkopterekê de ku li ser avên herêmî yên Qatarê ji ber xeletiyeke teknîkî qewimî, çar leşkerên qeterî û sê welatiyên tirk, leşkerek û du teknîsyenên ji pargîdaniya Aselsanê jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://dohanews.co/world-leaders-offer-condolences-to-qatar-turkiye-after-helicopter-crash/ |sernav=World leaders offer condolences to Qatar, Türkiye after helicopter crash |malper=Doha News {{!}} Qatar |tarîx=2026-03-22 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en-US |paşnav=Ziga |pêşnav=Adijata }}</ref> === 23ê adarê === Trump ultîmatoma xwe rawestin demkî ya şer ji 2 rojan derxistiye 5 rojan. Wî gef xwaribû ku eger Îran Tengava Hurmizê veneke, ew ê santralên elektrîkê yên Îranê wêran bike. Trump ragihandiye ku di du rojên berê de bi Îranê re hevdîtinên baş û çêker pêk anîne. Di heman demê de danûstandinên di navbera Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê de ji aliyê rayedarên Îranê ve hatiye înkar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.n-tv.de/politik/06-51-Fed-Gouverneurin-Cook-Iran-Krieg-erhoeht-Inflationsrisiken-id30415311.html |sernav=+++ 06:51 Fed-Gouverneurin Cook: Iran-Krieg erhöht Inflationsrisiken +++ |malper=ntv.de |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de |paşnav=NACHRICHTEN |pêşnav=n-tv }}</ref> Serokê parlamentoya Îranê Xalîbaf diyar kiriye ku ti danûstandin bi Amerîkayê re nehatine kirin. Di axaftinên diyar kiriye ku "raporên derewîn ên Trump armanc dikirin ku bazarên darayî û petrolê manîpule bikin."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Magid |pêşnav=Jacob |tarîx=2026-03-23 |sernav=Iran parliament speaker: Trump’s ‘fake news’ about talks designed to manipulate markets |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-parliament-trumps-fake-news-about-talks-designed-to-manipulate-markets/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Encumena parastinê ya Îranê gef xwariye ku ger perava başûr an giravên wekê Çarg ên Îranê werin dagirkirin an jî werin dorpêçkirin, dê ew teqemenî li ser rêyên keştîvaniyê yên li Kendava Farsê bicih bikin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-23 |sernav=Iran threatens to mine Gulf marine routes if southern coast, islands attacked |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-mine-gulf-marine-routes-if-southern-coast-islands-attacked/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Di nav roja 23ê adarê de êrîşên Îranê li ser Îsraêl,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-23 |sernav=IDF detects day’s fifth Iran missile attack heading toward Eilat |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-detects-days-fifth-iran-missile-attack-heading-toward-eilat/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AP |tarîx=2026-03-23 |sernav=One person hurt after missile interception in UAE |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-person-hurt-after-missile-interception-in-uae/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Kuweyt, Erebistana Siûdî, û Behreynê hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-23 |sernav=Explosions, sirens ring out in Bahrain |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-sirens-ring-out-in-bahrain/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> ==== Êrîşa li dijî baregeha pêşmergeyên Herêma Kurdistanê ==== Di 23 û 24ê adarê de êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kiriye.<ref name=":16">{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/240320266 |sernav=Di 24 demjimêran de 25 caran êrişî Herêma Kurdistanê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di 23ê adarê de, di nav 24 saetan de li dijî Herêma Kurdistanê 25 êrîşên dronî û mûşekan pêk hatiye.<ref name=":16" /> Di 23ê adarê de Fermandariya Herêma 1ê ya Hêzên Pêşmergeyan hatiye armanc girtin. Di êrîşa li dijî fermandariya pêşmerge de 6 pêşmerge jiyana xwe jidest dane û 20 pêşmerge jî birîndar bûne.<ref name=":16" /> === 24ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Li gorî HRANAyê li seranserê Îranê 108 êrîş li 10 parêzgehan pêk hatine û herî kêm 61 qurbanî ku di nav de 12 kes sivîl bûn jiyana xwe jidest dane û 38 kes jî birîndar bûne. Êrîşên herî dijwar li Xuzestan û Îsfehanê pêk hatine. Êrîş li ser cihên mûşekan li Tebrîz û Borazcanê, pîşesaziyên leşkerî, tesîseke şîrketa gazê û karsaziyên sivîl li Îsfehanê, boriyeke gazê ya li Xuremşehrê, komplekseke werzîşê li Andîmeşkê û baregeheke Besîcê û avahiyên niştecîbûnên li Tehranê pêk hatine. Herwiha li Şahîn Şehr, Necefabad, herêma pîşesazî ya Cewzdan û Bender Kenganê jî êrîşên esmanî hatine ragihandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603245682 |sernav=New wave of strikes hits cities across Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Êrîşeke amerîkî ya şevê li ser baregeheke li El Enbarê bi kêmî ve 15 endamên Hêzên seferberiya gel a Iraqê hatine kuştin û 30 ji wan jî birîndar bûne. Komê mirina Saad Dawai, fermandarê operasyonên xwe li Enbarê, ragihandiye. Êrîşek li mala serokê PMFê Falih el-Feyyad li Mûsilê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891019 |sernav=US strikes reportedly kill, wound 30 PMF fighters in Iraq {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Hatiye ragihandin ku ev kom êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê û li êrîşên li dijî baregehên li Herêma Kurdistanê birêve dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603246138 |sernav=Airstrike hit PMF commander’s residence in Mosul, sources say |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Îranê bi mûşekan êrîşên li dijî Tel Avîv, Eylat, Dîmona û Heyfayê berdewam kiriye ku di encama êrîşan de gelek kes birîndar bûne. Kuweytê ragihandiye ku ji ber êrîşên Îranê zirar gihîştiye xetên elektrîkê.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Summers |pêşnav2=Charlie |paşnav3=Agencies |tarîx=2026-03-24 |sernav=4 people lightly hurt, buildings mangled as Iranian missile attack hits Tel Aviv |url=https://www.timesofisrael.com/idf-says-it-struck-islamic-guards-hq-in-tehran-man-lightly-wounded-as-iran-keeps-up-strikes/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mûşekên Îranê li ser Beyrûtê hatine têkbirin ku di encamê de birîndariyên bi sivikî çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.al-monitor.com/originals/2026/03/iranian-ballistic-missile-intercepted-over-lebanon-us-embassy-feared-target |sernav=Iranian ballistic missile intercepted over Lebanon, US Embassy feared as target - AL-Monitor: The Middle Eastʼs leading independent since 2012 |malper=www.al-monitor.com |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di êrîşa dronên Îranê ya li ser Behreynê de karkerek ji Morokoyê jiyana xwe jidest daye û çend leşker jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://orf.at/stories/3424849/ |sernav=Toter und Verletzte bei iranischen Angriffen auf Bahrain |malper=news.ORF.at |tarîx=2026-03-24 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=de |paşnav=red |pêşnav=ORF at/Agenturen }}</ref> === 25ê adarê === ==== Êrîşên Dewletên Yekbûyî û Îsraêlê ==== Di encama êrişên hewayî yên li ser Îranê de li bakurê rojavayê Îranê 11 kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603258688 |sernav=Eleven killed in strikes in northwest Iran, official says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Du tesîsên ku li Tehranê mûşekên krûzê çêdikirin bi êrîşên esmanî hatine hilweşandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603253966 |sernav=Cruise missile production sites in Tehran were hit, Israel says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Îsraêlê diyar kiriye ku wan navendeke lêkolînên deryayî li Îsfehanê wêran kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603252252 |sernav=Israel says it struck Iranian naval research center in Isfahan |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Di bersivdayîna hewayî ya Amerîkayê ya li dijî baregeheke heşda şabî ya li rojavayê Enbarê 7 endamên rêxistina heşda şabî hatine kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891115 |sernav=Deadly airstrike hits PMF site near army center in Iraq’s Anbar {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Balafirên bêmirov ên Îranê li balafirgeha navneteweyî ya Kuweytê depoyeke sotemeniyê armanc girtiye ku di encamê de şewateke derketiye, di heman demê de hêzên ewlehiyê ragihandin ku şeş balafirên din jî hatine têkbirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://gulfnews.com/world/gulf/kuwait/iranian-drone-strikes-hit-fuel-depot-at-kuwait-airport-1.500485349 |sernav=Iranian drone strikes hit fuel depot at Kuwait airport |malper=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |tarîx=2026-03-25 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en |paşnav=Amir |pêşnav=Khitam Al }}</ref> Mûşekek Îranê li ser Urdunê hatiye têk birin ku perçeyên mûşekê li nêzîkî bajarê paytext a Emmanê ketine xwarê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.turkiyetoday.com/region/iran-fires-missiles-at-israel-us-bases-in-kuwait-jordan-bahrain-3216847 |sernav=Iran fires missiles at Israel, US bases in Kuwait, Jordan and Bahrain |malper=Türkiye Today |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku herî kêm mûşekeke Îranê hatiye têkbirin. Îranê îdia kiriye ku wan mûşekên krûz ên Qader avêtine ser keştiya USS Abraham Lincoln.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Walia |pêşnav=Gandharv |tarîx=2026-03-25 |sernav=Did Iranian Navy cruise missiles hit USS Abraham Lincoln or is it just a wild claim? Iran strike claim, US response, West Asia war update |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/us/did-iranian-navy-cruise-missiles-hit-uss-abraham-lincoln-or-is-it-just-a-wild-claim-iran-strike-claim-us-response-west-asia-war-update/articleshow/129802009.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theweek.in/news/middle-east/2026/03/25/watch-iran-claims-second-missile-strike-on-uss-abraham-lincoln-amid-us-push-for-peace-talks.amp.html |sernav=WATCH: Iran claims second missile strike on 'USS Abraham Lincoln' amid US push for peace talks- The Week |malper=www.theweek.in |roja-gihiştinê=2026-03-27 }}</ref> Zirar negihîştiye keştiyê. Mûşekek Îranê li nêzîkî mezintirîn santrala elektrîkê ya Îsraîlê ya nêzîkî Haderayê ketiye xwarê. Hatiye ragihandin ku ti birîndar an jî zirar çênebûye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |tarîx=2026-03-25 |sernav=Iran appears to target Israeli power plant in missile attack, but misses |url=https://www.timesofisrael.com/iran-appears-to-target-israeli-power-plant-in-missile-attack-but-misses/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 26ê adarê === Malpera nûçeyan a amerîkî [[Axios]]ê bi agahiyên bidest xistina çar çavkaniyan, ragihandiye ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li ser vebijarkên ji bo êrîşa dawî ya li dijî Îranê dixebite, dibe ku di nav de bicihkirina leşkerên bejahiyên li ser axa Îranê û her wiha operasyoneke bombebaranê ya berfireh jî di nav xwe de bigire. Ev yek ji bo baştirkirina pozîsyona DYAyê di danûstandinên pêşerojê yên bi Îranê re an jî ji bo ku serok Trump bikaribe bi awayekî yekalî şer bi çalakiyek serketî bi dawî bike, hatiye armanckirin. Li gorî daxuyaniyê girtina an dorpêçkirina girava Çargê, xala sereke ya veguhestina petrola Îranê; girtina girava Larakê li tengava Hurmizê ku baregeh û sazîyên radarê yên Îranê lê ne; an jî destwerdana girava Ebû Mûsa, ku Îran beşa rojavayê Hurmizê ji vê giravê ve kontrol dike, di nav vebijarkan de ye. Bi awayekî din, DYA dikare tesîsan ji hewayê ve bombebaran bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Berman |pêşnav=Lazar |tarîx=2026-03-26 |sernav=US preparing ‘final blow’ options that could see use of ground troops if Iran talks fail — report |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-preparing-final-blow-options-that-could-see-use-of-ground-troops-if-iran-talks-fail-report/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Karbidestekî [[Pakistan]]ê ji ajansa nûçeyan a navneteweyî Reuters re gotiye ku Pakistan di danûstandinên bi DYAYê re gihîştiye wê encamê ku wezîrê derve yê Îranê Eraqçî û serokê parlamentoyê Xalîbaf ji lîsteya kuştinên armanckirî ya Îsraîlê hatine derxistin û her du kes wekê muxatabên sereke yên li Îranê hatine binav kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-26 |sernav=Israel backed off killing Iran’s Araghchi, Qalibaf at Pakistani-US request, Pakistani official says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-backed-off-killing-irans-araghchi-qalibaf-at-pakistani-us-request-pakistani-official-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Wezîrê derve yê Pakistanê Îshaq Dar piştrast kiriye ku di navbera DYA û Îranê de danûstandinên nerasterast ji bo bidawîkirina şerê wan têne kirin û peyam bi rêya Îslamabadê têne şandin. Çavkaniyek leşkerî ya Îranê ragihandiye ku ji ber îhtimala êrîşeke bejayî yê li ser eniya başûr a Îranê zêdetirî milyonek leşker hatine seferberkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549808/over-a-million-iranian-combatants-organized-for-ground-battle-with-us |sernav=Over A Million Iranian Combatants Organized for Ground Battle with US - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku hêzên wan ên hewayî di êrîşekê li bajarê bendera Bender Ebasê fermandarê payebilind ê hêzên deryayî yên artêşa pasdarên şoreşê Elî Reza Tengsîrî û serokê îstîxbarata deryayî Behnam Rezayî kuştine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=Katz confirms Israel has killed Iran official responsible for closing Hormuz, vows to hunt down IRGC ‘one by one’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/katz-confirms-israel-has-killed-iran-official-responsible-for-closing-hormuz-vows-to-hunt-down-irgc-one-by-one/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=IDF confirms killing IRGC Navy commander, says strike also killed Navy’s intel chief and rest of the Navy leadership |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-killing-irgc-navy-commander-says-strike-also-killed-navys-intel-chief/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Hêzên çekdar ên Îsraêlê piştre ragihandiye ku hemî fermandarên payebilind ên hêza deryayî ya pasdaran di êrîşê de jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |paşnav3=Staff |pêşnav3=ToI |tarîx=2026-03-26 |sernav=Israel says IRGC Navy’s commander, other chiefs killed; Qalibaf said removed from hit list |url=https://www.timesofisrael.com/israel-says-irgc-navy-commander-killed-iranian-top-envoy-said-removed-from-hit-list/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Îranê girtina 14 kesan li çar parêzgehên welat ragihandiye ku wekê sixûrên "dijminê amerîkî-siyonîst" û endamên komên terorîst hatine binavkirin. Ew bi plankirina êrîşên çekdarî li ser navendên hikûmet û medyayê û radestkirina agahî û cihên hêzên leşkerî û ewlehiyê yên Îranê an jî binesaziya krîtîk ji dijmin re, hatine tawanbarkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549648/people-arrested-in-iran-for-working-for-enemies |sernav=People Arrested in Iran for Working for Enemies - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Hizbullahê li nêzîkî Qantara, Taybeh û Debel a li başûrê Libnanê pevçûnên çekdarî bi leşkerên bejayî yên Îsraêlê re piştrast kiriye ku di wan pevçûnan de çend tankên Îsraêlê hatine armanc girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/26/3549546/hezbollah-inflicts-heavy-losses-on-israeli-forces-in-southern-lebanon |sernav=Hezbollah Inflicts Heavy Losses on Israeli Forces in Southern Lebanon - World news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> Artêşa Îsraêlê şerê bi Hizbullahê re piştrast kiriye ku tê de du leşkerên Îsraêlê jiyana xwe jidest dane û çend ji wan jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=IDF soldier killed during gunfight with Hezbollah members in southern Lebanon |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-soldier-killed-during-gunfight-with-hezbollah-members-in-southern-lebanon/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Li Nahariyeyê, di encama êrîşa mûşekî ya Hizbullahê de sivîlekî Îsraêlê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jfeed.com/news-israel/hezbollah-rocket-strike-nahariya |sernav=BREAKING: Hezbollah Rocket Strike: 30-Year-Old Killed, Another Seriously |malper=JFeed |tarîx=2026-03-26 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en |paşnav=Isaacson |pêşnav=Gila }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=Sgt. Aviaad Volansky killed in south Lebanon, 4 other soldiers wounded, says IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/sgt-aviaad-volansky-killed-in-south-lebanon-4-other-soldiers-wounded-says-idf/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, Kuweyt û Erebistana Siûdî dîsa êrîşên bi mûşek û dronan ên Îranê hatine armanc girtin<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/26/saudi-arabia-intercepts-destroys-over-30-drones-in-eastern-province- |sernav=Saudi Arabia intercepts, destroys over 30 drones in Eastern Province |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-26 |roja-gihiştinê=2026-03-27 |ziman=en }}</ref> ku du kes li Ebû Dabiyê jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-26 |sernav=Two people killed in Abu Dhabi after missile interception, media office says |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/two-people-killed-in-abu-dhabi-after-missile-interception-media-office-says/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Êrîşên Îran û Hizbullahê carek dîsa li dijî Îsraêlê hatine destpêkirin ku tenê di navbera nîvê şevê û nîvro de heft mûşekên Îranê ber bi Îsraêlê ve hatine avêtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-26 |sernav=No injuries reported in Iran’s 7th missile salvo of the day; forces heading to impact site |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/no-injuries-reported-in-irans-7th-missile-salvo-of-the-day-forces-heading-to-impact-site/ |roja-gihiştinê=2026-03-27 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> === 27ê adarê === ==== Êrîşên Îranê ==== Hêzên Îsraêlî ragihandine ku ji serê sibê ve Îranê 4 mûşek avêtine Îsraêlê, ku piraniya wan hatine têkbirin û di êrîşên mûşekên din de jî ti ziyan çênebûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-27 |sernav=Iran launches small number of missiles, with at least one cluster bomb, in 4th salvo today |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-launches-small-number-of-missiles-with-at-least-one-cluster-bomb-in-4th-salvo-today/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Kuweytê ragihandiye ku bi dronan û mûşekan êrîşî Bendera Mubarek El Kebîr hatiye kirin ku di encamê de ziyanên milkî çêbûne lê ti qurbaniyên mirovî çênebûne. Di heman rojê de rayedarên Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî ragihandine ku şeş mûşekên balîstîk û neh dronên ji Îranê hatine, bi tevahî hatine têkbirin. Êrîşeke mûşekî û bê firokevan a Îranê li ser baregeha hewayî ya prens Sultan zirar da çend balafirên dagirtina sotemeniyê yên amerîkî û deh leşkerên amerîkî bi giranî birîndar bûne ku didu ji wan jî "pir bi giranî" birîndar bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-03-27 |sernav=US troops wounded, several refueling planes damaged in Iranian attack on Saudi air base |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-troops-wounded-several-planes-damaged-in-iranian-attack-on-saudi-air-base-official/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/10-americans-injured-in-iranian-attack-on-saudi-airbase/ |sernav=10 Americans injured in Iranian attack on Saudi air base - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2026-03-27 |roja-gihiştinê=2026-03-28 |ziman=en-US}}</ref> ==== Êrîşên Îsraêlê ==== Êrîşên Îsraêlê li kargehên pargîdaniya Pola Mobarakeh û pargîdaniya Pola Khouzestanê ku bi rêzê ve li Îsfehan û Ahwazê ne, xistiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-27 |sernav=Air Force bombs two large steel factories in Iran partially owned by IRGC |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/air-force-bombs-two-large-steel-factories-in-iran-partially-owned-by-irgc/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Paşê êrîş li er kargeheke keka zer a nêzîkî Yezdê û reaktora ava giran a IR-40 li Arakê pêk hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Agencies |paşnav3=Staff |pêşnav3=ToI |tarîx=2026-03-27 |sernav=Israel bombs 2 IRGC-linked steel plants, 2 nuclear facilities as Iran vows revenge |url=https://www.timesofisrael.com/israel-bombs-2-irgc-linked-steel-plants-2-nuclear-facilities-as-iran-vows-revenge/ |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Artêşa Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Yezdê li cihekî sereke yê hilberîna mûşek û mayînên deryayî xistiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-891408 |sernav=IDF strikes Iran’s missile, sea mine production site in Yazd {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-27 |roja-gihiştinê=2026-03-28 |ziman=en}}</ref> Êrîşeke bi bombeyên komî ya Îranê li ser şeş deverên Îsraêlê li Ramat Gan çêbûne ku di encamê de kesek jiyana xwe jidest daye û sê kes jî birîndar bûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Correspondents |pêşnav=Ynet |paşnav2=correspondents |pêşnav2=ynet |tarîx=2026-03-27 |sernav=One killed in central Israel after Iranian cluster missile; multiple impact sites reported |url=https://www.ynetnews.com/article/hyy11e00vowx |roja-gihiştinê=2026-03-28 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> === 28ê adarê === Piştî ku peyvdarê leşkerî yê hûsiyan gotareke pêşkêş kiriye, mûşekek balîstîk ji Yemenê ber bi bajarê Beer Şeba li başûrê Îsraêlê ve hatiye avêtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Goodman |pêşnav=Rick |paşnav2=Vernon |pêşnav2=Hayden |paşnav3=Campbell |pêşnav3=Lucy |paşnav4=Olivares |pêşnav4=José |paşnav5=Ali |pêşnav5=Taz |paşnav6=Mackay |pêşnav6=Hamish |paşnav7=Frew |pêşnav7=Wendy |paşnav8=Goodman (now) |pêşnav8=Rick |paşnav9=Frew (earlier) |pêşnav9=Wendy |tarîx=2026-03-29 |sernav=Houthis join the fray – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/28/middle-east-crisis-live-iran-war-updates-trump-us-negotiations-israel-strikes-lebanon-tehran-syria-explosions |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=the Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> Piştê çend saetan mûşekeke hûsiyan ku Îsraêlê hedef digirtin hatiye têkbirin û droneke ji Yemenê li nêzîkî Eîlatê hatiye têkbirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF says it intercepted Houthi cruise missile earlier today |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-intercepted-houthi-cruise-missile-earlier-today/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Crissy |pêşnav=Ron |paşnav2=Crissy |pêşnav2=Ron |tarîx=2026-03-28 |sernav=Suspected Houthi drone intercepted over southern Israel, no injuries reported |url=https://www.ynetnews.com/article/hkk4gkboze |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> Du dronan li tesîsên bendergehên li Salalahê li başûrê Omanê xistine. Di vê êrişê de hatiye ragihandin ku karkerek birîndar bûye. Di heman rojê de Îranê diyar kiriye ku wan li nêzîkî bendergehê keştîyeke lojîstîkî ya artêşa Amerîkayê hedef girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://timesofoman.com/article/169963-drone-attack-targets-port-of-salalah-expat-worker-injured |sernav=Drone attack targets Port of Salalah, expat worker injured |malper=Times of Oman |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lbcgroup.tv/news/middleeastnews/919186/lbci-lebanon-articles/en |sernav=Iran military says targeted US vessel near Oman port |malper=LBCIV7 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di 28ê adarê de Îranê diyar kiriye ku wan depoyeke sîstema dijî-dronan a Ûkraynayê li Dubayê hedef girtiye ku wan ragihandye ku ev depo ji bo alîkariya hêzên amerîkî dihat bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.bd-pratidin.com/international/2026/03/28/59713 |sernav=Iran claims strike on Ukrainian defence site in UAE’s Dubai {{!}} {{!}} Bangladesh Pratidin |malper=en.bd-pratidin.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=bn |paşnav=Pratidin |pêşnav=Bangladesh}}</ref> Balafirên bêmirov ên Îranê li balafirgeha navneteweyî ya Kuweytê xistine û di encamê de sîstema radarê xera bûye. Agirê ku 3 roj di depoya sotemeniyê ya balafirgehê de berdewam dikir, di dawiyê de hatiye vemirandin. Artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan baregehên rêxistina Ppîşesaziyên deryayî ya li Tehranê û kargehên din ên çêkirina çekan û parastina hewayî ya Îranê bombebaran kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF says it bombed Tehran HQ of Iranian naval weapons and ship producer |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-bombed-tehran-hq-of-iranian-naval-weapons-and-ship-producer/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di heman demê de êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kiriye. Di 28ê adarê de êrîşeke dronî li dijî avahiya serokê Herêma Kurdistanê Nêçîrvan Barzanî li Dihokê pêk hatiye. Di dîmenan de hatiye dîtin ku dron li ber derê avahiya dikeve.<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/30406 |sernav=KCK'YÊ ÊRIŞA LI SER MALA NÊÇÎRVAN BARZANÎ ŞERMEZAR KIR |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=kr}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2903202614 |sernav=Brîtanya: Em êrişa li mala Nêçîrvan Barzanî bi tundî şermezar dikin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2803202624 |sernav=Mezlûm Ebdî li ser êrişa li mala Nêçîrvan Barzanî hatiye kirin daxuyanî da |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di şeva 28ê adarê de êrîşeke li Tehranê ziraran daye avahiyên Zanîngeha Zanist û Teknolojiyê ya Îranê. Artêşa Îranê gef xwariye ku dê êrîşî zanîngehên amerîkî yên li herêmê bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603281733 |sernav=Blast damage hits Iran University of Science and Technology |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-28 |sernav=Iran threatens to hit US universities in the Middle East in retaliation for alleged strike on two universities |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-threatens-to-hit-us-universities-in-the-middle-east-in-retaliation-for-alleged-strike-on-two-universities/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Paşê, li gorî agahiyan, êrîşên Îsraêlê li ser depoyeke avê li Heftkelê ketin û Elî Fûladwend ku serokê beşa lêkolînê ya rêxistina nûbûn û lêkolînên parastinê, li Borujerdê bû ligel endamên malbata xwe jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=ynet |tarîx=2026-03-28 |sernav=IDF strikes infrastructure in Iran; reports: senior nuclear program official killed |url=https://www.ynetnews.com/article/syc7d3ssbg |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref> Mirina Fûladwend paşê ji aliyê medyaya Îranê ve hatiye piştrast kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603288568 |sernav=Research chief of Iran suspected nuclear weapons program killed in airstrikes |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en}}</ref> Di heman rojê de li Eştaolê di êrîşeke mûşekî ya balîstîk de 19 kes birîndar bûne û di encamê de gelek xaniyan jî zirarê dîtiye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |paşnav2=Staff |pêşnav2=ToI |tarîx=2026-03-28 |sernav=Several hurt as Iranian missile hits Jerusalem-area town; Hezbollah continues to strike north |url=https://www.timesofisrael.com/several-hurt-as-iranian-missile-hits-jerusalem-area-town-hezbollah-continues-to-strike-north/ |roja-gihiştinê=2026-03-29 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Hêzên deryayî yên brîtanî biryarê daye ku keştiyeke amfîbî ya RFA Lyme Bay ku bi dronên nêçîrvaniya mînan ve hatiye sazkirin, bişîne Tengava Hurmizê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.thetimes.com/uk/politics/article/rfa-lyme-bay-mine-hunting-iran-strait-hormuz-khft3jm3k |sernav=Navy fits RFA Lyme Bay with mine-hunting drones to end Iran blockade |malper=www.thetimes.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-29 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}</ref> ==== Erîşên li dijî Herêma Kurdistanê ==== Di roja 28 adarê de bi dronan li Dihokê li dijî avahiyê serokê Herema Kurdistanê [[Nêçîrvan Barzanî]] pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/kmr/story/903911/slug |sernav=Mesrûr Barzanî bi tundî êrîşa ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |malper=Mesrûr Barzanî bi tundî êrîşa ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Kurdistan24}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/kmr/story/904224/slug |sernav=Brîtanya êrîşa li ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |malper=Brîtanya êrîşa li ser mala Nêçîrvan Barzanî şermezar dike |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |paşnav=Kurdistan24}}</ref> Di heman demê de ji aliyê rayedarên Herêma Kurdistanê ve hatiye ragihandin ku heta 28 adarê bi 5 car ofîsên fermî yên rêveberiya Herêma Kurdistanê ji aliyê dronan ve bûye armaca êrîşan. Hatiye texmîn kirin ku ev êrîş ji aliyê komên heşda şabî yên ku nav sinorê Iraqê de ne pêk hatiye. Di derbarê êrîşan de [[Mesûd Barzanî]] banga li hikûmeta Iraqê kiriye ku di derbarê van komên êrîşkar de helwesta xwe diyar bikin. === 29ê adarê === Di 29ê adarê de, di encama êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê ya li ser bajarê Bender Hamîr a li başûrê Îranê herî kêm 5 kes jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sanger |pêşnav=David E. |paşnav2=Boxerman |pêşnav2=Aaron |paşnav3=Mahoozi |pêşnav3=Sanam |tarîx=2026-03-29 |sernav=Trump Says Iran Agreed to Allow 20 More Ships of Oil Through Strait of Hormuz |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/30/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Mûşekek Îranê li kargeheke kîmyewî ya li herêma pîşesaziyê ya Neot Hovav a li herêma Negev a Îsraêlê armanc digire. Di vê êrîşa Îranê de kesek birîndar bûye û ev yek fikarên li ser rijandina gazê ya xeternak zêde kiriye. Di dîmenan de hatiye dîtin ku karwaneke heşda şabî derbasê bajarê Xoremşehrê dibe ku li ser sinorê Iraqê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603282000 |sernav=Video: Tehran-backed militia convoy seen moving from Iraq toward Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-28 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> DYA û Îsraêlê bi tevahî êrîşî çar tesîsên sereke yên hilberîna mûşekên balîstîk û 29 cihên avêtina mûşekan kirine. Kompleksên leşkerî yên li Xocir, Şahrûd, Parçîn û Hekîmiyeyê zirareke mezin dîtine û pisporan texmîn kirine ku zirara li van tesîsan dibe ku kapasîteya Îranê ya hilberîna mûşekên balîstîk ên xwedî menzîla kurt û navîn heta ku tesîs ji nû ve werin avakirin, rawestandiye. Li Xocîr û Şahrûdê, avahiyên tevlihevkirin û rijandinê, xetên hilberîna serên şer û tesîsên ku pêkhateyên sotemeniyên girîng hildiberînin bûne hedef; li Parçînê, motorên sotemeniya mûşekan a hişk û tesîsa Taleghan 2 zirar dîtine. Kompleksa Hekimiyeyê tesîsên hilberîna sotemeniya şil û cihê avêtina mûşekan dihewîne ku hatiye diyarkirin 19 avahî li wir hatine hedef girtin. Her wiha, gelek avahî û deriyên tunelan ên li baregehên mûşekî yên Xorgu û Îmam Elî hatine armanc girtin.<ref name="Bern2026">{{Jêder-malper |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-special-report-march-29-2026/ |sernav=Iran Update Special Report, March 29, 2026 |malper=Institute for the Study of War |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en-US |paşnav=Bern |pêşnav=Stefaniia}}</ref> Bandorên şer ên li ser siyaset û aboriya navxweyî ya Îranê jî eşkere bûne. Karbidestên sipaha pasdarên şoreşa îslamî hişyariyên serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan a li ser bandora aborî ya şer paşguh kirine. Pezeshkian diyar kiriye ku şer bi giranî zirarê daye aboriya welat û heke di navbera DYA û Îsraêlê de agirbest neyê bidestxistin, di nav sê çar hefteyan de dikare hilweşîneke aborî li Îranê çêbike. Rejîm hewl dide ku bi bikaranîna hestên neteweperest raya giştî bikişîne ser piştgiriya ewlehiya navxweyî û şer û bi vî awayî kampanyayeke leşkerî ya dilxwazî bi navê "canfêda" dest pê dike.<ref name="Bern2026"/> === 30ê adarê === ==== Erîşên DYA û Îsraêlê ==== Li gelek deverên Îranê ku di nav de Abad, Endîşe, Navçeya 15, Evîn, Mesûdiye, Nobonyad, Qeleh Hesen Xan û Seadatê, teqîn çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603299006 |sernav=Explosions, fighter jet activity reported across multiple provinces in Iran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Îsraêlê ragihandiye ku wan li Tehranê navendên fermandariya mobîl û cihên ku ji bo çêkirina çekan hatine bikar anîn hedef girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603293568 |sernav=Israel says it struck mobile command centers in Tehran |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-29 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Di êrîşa DYA û Îsraêlî ya li ser gundekî Îranê de şeş kes jiyana xwe jidest dane û di encama êrîşan de pênc xanî hilweşiyane û 22 kes jî birîndar bûne. Piştî ku binesaziya elektrîkê ji ber parçeyên şarapnelê zirar dîtine, li hinek deverên Tehran û parêzgeha Alborzê, tevî Kerecê, elektrîka bajaran hatiye qutkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-29 |sernav=Iranian minister confirms blackouts in parts of Tehran and in Karaj after strikes hit power grid |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-minister-confirms-blackouts-in-parts-of-tehran-and-in-karaj-after-strikes-hit-power-grid/ |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA) ragihand ku reaktora ava giran a IR-40 piştî ku di êrîşa Îsraîlê ya 27ê Adarê de zirareke giran dîtiye û êdî nexebitiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/03/30/iran-s-heavy-water-production-plant-no-longer-operational-iaea-says |sernav=Iran’s heavy water production plant no longer operational, IAEA says |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> Li gelek deverên Îranê ku di nav wan de Girava Kiş, Girava Qeşm û Bandar Ebas ên li parêzgeha Hormozgan, li Babol a li parêzgeha Mazenderan, li Dêhgolan a li parêzgeha Kurdistanê û li Tebrîz a li parêzgeha Azerbaycana Rojhilat, teqîn û êrîş çêbûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603302665 |sernav=New wave of strikes reported across several Iran provinces |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-30 |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Mûşekek Îranê li tesîseke kîmyayî ya ADAMA li Ne'ot Hovav ketiye û di encamê de kesek birîndar bûye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Curiel |pêşnav=Ilana |paşnav2=Curiel |pêşnav2=Ilana |tarîx=2026-03-29 |sernav=Iran targets southern Israel: impacts in Be'er Sheva, industrial plant hit in Neot Hovav |url=https://www.ynetnews.com/article/bjhifiijwl |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=Ynetglobal |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Surkes |pêşnav=Sue |tarîx=2026-03-29 |sernav=Ministry says hazardous materials leak has been ruled out after missile fragment hit factory in south |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/ministry-says-hazardous-materials-leak-has-been-ruled-out-after-missile-fragment-hit-factory-in-south/ |roja-gihiştinê=2026-03-31 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di derengiya 29ê adarê, balafirên bêpîlot ên Îranê li Kuweytê li baregeheke leşkerî dana û di encamê de 10 leşker birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/30/iranian-attack-damages-kuwait-power-and-desalination-plant-kills-worker |sernav=Iranian attack damages Kuwait power and desalination plant, kills worker |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2026-03-31 |ziman=en}}</ref> === 31ê adarê === ==== Êrîşên DYA û Îsraêlê ==== Li gorî artêşê di 31ê adarê de êrîşên hewayî yên DYA û Îsraêlê li dijî depoyên cebilxaneyê yên li Îsfehanê<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=US hits Iranian ammunition bunkers, causing major explosions |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-hits-iranian-ammunition-bunkers-causing-major-explosions/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> û her wiha li dijî tesîsên hilberîna çekan û pargîdaniyeke dermanan li Tehranê berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=IDF says it struck Iranian sites for missile components, anti-aircraft weapons |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-struck-iranian-sites-for-missile-components-anti-aircraft-weapons/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP |tarîx=2026-03-31 |sernav=Iran claims US-Israel strikes targeted major pharmaceutical company |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-claims-us-israel-strikes-targeted-major-pharmaceutical-company/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Agencies and ToI Staff |tarîx=2026-04-01 |sernav=Acknowledging strike, Iran FM claims fentanyl factory only supplying ‘hospital drugs’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/acknowledging-strike-iran-fm-claims-fentanyl-factory-only-supplying-hospital-drugs/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, Mehdî Wefaî ku endezyarê sereke yê hêza Qudsê ya Muhafizên Şoreşê li Libnanê ye, li Mahallatê di êrîşan de jiyana xwe jidest daye. Wezareta Tenduristiyê ya Libnanê ragihandiye ku di êrîşên hewayî yên Îsraêlê ya di tevahiya rojê de li herêmên Tyr, Saydon û Bint Cubeyl herî kêm heşt kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=AFP and ToI Staff |tarîx=2026-03-31 |sernav=Israeli strikes in south Lebanon kill 8, including paramedic — Lebanon Health Ministry |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-strikes-in-south-lebanon-kill-8-including-paramedic-lebanon-health-ministry/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Di heman rojê de artêşa Îsraêlê kuştina Hec Haşem di êrîşeke esmanî de li Beyrûtê ragihandiye ku di îlona sala 2024an de eniya başûr a Hizbullahê ji Elî Karakî wergirtibû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-04-01 |sernav=Top Hezbollah commander killed by Israeli Navy in Beirut — IDF |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/top-hezbollah-commander-killed-by-israeli-navy-in-beirut-idf/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Li gorî çavkaniyên filistînî, di êrîşên hewayî yên Îsraêlê ya li ser Cebeliye û Xan Yûnisê ya li Şerîda Xezzeyê de pênc kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |tarîx=2026-03-31 |sernav=Israeli strikes kill five in Gaza Strip, medics say |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-strikes-kill-five-in-gaza-strip-medics-say/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref> ==== Êrîşên Îranê ==== Artêşa Îranê êrîşên xwe yên li ser yekîneyên amerîkî yên li baregeha hewayî ya prens Siltan a li Erebistana Siûdî,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/04/01/3554165/irgc-destroys-us-aircrew-accommodation-in-al-kharj-air-base-targets-200-personnel |sernav=IRGC Destroys US Aircrew Accommodation in Al Kharj Air Base, Targets 200 Personnel - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> keştiyeke konteyner a Îsraêlê li avên navendî yên Kendava Farisî, xaleke kombûnê ya hêzên deryayî yên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li peravên Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî, pergala parastina dronan a flota pêncemîn a amerîkî ya li derveyî baregeha xwe ya nêzîkî balafirgeha Behrêynê û du pergalên radarê amerîkî li baregeha Ehmed el-Cabirê, li Kuweytê ragihandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/31/3553369/irgc-launches-blitz-on-us-israeli-targets |sernav=IRGC Launches Blitz on US, Israeli Targets - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> Her wiha, droneke MQ-9 li ser Îsfehanê û droneke LUCAS li ser Qeşmê hatin têk birin ku bi vî awayî hejmara dronên amerîkî-îsraêlî yên ku ji destpêka şer ve hatine xistin gihîştiye 147 dronan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/31/3553408/iranian-army-shoots-down-intruding-mq-9-lucas-drones |sernav=Iranian Army Shoots Down Intruding MQ-9, LUCAS Drones - Politics news |malper=Tasnim News Agency |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> Erebistana Siûdî<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/03/31/saudi-arabia-intercepts-destroys-two-drone-attacks- |sernav=Saudi Arabia intercepts, destroys two drone attacks |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> û Mîrnişînên Yekbûyî yên Erebî operasyonên parastina hewayî ragihandine<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/2026/03/31/euronews-journalists-report-multiple-blasts-in-dubai-in-iranian-missile-and-drone-attack |sernav=Iran launches missile and drone barrage on Dubai, Kuwaiti tanker hit. |malper=www.euronews.com |roja-gihiştinê=2026-04-04}}</ref> û di heman rojê de Îsraêl dîsa ji aliyê Îran û Hizbullahê ve bi roketan hate hedefgirtin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Fabian |pêşnav=Emanuel |tarîx=2026-03-31 |sernav=No injuries reported in Iran’s latest volley of missiles at central Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/no-injuries-reported-in-irans-latest-volley-of-missiles-at-central-israel/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-891733 |sernav=Northern Israel faces over 50 Hezbollah rocket launches, drone infiltrations {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en}}</ref> ==== Revandina rojnemavana amerîkî ==== Wezareta karên hundir a Iraqê û wezareta karên derve ya DYAyê ragihandine ku rojnamevana serbixwe ya amerîkî Shelly Kittelson li Bexdayê ji aliyê rêxistina terorîst a lîwayên Hizbullahê ya ku Îran piştgiriyê dide wan ve hatiye revandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yled478zwo |sernav=US journalist Shelly Kittleson kidnapped in Baghdad |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-31 |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en-GB}}</ref> === 1ê nîsanê === Di 1ê nîsana 2026an de, Ajansa Nûçeyan a Mehr ku ajanseke nîvfermî ya nûçeyan a dewleta Îranê ye, ragihandiye ku analîstê siyasî û wezîrê derve yê berê Kemal Xerazî di êrîşeke asmanî ya li ser mala wan de bi giranî birîndar bûye û hevjîna wî jî jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/04/01/former-iran-fm-seriously-injured-wife-killed-in-tehran-strike |sernav=Former Iran FM ‘seriously injured,’ wife killed in Tehran strike |malper=Al Arabiya English |tarîx=2026-04-01 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en}}</ref> Karbidestên îranî êrîş wekê hewldanek ji bo têkbirina pêvajoya dîplomatîk bi nav kirine û diyar kirine ku Xerazî civînek plankirî di navbera karbidestên Îranî û cîgirê serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê JD Vance de koordîne dikir.<ref name="KannoYoungs2026">{{Jêder-nûçe |paşnav=Kanno-Youngs |pêşnav=Zolan |tarîx=2026-04-01 |sernav=Trump Claims Military Success but Offers No Clear Timeline to End Fighting |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/01/world/iran-war-trump-oil-news |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Li gorî agahiyan, di êrîşên esmanî yên li ser Girava Hengamê ku xakeke Îranê ya li Tengava Hurmizê ye, heft kes birîndar bûne.<ref name="KannoYoungs2026"/> Di heman demê de, Donald Trump diyar kiriye ku ew êdî ji ber uranyuma dewlemendkirî ya bin erdê ya Îranê ne xemgîn e.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=negotiate |pêşnav=the United States to |paşnav2=sabotage |paşnav3=years |pêşnav3=attack the Iranian nuclear program for the past 25 |tarîx=2026-04-01 |sernav=‘I Don’t Care About That’: Trump Says Iran’s Enriched Uranium Is Not a Concern |url=https://www.nytimes.com/2026/04/01/us/politics/trump-iran-war-nuclear-uranium.html |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Ji aliyê din ve, Benjamin Netanyahu îdia kiriye ku êrîşên ji aliyê Amerîka û Îsraêlê ve hatine kirin, şiyana Îranê ya hilberîna çekên navokî û mûşekên balîstîk ji holê rakirine û ev yek "du gefên hebûnî" yên li ser Îsraêlê ji holê rakiriye.<ref name="KannoYoungs2026"/> Serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan nameyeke vekirî ji bo welatiyên amerîkî belav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lee |pêşnav=Chantelle |tarîx=2026-04-02 |sernav=Iranian President Pens Open Letter to American People |url=https://time.com/article/2026/04/01/iran-war-president-open-letter-american-people/ |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=Time |ziman=en-US |issn=0040-781X}}</ref> === 2ê nîsanê === Di 2ê nîsanê de Donald Trump gotarek li seranserê welêt pêşkêş kiriye û diyar kiriye ku êrîşan sîstemên mûşek û dronan ên Îranê "bi awayekî dramatîk kêm kirine". Wî her wiha diyar kiriye ku êrîşên li ser Îranê dê di du-sê hefteyên bê de zêdetir bibin bi armanca "vegerandina wan ji bo serdema kevirî, cihê ku ew lê ne".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Broadwater |pêşnav=Luke |paşnav2=Pager |pêşnav2=Tyler |tarîx=2026-04-02 |sernav=5 Takeaways From Trump’s Address on Iran |url=https://www.nytimes.com/2026/04/01/us/politics/trump-iran-war-address-takeaways.html |roja-gihiştinê=2026-04-17 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Li gorî agahiyan du êrîşên ji aliyê DYAyê ve li ser Pira B1 a ku di navbera Tehran û Kerecê de ye û wekê pira herî bilind a Rojhilata Navîn hatiye binavkirin pêk hatiye ku di encamê de heşt kes hatine kuştin, 95 kes birîndar bûne û pir jî hilweşiyaye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.al-monitor.com/originals/2026/04/trump-announces-destruction-irans-tallest-bridge |sernav=Trump announces destruction of Iran's tallest bridge - AL-MONITOR: The Middle Eastʼs leading independent news source since 2012 |malper=www.al-monitor.com |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en}}</ref> Di dema êrîşê de, gelek malbatên îranî li parkên di bin pirê de ku ji bo pîrozbahiyên Sizdeh Be-Dar kom bibûn, hebûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/persian/articles/cgk03vyre3ko |sernav=واکنش‌ها یه حمله هوایی به «بلندترین پل خاورمیانه» در کرج؛ از نگرانی از بازگشت به «عصر حجر» تا «بهترش را می‌سازیم» |malper=BBC News فارسی |tarîx=2026-04-03 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=fa}}</ref> Îranê ragihandye ku Enstîtuya Pasteur a sedsalî û navendeke bijîşkî, di encama êrîşan de zirareke cidî dîtiye. Wezîrê berevaniya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Hegseth pesnê xwe daye ku "tevahiya rojê mirin û wêranî ji esîman ve çêbûye".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260402-trump-gloats-on-possible-war-crimes-in-iran-but-punishment-distant |sernav=Trump gloats on possible war crimes in Iran, but punishment distant |malper=France 24 |tarîx=2026-04-02 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en}}</ref> Hêzên oarastina Îsraêlê ragihandiye ku wan di êrîşekê de li herêma Kirmaşanê ya Îranê, fermandarê mûşekên balîstîk ên Îranê Mekrem Atimî û çend fermandarên tabûrê ji yekîneya mûşekên balîstîk ên navendî ya Îranê ya Atimî kuştine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-891953 |sernav=IDF kills Iranian ballistic missile chief, strike targets key supply bridge {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-04-02 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.israelnationalnews.com/flashes/682113 |sernav=IDF eliminates Iranian ballistic missile commander in Kermanshah region |malper=Israel National News |tarîx=2026-04-16 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en}}</ref> Êrîşeke mûşekî ya balîstîk a Îranê li Petah Tikva zirar daye kargeheke dronên Îsraêlê.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Kogan |pêşnav=V.S. |paşnav2=Berkovich |pêşnav2=I.V. |tarîx=2019-12-15 |sernav=Silver, gold and palladium leaching from electronic scrap using bromine- bromide solution |url=https://doi.org/10.31643/2019/6445.36 |kovar=Kompleksnoe Ispolʹzovanie Mineralʹnogo syrʹâ/Complex Use of Mineral Resources/Mineraldik Shikisattardy Keshendi Paidalanu |cild=311 |hejmar=4 |rr=35–47 |doi=10.31643/2019/6445.36 |issn=2224-5243}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.calcalistech.com/ctechnews/article/b1bptztoze |sernav=Israeli drone factory hit by Iranian missile |malper=ctech |tarîx=2026-04-03 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en}}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/defense-and-tech/article-892002 |sernav=AeroSentinel production facility damaged by Iranian missile attack {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2026-04-03 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=en}}</ref> === 5ê nîsanê === == Êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê == {{Gotara bingehîn|Êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 2026}} Ji destpêka şer ve Herêma Kurdistanê bûye armanca êrîşan. Êrîşên li ser [[Herêma Kurdistanê]] di 28ê sibata 2026an despêkiriye ku gelek deverên li parêzgeha Hewlêrê û parêzgeha Silêmanî rasterast bûne armanca êrîşên dronên Îranê û heşda şabî ku ji nav sinorê Iraqê ve êrîşê Herêma Kurdistanê kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.state.gov/releases/office-of-the-spokesperson/2026/03/joint-statement-on-irans-missile-and-drone-attacks-in-the-region/ |sernav=Joint Statement on Iran’s Missile and Drone Attacks in the Region |malper=United States Department of State |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US }}</ref> Di êrîşan de deverên derdor ên [[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]] hatiye armanc girtin ku hêzên amerîkî yên [[Hevpeymaniya Navneteweyî li dijî Daişê|hevpeymaniya navneteweyî ya li dijî DAIŞê]] li deverên bûn û yek ji van xalan balyozxaneya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ya Hewlêrê bû ku bibû armanca êrîşan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-evening-special-report-march-1-2026/ |sernav=Iran Update Evening Special Report, March 1, 2026 |malper=Institute for the Study of War |tarîx=2026-03-02 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en-US |paşnav=Sleiman |pêşnav=Nadia }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |sernav=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |malper=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Di 12ê adarê de baregeheke leşkerî ya [[Îtalya]]yê ya li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] rasterast bûye armanceke êrîşa mûşekan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202603120049 |sernav=Missile hits Italian base in Erbil, no injuries reported |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en }}</ref> Piştê re ji aliyê rayedaran ve hatiye ragihandin ku di vê êrişê de ti birîndar çênebûne. Di roja 12ê adarê de kampeke perwerdeyê ya ku ji aliyê leşkerên [[Fransa]]yê li Hewlêrê ve dihatin bikaranîn rasterast bûye armanca êrîşan ku fermandarê [[Fransayî|fransî]] ya bi navê Arnaud Frion ku ji Tabûra 7em a şopvanên alpînê bû ku bi eslê xwe ji bajarê [[Varces-Allières-et-Risset|Varces]], Isèreyê bû di êrîşê de jiyana xwe jidest daye û şeş leşker jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260312-middle-east-war-live-israel-lebanon-iran-gulf |sernav=French soldier killed in drone attack in Iraq’s Kurdish region, Macron says |malper=France 24 |tarîx=2026-03-12 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en }}</ref> Heta 17ê adarê nêzîkî 300 êrîş li hemberî Herêma Kurdistanê pêk hatine. Di êrîşên de gelek deverên li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêr]] û [[Silêmanî (bajar)|Silêmanî]] rasterast bûne armanca êrîşan. Herêma Kurdistanê ji destpêka şer ve ku di 28ê adarê de hatibû destpêkirin bûye armaca êrîşên Îranê û bi taybetî êrîşên heşda şabiyên ku ji nav sinorê Iraqê ve êrîşê Herêma Kurdistanê kirine. Di van êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 6 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://channel8.com/kurmanci/news/30290 |sernav=WEZARETA PÊŞMERGEYAN: 6 PÊŞMERGEYÊN LEHENG ŞEHÎD BÛN |malper=Channel8 |roja-gihiştinê=2026-03-25 |ziman=kr }}</ref> 6 pêşmergeyên [[Rojhilata Kurdistanê]] û fermanderekî fransî jiyana jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fdd.org/analysis/2026/03/11/us-condemns-iranian-and-militia-attacks-in-iraq-amid-unclaimed-airstrikes-on-tehran-backed-militias/ |sernav=US condemns Iranian and militia attacks in Iraq amid unclaimed airstrikes on Tehran-backed militias |malper=FDD |tarîx=2026-03-11 |roja-gihiştinê=2026-03-16 |ziman=en |paşnav=Frantzman |pêşnav=Seth J. }}</ref> Ji ber van êrîşên li dijî Herêma Kurdistanê 20 pêşmergeyên Herêma Kurdistanê jî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/240320266 |sernav=Di 24 demjimêran de 25 caran êrişî Herêma Kurdistanê hat kirin |malper=rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-03-25 |ziman=en }}</ref> == Bandora şer == Îsraîlê rewşa awarte li seranserê welêt ragihandiye ku diyar kiriye ku ev mezintirîn êrîş ew ku wan li hemberî Îranê pêk anîye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |sernav=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran’s retaliation |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=McCluskey |pêşnav=Christian Edwards, Karina Tsui, Mitchell }}</ref> Îsrael Katz daxuyaniyek daye û gotiye "Li gorî benda 9C(b)(1) a qanûna parastina sivîl, 5711-1951, di bin desthilata min de û piştî ku ez piştrast bûm ku ihtîmaleke mezin a êrîşekê li ser nifûsa sivîl heye ku ez bi vê yekê li seranserê axa welat eniya navxweyî radigihînim."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896765/slug |sernav=Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration |malper=Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Rojnameya New York Times diyar kiriye ku dibistan û cihên kar ên Îsraîlê jî dê werin girtin û kombûnên giştî werin betalkirin. Li Îranê qutbûna înternetê "nêzîkî tevahiya welat" ji nû ve hatiye pêkanîn ku NetBlocksê ragihandiye ku girêdana înternetê li Îranê daketiye ji %4 ê ji astên asayî.<ref name=":4"/><ref>{{Jêder-malper |url=https://mastodon.social/@netblocks/116147264437940657 |sernav=NetBlocks (@netblocks@mastodon.social) |malper=Mastodon |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=ku }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/fa/202602281170 |sernav=نت‌بلاکس از خاموشی اینترنت در ایران خبر داد |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=fa }}</ref> === Girtina qada hewayî === Piştî êrîşan ji ber ku dewletên herêmî qada hewayî girtin, qada hewayî ya Îranê bi piranî ji bo balafirên sivîl vala bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602284853 |sernav=Iran’s skies empty after strikes as regional states close airspace |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> Bi dest pêka êrîşan re Behreyn, Iraq, Îsraêl, Kuweyt, Qeter, Sûriye û Mîrgehên Yekbûyî yên Erebî qadên xwe yên hewayî girtine û gelek balafir ber bi cihên din ve hatin veguhastin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Israel closes airspace after strikes on Iran |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Lehmann |pêşnav=Noam |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iraq shuttering airspace after US, Israel strike Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iraq-shuttering-airspace-after-us-israel-strike-iran/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Edit |tarîx=2026-02-28 |sernav=Syria shutters airspace |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/syria-shutters-airspace/ |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Times of Israel |ziman=en-US |issn=0040-7909 }}</ref> Pargîdaniyên hewayî yên navneteweyî yên wekê Air India, Biman Bangladesh Airlines, British Airways, Cathay Pacific Airways, IndiGo, Lufthansa, Virgin Atlantic û Wizz Air ji ber şer û pevçûnan seferên xwe yên bo Rojhilata Navîn ji bo demên cuda cuda rawestandin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran-Israel war: Air India, IndiGo and multiple other airlines suspend flights. Check full list |url=https://economictimes.indiatimes.com/nri/latest-updates/iran-israel-war-multiple-airlines-suspend-flights-check-full-list/articleshow/128879934.cms?from=mdr |roja-gihiştinê=2026-02-28 |xebat=The Economic Times |issn=0013-0389 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/46mwakjn9t |sernav=Biman suspends Middle East flights amid conflict |malper=Prothomalo |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en |paşnav=BSS }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo |sernav=What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en-GB }}</ref> === Girtina Tengava Hurmizê === Raporeke Reutersê ji berpirsekî operasyona aspidesê veguhestiye ku gotiye li gorî guhdarîkirinên radyoya pir bilind (VHF), pasdarên şoreşa îslamî ya Îranê [[Tengava Hurmiz]]ê ji bo çûnûhatina keştiyan girtiye. Rayedareke [[Yekîtiya Ewropayê]] ragihandiye ku peyamên ku keştî dibêjin "destûr nayê dayîn ku tu keştî ji Tengava Hormuzê derbas bibe" werdigirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/irgc-says-no-ship-allowed-pass-strait-hormuz-according-eu-official |sernav=IRGC says 'no ship allowed to pass Strait of Hormuz', according to EU official |malper=Middle East Eye |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602288034 |sernav=‘No ship allowed to pass Strait of Hormuz,’ Iran warns vessels - Reuters |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-02-28 |ziman=en }}</ref> == Qurbaniyên şer == == Bertek == === Îran === Wezareta derve ya Îranê gefa bersivdanê li hember êrîşa hêzên amerîkî li ser bingehên amerîkî yên li Kendava Farsê xwariye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |sernav=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/202602284010 |sernav=Iran decries attacks, vows response as it appeals to Security Council |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> Konseya bilind a ewlekariya neteweyî ya Îranê ragihandiye ku welatê wan rastî "operasyoneke hewayî ya hovane" ji aliyê Amerîka û Îsraîlê ve hatiye û gotiye: "Ev yek careke din di dema danûstandinan de qewimiye û dijmin xeyal dike ku miletê berxwedêr ê Îranê dê bi van kiryarên tirsonek daxwazên wan ên biçûk radest bibe." Wezîrê derve yê Îranê Ebas Eraqçî êrîşê wekê "bi tevahî bêsedem, neqanûnî û bêexlaq" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo |sernav=What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> === Dewletên Yekbûyî === Serokê Dewletên Yekbûyî [[Donald Trump]] piştrast kiriye ku artêşa amerîkî li Îranê dest bi "operasyonên şer ên mezin" kiriye û şer wekê "operasyoneke mezin û berdewam a ji bo pêşîgirtina li vê dîktatoriya pir xerab û radîkal ku gefê li Amerîkayê dixwe" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Tyler Pager |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Trump says military campaign is "massive and ongoing" |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Di vîdyoyekê de ku li ser Truth Social hatiye weşandin, Trump ji nû ve destnîşan kiriye ku "Armanca wan ew e ku ew bi rakirina gefên nêzîk ên ji rejîma Îranê ku komeke hovane ya mirovên pir dijwar û tirsnak, gelê amerîkî biparêzin" û di axavtina xwe de gotiye: "47 sal in, rejîma Îranê Mirin ji bo Amerîkayê diqîre û kampanyayeke bêdawî ya xwînrijandin û kuştinên girseyî dimeşîne ku Dewletên Yekbûyî, leşkerên me û mirovên bêguneh, li gelek welatan armanc digire."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Trump confirms in video message that military campaign in Iran has begun |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Trump ragihandiye ku piştî kuştina Elî Xamineyî, danûstandinên bi Îranê re hêsantir dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143 |sernav=Live - Trump says talks easier after Khamenei, Iran vows ‘devastating’ response |malper=www.iranintl.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> === Îsraêl === Serokwezîrê Îsraêlê Benjamîn Netanyahu diyar kiriye ku armanca êrîşan "jiholêrakirina gefa hebûnî ya ku ji aliyê rejîma li Îranê ve tê çêkirin" e û diyar kiriye ku "çalakiya me ya hevbeş dê şert û mercan ji bo gelê wêrek ê Îranê biafirîne da ku çarenûsa xwe bigire destên xwe."<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Estrin |pêşnav=Daniel |tarîx=2026-02-28 |sernav=Iran's supreme leader, Ayatollah Ali Khamenei, has been killed |url=https://www.npr.org/2026/02/28/nx-s1-5730158/israel-iran-strikes-trump-us |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=NPR |ziman=en }}</ref> Wezîrê derve Gideon Sa'ar gotiye ku kiryara leşkerî li dijî Îranê bi awayekî lezgîn pêwîst e "tevî xetereyên girîng ên têkildar", û gotiye ku "derengketin dê rê bidaya rejîma Îranê ku bigihîje astek parastinê ji bo bernameya xwe ya kîmyayî û her wiha dest bi hilberîna girseyî ya mûşekên balîstîk ên dûravêj bike".<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=null |tarîx=2026-02-28 |sernav=Update from Johnatan Reiss |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> === Bertekên navneteweyî === * {{Sembola alayê|Kurdistan}} [[Kurdistan]]: [[Herêma Kurdistanê]] piştî hedefgirtina [[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]] û balyozxaneya giştî ya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] ji aliyê mûşekên Îranê ve, fermandarekî payebilind ê pêşmergeyan diyar kir ku hêzên wan di rewşa amadebaşiyê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/peshmarga-iraqi-kurdistan/8118549.html |sernav=Fermandarekî Pêşmergeyan Dibêje Ew di Amadebaşîyê de ne |malper=Voice of America |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=ku }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |sernav=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |malper=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate as Iran-Israel Conflict Expands to Iraqi Kurdistan |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}</ref> Nûnerên [[Hevpeymaniya Hêzên Siyasî yên Rojhilata Kurdistanê]] diyar kirine ku ew bi hev re biryarên siyasî û leşkerî koordîne dikin û ji bo qonaxek nû amadekariyê dikin ku hêzên wan di hundurê Îranê de ye û li rojhilata Kurdistanê amade ne ku li hemberî êrîşan xwe biparêzin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/iran-kurds-position/8118628.html |sernav=Partîyên Kurdên Îranê di Biryarên Xwe yên Siyasî û Leşkerî de Yekgirtî ne |malper=Voice of America |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=ku }}</ref> * {{Sembola alayê|Fransa}} [[Fransa]]: Serokkomarê Fransayê [[Emmanuel Macron]] ji bo kêm kirina tundiya şer daxwaza şer bangawaziya civîneke awarte ya [[Konseya Ewlehiyê ya Neteweyên Yekbûyî]] kiriye. * {{Sembola alayê|Kanada}} [[Kanada]]: Serokwezîr Mark Carney Îran bi "çavkaniya sereke ya bêîstîqrarî û terorê li seranserê Rojhilata Navîn" tawanbar kiriye û piştgiriya xwe ji bo operasyonan anî ziman û tekez kiriye ku Îran nikare çekên nukleerî bi dest bixe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.pm.gc.ca/en/news/statements/2026/02/28/statement-prime-minister-carney-and-minister-anand-situation-middle-east |sernav=Statement by Prime Minister Carney and Minister Anand on the situation in the Middle East |malper=Prime Minister of Canada |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> * {{Sembola alayê|Keyaniya Yekbûyî}} [[Keyaniya Yekbûyî]]: Hikûmeta brîtanî daxuyaniyek weşandiye û diyar kiriye ku Brîtanya "naxwaze pevçûnên herêmî yên berfirehtir kûrtir bibin". Di heman demê de hikûmetê diyar kiriye ku wan ji bo ewlekariya balyozxaneyên xwe yên li herêmê "kapasîteyên parastinê" bi hêz kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |sernav=Israel and Iran exchange fresh attacks after Iran's Supreme Leader Khamenei killed - live updates |malper=BBC News |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> Serokwezîr Keir Starmer piştrast kiriye ku balafirên brîtanî ji bo armancên parastinê "li ezmanan" in lê di êrîşên Îsraîl û Amerîkayê de "tu rol nelîstine" û bang li Îranê kiriye ku xwe ji êrîşên din li seranserê Rojhilata Navîn dûr bigire û "tundûtûjî û tepeserkirina tirsnak a li dijî gelê Îranê" rawestîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=British planes "in the sky" in Middle East, says Starmer |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> Piştre wî serokatiya civînek awarte ya COBRA lidarxistiye ku ku bersiva Keyaniya Yekbûyî nîqaş bike.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sabbagh |pêşnav=Dan |paşnav2=Defence |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |tarîx=2026-02-28 |sernav=RAF jets flying defensive missions after US-Israeli attack on Iran, Starmer says |url=https://www.theguardian.com/politics/2026/feb/28/starmer-chairs-cobra-meeting-after-us-israel-strikes-on-iran |roja-gihiştinê=2026-03-01 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> * {{Sembola alayê|Almanya}} [[Almanya]]: Şansolyer Friedrich Merz di daxuyaniyek hevbeş ê bi Fransa û Keyaniya Yekbûyî re gotiye ku ew ji berê ve hatiye agahdarkirin û nîqaş di rê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yj9kr31y7o |sernav=How the world has reacted to US and Israeli strikes on Iran |malper=www.bbc.com |tarîx=2026-03-01 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en-GB }}</ref> * {{Sembola alayê|Hindistan}} [[Hindistan]]: Wezareta karên derve yê Hindistanê nîgeraniyên xwe aniye ziman û ji her sê welatan xwest ku agirbestê ragihanin. Balyozxaneya Hindistanê welatiyên Hindistanê ji sefera ji bo Îran û piraniya welatên Rojhilata Navîn hişyar kiriye û ji kesên di nav welat de xwestiye ku tavilê li stargehê bigerin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://indianexpress.com/article/india/israel-iran-conflict-indian-embassy-advisory-10556818/ |sernav=‘Remain near shelters, avoid non-essential travel’: India warns citizens in Israel after Tehran attack |malper=The Indian Express |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> NORKA her wiha ji bo welatiyên asê mane li hemî welatên bandordar xetên alîkariyê daniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/norka-sets-up-helpdesk-for-kerala-people-in-iran-israel/ |sernav=NORKA sets up helpdesk for Kerala people in Iran, Israel |malper=The Tribune |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en }}</ref> * {{Sembola alayê|Çîn}} [[Çîn]]: Wezareta karên derve fikarên xwe yên li ser êrîşên Amerîka û Îsraîlê aniye ziman û daxwaza rawestandina tavilê ya dijminatiyê li dijî Îranê û ji nû ve destpêkirina diyalogê kiriye. Her wiha tekez kiriye ku divê rêz li serweriya Îranê were girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fmprc.gov.cn/eng/xw/fyrbt/202602/t20260228_11866531.html |sernav=Foreign Ministry Spokesperson’s Remarks on the Military Strikes Against Iran by the U.S. and Israel_Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China |malper=www.fmprc.gov.cn |roja-gihiştinê=2026-03-01 }}</ref> * {{Sembola alayê|Rûsya}} [[Rûsya]]: Wezîrê karên derve [[Sergey Lavrov]] êrîşên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û Îsraîlê wekê "gaveke bêwijdan" û "kiryareke êrîşkariya çekdarî ya bi zanebûn, pêşwext û bêsedem" şermezar kiriye û wan bi wê yekê tawanbar kir ku herêmê ber bi "karesateke mirovî, aborî û dibe ku radyolojîkî jî" ve dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |sernav=Russia condemns "reckless" airstrikes on Iran, as Finland and Ireland express concern |malper=CNN |tarîx=2026-02-28 |roja-gihiştinê=2026-03-01 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Elî Xamineyî]] [[Kategorî:Şer]] [[Kategorî:Şerên li Îranê]] [[Kategorî:Şerên li Rojhilata Navîn]] [[Kategorî:Şerên Azerbaycanê]] [[Kategorî:Şerên Behreynê]] [[Kategorî:Şerên DYAyê]] [[Kategorî:Şerên Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:Şerên Fransayê]] [[Kategorî:Şerên Iraqê]] [[Kategorî:Şerên Îranê]] [[Kategorî:Şerên Îsraêlê]] [[Kategorî:Şerên Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:Şerên Kuweytê]] [[Kategorî:Şerên Libnanê]] [[Kategorî:Şerên Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] [[Kategorî:Şerên Omanê]] [[Kategorî:Şerên Qeterê]] [[Kategorî:Şerên Qibrisê]] [[Kategorî:Şerên Sûriyê]] [[Kategorî:Şerên Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Şerên Urdunê]] [[Kategorî:Şerên Yemenê]] [[Kategorî:Şerên Yewnanistanê]] [[Kategorî:2026 li Azerbaycanê]] [[Kategorî:2026 li Behreynê]] [[Kategorî:2026 li DYAyê]] [[Kategorî:2026 li Erebistana Siûdî]] [[Kategorî:2026 li Fransayê]] [[Kategorî:2026 li Iraqê]] [[Kategorî:2026 li Îranê]] [[Kategorî:2026 li Îsraêlê]] [[Kategorî:2026 li Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:2026 li Kîprosê]] [[Kategorî:2026 li Kurdistanê]] [[Kategorî:2026 li Kuweytê]] [[Kategorî:2026 li Libnanê]] [[Kategorî:2026 li Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] [[Kategorî:2026 li Omanê]] [[Kategorî:2026 li Pakistanê]] [[Kategorî:2026 li Qeterê]] [[Kategorî:2026 li Sûriyê]] [[Kategorî:2026 li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:2026 li Urdunê]] [[Kategorî:2026 li Yemenê]] [[Kategorî:2026 li Yewnanistanê]] h050tm92tjrencbve4qnilmv37qu839 2 315866 2002472 1999896 2026-04-16T19:37:43Z ~2026-22609-90 148539 2002472 wikitext text/x-wiki == ناو== ناوی هاله ی سه رچاوه له دوو بڕگه پێکدێت وشه ی (هاله ) لەبنەڕەتدا ( هالة ) عەرەبیە و عوسمانیە تورکەکان کان بەکاریان هیناوە واتا ناوبازنەی ڕووناکی . بڕگه ی پاژگری (سه رچاوه ) واتە لەنزیک سەرچاوەی ئاوەکەیە بۆ ناسینەوەی لەدوو گوندی تری هەمان ناو کە نزیکن وەک هاله ی مام قادر و هاله ی حاجی ڕه شید ==میژوو== بەڵگەنامەکان دەری دەخەن کەئەم گوندە لەسەردەمی بابانەکان دا بەوەقفی خانەقای مەولانا خالیدی نەقشبەندی بووە و داهاتی ئەم گوندە بۆ پەروەردەکردنی زانایان تەرخان کراوە. بەڵگەنامەکان دەری دەخەن وەک فەرمانگەی کارتی نیشتمانی بازیان کە «احمد حسین قادر» ناسراو به احمد سه رچاوه ناوی تۆمارە کە خه ڵکی گوندی مه سۆ سه ر به پێێنجوێن لە ساڵی ١٩٥٥ز له گه ڵ سێ برای تری بەناوەکانی حسن - عبدالرحمن - عبدالقادر زه وییه کانی ئه م گونده یان له شێخ بابا علی حه فید وه رگرتووه و ده ستیان به ئاوه دانکردنه وه ی کردووه له و سه رده مه دا ئەم گونده له ڕووی کارگێرییه وه سه ر به ناحیه ی ته یناڵ بووه کە ناوچەی دۆڵی بازیان بووە. == شوینه وارە دێرینەکان== کاتێک ئه م چوار برایه هاتوون بۆ ئاوەدانکردنەوەی گونده کە چوڵ بووه ته نیا که لاوه و که ڵه که به رد و گورستانێکی گه وره ی سه رده می ئسلامی و گورستانێکی بچووکی گاوری پێش سەردەمی ئسلامی لێ بووه که به «خوێ ریزان» ناسراوه گونده که له سه ر ته پوڵکه یه کی ده ستکردی کۆنی توره گه ڕێژ بونیاد نراوه . مێژووی کۆنی ئەم گوندە تائێستا سه رچاوه یه کی نووسراو له به ر ده ستدا نییه به ڵام گێڕانه وه زاره کییه کان ئاماژه به وه ده که ن که له سه ده ی هه ژده ی زایینی دا که سێک به ناوی ( عبدالر حمن) له م گونده بە ناوبانگ بووە. ==موختاری گوند== «عبدالقادر» یه کێک له و چوار برایە وه ک یه که م موختاری گوند ده ستنیشان کراوه تا کوتایی ده یه ی حه فتاكانی سەدەی ڕابردوو کۆچی دوایی دەکات هەر له و پوسته دا ماوه ته وه مۆره که ی له کانزای زه رد هەڵکۆڵدراوە تا ئێستاش لای بنه ماڵه که ی پارێزراوه. ==نیشته جێبوون== له قوناغه جیاوازه کاندا چه ندین هۆز و تیرە و بنه ماڵە له م گونده دا نیشته جێ بوون. لە ساڵی ١٩٥٥ز احمد حسین قادر ناسراو بە احمد سەرچاوە کە ٤ - ماڵ بوون لەگوندی مەسۆ سەر بە پێنجوێن دێنە گوندەکە و ئاوەدانی دەکەنەوە کەبەیەکەم کەس دادەنرێن لەئاوەدانکردنەوەی ئەم گوندە. احمد سەرچاوە براگەورەی براکانی خۆی بووە. لەساڵی ١٩٥٦ز : ۱۵ ماڵ له عه شیره تی بۆره که یی که کوردی دانیشتووی وڵاتی کۆیت بوون دێنە گوندەکە و دەبنە دراوسێی ئه م چوار برایه دوای ساڵێک دەگەڕێنەوە بۆ زێدی خۆیان. لەساڵی ۱۹۵۷ز: ۲۵ ماڵ له هوزێک لە گوندی شیره مه ڕ لە ناوچه ی شاره زوور که نیمچه کۆچه ڕ ی بوون بۆپارێزگاری لە هۆزەکەیان خاوه نی ٤٠ سوارچاکی چه کدار بوون ئەوانیش دێن و دەبن بەدراوسێی ئەو چوار برایە گەورەکەیان ناوی مام کەریم دەبێ و دوای ساڵێک دەکەڕێنە وه زیدی خویان . لە ساڵی ١٩٦٠ز : ۷ ماڵ له ناوچه ی شارباژێڕ لە بەزەڕوو دێنە گونده کە و دەبن بەدراوسێی ئەم چوار برایە ته نیا یه ک بنه ماڵە نەبێ کەتائێستاش لەوێ ماوەتەوە ئەوانی تریان لەکۆتایی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوو گوندەکە بەجێ هێشت. ساڵی ١٩٦٣ز به هه وڵی شێخ لطيفي شێخ محمود ی نەمر نزیکه ی ٤٠ ماڵ له عه شیره تی جافی ته لان لە دەوروبەری دۆڵی جافایه تی دێن و دەبن بە دراوسێ و برای ئەم چوار برایە تا ئێستاش نیوه لەجافەکان له وێ ماونەتەوە و نیشته جێن . لەساڵی ١٩٦٤ز بنەماڵیەک لەگونی نەرزەنە سەر بە پێنجوێن دێن و دەبن بەدراوسێی ئەو چوار برایە ئەوانیش لەکۆڕەوی ١٩٩١ز گوندەکە بەجێ دێڵن و ناگەڕێنەوە. ==ئاماری دانیشتوان== گوندەکەلەساڵی ١٩٨٧ز لەوکاتەی ڕاگواستنی زۆرەملێ بۆ ئۆردوزگای جێبەجێ کرا بۆ ئۆردوگای بازیان ١٦ ماڵ و ١١٦ کەس بووە. ==موئەسات و کاولکاری== سوتان و رووخان و ڕاگواستن: له نێوان ساڵانی ١٩٥٥ز بۆ ۱۹۹۱ز گونده که زیاتر له سێ جار له لايه ن رژێمه یه ک له دوای یه که کانی عێراق وه بۆسەر کورد ڕوو بەڕووی سووتان و تاڵان و ڕوخان بۆتەوە. گرتن و ئه شکه نجه : له ساڵی ١٩٨٦ز احمد سه رچاوه له گه ڵ چوار پیاوی تری گوند ده ستگیر دەکرێن و دەبرێن بۆ فیرقه ی سلیمانی و ئه منی چه مچه ماڵ و ئه منی که رکووک و دواجار ئه منی سلیمانی دوای ئه شکه نجه و هێشتنەوەیان لە زیندان بۆماوەی پێنج مانگ دواتر ئازاد کران تەنیا لەبەر کوردبوون. کوچی زۆره ملێ: له ساڵی ۱۹۸۷ز، رژێمی ئەوکاتی عێراق خه ڵکی گونده که ی به زۆر ڕاپێچی ئۆردوگای زۆرەملێی بازیان کرد کەبەداگرتنی گوندەکانی کوردستان ناو دەبرا. ==کۆچی دوایی== «شەهید سەردار» لەساڵی ١٩٩١/٣/٢١ شەهید سەردار احمد سەرچاوە لەگەرمەی ڕاپەڕینی ١٩٩١ز لەکەرکوک شەهید بوو کە پێشمەرگەی کەرتی دووی بازیان تیپی 57ی سەگرمە بووە. *«شەهید طالب» لەساڵانی هەشتاکانی سەدەی ڕابردوو شەهید طالب اسماعیل سوارە کە پێشمەرگە بووە لە دۆڵی جافایەتی شەهید بووە. «شەهید نادر» لەساڵی ١٩٨٧ز شەهید نادر محمد امین بەگ کە پێشمەرگەبووە لە شاڵاوی ئەنفال شەهید بووە. «شەهید کامەران» لەساڵی ١٩٨٧ز کامەران صالح اسماعیل لەناوگوند شەهید بووە. «احمد سه رچاوه» له ڕێكه وتی ٣ی حوزه یرانی ۱۹۹۳ز له بازیان کوچی دوایی دەکات و له گورستانی ئه ڵایی به خاک دە سپێردرێ. لەدوای چوار ساڵ لە کۆچی دوایی ناوبراو هاوسەرەکەی جیهان و سێ کوڕەکەی عبداللە و محمد و ابراهیم و کوڕەزاکەی ئارام و لەگەڵ سێ کچەکەی تری کەپێشتر هاوسەرگیریان کردبوو له ساڵی ۱۹۹۷ز ئەم بنەماڵەیە لەبەر بژێوی ژیان به ته واوی گونده که بە جێ دەهێڵن و دەچنە شاری سلیمانی. کشتوکاڵ : له ساڵی ۱۹۷۸ز به پێی چاکسازیی کشتوکاڵی بە پەیڕەوی گرێبەستی گشتوکاڵی زه وییه کانی گونده کە کرا به که رتی کشتوکاڵی ژماره ۱۵ و سنوری زەویەکانی لەگوندەکانی دەوروبەری جیاکرایەوە هه ر ماڵێک ۲۰ دۆنم زه وی دێم و ٤ دۆنم زه وی به رئاویان بۆ دیاری دەکرێ. خزمەتگوزاری: خویندن له ساڵی ۱۹۷۸ز قوتابخانه ی سەرەتایی تیا دەکرێتەوە و شەوانیش بۆ خولی نه هێشتنی نه خوینده واری بووو. ئه م قوتابخانه یه خزمه تی بە قوتابیانی گونده کانی هاله ی مام قادر و هالە ی حاجی ره شید و محمودیە و کانی شایه و زیەکە ده کرد . یه کێک له قوتابییه سەرکەوتووەکان شه هید سه ردار احمد سه رچاوه بووە که دواتر بەشی کارەبای تەواوکرد. کاره با له ساڵی ١٩٩٦ز له سه ر تێچووی دانیشتووانی ،گونده که تۆڕی کاره بای نیشتمانی بۆ گونده که ڕادەکێشرێ. ==سەرچاوە== «احمد حسین قادر» ناسراو بە احمد سەرچاوە. ئەم وتانەی گێڕایەوە هەرکەس زانیاری زۆرتر و کۆن تری ویست کوڕەکانی ئامادەن بۆ وەڵام دانەوەی خاڵ بەخاڵی بابەتەکە. == ناو== ناوی هاله ی سه رچاوه له دوو بڕگه پێکدێت وشه ی (هاله ) لەبنەڕەتدا ( هالة ) عەرەبیە و عوسمانیە تورکەکان کان بەکاریان هیناوە واتا ناوبازنەی ڕووناکی . بڕگه ی پاژگری (سه رچاوه ) واتە لەنزیک سەرچاوەی ئاوەکەیە بۆ ناسینەوەی لەدوو گوندی تری هەمان ناو کە نزیکن وەک هاله ی مام قادر و هاله ی حاجی ڕه شید . ==میژوو== بەڵگەنامەکان دەری دەخەن کەئەم گوندە لەسەردەمی بابانەکان دا بەوەقفی خانەقای مەولانا خالیدی نەقشبەندی بووە و داهاتی ئەم گوندە بۆ پەروەردەکردنی زانایان تەرخان کراوە. بەڵگەنامەکان دەری دەخەن وەک فەرمانگەی کارتی نیشتمانی بازیان کە « احمد حسین قادر » ناسراو به احمد سه رچاوه ناوی تۆمارە کە خه ڵکی گوندی مه سۆ سه ر به پێێنجوێن لە ساڵی ١٩٥٥ز له گه ڵ سێ برای تری بەناوەکانی حسن - عبدالرحمن - عبدالقادر زه وییه کانی ئه م گونده یان له شێخ بابا علی حه فید وه رگرتووه و ده ستیان به ئاوه دانکردنه وه ی کردووه له و سه رده مه دا ئەم گونده له ڕووی کارگێرییه وه سه ر به ناحیه ی ته یناڵ بووه کە ناوچەی دۆڵی بازیان بووە. شوینه وارە دێرینەکان: کاتێک ئه م چوار برایه هاتوون بۆ ئاوەدانکردنەوەی گونده کە چوڵ بووه ته نیا که لاوه و که ڵه که به رد و گورستانێکی گه وره ی سه رده می ئسلامی و گورستانێکی بچووکی گاوری پێش سەردەمی ئسلامی لێ بووه که به «خوێ ریزان» ناسراوه گونده که له سه ر ته پوڵکه یه کی ده ستکردی کۆنی توره گه ڕێژ بونیاد نراوه . مێژووی کۆنی ئەم گوندە تائێستا سه رچاوه یه کی نووسراو له به ر ده ستدا نییه به ڵام گێڕانه وه زاره کییه کان ئاماژه به وه ده که ن که له سه ده ی هه ژده ی زایینی دا که سێک به ناوی ( عبدالر حمن) له م گونده بە ناوبانگ بووە. موختاری گوند : « عبدالقادر » یه کێک له و چوار برایە وه ک یه که م موختاری گوند ده ستنیشان کراوه تا کوتایی ده یه ی حه فتاكانی سەدەی ڕابردوو کۆچی دوایی دەکات هەر له و پوسته دا ماوه ته وه مۆره که ی له کانزا ی زه رد هەڵکۆڵدراوە تا ئێستاش لای بنه ماڵه که ی پارێزراوه. ==نیشته جێبوون== له قوناغه جیاوازه کاندا چه ندین هۆز و تیرە و بنه ماڵە له م گونده دا نیشته جێ بوون. * لە ساڵی ١٩٥٥ز احمد حسین قادر ناسراو بە احمد سەرچاوە کە ٤ - ماڵ بوون لەگوندی مەسۆ سەر بە پێنجوێن دێنە گوندەکە و ئاوەدانی دەکەنەوە کەبەیەکەم کەس دادەنرێن لەئاوەدانکردنەوەی ئەم گوندە. احمد سەرچاوە براگەورەی براکانی خۆی بووە. * لەساڵی ١٩٥٦ز : ۱۵ ماڵ له عه شیره تی بۆره که یی که کوردی دانیشتووی وڵاتی کۆیت بوون دێنە گوندەکە و دەبنە دراوسێی ئه م چوار برایه دوای ساڵێک دەگەڕێنەوە بۆ زێدی خۆیان. * لەساڵی ۱۹۵۷ز : ۲۵ ماڵ له هوزێک لە گوندی شیره مه ڕ لە ناوچه ی شاره زوور که نیمچه کۆچه ڕ ی بوون بۆپارێزگاری لە هۆزەکەیان خاوه نی ٤٠ سوارچاکی چه کدار بوون ئەوانیش دێن و دەبن بەدراوسێی ئەو چوار برایە گەورەکەیان ناوی مام کەریم دەبێ و دوای ساڵێک دەکەڕێنە وه زیدی خویان . * لە ساڵی ١٩٦٠ز : ۷ ماڵ له ناوچه ی شارباژێڕ لە بەزەڕوو دێنە گونده کە و دەبن بەدراوسێی ئەم چوار برایە ته نیا یه ک بنه ماڵە نەبێ کەتائێستاش لەوێ ماوەتەوە ئەوانی تریان لەکۆتایی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوو گوندەکە بەجێ هێشت. * ساڵی ١٩٦٣ز به هه وڵی شێخ لطيفي شێخ محمود ی نەمر نزیکه ی ٤٠ ماڵ له عه شیره تی جافی ته لان لە دەوروبەری دۆڵی جافایه تی دێن و دەبن بە دراوسێ و برای ئەم چوار برایە تا ئێستاش نیوه لەجافەکان له وێ ماونەتەوە و نیشته جێن . لەساڵی ١٩٦٤ز بنەماڵیەک لەگونی نەرزەنە سەر بە پێنجوێن دێن و دەبن بەدراوسێی ئەو چوار برایە ئەوانیش لەکۆڕەوی ١٩٩١ز گوندەکە بەجێ دێڵن و ناگەڕێنەوە. ئاماری دانیشتوان : گوندەکەلەساڵی ١٩٨٧ز لەوکاتەی ڕاگواستنی زۆرەملێ بۆ ئۆردوزگای جێبەجێ کرا بۆ ئۆردوگای بازیان ١٦ ماڵ و ١١٦ کەس بووە. موئەسات و کاولکاری : سوتان و رووخان و ڕاگواستن : له نێوان ساڵانی ١٩٥٥ز بۆ ۱۹۹۱ز گونده که زیاتر له سێ جار له لايه ن رژێمه یه ک له دوای یه که کانی عێراق وه بۆسەر کورد ڕوو بەڕووی سووتان و تاڵان و ڕوخان بۆتەوە. * گرتن و ئه شکه نجه : له ساڵی ١٩٨٦ز احمد سه رچاوه له گه ڵ چوار پیاوی تری گوند ده ستگیر دەکرێن و دەبرێن بۆ فیرقه ی سلیمانی و ئه منی چه مچه ماڵ و ئه منی که رکووک و دواجار ئه منی سلیمانی دوای ئه شکه نجه و هێشتنەوەیان لە زیندان بۆماوەی پێنج مانگ دواتر ئازاد کران تەنیا لەبەر کوردبوون. * کوچی زۆره ملێ : له ساڵی ۱۹۸۷ز، رژێمی ئەوکاتی عێراق خه ڵکی گونده که ی به زۆر ڕاپێچی ئۆردوگای زۆرەملێی بازیان کرد کەبەداگرتنی گوندەکانی کوردستان ناو دەبرا. * کۆچی دوایی: « شەهید سەردار » لەساڵی ١٩٩١/٣/٢١ شەهید سەردار احمد سەرچاوە لەگەرمەی ڕاپەڕینی ١٩٩١ز لەکەرکوک شەهید بوو کە پێشمەرگەی کەرتی دووی بازیان تیپی 57ی سەگرمە بووە. * « شەهید طالب » لەساڵانی هەشتاکانی سەدەی ڕابردوو شەهید طالب اسماعیل سوارە کە پێشمەرگە بووە لە دۆڵی جافایەتی شەهید بووە. « شەهید نادر » لەساڵی ١٩٨٧ز شەهید نادر محمد امین بەگ کە پێشمەرگەبووە لە شاڵاوی ئەنفال شەهید بووە. « شەهید کامەران » لەساڵی ١٩٨٧ز کامەران صالح اسماعیل لەناوگوند شەهید بووە. * « احمد سه رچاوه » له ڕێكه وتی ٣ی حوزه یرانی ۱۹۹۳ز له بازیان کوچی دوایی دەکات و له گورستانی ئه ڵایی به خاک دە سپێردرێ. لەدوای چوار ساڵ لە کۆچی دوایی ناوبراو هاوسەرەکەی جیهان و سێ کوڕەکەی عبداللە و محمد و ابراهیم و کوڕەزاکەی ئارام و لەگەڵ سێ کچەکەی تری کەپێشتر هاوسەرگیریان کردبوو له ساڵی ۱۹۹۷ز ئەم بنەماڵەیە لەبەر بژێوی ژیان به ته واوی گونده که بە جێ دەهێڵن و دەچنە شاری سلیمانی. کشتوکاڵ : له ساڵی ۱۹۷۸ز به پێی چاکسازیی کشتوکاڵی بە پەیڕەوی گرێبەستی گشتوکاڵی زه وییه کانی گونده کە کرا به که رتی کشتوکاڵی ژماره ۱۵ و سنوری زەویەکانی لەگوندەکانی دەوروبەری جیاکرایەوە هه ر ماڵێک ۲۰ دۆنم زه وی دێم و ٤ دۆنم زه وی به رئاویان بۆ دیاری دەکرێ. خزمەتگوزاری : خویندن له ساڵی ۱۹۷۸ز قوتابخانه ی سەرەتایی تیا دەکرێتەوە و شەوانیش بۆ خولی نه هێشتنی نه خوینده واری بووو. ئه م قوتابخانه یه خزمه تی بە قوتابیانی گونده کانی هاله ی مام قادر و هالە ی حاجی ره شید و محمودیە و کانی شایه و زیەکە ده کرد . یه کێک له قوتابییه سەرکەوتووەکان شه هید سه ردار احمد سه رچاوه بووە که دواتر بەشی کارەبای تەواوکرد. کاره با له ساڵی ١٩٩٦ز له سه ر تێچووی دانیشتووانی ،گونده که تۆڕی کاره بای نیشتمانی بۆ گونده که ڕادەکێشرێ. 3h9rmv63cuj9jnolzcmlri72kzpvoeu 2002473 2002472 2026-04-16T19:38:54Z ~2026-22609-90 148539 2002473 wikitext text/x-wiki ==میژوو== بەڵگەنامەکان دەری دەخەن کەئەم گوندە لەسەردەمی بابانەکان دا بەوەقفی خانەقای مەولانا خالیدی نەقشبەندی بووە و داهاتی ئەم گوندە بۆ پەروەردەکردنی زانایان تەرخان کراوە. بەڵگەنامەکان دەری دەخەن وەک فەرمانگەی کارتی نیشتمانی بازیان کە «احمد حسین قادر» ناسراو به احمد سه رچاوه ناوی تۆمارە کە خه ڵکی گوندی مه سۆ سه ر به پێێنجوێن لە ساڵی ١٩٥٥ز له گه ڵ سێ برای تری بەناوەکانی حسن - عبدالرحمن - عبدالقادر زه وییه کانی ئه م گونده یان له شێخ بابا علی حه فید وه رگرتووه و ده ستیان به ئاوه دانکردنه وه ی کردووه له و سه رده مه دا ئەم گونده له ڕووی کارگێرییه وه سه ر به ناحیه ی ته یناڵ بووه کە ناوچەی دۆڵی بازیان بووە. == شوینه وارە دێرینەکان== کاتێک ئه م چوار برایه هاتوون بۆ ئاوەدانکردنەوەی گونده کە چوڵ بووه ته نیا که لاوه و که ڵه که به رد و گورستانێکی گه وره ی سه رده می ئسلامی و گورستانێکی بچووکی گاوری پێش سەردەمی ئسلامی لێ بووه که به «خوێ ریزان» ناسراوه گونده که له سه ر ته پوڵکه یه کی ده ستکردی کۆنی توره گه ڕێژ بونیاد نراوه . مێژووی کۆنی ئەم گوندە تائێستا سه رچاوه یه کی نووسراو له به ر ده ستدا نییه به ڵام گێڕانه وه زاره کییه کان ئاماژه به وه ده که ن که له سه ده ی هه ژده ی زایینی دا که سێک به ناوی ( عبدالر حمن) له م گونده بە ناوبانگ بووە. ==موختاری گوند== «عبدالقادر» یه کێک له و چوار برایە وه ک یه که م موختاری گوند ده ستنیشان کراوه تا کوتایی ده یه ی حه فتاكانی سەدەی ڕابردوو کۆچی دوایی دەکات هەر له و پوسته دا ماوه ته وه مۆره که ی له کانزای زه رد هەڵکۆڵدراوە تا ئێستاش لای بنه ماڵه که ی پارێزراوه. ==نیشته جێبوون== له قوناغه جیاوازه کاندا چه ندین هۆز و تیرە و بنه ماڵە له م گونده دا نیشته جێ بوون. لە ساڵی ١٩٥٥ز احمد حسین قادر ناسراو بە احمد سەرچاوە کە ٤ - ماڵ بوون لەگوندی مەسۆ سەر بە پێنجوێن دێنە گوندەکە و ئاوەدانی دەکەنەوە کەبەیەکەم کەس دادەنرێن لەئاوەدانکردنەوەی ئەم گوندە. احمد سەرچاوە براگەورەی براکانی خۆی بووە. لەساڵی ١٩٥٦ز : ۱۵ ماڵ له عه شیره تی بۆره که یی که کوردی دانیشتووی وڵاتی کۆیت بوون دێنە گوندەکە و دەبنە دراوسێی ئه م چوار برایه دوای ساڵێک دەگەڕێنەوە بۆ زێدی خۆیان. لەساڵی ۱۹۵۷ز: ۲۵ ماڵ له هوزێک لە گوندی شیره مه ڕ لە ناوچه ی شاره زوور که نیمچه کۆچه ڕ ی بوون بۆپارێزگاری لە هۆزەکەیان خاوه نی ٤٠ سوارچاکی چه کدار بوون ئەوانیش دێن و دەبن بەدراوسێی ئەو چوار برایە گەورەکەیان ناوی مام کەریم دەبێ و دوای ساڵێک دەکەڕێنە وه زیدی خویان . لە ساڵی ١٩٦٠ز : ۷ ماڵ له ناوچه ی شارباژێڕ لە بەزەڕوو دێنە گونده کە و دەبن بەدراوسێی ئەم چوار برایە ته نیا یه ک بنه ماڵە نەبێ کەتائێستاش لەوێ ماوەتەوە ئەوانی تریان لەکۆتایی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوو گوندەکە بەجێ هێشت. ساڵی ١٩٦٣ز به هه وڵی شێخ لطيفي شێخ محمود ی نەمر نزیکه ی ٤٠ ماڵ له عه شیره تی جافی ته لان لە دەوروبەری دۆڵی جافایه تی دێن و دەبن بە دراوسێ و برای ئەم چوار برایە تا ئێستاش نیوه لەجافەکان له وێ ماونەتەوە و نیشته جێن . لەساڵی ١٩٦٤ز بنەماڵیەک لەگونی نەرزەنە سەر بە پێنجوێن دێن و دەبن بەدراوسێی ئەو چوار برایە ئەوانیش لەکۆڕەوی ١٩٩١ز گوندەکە بەجێ دێڵن و ناگەڕێنەوە. ==ئاماری دانیشتوان== گوندەکەلەساڵی ١٩٨٧ز لەوکاتەی ڕاگواستنی زۆرەملێ بۆ ئۆردوزگای جێبەجێ کرا بۆ ئۆردوگای بازیان ١٦ ماڵ و ١١٦ کەس بووە. ==موئەسات و کاولکاری== سوتان و رووخان و ڕاگواستن: له نێوان ساڵانی ١٩٥٥ز بۆ ۱۹۹۱ز گونده که زیاتر له سێ جار له لايه ن رژێمه یه ک له دوای یه که کانی عێراق وه بۆسەر کورد ڕوو بەڕووی سووتان و تاڵان و ڕوخان بۆتەوە. گرتن و ئه شکه نجه : له ساڵی ١٩٨٦ز احمد سه رچاوه له گه ڵ چوار پیاوی تری گوند ده ستگیر دەکرێن و دەبرێن بۆ فیرقه ی سلیمانی و ئه منی چه مچه ماڵ و ئه منی که رکووک و دواجار ئه منی سلیمانی دوای ئه شکه نجه و هێشتنەوەیان لە زیندان بۆماوەی پێنج مانگ دواتر ئازاد کران تەنیا لەبەر کوردبوون. کوچی زۆره ملێ: له ساڵی ۱۹۸۷ز، رژێمی ئەوکاتی عێراق خه ڵکی گونده که ی به زۆر ڕاپێچی ئۆردوگای زۆرەملێی بازیان کرد کەبەداگرتنی گوندەکانی کوردستان ناو دەبرا. ==کۆچی دوایی== «شەهید سەردار» لەساڵی ١٩٩١/٣/٢١ شەهید سەردار احمد سەرچاوە لەگەرمەی ڕاپەڕینی ١٩٩١ز لەکەرکوک شەهید بوو کە پێشمەرگەی کەرتی دووی بازیان تیپی 57ی سەگرمە بووە. *«شەهید طالب» لەساڵانی هەشتاکانی سەدەی ڕابردوو شەهید طالب اسماعیل سوارە کە پێشمەرگە بووە لە دۆڵی جافایەتی شەهید بووە. «شەهید نادر» لەساڵی ١٩٨٧ز شەهید نادر محمد امین بەگ کە پێشمەرگەبووە لە شاڵاوی ئەنفال شەهید بووە. «شەهید کامەران» لەساڵی ١٩٨٧ز کامەران صالح اسماعیل لەناوگوند شەهید بووە. «احمد سه رچاوه» له ڕێكه وتی ٣ی حوزه یرانی ۱۹۹۳ز له بازیان کوچی دوایی دەکات و له گورستانی ئه ڵایی به خاک دە سپێردرێ. لەدوای چوار ساڵ لە کۆچی دوایی ناوبراو هاوسەرەکەی جیهان و سێ کوڕەکەی عبداللە و محمد و ابراهیم و کوڕەزاکەی ئارام و لەگەڵ سێ کچەکەی تری کەپێشتر هاوسەرگیریان کردبوو له ساڵی ۱۹۹۷ز ئەم بنەماڵەیە لەبەر بژێوی ژیان به ته واوی گونده که بە جێ دەهێڵن و دەچنە شاری سلیمانی. کشتوکاڵ : له ساڵی ۱۹۷۸ز به پێی چاکسازیی کشتوکاڵی بە پەیڕەوی گرێبەستی گشتوکاڵی زه وییه کانی گونده کە کرا به که رتی کشتوکاڵی ژماره ۱۵ و سنوری زەویەکانی لەگوندەکانی دەوروبەری جیاکرایەوە هه ر ماڵێک ۲۰ دۆنم زه وی دێم و ٤ دۆنم زه وی به رئاویان بۆ دیاری دەکرێ. خزمەتگوزاری: خویندن له ساڵی ۱۹۷۸ز قوتابخانه ی سەرەتایی تیا دەکرێتەوە و شەوانیش بۆ خولی نه هێشتنی نه خوینده واری بووو. ئه م قوتابخانه یه خزمه تی بە قوتابیانی گونده کانی هاله ی مام قادر و هالە ی حاجی ره شید و محمودیە و کانی شایه و زیەکە ده کرد . یه کێک له قوتابییه سەرکەوتووەکان شه هید سه ردار احمد سه رچاوه بووە که دواتر بەشی کارەبای تەواوکرد. کاره با له ساڵی ١٩٩٦ز له سه ر تێچووی دانیشتووانی ،گونده که تۆڕی کاره بای نیشتمانی بۆ گونده که ڕادەکێشرێ. ==سەرچاوە== «احمد حسین قادر» ناسراو بە احمد سەرچاوە. ئەم وتانەی گێڕایەوە هەرکەس زانیاری زۆرتر و کۆن تری ویست کوڕەکانی ئامادەن بۆ وەڵام دانەوەی خاڵ بەخاڵی بابەتەکە. == ناو== ناوی هاله ی سه رچاوه له دوو بڕگه پێکدێت وشه ی (هاله ) لەبنەڕەتدا ( هالة ) عەرەبیە و عوسمانیە تورکەکان کان بەکاریان هیناوە واتا ناوبازنەی ڕووناکی . بڕگه ی پاژگری (سه رچاوه ) واتە لەنزیک سەرچاوەی ئاوەکەیە بۆ ناسینەوەی لەدوو گوندی تری هەمان ناو کە نزیکن وەک هاله ی مام قادر و هاله ی حاجی ڕه شید . ==میژوو== بەڵگەنامەکان دەری دەخەن کەئەم گوندە لەسەردەمی بابانەکان دا بەوەقفی خانەقای مەولانا خالیدی نەقشبەندی بووە و داهاتی ئەم گوندە بۆ پەروەردەکردنی زانایان تەرخان کراوە. بەڵگەنامەکان دەری دەخەن وەک فەرمانگەی کارتی نیشتمانی بازیان کە « احمد حسین قادر » ناسراو به احمد سه رچاوه ناوی تۆمارە کە خه ڵکی گوندی مه سۆ سه ر به پێێنجوێن لە ساڵی ١٩٥٥ز له گه ڵ سێ برای تری بەناوەکانی حسن - عبدالرحمن - عبدالقادر زه وییه کانی ئه م گونده یان له شێخ بابا علی حه فید وه رگرتووه و ده ستیان به ئاوه دانکردنه وه ی کردووه له و سه رده مه دا ئەم گونده له ڕووی کارگێرییه وه سه ر به ناحیه ی ته یناڵ بووه کە ناوچەی دۆڵی بازیان بووە. شوینه وارە دێرینەکان: کاتێک ئه م چوار برایه هاتوون بۆ ئاوەدانکردنەوەی گونده کە چوڵ بووه ته نیا که لاوه و که ڵه که به رد و گورستانێکی گه وره ی سه رده می ئسلامی و گورستانێکی بچووکی گاوری پێش سەردەمی ئسلامی لێ بووه که به «خوێ ریزان» ناسراوه گونده که له سه ر ته پوڵکه یه کی ده ستکردی کۆنی توره گه ڕێژ بونیاد نراوه . مێژووی کۆنی ئەم گوندە تائێستا سه رچاوه یه کی نووسراو له به ر ده ستدا نییه به ڵام گێڕانه وه زاره کییه کان ئاماژه به وه ده که ن که له سه ده ی هه ژده ی زایینی دا که سێک به ناوی ( عبدالر حمن) له م گونده بە ناوبانگ بووە. موختاری گوند : « عبدالقادر » یه کێک له و چوار برایە وه ک یه که م موختاری گوند ده ستنیشان کراوه تا کوتایی ده یه ی حه فتاكانی سەدەی ڕابردوو کۆچی دوایی دەکات هەر له و پوسته دا ماوه ته وه مۆره که ی له کانزا ی زه رد هەڵکۆڵدراوە تا ئێستاش لای بنه ماڵه که ی پارێزراوه. ==نیشته جێبوون== له قوناغه جیاوازه کاندا چه ندین هۆز و تیرە و بنه ماڵە له م گونده دا نیشته جێ بوون. * لە ساڵی ١٩٥٥ز احمد حسین قادر ناسراو بە احمد سەرچاوە کە ٤ - ماڵ بوون لەگوندی مەسۆ سەر بە پێنجوێن دێنە گوندەکە و ئاوەدانی دەکەنەوە کەبەیەکەم کەس دادەنرێن لەئاوەدانکردنەوەی ئەم گوندە. احمد سەرچاوە براگەورەی براکانی خۆی بووە. * لەساڵی ١٩٥٦ز : ۱۵ ماڵ له عه شیره تی بۆره که یی که کوردی دانیشتووی وڵاتی کۆیت بوون دێنە گوندەکە و دەبنە دراوسێی ئه م چوار برایه دوای ساڵێک دەگەڕێنەوە بۆ زێدی خۆیان. * لەساڵی ۱۹۵۷ز : ۲۵ ماڵ له هوزێک لە گوندی شیره مه ڕ لە ناوچه ی شاره زوور که نیمچه کۆچه ڕ ی بوون بۆپارێزگاری لە هۆزەکەیان خاوه نی ٤٠ سوارچاکی چه کدار بوون ئەوانیش دێن و دەبن بەدراوسێی ئەو چوار برایە گەورەکەیان ناوی مام کەریم دەبێ و دوای ساڵێک دەکەڕێنە وه زیدی خویان . * لە ساڵی ١٩٦٠ز : ۷ ماڵ له ناوچه ی شارباژێڕ لە بەزەڕوو دێنە گونده کە و دەبن بەدراوسێی ئەم چوار برایە ته نیا یه ک بنه ماڵە نەبێ کەتائێستاش لەوێ ماوەتەوە ئەوانی تریان لەکۆتایی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوو گوندەکە بەجێ هێشت. * ساڵی ١٩٦٣ز به هه وڵی شێخ لطيفي شێخ محمود ی نەمر نزیکه ی ٤٠ ماڵ له عه شیره تی جافی ته لان لە دەوروبەری دۆڵی جافایه تی دێن و دەبن بە دراوسێ و برای ئەم چوار برایە تا ئێستاش نیوه لەجافەکان له وێ ماونەتەوە و نیشته جێن . لەساڵی ١٩٦٤ز بنەماڵیەک لەگونی نەرزەنە سەر بە پێنجوێن دێن و دەبن بەدراوسێی ئەو چوار برایە ئەوانیش لەکۆڕەوی ١٩٩١ز گوندەکە بەجێ دێڵن و ناگەڕێنەوە. ئاماری دانیشتوان : گوندەکەلەساڵی ١٩٨٧ز لەوکاتەی ڕاگواستنی زۆرەملێ بۆ ئۆردوزگای جێبەجێ کرا بۆ ئۆردوگای بازیان ١٦ ماڵ و ١١٦ کەس بووە. موئەسات و کاولکاری : سوتان و رووخان و ڕاگواستن : له نێوان ساڵانی ١٩٥٥ز بۆ ۱۹۹۱ز گونده که زیاتر له سێ جار له لايه ن رژێمه یه ک له دوای یه که کانی عێراق وه بۆسەر کورد ڕوو بەڕووی سووتان و تاڵان و ڕوخان بۆتەوە. * گرتن و ئه شکه نجه : له ساڵی ١٩٨٦ز احمد سه رچاوه له گه ڵ چوار پیاوی تری گوند ده ستگیر دەکرێن و دەبرێن بۆ فیرقه ی سلیمانی و ئه منی چه مچه ماڵ و ئه منی که رکووک و دواجار ئه منی سلیمانی دوای ئه شکه نجه و هێشتنەوەیان لە زیندان بۆماوەی پێنج مانگ دواتر ئازاد کران تەنیا لەبەر کوردبوون. * کوچی زۆره ملێ : له ساڵی ۱۹۸۷ز، رژێمی ئەوکاتی عێراق خه ڵکی گونده که ی به زۆر ڕاپێچی ئۆردوگای زۆرەملێی بازیان کرد کەبەداگرتنی گوندەکانی کوردستان ناو دەبرا. * کۆچی دوایی: « شەهید سەردار » لەساڵی ١٩٩١/٣/٢١ شەهید سەردار احمد سەرچاوە لەگەرمەی ڕاپەڕینی ١٩٩١ز لەکەرکوک شەهید بوو کە پێشمەرگەی کەرتی دووی بازیان تیپی 57ی سەگرمە بووە. * « شەهید طالب » لەساڵانی هەشتاکانی سەدەی ڕابردوو شەهید طالب اسماعیل سوارە کە پێشمەرگە بووە لە دۆڵی جافایەتی شەهید بووە. « شەهید نادر » لەساڵی ١٩٨٧ز شەهید نادر محمد امین بەگ کە پێشمەرگەبووە لە شاڵاوی ئەنفال شەهید بووە. « شەهید کامەران » لەساڵی ١٩٨٧ز کامەران صالح اسماعیل لەناوگوند شەهید بووە. * « احمد سه رچاوه » له ڕێكه وتی ٣ی حوزه یرانی ۱۹۹۳ز له بازیان کوچی دوایی دەکات و له گورستانی ئه ڵایی به خاک دە سپێردرێ. لەدوای چوار ساڵ لە کۆچی دوایی ناوبراو هاوسەرەکەی جیهان و سێ کوڕەکەی عبداللە و محمد و ابراهیم و کوڕەزاکەی ئارام و لەگەڵ سێ کچەکەی تری کەپێشتر هاوسەرگیریان کردبوو له ساڵی ۱۹۹۷ز ئەم بنەماڵەیە لەبەر بژێوی ژیان به ته واوی گونده که بە جێ دەهێڵن و دەچنە شاری سلیمانی. کشتوکاڵ : له ساڵی ۱۹۷۸ز به پێی چاکسازیی کشتوکاڵی بە پەیڕەوی گرێبەستی گشتوکاڵی زه وییه کانی گونده کە کرا به که رتی کشتوکاڵی ژماره ۱۵ و سنوری زەویەکانی لەگوندەکانی دەوروبەری جیاکرایەوە هه ر ماڵێک ۲۰ دۆنم زه وی دێم و ٤ دۆنم زه وی به رئاویان بۆ دیاری دەکرێ. خزمەتگوزاری : خویندن له ساڵی ۱۹۷۸ز قوتابخانه ی سەرەتایی تیا دەکرێتەوە و شەوانیش بۆ خولی نه هێشتنی نه خوینده واری بووو. ئه م قوتابخانه یه خزمه تی بە قوتابیانی گونده کانی هاله ی مام قادر و هالە ی حاجی ره شید و محمودیە و کانی شایه و زیەکە ده کرد . یه کێک له قوتابییه سەرکەوتووەکان شه هید سه ردار احمد سه رچاوه بووە که دواتر بەشی کارەبای تەواوکرد. کاره با له ساڵی ١٩٩٦ز له سه ر تێچووی دانیشتووانی ،گونده که تۆڕی کاره بای نیشتمانی بۆ گونده که ڕادەکێشرێ. dp5y86kh52tx4zw8ub6ju3ud5cyha98 2002474 2002473 2026-04-16T19:42:55Z ~2026-22609-90 148539 2002474 wikitext text/x-wiki == هالەی سەرچاوە == <nowiki>*</nowiki> دەربارەی گوندی هالەی سەرچاوە : <nowiki>*</nowiki> « هالەی سەرچاوە » گوندێکە لەقەزای بازیان پارێزگای سلێمانی باشوری كوردستان. یەکێکە لەوگوندانەی کەلەسەردەمی پاشایەتی عێراق موڵکی شێخ محمودی نەمر بووە. <nowiki>*</nowiki> ناوی هاله ی سه رچاوه له ناوی هالە و پاژگری سەرچاوە پێکهاتووە. وشه ی (هاله ) لەبنەڕەتدا ( هالة ) وشەیەکی عەرەبیە و عوسمانیە تورکەکان بەکاریان هیناوە واتە لە ناو بازنەی ڕووناکی وەک کاتی خەرمانەی مانگ. بڕگه ی پاژگری (سه رچاوه ) واتە سەرچاوەی ئاوی کانی بۆ ئەو هالەیەی لەنزیک سەرچاوەی ئاوەکەیە بۆ ناسینەوەی لەدوو گوندی تری هەمان ناو کە نزیکن وەک هاله ی مام قادر و هاله ی حاجی ڕه شید. دەکرا ئەم گوندەش ناوبنرایە هالەی احمد سەرچاوە. <nowiki>*</nowiki> سەرچاوەکان مێژوویەکان باس لەوە دەکەن ئەم گوندە لەسەردەمی میرنشینی باباندا وەقفی مزگەوتی خانەقای مەولانا خالیدی نەقشبەندی بووە لەسلێمانی داهاتی موڵکانەکەی بۆ پێگەیاندنی زانایانی ئاینی و خەرجی مزگەوت تەرخان کراوە. <nowiki>*</nowiki> بەڵگەنامەکان دەری دەخەن وەک فەمانگەی تۆماری ڕەگەزنامەی باری شارەستانی بازیان ١٩٥٧ز کە « احمد حسین قادر » ناسراو به  احمد سه رچاوه ناوی تۆمارە کە خه ڵکی گوندی  مه سۆ سه ر به پێێنجوێن لە ساڵی ١٩٥٥ز له گه ڵ سێ برای تری بەناوەکانی  حسن - عبدالرحمن - عبدالقادر  زه وییه کانی ئه م گونده  له ( شێخ بابا علی حه فید ) وه رگرتووه و ده ستیان به ئاوه دانکردنه وه ی کردووه. <nowiki>*</nowiki> له و سه رده مه دا ئەم گونده له ڕووی کارگێرییه وه سه ر به ناحیه ی ته یناڵ بووه کە نەحیەی ناوچەی دۆڵی بازیان بووە کە٦٥ گوندی لەخۆ گرتووە. <nowiki>*</nowiki> شوینه وارە دێرینەکان: کاتێک ئه م چوار برایه کۆچ دەکەن بۆ ئەم گونده. گوندە کە چوڵ بووه کەسی لێ نەژیاوە ته نیا که لاوه و که ڵه که به رد و  گورستانێکی گه وره ی سه رده می ئسلامی و گورستانێکی بچووکی گاوری پێش سەردەمی ئسلامی لێ بووه که به «خوێ ریزان» ناسراوه گونده که له سه ر ته پوڵکه یه کی ده ستکردی کۆنی  توره گه ڕێژ بونیاد نراوه. لەئەنجامی چالاکیەکانی ئاوەدانکردنەوە و کشتوکاڵیەکاندا چەندین پارچەگۆزە و ئێسقان و شوێن ئاگردان بەدەرکەوتوون کەئەمانە نمونەی ئاوەدانی مێژینەیی بووە. مێژووی کۆنی ئەم گوندە تائێستا سه رچاوه یه کی  نووسراو له به ر ده ستدا نییه به ڵام گێڕانه وه زاره کییه کان ئاماژه به وه ده که ن که له سه ده ی هه ژده ی زایینی دا که سێک به ناوی ( عبدالر حمن) له م گونده  بە ناوبانگ و دەست ڕۆیشتوو بووە. <nowiki>*</nowiki> موختاری گوند: « عبدالقادر » یه کێک له براکانی احمد سەرچاوە بە موختاری گوند ده ستنیشان دەکریت و تا کوتایی تەمەنی لە کۆتایی ده یه ی حه فتاكانی سەدەی ڕابردوو  هەر له و پوسته دا ماوه ته وه مۆره که ی له کانزای زه رد هەڵکۆڵدراوە تا ئێستاش لای بنه ماڵه که ی پارێزراوه. <nowiki>*</nowiki> نیشته جێبوون: له قوناغه جیاوازه کاندا چه ندین هۆز و تیرە و بنه ماڵە له م گونده دا نیشته جێ بوون. <nowiki>*</nowiki> لە ساڵی ١٩٥٥ز احمد حسین قادر ناسراو بە احمد سەرچاوە کە ٤ - ماڵ واتە  چوار برا بوون لەگوندی مەسۆ  سەر بە پێنجوێن دێنە گوندەکە و بۆیەکەم جار ئاوەدانی دەکەنەوە کەبەیەکەم کەس دادەنرێن لەئاوەدانکردنەوەی ئەم گوندە. احمد سەرچاوە براگەورەی براکانی خۆی بووە. <nowiki>*</nowiki> لەساڵی ١٩٥٦ز : ۱۵ ماڵ له عه شیره تی بۆره که یی که کوردی دانیشتووی وڵاتی کۆیت بوون دێنە گوندەکە و دەبنە دراوسێی ئه م چوار برایه  دوای ساڵێک دەگەڕێنەوە بۆ زێدی خۆیان. <nowiki>*</nowiki> لەساڵی ۱۹۵۷ز : ۲۵ ماڵ له هوزێک لە گوندی شیره مه ڕ لە ناوچه ی شاره زوور که نیمچه کۆچه ڕ ی بوون بۆ پارێزگاری لە هۆزەکەیان خاوه نی ٤٠ سوارچاکی چه کدار بوون ئەوانیش دێن و دەبن بەدراوسێی ئەو چوار برایە گەورەکەیان ناوی مام کەریم دەبێ و دوای ساڵێک دەکەڕێنە وه زیدی خویان . <nowiki>*</nowiki> لە ساڵی ١٩٦٠ز : ۷ ماڵ له ناوچه ی شارباژێڕ لە بەزەڕوو دێنە گونده کە و دەبن بەدراوسێی ئەم چوار برایە ته نیا یه ک بنه ماڵە نەبێ کەتائێستاش لەوێ ماوەتەوە ئەوانی تریان لەکۆتایی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوو گوندەکە بەجێ دێڵن. <nowiki>*</nowiki> ساڵی ١٩٦٣ز به هه وڵی شێخ لطيفي شێخ محمود ی نەمر نزیکه ی ٤٠ ماڵ له عه شیره تی جافی ته لان کەهەمویان پیاوی خانەدان و بەڕێز و میوان دۆست بوون لە دەوروبەری دۆڵی جافایه تیەوە دێن و دەبن بە دراوسێ و برای گیانی بەگیانی ئەم چوار برایە تا ئێستاش نیوه لەجافەکان له وێ ماونەتەوە و نیشته جێن . <nowiki>*</nowiki> لەساڵی ١٩٦٤ز بنەماڵیەک لەگونی نەرزەنە سەر بە پێنجوێن دێن و دەبن بەدراوسێی ئەم چوار برایە ئەوانیش لەکۆڕەوی ١٩٩١ز گوندەکە بەجێ دێڵن و ئیتر ناگەڕێنەوە. <nowiki>*</nowiki> ئاماری دانیشتوان : گوندەکە لەساڵی ١٩٨٧ز لەوکاتەی ڕاگواستنی زۆرەملێ بۆ ئۆردوگای بازیان جێبەجێ کرا ژمارەی ماڵەکان ١٦ ماڵ و ژمارەی دانیشتوان ١١٦ کەس بووە. <nowiki>*</nowiki> موئەسات و کاولکاری سوتان و رووخان و ڕاگواستن : له نێوان ساڵانی ١٩٥٥ز بۆ ۱۹۹۱ز گونده که زیاتر له سێ جار له لايه ن رژێمه یه ک له دوای یه که کانی عێراقە وه بۆسەر کورد ڕوو بەڕووی سووتان و تاڵان و ڕوخان بۆتەوە. <nowiki>*</nowiki> گرتن و ئه شکه نجه : له ساڵی ١٩٨٥ز  احمد سه رچاوه له گه ڵ چوار پیاوی تری گوند ده ستگیر دەکرێن و دەبرێن بۆ  فیرقه ی سلیمانی و دواتر بۆ  ئه منی چه مچه ماڵ و دواتر بۆ ئه منی که رکووک و دواجار بۆ ئه منی سلێمانی  دوای ئه شکه نجه و هێشتنەوەیان لە زیندان بۆماوەی پێنج مانگ دواتر ئازاد دەکرێن تەنیا لەبەر ئەوەی کە کوردبوون. <nowiki>*</nowiki> کوچی زۆره ملێ : له ساڵی ۱۹۸۷ز، رژێمی ئەوکاتی عێراق خه ڵکی گونده که ی به زۆر ڕاپێچی ئۆردوگای زۆرەملێی بازیان کرد کەبەداگرتنی گوندەکانی کوردستان ناو دەبرا. <nowiki>*</nowiki> کۆچی دوایی : « شەهید سەردار » لە ٣/٢١ی ساڵی ١٩٩١ز شەهید سەردار احمد سەرچاوە کەکوڕەگەورەی احمد سەرچاوە بوو لەگەرمەی ڕاپەڕینی ١٩٩١ز لەکەرکوک شەهید بوو کە پێشمەرگەی کەرتی دووی بازیان تیپی 57ی سەگرمە بووە لای ئەنۆر دۆڵانی. لەگۆڕستانی ئەڵڵایی بەخاک دەسپێردرێ. <nowiki>*</nowiki> « شەهید طالب » لەساڵانی هەشتاکانی سەدەی ڕابردوو شەهید طالب اسماعیل سوارە کە پێشمەرگە بووە لە دۆڵی جافایەتی شەهید بووە. <nowiki>*</nowiki>  « شەهید نادر » لەساڵی ١٩٨٧ز شەهید نادر محمد امین بەگ کە پێشمەرگەبووە لە شاڵاوی ئەنفال شەهید بووە. <nowiki>*</nowiki>  « شەهید کامەران » لەساڵی ١٩٨٧ز کامەران صالح اسماعیل لەناوگوند  شەهید بووە. <nowiki>*</nowiki> « شەهید خالید » لەسالی ١٩٨٤ز خالید علی سوارە کەپێشمەرگەبووە لەدۆڵی جافایەتی شەهید بووە. <nowiki>*</nowiki> « شەهید خەسرەو » لەساڵی ١٩٨٧ز خەسرەو علی سوارە برای شەهید خالید کەپێشمەرگە بووە شەهید بووە. <nowiki>*</nowiki>  « احمد سه رچاوه » له ڕێكه وتی ٣ی حوزه یرانی ساڵی ۱۹۹۳ز له بازیان کوچی دوایی دەکات بە جەڵدەی دڵ له گورستانی ئه ڵڵایی به خاک دە سپێردرێ. <nowiki>*</nowiki>  لەدوای چوار ساڵ لە کۆچی دوایی احمد  سەرچاوە هاوسەرەکەی جیهان  و سێ کوڕەکەی بەناوەکانی  عبداللە و محمد و ابراهیم و کوڕەزاکەی ئارام و لەگەڵ سێ کچەکەی تری کەپێشتر هاوسەرگیریان کردبوو له ساڵی ۱۹۹۷ز ئەم بنەماڵەیە لەبەر بژێوی ژیان به ته واوی گونده که بە جێ دەهێڵن و دەچنە شاری سلیمانی. <nowiki/>*کشتوکاڵ : له ساڵی ۱۹۷۸ز به پێی چاکسازیی کشتوکاڵی بە پەیڕەوی گرێبەستی گشتوکاڵی زه وییه کانی گونده کە کرا به که رتی کشتوکاڵی ژماره ۱۵ و سنوری زەویەکانی لەگوندەکانی دەوروبەری جیاکرایەوە. هه ر ماڵێک ۲۰ دۆنم زه وی دێم و ٤ دۆنم زه وی به رئاویان بۆ  دیاری دەکرێ. <nowiki>*</nowiki> خزمەتگوزاری : خویندن له ساڵی ۱۹۷۸ز قوتابخانه ی سەرەتایی بۆگوندەکە دەکرێتەوە و شەوانیش بۆ خولی نه هێشتنی نه خوینده واری بووە. ئه م قوتابخانه یه خزمه تی بە قوتابیانی گونده کانی هاله ی مام قادر  و هالە ی حاجی ره شید و محمودیە  و کانی شایه  و  زیەکە ده کرد . یه کێک له قوتابییه سەرکەوتووەکان شه هید سه ردار احمد سه رچاوه بووە که دواتر بەشی کارەبای تەواوکرد. <nowiki>*</nowiki>  کاره با : له ساڵی ١٩٩٦ز له سه ر تێچووی دانیشتووانی گونده که تۆڕی کاره بای نیشتمانی بۆ گونده که ڕادەکێشرێ. <nowiki>*</nowiki> سەرچاوەی وتار « احمد حسین قادر »  ناسراو بە احمد سەرچاوە. ئەم وتانەی گێڕاوە تەوە هەرکەس زانیاری زۆرتر و دوورتری ویست کوڕەکانی ئامادەن بۆ وەڵام دانەوەی خاڵ بەخاڵی بابەتەکان. <nowiki>*</nowiki> دامەزرێنەری گوند : « احمد سەرچاوە » تێڕوانینێک لەسەر ژیاننامەی کەسایەتی ناوداری سەدەی ڕابردووی ناوچەکە ( ئەحمەد حوسێن قادر ) ناسراو بە " ئەحمەد سەرچاوە " <nowiki>*</nowiki> ڕەچەڵەک و لەدایکبوون : ئەحمەد کوڕی حوسێن بەگی کوڕی قادر بەگی کوڕی ئەحمەد بەگی کوری ڕەحمەتوللە بەگ. ناوبراو لە ساڵی ١٩١٥ی زایینی لە گوندی (مەحمەوە)ی سەر بە شاری مەریوان لەبنەماڵەیەکی نیشتمان پەروەر و خوێندەوار و میوان دۆست و کۆمەڵایەتی و خۆبەکەمزان لە دایکبووە. کە بنەماڵەکەی خاوەن پێگەیەکی کۆمەڵایەتی دیار و دەستڕۆیشتوو بوون لە ناوچەکەدا. <nowiki>*</nowiki> کۆچ و قۆناغەکانی ژیان : بەهۆی نائارامی دەڵەتی ئەو کاتی ئێران کە تازرە شای ئێران دەسەڵاتی گرتبووە دەست. حوسێن بەگی باوکی ئەحمەد سەرچاوە، لە ساڵی ١٩٢٥ز دا خۆی و بنەماڵەکەی کۆچ دەکەن بۆ گوندی (مەسۆ) لە نزیک پێنجوێن ئەوکاتە ئەحمەد تەمەنی دەساڵان دەبێ. باوکی بەهۆی شارەزایی لە زانستی ئایینی و خوێندەوایەوە بە "فەقێ حوسێن" لەناوچەکە دەناسرێت و تا کۆچی دوایی دەکات لە دەوروبەری ساڵی ١٩٣٩ز دا هەر لەو گوندە دا دەمێننەوە. دواتر ئەحمەد سەرچاوە وەک برا گەورە بەرپرسیارێتی بنەماڵەکەی دەگرێتە ئەستۆ. <nowiki>*</nowiki> هاوسەرگری: <nowiki/>* هاوسەری یەکەم : ئەحمەد سەرچاوە کەهەر لە گوندی مەسۆ دەبێ لەتەمەنی ٢٤ساڵیدا لەدەوروبەری ساڵی١٩٣٩ز یەکەم هاوسەر دەگوازێتەوە دوای ٣ ساڵ هەسەرەکەی کۆچی دوایی دەکات و کوڕێکی لەدوابەجێ دومێنێ بەناوی عبداللە. <nowiki>*</nowiki> هاوسەر گیری دووەم: ئەحمەد سەرچاوە هێشتا هەر لە گوندی مەسۆ دەبێ هاوسەری دووەم دەگوازرێتەوە لەساڵی ١٩٤٨ز ئەم هاوسەرەیان تاکۆتایی ژیاتی لای دەمێنێتەوە <nowiki>*</nowiki> کۆچکردن : <nowiki/>* لەساڵی ١٩٤٩ز لەگوندی مەسۆ دەگەڕێنەوە بۆ زێدی باوکی بۆ گوندی محمەوە لەنزیک شاری مەریوان دوای ٦ ساڵ و گەڕانەوەیان بۆ عێراق <nowiki>*</nowiki> لەساڵی ١٩٥٥ز ئەحمەد سەرچاوە سەردانی ( شێخ بابا عەلی حەفید ) دەکات لەسلێمانی و داوای گوندێکی لێ دەکات بۆ ئاوەدانکەردنەوەی خۆی و براکانی  جەنابی (شێخ بابا عەلی حەفید) یش  بە مەبەستی دەستەبەرکردنی شوێنێکی هەمیشەیی بۆ نیشتەجێبوون. گوندی (هالەی سەرچاوە)ی لە ناوچەی بازیان بەشێوازی موڵکانە دەبخشێتە ناوبراو. پاشان لەگەڵ هەر سێ براکەیدا بەناوەکانی (حەسەن، عەبدولڕەحمان، عەبدولقادر) لەساڵی ١٩٥٥ز کۆچ دەکەن بۆ هالەی سەرچاوە و دەست دەکەن بە ئاوەدانکردنەوەی گوندەکە کەئەوان هاتوون کەسی لێ نەژیاوە و چۆڵ بووە. <nowiki>*</nowiki> نازناو و ناسنامە : نازناوی پاژگری سەرچاوە  بۆ (ئەحمەد سەرچاوە) بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە ناوبراو لە گوندی (هالەی سەرچاوە) نیشتەجێ بووە، بۆ جیاکردنەوەی لە دوو گوندی هاوناوەی تری (هالە) کەدوو گوندی ترن بەوناوەوە بەڵام ئەم گوندەیان لەسەرچاوەی ئاوەکە هەڵکەوتووە بۆیە بەم ناوەوە ناوی لێ نراوە. <nowiki>*</nowiki> قوربانی و موئەسات : ژیانی ئەحمەد سەرچاوە پڕ بووە لە هەڵوێستی نەتەوەیی و نیشتمان پەروەری و ڕەنجدان و کۆڵنەدان و میوان دۆستی و قسەخۆشی کەهەمیشە دیوەخانی پڕبووە و بەدەمەوە چوونی کەسانێک کەپێویستیان پێی بووبێ، بەوهۆیەوە: <nowiki>*</nowiki> لە ساڵی ١٩٨٦زدا، لەلایەن دامودەزگا ئەمنییەکانی ڕژێمی ئەوکاتی عێراقەوە لەگەڵ چوار پیاوی تری گوندەکە دەستگیر دەکرێن و بۆ ماوەی پێنج مانگ لە زیندانەکانی ئەمنی (سلێمانی و چەمچەماڵ و کەرکوک) ڕووبەڕووی  ئەشکەنجەی جەستەیی و دەروونی بوونەوە و دواتر ئازاد کران تەنیا لەبەر کوردبوون. <nowiki>*</nowiki> زیاتر لە سێ جار ماڵ و سامانەکەی لەلایەن ڕژێمە یەک لە دوای یەکەکانی ئەوکاتی عێراق تاڵان کراوە و سووتێنراوە دواجار لەساڵی ١٩٨٧ز حکومەتی ئەوکاتی عێراق گوندەکە بەشێوازی زۆرەملێ ڕاپێچی ئۆردوگای بازیان دەکات بنەماڵەیەکیش لەوانە بنەماڵەی ئەحمەد سەرچاوە دەبێ. <nowiki>*</nowiki> لە ڕاپەڕینی ساڵی ١٩٩١ ز دا، کوڕە گەورەکەی بە ناوی (سەردار) کە پێشمەرگەی کەرتی ٢ی بازیان/ تیپی ٥٧ی سەگرمە بوو لای ئەنۆر دۆڵانی، لە کاتی ئازاد کردنی شاری کەرکوکدا و لەگەرمەی ڕاپەڕیندا لەپێناوی نیشتمان شەهید دەبێت و لەگۆڕستانی ئەڵڵایی بەخاک دەسپێررێت. <nowiki>*</nowiki> کۆچی دوایی : ئەحمەد سەرچاوە لە ڕێکەوتی ٣ / ٦ / ١٩٩٣ز لەتەمەنی ٧٨ ساڵیدا لەبازیان کۆچی دوایی دەکات و لە گۆڕستانی (ئەڵڵایی) بە خاک دەسپێردرێت. <nowiki>*</nowiki> ئەندامانی بنەماڵە : لە دوای کۆچی دوایی خۆی سێ کوڕ بەناوەکانی (عەبدوڵڵا، مەحەمەد، ئیبراهیم) و سێ کچی لەدوا بەجێ ماوە کەهاوسەرەکەی جیهان لەساڵی ٢٠٢٥ز لەشاری سلێمانی کۆچی دوایی دەکات و لەگۆڕستانی عەواڵ بەخاک دەسپێردرێ. <nowiki>*</nowiki> نوسەری وتار( ابراهیم کوڕی احمد سەرچاوە. ([[Taybet:Beşdarî/&#126;2026-22609-90|&#126;2026-22609-90]] ([[Gotûbêja bikarhêner:&#126;2026-22609-90|talk]]) 19:42, 16 nîsan 2026 (UTC)) 9uqi1qrpv549uu4m8cyaitlhk0in1om 0 315949 2002541 2001594 2026-04-17T08:09:26Z MikaelF 935 2002541 wikitext text/x-wiki {{Agahîdanka giştî}} '''Lîga Şampiyonan a UEFA''' (bi îngilîzî: ''UEFA Champions League''), organîzasyoneke [[futbol]]ê ya navneteweyî ye ku her sal ji aliyê [[UEFA]]yê ve tê lidarxistin. Ev turnûva di asta herî bilind de ye ku klûbên [[Ewropa]]yê tê de pêşbaziyê dikin. Lîga Şampiyonan di sala 1955an de bi navê "Kûpaya Klûbên Şampiyonan a Ewropayê" dest pê kir û di sala 1992an de navê wê wekî "Lîga Şampiyonan a UEFA" hat guhertin. == Serkeftinên klûban == {| class="wikitable sortable" |- ! Klûb !! Şampiyonî !! Salên şampiyoniyê |- | [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] || 15 || 1956, 1957, 1958, 1959, 1960, 1966, 1998, 2000, 2002, 2014, 2016, 2017, 2018, 2022, 2024 |- | [[A.C. Milan|AC Milan]] || 7 || 1963, 1969, 1989, 1990, 1994, 2003, 2007 |- | [[FC Bayern München|Bayern München]] || 6 || 1974, 1975, 1976, 2001, 2013, 2020 |- | [[Liverpool F.C.|Liverpool]] || 6 || 1977, 1978, 1981, 1984, 2005, 2019 |} == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Avabûnên 1955an li Ewropayê]] [[Kategorî:Futbol li Ewropayê]] [[Kategorî:Lîga Şampiyonan a UEFA]] [[Kategorî:UEFA Champions League| ]] tl1aa1im58amim0m1nrwregb9q0bllv 0 315950 2002540 2001593 2026-04-17T08:08:12Z MikaelF 935 2002540 wikitext text/x-wiki {{Agahîdanka giştî}} '''Lîga Ewropayê ya UEFA''' (bi îngilîzî: ''UEFA Europa League''), berê wekî '''Kûpaya UEFA''' dihat naskirin, piştî [[Lîga Şampiyonan a UEFA]], duyemîn kupa herî girîng a klûbên futbolê yên [[Ewropa]]yê ye. Ev turnûva di sala 1971an de dest pê kir. Di sala 2009an de navê wê û formata wê hat guhertin û bû "Lîga Ewropayê". Tîma ku vê kûpayê herî zêde biriye klûba spanî [[Sevilla FC]] ye. == Serkeftinên klûban == {| class="wikitable sortable" |- ! Klûb !! Şampiyonî !! Salên Şampiyoniyê |- | [[Sevilla FC|Sevilla]] || 7 || 2006, 2007, 2014, 2015, 2016, 2020, 2023 |- | [[Juventus F.C.|Juventus]] || 3 || 1977, 1990, 1993 |- | [[Inter Milan|Inter]] || 3 || 1991, 1994, 1998 |- | [[Liverpool F.C.|Liverpool]] || 3 || 1973, 1976, 2001 |- | [[Atlético Madrid]] || 3 || 2010, 2012, 2018 |} == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Futbol li Ewropayê]] [[Kategorî:Lîga Ewropayê ya UEFA]] bcvnnadiwjgw833xaawhnf91m0t95ax 0 316005 2002480 2000972 2026-04-16T23:17:01Z EmausBot 7548 Beralîkirina ducarî li ser [[Blackburn Rovers FC]] hat sererastkirin 2002480 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Blackburn Rovers FC]] 9z0e9jkklvnxntv5qc3im1od6quhc5s 0 316079 2002538 2001965 2026-04-17T07:56:16Z MikaelF 935 2002538 wikitext text/x-wiki {{Agahîdanka giştî}} '''Super Lîg''', '''Lîga Super'''<ref>https://www.rudaw.net/kurmanci/sports/13042026</ref> an jî '''Lîga Bilind''' ({{langx|tr|Süper Lig}}), asta herî bilind a lîga futbolê ya li [[Tirkiye]]yê ye. Lîg di sala 1959an de hatiye damezirandin. Di lîgê de 19 yane (klub) hevrikî dikin. Zêdetirî 60 sal e ku lîg tê lîstin û heta niha tenê 6 yaneyên cuda bûne şampiyon. Yaneya herî serkeftî [[Galatasaray SK|Galatasaray]] e. == Şampiyonên lîgê == Ji sala 1959an û vir ve hejmara şampiyoniyên yaneyan wiha ne: * [[Galatasaray SK|Galatasaray]] (24): 1962, 1963, 1969, 1971, 1972, 1973, 1987, 1988, 1993, 1994, 1997, 1998, 1999, 2000, 2002, 2006, 2008, 2012, 2013, 2015, 2018, 2019, 2023, 2024 * [[Fenerbahçe SK|Fenerbahçe]] (19): 1959, 1961, 1964, 1965, 1968, 1970, 1974, 1975, 1978, 1983, 1985, 1989, 1996, 2001, 2004, 2005, 2007, 2011, 2014 * [[Beşiktaş JK|Beşiktaş]] (16): 1957*, 1958*, 1960, 1966, 1967, 1982, 1986, 1990, 1991, 1992, 1995, 2003, 2009, 2016, 2017, 2021 * [[Trabzonspor]] (7): 1976, 1977, 1979, 1980, 1981, 1984, 2022 * [[Bursaspor]] (1): 2010 * [[İstanbul Başakşehir FK|İstanbul Başakşehir]] (1): 2020 == Rekorên lîstikvanan == * Lîstikvanê herî zêde lîstiye: [[Umut Bulut]] (515 maç) * Golgirtê herî mezin (Top Scorer): [[Hakan Şükür]] (249 gol) == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [https://www.tff.org/default.aspx?pageID=80 Malpera fermî ya Super Lîgê] {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Avabûnên 1959an li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Lîgên futbolê li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Super Lîg| ]] nv8jc0q5ljkm31idfib82po6eq1ito1 2002539 2002538 2026-04-17T07:59:47Z MikaelF 935 2002539 wikitext text/x-wiki {{Agahîdanka giştî}} '''Super Lîg'''<ref>https://www.rudaw.net/kurmanci/sports/05042026</ref>, '''Lîga Super'''<ref>https://www.rudaw.net/kurmanci/sports/13042026</ref> an jî '''Lîga Bilind''' ({{langx|tr|Süper Lig}}), asta herî bilind a lîga futbolê ya li [[Tirkiye]]yê ye. Lîg di sala 1959an de hatiye damezirandin. Di lîgê de 19 yane (klub) hevrikî dikin. Zêdetirî 60 sal e ku lîg tê lîstin û heta niha tenê 6 yaneyên cuda bûne şampiyon. Yaneya herî serkeftî [[Galatasaray SK|Galatasaray]] e. == Şampiyonên lîgê == Ji sala 1959an û vir ve hejmara şampiyoniyên yaneyan wiha ne: * [[Galatasaray SK|Galatasaray]] (24): 1962, 1963, 1969, 1971, 1972, 1973, 1987, 1988, 1993, 1994, 1997, 1998, 1999, 2000, 2002, 2006, 2008, 2012, 2013, 2015, 2018, 2019, 2023, 2024 * [[Fenerbahçe SK|Fenerbahçe]] (19): 1959, 1961, 1964, 1965, 1968, 1970, 1974, 1975, 1978, 1983, 1985, 1989, 1996, 2001, 2004, 2005, 2007, 2011, 2014 * [[Beşiktaş JK|Beşiktaş]] (16): 1957*, 1958*, 1960, 1966, 1967, 1982, 1986, 1990, 1991, 1992, 1995, 2003, 2009, 2016, 2017, 2021 * [[Trabzonspor]] (7): 1976, 1977, 1979, 1980, 1981, 1984, 2022 * [[Bursaspor]] (1): 2010 * [[İstanbul Başakşehir FK|İstanbul Başakşehir]] (1): 2020 == Rekorên lîstikvanan == * Lîstikvanê herî zêde lîstiye: [[Umut Bulut]] (515 maç) * Golgirtê herî mezin (Top Scorer): [[Hakan Şükür]] (249 gol) == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [https://www.tff.org/default.aspx?pageID=80 Malpera fermî ya Super Lîgê] {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Avabûnên 1959an li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Lîgên futbolê li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Super Lîg| ]] 99wg7ytubnjs5jwf3falphuum5twscc 0 316161 2002455 2002446 2026-04-16T17:50:55Z Penaber49 39672 2002455 wikitext text/x-wiki {{Rojane}} {{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}} {{Agahîdank êrîşa sivîlan | sernav = Êrîşa li ser dibistana navîn a Ayser Çalık | lêpirsîn = | êrîşkar = İsa Aras Mersinli (Xwendekarekî pola 8an a ji dibistanê) | sûcdarên gumanker = | çek = | hj_beşdaran = | parêzvan = | sedem = | fermanberê_kelişînê = | qurbanî = | hj_bertawan = | hj_sizakirî = | biryara_dadgehê = Dayîk û bavê xwendekarê êrîşkar hatine girtin | mehkûmî = | îtham = | doza_medenî = | malper = | fail = | birîndar = 13 kes | parçeyekî = | alt_nexşe = | wêne = İsa Aras Mersinli, perpetrator of the 2026 Onikişubat school shooting (cropped).png | mezinahiya_wêne = | alt_wêne = | sernavê_wêne = Dîmenek ji dema êrîşê | nexşe = | mezinahiya_nexşeyê = | sernavê_nexşeyê = | kuştî = 10 kes (tevê êrîşkar) | cih = [[Onikişubat]], [[Mereş]] | hedef = Xwendekar û mamosteyên dibistanê | koordînat = | dîrok = {{Destpêka dem|2026|4|15}} {{Dawiya dem|2026|4|15}} | dem = | saet = 13:30 (Dema herêmî) | cure = Komkujî | modul = }} '''Êrîşa li ser dibistana navîn a Ayser Çalık''' êrîşa li ser dibistaneke navîn e ku 15ê nîsana 2026an de li navçeya [[Onikişubat]] a bi ser parêzgeha [[Mereş (parêzgeh)|Mereş]] a [[Bakurê Kurdistanê]] pêk hatiye. Ev êrîşa duyem 28 saet piştê êrîşa li ser Dibistana Amedeyî Anatolyayê ya Teknîkî û Pîşeyî ya Ahmet Koyuncu ya li navçeya [[Sêwreg|Siwêreg]] a bi ser parêzgeha [[Riha (parêzgeh)|Rihayê]] ve pêk hatiye. == Paşperdeh == Heya van êrîşan, li [[Bakurê Kurdistanê]] û li deverên din ên [[Tirkiye]]yê êrîşên li ser dibistanan pir kêm bûn. Li Bakurê Kurdistanê û li Tirkiyeyê qanûnên hilanîn a çekan hişk e ku ji bo çek wergirtine şertên wekê lîsans, qeydkirin, tenduristiya derûnî û kontrolkirina qeydên sûc vedihewîne û cezayên giran ji bo sûcên hebûna neqanûnî ya çekan hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260414-turkey-school-shooting-wounds-16-attacker-dead |sernav=Turkey school shooting wounds 16, attacker dead |malper=France 24 |tarîx=2026-04-14 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=en}}</ref> Piştî êrîşa Siwêregê ku di 14ê nîsana 2026an de pêk hatiye û encamê 16e xwendevan û mamosteyê dibistanê birîndar dibe li gelek bajarên Bakurê Kurdistanê û Tirkiyeyê gelek sendîkayên mamosteyan ragihandibûn ku ew ê di 15ê nîsanê de ji bo protestokirina nebûna ewlehiya mamoste û xwendekaran dest ji kar berdin. Di encamê de li gelek bajaran mamosteyên dibistanan neçûn ser karên xwe lê hinek mamoste û dibistan beşdarê vê çalakiyê nebûn û yek ji van dibistanan, dibistana navîn a Ayser Çalık e ku 15ê nîsanê de rastî êrîşê hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cumhuriyet.com.tr/siyaset/egitimcilerden-sanliurfa-daki-lise-saldirisi-sonrasi-is-birakma-karari-okul-guvenligini-saglamayanlarin-acik-sorumlulugudur-2495162 |sernav=Perwerdekar li ber Wezareta Perwerdehiya Neteweyî derbarê êrîşên dibistanan de ji Wezîr Tekin re wiha gotin: "Heke em ne ewle bin, hûn jî nikarin bi rehetî bikevin Wezaretê." |malper=www.cumhuriyet.com.tr |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Gülkanat |pêşnav=Taylan}}</ref> == Êrîş == Li gorî agahiyên destpêkê ku ji parêzgerê Gurgumê û rayedarên ewlehiya herêmî, êrîşa çekdarî li gorî dema herêmî saet di 13:30an dest pê kiriye.<ref name="Merkezi2026">{{Jêder-malper |url=https://medyascope.tv/2026/04/15/kahramanmarasta-ortaokula-silahli-saldiri-en-az-9-kisi-oldu/ |sernav=Li Mereşê li dijî dibistana navîn êrîşeke çekdarî: 9 kes mirin, 13 kes birîndar bûn, 3 ji wan giran in. |malper=Medyascope |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Merkezi |pêşnav=Haber}}</ref> Hatiye ragihandin ku êrîşkar ji hewşa dibistanê dest bi gulebaranê kiriye û derbasê nav avahiya dibistanê bûye û êrîşên xwe di polan de berdewam kiriye. Di êrîşê de pênc çek û heft cercor hatine bikaranîn. Di dîmenên ku li ser medyaya civakî hatine parvekirin, hatiye dîtin ku xwendekaran hewl dane ku jiyana xwe xilas bikin ku ji qata yekem diavêjin xwarê û ji qata zemînê ji pencereyên dibistanê direvin derve.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.sozcu.com.tr/kahramanmaras-ta-ogrenciler-kurtulmak-icin-camdan-atladi-p310512 |sernav=Xwendekaran bi avêtina ji pencereyê jiyana xwe xilas kirin - Rojnameya Sözcü |malper=www.sozcu.com.tr |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Karadağ |pêşnav=Derleyen: Ümit}}</ref> Di êrîşê de tevlê êrîşkar û mamosteyan bi tevahî 9 kes jiyana xwe jidest dane 3 ji wan bi giranî 13 kes jî birîndar bûne.<ref name="Merkezi2026" /> == Êrîşkar == Hatiye ragihandin xwendekarê bi navê İsa Aras Mersinli ya ku di temenê 14 saliya xwe de bû û xwendekarê pola 8an ê dibistanê bû vê êrîşê pêk aniye. Li gorî agahiyan, wî bi çekên bavê xwe ku berê polîs bû, çekan di çenteya xwe de veşartiye û ketiye dibistanê û êrîşî pêk aniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.piquenewsmagazine.com/world-news/student-kills-9-in-turkeys-second-school-shooting-in-2-days-12144227 |sernav=Student kills 9 in Turkey's second school shooting in 2 days |malper=Pique Newsmagazine |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |paşnav4= |pêşnav4= |paşnav5= |pêşnav5=}}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Êrîş]] m8mme7fx42uykc0rfst4heg4o13k9k8 2002456 2002455 2026-04-16T17:52:18Z Penaber49 39672 2002456 wikitext text/x-wiki {{Rojane}} {{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}} {{Agahîdank êrîşa sivîlan | sernav = Êrîşa li ser dibistana navîn a Ayser Çalık | lêpirsîn = | êrîşkar = İsa Aras Mersinli (Xwendekarekî pola 8an a ji dibistanê) | sûcdarên gumanker = | çek = | hj_beşdaran = | parêzvan = | sedem = | fermanberê_kelişînê = | qurbanî = | hj_bertawan = | hj_sizakirî = | biryara_dadgehê = Dayîk û bavê xwendekarê êrîşkar hatine girtin | mehkûmî = | îtham = | doza_medenî = | malper = | fail = | birîndar = 13 kes | parçeyekî = | alt_nexşe = | wêne = İsa Aras Mersinli, perpetrator of the 2026 Onikişubat school shooting (cropped).png | mezinahiya_wêne = | alt_wêne = | sernavê_wêne = Dîmenek ji dema êrîşê | nexşe = | mezinahiya_nexşeyê = | sernavê_nexşeyê = | kuştî = 10 kes (tevê êrîşkar) | cih = [[Onikişubat]], [[Mereş]] | hedef = Xwendekar û mamosteyên dibistanê | koordînat = | dîrok = {{Destpêka dem|2026|4|15}} {{Dawiya dem|2026|4|15}} | dem = | saet = 13:30 (Dema herêmî) | cure = Komkujî | modul = }} '''Êrîşa li ser dibistana navîn a Ayser Çalık''' êrîşa li ser dibistaneke navîn e ku 15ê nîsana 2026an de li navçeya [[Onikişubat]] a bi ser parêzgeha [[Mereş (parêzgeh)|Mereş]] a [[Bakurê Kurdistanê]] pêk hatiye. Ev êrîşa duyem 28 saet piştê êrîşa li ser Dibistana Amedeyî Anatolyayê ya Teknîkî û Pîşeyî ya Ahmet Koyuncu ya li navçeya [[Sêwreg|Siwêreg]] a bi ser parêzgeha [[Riha (parêzgeh)|Rihayê]] ve pêk hatiye. == Paşperdeh == Heya van êrîşan, li [[Bakurê Kurdistanê]] û li deverên din ên [[Tirkiye]]yê êrîşên li ser dibistanan pir kêm bûn. Li Bakurê Kurdistanê û li Tirkiyeyê qanûnên hilanîn a çekan hişk e ku ji bo çek wergirtine şertên wekê lîsans, qeydkirin, tenduristiya derûnî û kontrolkirina qeydên sûc vedihewîne û cezayên giran ji bo sûcên hebûna neqanûnî ya çekan hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260414-turkey-school-shooting-wounds-16-attacker-dead |sernav=Turkey school shooting wounds 16, attacker dead |malper=France 24 |tarîx=2026-04-14 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=en}}</ref> Piştî êrîşa Siwêregê ku di 14ê nîsana 2026an de pêk hatiye û encamê 16e xwendevan û mamosteyê dibistanê birîndar dibe li gelek bajarên Bakurê Kurdistanê û Tirkiyeyê gelek sendîkayên mamosteyan ragihandibûn ku ew ê di 15ê nîsanê de ji bo protestokirina nebûna ewlehiya mamoste û xwendekaran dest ji kar berdin. Di encamê de li gelek bajaran mamosteyên dibistanan neçûn ser karên xwe lê hinek mamoste û dibistan beşdarê vê çalakiyê nebûn û yek ji van dibistanan, dibistana navîn a Ayser Çalık e ku 15ê nîsanê de rastî êrîşê hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cumhuriyet.com.tr/siyaset/egitimcilerden-sanliurfa-daki-lise-saldirisi-sonrasi-is-birakma-karari-okul-guvenligini-saglamayanlarin-acik-sorumlulugudur-2495162 |sernav=Perwerdekar li ber Wezareta Perwerdehiya Neteweyî derbarê êrîşên dibistanan de ji Wezîr Tekin re wiha gotin: "Heke em ne ewle bin, hûn jî nikarin bi rehetî bikevin Wezaretê." |malper=www.cumhuriyet.com.tr |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Gülkanat |pêşnav=Taylan}}</ref> == Êrîş == Li gorî agahiyên destpêkê ku ji parêzgerê Gurgumê û rayedarên ewlehiya herêmî, êrîşa çekdarî li gorî dema herêmî saet di 13:30an dest pê kiriye.<ref name="Merkezi2026">{{Jêder-malper |url=https://medyascope.tv/2026/04/15/kahramanmarasta-ortaokula-silahli-saldiri-en-az-9-kisi-oldu/ |sernav=Li Mereşê li dijî dibistana navîn êrîşeke çekdarî: 9 kes mirin, 13 kes birîndar bûn, 3 ji wan giran in. |malper=Medyascope |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Merkezi |pêşnav=Haber}}</ref> Hatiye ragihandin ku êrîşkar ji hewşa dibistanê dest bi gulebaranê kiriye û derbasê nav avahiya dibistanê bûye û êrîşên xwe di polan de berdewam kiriye. Di êrîşê de pênc çek û heft cercor hatine bikaranîn. Di dîmenên ku li ser medyaya civakî hatine parvekirin, hatiye dîtin ku xwendekaran hewl dane ku jiyana xwe xilas bikin ku ji qata yekem diavêjin xwarê û ji qata zemînê ji pencereyên dibistanê direvin derve.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.sozcu.com.tr/kahramanmaras-ta-ogrenciler-kurtulmak-icin-camdan-atladi-p310512 |sernav=Xwendekaran bi avêtina ji pencereyê jiyana xwe xilas kirin - Rojnameya Sözcü |malper=www.sozcu.com.tr |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Karadağ |pêşnav=Derleyen: Ümit}}</ref> Di êrîşê de tevlê êrîşkar û mamosteyan bi tevahî 9 kes jiyana xwe jidest dane 3 ji wan bi giranî 13 kes jî birîndar bûne.<ref name="Merkezi2026" /> == Êrîşkar == Hatiye ragihandin xwendekarê bi navê İsa Aras Mersinli ya ku di temenê 14 saliya xwe de bû û xwendekarê pola 8an ê dibistanê bû vê êrîşê pêk aniye. Li gorî agahiyan, wî bi çekên bavê xwe ku berê polîs bû, çekan di çenteya xwe de veşartiye û ketiye dibistanê û êrîşî pêk aniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.piquenewsmagazine.com/world-news/student-kills-9-in-turkeys-second-school-shooting-in-2-days-12144227 |sernav=Student kills 9 in Turkey's second school shooting in 2 days |malper=Pique Newsmagazine |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |paşnav4= |pêşnav4= |paşnav5= |pêşnav5=}}</ref> == Qurbaniyên êrîşê == == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Êrîş]] 2b9rl9b39cwaohrun965xdys2ycnt5n 2002457 2002456 2026-04-16T17:53:55Z Penaber49 39672 2002457 wikitext text/x-wiki {{Rojane}} {{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}} {{Agahîdank êrîşa sivîlan | sernav = Êrîşa li ser dibistana navîn a Ayser Çalık | lêpirsîn = | êrîşkar = İsa Aras Mersinli (Xwendekarekî pola 8an a ji dibistanê) | sûcdarên gumanker = | çek = | hj_beşdaran = | parêzvan = | sedem = | fermanberê_kelişînê = | qurbanî = | hj_bertawan = | hj_sizakirî = | biryara_dadgehê = Dayîk û bavê xwendekarê êrîşkar hatine girtin | mehkûmî = | îtham = | doza_medenî = | malper = | fail = | birîndar = 13 kes | parçeyekî = | alt_nexşe = | wêne = İsa Aras Mersinli, perpetrator of the 2026 Onikişubat school shooting (cropped).png | mezinahiya_wêne = | alt_wêne = | sernavê_wêne = Dîmenek ji dema êrîşê | nexşe = | mezinahiya_nexşeyê = | sernavê_nexşeyê = | kuştî = 10 kes (tevê êrîşkar) | cih = [[Onikişubat]], [[Mereş]] | hedef = Xwendekar û mamosteyên dibistanê | koordînat = | dîrok = {{Destpêka dem|2026|4|15}} {{Dawiya dem|2026|4|15}} | dem = | saet = 13:30 (Dema herêmî) | cure = Komkujî | modul = }} '''Êrîşa li ser dibistana navîn a Ayser Çalık''' êrîşa li ser dibistaneke navîn e ku 15ê nîsana 2026an de li navçeya [[Onikişubat]] a bi ser parêzgeha [[Mereş (parêzgeh)|Mereş]] a [[Bakurê Kurdistanê]] pêk hatiye. Ev êrîşa duyem 28 saet piştê êrîşa li ser Dibistana Amedeyî Anatolyayê ya Teknîkî û Pîşeyî ya Ahmet Koyuncu ya li navçeya [[Sêwreg|Siwêreg]] a bi ser parêzgeha [[Riha (parêzgeh)|Rihayê]] ve pêk hatiye. == Paşperdeh == Heya van êrîşan, li [[Bakurê Kurdistanê]] û li deverên din ên [[Tirkiye]]yê êrîşên li ser dibistanan pir kêm bûn. Li Bakurê Kurdistanê û li Tirkiyeyê qanûnên hilanîn a çekan hişk e ku ji bo çek wergirtine şertên wekê lîsans, qeydkirin, tenduristiya derûnî û kontrolkirina qeydên sûc vedihewîne û cezayên giran ji bo sûcên hebûna neqanûnî ya çekan hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260414-turkey-school-shooting-wounds-16-attacker-dead |sernav=Turkey school shooting wounds 16, attacker dead |malper=France 24 |tarîx=2026-04-14 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=en}}</ref> Piştî êrîşa Siwêregê ku di 14ê nîsana 2026an de pêk hatiye û encamê 16e xwendevan û mamosteyê dibistanê birîndar dibe li gelek bajarên Bakurê Kurdistanê û Tirkiyeyê gelek sendîkayên mamosteyan ragihandibûn ku ew ê di 15ê nîsanê de ji bo protestokirina nebûna ewlehiya mamoste û xwendekaran dest ji kar berdin. Di encamê de li gelek bajaran mamosteyên dibistanan neçûn ser karên xwe lê hinek mamoste û dibistan beşdarê vê çalakiyê nebûn û yek ji van dibistanan, dibistana navîn a Ayser Çalık e ku 15ê nîsanê de rastî êrîşê hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cumhuriyet.com.tr/siyaset/egitimcilerden-sanliurfa-daki-lise-saldirisi-sonrasi-is-birakma-karari-okul-guvenligini-saglamayanlarin-acik-sorumlulugudur-2495162 |sernav=Perwerdekar li ber Wezareta Perwerdehiya Neteweyî derbarê êrîşên dibistanan de ji Wezîr Tekin re wiha gotin: "Heke em ne ewle bin, hûn jî nikarin bi rehetî bikevin Wezaretê." |malper=www.cumhuriyet.com.tr |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Gülkanat |pêşnav=Taylan}}</ref> == Êrîş == Li gorî agahiyên destpêkê ku ji parêzgerê Gurgumê û rayedarên ewlehiya herêmî, êrîşa çekdarî li gorî dema herêmî saet di 13:30an dest pê kiriye.<ref name="Merkezi2026">{{Jêder-malper |url=https://medyascope.tv/2026/04/15/kahramanmarasta-ortaokula-silahli-saldiri-en-az-9-kisi-oldu/ |sernav=Li Mereşê li dijî dibistana navîn êrîşeke çekdarî: 9 kes mirin, 13 kes birîndar bûn, 3 ji wan giran in. |malper=Medyascope |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Merkezi |pêşnav=Haber}}</ref> Hatiye ragihandin ku êrîşkar ji hewşa dibistanê dest bi gulebaranê kiriye û derbasê nav avahiya dibistanê bûye û êrîşên xwe di polan de berdewam kiriye. Di êrîşê de pênc çek û heft cercor hatine bikaranîn. Di dîmenên ku li ser medyaya civakî hatine parvekirin, hatiye dîtin ku xwendekaran hewl dane ku jiyana xwe xilas bikin ku ji qata yekem diavêjin xwarê û ji qata zemînê ji pencereyên dibistanê direvin derve.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.sozcu.com.tr/kahramanmaras-ta-ogrenciler-kurtulmak-icin-camdan-atladi-p310512 |sernav=Xwendekaran bi avêtina ji pencereyê jiyana xwe xilas kirin - Rojnameya Sözcü |malper=www.sozcu.com.tr |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Karadağ |pêşnav=Derleyen: Ümit}}</ref> Di êrîşê de tevlê êrîşkar û mamosteyan bi tevahî 9 kes jiyana xwe jidest dane 3 ji wan bi giranî 13 kes jî birîndar bûne.<ref name="Merkezi2026" /> == Êrîşkar == Hatiye ragihandin xwendekarê bi navê İsa Aras Mersinli ya ku di temenê 14 saliya xwe de bû û xwendekarê pola 8an ê dibistanê bû vê êrîşê pêk aniye. Li gorî agahiyan, wî bi çekên bavê xwe ku berê polîs bû, çekan di çenteya xwe de veşartiye û ketiye dibistanê û êrîşî pêk aniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.piquenewsmagazine.com/world-news/student-kills-9-in-turkeys-second-school-shooting-in-2-days-12144227 |sernav=Student kills 9 in Turkey's second school shooting in 2 days |malper=Pique Newsmagazine |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |paşnav4= |pêşnav4= |paşnav5= |pêşnav5=}}</ref> == Qurbaniyên êrîşê == Di êrîşê de mamosteyek û heşt xwendekarên dibistanê di encama êrîşan de jiyana xwe jidest dane û 13 kes jî birîndar bûne ku şeş ji wan bi giranî birîndar bûne. == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Êrîş]] ohfzb7booiivy287i5ddu09ggfceyl8 2002458 2002457 2026-04-16T17:56:05Z Penaber49 39672 2002458 wikitext text/x-wiki {{Rojane}} {{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}} {{Agahîdank êrîşa sivîlan | sernav = Êrîşa li ser dibistana navîn a Ayser Çalık | lêpirsîn = | êrîşkar = İsa Aras Mersinli (Xwendekarekî pola 8an a ji dibistanê) | sûcdarên gumanker = | çek = | hj_beşdaran = | parêzvan = | sedem = | fermanberê_kelişînê = | qurbanî = | hj_bertawan = | hj_sizakirî = | biryara_dadgehê = Dayîk û bavê xwendekarê êrîşkar hatine girtin | mehkûmî = | îtham = | doza_medenî = | malper = | fail = | birîndar = 13 kes | parçeyekî = | alt_nexşe = | wêne = İsa Aras Mersinli, perpetrator of the 2026 Onikişubat school shooting (cropped).png | mezinahiya_wêne = | alt_wêne = | sernavê_wêne = Dîmenek ji dema êrîşê | nexşe = | mezinahiya_nexşeyê = | sernavê_nexşeyê = | kuştî = 10 kes (tevê êrîşkar) | cih = [[Onikişubat]], [[Mereş]] | hedef = Xwendekar û mamosteyên dibistanê | koordînat = | dîrok = {{Destpêka dem|2026|4|15}} {{Dawiya dem|2026|4|15}} | dem = | saet = 13:30 (Dema herêmî) | cure = Komkujî | modul = }} '''Êrîşa li ser dibistana navîn a Ayser Çalık''' êrîşa li ser dibistaneke navîn e ku 15ê nîsana 2026an de li navçeya [[Onikişubat]] a bi ser parêzgeha [[Mereş (parêzgeh)|Mereş]] a [[Bakurê Kurdistanê]] pêk hatiye. Ev êrîşa duyem 28 saet piştê êrîşa li ser Dibistana Amedeyî Anatolyayê ya Teknîkî û Pîşeyî ya Ahmet Koyuncu ya li navçeya [[Sêwreg|Siwêreg]] a bi ser parêzgeha [[Riha (parêzgeh)|Rihayê]] ve pêk hatiye. == Paşperdeh == Heya van êrîşan, li [[Bakurê Kurdistanê]] û li deverên din ên [[Tirkiye]]yê êrîşên li ser dibistanan pir kêm bûn. Li Bakurê Kurdistanê û li Tirkiyeyê qanûnên hilanîn a çekan hişk e ku ji bo çek wergirtine şertên wekê lîsans, qeydkirin, tenduristiya derûnî û kontrolkirina qeydên sûc vedihewîne û cezayên giran ji bo sûcên hebûna neqanûnî ya çekan hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260414-turkey-school-shooting-wounds-16-attacker-dead |sernav=Turkey school shooting wounds 16, attacker dead |malper=France 24 |tarîx=2026-04-14 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=en}}</ref> Piştî êrîşa Siwêregê ku di 14ê nîsana 2026an de pêk hatiye û encamê 16e xwendevan û mamosteyê dibistanê birîndar dibe li gelek bajarên Bakurê Kurdistanê û Tirkiyeyê gelek sendîkayên mamosteyan ragihandibûn ku ew ê di 15ê nîsanê de ji bo protestokirina nebûna ewlehiya mamoste û xwendekaran dest ji kar berdin. Di encamê de li gelek bajaran mamosteyên dibistanan neçûn ser karên xwe lê hinek mamoste û dibistan beşdarê vê çalakiyê nebûn û yek ji van dibistanan, dibistana navîn a Ayser Çalık e ku 15ê nîsanê de rastî êrîşê hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cumhuriyet.com.tr/siyaset/egitimcilerden-sanliurfa-daki-lise-saldirisi-sonrasi-is-birakma-karari-okul-guvenligini-saglamayanlarin-acik-sorumlulugudur-2495162 |sernav=Perwerdekar li ber Wezareta Perwerdehiya Neteweyî derbarê êrîşên dibistanan de ji Wezîr Tekin re wiha gotin: "Heke em ne ewle bin, hûn jî nikarin bi rehetî bikevin Wezaretê." |malper=www.cumhuriyet.com.tr |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Gülkanat |pêşnav=Taylan}}</ref> == Êrîş == Li gorî agahiyên destpêkê ku ji parêzgerê Gurgumê û rayedarên ewlehiya herêmî, êrîşa çekdarî li gorî dema herêmî saet di 13:30an dest pê kiriye.<ref name="Merkezi2026">{{Jêder-malper |url=https://medyascope.tv/2026/04/15/kahramanmarasta-ortaokula-silahli-saldiri-en-az-9-kisi-oldu/ |sernav=Li Mereşê li dijî dibistana navîn êrîşeke çekdarî: 9 kes mirin, 13 kes birîndar bûn, 3 ji wan giran in. |malper=Medyascope |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Merkezi |pêşnav=Haber}}</ref> Hatiye ragihandin ku êrîşkar ji hewşa dibistanê dest bi gulebaranê kiriye û derbasê nav avahiya dibistanê bûye û êrîşên xwe di polan de berdewam kiriye. Di êrîşê de pênc çek û heft cercor hatine bikaranîn. Di dîmenên ku li ser medyaya civakî hatine parvekirin, hatiye dîtin ku xwendekaran hewl dane ku jiyana xwe xilas bikin ku ji qata yekem diavêjin xwarê û ji qata zemînê ji pencereyên dibistanê direvin derve.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.sozcu.com.tr/kahramanmaras-ta-ogrenciler-kurtulmak-icin-camdan-atladi-p310512 |sernav=Xwendekaran bi avêtina ji pencereyê jiyana xwe xilas kirin - Rojnameya Sözcü |malper=www.sozcu.com.tr |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Karadağ |pêşnav=Derleyen: Ümit}}</ref> Di êrîşê de tevlê êrîşkar û mamosteyan bi tevahî 9 kes jiyana xwe jidest dane 3 ji wan bi giranî 13 kes jî birîndar bûne.<ref name="Merkezi2026" /> == Êrîşkar == Hatiye ragihandin xwendekarê bi navê İsa Aras Mersinli ya ku di temenê 14 saliya xwe de bû û xwendekarê pola 8an ê dibistanê bû vê êrîşê pêk aniye. Li gorî agahiyan, wî bi çekên bavê xwe ku berê polîs bû, çekan di çenteya xwe de veşartiye û ketiye dibistanê û êrîşî pêk aniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.piquenewsmagazine.com/world-news/student-kills-9-in-turkeys-second-school-shooting-in-2-days-12144227 |sernav=Student kills 9 in Turkey's second school shooting in 2 days |malper=Pique Newsmagazine |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |paşnav4= |pêşnav4= |paşnav5= |pêşnav5=}}</ref> == Qurbaniyên êrîşê == Di êrîşê de mamosteyek û heşt xwendekarên dibistanê di encama êrîşan de jiyana xwe jidest dane û 13 kes jî birîndar bûne ku şeş ji wan bi giranî birîndar bûne. Hatiye ragihandin ku mamosteya jin Ayla Kara di dema êrîşê de hewl daye ku xwendekarên xwe ji êrîşê biparêze û dema ku xwe diavêje ser xwendekarên xwe dibe armanca êrîşê û jiyana xwe jidest daye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Êrîş]] hytv858jn0cn1xkt1l7d3klsyojtm87 2002460 2002458 2026-04-16T17:58:47Z Penaber49 39672 2002460 wikitext text/x-wiki {{Rojane}} {{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}} {{Agahîdank êrîşa sivîlan | sernav = Êrîşa li ser dibistana navîn a Ayser Çalık | lêpirsîn = | êrîşkar = İsa Aras Mersinli (Xwendekarekî pola 8an a ji dibistanê) | sûcdarên gumanker = | çek = | hj_beşdaran = | parêzvan = | sedem = | fermanberê_kelişînê = | qurbanî = | hj_bertawan = | hj_sizakirî = | biryara_dadgehê = Dayîk û bavê xwendekarê êrîşkar hatine girtin | mehkûmî = | îtham = | doza_medenî = | malper = | fail = | birîndar = 13 kes | parçeyekî = | alt_nexşe = | wêne = İsa Aras Mersinli, perpetrator of the 2026 Onikişubat school shooting (cropped).png | mezinahiya_wêne = | alt_wêne = | sernavê_wêne = Dîmenek ji dema êrîşê | nexşe = | mezinahiya_nexşeyê = | sernavê_nexşeyê = | kuştî = 10 kes (tevê êrîşkar) | cih = [[Onikişubat]], [[Mereş]] | hedef = Xwendekar û mamosteyên dibistanê | koordînat = | dîrok = {{Destpêka dem|2026|4|15}} {{Dawiya dem|2026|4|15}} | dem = | saet = 13:30 (Dema herêmî) | cure = Komkujî | modul = }} '''Êrîşa li ser dibistana navîn a Ayser Çalık''' êrîşa li ser dibistaneke navîn e ku 15ê nîsana 2026an de li navçeya [[Onikişubat]] a bi ser parêzgeha [[Mereş (parêzgeh)|Mereş]] a [[Bakurê Kurdistanê]] pêk hatiye. Ev êrîşa duyem 28 saet piştê êrîşa li ser Dibistana Amedeyî Anatolyayê ya Teknîkî û Pîşeyî ya Ahmet Koyuncu ya li navçeya [[Sêwreg|Siwêreg]] a bi ser parêzgeha [[Riha (parêzgeh)|Rihayê]] ve pêk hatiye. == Paşperdeh == Heya van êrîşan, li [[Bakurê Kurdistanê]] û li deverên din ên [[Tirkiye]]yê êrîşên li ser dibistanan pir kêm bûn. Li Bakurê Kurdistanê û li Tirkiyeyê qanûnên hilanîn a çekan hişk e ku ji bo çek wergirtine şertên wekê lîsans, qeydkirin, tenduristiya derûnî û kontrolkirina qeydên sûc vedihewîne û cezayên giran ji bo sûcên hebûna neqanûnî ya çekan hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260414-turkey-school-shooting-wounds-16-attacker-dead |sernav=Turkey school shooting wounds 16, attacker dead |malper=France 24 |tarîx=2026-04-14 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=en}}</ref> Piştî êrîşa Siwêregê ku di 14ê nîsana 2026an de pêk hatiye û encamê 16e xwendevan û mamosteyê dibistanê birîndar dibe li gelek bajarên Bakurê Kurdistanê û Tirkiyeyê gelek sendîkayên mamosteyan ragihandibûn ku ew ê di 15ê nîsanê de ji bo protestokirina nebûna ewlehiya mamoste û xwendekaran dest ji kar berdin. Di encamê de li gelek bajaran mamosteyên dibistanan neçûn ser karên xwe lê hinek mamoste û dibistan beşdarê vê çalakiyê nebûn û yek ji van dibistanan, dibistana navîn a Ayser Çalık e ku 15ê nîsanê de rastî êrîşê hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cumhuriyet.com.tr/siyaset/egitimcilerden-sanliurfa-daki-lise-saldirisi-sonrasi-is-birakma-karari-okul-guvenligini-saglamayanlarin-acik-sorumlulugudur-2495162 |sernav=Perwerdekar li ber Wezareta Perwerdehiya Neteweyî derbarê êrîşên dibistanan de ji Wezîr Tekin re wiha gotin: "Heke em ne ewle bin, hûn jî nikarin bi rehetî bikevin Wezaretê." |malper=www.cumhuriyet.com.tr |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Gülkanat |pêşnav=Taylan}}</ref> == Êrîş == Li gorî agahiyên destpêkê ku ji parêzgerê Gurgumê û rayedarên ewlehiya herêmî, êrîşa çekdarî li gorî dema herêmî saet di 13:30an dest pê kiriye.<ref name="Merkezi2026">{{Jêder-malper |url=https://medyascope.tv/2026/04/15/kahramanmarasta-ortaokula-silahli-saldiri-en-az-9-kisi-oldu/ |sernav=Li Mereşê li dijî dibistana navîn êrîşeke çekdarî: 9 kes mirin, 13 kes birîndar bûn, 3 ji wan giran in. |malper=Medyascope |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Merkezi |pêşnav=Haber}}</ref> Hatiye ragihandin ku êrîşkar ji hewşa dibistanê dest bi gulebaranê kiriye û derbasê nav avahiya dibistanê bûye û êrîşên xwe di polan de berdewam kiriye. Di êrîşê de pênc çek û heft cercor hatine bikaranîn. Di dîmenên ku li ser medyaya civakî hatine parvekirin, hatiye dîtin ku xwendekaran hewl dane ku jiyana xwe xilas bikin ku ji qata yekem diavêjin xwarê û ji qata zemînê ji pencereyên dibistanê direvin derve.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.sozcu.com.tr/kahramanmaras-ta-ogrenciler-kurtulmak-icin-camdan-atladi-p310512 |sernav=Xwendekaran bi avêtina ji pencereyê jiyana xwe xilas kirin - Rojnameya Sözcü |malper=www.sozcu.com.tr |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Karadağ |pêşnav=Derleyen: Ümit}}</ref> Di êrîşê de tevlê êrîşkar û mamosteyan bi tevahî 9 kes jiyana xwe jidest dane 3 ji wan bi giranî 13 kes jî birîndar bûne.<ref name="Merkezi2026" /> == Êrîşkar == Hatiye ragihandin xwendekarê bi navê İsa Aras Mersinli ya ku di temenê 14 saliya xwe de bû û xwendekarê pola 8an ê dibistanê bû vê êrîşê pêk aniye. Li gorî agahiyan, wî bi çekên bavê xwe ku berê polîs bû, çekan di çenteya xwe de veşartiye û ketiye dibistanê û êrîşî pêk aniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.piquenewsmagazine.com/world-news/student-kills-9-in-turkeys-second-school-shooting-in-2-days-12144227 |sernav=Student kills 9 in Turkey's second school shooting in 2 days |malper=Pique Newsmagazine |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |paşnav4= |pêşnav4= |paşnav5= |pêşnav5=}}</ref> == Qurbaniyên êrîşê == Di êrîşê de mamosteyek û heşt xwendekarên dibistanê di encama êrîşan de jiyana xwe jidest dane û 13 kes jî birîndar bûne ku şeş ji wan bi giranî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/04/15/asia/turkey-second-school-shooting-intl |sernav=Nine people killed in second school shooting in Turkey in two days |malper=CNN |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-16 |ziman=en |paşnav=Tuysuz |pêşnav=Gul}}</ref> Hatiye ragihandin ku mamosteya jin Ayla Kara di dema êrîşê de hewl daye ku xwendekarên xwe ji êrîşê biparêze û dema ku xwe diavêje ser xwendekarên xwe dibe armanca êrîşê û jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/ceqwwe7y523o |sernav=Êrîşa li ser Dibistana Gurgumê: Bavê êrîşkar di îfadeya xwe de çi gotiye? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-16 |ziman=tr}}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Êrîş]] i0pfjglj06k5jgix4c830bklcpjppxg 2002534 2002460 2026-04-17T07:15:19Z MikaelF 935 2002534 wikitext text/x-wiki {{Rojane}} {{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}} {{Agahîdank êrîşa sivîlan | sernav = Êrîşa li ser dibistana navîn a Ayser Çalık | lêpirsîn = | êrîşkar = İsa Aras Mersinli (Xwendekarekî pola 8an a ji dibistanê) | sûcdarên gumanker = | çek = | hj_beşdaran = | parêzvan = | sedem = | fermanberê_kelişînê = | qurbanî = | hj_bertawan = | hj_sizakirî = | biryara_dadgehê = Dayîk û bavê xwendekarê êrîşkar hatine girtin | mehkûmî = | îtham = | doza_medenî = | malper = | fail = | birîndar = 13 kes | parçeyekî = | alt_nexşe = | wêne = İsa Aras Mersinli, perpetrator of the 2026 Onikişubat school shooting (cropped).png | mezinahiya_wêne = | alt_wêne = | sernavê_wêne = Dîmenek ji dema êrîşê | nexşe = | mezinahiya_nexşeyê = | sernavê_nexşeyê = | kuştî = 10 kes (tevê êrîşkar) | cih = [[Onikişubat]], [[Mereş]] | hedef = Xwendekar û mamosteyên dibistanê | koordînat = | dîrok = {{Destpêka dem|2026|4|15}} {{Dawiya dem|2026|4|15}} | dem = | saet = 13:30 (Dema herêmî) | cure = Komkujî | modul = }} '''Êrîşa li ser dibistana navîn a Ayser Çalık''' êrîşa li ser dibistaneke navîn e ku 15ê nîsana 2026an de li navçeya [[Dozdehsibat]]ê ([[Onikişubat]]) a bi ser parêzgeha [[Mereş (parêzgeh)|Mereş]] a [[Bakurê Kurdistanê]] pêk hatiye. Ev êrîşa duyem 28 saet piştê êrîşa li ser Dibistana Amedeyî Anatolyayê ya Teknîkî û Pîşeyî ya Ahmet Koyuncu ya li navçeya [[Sêwreg|Siwêreg]] a bi ser parêzgeha [[Riha (parêzgeh)|Rihayê]] ve pêk hatiye. == Paşperdeh == Heya van êrîşan, li [[Bakurê Kurdistanê]] û li deverên din ên [[Tirkiye]]yê êrîşên li ser dibistanan pir kêm bûn. Li Bakurê Kurdistanê û li Tirkiyeyê qanûnên hilanîn a çekan hişk e ku ji bo çek wergirtine şertên wekê lîsans, qeydkirin, tenduristiya derûnî û kontrolkirina qeydên sûc vedihewîne û cezayên giran ji bo sûcên hebûna neqanûnî ya çekan hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260414-turkey-school-shooting-wounds-16-attacker-dead |sernav=Turkey school shooting wounds 16, attacker dead |malper=France 24 |tarîx=2026-04-14 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=en}}</ref> Piştî êrîşa Siwêregê ku di 14ê nîsana 2026an de pêk hatiye û encamê 16e xwendevan û mamosteyê dibistanê birîndar dibe li gelek bajarên Bakurê Kurdistanê û Tirkiyeyê gelek sendîkayên mamosteyan ragihandibûn ku ew ê di 15ê nîsanê de ji bo protestokirina nebûna ewlehiya mamoste û xwendekaran dest ji kar berdin. Di encamê de li gelek bajaran mamosteyên dibistanan neçûn ser karên xwe lê hinek mamoste û dibistan beşdarê vê çalakiyê nebûn û yek ji van dibistanan, dibistana navîn a Ayser Çalık e ku 15ê nîsanê de rastî êrîşê hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cumhuriyet.com.tr/siyaset/egitimcilerden-sanliurfa-daki-lise-saldirisi-sonrasi-is-birakma-karari-okul-guvenligini-saglamayanlarin-acik-sorumlulugudur-2495162 |sernav=Perwerdekar li ber Wezareta Perwerdehiya Neteweyî derbarê êrîşên dibistanan de ji Wezîr Tekin re wiha gotin: "Heke em ne ewle bin, hûn jî nikarin bi rehetî bikevin Wezaretê." |malper=www.cumhuriyet.com.tr |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Gülkanat |pêşnav=Taylan}}</ref> == Êrîş == Li gorî agahiyên destpêkê ku ji parêzgerê Gurgumê û rayedarên ewlehiya herêmî, êrîşa çekdarî li gorî dema herêmî saet di 13:30an dest pê kiriye.<ref name="Merkezi2026">{{Jêder-malper |url=https://medyascope.tv/2026/04/15/kahramanmarasta-ortaokula-silahli-saldiri-en-az-9-kisi-oldu/ |sernav=Li Mereşê li dijî dibistana navîn êrîşeke çekdarî: 9 kes mirin, 13 kes birîndar bûn, 3 ji wan giran in. |malper=Medyascope |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Merkezi |pêşnav=Haber}}</ref> Hatiye ragihandin ku êrîşkar ji hewşa dibistanê dest bi gulebaranê kiriye û derbasê nav avahiya dibistanê bûye û êrîşên xwe di polan de berdewam kiriye. Di êrîşê de pênc çek û heft cercor hatine bikaranîn. Di dîmenên ku li ser medyaya civakî hatine parvekirin, hatiye dîtin ku xwendekaran hewl dane ku jiyana xwe xilas bikin ku ji qata yekem diavêjin xwarê û ji qata zemînê ji pencereyên dibistanê direvin derve.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.sozcu.com.tr/kahramanmaras-ta-ogrenciler-kurtulmak-icin-camdan-atladi-p310512 |sernav=Xwendekaran bi avêtina ji pencereyê jiyana xwe xilas kirin - Rojnameya Sözcü |malper=www.sozcu.com.tr |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Karadağ |pêşnav=Derleyen: Ümit}}</ref> Di êrîşê de tevlê êrîşkar û mamosteyan bi tevahî 9 kes jiyana xwe jidest dane 3 ji wan bi giranî 13 kes jî birîndar bûne.<ref name="Merkezi2026" /> == Êrîşkar == Hatiye ragihandin xwendekarê bi navê İsa Aras Mersinli ya ku di temenê 14 saliya xwe de bû û xwendekarê pola 8an ê dibistanê bû vê êrîşê pêk aniye. Li gorî agahiyan, wî bi çekên bavê xwe ku berê polîs bû, çekan di çenteya xwe de veşartiye û ketiye dibistanê û êrîşî pêk aniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.piquenewsmagazine.com/world-news/student-kills-9-in-turkeys-second-school-shooting-in-2-days-12144227 |sernav=Student kills 9 in Turkey's second school shooting in 2 days |malper=Pique Newsmagazine |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |paşnav4= |pêşnav4= |paşnav5= |pêşnav5=}}</ref> == Qurbaniyên êrîşê == Di êrîşê de mamosteyek û heşt xwendekarên dibistanê di encama êrîşan de jiyana xwe jidest dane û 13 kes jî birîndar bûne ku şeş ji wan bi giranî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/04/15/asia/turkey-second-school-shooting-intl |sernav=Nine people killed in second school shooting in Turkey in two days |malper=CNN |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-16 |ziman=en |paşnav=Tuysuz |pêşnav=Gul}}</ref> Hatiye ragihandin ku mamosteya jin Ayla Kara di dema êrîşê de hewl daye ku xwendekarên xwe ji êrîşê biparêze û dema ku xwe diavêje ser xwendekarên xwe dibe armanca êrîşê û jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/ceqwwe7y523o |sernav=Êrîşa li ser Dibistana Gurgumê: Bavê êrîşkar di îfadeya xwe de çi gotiye? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-16 |ziman=tr}}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Êrîş]] om293ng8nhkl9jgbueyazeghdcx5aws 2002535 2002534 2026-04-17T07:20:42Z MikaelF 935 2002535 wikitext text/x-wiki {{Rojane}} {{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}} {{Agahîdank êrîşa sivîlan | sernav = Êrîşa li ser dibistana navîn a Ayser Çalık | lêpirsîn = | êrîşkar = İsa Aras Mersinli (Xwendekarekî pola 8an a ji dibistanê) | sûcdarên gumanker = | çek = | hj_beşdaran = | parêzvan = | sedem = | fermanberê_kelişînê = | qurbanî = | hj_bertawan = | hj_sizakirî = | biryara_dadgehê = Dayîk û bavê xwendekarê êrîşkar hatine girtin | mehkûmî = | îtham = | doza_medenî = | malper = | fail = | birîndar = 13 kes | parçeyekî = | alt_nexşe = | wêne = İsa Aras Mersinli, perpetrator of the 2026 Onikişubat school shooting (cropped).png | mezinahiya_wêne = | alt_wêne = | sernavê_wêne = Dîmenek ji dema êrîşê | nexşe = | mezinahiya_nexşeyê = | sernavê_nexşeyê = | kuştî = 10 kes (tevê êrîşkar) | cih = [[Dozdehsibat]] ([[Onikişubat]]), [[Mereş]] | hedef = Xwendekar û mamosteyên dibistanê | koordînat = | dîrok = {{Destpêka dem|2026|4|15}} {{Dawiya dem|2026|4|15}} | dem = | saet = 13:30 (Dema herêmî) | cure = Komkujî | modul = }} '''Êrîşa li ser dibistana navîn a Ayser Çalık''' êrîşa li ser dibistaneke navîn e ku 15ê nîsana 2026an de li navçeya [[Dozdehsibat]]ê{{Çavk}} ([[Onikişubat]]) a bi ser parêzgeha [[Mereş (parêzgeh)|Mereş]] a [[Bakurê Kurdistanê]] pêk hatiye. Ev êrîşa duyem 28 saet piştê êrîşa li ser [[Dibistana Amedeyî Anatolyayê ya Teknîkî û Pîşeyî ya Ahmet Koyuncu]] ya li navçeya [[Sêwreg|Siwêreg]] a bi ser parêzgeha [[Riha (parêzgeh)|Rihayê]] ve pêk hatiye. == Paşperdeh == Heya van êrîşan, li [[Bakurê Kurdistanê]] û li deverên din ên [[Tirkiye]]yê êrîşên li ser dibistanan pir kêm bûn. Li Bakurê Kurdistanê û li Tirkiyeyê qanûnên hilanîn a çekan hişk e ku ji bo çek wergirtine şertên wekê lîsans, qeydkirin, tenduristiya derûnî û kontrolkirina qeydên sûc vedihewîne û cezayên giran ji bo sûcên hebûna neqanûnî ya çekan hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260414-turkey-school-shooting-wounds-16-attacker-dead |sernav=Turkey school shooting wounds 16, attacker dead |malper=France 24 |tarîx=2026-04-14 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=en}}</ref> Piştî êrîşa Siwêregê ku di 14ê nîsana 2026an de pêk hatiye û encamê 16e xwendevan û mamosteyê dibistanê birîndar dibe li gelek bajarên Bakurê Kurdistanê û Tirkiyeyê gelek sendîkayên mamosteyan ragihandibûn ku ew ê di 15ê nîsanê de ji bo protestokirina nebûna ewlehiya mamoste û xwendekaran dest ji kar berdin. Di encamê de li gelek bajaran mamosteyên dibistanan neçûn ser karên xwe lê hinek mamoste û dibistan beşdarê vê çalakiyê nebûn û yek ji van dibistanan, dibistana navîn a Ayser Çalık e ku 15ê nîsanê de rastî êrîşê hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cumhuriyet.com.tr/siyaset/egitimcilerden-sanliurfa-daki-lise-saldirisi-sonrasi-is-birakma-karari-okul-guvenligini-saglamayanlarin-acik-sorumlulugudur-2495162 |sernav=Perwerdekar li ber Wezareta Perwerdehiya Neteweyî derbarê êrîşên dibistanan de ji Wezîr Tekin re wiha gotin: "Heke em ne ewle bin, hûn jî nikarin bi rehetî bikevin Wezaretê." |malper=www.cumhuriyet.com.tr |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Gülkanat |pêşnav=Taylan}}</ref> == Êrîş == Li gorî agahiyên destpêkê ku ji parêzgerê Gurgumê û rayedarên ewlehiya herêmî, êrîşa çekdarî li gorî dema herêmî saet di 13:30an dest pê kiriye.<ref name="Merkezi2026">{{Jêder-malper |url=https://medyascope.tv/2026/04/15/kahramanmarasta-ortaokula-silahli-saldiri-en-az-9-kisi-oldu/ |sernav=Li Mereşê li dijî dibistana navîn êrîşeke çekdarî: 9 kes mirin, 13 kes birîndar bûn, 3 ji wan giran in. |malper=Medyascope |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Merkezi |pêşnav=Haber}}</ref> Hatiye ragihandin ku êrîşkar ji hewşa dibistanê dest bi gulebaranê kiriye û derbasê nav avahiya dibistanê bûye û êrîşên xwe di polan de berdewam kiriye. Di êrîşê de pênc çek û heft cercor hatine bikaranîn. Di dîmenên ku li ser medyaya civakî hatine parvekirin, hatiye dîtin ku xwendekaran hewl dane ku jiyana xwe xilas bikin ku ji qata yekem diavêjin xwarê û ji qata zemînê ji pencereyên dibistanê direvin derve.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.sozcu.com.tr/kahramanmaras-ta-ogrenciler-kurtulmak-icin-camdan-atladi-p310512 |sernav=Xwendekaran bi avêtina ji pencereyê jiyana xwe xilas kirin - Rojnameya Sözcü |malper=www.sozcu.com.tr |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Karadağ |pêşnav=Derleyen: Ümit}}</ref> Di êrîşê de tevlê êrîşkar û mamosteyan bi tevahî 9 kes jiyana xwe jidest dane 3 ji wan bi giranî 13 kes jî birîndar bûne.<ref name="Merkezi2026" /> == Êrîşkar == Hatiye ragihandin xwendekarê bi navê İsa Aras Mersinli ya ku di temenê 14 saliya xwe de bû û xwendekarê pola 8an ê dibistanê bû vê êrîşê pêk aniye. Li gorî agahiyan, wî bi çekên bavê xwe ku berê polîs bû, çekan di çenteya xwe de veşartiye û ketiye dibistanê û êrîşî pêk aniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.piquenewsmagazine.com/world-news/student-kills-9-in-turkeys-second-school-shooting-in-2-days-12144227 |sernav=Student kills 9 in Turkey's second school shooting in 2 days |malper=Pique Newsmagazine |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |paşnav4= |pêşnav4= |paşnav5= |pêşnav5=}}</ref> == Qurbaniyên êrîşê == Di êrîşê de mamosteyek û heşt xwendekarên dibistanê di encama êrîşan de jiyana xwe jidest dane û 13 kes jî birîndar bûne ku şeş ji wan bi giranî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/04/15/asia/turkey-second-school-shooting-intl |sernav=Nine people killed in second school shooting in Turkey in two days |malper=CNN |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-16 |ziman=en |paşnav=Tuysuz |pêşnav=Gul}}</ref> Hatiye ragihandin ku mamosteya jin Ayla Kara di dema êrîşê de hewl daye ku xwendekarên xwe ji êrîşê biparêze û dema ku xwe diavêje ser xwendekarên xwe dibe armanca êrîşê û jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/ceqwwe7y523o |sernav=Êrîşa li ser Dibistana Gurgumê: Bavê êrîşkar di îfadeya xwe de çi gotiye? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-16 |ziman=tr}}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Êrîş]] s1151bgfl81xeuktk0cv9slipdfyqr9 2002536 2002535 2026-04-17T07:23:49Z MikaelF 935 - wêne, bê kalîte ye 2002536 wikitext text/x-wiki {{Rojane}} {{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}} {{Agahîdank êrîşa sivîlan | sernav = Êrîşa li ser dibistana navîn a Ayser Çalık | lêpirsîn = | êrîşkar = İsa Aras Mersinli (Xwendekarekî pola 8an a ji dibistanê) | sûcdarên gumanker = | çek = | hj_beşdaran = | parêzvan = | sedem = | fermanberê_kelişînê = | qurbanî = | hj_bertawan = | hj_sizakirî = | biryara_dadgehê = Dayîk û bavê xwendekarê êrîşkar hatine girtin | mehkûmî = | îtham = | doza_medenî = | malper = | fail = | birîndar = 13 kes | parçeyekî = | alt_nexşe = | wêne = | mezinahiya_wêne = | alt_wêne = | sernavê_wêne = Dîmenek ji dema êrîşê | nexşe = | mezinahiya_nexşeyê = | sernavê_nexşeyê = | kuştî = 10 kes (tevê êrîşkar) | cih = [[Dozdehsibat]] ([[Onikişubat]]), [[Mereş]] | hedef = Xwendekar û mamosteyên dibistanê | koordînat = | dîrok = {{Destpêka dem|2026|4|15}} {{Dawiya dem|2026|4|15}} | dem = | saet = 13:30 (Dema herêmî) | cure = Komkujî | modul = }} '''Êrîşa li ser dibistana navîn a Ayser Çalık''' êrîşa li ser dibistaneke navîn e ku 15ê nîsana 2026an de li navçeya [[Dozdehsibat]]ê{{Çavk}} ([[Onikişubat]]) a bi ser parêzgeha [[Mereş (parêzgeh)|Mereş]] a [[Bakurê Kurdistanê]] pêk hatiye. Ev êrîşa duyem 28 saet piştê êrîşa li ser [[Dibistana Amedeyî Anatolyayê ya Teknîkî û Pîşeyî ya Ahmet Koyuncu]] ya li navçeya [[Sêwreg|Siwêreg]] a bi ser parêzgeha [[Riha (parêzgeh)|Rihayê]] ve pêk hatiye. == Paşperdeh == Heya van êrîşan, li [[Bakurê Kurdistanê]] û li deverên din ên [[Tirkiye]]yê êrîşên li ser dibistanan pir kêm bûn. Li Bakurê Kurdistanê û li Tirkiyeyê qanûnên hilanîn a çekan hişk e ku ji bo çek wergirtine şertên wekê lîsans, qeydkirin, tenduristiya derûnî û kontrolkirina qeydên sûc vedihewîne û cezayên giran ji bo sûcên hebûna neqanûnî ya çekan hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260414-turkey-school-shooting-wounds-16-attacker-dead |sernav=Turkey school shooting wounds 16, attacker dead |malper=France 24 |tarîx=2026-04-14 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=en}}</ref> Piştî êrîşa Siwêregê ku di 14ê nîsana 2026an de pêk hatiye û encamê 16e xwendevan û mamosteyê dibistanê birîndar dibe li gelek bajarên Bakurê Kurdistanê û Tirkiyeyê gelek sendîkayên mamosteyan ragihandibûn ku ew ê di 15ê nîsanê de ji bo protestokirina nebûna ewlehiya mamoste û xwendekaran dest ji kar berdin. Di encamê de li gelek bajaran mamosteyên dibistanan neçûn ser karên xwe lê hinek mamoste û dibistan beşdarê vê çalakiyê nebûn û yek ji van dibistanan, dibistana navîn a Ayser Çalık e ku 15ê nîsanê de rastî êrîşê hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cumhuriyet.com.tr/siyaset/egitimcilerden-sanliurfa-daki-lise-saldirisi-sonrasi-is-birakma-karari-okul-guvenligini-saglamayanlarin-acik-sorumlulugudur-2495162 |sernav=Perwerdekar li ber Wezareta Perwerdehiya Neteweyî derbarê êrîşên dibistanan de ji Wezîr Tekin re wiha gotin: "Heke em ne ewle bin, hûn jî nikarin bi rehetî bikevin Wezaretê." |malper=www.cumhuriyet.com.tr |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Gülkanat |pêşnav=Taylan}}</ref> == Êrîş == Li gorî agahiyên destpêkê ku ji parêzgerê Gurgumê û rayedarên ewlehiya herêmî, êrîşa çekdarî li gorî dema herêmî saet di 13:30an dest pê kiriye.<ref name="Merkezi2026">{{Jêder-malper |url=https://medyascope.tv/2026/04/15/kahramanmarasta-ortaokula-silahli-saldiri-en-az-9-kisi-oldu/ |sernav=Li Mereşê li dijî dibistana navîn êrîşeke çekdarî: 9 kes mirin, 13 kes birîndar bûn, 3 ji wan giran in. |malper=Medyascope |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Merkezi |pêşnav=Haber}}</ref> Hatiye ragihandin ku êrîşkar ji hewşa dibistanê dest bi gulebaranê kiriye û derbasê nav avahiya dibistanê bûye û êrîşên xwe di polan de berdewam kiriye. Di êrîşê de pênc çek û heft cercor hatine bikaranîn. Di dîmenên ku li ser medyaya civakî hatine parvekirin, hatiye dîtin ku xwendekaran hewl dane ku jiyana xwe xilas bikin ku ji qata yekem diavêjin xwarê û ji qata zemînê ji pencereyên dibistanê direvin derve.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.sozcu.com.tr/kahramanmaras-ta-ogrenciler-kurtulmak-icin-camdan-atladi-p310512 |sernav=Xwendekaran bi avêtina ji pencereyê jiyana xwe xilas kirin - Rojnameya Sözcü |malper=www.sozcu.com.tr |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Karadağ |pêşnav=Derleyen: Ümit}}</ref> Di êrîşê de tevlê êrîşkar û mamosteyan bi tevahî 9 kes jiyana xwe jidest dane 3 ji wan bi giranî 13 kes jî birîndar bûne.<ref name="Merkezi2026" /> == Êrîşkar == Hatiye ragihandin xwendekarê bi navê İsa Aras Mersinli ya ku di temenê 14 saliya xwe de bû û xwendekarê pola 8an ê dibistanê bû vê êrîşê pêk aniye. Li gorî agahiyan, wî bi çekên bavê xwe ku berê polîs bû, çekan di çenteya xwe de veşartiye û ketiye dibistanê û êrîşî pêk aniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.piquenewsmagazine.com/world-news/student-kills-9-in-turkeys-second-school-shooting-in-2-days-12144227 |sernav=Student kills 9 in Turkey's second school shooting in 2 days |malper=Pique Newsmagazine |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |paşnav4= |pêşnav4= |paşnav5= |pêşnav5=}}</ref> == Qurbaniyên êrîşê == Di êrîşê de mamosteyek û heşt xwendekarên dibistanê di encama êrîşan de jiyana xwe jidest dane û 13 kes jî birîndar bûne ku şeş ji wan bi giranî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/04/15/asia/turkey-second-school-shooting-intl |sernav=Nine people killed in second school shooting in Turkey in two days |malper=CNN |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-16 |ziman=en |paşnav=Tuysuz |pêşnav=Gul}}</ref> Hatiye ragihandin ku mamosteya jin Ayla Kara di dema êrîşê de hewl daye ku xwendekarên xwe ji êrîşê biparêze û dema ku xwe diavêje ser xwendekarên xwe dibe armanca êrîşê û jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/ceqwwe7y523o |sernav=Êrîşa li ser Dibistana Gurgumê: Bavê êrîşkar di îfadeya xwe de çi gotiye? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-16 |ziman=tr}}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Êrîş]] tb6itemalfvu17o2q1ivx0vljtkdm0h 2002545 2002536 2026-04-17T08:22:43Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addtarix.py|Bot]]: Parametreya tarîx lê hat zêdekirin: {{[[Şablon:Çavk|Çavk]]}}; paqijiyên kozmetîk (Şablonên beralîkirî guhart, --Valahiyên nehewce.) 2002545 wikitext text/x-wiki {{Rojane}} {{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}} {{Agahîdank êrîşa sivîlan | sernav = Êrîşa li ser dibistana navîn a Ayser Çalık | lêpirsîn = | êrîşkar = İsa Aras Mersinli (Xwendekarekî pola 8an a ji dibistanê) | sûcdarên gumanker = | çek = | hj_beşdaran = | parêzvan = | sedem = | fermanberê_kelişînê = | qurbanî = | hj_bertawan = | hj_sizakirî = | biryara_dadgehê = Dayîk û bavê xwendekarê êrîşkar hatine girtin | mehkûmî = | îtham = | doza_medenî = | malper = | fail = | birîndar = 13 kes | parçeyekî = | alt_nexşe = | wêne = | mezinahiya_wêne = | alt_wêne = | sernavê_wêne = Dîmenek ji dema êrîşê | nexşe = | mezinahiya_nexşeyê = | sernavê_nexşeyê = | kuştî = 10 kes (tevê êrîşkar) | cih = [[Dozdehsibat]] ([[Onikişubat]]), [[Mereş]] | hedef = Xwendekar û mamosteyên dibistanê | koordînat = | dîrok = {{Destpêka dem|2026|4|15}} {{Dawiya dem|2026|4|15}} | dem = | saet = 13:30 (Dema herêmî) | cure = Komkujî | modul = }} '''Êrîşa li ser dibistana navîn a Ayser Çalık''' êrîşa li ser dibistaneke navîn e ku 15ê nîsana 2026an de li navçeya [[Dozdehsibat]]ê{{Çavkanî hewce ye|tarîx=nîsan 2026}} ([[Onikişubat]]) a bi ser parêzgeha [[Mereş (parêzgeh)|Mereş]] a [[Bakurê Kurdistanê]] pêk hatiye. Ev êrîşa duyem 28 saet piştê êrîşa li ser [[Dibistana Amedeyî Anatolyayê ya Teknîkî û Pîşeyî ya Ahmet Koyuncu]] ya li navçeya [[Sêwreg|Siwêreg]] a bi ser parêzgeha [[Riha (parêzgeh)|Rihayê]] ve pêk hatiye. == Paşperdeh == Heya van êrîşan, li [[Bakurê Kurdistanê]] û li deverên din ên [[Tirkiye]]yê êrîşên li ser dibistanan pir kêm bûn. Li Bakurê Kurdistanê û li Tirkiyeyê qanûnên hilanîn a çekan hişk e ku ji bo çek wergirtine şertên wekê lîsans, qeydkirin, tenduristiya derûnî û kontrolkirina qeydên sûc vedihewîne û cezayên giran ji bo sûcên hebûna neqanûnî ya çekan hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260414-turkey-school-shooting-wounds-16-attacker-dead |sernav=Turkey school shooting wounds 16, attacker dead |malper=France 24 |tarîx=2026-04-14 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=en}}</ref> Piştî êrîşa Siwêregê ku di 14ê nîsana 2026an de pêk hatiye û encamê 16e xwendevan û mamosteyê dibistanê birîndar dibe li gelek bajarên Bakurê Kurdistanê û Tirkiyeyê gelek sendîkayên mamosteyan ragihandibûn ku ew ê di 15ê nîsanê de ji bo protestokirina nebûna ewlehiya mamoste û xwendekaran dest ji kar berdin. Di encamê de li gelek bajaran mamosteyên dibistanan neçûn ser karên xwe lê hinek mamoste û dibistan beşdarê vê çalakiyê nebûn û yek ji van dibistanan, dibistana navîn a Ayser Çalık e ku 15ê nîsanê de rastî êrîşê hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cumhuriyet.com.tr/siyaset/egitimcilerden-sanliurfa-daki-lise-saldirisi-sonrasi-is-birakma-karari-okul-guvenligini-saglamayanlarin-acik-sorumlulugudur-2495162 |sernav=Perwerdekar li ber Wezareta Perwerdehiya Neteweyî derbarê êrîşên dibistanan de ji Wezîr Tekin re wiha gotin: "Heke em ne ewle bin, hûn jî nikarin bi rehetî bikevin Wezaretê." |malper=www.cumhuriyet.com.tr |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Gülkanat |pêşnav=Taylan}}</ref> == Êrîş == Li gorî agahiyên destpêkê ku ji parêzgerê Gurgumê û rayedarên ewlehiya herêmî, êrîşa çekdarî li gorî dema herêmî saet di 13:30an dest pê kiriye.<ref name="Merkezi2026">{{Jêder-malper |url=https://medyascope.tv/2026/04/15/kahramanmarasta-ortaokula-silahli-saldiri-en-az-9-kisi-oldu/ |sernav=Li Mereşê li dijî dibistana navîn êrîşeke çekdarî: 9 kes mirin, 13 kes birîndar bûn, 3 ji wan giran in. |malper=Medyascope |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Merkezi |pêşnav=Haber}}</ref> Hatiye ragihandin ku êrîşkar ji hewşa dibistanê dest bi gulebaranê kiriye û derbasê nav avahiya dibistanê bûye û êrîşên xwe di polan de berdewam kiriye. Di êrîşê de pênc çek û heft cercor hatine bikaranîn. Di dîmenên ku li ser medyaya civakî hatine parvekirin, hatiye dîtin ku xwendekaran hewl dane ku jiyana xwe xilas bikin ku ji qata yekem diavêjin xwarê û ji qata zemînê ji pencereyên dibistanê direvin derve.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.sozcu.com.tr/kahramanmaras-ta-ogrenciler-kurtulmak-icin-camdan-atladi-p310512 |sernav=Xwendekaran bi avêtina ji pencereyê jiyana xwe xilas kirin - Rojnameya Sözcü |malper=www.sozcu.com.tr |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Karadağ |pêşnav=Derleyen: Ümit}}</ref> Di êrîşê de tevlê êrîşkar û mamosteyan bi tevahî 9 kes jiyana xwe jidest dane 3 ji wan bi giranî 13 kes jî birîndar bûne.<ref name="Merkezi2026" /> == Êrîşkar == Hatiye ragihandin xwendekarê bi navê İsa Aras Mersinli ya ku di temenê 14 saliya xwe de bû û xwendekarê pola 8an ê dibistanê bû vê êrîşê pêk aniye. Li gorî agahiyan, wî bi çekên bavê xwe ku berê polîs bû, çekan di çenteya xwe de veşartiye û ketiye dibistanê û êrîşî pêk aniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.piquenewsmagazine.com/world-news/student-kills-9-in-turkeys-second-school-shooting-in-2-days-12144227 |sernav=Student kills 9 in Turkey's second school shooting in 2 days |malper=Pique Newsmagazine |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |paşnav4= |pêşnav4= |paşnav5= |pêşnav5=}}</ref> == Qurbaniyên êrîşê == Di êrîşê de mamosteyek û heşt xwendekarên dibistanê di encama êrîşan de jiyana xwe jidest dane û 13 kes jî birîndar bûne ku şeş ji wan bi giranî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/04/15/asia/turkey-second-school-shooting-intl |sernav=Nine people killed in second school shooting in Turkey in two days |malper=CNN |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-16 |ziman=en |paşnav=Tuysuz |pêşnav=Gul}}</ref> Hatiye ragihandin ku mamosteya jin Ayla Kara di dema êrîşê de hewl daye ku xwendekarên xwe ji êrîşê biparêze û dema ku xwe diavêje ser xwendekarên xwe dibe armanca êrîşê û jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/ceqwwe7y523o |sernav=Êrîşa li ser Dibistana Gurgumê: Bavê êrîşkar di îfadeya xwe de çi gotiye? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-16 |ziman=tr}}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Êrîş]] 60mn9mvydebv56bikxkhd7jeni6ezz1 2002568 2002545 2026-04-17T09:17:14Z Trade 11898 2002568 wikitext text/x-wiki {{Rojane}} {{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}} {{Agahîdank êrîşa sivîlan | sernav = Êrîşa li ser dibistana navîn a Ayser Çalık | lêpirsîn = | êrîşkar = İsa Aras Mersinli (Xwendekarekî pola 8an a ji dibistanê) | sûcdarên gumanker = | çek = | hj_beşdaran = | parêzvan = | sedem = | fermanberê_kelişînê = | qurbanî = | hj_bertawan = | hj_sizakirî = | biryara_dadgehê = Dayîk û bavê xwendekarê êrîşkar hatine girtin | mehkûmî = | îtham = | doza_medenî = | malper = | fail = | birîndar = 13 kes | parçeyekî = | alt_nexşe = | wêne = | mezinahiya_wêne = | alt_wêne = | sernavê_wêne = Dîmenek ji dema êrîşê | nexşe = | mezinahiya_nexşeyê = | sernavê_nexşeyê = | kuştî = 10 kes (tevê êrîşkar) | cih = [[Dozdehsibat]] ([[Onikişubat]]), [[Mereş]] | hedef = Xwendekar û mamosteyên dibistanê | koordînat = | dîrok = {{Destpêka dem|2026|4|15}} {{Dawiya dem|2026|4|15}} | dem = | saet = 13:30 (Dema herêmî) | cure = Komkujî | modul = }} [[Wêne:Maraş shooting 2026.png|thumb]] '''Êrîşa li ser dibistana navîn a Ayser Çalık''' êrîşa li ser dibistaneke navîn e ku 15ê nîsana 2026an de li navçeya [[Dozdehsibat]]ê{{Çavkanî hewce ye|tarîx=nîsan 2026}} ([[Onikişubat]]) a bi ser parêzgeha [[Mereş (parêzgeh)|Mereş]] a [[Bakurê Kurdistanê]] pêk hatiye. Ev êrîşa duyem 28 saet piştê êrîşa li ser [[Dibistana Amedeyî Anatolyayê ya Teknîkî û Pîşeyî ya Ahmet Koyuncu]] ya li navçeya [[Sêwreg|Siwêreg]] a bi ser parêzgeha [[Riha (parêzgeh)|Rihayê]] ve pêk hatiye. == Paşperdeh == Heya van êrîşan, li [[Bakurê Kurdistanê]] û li deverên din ên [[Tirkiye]]yê êrîşên li ser dibistanan pir kêm bûn. Li Bakurê Kurdistanê û li Tirkiyeyê qanûnên hilanîn a çekan hişk e ku ji bo çek wergirtine şertên wekê lîsans, qeydkirin, tenduristiya derûnî û kontrolkirina qeydên sûc vedihewîne û cezayên giran ji bo sûcên hebûna neqanûnî ya çekan hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260414-turkey-school-shooting-wounds-16-attacker-dead |sernav=Turkey school shooting wounds 16, attacker dead |malper=France 24 |tarîx=2026-04-14 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=en}}</ref> Piştî êrîşa Siwêregê ku di 14ê nîsana 2026an de pêk hatiye û encamê 16e xwendevan û mamosteyê dibistanê birîndar dibe li gelek bajarên Bakurê Kurdistanê û Tirkiyeyê gelek sendîkayên mamosteyan ragihandibûn ku ew ê di 15ê nîsanê de ji bo protestokirina nebûna ewlehiya mamoste û xwendekaran dest ji kar berdin. Di encamê de li gelek bajaran mamosteyên dibistanan neçûn ser karên xwe lê hinek mamoste û dibistan beşdarê vê çalakiyê nebûn û yek ji van dibistanan, dibistana navîn a Ayser Çalık e ku 15ê nîsanê de rastî êrîşê hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cumhuriyet.com.tr/siyaset/egitimcilerden-sanliurfa-daki-lise-saldirisi-sonrasi-is-birakma-karari-okul-guvenligini-saglamayanlarin-acik-sorumlulugudur-2495162 |sernav=Perwerdekar li ber Wezareta Perwerdehiya Neteweyî derbarê êrîşên dibistanan de ji Wezîr Tekin re wiha gotin: "Heke em ne ewle bin, hûn jî nikarin bi rehetî bikevin Wezaretê." |malper=www.cumhuriyet.com.tr |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Gülkanat |pêşnav=Taylan}}</ref> == Êrîş == Li gorî agahiyên destpêkê ku ji parêzgerê Gurgumê û rayedarên ewlehiya herêmî, êrîşa çekdarî li gorî dema herêmî saet di 13:30an dest pê kiriye.<ref name="Merkezi2026">{{Jêder-malper |url=https://medyascope.tv/2026/04/15/kahramanmarasta-ortaokula-silahli-saldiri-en-az-9-kisi-oldu/ |sernav=Li Mereşê li dijî dibistana navîn êrîşeke çekdarî: 9 kes mirin, 13 kes birîndar bûn, 3 ji wan giran in. |malper=Medyascope |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Merkezi |pêşnav=Haber}}</ref> Hatiye ragihandin ku êrîşkar ji hewşa dibistanê dest bi gulebaranê kiriye û derbasê nav avahiya dibistanê bûye û êrîşên xwe di polan de berdewam kiriye. Di êrîşê de pênc çek û heft cercor hatine bikaranîn. Di dîmenên ku li ser medyaya civakî hatine parvekirin, hatiye dîtin ku xwendekaran hewl dane ku jiyana xwe xilas bikin ku ji qata yekem diavêjin xwarê û ji qata zemînê ji pencereyên dibistanê direvin derve.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.sozcu.com.tr/kahramanmaras-ta-ogrenciler-kurtulmak-icin-camdan-atladi-p310512 |sernav=Xwendekaran bi avêtina ji pencereyê jiyana xwe xilas kirin - Rojnameya Sözcü |malper=www.sozcu.com.tr |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Karadağ |pêşnav=Derleyen: Ümit}}</ref> Di êrîşê de tevlê êrîşkar û mamosteyan bi tevahî 9 kes jiyana xwe jidest dane 3 ji wan bi giranî 13 kes jî birîndar bûne.<ref name="Merkezi2026" /> == Êrîşkar == Hatiye ragihandin xwendekarê bi navê İsa Aras Mersinli ya ku di temenê 14 saliya xwe de bû û xwendekarê pola 8an ê dibistanê bû vê êrîşê pêk aniye. Li gorî agahiyan, wî bi çekên bavê xwe ku berê polîs bû, çekan di çenteya xwe de veşartiye û ketiye dibistanê û êrîşî pêk aniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.piquenewsmagazine.com/world-news/student-kills-9-in-turkeys-second-school-shooting-in-2-days-12144227 |sernav=Student kills 9 in Turkey's second school shooting in 2 days |malper=Pique Newsmagazine |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |paşnav4= |pêşnav4= |paşnav5= |pêşnav5=}}</ref> == Qurbaniyên êrîşê == Di êrîşê de mamosteyek û heşt xwendekarên dibistanê di encama êrîşan de jiyana xwe jidest dane û 13 kes jî birîndar bûne ku şeş ji wan bi giranî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/04/15/asia/turkey-second-school-shooting-intl |sernav=Nine people killed in second school shooting in Turkey in two days |malper=CNN |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-16 |ziman=en |paşnav=Tuysuz |pêşnav=Gul}}</ref> Hatiye ragihandin ku mamosteya jin Ayla Kara di dema êrîşê de hewl daye ku xwendekarên xwe ji êrîşê biparêze û dema ku xwe diavêje ser xwendekarên xwe dibe armanca êrîşê û jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/ceqwwe7y523o |sernav=Êrîşa li ser Dibistana Gurgumê: Bavê êrîşkar di îfadeya xwe de çi gotiye? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-16 |ziman=tr}}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Êrîş]] hw0nlhdfspkcyk6yxnu0rjud29styzr 2002571 2002568 2026-04-17T09:33:42Z MikaelF 935 - wêne kalîteya wêne xipxirab e Guhartoya [[Special:Diff/2002568|2002568]] yê [[Special:Contributions/Trade|Trade]] ([[User talk:Trade|gotûbêj]]) şûnde kir 2002571 wikitext text/x-wiki {{Rojane}} {{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}} {{Agahîdank êrîşa sivîlan | sernav = Êrîşa li ser dibistana navîn a Ayser Çalık | lêpirsîn = | êrîşkar = İsa Aras Mersinli (Xwendekarekî pola 8an a ji dibistanê) | sûcdarên gumanker = | çek = | hj_beşdaran = | parêzvan = | sedem = | fermanberê_kelişînê = | qurbanî = | hj_bertawan = | hj_sizakirî = | biryara_dadgehê = Dayîk û bavê xwendekarê êrîşkar hatine girtin | mehkûmî = | îtham = | doza_medenî = | malper = | fail = | birîndar = 13 kes | parçeyekî = | alt_nexşe = | wêne = | mezinahiya_wêne = | alt_wêne = | sernavê_wêne = Dîmenek ji dema êrîşê | nexşe = | mezinahiya_nexşeyê = | sernavê_nexşeyê = | kuştî = 10 kes (tevê êrîşkar) | cih = [[Dozdehsibat]] ([[Onikişubat]]), [[Mereş]] | hedef = Xwendekar û mamosteyên dibistanê | koordînat = | dîrok = {{Destpêka dem|2026|4|15}} {{Dawiya dem|2026|4|15}} | dem = | saet = 13:30 (Dema herêmî) | cure = Komkujî | modul = }} '''Êrîşa li ser dibistana navîn a Ayser Çalık''' êrîşa li ser dibistaneke navîn e ku 15ê nîsana 2026an de li navçeya [[Dozdehsibat]]ê{{Çavkanî hewce ye|tarîx=nîsan 2026}} ([[Onikişubat]]) a bi ser parêzgeha [[Mereş (parêzgeh)|Mereş]] a [[Bakurê Kurdistanê]] pêk hatiye. Ev êrîşa duyem 28 saet piştê êrîşa li ser [[Dibistana Amedeyî Anatolyayê ya Teknîkî û Pîşeyî ya Ahmet Koyuncu]] ya li navçeya [[Sêwreg|Siwêreg]] a bi ser parêzgeha [[Riha (parêzgeh)|Rihayê]] ve pêk hatiye. == Paşperdeh == Heya van êrîşan, li [[Bakurê Kurdistanê]] û li deverên din ên [[Tirkiye]]yê êrîşên li ser dibistanan pir kêm bûn. Li Bakurê Kurdistanê û li Tirkiyeyê qanûnên hilanîn a çekan hişk e ku ji bo çek wergirtine şertên wekê lîsans, qeydkirin, tenduristiya derûnî û kontrolkirina qeydên sûc vedihewîne û cezayên giran ji bo sûcên hebûna neqanûnî ya çekan hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260414-turkey-school-shooting-wounds-16-attacker-dead |sernav=Turkey school shooting wounds 16, attacker dead |malper=France 24 |tarîx=2026-04-14 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=en}}</ref> Piştî êrîşa Siwêregê ku di 14ê nîsana 2026an de pêk hatiye û encamê 16e xwendevan û mamosteyê dibistanê birîndar dibe li gelek bajarên Bakurê Kurdistanê û Tirkiyeyê gelek sendîkayên mamosteyan ragihandibûn ku ew ê di 15ê nîsanê de ji bo protestokirina nebûna ewlehiya mamoste û xwendekaran dest ji kar berdin. Di encamê de li gelek bajaran mamosteyên dibistanan neçûn ser karên xwe lê hinek mamoste û dibistan beşdarê vê çalakiyê nebûn û yek ji van dibistanan, dibistana navîn a Ayser Çalık e ku 15ê nîsanê de rastî êrîşê hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cumhuriyet.com.tr/siyaset/egitimcilerden-sanliurfa-daki-lise-saldirisi-sonrasi-is-birakma-karari-okul-guvenligini-saglamayanlarin-acik-sorumlulugudur-2495162 |sernav=Perwerdekar li ber Wezareta Perwerdehiya Neteweyî derbarê êrîşên dibistanan de ji Wezîr Tekin re wiha gotin: "Heke em ne ewle bin, hûn jî nikarin bi rehetî bikevin Wezaretê." |malper=www.cumhuriyet.com.tr |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Gülkanat |pêşnav=Taylan}}</ref> == Êrîş == Li gorî agahiyên destpêkê ku ji parêzgerê Gurgumê û rayedarên ewlehiya herêmî, êrîşa çekdarî li gorî dema herêmî saet di 13:30an dest pê kiriye.<ref name="Merkezi2026">{{Jêder-malper |url=https://medyascope.tv/2026/04/15/kahramanmarasta-ortaokula-silahli-saldiri-en-az-9-kisi-oldu/ |sernav=Li Mereşê li dijî dibistana navîn êrîşeke çekdarî: 9 kes mirin, 13 kes birîndar bûn, 3 ji wan giran in. |malper=Medyascope |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Merkezi |pêşnav=Haber}}</ref> Hatiye ragihandin ku êrîşkar ji hewşa dibistanê dest bi gulebaranê kiriye û derbasê nav avahiya dibistanê bûye û êrîşên xwe di polan de berdewam kiriye. Di êrîşê de pênc çek û heft cercor hatine bikaranîn. Di dîmenên ku li ser medyaya civakî hatine parvekirin, hatiye dîtin ku xwendekaran hewl dane ku jiyana xwe xilas bikin ku ji qata yekem diavêjin xwarê û ji qata zemînê ji pencereyên dibistanê direvin derve.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.sozcu.com.tr/kahramanmaras-ta-ogrenciler-kurtulmak-icin-camdan-atladi-p310512 |sernav=Xwendekaran bi avêtina ji pencereyê jiyana xwe xilas kirin - Rojnameya Sözcü |malper=www.sozcu.com.tr |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Karadağ |pêşnav=Derleyen: Ümit}}</ref> Di êrîşê de tevlê êrîşkar û mamosteyan bi tevahî 9 kes jiyana xwe jidest dane 3 ji wan bi giranî 13 kes jî birîndar bûne.<ref name="Merkezi2026" /> == Êrîşkar == Hatiye ragihandin xwendekarê bi navê İsa Aras Mersinli ya ku di temenê 14 saliya xwe de bû û xwendekarê pola 8an ê dibistanê bû vê êrîşê pêk aniye. Li gorî agahiyan, wî bi çekên bavê xwe ku berê polîs bû, çekan di çenteya xwe de veşartiye û ketiye dibistanê û êrîşî pêk aniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.piquenewsmagazine.com/world-news/student-kills-9-in-turkeys-second-school-shooting-in-2-days-12144227 |sernav=Student kills 9 in Turkey's second school shooting in 2 days |malper=Pique Newsmagazine |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |paşnav4= |pêşnav4= |paşnav5= |pêşnav5=}}</ref> == Qurbaniyên êrîşê == Di êrîşê de mamosteyek û heşt xwendekarên dibistanê di encama êrîşan de jiyana xwe jidest dane û 13 kes jî birîndar bûne ku şeş ji wan bi giranî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/04/15/asia/turkey-second-school-shooting-intl |sernav=Nine people killed in second school shooting in Turkey in two days |malper=CNN |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-16 |ziman=en |paşnav=Tuysuz |pêşnav=Gul}}</ref> Hatiye ragihandin ku mamosteya jin Ayla Kara di dema êrîşê de hewl daye ku xwendekarên xwe ji êrîşê biparêze û dema ku xwe diavêje ser xwendekarên xwe dibe armanca êrîşê û jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/ceqwwe7y523o |sernav=Êrîşa li ser Dibistana Gurgumê: Bavê êrîşkar di îfadeya xwe de çi gotiye? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-16 |ziman=tr}}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Êrîş]] 60mn9mvydebv56bikxkhd7jeni6ezz1 2002590 2002571 2026-04-17T10:30:01Z Penaber49 39672 2002590 wikitext text/x-wiki {{Rojane}} {{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}} {{Agahîdank êrîşa sivîlan | sernav = Êrîşa li ser dibistana navîn a Ayser Çalık | lêpirsîn = | êrîşkar = İsa Aras Mersinli (Xwendekarekî pola 8an a ji dibistanê) | sûcdarên gumanker = | çek = | hj_beşdaran = | parêzvan = | sedem = | fermanberê_kelişînê = | qurbanî = | hj_bertawan = | hj_sizakirî = | biryara_dadgehê = Dayîk û bavê xwendekarê êrîşkar hatine girtin | mehkûmî = | îtham = | doza_medenî = | malper = | fail = | birîndar = 13 kes | parçeyekî = | alt_nexşe = | wêne = | mezinahiya_wêne = | alt_wêne = | sernavê_wêne = Dîmenek ji dema êrîşê | nexşe = | mezinahiya_nexşeyê = | sernavê_nexşeyê = | kuştî = 10 kes (tevê êrîşkar) | cih = [[Dozdehsibat]] ([[Onikişubat]]), [[Mereş]] | hedef = Xwendekar û mamosteyên dibistanê | koordînat = | dîrok = {{Destpêka dem|2026|4|15}} {{Dawiya dem|2026|4|15}} | dem = | saet = 13:30 (Dema herêmî) | cure = Komkujî | modul = }} '''Êrîşa li ser dibistana navîn a Ayser Çalık''' êrîşa li ser dibistaneke navîn e ku 15ê nîsana 2026an de li navçeya [[Dozdehsibat]]ê ([[Onikişubat]]) a<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hurriyet.com.tr/yerel-haberler/kahramanmaras/onikisubat/kahramanmarasta-okula-silahli-saldiri-43151726 |sernav=Li Mereşê êrîşa çekdarî li dibistanekê pêk hat |malper=www.hurriyet.com.tr |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=tr |paşnav=DHA}}</ref> bi ser parêzgeha [[Mereş (parêzgeh)|Mereş]] a [[Bakurê Kurdistanê]] pêk hatiye. Ev êrîşa duyem 28 saet piştê êrîşa li ser [[Dibistana Amedeyî Anatolyayê ya Teknîkî û Pîşeyî ya Ahmet Koyuncu]] ya li navçeya [[Sêwreg|Siwêreg]] a bi ser parêzgeha [[Riha (parêzgeh)|Rihayê]] ve pêk hatiye. == Paşperdeh == Heya van êrîşan, li [[Bakurê Kurdistanê]] û li deverên din ên [[Tirkiye]]yê êrîşên li ser dibistanan pir kêm bûn. Li Bakurê Kurdistanê û li Tirkiyeyê qanûnên hilanîn a çekan hişk e ku ji bo çek wergirtine şertên wekê lîsans, qeydkirin, tenduristiya derûnî û kontrolkirina qeydên sûc vedihewîne û cezayên giran ji bo sûcên hebûna neqanûnî ya çekan hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260414-turkey-school-shooting-wounds-16-attacker-dead |sernav=Turkey school shooting wounds 16, attacker dead |malper=France 24 |tarîx=2026-04-14 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=en}}</ref> Piştî êrîşa Siwêregê ku di 14ê nîsana 2026an de pêk hatiye û encamê 16e xwendevan û mamosteyê dibistanê birîndar dibe li gelek bajarên Bakurê Kurdistanê û Tirkiyeyê gelek sendîkayên mamosteyan ragihandibûn ku ew ê di 15ê nîsanê de ji bo protestokirina nebûna ewlehiya mamoste û xwendekaran dest ji kar berdin. Di encamê de li gelek bajaran mamosteyên dibistanan neçûn ser karên xwe lê hinek mamoste û dibistan beşdarê vê çalakiyê nebûn û yek ji van dibistanan, dibistana navîn a Ayser Çalık e ku 15ê nîsanê de rastî êrîşê hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cumhuriyet.com.tr/siyaset/egitimcilerden-sanliurfa-daki-lise-saldirisi-sonrasi-is-birakma-karari-okul-guvenligini-saglamayanlarin-acik-sorumlulugudur-2495162 |sernav=Perwerdekar li ber Wezareta Perwerdehiya Neteweyî derbarê êrîşên dibistanan de ji Wezîr Tekin re wiha gotin: "Heke em ne ewle bin, hûn jî nikarin bi rehetî bikevin Wezaretê." |malper=www.cumhuriyet.com.tr |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Gülkanat |pêşnav=Taylan}}</ref> == Êrîş == Li gorî agahiyên destpêkê ku ji parêzgerê Gurgumê û rayedarên ewlehiya herêmî, êrîşa çekdarî li gorî dema herêmî saet di 13:30an dest pê kiriye.<ref name="Merkezi2026">{{Jêder-malper |url=https://medyascope.tv/2026/04/15/kahramanmarasta-ortaokula-silahli-saldiri-en-az-9-kisi-oldu/ |sernav=Li Mereşê li dijî dibistana navîn êrîşeke çekdarî: 9 kes mirin, 13 kes birîndar bûn, 3 ji wan giran in. |malper=Medyascope |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Merkezi |pêşnav=Haber}}</ref> Hatiye ragihandin ku êrîşkar ji hewşa dibistanê dest bi gulebaranê kiriye û derbasê nav avahiya dibistanê bûye û êrîşên xwe di polan de berdewam kiriye. Di êrîşê de pênc çek û heft cercor hatine bikaranîn. Di dîmenên ku li ser medyaya civakî hatine parvekirin, hatiye dîtin ku xwendekaran hewl dane ku jiyana xwe xilas bikin ku ji qata yekem diavêjin xwarê û ji qata zemînê ji pencereyên dibistanê direvin derve.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.sozcu.com.tr/kahramanmaras-ta-ogrenciler-kurtulmak-icin-camdan-atladi-p310512 |sernav=Xwendekaran bi avêtina ji pencereyê jiyana xwe xilas kirin - Rojnameya Sözcü |malper=www.sozcu.com.tr |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Karadağ |pêşnav=Derleyen: Ümit}}</ref> Di êrîşê de tevlê êrîşkar û mamosteyan bi tevahî 9 kes jiyana xwe jidest dane 3 ji wan bi giranî 13 kes jî birîndar bûne.<ref name="Merkezi2026" /> == Êrîşkar == Hatiye ragihandin xwendekarê bi navê İsa Aras Mersinli ya ku di temenê 14 saliya xwe de bû û xwendekarê pola 8an ê dibistanê bû vê êrîşê pêk aniye. Li gorî agahiyan, wî bi çekên bavê xwe ku berê polîs bû, çekan di çenteya xwe de veşartiye û ketiye dibistanê û êrîşî pêk aniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.piquenewsmagazine.com/world-news/student-kills-9-in-turkeys-second-school-shooting-in-2-days-12144227 |sernav=Student kills 9 in Turkey's second school shooting in 2 days |malper=Pique Newsmagazine |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |paşnav4= |pêşnav4= |paşnav5= |pêşnav5=}}</ref> == Qurbaniyên êrîşê == Di êrîşê de mamosteyek û heşt xwendekarên dibistanê di encama êrîşan de jiyana xwe jidest dane û 13 kes jî birîndar bûne ku şeş ji wan bi giranî birîndar bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/04/15/asia/turkey-second-school-shooting-intl |sernav=Nine people killed in second school shooting in Turkey in two days |malper=CNN |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-16 |ziman=en |paşnav=Tuysuz |pêşnav=Gul}}</ref> Hatiye ragihandin ku mamosteya jin Ayla Kara di dema êrîşê de hewl daye ku xwendekarên xwe ji êrîşê biparêze û dema ku xwe diavêje ser xwendekarên xwe dibe armanca êrîşê û jiyana xwe jidest daye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/ceqwwe7y523o |sernav=Êrîşa li ser Dibistana Gurgumê: Bavê êrîşkar di îfadeya xwe de çi gotiye? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-16 |ziman=tr}}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Êrîş]] dvxxpcudls5b0023iytmiwf94521qbp 0 316162 2002482 2002338 2026-04-16T23:17:21Z EmausBot 7548 Beralîkirina ducarî li ser [[Êrîşa li ser dibistana navîn a Ayser Çalık 2026]] hat sererastkirin 2002482 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Êrîşa li ser dibistana navîn a Ayser Çalık 2026]] 88p2buelqdb0j026v9pusacfebgykgq 11 316164 2002513 2002390 2026-04-17T03:53:06Z Balyozbot 42414 Bot: +{{jêbirin|Rûpela vala}} 2002513 wikitext text/x-wiki {{jêbirin|Rûpela vala}} 71029p4pk9hmxjkatkdprrih79ussgj 0 316168 2002481 2002397 2026-04-16T23:17:11Z EmausBot 7548 Beralîkirina ducarî li ser [[Subiaco]] hat sererastkirin 2002481 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Subiaco]] i1u958jed68mnrvitleut3tsxsn9kqy 3 316171 2002465 2026-04-16T18:24:06Z Penaber49 39672 /* Di derbarê navçeya Makûyê */ beşeke nû 2002465 wikitext text/x-wiki == Di derbarê navçeya Makûyê == Silav @[[Bikarhêner:~2026-23592-87|~2026-23592-87]] te rexneyekê nebaş li edîtorên Wîkîpediyê kiriye bi rastî edîtorên Wîkîpediya kurdî bi ti wayê vê rexne û heqaretê heq nakin. Ez dixwazim ku vê yekê diyar dikim ku hemî edîtorên Wîkîpediya kurdî kesê herî dilsozên KURD û KURDISTANÊ ne. Ji bo ku agahî li gotara Makûyê were zêdekirin ji kerema xwe çavkaniyan bide nîşan ku em gotarê li gorî vê çavkaniyê sereras bikin. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 18:24, 16 nîsan 2026 (UTC) 88iklu5azrjag0hkhlfm1xos40sr7mj 14 316172 2002558 2026-04-17T09:10:38Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Kategorî:Lîstikvanê bîlardê]] weke [[Kategorî:Lîstikvanên bîlardoyê]] guhart 2002558 wikitext text/x-wiki {{beralîkirina kategoriyê|Kategorî:Lîstikvanên bîlardoyê}} mg6auzhsan0k40yyef49r0bebfokk40 14 316173 2002562 2026-04-17T09:12:50Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Kategorî:Bîlard]] weke [[Kategorî:Bîlardo]] guhart 2002562 wikitext text/x-wiki {{beralîkirina kategoriyê|Kategorî:Bîlardo}} fxs6kriwbme2kxbfaowl87degmifzal 0 316174 2002565 2026-04-17T09:14:16Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Bîlard]] weke [[Bîlardo]] guhart 2002565 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Bîlardo]] 3gixpzvkrqszv13b8g92hiiwuzgue6l 1 316175 2002567 2026-04-17T09:14:16Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Gotûbêj:Bîlard]] weke [[Gotûbêj:Bîlardo]] guhart 2002567 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Gotûbêj:Bîlardo]] 6jwu72dy3ffx5enhjxs3lvekwbf0kq9 0 316176 2002618 2026-04-17T11:31:05Z MikaelF 935 MikaelFî/ê navê [[Krasfît]] weke [[CrossFit]] guhart 2002618 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[CrossFit]] 849u0vggw4kzkap4fakb78cvpw0vd84 14 316178 2002626 2026-04-17T11:52:44Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/category creator.py|Bot]]: Wekheva [[en:Category:2026 in Pakistan]] hat çêkirin 2002626 wikitext text/x-wiki {{Otokat}} k9w34ebspiolaytmq1bieg2sr28hxep