Herêma Kurdistanê

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ku">
  <siteinfo>
    <sitename>Wîkîpediya</sitename>
    <dbname>kuwiki</dbname>
    <base>https://ku.wikipedia.org/wiki/Destp%C3%AAk</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Medya</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Taybet</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Gotûbêj</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Bikarhêner</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Gotûbêja bikarhêner</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wîkîpediya</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Gotûbêja Wîkîpediyayê</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Wêne</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Gotûbêja wêneyî</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Gotûbêja MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Şablon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Gotûbêja şablonê</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Alîkarî</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Gotûbêja alîkariyê</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategorî</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Gotûbêja kategoriyê</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Portal</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Gotûbêja portalê</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modul</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Gotûbêja modulê</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Herêma Kurdistanê</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1116</id>
    <revision>
      <id>2003663</id>
      <parentid>2003327</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:14:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <comment>/* Serdema nûjen a despêkê */</comment>
      <origin>2003663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79993" sha1="s2u1yxnttypg68qj35bq5tpltr0zph5" xml:space="preserve">{{Ev gotar| di derbarê '''herêma otonom a Kurdistanê''' de ye ku ji aliyê [[Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] ve tê birêve birin. Ji bo devera erdnîgarî ya [[Kurdistan]]ê ji kerema xwe li gotara [[Başûrê Kurdistanê]] binêrin.}}
{{Agahîdank welat2/wîkîdane
| wêneyê nexşe = Kurdistan Region (orthographic projection).svg
|}}
[[Wêne:Iraqi Kurdistan in Iraq (de-facto and disputed hatched).svg|thumb|{{Unbulleted list |style=text-align:left;padding-top:5px;
|{{Legend|#c12838|Herêma Kurdistanê}}
|{{Legend|#a72835|Herêmên nakok}}
|{{Legend |#d0676f|Herêmên xwestin û di bin kontrolê de ne}}
|{{Legend |#dea5a5|Herêmên xwestin}}
|{{Legend |#fefee9|Iraqê mayî}}
}}]]
'''Herêma Kurdistanê'''&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=Şandeke Herêma Kurdistanê serdana Bexdayê dike |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/221120193 |roja-gihiştinê=24 kanûna pêşîn 2019 |xebat=Rûdaw |ziman=ku }}&lt;/ref&gt; herêmeke îdarî ya otonom e ku hinek bajar û parêzgehên herêma [[Başûrê Kurdistanê]] vedigire. Herêma Kurdistanê ji parêzgehên wekê parêzgeha [[Hewlêr (parêzgeh)|Hewlêrê]], parêzgeha [[Silêmanî (parêzgeh)|Silêmaniyê]], parêzgeha [[Dihok (parêzgeh)|Dihokê]] û parêzgeha [[Helebce (parêzgeh)|Helebcê]] pêk hatiye ku ji aliyê [[Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] ve têne birêvebirin. Herêm li rojhilat bi [[Rojhilata Kurdistanê]], li bakur bi [[Bakurê Kurdistanê]] û li rojava jî bi [[Rojavayê Kurdistanê]] re sinor e.

Di seranserê sedsala 20an de kurdên Başûrê Kurdistanê di navbera têkoşîna ji bo otonomiyê û serxwebûna tamem de digeriyan. Di bin rejîma Baasê de, kurd ji aliyê hikûmeta Bexdayê ve rastî erebkirin û kampanyayên qirkirinê hatine.&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Iraqi Kurdistan in Middle Eastern politics |weşanger=Routledge |tarîx=2017 |isbn=978-1-315-46840-2 |cih=London New York |paşnavê-edîtor=Danilovič |pêşnavê-edîtor=Alex }}&lt;/ref&gt; Lêbelê dema ku [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]], [[Keyaniya Yekbûyî]] û [[Fransa]]yê herêmên qedexekirî yên firînê li [[Başûrê Kurdistanê]] ragihandine ku piştî Şerê Kendavê û serhildanên Başûrê Kurdistanê ya 1991ê desthilata hikûmeta Iraqê li deverên Herêma Kurdistanê bi sinor kiriye rêveberiya herêmê hatiye avakirin û herêma xweser di sala 1992an de bi awayekî de facto hatiye avakirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://calhoun.nps.edu/bitstream/handle/10945/9104/unitedstateskurd00lamb.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y |sernav=Calhoun Repository :: Login |malper=calhoun.nps.edu |roja-gihiştinê=2026-04-09 }}&lt;/ref&gt; Piştê ku di sala 2003an de ku rejêma baesê ji desthilatdariyê hate hilweşandin û destûreke federal û demokratîk a Iraqê hatiye pejirandin û Herêma Kurdistanê wekê herêmeke otonom hatiye avakirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.usip.org/publications/2019/07/iraq-timeline-2003-war |sernav=Iraq Timeline: Since the 2003 War |malper=United States Institute of Peace |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=en }}&lt;/ref&gt;

Herêma Kurdistanê bi piranî ji ber bêpariyên ku di salên dawî yên desthilatdariya Sedam Huseyn de li deverên din ên Iraqê û her weha ji tevlêheviya piştî hilweşandina rejîma baes a Sedam Huseyn di [[Şerê Iraqê]] (2003–2011) de ku bandor li herêmê kiribû, rizgar bûye û demokrasiyeke parlamenterî avakiriye û piştê rêveberiya otonom a Herêma Kurdistanê, geşedaneke aborî ya mezin bidest xistiye.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |tarîx=2014-07-03 |sernav=South Kurdistan profile |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-28147263 |roja-gihiştinê=2026-04-09 |xebat=BBC News |ziman=en-GB }}&lt;/ref&gt;

Heya roja îro tevahiya deverên Başûrê Kurdistanê ji rêveberiya Herêma Kurdistanê nehatiye birêvebirin. Bi polîtîkaya erebkirina deverên Başûrê Kurdistanê kurdên ji van deveran ji aliyê rejîma baesê ve hatine derxistin an koçber kirin û heman dever ji aliyê rejîma baesê ve hatiye ereb kirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Point of No Return: Refugees, Rights, and Repatriation |paşnav=Long |pêşnav=Katy |weşanger=OUP Oxford |tarîx=2013-08-29 |isbn=978-0-19-165422-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=K8VoAgAAQBAJ&amp;q=kurdish+refugees+in+turkey+1991&amp;pg=PA107 }}&lt;/ref&gt; Li gel erebkirina herêmê dîsa piraniya gelên van deverên ku wekê deverên bi nakok hatine binavkirin ji kurdan pêk tên. Heta dawiya sedsala 20an ji bo dagirkirina bajar û gundên kurdan nêzîkî 1,5 milyon kurd ji deverên ku di nav de Kerkûk, Musil, Tûzxûrmatû û navendên din hene hatiye koçber kirin û li van herêman ereb hatine bicihkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=Kurds say Iraq's attacks serve as a warning |url=https://www.csmonitor.com/2002/0513/p08s01-wome.html |roja-gihiştinê=2026-04-09 |xebat=Christian Science Monitor |issn=0882-7729 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=Kurdish Refugees Straggle Into Iran, Followed By Tragedy |url=https://apnews.com/2a413a508ec5af132b9cc245172f3f9c |roja-gihiştinê=2026-04-09 |xebat=AP NEWS |ziman=en }}&lt;/ref&gt;

Li gorî wezareta plandanînê hejmara şêniyên Herêma Kurdistanê di sala 2020an de 6.171.083 kes bû û her diçe zêde dibe.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/notfound.html |sernav=Nifûsa Herêma Kurdistanê sala 2040î dê çend be? |malper=www.rudaw.net |roja-gihiştinê=2024-10-23 }}&lt;/ref&gt;

== Dîrok ==
{{Gotara bingehîn|Dîroka Başûrê Kurdistanê}}
=== Pêşdîrok ===
[[Wêne:Shanidar Cave - overview.jpg|thumb|çep|Dîmenek ji Şikefta Şanederê ku nişteciheke dîrokî ya Kurdistanê ye. Li gorî lêkolînên arkeolojîk ên ku li Şanederê hatiye kirin, diroka jiyana mirovahiya li Şikefta Şanederê ji 75.000 salên berê niha vedigere.]]
[[Wêne:111. Part of the wall of Erbil Citadel, Hawler, Erbil Governorate, Iraq.jpg|thumb|çep|Dîmenek ji Keleha Hewlêrê ku dîroka kelehê ji 6000 salên berê niha vedigere]]
Herêma Kurdistanê wekê herêmên din ên [[Kurdistan]]ê yek ji herêmên herî kevin ê cihanê ye ku malavaniya mirovahiyê kiriye.&lt;ref name=&quot;Pomeroy2020&quot;&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Pomeroy |pêşnav=Emma |paşnav2=Bennett |pêşnav2=Paul |paşnav3=Hunt |pêşnav3=Chris O. |paşnav4=Reynolds |pêşnav4=Tim |paşnav5=Farr |pêşnav5=Lucy |paşnav6=Frouin |pêşnav6=Marine |paşnav7=Holman |pêşnav7=James |paşnav8=Lane |pêşnav8=Ross |paşnav9=French |pêşnav9=Charles |paşnav10=Barker |pêşnav10=Graeme |tarîx=2020 |sernav=New Neanderthal remains associated with the ‘flower burial’ at Shanidar Cave |url=https://www.cambridge.org/core/journals/antiquity/article/new-neanderthal-remains-associated-with-the-flower-burial-at-shanidar-cave/E7E94F650FF5488680829048FA72E32A |kovar=Antiquity |ziman=en |cild=94 |hejmar=373 |rr=11–26 |doi=10.15184/aqy.2019.207 |issn=0003-598X }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://historyofkurd.com/english/category/history-of-kurdistan/ancient-history-of-kurdistan/#:~:text=Ancient%20Kurdistan%20(Kardouchoi)%20Southeastern%20Turkey,(406%20BC)%20caused%20Xenophon%20%E2%80%A6 |sernav=Ancient history of Kurdistan – History of Kurdistan |roja-gihiştinê=2026-04-10 }}&lt;/ref&gt; Li gorî delîlên ku di qada arkeolojîk a [[Şaneder|şikefta Şanederê]] de hatiye dîtin dîroka mirovahî ya li Herêma Kurdistanê ji 75 hezar salên berê niha vedigere.&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.cam.ac.uk/stories/shanidar-z-face-revealed |sernav=Revealed: face of 75,000-year-old female Neanderthal from cave where species buried their dead |malper=www.cam.ac.uk |tarîx=2024-05-02 |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Li gorî lêkolînên ku di destpêka salên 2020an de li qada arkeolojîk Şanederê de hatiye kirin de hatiye tesbîtkirin ku dîroka bermahiyên Neandertalan 75.000 sal berê niha ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/meet-shanidar-z-a-75000-year-old-neanderthal-woman-180984284/ |sernav=Meet Shanidar Z, a Neanderthal Woman Who Walked the Earth 75,000 Years Ago |malper=Smithsonian Magazine |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=en |paşnav=Kuta |pêşnav=Sarah }}&lt;/ref&gt;

Herêmê li di dora 7000 {{bz}} de malavaniya çanda Çermo kiriye. Cihê Neolîtîk ê herî kevn ê li Kurdistanê li Hasûnayê ye ku navenda çanda Hassuna ye û dîroka çandê ji 6000 salên {{bz}} vedigere. Mezinahî, cih û dirêjahiya [[keleha Hewlêrê]] kelehê wekê yek ji cihên herî girîng ên Kurdistanê nîşan dide ku xwedî potansiyela beşdarbûnek bingehîn ê di têgihîştina arkeolojîk a herêmê de ye.&lt;ref name=&quot;Kopanias2016&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Archaeology of the Kurdistan Region and Adjacent Regions |paşnav=Kopanias |pêşnav=Konstantinos |weşanger=Archaeopress Publishing Ltd |tarîx=2016-06-23 |isbn=978-1-78491-394-6 |ziman=en |url=https://books.google.com.tr/books?id=BkxmEAAAQBAJ&amp;pg=PA415&amp;dq=Prehistoric+history+of+the+Kurdistan+region&amp;hl=tr&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;source=gb_mobile_search&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjm99PmyeKTAxXBB9sEHV95K0oQ6AF6BAgLEAM#v=onepage&amp;q=Prehistoric%20history%20of%20the%20Kurdistan%20region&amp;f=false |paşnav2=MacGinnis |pêşnav2=John }}&lt;/ref&gt; Lêkolîna rûberî ya berê nîşan daye ku li ser gir bermahiyên ku herî kêm diroka wan ku 6.000 sal berê niha vedigerin hene û dibe ku ev dîrok hê kevintirîn be jî.&lt;ref name=&quot;Kopanias2016&quot; /&gt; Di heman demê de lêkolînên dawî yên li ser nivîsên kevnar ên mîxî yên (MacGinnis 2014) li bajarê [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]], di dîroka Kurdistanê de Hewlêrê wekê ciheke girîng ê dîrokî yên li Kurdistanê destnîşan kiriye.&lt;ref name=&quot;Kopanias2016&quot; /&gt;

Di vê serdemê hatiye dîtin ku dîroka mirovahiyê ya li Herêma Kurdistanê ji 75.000 salên berê niha vedigere.&lt;ref name=&quot;Pomeroy2020&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt; Ev dîrok bi gelemperî wekê serdema paleolîtîkê an 70-75 hezar salên berê niha hatiye belgekirin.&lt;ref name=&quot;Kopanias2016&quot; /&gt; Li nêzîkî keleha Hewlêrê delîlên hebûna mirovî di serdema mezolîtîk de (nêzîkî 13000-8500 {{bz}}) li binê keleha Hewlêrê hatine dîtin.&lt;ref name=&quot;Kopanias2016&quot; /&gt; Hebûna cihên li deştên derdora bajêr ku di serdema Xelefê de (5800-5300 {{bz}}) mirovan lê jiyan kirine, daye nişan dibe ku Hewlêrê malavaniya çanda Xelef ê kiribe.&lt;ref name=&quot;Kopanias2016&quot; /&gt; Perçeyên dîzikên ku di lêkolînên arkeolojîk ên di girê keleha Hewlêrê hatine dîtin nîşan dane ku di serdema Ûbeyd de (5300-4500 {{bz}}) li Hewlêrê niştecihbûneke mirovan hatiye avakirin.&lt;ref name=&quot;Kopanias2016&quot; /&gt;

&quot;[[Dergûşa şaristaniyê]]&quot; têgeheke nûjen e ku ji bo herêmeke berfireh ê [[Kurdistan]]ê jî hatiye bikaranîn ku malavaniya şaristaniya [[sumer]]iyan kiriye.&lt;ref name=&quot;Maisels2005&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Near East: Archaeology in the 'Cradle of Civilization' |paşnav=Maisels |pêşnav=Charles Keith |weşanger=Routledge |tarîx=2005-10-24 |isbn=978-1-134-66469-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=7-KFAgAAQBAJ&amp;pg=PA6 }}&lt;/ref&gt; Şaristaniya sumeriyan, şaristaniyeke herî kevn ê naskirî ye ku di serdema kalkolîtîkê (serdema Ubeyd) de li ser çemên [[Dîcle]] û [[Firat]]ê hatiye avakirin ku du çemên Kurdistanê ne ku ji bakurê Kurdistanê derdikevin û ber bi rojava û başûrê Kurdistanê ve diherikin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Bibliographie |paşnav=Daoudy |pêşnav=Marwa |weşanger=CNRS Éditions |tarîx=2005 |rr=215–244 |isbn=978-2-271-07815-5 |cih=Paris |url=https://doi.org/10.4000/books.editionscnrs.2461 }}&lt;/ref&gt; Kurdistan cihê ku yekem pergala nivîsandinê ya cîhanê ya naskirî ye ku di dawiya hezarsala 4ê {{bz}} de derketiye holê. Di heman demê de sumerî yekem netewe bûn ku çerxan bikar anîne û [[bajardewlet]]an ava kirine. Nivîsên wan, delîlên yekem ên naskirî yên matematîk (bîrkarî), astronomî, astrolojî, qanûna nivîskî, bijîşkî û dîn û baweriyên rêxistinkirî tomar kirine.&lt;ref name=&quot;Maisels2005&quot; /&gt;

=== Serdema kevnar ===
[[Wêne:Near East 600BC.svg|thumb|Li dora 600 berî zayînê nexşeya [[Rojhilata Nêzîk]] ku Medyayê nîşan dide]]
Di Serdema destpêkê û serdema navîn a bronzê de herêm ji aliyê erdnîgarî ve wekê Subartu hatiye naskirin û ligel gûtî û lûlûbiyan, sûbariyên ku bi zimanê hûrî diaxivin ve li herêmê bicih bûne. Di sala 2200 ê {{bz}} de herêm ji aliyê Naram-Sin ê akadî ve hatiye dagirkirin û carek din dîsa di sala 2150 yê {{bz}} de ji aliyê gûtiyan ve ku gelê xwemaliyên herêmê bûn, hatiye rizgarkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Akkad: The First World Empire : Structure, Ideology, Traditions |paşnav=Liverani |pêşnav=Mario |weşanger=Sargon |tarîx=1993 |isbn=978-88-11-20468-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=CHYMAQAAMAAJ&amp;q=naram+sin+subartu }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/11510264/Ur%20etal%202013%20EPAS%20Iraq.pdf |sernav=Ancient Cities and Landscapes in the Kurdistan Region: The Erbil Plain Archaeological Survey 2012 Season |malper=dash.harvard.edu |roja-gihiştinê=2026-04-09 }}&lt;/ref&gt;

[[Împeratoriya Med]]an ku di navbera sedsalên 7ê {{bz}} heya nivê sedsala û 6ê {{bz}} (700 {{bz}} – 550 {{bz}}) li ser erdnîgariyeke berfireh ê ku li hemî herêmên [[Kurdistan]]ê, [[Îran]] û hinek deverên [[Anatolya]]yê di nav de bû li seranserê axa [[Medya (herêm)|Medyayê]] hikûm kiriye. Di serdema kevnar de Herêma Kurdistanê yek ji herêmên Kurdistanê bû ku di navbera salên 624-550 {{bz}} de ji aliyê [[Împeratoriya Med|Împaratoriya Medan]] ve ku împeratoriyeke [[kurd]] bû,&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Geschichte des Artachsir i Papakan aus dem Pehlewi uebersetzt |paşnav=Theodor Noldeke |ziman=de |url=http://archive.org/details/GeschichteDesArtachsirIPapakanAusDemPehlewiUebersetzt }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Kârnâmê î Artakhshîr î Pâpakân: being the oldest surviving records of the Zoroastrian emperor Ardashîr Bâbakân, the founder of the Sâsânian dynasty in Irân ; the original Pahlavi text edited for the first time with a trans-literation in Roman characters, translation into the English and Gujerati languages, with explanatory and philological notes, an introduction, and appendices |paşnav=Sanjānā |pêşnav=Dārāb Peshotan |weşanger=Printed at the Education Society's Steam Press |tarîx=1896 |ziman=en |url=https://books.google.iq/books?id=NMwzAQAAMAAJ&amp;pg=PA22&amp;dq=The+K%C3%A2rn%C3%A2m%C3%AA+%C3%AE+Artakhsh%C3%AEr+%C3%AE+P%C3%A2pak%C3%A2n+median+king+of+the+kurds&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwizo5fBx8HuAhVGZMAKHUViDnAQ6AEwAHoECAYQAg#v=onepage&amp;q&amp;f=false }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://search.worldcat.org/title/946967827 |sernav=The medieval reception of the Shahnama as a mirror for princes {{!}} WorldCat.org |malper=search.worldcat.org |roja-gihiştinê=2026-04-11 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; hatiye birêvebirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Karname I Artakshir I Papakan : being the oldest surviving records of the Zeroastrian emperor Ardashir Babakan |paşnav=Sanjana |pêşnav=Darab Dastur Peshotan |weşanger=Education Society Steam Press, Bombay |tarîx=1896 |url=http://archive.org/details/dli.ministry.15864 }}&lt;/ref&gt;

=== Serdema navîn ===
Heta sedsala 7ê {{bz}} herêm ji aliyê [[Împeratoriya Sasanî|împeratoriya sasaniyan]] ve hatiye birêvebirin. Piştre di heman sedsalê de (sedsala 7ê {{bz}}) bi hinceta belavbûna [[îslam]]ê herêm rastî gelek êrîşên ereban hatiye bajarê [[Kerkûk]]ê, [[Hewlêr (paytext)|Hewlêr]] û hinek deverên Herêma Kurdistanê ji aliyê ereban ve hatiye dagirkirin.

Di sedsala 9an de Hewlêr ji aliyê [[Xanedana Hezbanî|xanedana hezbaniyan]] ve hatiye parastin û herêm ji aliyê hezbaniyan ve hatiye birêvebirin. Herêma Kurdistanê yek ji wan deveran e ku piştê sedsala 10an bi caran rastî êrîşan hatiye û di encama van êrîşan de bi caran hatiye dagirkirin. Di heman demê de di sedsala 13an de wekê dever û herêmên din ên li gelek deverên din ên [[Kurdistan]]ê û herêmên li [[Rojhilata Navîn]], Herêma Kurdistanê jî ji [[mongol]]an ve hatiye dagirkirin û bajar ên herêmê û keleha Hewlêrê ji aliyê mongolan ve hatiye şelandin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.journals.uchicago.edu/action/cookieAbsent |sernav=University of Chicago Press Journals: Cookie absent |malper=RCNi Company Limited |roja-gihiştinê=2026-04-11 |ziman=en |doi=10.1086/372531 }}&lt;/ref&gt; Berê ku mongol herêmê dagir bikin di sala 1258an de [[Bexda]]yê dagir dikin û piştê ketina Bexdayê ji bo dagirkirina Kurdistanê berê xwe dane Hewlêrê.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://kar.zcu.cz/ovp/data/blob.php?table=internet_list&amp;name=FileName&amp;type=FileType&amp;file=Data&amp;id=IDInternet&amp;idname=200 |sernav=Research of the Arbil Citadel, Kurdistan, First Season |malper=kar.zcu.cz |roja-gihiştinê=2026-04-11 }}&lt;/ref&gt; Keleha Hewlêrê li dijî dorpêç kirin û êrîşên mongolan şeş meh berxwe dide û piştê berxwedana şeş mehan keleh ji aliyê mongolan ve tê dagirkirin.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

Di sedsala 10an de careke din dîsa Kerkûk û deverên din ên Herêma Kurdistanê ji aliyê kurdan ve hatiye rizgarkirin, Kerkukê û deverên derdora Kerkûkê ji sala 1014an heya 1120an ji aliyê kurdên hesenweyhî û kurdên enazîdî ve hatiye birêvebirin. Piştre bajêr ji aliyê tirkên selçûqî ve hatiye kontrolkirin û çend salan bajêr û dever di bin kontrola selçûqiyan dimîne.

=== Serdema nûjen a despêkê ===
==== Mîrektiya Soran (1399 - 1836) ====
{{Gotara bingehîn|Mîrîtiya Soran}}
[[Wêne:Soran Emirate (1832-1835).png|thumb|çep|Nexşeya Mîrektiya Soran]]
Di serdema nûjen a despêkê de Herêma Kurdistanê wekê ciheke stratejîk, di navenda şerên di navbera osmanî û sefewiyan de maye. Her çiqas di vê serdemê de Herêma Kurdistanê di navbera şerên her du aliyan bimîne jî û hinek caran ji aliyê van hêzan were kontrol kirin jî di dîrokên cûda de ji aliyê reveberiya [[Mîrektiya Soran]] (d. 1399 – 1836)&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Mariscotti |pêşnav=Cathlyn |tarîx=1997 |sernav=A Modern History of the Kurds |url=https://doi.org/10.1080/03612759.1997.9952739 |kovar=History: Reviews of New Books |cild=25 |hejmar=2 |rr=84–85 |doi=10.1080/03612759.1997.9952739 |issn=0361-2759 }}&lt;/ref&gt; hatiye birêvebirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/krd_slvd.html |sernav=Kurdistan: Short-lived independent states |malper=www.crwflags.com |roja-gihiştinê=2026-04-18 }}&lt;/ref&gt;

Di navbera sedsala 13 û sedsala 19an de yek ji desthilatên Herêma Kurdistanê Mîrektiya Soran bû ku demek dirêj li herêmeke berfireh ê Kurdistanê birêve biriye û yek ji mîrekiyên herî girîng û herî bi hêzê dîroka Kurdistanê ye. Rêveberê herî bi hêz ê mîrektiyê [[Mîr Muhemmed Paşa]] bû ku di serdema wî de (di sedsala 19an de) gihîştiye bilindeya desthilatdariya xwe ya herî bi hêz.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://e-space.mmu.ac.uk/326242/1/Sharameen%20Ebraheem%2007977278%20phd%202013-1.pdf |sernav=The Impact of Architectural Identity on Nation Branding: The Case Study of South Kurdistan. }}&lt;/ref&gt; Paytexta Mîrektiya Soran navçeya [[Rewandiz]]ê bû ku niha yek ji navçeyên bi ser [[Hewlêr (parêzgeh)|parêzgeha Hewlêrê]] ve ye. Mîrektiya Soran herêmeke berfireh ê [[Kurdistan]]ê birêve biriye. Bajarên girîng ên Kurdistanê ku ji aliyê mîrektiyê ve hatine birêvebirin bajarên wekê [[Sêrt]], [[Mêrdîn (bajar)|Mêrdîn]], [[Qamişlo]], [[Dihok]], [[Mûsil]], [[Hewlêr (paytext)|Hewlêr]], [[Kerkûk]] û bajarê [[Silêmanî (bajar)|Silêmanî]] bû.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Bedirxan, Begê Cizîra Botan: Salên Berxwedan û Serhildanê |paşnav=Kardam |pêşnav=Ahmet |weşanger=Dipnot |tarîx=2011 |ziman=tr |url=https://books.google.com.tr/books/about/Cizre_Botan_Beyi_Bedirhan.html?id=ffDFzQEACAAJ&amp;redir_esc=y }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Hakan |pêşnav=Sinan |tarîx=2007-01-01 |sernav=Kurd û Berxwedana Kurdan di Belgeyên Arşîvên Osmanî de (1817-1867) |url=https://www.academia.edu/96986747/Osmanl%C4%B1_Ar%C5%9Fiv_Belgelerinde_K%C3%BCrtler_ve_K%C3%BCrt_Direni%C5%9Fleri_1817_1867_ |kovar=Doz Yayınları }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Archival Document Collection Codes from the Başbakanlik Arşivi (Bbk)/Ottoman Prime Ministry Archives |weşanger=I.B.Tauris |tarîx=2015 |isbn=978-1-78076-852-6 |url=https://doi.org/10.5040/9780755693351.0008 }}&lt;/ref&gt;

=== Serdema nûjen ===
==== Mîrektiya Babanan (1649 – 1850) ====
{{Gotara bingehîn|Mîrektiya Baban}}
[[Mîrektiya Baban]] a Kurdistanê di navbera sedsalên 16an û 19an de li devereke berfireh ê [[Başûrê Kurdistanê]] û li [[Rojhilata Kurdistanê]] serwerî kiriye ku demek dirêj rêveberiya xwe parastine.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.iranicaonline.org/articles/baban-2/ |sernav=BĀBĀN |malper=Encyclopaedia Iranica |roja-gihiştinê=2026-04-18 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt; Mîrektî li devera [[Pijdarê]] [[Feqî Ehmed]] (rêv. 1649-1670) ve hatiye damezrandin û di sedsala 17an de pêş ketiye. Di dema avakirina mîrektiyê paytexta mîrektiyê navçeya [[Qeladizê]] bû û piştre jî di sala 1784an de bajarê Silêmanî ji aliyê [[Îbrahîm Paşayê Baban]] ve hatiye avakirin û paytexta mîrektiyê derbasê bajarê Silêmaniyê bûye. Mîrektiya Baban bikaranîna [[Soranî|kurdiya soranî]] di nav nivîskarên wêjeyî yên herêmî de teşwîq kiriye û mêrektî di warê pêşketina xwe yê [[wêjeya kurdî]] hatiye zanîn.&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;

Herêma Kurdistanê heya sedsala 18an ji aliyê Mîrektiya Babanan ve hatiye birêvebirin û Herêma Kurdistanê serweriya mîrektiyê heya sala 1850an berdewam kiriye. Di heyema rêveberiya Babanan de, bi taybetî di sedsalên 18 û 19an de li navenda mîrektiyê li bajarê Silêmanî bû Herêma Kurdistanê serdemeke zêrîn a siyasî û çandî derbas kiriye.&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;

==== Hewlên destpêka ji bo serxwebûnê (1923 – 1975) ====
{{Gotara bingehîn|Dewleta Kurd (1918-1919)}}
[[Wêne: Mosul Vilayet, Ottoman Empire (1900).svg|thumb|Kurdistana Berzenci di sala 1918]]
Bi hilweşîna [[Împeratoriya Osmanî]]yan ku di meha çirî ya sala 1918an de hilweşiyaye û berî ku Iraq di sala 1923an de bibe dewleteke serbixwe, kurdên Başûrê Kurdistanê bi serhildanên Mehmûd Berzencî têkoşîna xwe ya serxwebûnê li dijî Iraq a di bin kontrola Brîtanî de daye destpêkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Kurdish Nationalism on Stage: Performance, Politics and Resistance in Iraq |paşnav=Rostami |pêşnav=Mari R. |weşanger=I. B. Tauris &amp; Company, Limited |tarîx=2019 |isbn=978-1-78831-870-9 |cih=London |series=Kurdish Studies }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Kurds Divided |paşnav=O’Ballance |pêşnav=Edgar |weşanger=Palgrave Macmillan UK |tarîx=1996 |rr=12–20 |isbn=978-1-349-39576-7 |cih=London |url=https://doi.org/10.1057/9780230377424_2 }}&lt;/ref&gt; Bi hilweşîna osmaniyan re Mehmûd Berzencî hewl daye ku ji osmaniyan veqete û herêmeke xweser a kurdî di bin çavdêriya Brîtanyayê de ava bike. Berzencî ji aliyê konseya esilzadeyên kurd ên li herêma Silêmaniyê ve wekî serokê hikûmetê hatiye hilbijartin. Dema ku di 25ê cotmeha sala 1918an de leşkerên îngilîz derbasê Kerkûkê dibin Berzencî ber bi deverên di bin kontrola osmanî de diçe û van deveran kontrol dike û soza dilsoziya xwe dide Brîtanyayê.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.qdl.qa/en/archive/81055/vdc_100049244985.0x00008a |sernav='HISTORY OF THE GREAT WAR BASED ON OFFICIAL DOCUMENTS. THE CAMPAIGN IN MESOPOTAMIA 1914-1918. VOLUME IV.' [‎166v] (337/540) |malper=Qatar Digital Library |tarîx=2016-10-07 |roja-gihiştinê=2026-04-18 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Herêmên din ên Kurdistanê wekê Ranye û Koy Sanjaq bi awayê serxwebûna xwe ragehandine.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=http://etheses.lse.ac.uk/2625/1/U615574.pdf |sernav=Britain's Policy Towards The Kurdish Question, 1915-1923 }}&lt;/ref&gt;

Mehmûd Berzencî ji aliyê Brîtanyayê ve wekê waliyê Herêma B hatiye erkdar kirin ku ji başûrê Çemê Zap a Biçûk heta sinorê kevin ê osmanî û farisî dirêj dibû.&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt; Berzencî hewl daye ku bandora xwe li derveyî herêma diyarkirî berfireh bike û ji bo dabînkirina mûçeyên leşkerên xwe û ji bo alîkariya başbûna ji wêraniyên şer, subvansiyonên brîtanî bi kar aniye. Berzencî hêvî dikir ku bi wergirtina dilsoziya serokê eşîran bingeha desthilatdariya xwe xurt bike.&lt;ref name=&quot;McDowall1997&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A Modern History of the Kurds |paşnav=McDowall |pêşnav=David |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=1997 |isbn=978-1-86064-185-5 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=xpefAAAAMAAJ }}&lt;/ref&gt; Ev yek bû sedema xirabûna pêwendiyên bi Brîtaniyayê re û di encamê de bibû sedema nakokî û şerên di navbeyna Berzencî û hêzên Brîtanyayê.&lt;ref name=&quot;McDowall1997&quot; /&gt;

Digel astengî û êrîşên li dijî kurdan ku di dîrokên cihêreng de ku ji aliyê hêzên cihêreng ve pêk hatiye, têkoşîna kurdan berdewam kiriye ku Mistefa Barzanî di destpêka salên 1920an de ji bo doza neteweperwer a kurd gav bi gav pêş ketiye û di şerên [[Başûrê Kurdistanê]] û Iraqê ku di sedsala 20an de qewimiye, bûye xwedî roleke girîng. Di sala 1943an de Mistefa Barzanî li dijî herêmên di bin kontrola hêzên Iraqê û bi serdegirtina qereqolên polîsên Iraqê ku li Kurdistanê bicih bibûn kiriye. Hikûmeta [[Bexda]]yê ji bo êrîşên li dijî kurdan 30.000 leşker dişîne [[Kurdistan]]ê. Ji ber êrîşan li ser Herêma Kurdistanê serokatiya kurdên Başûrê Kurdistanê neçar dimîne ku di sala 1945an de derbasê [[Rojhilata Kurdistanê]] bibin. Li [[Rojhilata Kurdistanê]] [[Mistefa Barzanî]] [[Partiya Demokrat a Kurdistanê]] damezrandiye.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Iraq in the Twenty-First Century: Regime Change and the Making of a Failed State |paşnav=Ismael |pêşnav=Tareq Y. |weşanger=Taylor and Francis |tarîx=2015 |isbn=978-1-317-56759-2 |cih=Hoboken |series=Durham Modern Middle East and Islamic World Series }}&lt;/ref&gt;

Ji sala 1961ê heta 1970an şerê yekem ê Iraqê û hêzên kurd berdewam kiriye ku di encamê vê şerê de [[Peymana Xweseriyê 1970|peymana otonomiya kurdî]] hatiye îmzekirin. Lê belê hikûmeta erebî ya Îraqê li gel peymana otonomiya kurdî li herêmên kurdî dest bi paqijkirina etnîkî kiriye ku dest dayne li deverên Herêma Kurdistanê ku li gorî rêjeya hêjmara nifûsê dihatin diyarkirin.&lt;ref name=&quot;:11&quot;/&gt; Paqijkirina etnîkî yên li deverên Kurdistanê ji bo vê peyamê dibe sedema nebaweriyê ku di encamê di navbera salên 1974 û 1975an de dibe sedema sedema şerê duyem ê Iraqê û hêzên kurd ku ev şer ji bo hêzên kurd dibe sedema şikestineke giran û di encama vê şikestinê de hêzên kurd neçar dimînin ku careke din dîsa vekişin Rojhilata Kurdistanê.
==== Otonomiya Herêma Kurdistanê (1992–2009) ====
[[Wêne:Shar Park, Hawler, Erbil Governorate, Iraq.jpg|thumb|çep|Dîmenek ji Şehrpark a Hewlêrê ku bajêr piştê rêveberiya kurd pêşketineke girîng bidest xistiye]]
[[Wêne:Slemanijpg.jpg|thumb|çep|Dîmenek bajarê Silêmanî ku yek bajarên mezin ê Herêma Kurdistanê ye.]]
Piştê [[Şerê Kendavê 1991|şerê kendavê ya yekem]] rejêma baesê di sala 1991ê de ji bo komkujiyên nû berê dide Kurdistanê ku di encama van êrîşan de bi milyonan mirov ber bi sinorên Bakurê Kurdistanê û Rojhilata Kurdistanê ve herikîne.&lt;ref name=&quot;Long2013&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Point of No Return: Refugees, Rights, and Repatriation |paşnav=Long |pêşnav=Katy |weşanger=OUP Oxford |tarîx=2013-08-29 |isbn=978-0-19-165422-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=K8VoAgAAQBAJ&amp;q=kurdish+refugees+in+turkey+1991&amp;pg=PA107}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.voanews.com/a/turkey-concerned-at-growing-numbers-of-syrian-refugees-142346395/180465.html |sernav=Turkey Concerned at Growing Number of Syrian Refugees |malper=Voice of America |tarîx=2012-03-11 |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; Hatiye diyarkirin ku di dema vê koçberiyê 1.500 kurd ji ber sermayê di rê de jiyana jidest dane.&lt;ref name=&quot;Long2013&quot; /&gt; Ji bo pêşîgirtina li vê [[krîza mirovî]] û parastina kurdan [[Neteweyên Yekbûyî]] (NY) [[Biryara 688an a Neteweyên Yekbûyî|biryara 688]] pejirandiye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://digitallibrary.un.org/search?f1=author&amp;as=1&amp;sf=title&amp;so=a&amp;rm=&amp;m1=e&amp;p1=UN.+Security+Council+(46th+year+:+1991)&amp;ln=en |sernav=Resolution 688 (1991) / adopted by the Security Council at its 2982nd meeting, on 5 April 1991. |malper=digitallibrary.un.org |roja-gihiştinê=2026-04-19}}&lt;/ref&gt; Piştê vê biryarê [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|Dewletên Yekbuyî yên Amerîkayê]], [[Keyaniya Yekbûyî]] û [[Fransa]]yê li bakurê hêlîpan a 36em qedexekirina firînê ragihandine ku bi vê awayê kurd ji komkujî û êrîşên hewayî yên rejîma baesê hatine parastin.

Piştê vekişîna hêzên rejêma baesê otonomiya Herêma Kurdistanê hatiye ragihandin û di 19ê gulana sala 1992an de [[Hilbijartina Parlamena Herêma Kurdistanê, 1992|yekem hilbijartinên]] [[Parlamena Kurdistanê|Parlamentoya Kurdistanê]] ya demokratîk hatiye lidarxistin.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.parliament.krd/english/about-parliament/history-of-parliament/ |sernav=History of Parliament |malper=Kurdistan Parliament - Iraq |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; Di vê hilbijartinê de nêzîkî milyonek hilbijêran li seranserê herêmê dengên xwe dane ku beşdarbûna vê hilbijartinê nîşana herî xurt a xwesteka wan a ji bo avakirina nîzameke siyasî ya nû yê li Herêma Kurdistanê bû. [[Partiya Demokrat a Kurdistanê]] (PDK) û [[Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê|Yekîtiya Niştimaniya Kurdistanê]] (YNK) piraniya dengan bi dest xistine û hikûmetek parvekirina desthilatdariyê ava kirine&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt; ku wekê hevpeymaniya &quot;pêncî-pêncî&quot; (50/50) hatibû zanîn. Bi vê hilbijartinê ji meqamên wezîran bigire heta kadroyên hikûmeta herêmî, her meqam bi awayekî wekhev di navbera her du partiyên Herêma Kurdistanê de hatibû dabeşkirin.&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt;

Di navbera salên 1994 û 1998an de ji ber nakokiyên li ser parvekirina dahatê û kontrola îdarî şerê dramatîk a birakujiyê di navbera partiyên siyasiyên Herêma Kurdistanê KDP û YNKê de rû daye. Di vê pêvajoyê de Herêma Kurdistanê bi du deverên îdarî hatiye dabeş kirin yek ku deverek parêzgeha [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] (KDP) û devera din jî parêzgeha Silêmaniyê (YNK) bûne navendên partiyên siyasiyên Herêma Kurdistanê. Piştre di sala 1998an de ev nakokî bi peymana [[Washington (parêzgeh)|Washingtonê]] (1998) bi navbeynkariya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê, di navbera [[Mesûd Barzanî]] û [[Celal Talebanî]] de peymanek aştiyê hatiye çêkirin ku bi fermî şerên birakujiyê bi dawî bûye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/kurdish-agreement-signals-new-us-commitment |sernav=Kurdish Agreement Signals New U.S. Commitment {{!}} The Washington Institute |malper=www.washingtoninstitute.org |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=en}}&lt;/ref&gt;

Piştê destwerdana [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ya Iraqê ku di sala 2003an de li dijî rejîma baes a Sedam Huseyn pêk hatibû,&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.history.com/articles/persian-gulf-war |sernav=Persian Gulf War: Dates &amp; Operation Desert Storm - HISTORY |malper=HISTORY |tarîx=2009-11-09 |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}&lt;/ref&gt; rewş û statuya Herêma Kurdistanê bi tevahî hatiye guhertin. Piştê [[Şerê Iraqê|Şerê Iraq û DYAyê]], bi destûra bingehîn ê nû yê Iraqê ya sala 2005 Herêma Kurdistanê bi fermî wekê herêmeke federe hatiye nas kirin. Di çarçoveya destûra nû de [[zimanê kurdî]] li kêleka [[zimanê erebî]] wekê zimanê fermî ya Iraqê hatiye qebûlkirin. Di sala 2006an de di çarçoveya pêvajoya &quot;yekgirtinê&quot; rêveberiyên cuda yên li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] û li [[Silêmanî (bajar)|Silêmaniyê]] di bin hikûmetek yekgirtî de hatine yek kirin û [[Nêçîrvan Barzanî]] bûye yekem serokwezîrê hikûmeta yekgirtî ya Herêma Kurdistanê.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://gov.krd/boi-en/why-kurdistan/region/facts-figures/ |sernav=Region {{!}} Facts &amp; Figures |malper=Kurdistan Regional Government |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=en}}&lt;/ref&gt;

Di navbera salên 2006 û 2009an de Herêma Kurdistanê di bin desthilatiya Hikûmeta Herêma Kurdistanê de pêşketinên girîng ên siyasî û aborî bidestxistiye. Di salan li bajarên mezin ên Herêma Kurdistanê gelek avahiyên bilind hatine avakirin û herêm pêşketineke aborî ya berbiçav bidest xistiye ku ev sal wekê destpêka &quot;serdema zêrîn&quot; Herêma Kurdistanê hatine binavkirin.&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.institutkurde.org/info/iraqi-kurdistan-does-independence-beckon--1189163374 |sernav=Iraqi Kurdistan : Does independence beckon ? |malper=Institutkurde.org |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=fr}}&lt;/ref&gt; Di van salan de li bajarên wekê Hewlêr û Silêmaniyê, projeyên mîmarî yên modern, avahiyên bilind û navendên danûstandinê hatine avakirin û bajaran bi awayekê bilez pêşçûnên nûjen bidest xistine.&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt;
==== Şerê li dijî DAIŞê (2014–2017) ====
[[Wêne:Peshmerga Kurdish Army (15267333592).jpg|thumb|Dîmenek ji operasyona hêzên (Pêşmerge) Herêma Kurdistanê ku di sala 2014an de li dijî DAIŞê hatibû destpêkirin]]
Herêma Kurdistanê yek ji wan deveran bû ku rastê êrîşên DAIŞê hatibû. Di heyama beriya dagirkirina Iraqê ji aliyê DAÎŞê ve ku di hezîrana sala 2014an de pêk hatibû, pêwendiyên Herêma Kurdistanê bi bi Iraqê re di rewşek baş de nebû û di dema şerê li dijî DAÎŞê re xirabtir bibû.

Pêşketina DAIŞê ber bi Hewlêrê ve û êrîşa DAÎŞê li ser herêma Şingalê bûye sedema krîza mirovî.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://ihd.org.tr/en/ihd-statement-on-the-yazidi-genocide/ |sernav=IHD STATEMENT ON THE YAZIDI GENOCIDE – İHD |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt; Di encamê de li Şingalê li dijî êzîdiyan komkujî û gelek dîlgirtin diqewime.&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://freeyezidi.org/yezidi-genocide-2014/ |sernav=Yezidi Genocide 2014 – Free Yezidi Foundation |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=en-US}}&lt;/ref&gt; Bi hezar kurdên êzîdî berê xwe dabûn çiyayê Şingalê ku xwe ji komkujiya DAIŞê xilas bikin.&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; Di encama encama êrîşan de gerîlayên Partiya Karkerên Kurdistanê ku di wî demê de derbasê Herêma Kurdistanê bibûn ji bo gelên ku ji Şingalê direvin rastî êrîşan neyê li çiyayê Şingalê korîdoreke mirovî avakiribû. Ev krîza mirovî bûye sedema destwerdana civaka navneteweyî û koalîsyona bi pêşengiya Amerîkayê ku bi êrîşên hewayî li Şingalê êrîşê DAÎŞê bikin.

Dema ku hêzên Iraqê ji ber êrîşên DAÎŞê direvin û ji bajarên Başûrê Kurdistanê bajarê wekê Mûsil, Kerkuk, Xaneqîn, Celewla û Başîqayê vekişiyan Herêma Kurdistanê neçar dimîne ku di eniyeke bi qasê dirêjahiya 1000 kîlometre li dijî êrîşên DAÎŞê Herêma Kurdistanê biparêze. Bajarên Başûrê Kurdistanê ku di nav van bajaran de Kerkûk, Xaneqîn, Celewla, Başîqa, Şingal hebûn aliyê DAÎŞê ve hatibûn dagirkirin.

Piştê demek dirêj ê şerê Herêma Kurdistanê ku li dijî DAIŞê hatibû berdewam kirin bajarên wekê Kerkûk, Xaneqîn, Celewla, Başîqa, Şingal û Mexmûr, ji aliyê gerîla û pêşmergeyên Kurdistanê ve ji DAÎŞê hatibûn rizgarkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |tarîx=2017-10-18 |sernav=Iraq takes disputed areas as Kurds 'withdraw to 2014 lines' |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-41663350 |roja-gihiştinê=2026-04-19 |xebat=BBC News |ziman=en-GB}}&lt;/ref&gt;

== Erdnîgarî ==
=== Herêm û sinor ===
[[Wêne:Iraq great zab.png|thumb|Geliyek li bakurê herêmê ku ava Zap a Mezin di nav de diherike]]
Herêma Kurdistanê li herêmeke li [[Başûrê Kurdistanê]] ye ku Li rojhilat bi Rojhilata Kurdistanê, li bakur bi [[Bakurê Kurdistanê]] re û li rojava jî bi [[Rojavaya Kurdistanê|Rojavayê Kurdiatanê]] re sinor e. Ev herêm piraniya Başûrê Kurdistanê digire nav xwe ku ev herêm beşa herî başûrê herêma erdnîgarî ya [[Kurdistan]]ê ye. Herêm di navbera [[hêlîpan]]ên bakur 34° û 38°N û [[hêlîlar]]ên rojhilat 41° û 47°E de ye. Piraniya beşên bakur û bakurê rojhilat ên herêmê çiyayî ne, nemaze deverên ku bi Bakurê Kurdistanê û bi Rojhilata Kurdistanê re sinor in deverên çiyayî yên Herêma Kurdistanê ne. Herêm xwedî çend çiyayên bilind û rêzeçiyayan e. Deverên din ên herêmê gir û deşt in ku beşên navendî û beşên herî başûrê herêmê pêk tînin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.krgspain.org/english-geography/ |sernav=Gobierno Regional del Kurdistán {{!}}   Geography |malper=www.krgspain.org |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;

Herêma Kurdistanê xwedî rûpîvaneke nezîkî 40643&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; e û ji sedî 10e wê ji av pêk tê. Tixûbên herêmê bi Rojhilata Kurdistanê re 220&amp;nbsp;km, bi Rojavayê Kurdistanê re 150&amp;nbsp;km û bi Bakurê Kurdistanê re jî 352&amp;nbsp;km ne.

Nêzîkî 1.368.388 hektar rûber (%33) ji erdê herêmê ê, erdê çandiniyê yê ku bi baranê tê avdan û 328.428 hektar (%8) jî erdê çandiniyê erdên avdaniyê ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://krso.gov.krd/en/indicator/agriculture/agricultural-lands |sernav=Agricultural lands |malper=krso.gov.krd |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Piraniya barîna li Herema Kurdistanê di navbera mehên mijdar û nîsanê de dibare ku bi gelemperî wekê baran an berf dibare ku barîna salane di navbera 375 û 724 mm de ye. Vê yekê ji demên kevnar ve çandiniya berhemên zivistanê (sebze û fêkî di havînê de) û xwedîkirina ajalan gengaz kiriye.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=Geography of Iraq - Fanack.com |url=https://fanack.com/iraq/geography-of-iraq/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=Fanack.com |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;

[[Wêne:Kurdistan Region 2003-2008.png|thumb|Berê desteserkirina Iraqê sinorê Herêma Kurdistanê (2003 – 2008)]]
Heya roja îro tevahiya erdên Başûrê Kurdistanê neketiye destê rêveberiya Herêma Kurdistanê. Gelek deverên Başûrê Kurdistanê bi polîtîkaya erebkirina rejîma baesê û bi berdewamî ya heman polîtîkaya erebkirinê di bin di bin navê deverên nakokî di bin desteserkirina Iraqê de ye. Ji ber vê yekê xaka Herêma Kurdistanê bi awayekî rast nehatiye destnîşankirin û bi demê re bi şêweyên guherbar ên kontrola de facto û bi hukmên destûrî û pêşketinên siyasî re pêşketiye.

Hikûmeta Herêma Kurdistanê di demên cuda de kontrola li ser deverên Başûrê Kurdistanê ku ji aliyê Iraqê ve hatine desteser kirin pêk aniye. Ev kontrol emaze di demên pevçûnên wekê piştî sala 2003an û di navbera 2014 û 2017an de pêk hatiye ku hêzên Herêmê Kurdistanê (Pêşmerge) van deverê Başûrê Kurdistanê ji dagirkirkirina DAÎŞê rizgar kiribû. Ji ber polîtîkaya erebkirinê ku di dîrokên cihêreng de ereb li deverên kurdî hatine bicihkirin, ev dever hê jî di navbera Iraq a federal û Herêma Kurdistanê de bi nakok e û ji aliyê Iraqê ve desteserkirî ye.

=== Avhewa ===
Keşûhewaya Herêma Kurdistanê avhewayeke nîvhişk a parzemînî ye ku di mehên havînan de germ û hişk ev û di mehên zivistanan sar û şil e.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://presidency.gov.krd/krp/english/ndisplay.aspx?sm=5yBwBg+oqQY=#:~:text=The%20climate%20of%20the%20Kurdistan,cold%20and%20wet%20in%20winter. |sernav=The Kurdistan Region is an autonomous region in federal Iraq |malper=presidency.gov.krd |roja-gihiştinê=2026-04-04 }}&lt;/ref&gt;

Herêm di mehên havînan germ û hişk in ku germahiyên navînî yên bilind ji 35&amp;nbsp;°C ê li deverên herî sar ên bakur heta 40&amp;nbsp;°C a li başûrê rojavayê herêmê diguherin û germahiyên herî nizm ji dora 21&amp;nbsp;°C ê heta 24&amp;nbsp;°C an diguherin. Di mehên zivistanan de germahiyên herî bilind bi navînî di navbera 9&amp;nbsp;°C û 11&amp;nbsp;°C an de ne û germahiyên herî nizm li hinek deveran li dora 3&amp;nbsp;°C e û li din ên herî sar jî bi navînî dadikeve −2&amp;nbsp;°C û 0&amp;nbsp;°C an.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Rêveberî û siyaset ==
{{Gotara bingehîn|Hikûmeta Herêma Kurdistanê}}
{{Multiple image
|align     = right
|direction = horizontal
|header_align = center
|header    = 
|image1    = Seal of the President of the Kurdistan Region.svg
|width1    = 160
|caption1  = Nîşana serokatiya Herêma Kurdistanê.
|image2    = Coat of arms of Kurdistan Regional Government.svg
|width2    = 160
|caption2  = Nîşana hikûmeta Herêma Kurdistanê.
|}}
Li gorî destûra bingehîn a Iraqê Herêma Kurdistanê herêmeke federal ê di nav Iraqê de ye û bi rêya saziyên xwe di gelek waran de ku di nav de lêçûna herêmê, polîs û ewlehî, perwerde û tenduristî, çavkaniyên xwezayî, binesazî, siyaseta derve û siyaseta din, qanûndanîn, cîbicîkar û dadwerî hene, rayeya xwe pêk tîne.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.tandfonline.com/action/cookieAbsent |sernav=Governing Kurdistan |malper=www.tandfonline.com |roja-gihiştinê=2026-04-04 |doi=10.1080/17449057.2018.1525166 }}&lt;/ref&gt;
=== Dezgeha qanûndanînê ===
Parlamentoya Herêma Kurdistanê ku berê wekê Meclîsa Neteweyî ya Kurdistanê dihat zanîn, berpirsiyarê qanûndanînê, destnîşankirina serokê Herema Kurdistanê, dayîna û kişandina baweriyê ji bo wezîran û pesendkirina lêçûna Herêma Kurdistanê ye. 100 endamên parlamentoyê hene ku divê herî kêm ji %30 ji parlamenter endamên jin bin û hemî parlamenterên parlamentoya Herêma Kurdistanê ji bo heyameke çar salan têne hilbijartin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/394269/slug |sernav=Kurdistan Region Judicial Council issues statement on latest ruling of Iraqi Federal Supreme Court |malper=Kurdistan Region Judicial Council issues statement on latest ruling of Iraqi Federal Supreme Court |tarîx=2024-03-13 |roja-gihiştinê=2026-04-05 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}&lt;/ref&gt;

Partiyên siyasî yên jêrîn ku di parlamentoya Kurdistanê de hene ev in: [[Partiya Demokrat a Kurdistanê]] (PDK), [[Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê|Yekîtiya Niştimaniya Kurdistanê]] (YNK), [[Tevgera Nifşê Nû]] (NGM), [[Yekgirtiya Îslamî ya Kurdistanê|Yekgirtûya Îslamî ya Kurdistanê]], [[Tevgera Helwesta Neteweyî]], [[Koma Edaletê ya Kurdistanê]], [[Eniya Gel, Partiya Sosyalîst Demokrat a Kurdistanê]] (PSK) û [[Tevgera Goran]] e.
=== Rêveberî ===
{{Multiple image
|align     = right
|direction = horizontal
|header_align = center
|header    = 
|image1    = Nechirvan Barzani 2025 (cropped).jpg
|width1    = 151
|caption1  = Serokê Herêma Kurdistanê [[Nêçîrvan Barzanî]].
|image2    = Masrour Masoud 2025 (cropped).jpg
|width2    = 150
|caption2  = Serokwezîrê Herêma Kurdistanê [[Mesrûr Barzanî]].
|image3    = Qubad Talabani Photo.jpg
|width3    = 172
|caption3  = Cîgirê serokwezêrê Herêma Kurdistanê [[Qubad Talebanî]].
|}}
Serokê Herêma Kurdistanê ji aliyê parlementoyê ve tê hilbijartin û wekê serokê dewletê kar dike. Serokê Herêma Kurdistanê dikare du heyamên ku ji çar salan pêk tê li ser erka xwe bisekine û di heman divê dema ku qanûnan bikevin meriyetê ji aliyê serokê herêmê were pesend kirin. Di heman demê de parlamentoya Kurdistanê dikare her guhertinek betal bike. Serokkomarê niha [[Nêçîrvan Barzanî]] (PDK) ye ku di 1ê hezîrana sala 2019an de dest bi erka xwe kiriye.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |sernav=Nechirvan Barzani elected president of Kurdistan Region of Iraq |url=https://www.reuters.com/article/us-iraq-kurds/nechirvan-barzani-elected-president-of-kurdistan-region-of-iraq-idUSKCN1SY0TE |roja-gihiştinê=2026-04-05 |xebat=U.S. |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;

Serokwezîrê Herêma Kurdistanê serokê Hikumeta Herêma Kurdistanê ye û kabîneya wî ya wezîran û hinek kursî ji bo jin û komên kêmneteweyan hatine veqetandin. Serokwezîrê niha [[Mesrûr Barzanî]] (KDP) ye ku di sala 2019an de dest bi kar kiriye. Kursîyên kabîneyê berê bi wekhevî di navbera KDP û YNKê de dihatin parvekirin lê KDP ji ber nûnertiya wî ya zêdetir a li parlamentoyê li dijî berdewamiya vê rêjeyê ye.

=== Dadwerî ===
[[Konseya Dadwerî ya Kurdistanê]] (KDK) li Herêma Kurdistanê li gorî qanûna desthilata dadwerî ya hejmara 14e ya sala 1992an hatiye damezrandin û wekê dadgeha temyîzê ya herêmê kar dike. Li gorî qanûna 23ê ya sala 2007an Hikûmeta Herêma Kurdistanê ji aliyê îdarî û darayî ve ji şaxa cîbicîkirinê serbixwe ye. Wek mînak serokê dadgeha Herêma Kurdistanê ji aliyê dadweran ve têne hilbijartin û dadwer jî ji aliyê [[Parlamena Kurdistanê|Parlamentoya Kurdistanê]] ve têne erkdar kirin.&lt;ref name=&quot;Chomani2019&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://timep.org/2019/01/11/judiciary-in-kurdistan-region-in-peril/ |sernav=Judiciary in Kurdistan Region in Peril |malper=The Tahrir Institute for Middle East Policy - |tarîx=2019-01-11 |roja-gihiştinê=2026-04-05 |ziman=en-US |paşnav=Chomani |pêşnav=Kamal }}&lt;/ref&gt;

Lêbelê analîst û rêxistinên wekê Enstîtuya Tahrîr a ji bo Siyaseta Rojhilata Navîn destnîşan dikin ku dadwerî bi pirsgirêkên girîng re rû bi rû maye. Gelek bendên qanûna hejmar 23 ya sala 2007an bi tevahî nehatine bicîhanîn ku ev yek jî dibe sedema têgihîştina siyasîbûna dadweriyê. Bi demê re PDK û YNK bandora xwe di nav Hikûmeta Herêma Kurdistanê de berfirehtir kirine û li gorî raporê dadwer ne ji aliyê Parlamentoya Kurdistanê ve têne erkdar kirin, ji aliyê serokwezîrê herêma ve têne erkdar kirin. Serokê dadgehê ji aliyê serokwezîrê herêmê ve hatiye erkdar kirin û gelek dadwer wekê girêdayî yek ji du partiyên serdest ên herêmê têne dîtin.&lt;ref name=&quot;Chomani2019&quot; /&gt;
=== Destûra bingehîn a Herêma Kurdistanê ===
[[Wêne:Kurdistan Parliament.jpg|thumb|Dîmenek ji Parlamentoya Kurdistanê, Hewlêr]]
Bingehên rêveberiya kurdan li Başûrê Kurdistanê di 8ê nîsana sala 1992an de bi qanûna hilbijartinê ya qanûna hejmar 1ê, piştî rêkevtinek di navbera Eniya Kurdistanê de ku hevpeymaniyek e ku PDK û YNK jî di nav de ye, hatiye danîn. Ev yek rê li ber avakirina saziyên qanûndanînê, rêveberî û dadwerî vekiriye ku li ser bingehek fiîlî dixebitin.&lt;ref name=&quot;I•CONnect2025&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.iconnectblog.com/three-decades-without-a-social-contract-a-call-for-constitutional-adoption-in-the-kurdistan-region-of-iraq/ |sernav=Three Decades Without a Social Contract: A Call for Constitutional Adoption in the Kurdistan Region of Iraq |malper=www.iconnectblog.com |tarîx=2025-08-03 |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en-US |paşnav=I•CONnect }}&lt;/ref&gt;

Di sala 2002an de, [[Parlamena Kurdistanê|Parlamentoya Kurdistanê]] destûreke herêmî ya ji ku 78 bendan pêk hatiye amade kirîye lê ji ber bêîstîqrariya siyasî ya li Iraqê û zextên derveyî yên welatên cîran, bi taybetî li ser statuya Kerkukê wekê paytexta pêşniyarkirî ya Herêma Kurdistanê, nehatiye pejirandin. Lêbelê ev amadekariya qanûnê ji bo nîqaşên destûrî yên paşê de wekê xaleke referansê maye.&lt;ref name=&quot;I•CONnect2025&quot; /&gt;

Piştî şerê Iraqê ya di sala 2003an de û ji nû ve organîzekirina siyasî ya ji aliyê desthilata demkî ya koalîsyonê ve, Destûra bingehîn a Iraq a sala 2005an hatiye pejirandin. Bi bandora prensîbên wekê federalîzm û cudakirina desthilatan, Herêma Kurdistanê bi fermî wekê herêmeke federal li gorî benda 117an qanûna bingehîn a Iraqê, hatiye naskirin û rewatiya destûrî daye herêmê û saziyên herêmê ya heyî hatiye piştrast kirin. Benda 120an rê daye herêmê ku destûra xwe ya herêmî qebûl bike. Piştre di sala 2009an de komîteyeke nû ya destûrî hatiye avakirin û pêşnûmeyeke duyem a destûrî ku ji 122 bendan pêk dihat, hatiye amadekirin. Lêbelê nakokiyên siyasî yên berdewam di navbera partiyên sereke de, bi taybetî li ser ka divê sîstem nîv-serokatî be an jî parlemanî be, rê li ber pêşkêşkirina pêşnûmayê ji bo referandûmê girtiye û pêşnûme awayeke bi bandor hatiye paşvexistin.&lt;ref name=&quot;I•CONnect2025&quot; /&gt;

Di encama vê yekê de Herêma Kurdistanê bêyî destûreke nivîskî ya neteweyî ya herêmî berdewam dike. Bêyî çarçoveyeke destûrî ya bilindtir ku dibe sedema pirsgirêkên siyasî yên berdewam, rêveberî bi giranî li ser qanûnên ku ji aliyê Parlamentoya Kurdistanê ve hatine derxistin dimîne.&lt;ref name=&quot;I•CONnect2025&quot; /&gt;

=== Partiyên siyasî ===
Di partiyên sereke yên Herêma Kurdistanê [[Partiya Demokrat a Kurdistanê|PDK]] û [[Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê|YNK]] ye ku di sala 1975an de ji hev veqetiyane. PDK li parêzgehên Hewlêr û Dihokê serdest e YNK jî li parêzgehên wekê Silêmanî û Helebçeyê serdest e. Ev herdu partî ji aliyê malbatên Barzanî û Talabanî ve hatine damezrandin û bi hev re desthilatdariya Herêma Kurdistanê parve dikin. Tevgera Gorran di salên 2010an de ji bo demek kurt wekê hêzek mezin a opozisyonê derket holê, li dijî serdestiya YNKê siyaset kiriye lê ji wê demê ve paşve çûye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://researchbriefings.files.parliament.uk/documents/CBP-10398/CBP-10398.pdf |sernav=&quot;Kurdistan Region of Iraq: Introductory profile&quot; }}&lt;/ref&gt;

Hilbijartinên pêşîn ku di 19ê gulana sala 1992an de di bin çavdêriya rêxistinên mafên mirovan de hatiye lidarxistin, di wê demê de wekê hilbijartinên herî demokratîk ên [[Rojhilata Navîn]] dihatin hesibandin ku bi beşdariya dengdêran a bêhempa pêk hatiye. Rêjeya beşdariya dengdêran li Herêma Kurdistanê ji deverên din ên Iraqê bi her dem bi berdewamî bilindtir bûye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://link.springer.com/content/pdf/10.1007/978-3-032-03953-8_3.pdf |sernav=Yoshioka, Akiko (3 December 2025). &quot;Hybrid Governance with Armed Non-State Actors in a Fragile State: The Case of Iraq and the Kurdistan Region&quot;. }}&lt;/ref&gt;
=== Parêzgehên Herêma Kurdistanê ===
Tenê çar parêzgehên Başûrê Kurdistanê di bin serweriya Herêma Kurdistanê ji çar parêzgeh. Parêzgehên ku ji aliyê Hikûmeta Herêma Kurdistanê têne birêve birin parêzgehên Hewlêrê, Silêmanî, Dihok û Helebçeyê. Navendên bi heman navên parêzgehan navendên îdarî yên parêzgehan e û bi tevahî 26 navçeyan pêk hatine.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.krso.net/ |sernav=Why Choosing the Right Sunscreen Matters for Australia's Reefs {{!}} KRSO |malper=Why Choosing the Right Sunscreen Matters for Australia's Reefs {{!}} KRSO |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;
[[Wêne:Kurdistan Region Governorates.jpg|thumb|Nexşeya parêzgehên Herêma Kurdistanê]]
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=&quot;1&quot; |Parêzgeh
!Nifûs
(2020)
!Qad
(km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;)
|-
| [[Hewlêr (parêzgeh)|Hewlêr]]
| align=&quot;right&quot; |2.932.800
| align=&quot;right&quot; |14.873
|-
| [[Silêmanî (parêzgeh)|Silêmanî]]
| align=&quot;right&quot; |2.250.000
| align=&quot;right&quot; |20.144
|-
| [[Dihok (parêzgeh)|Dihok]]
| align=&quot;right&quot; |1.292.535
| align=&quot;right&quot; |10.956
|-
| [[Helebce (parêzgeh)|Helebce]]
| align=&quot;right&quot; |109.000
| align=&quot;right&quot; |889
|-
! Tevahî 
! align=&quot;right&quot; |6.584.335
! align=&quot;right&quot; |46.862
|}
Di sala 2012an de dabeşkirineke îdarî ya din ê bi navê rêveberiya serbixweji bo parêzgehan hatiye damezrandin. Yekem ji van dabeşên îdarî rêveberiya [[Raparîn]]ê bû ku deverên [[Ranye]] û [[Qeladizê|Qeladiza]] girtiye nav xwe.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://uor.edu.krd/en/history-of-raparin-area/ |sernav=History of Raparin Area |malper=University of Raparin |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt; Ev statû nenavendîbûneke mezintir peyda dike û desthilatê zêdetir dide rayedarên herêmî ku xizmetên giştî baştir bikin. Rêveberiyên serbixwe yên din rêveberiya [[Soran (navçe)|Soran]] û [[Zaxo]] ne ku her du di sala 2021ê de hatine damezrandin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/388679/slug |sernav=PM Barzani decrees establishment of new agricultural directorates in independent administrations |malper=PM Barzani decrees establishment of new agricultural directorates in independent administrations |tarîx=2022-06-13 |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/388443/slug |sernav=PM Barzani decrees establishing general municipality directorate for Raparin |malper=PM Barzani decrees establishing general municipality directorate for Raparin |tarîx=2022-05-23 |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}&lt;/ref&gt;

=== Pêwendiyên derve ===
[[Wêne:President Trump at Davos (49425059701).jpg|thumb|Civîneke serokê Herêma Kurdistanê Nêçîrvan Barzanî û serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald J. Trump di 22ê çileya 2020an li Navenda Kongreyê ya Davosê li Davosê, Swîsreyê]]
Herêma Kurdistanê pêwendiyeke xurt ê derve bi gelek welatên cîhanê re birêve dibe. Herêma Kurdistanê pêwendiyên çêker bi welatên cîran re berdewam dike û bi gelek welatên ewropî re xwedî pêwendiyên baş e.

Dezgeha sereke ya Hikûmeta Herêma Kurdistanê ji bo birêvebirina karûbarên derve, Wezareta Pêwendiyên Derve (WPD) ye. Armancên sereke yên wezaretê ew in ku profîla Herêma Kurdistanê li ser asta cîhanî bilind bike, têkiliyên navneteweyî yên herêmê bi hikûmet û rêxistinên navneteweyî yên cûrbecûr re baştir bike û derfetên karsaziyê yên nû li Herêma Kurdistanê ji aktorên herêmî û navneteweyî re pêşkêş bike.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://investingroup.org/home/ |sernav=Overview: Kurdistan Region of Iraq |malper=Fin-Afford |tarîx=2022-09-28 |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;

Vîzyona siyaseta derve ya Hikûmeta Herêma Kurdistanê rê li ber damezrandina nûnertiyên dîplomatîk ên cûrbecûr li Kurdistanê vekiriye.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Her çiqas Herêma Kurdistanê welatekê deryayî nebe jî siyaseteke derve ya proaktîv dimeşîne ku tê de xurtkirina têkiliyên dîplomatîk ên bi Îran, Tirkiye, Rûsya, Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û Fransayê re heye. Nûnerên dîplomatîk ên 31 welatan li Herêma Kurdistanê heye û di heman demê de Herêma Kurdistanê li 14 welatan xwedî ofîsên nûnertiyê ye. Dezgehên pirneteweyî ku di nav de YE, NY, ICRC, JICA û KOICA hene li Herema Kurdistanê ofîsên xwe vekirine.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
=== Hêz ===
{{Gotara bingehîn|Pêşmerge}}
[[Wêne:Peshmerga Kurdish Army (15020884968).jpg|thumb|Dîmenek ji şervanekî pêşmerge ya Herêma Kurdistanê]]
Ji sala 1991ê vir ve Herêma Kurdistanê ji aliyê hêzên [[Pêşmerge]] ve tê parastin. Ewlhehî û aramiya herêmê ji aliyê Pêşmerge, asayîş û polîsên Herêma Kurdistanê ve tê birêve birin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://repo.uum.edu.my/id/eprint/10401/1/S1.pdf |sernav=Kurdistan Region: A Country Profile }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net/38238638/2015_WPS_Working_Papers.pdf?1738221140=&amp;response-content-disposition=inline%3B+filename%3DUS_Naval_War_College_Women_Peace_and_Sec.pdf&amp;Expires=1770726432&amp;Signature=ebQH0-17rc00MeCuOZzxgYMgOTJfAwxzfjUvQ0Q4tFEyrORlFskBA9rivIt2DYgPJEv~9-CvEvysZsUNX40CswVQo0JJF841XK0yMWoh5Es7Iw8CODRSxt~GBe4U5o12S238diBSuM20ICXFs-V7cf~N2aq5CN6D0JR8hvBl4qDRB9cXjN~9plC3VqCFGPuMlZqo67yUbva44u1pgQWucAKVRIBsfW-6XA1kTXVNZqF21KUS66ivyYOVxaxQg462d-5tuakzsnyUqgdaUFGLmp7ncckohLkX73p96c4C2NPQMnNbJyBqQGQj6b8lrK5yN9E2eHmVDSX1AK6Iq4NOJg__&amp;Key-Pair-Id=APKAJLOHF5GGSLRBV4ZA#page=317 |sernav=THE SUB-CONFLICT BETWEEN ISIL AND THE KURDISH FORCES: WOMEN'S PARTICIPATION BEYOND ARMED STRUGGLE }}&lt;/ref&gt; Li gorî benda 117an a destûra bingehîn a Iraqê ya sala 2005an Herêma Kurdistanê bi hêzên xwe yên ewlehiyê yên navxweyî ku di nav de &quot;polîs, hêzên ewlehiyê û parêzvanên herêmê&quot; hene parastina xwe dike. Hêzên Herêma Kurdistanê bi tevahî ji hêzên Iraqê hêzeke serbixwe xwe ye ku biryarên xwe bi zincîra fermandariya xwe werdigire.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://gppi.net/assets/Gaston__Horvath__van_den_Toorn__Mathieu-Comtois___2017__Literature_Review_of_Local__Regional_or_Sub-State_Defense_Forces_in_Iraq.pdf |sernav=Backgrounder: Literature Review of Local, Regional or Sub-State Defense Forces in Iraq }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Sosnowski |pêşnav=Piotr |tarîx=2019-03-28 |sernav=Rentier economy of the Kurdish region in Iraq as a source of barriers for the regional security sector reform |url=https://securityanddefence.pl/Rentier-economy-of-the-Kurdish-region-in-Iraq-as-a-source-of-barriers-for-the-regional,105429,0,2.html |kovar=Security and Defence Quarterly |ziman=en |cild=23 |hejmar=1 |rr=144–157 |doi=10.35467/sdq/105429 |issn=2300-8741 }}&lt;/ref&gt;

Hêzên Pêşmerge ku hêzeke girêdayê [[Wezareta Pêşmerge]] ye, sereke hêzên leşkerî Herêma Kurdistanê ye. Li gel hêza Pêşmerge, Herêma Kurdistanê xwedî rêzek saziyên ewlehiyê ye ku di nav wan de polîsê Herêma Kurdistanê, ewlehî û îstîxbarata navxweyî ([[Asayîş û Konseya Ewlekariya Herêma Kurdistanê]]), îstîxbarata biyanî ([[Ajansa Parastinê û Zanyariyê ya Herêma Kurdistanê|Parastin]] û [[Zanyarî]]), hêzên cendermeyan ([[Zeravanî]] û [[Hêzên Parastinê û Awarte]]) û [[hêzên dijî-terorê]] û yên taybet ên wekî Daîreya Dijî Terorê, CTG Kurdistan û Hêzên Komando yên Kurdistanê hene.

== Demografî ==
=== Nifûs ===
Li gorî daneyên hêjmara nifûsa sala 2024an, nifûsa Herêma Kurdistanê 6.370.668 kes e Nêzîkî ji %84ê nifûsa Herêma Kurdistanê li deverên bajarî û ji %16 ji nifûsa herêmê jî li deverên gundewarî dijîn. Li Herêma Kurdistanê 1,38 milyon malbata heye û bi navînî serê malbatê 4,3 kes dikeve. Nifûs li gorî zayendê hema hema bi awayekî wekhev dabeşkirî ye û nifûsa herêmê ciwan e ku ji %31,9 di bin 15 salî de û ji %63,07 jî di temenê xebatê de ne. Herêm ji sala 2009an vir ve bi rêjeya ji %2,48 nifûsa herêmê zêde bûye.
{{Bajarên Herêma Kurdistanê}}
{{Çepê paqij bike}}

=== Ziman ===
Herêma Kurdistanê herêmeke pirzimanî ye ku gelek ziman û zaravayên cuda lê herêmê têne axatin. Piraniya nifûsê bi zaravayên cûrbecûr ên kurdî diaxivin ku [[zimanê kurdî]] li gel çend zimanên din yek ji fermî yê herêmê ye. Du zaravayên sereke yên kurdî li herêmê [[Soranî|kurdiya navendî]] (soranî) ku li Hewlêrê û Silêmanî tê axaxtin û [[Kurmancî|kurdiya bakur]] e (kurmancî) ku bi piranî li Dihokê tê axavtin. Di roja îro de nêzîkî hemî nifûsa Herêma Kurdistanê dikarin her du zaravayên sereke biaxivin an jî jê fem bikin.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.krgspain.org/english-language/ |sernav=Gobierno Regional del Kurdistán {{!}}   Language |malper=www.krgspain.org |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;

Ziman û zaravayên din ên kurdî ku ji aliyê civakên wan ve têne axavtin hewramî û kurdiya başûrî ye. Di heman demê de zimanê erebî, neo-aramî (ku di nav de keldanî û suryanî hene), zimanê ermenî û zimanê tirkmenî li herêmê têne axavtin. Hikûmeta Herêma Kurdistanê pirrengiya zimanî pêş dixe û hinek dibistan bi karanîna van zimanên kêmneteweyan wekê navgîniya sereke ya perwerdeyê hatine damezrandin.&lt;ref name=&quot;:4&quot;/&gt; Li gorî qanûna zimanên fermî ya sala 2014an ku ji aliyê Parlamentoya Kurdistanê ve hatiye derxistin, zimanê tirkmenî, suryanî û zimanê ermenî li Herema Kurdistanê ligel zimanê kurdî, zimanên naskirî ne.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://kurdishglobe.krd/kurdistan-a-safe-haven-for-iraqs-minorities/ |sernav=Kurdistan a safe haven for Iraq’s minorities |malper=Kurdishglobe |tarîx=2025-08-18 |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en-US |paşnav= }}&lt;/ref&gt;

=== Dîn ===
Herêma Kurdistanê xwedî nifûseke dînî ya cihêreng e ku ev serdestî bi derketina DAÎŞê ji ber ku endamên gelek komên kêmnetewe reviyan herêmê, hinek zêdetir xurt bûye. Dînê serdest a li Herêma Kurdistanê baweriya îslamê ye ku piraniya niştecihên Herêma Kurdistanê vê dînê dihebînin. Di nav kesên ku baweriya xwe bi dînê îslamê anîne de kurd, tirkmenên Herêma Kurdistanê û ereb hene ku bi piranî wan girêdayî mezheba şafiî ya îslama sunî ne. Her wiha hejmareke hindik ji kurdên yeylî yên şîe yên Herêma Kurdistanê hene.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=http://masaratiraq.org/wp-content/uploads/2013/04/Minorities-in-Iraq.pdf |sernav=&quot;Minorities in Kurdistan: Memory, Identity and Challenges&quot; |malper=masaratiraq.org |roja-gihiştinê=2026-04-06 }}&lt;/ref&gt;

Di heman demê de li Herêma Kurdistanê kesên ku baweriya xwe bi dînê xiristiyanê anîne hene ku di nav wan de asûrî, keldanî, kurd û ermenî hene. Hikûmeta Herêma Kurdistanê hewl dide ku tevlêbûna civakên xiristiyan pêş bixe; wek mînak, hikûmeta Herêma Kurdistanê di sala 2015an de qanûnek derxist ku bi fermî kêmneteweyên dînî biparêze, ji bo avakirina dêr û saziyên perwerdehiyê alikariya darayî peyda kiriye û di sala 2021ê de xweseriyeke berfireh daye Ankawayê ku taxeke Hewlêrê ye ku bi piranî xiristiyanên Herêma Kurdistanê lê dijîn.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/01_Link_Kurdistan_BAMF_laenderreport-68-Irak.pdf |sernav=Länderreport 68 Irak: Die Autonome Region Kurdistan }}&lt;/ref&gt;

Baweriya êzîdî yek ji baweriyên girîng ên Herêma Kurdistanê ye ku li gorî daneyên sala sala 2005an nêzîkî 650.000 kes&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.aina.org/reports/yezidiscpt.pdf |sernav=Kurdistan's Yezidis: A Religious and Ethnic Minority Group Faces Repression and Assimilation |malper=www.aina.org |roja-gihiştinê=2026-04-06 }}&lt;/ref&gt; li Herêma Kurdistanê baweriya xwe dînê êzdêtî anîne.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Nêzîkî 200.000 kes baweriya bi baweriya yarsanî (ehlî heq an kakaî) anîne.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

Di sala 2020an de hatiye ragihandin ku 60 malbatên xwedî baweriya zerdeştî li Herêma Kurdistanê dijîn,&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/382656/slug |sernav=Kurdistan welcomes US State Department report on religious freedom |malper=Kurdistan welcomes US State Department report on religious freedom |tarîx=2020-06-21 |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}&lt;/ref&gt; di heman demê de çavkaniyên din texmîn kirine ku li Herêma Kurdistanê 15.000-30.000 kesên ku baweriya xwe bi dînê zerdeştî tînin hene. Her çiqas hêjmara kesên girêdayî zerdeştê bi awayekê baş diyar nebe jî hatiye texmîn kirin ku ji ber hinek kurd zerdeştîtiyê wekî dînî xwe ya &quot;resen&quot; dibînin û ji neteweperestiya kurdî bandor bûne û piştî wehşetên ku ji aliyê Dewleta Îslamî (DAÎŞ) ve hatine kirin, ji îslamê dûr ketine û baweriya bi dînî zerdeştî anîne.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Yekem perestgeha zerdeştî ya nûjen di îlona sala 2016an de li bajarê Silêmanî yê hatiye vekirin&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.rudaw.net/english/kurdistan/210920163 |sernav=Hopes for Zoroastrianism revival in Kurdistan as first temple opens its doors |malper=www.rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-04-06 }}&lt;/ref&gt; û di heman demê de perestgeheke din jî di sala 2020an de li Hewlêrê hatiye vekirin.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Li herêmê civateke etno-dînî ya biçûk a mandaiyan jî heye. Komeleya neteweyî ya cihûyên ji Kurdistanê li Îsraêlê diyar kirine ku hejmareke kêm ji cihûyên koçber li Herêma Kurdistanê hene lê ti cihû ji civakên cihûyên resen nemane.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://docs.google.com/document/d/1O7JJ_94H8tw8HZq2BUnor2aaSGF-bub_kvAP9ouxQuE/edit?usp=embed_facebook |sernav=2020-11-17 Quadruple communique from the National Association |malper=Google Docs |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=tr }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/use-of-jewish-issue-by-krg-official-may-cause-confusion-and-damage-436499 |sernav=Publicity seeking Kurdish official brings back memories of Jewish Kurd aliya fiasco {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2015-12-07 |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Endamên dînê baha'î jî li Herêma Kurdistanê hatine naskirin.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
=== Koçberî ===
Çalakiyên aborî yên berfireh di navbera Herêma Kurdistanê û Bakurê Kurdistanê û Tirkiyeyê de derfet dane kurdên Bakurê Kurdistanê ku koçê Herêma Kurdistanê bi cih bibin. Rojnameyeke kurdî texmîn kiriye ku di sala 2009an de nêzîkî 50.000 kurdên ji Bakurê Kurdistanê li Herêma Kurdistanê bicih bûne.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=An unusual new friendship |url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2009/02/19/an-unusual-new-friendship |roja-gihiştinê=2026-04-07 |xebat=The Economist |issn=0013-0613 }}&lt;/ref&gt;

Li gorî amarên kanûna sala 2017an, Herêma Kurdistanê malavaniya 1,2 milyon koçberên navxweyî yên iraqî kiriye ku ji ber şerê li dijî Dewleta Îslamî (DAÎŞ) koçberê Herêma Kurdistanê bibûn. Berê sala 2014an nêzîkî 335.000 koçberên navxweyî û penaber li herêmê hebûn û hinek ji van koçberan di sala 2014an de ji ber aloziyên li Rojavayê Kurdiatanê û Sûriyeyê di êrîşên destpêkê ya DAÎŞê gihîştibûn Herêma Kurdistanê.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.rudaw.net/english/middleeast/iraq/220220183 |sernav=Urgent reconstruction needed for returning Iraqi refugees: IOM |malper=www.rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-04-07 }}&lt;/ref&gt;

== Aborî ==
[[Wêne:Empire World Erbil.jpg|thumb|Dîmenek ji herêma Empire World a bajarê Hewlêrê]]
Aboriya Herêma Kurdistanê ji aliyê pîşesaziya petrolê û sektoreke giştî ya mezin ve serdest e ku ji ber vê yekê wekê dewleteke rantîer an jî dewleteke petrolî yên mîna welatên kendavê hatiye binavkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=The Kurdish opening |url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2012/11/03/the-kurdish-opening |roja-gihiştinê=2026-04-07 |xebat=The Economist |issn=0013-0613 }}&lt;/ref&gt; Piştê damezrandina hikumeta xweser, li Herêma Kurdistanê geşbûneke aborî ya bihêz çêbûye ku di navbera salên 2003 û 2006an de, hejmara milyonerên li Silêmanî ji 12 kesan bilindê 2.000 kesan bûye&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://defendamerica.mil/articles/sept2006/a092206pc1.html |sernav=Iraqi President Talabani's Letter to America - DefendAmerica News |malper=defendamerica.mil |roja-gihiştinê=2026-04-07 }}&lt;/ref&gt; û derfetên aborî di navbera salên 2003 û 2005an de nêzîkî 20.000 karker ji deverên din ên Iraqê ji bo kar û xebatê derbasê Herêma Kurdistanê bûne.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Barkey |pêşnav=Henri J. |paşnav2=Laipson |pêşnav2=Ellen |tarîx=2005 |sernav=I raqi K urds and I raq's F uture |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1475-4967.2005.00225.x |kovar=Middle East Policy |ziman=en |cild=12 |hejmar=4 |rr=66–76 |doi=10.1111/j.1475-4967.2005.00225.x |issn=1061-1924 }}&lt;/ref&gt; Ji dawiya salên 2010î vir ve Hikûmeta Herêma Kurdistanê hewl daye ku aboriyê cûrbecûr bike ku xetereyên ji ber girêdayîbûna tenê bi petrolê ve derdikevin kêm bike û lawaziya qeyranên aborî kêm bike.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.18551%2Frjoas.2019-01.48 |sernav=Diversification Of Economy–An Insight into Economic Development with Special Reference to Kurdistan&quot; s Oil Economy and Agriculture Economy }}&lt;/ref&gt;

Li gorî deverên din ên Iraqê, Herêma Kurdistanê xwedî rêjeyên hejariyê ya herî nizm e û xwedî aboriyeke bihêztir e.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/id/wbna30849286 |sernav=Nearly 25 percent of Iraqis live in poverty |malper=NBC News |tarîx=2009-05-20 |roja-gihiştinê=2026-04-07 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Lêbelê bêkarî li Herêma Kurdistanê hê jî zêde ye ku bi taybetî nifûsa ciwanan di dîtina kar û xebatan de zehmetiyan dikişînin. Di navbera salên 2021 û 2022an de rêxistina navneteweyî ya kedê rêjeyên bilind ên bê kariya bi berdewamî yên ji %14-18 ragihandiye&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/@arabstates/@ro-beirut/documents/publication/wcms_850359.pdf |sernav=Kurdistan Labour Force Survey }}&lt;/ref&gt; ku ji ber pandemiya COVID-19 xirabtir bûye û amarên fermî nîşan didin ku rêje di sala 2024an de ku di nav nakokiyên bi hikûmeta Iraqê ya li ser dayîna mûçeyan, ev rêje bilind ê ji %24an bûye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://theinsightinternational.com/iraqi-kurdistan-unemployment-2024-12-24 |sernav=Iraqi Kurdistan unemployment hits 25% amid ongoing salary crisis |malper=The Insight International |tarîx=2024-12-24 |roja-gihiştinê=2026-04-07 |ziman=en-US |paşnav=team |pêşnav=T. I. I. }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.nrttv.com/detail/44198 |sernav=نزیکەى ٢٥٪ى خەڵکى هەرێمى کوردستان بێکارن |malper=nrttv.com |roja-gihiştinê=2026-04-07 |paşnav=Corporation |pêşnav=Nalia }}&lt;/ref&gt; Li gorî texmînan, deynê Herêma Kurdistanê di çileya sala 2016an de gihîştibû 18 milyar dolarên amerîkî.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.al-monitor.com/originals/2016/01/turkey-iraq-kurds-cash-crisis-derail-battle-against-isis.html |sernav=Is the KRG heading for bankruptcy? - AL-MONITOR: The Middle Eastʼs leading independent since 2012 |malper=www.al-monitor.com |roja-gihiştinê=2026-04-07 |ziman=en }}&lt;/ref&gt;
=== Çavkaniyên petrol û mîneralê ===
Li Herêma Kurdistanê nêzîkî 4 milyar bermîl rezervên petrolê yên kivşekirî vedihewîne. Di heman demê de Hikûmeta Herêma Kurdistanê texmîn kiriye ku herêm nêzîkî 45 milyar bermîl (7.2×109 m3) çavkaniyên petrolê ku hê nehatine kivşekirin vedihewîne.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=Iraq Kurds Cabinet Approves Plan for Starting Oil Company |url=http://www.bloomberg.com/news/2014-11-13/iraq-kurds-cabinet-approves-plan-for-starting-oil-company.html |roja-gihiştinê=2026-04-07 |xebat=Bloomberg |ziman=en }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |tarîx=2014-06-13 |sernav=New oil pipeline boosts Iraqi Kurdistan, the region made of three northern provinces |url=https://www.washingtonpost.com/business/new-oil-pipeline-boosts-iraqi-kurdistan-the-region-made-of-three-northern-provinces/2014/06/12/50635600-ef30-11e3-bf76-447a5df6411f_story.html |roja-gihiştinê=2026-04-07 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2014/06/24/world/meast/iraq-kurds-oil-sale |sernav=Destination unknown: Will Kurds use oil to break free from Kurdistan? |malper=CNN |tarîx=2014-06-24 |roja-gihiştinê=2026-04-07 |ziman=en |paşnav=Lister |pêşnav=Tim }}&lt;/ref&gt;

Derxistina hinek rezervên nefta Kurdistanê di sala 2007an de dest pê kiriye. Ji bo ku hilberîna petrolê herêmê di 5 salên pêş de bi qasî pênc caran zêde bike û heta nêzîkî 1 milyon bermîl di rojê de (160,000 m3/d) derîne, Hikûmeta Herêma Kurdistanê şirketên biyanî aniye Kurdistanê ku li 40 deverên nû yên petrolê veberhênanê bikin. Pargîdaniyên girîng ên ku li Herêma Kurdistanê çalak in Exxon, TotalEnergies, Chevron, Talisman Energy, DNO, MOL Group, Genel Energy, Hunt Oil, Gulf Keystone Petroleum, û Marathon Oil e.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.westernzagros.com/wp-content/uploads/2012/12/121126_operator_activity_EXTERNAL.pdf |sernav=Kurdistan Oil and Gas Activity Map |malper=www.westernzagros.com |roja-gihiştinê=2026-04-07 }}&lt;/ref&gt;
== Perwerdehî ==
[[Wêne:University of sulaimani front gate (old campus).jpg|thumb|Dîmenên ji Zanîngeha Silêmanî ku di sala 1968 hatiye vekirin]]
Dibistana navneteweyî ya Şûeyfatê ku yekem dibistana navneteweyî ye ku di sala 2006an de şaxê dibistanê li Herêma Kurdistanê hatine vekiriye. Dibistanên din ên navneteweyî jî hatine vekirin û Dibistanên Navneteweyî yên Brîtanî li Kurdistanê ya herî dawî ne ku hatibû plankirin ku di îlona 2011an de li Silêmaniyê werin vekirin. Li Herêma Kurdistanê li gel zimanê kurdî, bi zimanî îngilîzî, erebî û çend zimanên din ên kêmneteweyan perwerdehî tê dayîn.

Piştê damezrandina rêveberiya otonomî ya Herêma Kurdistanê geşedanên akademîk bi awayekê berbiçav li herêmê pêş ketiye. Li gel zanîngehên heyî gelek zanîngeh taybet û kolej li Herêma Kurdistanê hatine avakirin. Zanîngeha herî kevin ê Herêma Kurdistanê [[Zanîngeha Silêmaniyê]] ye ku di sala 1968an hatiye damezrandin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://univsul.edu.iq/en/history/ |sernav=History |malper=University of Sulaimani |roja-gihiştinê=2026-04-08 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt; Zanîngehên din ên herêmê [[Zanîngeha Selahedînê]], [[Zanîngeha Dihokê]], [[Zanîngeha Zaxoyê]], [[Zanîngeha Koyeyê]], [[Zanîngeha Hewlêrê]], [[Zanîngeha Amerîkî ya Silêmaniyê]], [[Zanîngeha Amerîkî ya Dihokê]], [[Zanîngeha Bijîşkî ya Hewlêrê]], [[Zanîngeha Fransî ya Libnanî]], [[Zanîngeha Cîhanê]], [[Zaningeha Işik]], [[Zanîngeha Zanist û Teknolojiyê ya Komarê]], [[Zanîngeha Soran]], [[Zanîngeha Newrozê]], [[Zanîngeha Pêşveçûna Mirovî]], [[Zanîngeha Polîteknîk a Silêmaniyê]],&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://spu.edu.iq/ku/?page_id=34176 |sernav=دەربارەی زانکۆ |malper=زانکۆی پۆلیتەکنیکی سلێمانی |roja-gihiştinê=2026-04-08 }}&lt;/ref&gt; [[Zanîngeha Zanînê û Zanîngeha Katolîk a Hewlêrê]] ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://cue.edu.krd/about/ |sernav=About CUE }}&lt;/ref&gt;
== Binesazî û veguhastin ==
=== Binesazî ===
Ji ber wêraniyên ku ji ber kampanyayên artêşa Iraqê di bin serokatiya Sedam Huseyîn û rejîmên berê de çêbûne, piraniya binesaziya Herêma Kurdistanê paşketî dimîne. Piştî damezrandina herêma ewle di sala 1991ê de Hikûmeta Herêma Kurdistanê bi projeyên nû ji nû ve avakirina herêmê daye destpêkirin. Heta salên 2000an 4.500 (ji sedî 65ê tevahiya gundan) gundên ku di kampanyayên berê de wêran bûbûn ji nû ve hatine avakirin. Zanyaran ji nû ve avakirina herêmê ku ji aliyê Hikûmeta Herêma Kurdistanê ve hatiye despêkirin ku diviyabû hema hema ji binî ve dest pê bike, wekê serketineke bi nav kirine.
=== Veguhastin ===
[[Wêne:Erbil International Airport entrance.jpg|thumb|Dîmenek ji Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]]
[[Wêne:44929 The Sulayamaniyah International Airport in 2007.jpg|thumb|Dîmenek ji Balafirgeha Navneteweyî ya Celal Talebanî]]
[[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê|Balafirga Navneteweyî ya Hewlêrê]] û [[Balafirgeha Navneteweyî ya Silêmaniyê|Balafirgeha Navnetewî ya Celal Talebanî]] du balafirgehên çalak ên Herêma Kurdistanê ne ku ji gelek welatên biyanî geştên ji derveyê welat têne lidarxistin. Rêyên bejahiyê herî çalak rêya di navbera [[Bakurê Kurdistanê]] û [[Başûrê Kurdistanê]] de ye ku hêsanî bi rêya deriyê sinorê Xabûrê di navbera her du beşên [[Kurdistan]]ê de geşt dikarin werin pêkanîn. Du deriyên sinorê, deriyê sinorê Hacî Omeran û deriyê sînorê Başmegê ku li nêzîkî bajarê Silêmaniyê di navbera Başûrê Kurdistanê û [[Rojhilata Kurdistanê]] de çûn û hatin dikare pêk were. Di heman demê de deriyeke sinorî bi [[Rojavaya Kurdistanê]] re heye ku wekê deriyê sinorê Sêmalka tê zanîn. Ji hundirê Iraqê jî bi rêya bejahî û bi rêya gelek rêyan di navbera Başûrê Kurdistanê û Iraqê de çûn û hatin heye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.upi.com/Energy-News/2008/06/13/Iraq-federal-Kurd-region-oil-chiefs-informally-agree-on-exports/47301213371522/ |sernav=Iraq federal, Kurd region oil chiefs informally agree on exports - UPI.com |malper=UPI |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=en }}&lt;/ref&gt;

Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê û Balafirgeha Navneteweyî ya Silêmaniyê geştên ber bi Rojhilata Navîn û Ewropayê li her du balafirgehan pêk tên. Pargîdaniyên ku rêwî ji her du werdigirin Turkish Airlines, Austrian Airlines, Lufthansa, Etihad, Royal Jordanian, Emirates, Gulf Air, Pegasus Airlines, Egyptair, Middle East Airlines, Fly Baghdad, Atlas Jet, Iraqi Airways, Wizz Air, Flynas û Flydubai ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.flynas.com/en/contact-us/office-locations/ |sernav=Office Locations {{!}} Flynas |malper=flynas.com |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Li Herêma Kurdistanê herî kêm 2 balafirgehên leşkerî hene.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.milaircomms.com/ |sernav=Why Australia's Housing Market Offers Unique Insights for Marketers {{!}} Milair Comms |malper=Why Australia's Housing Market Offers Unique Insights for Marketers {{!}} Milair Comms |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;

Li Başûrê Kurdistanê bi tenê rêyeke hesin heye ku ji bajarê [[Hewlêr]] ber bi [[Kerkûk]], [[Tûzxûrmatû]], [[Celewla]], [[Bakûbayê]] ve diçe [[Bexdayê]]. Di van salên dawîyê da [[dewleta Iraqê]] vê riya hesîn hilweşandiye.

=== Riyên reş û asfalt ===
Ew riyên ku hene jî, ji bo leşkerî û berhemên Kurdistanê ku bikşînin herêma Araban çêkirine. Di herêma Başûr de riyên reş û hesin ên hên girîng û mezin ev in.

# Riya yekem, ji Dihokê dest pê dike ber di Zaxo ve diçe Xabûrê. Ji wir jî diçe Bakurê Kurdistanê.
# Riya duyem, Ji Dihokê diçe [[Elkeş]], [[Mûsil]], [[Kelek]] û [[Hewlêr]]ê.
# Riya sêyem, ji Hewlêrê diçe [[Perdê]], [[Kerkûk]], [[Tûz Xurmatû]], [[Xalîs]] û heta Bexdayê
# Riya çarem, ji Hewlêrê diçe Koyê, Ranya û digihe Qeladizê.
# Riya pêncem, ji Hewlêrê diçe Koyê û Silêmaniyê.
# Riya şeşem, ji Kerkûke diçe [[Çemçemal]] û [[Silêmaniyê]].
# Riya heftem, ji Silêmanîye diçe Çemçemal, Kerkûk, Tûzxûrmatû, Xalîs û Bexdayê.
# Riya heştem jî, ji Kerkûkê diçe Tûzxûrmatû, Xalîs û Bexdayê. Wîlayeta Silêmaniyê, ji Mawet, Sêrdaş, Qeladiz, Herbet, Senger, Pêncûyî, Helepce, Qeredax, Seyidsadiq, Çarte, Dokan, Derbendîxan, Pişder, Bekreçê û Xurmalê pêk tê.

== Çand û huner ==
Çanda Herêma Kurdistanê bi giranî kurdî ye ku bi kevneşopiyên cuda yên bi muzîk, reqs, cil û berg û festîvalan herêmê ji deverên din ên Iraqê cuda dike. Pîrozbahiya salane ya cejna [[Newroz|Nevrozê]] ku wekê sersala kurdî û cejna biharê her sal di 21ê adarê de tê pîrozkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/902021/slug |sernav=Newroz: The Flame of Freedom Igniting Kurdish Identity and Resilience |malper=Newroz: The Flame of Freedom Igniting Kurdish Identity and Resilience |tarîx=2026-03-20 |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}&lt;/ref&gt; Yek ji festîvalên girîng ên Herêma Kurdistanê pirozbahiya [[Newroza Akreyê]] ye ku her sal bi pîrozbahiyeke bêhempa li navçeya [[Akrê|Akreyê]] tê pîrozkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://ilketv.com.tr/akre-nasil-newrozun-baskenti-oldu/ |sernav=Akrê çawa bû paytexta Cejna Newrozê? |malper=İlke TV |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=tr |paşnav=RonseCreative }}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Bajarên Kurdistanê}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Başûrê Kurdistanê| ]]
[[Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1992an de hatine avakirin]]
[[Kategorî:Herêmên xweser]]
[[Kategorî:Kurdistan]]</text>
      <sha1>s2u1yxnttypg68qj35bq5tpltr0zph5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003664</id>
      <parentid>2003663</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:17:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2003664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79955" sha1="egrqbe2p9yrpybyi22l5v7sv4jt7qyc" xml:space="preserve">{{Ev gotar| di derbarê '''herêma otonom a Kurdistanê''' de ye ku ji aliyê [[Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] ve tê birêve birin. Ji bo devera erdnîgarî ya [[Kurdistan]]ê ji kerema xwe li gotara [[Başûrê Kurdistanê]] binêrin.}}
{{Agahîdank welat2/wîkîdane
| wêneyê nexşe = Kurdistan Region (orthographic projection).svg
|}}
[[Wêne:Iraqi Kurdistan in Iraq (de-facto and disputed hatched).svg|thumb|{{Unbulleted list |style=text-align:left;padding-top:5px;
|{{Legend|#c12838|Herêma Kurdistanê}}
|{{Legend|#a72835|Herêmên nakok}}
|{{Legend |#d0676f|Herêmên xwestin û di bin kontrolê de ne}}
|{{Legend |#dea5a5|Herêmên xwestin}}
|{{Legend |#fefee9|Iraqê mayî}}
}}]]
'''Herêma Kurdistanê'''&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=Şandeke Herêma Kurdistanê serdana Bexdayê dike |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/221120193 |roja-gihiştinê=24 kanûna pêşîn 2019 |xebat=Rûdaw |ziman=ku }}&lt;/ref&gt; herêmeke îdarî ya otonom e ku hinek bajar û parêzgehên herêma [[Başûrê Kurdistanê]] vedigire. Herêma Kurdistanê ji parêzgehên wekê parêzgeha [[Hewlêr (parêzgeh)|Hewlêrê]], parêzgeha [[Silêmanî (parêzgeh)|Silêmaniyê]], parêzgeha [[Dihok (parêzgeh)|Dihokê]] û parêzgeha [[Helebce (parêzgeh)|Helebcê]] pêk hatiye ku ji aliyê [[Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] ve têne birêvebirin. Herêm li rojhilat bi [[Rojhilata Kurdistanê]], li bakur bi [[Bakurê Kurdistanê]] û li rojava jî bi [[Rojavayê Kurdistanê]] re sinor e.

Di seranserê sedsala 20an de kurdên Başûrê Kurdistanê di navbera têkoşîna ji bo otonomiyê û serxwebûna tamem de digeriyan. Di bin rejîma Baasê de, kurd ji aliyê hikûmeta Bexdayê ve rastî erebkirin û kampanyayên qirkirinê hatine.&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Iraqi Kurdistan in Middle Eastern politics |weşanger=Routledge |tarîx=2017 |isbn=978-1-315-46840-2 |cih=London New York |paşnavê-edîtor=Danilovič |pêşnavê-edîtor=Alex }}&lt;/ref&gt; Lêbelê dema ku [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]], [[Keyaniya Yekbûyî]] û [[Fransa]]yê herêmên qedexekirî yên firînê li [[Başûrê Kurdistanê]] ragihandine ku piştî Şerê Kendavê û serhildanên Başûrê Kurdistanê ya 1991ê desthilata hikûmeta Iraqê li deverên Herêma Kurdistanê bi sinor kiriye rêveberiya herêmê hatiye avakirin û herêma xweser di sala 1992an de bi awayekî de facto hatiye avakirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://calhoun.nps.edu/bitstream/handle/10945/9104/unitedstateskurd00lamb.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y |sernav=Calhoun Repository :: Login |malper=calhoun.nps.edu |roja-gihiştinê=2026-04-09 }}&lt;/ref&gt; Piştê ku di sala 2003an de ku rejêma baesê ji desthilatdariyê hate hilweşandin û destûreke federal û demokratîk a Iraqê hatiye pejirandin û Herêma Kurdistanê wekê herêmeke otonom hatiye avakirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.usip.org/publications/2019/07/iraq-timeline-2003-war |sernav=Iraq Timeline: Since the 2003 War |malper=United States Institute of Peace |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=en }}&lt;/ref&gt;

Herêma Kurdistanê bi piranî ji ber bêpariyên ku di salên dawî yên desthilatdariya Sedam Huseyn de li deverên din ên Iraqê û her weha ji tevlêheviya piştî hilweşandina rejîma baes a Sedam Huseyn di [[Şerê Iraqê]] (2003–2011) de ku bandor li herêmê kiribû, rizgar bûye û demokrasiyeke parlamenterî avakiriye û piştê rêveberiya otonom a Herêma Kurdistanê, geşedaneke aborî ya mezin bidest xistiye.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |tarîx=2014-07-03 |sernav=South Kurdistan profile |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-28147263 |roja-gihiştinê=2026-04-09 |xebat=BBC News |ziman=en-GB }}&lt;/ref&gt;

Heya roja îro tevahiya deverên Başûrê Kurdistanê ji rêveberiya Herêma Kurdistanê nehatiye birêvebirin. Bi polîtîkaya erebkirina deverên Başûrê Kurdistanê kurdên ji van deveran ji aliyê rejîma baesê ve hatine derxistin an koçber kirin û heman dever ji aliyê rejîma baesê ve hatiye ereb kirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Point of No Return: Refugees, Rights, and Repatriation |paşnav=Long |pêşnav=Katy |weşanger=OUP Oxford |tarîx=2013-08-29 |isbn=978-0-19-165422-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=K8VoAgAAQBAJ&amp;q=kurdish+refugees+in+turkey+1991&amp;pg=PA107 }}&lt;/ref&gt; Li gel erebkirina herêmê dîsa piraniya gelên van deverên ku wekê deverên bi nakok hatine binavkirin ji kurdan pêk tên. Heta dawiya sedsala 20an ji bo dagirkirina bajar û gundên kurdan nêzîkî 1,5 milyon kurd ji deverên ku di nav de Kerkûk, Musil, Tûzxûrmatû û navendên din hene hatiye koçber kirin û li van herêman ereb hatine bicihkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=Kurds say Iraq's attacks serve as a warning |url=https://www.csmonitor.com/2002/0513/p08s01-wome.html |roja-gihiştinê=2026-04-09 |xebat=Christian Science Monitor |issn=0882-7729 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=Kurdish Refugees Straggle Into Iran, Followed By Tragedy |url=https://apnews.com/2a413a508ec5af132b9cc245172f3f9c |roja-gihiştinê=2026-04-09 |xebat=AP NEWS |ziman=en }}&lt;/ref&gt;

Li gorî wezareta plandanînê hejmara şêniyên Herêma Kurdistanê di sala 2020an de 6.171.083 kes bû û her diçe zêde dibe.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/notfound.html |sernav=Nifûsa Herêma Kurdistanê sala 2040î dê çend be? |malper=www.rudaw.net |roja-gihiştinê=2024-10-23 }}&lt;/ref&gt;

== Dîrok ==
{{Gotara bingehîn|Dîroka Başûrê Kurdistanê}}
=== Pêşdîrok ===
[[Wêne:Shanidar Cave - overview.jpg|thumb|çep|Dîmenek ji Şikefta Şanederê ku nişteciheke dîrokî ya Kurdistanê ye. Li gorî lêkolînên arkeolojîk ên ku li Şanederê hatiye kirin, diroka jiyana mirovahiya li Şikefta Şanederê ji 75.000 salên berê niha vedigere.]]
[[Wêne:111. Part of the wall of Erbil Citadel, Hawler, Erbil Governorate, Iraq.jpg|thumb|çep|Dîmenek ji Keleha Hewlêrê ku dîroka kelehê ji 6000 salên berê niha vedigere]]
Herêma Kurdistanê wekê herêmên din ên [[Kurdistan]]ê yek ji herêmên herî kevin ê cihanê ye ku malavaniya mirovahiyê kiriye.&lt;ref name=&quot;Pomeroy2020&quot;&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Pomeroy |pêşnav=Emma |paşnav2=Bennett |pêşnav2=Paul |paşnav3=Hunt |pêşnav3=Chris O. |paşnav4=Reynolds |pêşnav4=Tim |paşnav5=Farr |pêşnav5=Lucy |paşnav6=Frouin |pêşnav6=Marine |paşnav7=Holman |pêşnav7=James |paşnav8=Lane |pêşnav8=Ross |paşnav9=French |pêşnav9=Charles |paşnav10=Barker |pêşnav10=Graeme |tarîx=2020 |sernav=New Neanderthal remains associated with the ‘flower burial’ at Shanidar Cave |url=https://www.cambridge.org/core/journals/antiquity/article/new-neanderthal-remains-associated-with-the-flower-burial-at-shanidar-cave/E7E94F650FF5488680829048FA72E32A |kovar=Antiquity |ziman=en |cild=94 |hejmar=373 |rr=11–26 |doi=10.15184/aqy.2019.207 |issn=0003-598X }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://historyofkurd.com/english/category/history-of-kurdistan/ancient-history-of-kurdistan/#:~:text=Ancient%20Kurdistan%20(Kardouchoi)%20Southeastern%20Turkey,(406%20BC)%20caused%20Xenophon%20%E2%80%A6 |sernav=Ancient history of Kurdistan – History of Kurdistan |roja-gihiştinê=2026-04-10 }}&lt;/ref&gt; Li gorî delîlên ku di qada arkeolojîk a [[Şaneder|şikefta Şanederê]] de hatiye dîtin dîroka mirovahî ya li Herêma Kurdistanê ji 75 hezar salên berê niha vedigere.&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.cam.ac.uk/stories/shanidar-z-face-revealed |sernav=Revealed: face of 75,000-year-old female Neanderthal from cave where species buried their dead |malper=www.cam.ac.uk |tarîx=2024-05-02 |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Li gorî lêkolînên ku di destpêka salên 2020an de li qada arkeolojîk Şanederê de hatiye kirin de hatiye tesbîtkirin ku dîroka bermahiyên Neandertalan 75.000 sal berê niha ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/meet-shanidar-z-a-75000-year-old-neanderthal-woman-180984284/ |sernav=Meet Shanidar Z, a Neanderthal Woman Who Walked the Earth 75,000 Years Ago |malper=Smithsonian Magazine |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=en |paşnav=Kuta |pêşnav=Sarah }}&lt;/ref&gt;

Herêmê li di dora 7000 {{bz}} de malavaniya çanda Çermo kiriye. Cihê Neolîtîk ê herî kevn ê li Kurdistanê li Hasûnayê ye ku navenda çanda Hassuna ye û dîroka çandê ji 6000 salên {{bz}} vedigere. Mezinahî, cih û dirêjahiya [[keleha Hewlêrê]] kelehê wekê yek ji cihên herî girîng ên Kurdistanê nîşan dide ku xwedî potansiyela beşdarbûnek bingehîn ê di têgihîştina arkeolojîk a herêmê de ye.&lt;ref name=&quot;Kopanias2016&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Archaeology of the Kurdistan Region and Adjacent Regions |paşnav=Kopanias |pêşnav=Konstantinos |weşanger=Archaeopress Publishing Ltd |tarîx=2016-06-23 |isbn=978-1-78491-394-6 |ziman=en |url=https://books.google.com.tr/books?id=BkxmEAAAQBAJ&amp;pg=PA415&amp;dq=Prehistoric+history+of+the+Kurdistan+region&amp;hl=tr&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;source=gb_mobile_search&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjm99PmyeKTAxXBB9sEHV95K0oQ6AF6BAgLEAM#v=onepage&amp;q=Prehistoric%20history%20of%20the%20Kurdistan%20region&amp;f=false |paşnav2=MacGinnis |pêşnav2=John }}&lt;/ref&gt; Lêkolîna rûberî ya berê nîşan daye ku li ser gir bermahiyên ku herî kêm diroka wan ku 6.000 sal berê niha vedigerin hene û dibe ku ev dîrok hê kevintirîn be jî.&lt;ref name=&quot;Kopanias2016&quot; /&gt; Di heman demê de lêkolînên dawî yên li ser nivîsên kevnar ên mîxî yên (MacGinnis 2014) li bajarê [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]], di dîroka Kurdistanê de Hewlêrê wekê ciheke girîng ê dîrokî yên li Kurdistanê destnîşan kiriye.&lt;ref name=&quot;Kopanias2016&quot; /&gt;

Di vê serdemê hatiye dîtin ku dîroka mirovahiyê ya li Herêma Kurdistanê ji 75.000 salên berê niha vedigere.&lt;ref name=&quot;Pomeroy2020&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt; Ev dîrok bi gelemperî wekê serdema paleolîtîkê an 70-75 hezar salên berê niha hatiye belgekirin.&lt;ref name=&quot;Kopanias2016&quot; /&gt; Li nêzîkî keleha Hewlêrê delîlên hebûna mirovî di serdema mezolîtîk de (nêzîkî 13000-8500 {{bz}}) li binê keleha Hewlêrê hatine dîtin.&lt;ref name=&quot;Kopanias2016&quot; /&gt; Hebûna cihên li deştên derdora bajêr ku di serdema Xelefê de (5800-5300 {{bz}}) mirovan lê jiyan kirine, daye nişan dibe ku Hewlêrê malavaniya çanda Xelef ê kiribe.&lt;ref name=&quot;Kopanias2016&quot; /&gt; Perçeyên dîzikên ku di lêkolînên arkeolojîk ên di girê keleha Hewlêrê hatine dîtin nîşan dane ku di serdema Ûbeyd de (5300-4500 {{bz}}) li Hewlêrê niştecihbûneke mirovan hatiye avakirin.&lt;ref name=&quot;Kopanias2016&quot; /&gt;

&quot;[[Dergûşa şaristaniyê]]&quot; têgeheke nûjen e ku ji bo herêmeke berfireh ê [[Kurdistan]]ê jî hatiye bikaranîn ku malavaniya şaristaniya [[sumer]]iyan kiriye.&lt;ref name=&quot;Maisels2005&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Near East: Archaeology in the 'Cradle of Civilization' |paşnav=Maisels |pêşnav=Charles Keith |weşanger=Routledge |tarîx=2005-10-24 |isbn=978-1-134-66469-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=7-KFAgAAQBAJ&amp;pg=PA6 }}&lt;/ref&gt; Şaristaniya sumeriyan, şaristaniyeke herî kevn ê naskirî ye ku di serdema kalkolîtîkê (serdema Ubeyd) de li ser çemên [[Dîcle]] û [[Firat]]ê hatiye avakirin ku du çemên Kurdistanê ne ku ji bakurê Kurdistanê derdikevin û ber bi rojava û başûrê Kurdistanê ve diherikin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Bibliographie |paşnav=Daoudy |pêşnav=Marwa |weşanger=CNRS Éditions |tarîx=2005 |rr=215–244 |isbn=978-2-271-07815-5 |cih=Paris |url=https://doi.org/10.4000/books.editionscnrs.2461 }}&lt;/ref&gt; Kurdistan cihê ku yekem pergala nivîsandinê ya cîhanê ya naskirî ye ku di dawiya hezarsala 4ê {{bz}} de derketiye holê. Di heman demê de sumerî yekem netewe bûn ku çerxan bikar anîne û [[bajardewlet]]an ava kirine. Nivîsên wan, delîlên yekem ên naskirî yên matematîk (bîrkarî), astronomî, astrolojî, qanûna nivîskî, bijîşkî û dîn û baweriyên rêxistinkirî tomar kirine.&lt;ref name=&quot;Maisels2005&quot; /&gt;

=== Serdema kevnar ===
[[Wêne:Near East 600BC.svg|thumb|Li dora 600 berî zayînê nexşeya [[Rojhilata Nêzîk]] ku Medyayê nîşan dide]]
Di Serdema destpêkê û serdema navîn a bronzê de herêm ji aliyê erdnîgarî ve wekê Subartu hatiye naskirin û ligel gûtî û lûlûbiyan, sûbariyên ku bi zimanê hûrî diaxivin ve li herêmê bicih bûne. Di sala 2200 ê {{bz}} de herêm ji aliyê Naram-Sin ê akadî ve hatiye dagirkirin û carek din dîsa di sala 2150 yê {{bz}} de ji aliyê gûtiyan ve ku gelê xwemaliyên herêmê bûn, hatiye rizgarkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Akkad: The First World Empire : Structure, Ideology, Traditions |paşnav=Liverani |pêşnav=Mario |weşanger=Sargon |tarîx=1993 |isbn=978-88-11-20468-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=CHYMAQAAMAAJ&amp;q=naram+sin+subartu }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/11510264/Ur%20etal%202013%20EPAS%20Iraq.pdf |sernav=Ancient Cities and Landscapes in the Kurdistan Region: The Erbil Plain Archaeological Survey 2012 Season |malper=dash.harvard.edu |roja-gihiştinê=2026-04-09 }}&lt;/ref&gt;

[[Împeratoriya Med]]an ku di navbera sedsalên 7ê {{bz}} heya nivê sedsala û 6ê {{bz}} (700 {{bz}} – 550 {{bz}}) li ser erdnîgariyeke berfireh ê ku li hemî herêmên [[Kurdistan]]ê, [[Îran]] û hinek deverên [[Anatolya]]yê di nav de bû li seranserê axa [[Medya (herêm)|Medyayê]] hikûm kiriye. Di serdema kevnar de Herêma Kurdistanê yek ji herêmên Kurdistanê bû ku di navbera salên 624-550 {{bz}} de ji aliyê [[Împeratoriya Med|Împaratoriya Medan]] ve ku împeratoriyeke [[kurd]] bû,&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Geschichte des Artachsir i Papakan aus dem Pehlewi uebersetzt |paşnav=Theodor Noldeke |ziman=de |url=http://archive.org/details/GeschichteDesArtachsirIPapakanAusDemPehlewiUebersetzt }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Kârnâmê î Artakhshîr î Pâpakân: being the oldest surviving records of the Zoroastrian emperor Ardashîr Bâbakân, the founder of the Sâsânian dynasty in Irân ; the original Pahlavi text edited for the first time with a trans-literation in Roman characters, translation into the English and Gujerati languages, with explanatory and philological notes, an introduction, and appendices |paşnav=Sanjānā |pêşnav=Dārāb Peshotan |weşanger=Printed at the Education Society's Steam Press |tarîx=1896 |ziman=en |url=https://books.google.iq/books?id=NMwzAQAAMAAJ&amp;pg=PA22&amp;dq=The+K%C3%A2rn%C3%A2m%C3%AA+%C3%AE+Artakhsh%C3%AEr+%C3%AE+P%C3%A2pak%C3%A2n+median+king+of+the+kurds&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwizo5fBx8HuAhVGZMAKHUViDnAQ6AEwAHoECAYQAg#v=onepage&amp;q&amp;f=false }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://search.worldcat.org/title/946967827 |sernav=The medieval reception of the Shahnama as a mirror for princes {{!}} WorldCat.org |malper=search.worldcat.org |roja-gihiştinê=2026-04-11 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; hatiye birêvebirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Karname I Artakshir I Papakan : being the oldest surviving records of the Zeroastrian emperor Ardashir Babakan |paşnav=Sanjana |pêşnav=Darab Dastur Peshotan |weşanger=Education Society Steam Press, Bombay |tarîx=1896 |url=http://archive.org/details/dli.ministry.15864 }}&lt;/ref&gt;

=== Serdema navîn ===
Heta sedsala 7ê {{bz}} herêm ji aliyê [[Împeratoriya Sasanî|împeratoriya sasaniyan]] ve hatiye birêvebirin. Piştre di heman sedsalê de (sedsala 7ê {{bz}}) bi hinceta belavbûna [[îslam]]ê herêm rastî gelek êrîşên ereban hatiye bajarê [[Kerkûk]]ê, [[Hewlêr (paytext)|Hewlêr]] û hinek deverên Herêma Kurdistanê ji aliyê ereban ve hatiye dagirkirin.

Di sedsala 9an de Hewlêr ji aliyê [[Xanedana Hezbanî|xanedana hezbaniyan]] ve hatiye parastin û herêm ji aliyê hezbaniyan ve hatiye birêvebirin. Herêma Kurdistanê yek ji wan deveran e ku piştê sedsala 10an bi caran rastî êrîşan hatiye û di encama van êrîşan de bi caran hatiye dagirkirin. Di heman demê de di sedsala 13an de wekê dever û herêmên din ên li gelek deverên din ên [[Kurdistan]]ê û herêmên li [[Rojhilata Navîn]], Herêma Kurdistanê jî ji [[mongol]]an ve hatiye dagirkirin û bajar ên herêmê û keleha Hewlêrê ji aliyê mongolan ve hatiye şelandin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.journals.uchicago.edu/action/cookieAbsent |sernav=University of Chicago Press Journals: Cookie absent |malper=RCNi Company Limited |roja-gihiştinê=2026-04-11 |ziman=en |doi=10.1086/372531 }}&lt;/ref&gt; Berê ku mongol herêmê dagir bikin di sala 1258an de [[Bexda]]yê dagir dikin û piştê ketina Bexdayê ji bo dagirkirina Kurdistanê berê xwe dane Hewlêrê.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://kar.zcu.cz/ovp/data/blob.php?table=internet_list&amp;name=FileName&amp;type=FileType&amp;file=Data&amp;id=IDInternet&amp;idname=200 |sernav=Research of the Arbil Citadel, Kurdistan, First Season |malper=kar.zcu.cz |roja-gihiştinê=2026-04-11 }}&lt;/ref&gt; Keleha Hewlêrê li dijî dorpêç kirin û êrîşên mongolan şeş meh berxwe dide û piştê berxwedana şeş mehan keleh ji aliyê mongolan ve tê dagirkirin.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

Di sedsala 10an de careke din dîsa Kerkûk û deverên din ên Herêma Kurdistanê ji aliyê kurdan ve hatiye rizgarkirin, Kerkukê û deverên derdora Kerkûkê ji sala 1014an heya 1120an ji aliyê kurdên hesenweyhî û kurdên enazîdî ve hatiye birêvebirin. Piştre bajêr ji aliyê tirkên selçûqî ve hatiye kontrolkirin û çend salan bajêr û dever di bin kontrola selçûqiyan dimîne.

=== Serdema nûjen a despêkê ===
==== Mîrektiya Soran (1399 - 1836) ====
[[Wêne:Soran Emirate (1832-1835).png|thumb|çep|Nexşeya Mîrektiya Soran]]
Di serdema nûjen a despêkê de Herêma Kurdistanê wekê ciheke stratejîk, di navenda şerên di navbera osmanî û sefewiyan de maye. Her çiqas di vê serdemê de Herêma Kurdistanê di navbera şerên her du aliyan bimîne jî û hinek caran ji aliyê van hêzan were kontrol kirin jî di dîrokên cûda de ji aliyê reveberiya [[Mîrektiya Soran]] (d. 1399 – 1836)&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Mariscotti |pêşnav=Cathlyn |tarîx=1997 |sernav=A Modern History of the Kurds |url=https://doi.org/10.1080/03612759.1997.9952739 |kovar=History: Reviews of New Books |cild=25 |hejmar=2 |rr=84–85 |doi=10.1080/03612759.1997.9952739 |issn=0361-2759 }}&lt;/ref&gt; hatiye birêvebirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/krd_slvd.html |sernav=Kurdistan: Short-lived independent states |malper=www.crwflags.com |roja-gihiştinê=2026-04-18 }}&lt;/ref&gt;

Di navbera sedsala 13 û sedsala 19an de yek ji desthilatên Herêma Kurdistanê Mîrektiya Soran bû ku demek dirêj li herêmeke berfireh ê Kurdistanê birêve biriye û yek ji mîrekiyên herî girîng û herî bi hêzê dîroka Kurdistanê ye. Rêveberê herî bi hêz ê mîrektiyê [[Mîr Muhemmed Paşa]] bû ku di serdema wî de (di sedsala 19an de) gihîştiye bilindeya desthilatdariya xwe ya herî bi hêz.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://e-space.mmu.ac.uk/326242/1/Sharameen%20Ebraheem%2007977278%20phd%202013-1.pdf |sernav=The Impact of Architectural Identity on Nation Branding: The Case Study of South Kurdistan. }}&lt;/ref&gt; Paytexta Mîrektiya Soran navçeya [[Rewandiz]]ê bû ku niha yek ji navçeyên bi ser [[Hewlêr (parêzgeh)|parêzgeha Hewlêrê]] ve ye. Mîrektiya Soran herêmeke berfireh ê [[Kurdistan]]ê birêve biriye. Bajarên girîng ên Kurdistanê ku ji aliyê mîrektiyê ve hatine birêvebirin bajarên wekê [[Sêrt]], [[Mêrdîn (bajar)|Mêrdîn]], [[Qamişlo]], [[Dihok]], [[Mûsil]], [[Hewlêr (paytext)|Hewlêr]], [[Kerkûk]] û bajarê [[Silêmanî (bajar)|Silêmanî]] bû.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Bedirxan, Begê Cizîra Botan: Salên Berxwedan û Serhildanê |paşnav=Kardam |pêşnav=Ahmet |weşanger=Dipnot |tarîx=2011 |ziman=tr |url=https://books.google.com.tr/books/about/Cizre_Botan_Beyi_Bedirhan.html?id=ffDFzQEACAAJ&amp;redir_esc=y }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Hakan |pêşnav=Sinan |tarîx=2007-01-01 |sernav=Kurd û Berxwedana Kurdan di Belgeyên Arşîvên Osmanî de (1817-1867) |url=https://www.academia.edu/96986747/Osmanl%C4%B1_Ar%C5%9Fiv_Belgelerinde_K%C3%BCrtler_ve_K%C3%BCrt_Direni%C5%9Fleri_1817_1867_ |kovar=Doz Yayınları }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Archival Document Collection Codes from the Başbakanlik Arşivi (Bbk)/Ottoman Prime Ministry Archives |weşanger=I.B.Tauris |tarîx=2015 |isbn=978-1-78076-852-6 |url=https://doi.org/10.5040/9780755693351.0008 }}&lt;/ref&gt;

=== Serdema nûjen ===
==== Mîrektiya Babanan (1649 – 1850) ====
{{Gotara bingehîn|Mîrektiya Baban}}
[[Mîrektiya Baban]] a Kurdistanê di navbera sedsalên 16an û 19an de li devereke berfireh ê [[Başûrê Kurdistanê]] û li [[Rojhilata Kurdistanê]] serwerî kiriye ku demek dirêj rêveberiya xwe parastine.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.iranicaonline.org/articles/baban-2/ |sernav=BĀBĀN |malper=Encyclopaedia Iranica |roja-gihiştinê=2026-04-18 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt; Mîrektî li devera [[Pijdarê]] [[Feqî Ehmed]] (rêv. 1649-1670) ve hatiye damezrandin û di sedsala 17an de pêş ketiye. Di dema avakirina mîrektiyê paytexta mîrektiyê navçeya [[Qeladizê]] bû û piştre jî di sala 1784an de bajarê Silêmanî ji aliyê [[Îbrahîm Paşayê Baban]] ve hatiye avakirin û paytexta mîrektiyê derbasê bajarê Silêmaniyê bûye. Mîrektiya Baban bikaranîna [[Soranî|kurdiya soranî]] di nav nivîskarên wêjeyî yên herêmî de teşwîq kiriye û mêrektî di warê pêşketina xwe yê [[wêjeya kurdî]] hatiye zanîn.&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;

Herêma Kurdistanê heya sedsala 18an ji aliyê Mîrektiya Babanan ve hatiye birêvebirin û Herêma Kurdistanê serweriya mîrektiyê heya sala 1850an berdewam kiriye. Di heyema rêveberiya Babanan de, bi taybetî di sedsalên 18 û 19an de li navenda mîrektiyê li bajarê Silêmanî bû Herêma Kurdistanê serdemeke zêrîn a siyasî û çandî derbas kiriye.&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;

==== Hewlên destpêka ji bo serxwebûnê (1923 – 1975) ====
{{Gotara bingehîn|Dewleta Kurd (1918-1919)}}
[[Wêne: Mosul Vilayet, Ottoman Empire (1900).svg|thumb|Kurdistana Berzenci di sala 1918]]
Bi hilweşîna [[Împeratoriya Osmanî]]yan ku di meha çirî ya sala 1918an de hilweşiyaye û berî ku Iraq di sala 1923an de bibe dewleteke serbixwe, kurdên Başûrê Kurdistanê bi serhildanên Mehmûd Berzencî têkoşîna xwe ya serxwebûnê li dijî Iraq a di bin kontrola Brîtanî de daye destpêkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Kurdish Nationalism on Stage: Performance, Politics and Resistance in Iraq |paşnav=Rostami |pêşnav=Mari R. |weşanger=I. B. Tauris &amp; Company, Limited |tarîx=2019 |isbn=978-1-78831-870-9 |cih=London |series=Kurdish Studies }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Kurds Divided |paşnav=O’Ballance |pêşnav=Edgar |weşanger=Palgrave Macmillan UK |tarîx=1996 |rr=12–20 |isbn=978-1-349-39576-7 |cih=London |url=https://doi.org/10.1057/9780230377424_2 }}&lt;/ref&gt; Bi hilweşîna osmaniyan re Mehmûd Berzencî hewl daye ku ji osmaniyan veqete û herêmeke xweser a kurdî di bin çavdêriya Brîtanyayê de ava bike. Berzencî ji aliyê konseya esilzadeyên kurd ên li herêma Silêmaniyê ve wekî serokê hikûmetê hatiye hilbijartin. Dema ku di 25ê cotmeha sala 1918an de leşkerên îngilîz derbasê Kerkûkê dibin Berzencî ber bi deverên di bin kontrola osmanî de diçe û van deveran kontrol dike û soza dilsoziya xwe dide Brîtanyayê.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.qdl.qa/en/archive/81055/vdc_100049244985.0x00008a |sernav='HISTORY OF THE GREAT WAR BASED ON OFFICIAL DOCUMENTS. THE CAMPAIGN IN MESOPOTAMIA 1914-1918. VOLUME IV.' [‎166v] (337/540) |malper=Qatar Digital Library |tarîx=2016-10-07 |roja-gihiştinê=2026-04-18 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Herêmên din ên Kurdistanê wekê Ranye û Koy Sanjaq bi awayê serxwebûna xwe ragehandine.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=http://etheses.lse.ac.uk/2625/1/U615574.pdf |sernav=Britain's Policy Towards The Kurdish Question, 1915-1923 }}&lt;/ref&gt;

Mehmûd Berzencî ji aliyê Brîtanyayê ve wekê waliyê Herêma B hatiye erkdar kirin ku ji başûrê Çemê Zap a Biçûk heta sinorê kevin ê osmanî û farisî dirêj dibû.&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt; Berzencî hewl daye ku bandora xwe li derveyî herêma diyarkirî berfireh bike û ji bo dabînkirina mûçeyên leşkerên xwe û ji bo alîkariya başbûna ji wêraniyên şer, subvansiyonên brîtanî bi kar aniye. Berzencî hêvî dikir ku bi wergirtina dilsoziya serokê eşîran bingeha desthilatdariya xwe xurt bike.&lt;ref name=&quot;McDowall1997&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A Modern History of the Kurds |paşnav=McDowall |pêşnav=David |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=1997 |isbn=978-1-86064-185-5 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=xpefAAAAMAAJ }}&lt;/ref&gt; Ev yek bû sedema xirabûna pêwendiyên bi Brîtaniyayê re û di encamê de bibû sedema nakokî û şerên di navbeyna Berzencî û hêzên Brîtanyayê.&lt;ref name=&quot;McDowall1997&quot; /&gt;

Digel astengî û êrîşên li dijî kurdan ku di dîrokên cihêreng de ku ji aliyê hêzên cihêreng ve pêk hatiye, têkoşîna kurdan berdewam kiriye ku Mistefa Barzanî di destpêka salên 1920an de ji bo doza neteweperwer a kurd gav bi gav pêş ketiye û di şerên [[Başûrê Kurdistanê]] û Iraqê ku di sedsala 20an de qewimiye, bûye xwedî roleke girîng. Di sala 1943an de Mistefa Barzanî li dijî herêmên di bin kontrola hêzên Iraqê û bi serdegirtina qereqolên polîsên Iraqê ku li Kurdistanê bicih bibûn kiriye. Hikûmeta [[Bexda]]yê ji bo êrîşên li dijî kurdan 30.000 leşker dişîne [[Kurdistan]]ê. Ji ber êrîşan li ser Herêma Kurdistanê serokatiya kurdên Başûrê Kurdistanê neçar dimîne ku di sala 1945an de derbasê [[Rojhilata Kurdistanê]] bibin. Li [[Rojhilata Kurdistanê]] [[Mistefa Barzanî]] [[Partiya Demokrat a Kurdistanê]] damezrandiye.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Iraq in the Twenty-First Century: Regime Change and the Making of a Failed State |paşnav=Ismael |pêşnav=Tareq Y. |weşanger=Taylor and Francis |tarîx=2015 |isbn=978-1-317-56759-2 |cih=Hoboken |series=Durham Modern Middle East and Islamic World Series }}&lt;/ref&gt;

Ji sala 1961ê heta 1970an şerê yekem ê Iraqê û hêzên kurd berdewam kiriye ku di encamê vê şerê de [[Peymana Xweseriyê 1970|peymana otonomiya kurdî]] hatiye îmzekirin. Lê belê hikûmeta erebî ya Îraqê li gel peymana otonomiya kurdî li herêmên kurdî dest bi paqijkirina etnîkî kiriye ku dest dayne li deverên Herêma Kurdistanê ku li gorî rêjeya hêjmara nifûsê dihatin diyarkirin.&lt;ref name=&quot;:11&quot;/&gt; Paqijkirina etnîkî yên li deverên Kurdistanê ji bo vê peyamê dibe sedema nebaweriyê ku di encamê di navbera salên 1974 û 1975an de dibe sedema sedema şerê duyem ê Iraqê û hêzên kurd ku ev şer ji bo hêzên kurd dibe sedema şikestineke giran û di encama vê şikestinê de hêzên kurd neçar dimînin ku careke din dîsa vekişin Rojhilata Kurdistanê.
==== Otonomiya Herêma Kurdistanê (1992–2009) ====
[[Wêne:Shar Park, Hawler, Erbil Governorate, Iraq.jpg|thumb|çep|Dîmenek ji Şehrpark a Hewlêrê ku bajêr piştê rêveberiya kurd pêşketineke girîng bidest xistiye]]
[[Wêne:Slemanijpg.jpg|thumb|çep|Dîmenek bajarê Silêmanî ku yek bajarên mezin ê Herêma Kurdistanê ye.]]
Piştê [[Şerê Kendavê 1991|şerê kendavê ya yekem]] rejêma baesê di sala 1991ê de ji bo komkujiyên nû berê dide Kurdistanê ku di encama van êrîşan de bi milyonan mirov ber bi sinorên Bakurê Kurdistanê û Rojhilata Kurdistanê ve herikîne.&lt;ref name=&quot;Long2013&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Point of No Return: Refugees, Rights, and Repatriation |paşnav=Long |pêşnav=Katy |weşanger=OUP Oxford |tarîx=2013-08-29 |isbn=978-0-19-165422-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=K8VoAgAAQBAJ&amp;q=kurdish+refugees+in+turkey+1991&amp;pg=PA107}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.voanews.com/a/turkey-concerned-at-growing-numbers-of-syrian-refugees-142346395/180465.html |sernav=Turkey Concerned at Growing Number of Syrian Refugees |malper=Voice of America |tarîx=2012-03-11 |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; Hatiye diyarkirin ku di dema vê koçberiyê 1.500 kurd ji ber sermayê di rê de jiyana jidest dane.&lt;ref name=&quot;Long2013&quot; /&gt; Ji bo pêşîgirtina li vê [[krîza mirovî]] û parastina kurdan [[Neteweyên Yekbûyî]] (NY) [[Biryara 688an a Neteweyên Yekbûyî|biryara 688]] pejirandiye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://digitallibrary.un.org/search?f1=author&amp;as=1&amp;sf=title&amp;so=a&amp;rm=&amp;m1=e&amp;p1=UN.+Security+Council+(46th+year+:+1991)&amp;ln=en |sernav=Resolution 688 (1991) / adopted by the Security Council at its 2982nd meeting, on 5 April 1991. |malper=digitallibrary.un.org |roja-gihiştinê=2026-04-19}}&lt;/ref&gt; Piştê vê biryarê [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|Dewletên Yekbuyî yên Amerîkayê]], [[Keyaniya Yekbûyî]] û [[Fransa]]yê li bakurê hêlîpan a 36em qedexekirina firînê ragihandine ku bi vê awayê kurd ji komkujî û êrîşên hewayî yên rejîma baesê hatine parastin.

Piştê vekişîna hêzên rejêma baesê otonomiya Herêma Kurdistanê hatiye ragihandin û di 19ê gulana sala 1992an de [[Hilbijartina Parlamena Herêma Kurdistanê, 1992|yekem hilbijartinên]] [[Parlamena Kurdistanê|Parlamentoya Kurdistanê]] ya demokratîk hatiye lidarxistin.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.parliament.krd/english/about-parliament/history-of-parliament/ |sernav=History of Parliament |malper=Kurdistan Parliament - Iraq |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; Di vê hilbijartinê de nêzîkî milyonek hilbijêran li seranserê herêmê dengên xwe dane ku beşdarbûna vê hilbijartinê nîşana herî xurt a xwesteka wan a ji bo avakirina nîzameke siyasî ya nû yê li Herêma Kurdistanê bû. [[Partiya Demokrat a Kurdistanê]] (PDK) û [[Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê|Yekîtiya Niştimaniya Kurdistanê]] (YNK) piraniya dengan bi dest xistine û hikûmetek parvekirina desthilatdariyê ava kirine&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt; ku wekê hevpeymaniya &quot;pêncî-pêncî&quot; (50/50) hatibû zanîn. Bi vê hilbijartinê ji meqamên wezîran bigire heta kadroyên hikûmeta herêmî, her meqam bi awayekî wekhev di navbera her du partiyên Herêma Kurdistanê de hatibû dabeşkirin.&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt;

Di navbera salên 1994 û 1998an de ji ber nakokiyên li ser parvekirina dahatê û kontrola îdarî şerê dramatîk a birakujiyê di navbera partiyên siyasiyên Herêma Kurdistanê KDP û YNKê de rû daye. Di vê pêvajoyê de Herêma Kurdistanê bi du deverên îdarî hatiye dabeş kirin yek ku deverek parêzgeha [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] (KDP) û devera din jî parêzgeha Silêmaniyê (YNK) bûne navendên partiyên siyasiyên Herêma Kurdistanê. Piştre di sala 1998an de ev nakokî bi peymana [[Washington (parêzgeh)|Washingtonê]] (1998) bi navbeynkariya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê, di navbera [[Mesûd Barzanî]] û [[Celal Talebanî]] de peymanek aştiyê hatiye çêkirin ku bi fermî şerên birakujiyê bi dawî bûye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/kurdish-agreement-signals-new-us-commitment |sernav=Kurdish Agreement Signals New U.S. Commitment {{!}} The Washington Institute |malper=www.washingtoninstitute.org |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=en}}&lt;/ref&gt;

Piştê destwerdana [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ya Iraqê ku di sala 2003an de li dijî rejîma baes a Sedam Huseyn pêk hatibû,&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.history.com/articles/persian-gulf-war |sernav=Persian Gulf War: Dates &amp; Operation Desert Storm - HISTORY |malper=HISTORY |tarîx=2009-11-09 |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}&lt;/ref&gt; rewş û statuya Herêma Kurdistanê bi tevahî hatiye guhertin. Piştê [[Şerê Iraqê|Şerê Iraq û DYAyê]], bi destûra bingehîn ê nû yê Iraqê ya sala 2005 Herêma Kurdistanê bi fermî wekê herêmeke federe hatiye nas kirin. Di çarçoveya destûra nû de [[zimanê kurdî]] li kêleka [[zimanê erebî]] wekê zimanê fermî ya Iraqê hatiye qebûlkirin. Di sala 2006an de di çarçoveya pêvajoya &quot;yekgirtinê&quot; rêveberiyên cuda yên li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] û li [[Silêmanî (bajar)|Silêmaniyê]] di bin hikûmetek yekgirtî de hatine yek kirin û [[Nêçîrvan Barzanî]] bûye yekem serokwezîrê hikûmeta yekgirtî ya Herêma Kurdistanê.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://gov.krd/boi-en/why-kurdistan/region/facts-figures/ |sernav=Region {{!}} Facts &amp; Figures |malper=Kurdistan Regional Government |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=en}}&lt;/ref&gt;

Di navbera salên 2006 û 2009an de Herêma Kurdistanê di bin desthilatiya Hikûmeta Herêma Kurdistanê de pêşketinên girîng ên siyasî û aborî bidestxistiye. Di salan li bajarên mezin ên Herêma Kurdistanê gelek avahiyên bilind hatine avakirin û herêm pêşketineke aborî ya berbiçav bidest xistiye ku ev sal wekê destpêka &quot;serdema zêrîn&quot; Herêma Kurdistanê hatine binavkirin.&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.institutkurde.org/info/iraqi-kurdistan-does-independence-beckon--1189163374 |sernav=Iraqi Kurdistan : Does independence beckon ? |malper=Institutkurde.org |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=fr}}&lt;/ref&gt; Di van salan de li bajarên wekê Hewlêr û Silêmaniyê, projeyên mîmarî yên modern, avahiyên bilind û navendên danûstandinê hatine avakirin û bajaran bi awayekê bilez pêşçûnên nûjen bidest xistine.&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt;
==== Şerê li dijî DAIŞê (2014–2017) ====
[[Wêne:Peshmerga Kurdish Army (15267333592).jpg|thumb|Dîmenek ji operasyona hêzên (Pêşmerge) Herêma Kurdistanê ku di sala 2014an de li dijî DAIŞê hatibû destpêkirin]]
Herêma Kurdistanê yek ji wan deveran bû ku rastê êrîşên DAIŞê hatibû. Di heyama beriya dagirkirina Iraqê ji aliyê DAÎŞê ve ku di hezîrana sala 2014an de pêk hatibû, pêwendiyên Herêma Kurdistanê bi bi Iraqê re di rewşek baş de nebû û di dema şerê li dijî DAÎŞê re xirabtir bibû.

Pêşketina DAIŞê ber bi Hewlêrê ve û êrîşa DAÎŞê li ser herêma Şingalê bûye sedema krîza mirovî.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://ihd.org.tr/en/ihd-statement-on-the-yazidi-genocide/ |sernav=IHD STATEMENT ON THE YAZIDI GENOCIDE – İHD |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt; Di encamê de li Şingalê li dijî êzîdiyan komkujî û gelek dîlgirtin diqewime.&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://freeyezidi.org/yezidi-genocide-2014/ |sernav=Yezidi Genocide 2014 – Free Yezidi Foundation |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=en-US}}&lt;/ref&gt; Bi hezar kurdên êzîdî berê xwe dabûn çiyayê Şingalê ku xwe ji komkujiya DAIŞê xilas bikin.&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; Di encama encama êrîşan de gerîlayên Partiya Karkerên Kurdistanê ku di wî demê de derbasê Herêma Kurdistanê bibûn ji bo gelên ku ji Şingalê direvin rastî êrîşan neyê li çiyayê Şingalê korîdoreke mirovî avakiribû. Ev krîza mirovî bûye sedema destwerdana civaka navneteweyî û koalîsyona bi pêşengiya Amerîkayê ku bi êrîşên hewayî li Şingalê êrîşê DAÎŞê bikin.

Dema ku hêzên Iraqê ji ber êrîşên DAÎŞê direvin û ji bajarên Başûrê Kurdistanê bajarê wekê Mûsil, Kerkuk, Xaneqîn, Celewla û Başîqayê vekişiyan Herêma Kurdistanê neçar dimîne ku di eniyeke bi qasê dirêjahiya 1000 kîlometre li dijî êrîşên DAÎŞê Herêma Kurdistanê biparêze. Bajarên Başûrê Kurdistanê ku di nav van bajaran de Kerkûk, Xaneqîn, Celewla, Başîqa, Şingal hebûn aliyê DAÎŞê ve hatibûn dagirkirin.

Piştê demek dirêj ê şerê Herêma Kurdistanê ku li dijî DAIŞê hatibû berdewam kirin bajarên wekê Kerkûk, Xaneqîn, Celewla, Başîqa, Şingal û Mexmûr, ji aliyê gerîla û pêşmergeyên Kurdistanê ve ji DAÎŞê hatibûn rizgarkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |tarîx=2017-10-18 |sernav=Iraq takes disputed areas as Kurds 'withdraw to 2014 lines' |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-41663350 |roja-gihiştinê=2026-04-19 |xebat=BBC News |ziman=en-GB}}&lt;/ref&gt;

== Erdnîgarî ==
=== Herêm û sinor ===
[[Wêne:Iraq great zab.png|thumb|Geliyek li bakurê herêmê ku ava Zap a Mezin di nav de diherike]]
Herêma Kurdistanê li herêmeke li [[Başûrê Kurdistanê]] ye ku Li rojhilat bi Rojhilata Kurdistanê, li bakur bi [[Bakurê Kurdistanê]] re û li rojava jî bi [[Rojavaya Kurdistanê|Rojavayê Kurdiatanê]] re sinor e. Ev herêm piraniya Başûrê Kurdistanê digire nav xwe ku ev herêm beşa herî başûrê herêma erdnîgarî ya [[Kurdistan]]ê ye. Herêm di navbera [[hêlîpan]]ên bakur 34° û 38°N û [[hêlîlar]]ên rojhilat 41° û 47°E de ye. Piraniya beşên bakur û bakurê rojhilat ên herêmê çiyayî ne, nemaze deverên ku bi Bakurê Kurdistanê û bi Rojhilata Kurdistanê re sinor in deverên çiyayî yên Herêma Kurdistanê ne. Herêm xwedî çend çiyayên bilind û rêzeçiyayan e. Deverên din ên herêmê gir û deşt in ku beşên navendî û beşên herî başûrê herêmê pêk tînin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.krgspain.org/english-geography/ |sernav=Gobierno Regional del Kurdistán {{!}}   Geography |malper=www.krgspain.org |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;

Herêma Kurdistanê xwedî rûpîvaneke nezîkî 40643&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; e û ji sedî 10e wê ji av pêk tê. Tixûbên herêmê bi Rojhilata Kurdistanê re 220&amp;nbsp;km, bi Rojavayê Kurdistanê re 150&amp;nbsp;km û bi Bakurê Kurdistanê re jî 352&amp;nbsp;km ne.

Nêzîkî 1.368.388 hektar rûber (%33) ji erdê herêmê ê, erdê çandiniyê yê ku bi baranê tê avdan û 328.428 hektar (%8) jî erdê çandiniyê erdên avdaniyê ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://krso.gov.krd/en/indicator/agriculture/agricultural-lands |sernav=Agricultural lands |malper=krso.gov.krd |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Piraniya barîna li Herema Kurdistanê di navbera mehên mijdar û nîsanê de dibare ku bi gelemperî wekê baran an berf dibare ku barîna salane di navbera 375 û 724 mm de ye. Vê yekê ji demên kevnar ve çandiniya berhemên zivistanê (sebze û fêkî di havînê de) û xwedîkirina ajalan gengaz kiriye.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=Geography of Iraq - Fanack.com |url=https://fanack.com/iraq/geography-of-iraq/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=Fanack.com |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;

[[Wêne:Kurdistan Region 2003-2008.png|thumb|Berê desteserkirina Iraqê sinorê Herêma Kurdistanê (2003 – 2008)]]
Heya roja îro tevahiya erdên Başûrê Kurdistanê neketiye destê rêveberiya Herêma Kurdistanê. Gelek deverên Başûrê Kurdistanê bi polîtîkaya erebkirina rejîma baesê û bi berdewamî ya heman polîtîkaya erebkirinê di bin di bin navê deverên nakokî di bin desteserkirina Iraqê de ye. Ji ber vê yekê xaka Herêma Kurdistanê bi awayekî rast nehatiye destnîşankirin û bi demê re bi şêweyên guherbar ên kontrola de facto û bi hukmên destûrî û pêşketinên siyasî re pêşketiye.

Hikûmeta Herêma Kurdistanê di demên cuda de kontrola li ser deverên Başûrê Kurdistanê ku ji aliyê Iraqê ve hatine desteser kirin pêk aniye. Ev kontrol emaze di demên pevçûnên wekê piştî sala 2003an û di navbera 2014 û 2017an de pêk hatiye ku hêzên Herêmê Kurdistanê (Pêşmerge) van deverê Başûrê Kurdistanê ji dagirkirkirina DAÎŞê rizgar kiribû. Ji ber polîtîkaya erebkirinê ku di dîrokên cihêreng de ereb li deverên kurdî hatine bicihkirin, ev dever hê jî di navbera Iraq a federal û Herêma Kurdistanê de bi nakok e û ji aliyê Iraqê ve desteserkirî ye.

=== Avhewa ===
Keşûhewaya Herêma Kurdistanê avhewayeke nîvhişk a parzemînî ye ku di mehên havînan de germ û hişk ev û di mehên zivistanan sar û şil e.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://presidency.gov.krd/krp/english/ndisplay.aspx?sm=5yBwBg+oqQY=#:~:text=The%20climate%20of%20the%20Kurdistan,cold%20and%20wet%20in%20winter. |sernav=The Kurdistan Region is an autonomous region in federal Iraq |malper=presidency.gov.krd |roja-gihiştinê=2026-04-04 }}&lt;/ref&gt;

Herêm di mehên havînan germ û hişk in ku germahiyên navînî yên bilind ji 35&amp;nbsp;°C ê li deverên herî sar ên bakur heta 40&amp;nbsp;°C a li başûrê rojavayê herêmê diguherin û germahiyên herî nizm ji dora 21&amp;nbsp;°C ê heta 24&amp;nbsp;°C an diguherin. Di mehên zivistanan de germahiyên herî bilind bi navînî di navbera 9&amp;nbsp;°C û 11&amp;nbsp;°C an de ne û germahiyên herî nizm li hinek deveran li dora 3&amp;nbsp;°C e û li din ên herî sar jî bi navînî dadikeve −2&amp;nbsp;°C û 0&amp;nbsp;°C an.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Rêveberî û siyaset ==
{{Gotara bingehîn|Hikûmeta Herêma Kurdistanê}}
{{Multiple image
|align     = right
|direction = horizontal
|header_align = center
|header    = 
|image1    = Seal of the President of the Kurdistan Region.svg
|width1    = 160
|caption1  = Nîşana serokatiya Herêma Kurdistanê.
|image2    = Coat of arms of Kurdistan Regional Government.svg
|width2    = 160
|caption2  = Nîşana hikûmeta Herêma Kurdistanê.
|}}
Li gorî destûra bingehîn a Iraqê Herêma Kurdistanê herêmeke federal ê di nav Iraqê de ye û bi rêya saziyên xwe di gelek waran de ku di nav de lêçûna herêmê, polîs û ewlehî, perwerde û tenduristî, çavkaniyên xwezayî, binesazî, siyaseta derve û siyaseta din, qanûndanîn, cîbicîkar û dadwerî hene, rayeya xwe pêk tîne.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.tandfonline.com/action/cookieAbsent |sernav=Governing Kurdistan |malper=www.tandfonline.com |roja-gihiştinê=2026-04-04 |doi=10.1080/17449057.2018.1525166 }}&lt;/ref&gt;
=== Dezgeha qanûndanînê ===
Parlamentoya Herêma Kurdistanê ku berê wekê Meclîsa Neteweyî ya Kurdistanê dihat zanîn, berpirsiyarê qanûndanînê, destnîşankirina serokê Herema Kurdistanê, dayîna û kişandina baweriyê ji bo wezîran û pesendkirina lêçûna Herêma Kurdistanê ye. 100 endamên parlamentoyê hene ku divê herî kêm ji %30 ji parlamenter endamên jin bin û hemî parlamenterên parlamentoya Herêma Kurdistanê ji bo heyameke çar salan têne hilbijartin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/394269/slug |sernav=Kurdistan Region Judicial Council issues statement on latest ruling of Iraqi Federal Supreme Court |malper=Kurdistan Region Judicial Council issues statement on latest ruling of Iraqi Federal Supreme Court |tarîx=2024-03-13 |roja-gihiştinê=2026-04-05 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}&lt;/ref&gt;

Partiyên siyasî yên jêrîn ku di parlamentoya Kurdistanê de hene ev in: [[Partiya Demokrat a Kurdistanê]] (PDK), [[Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê|Yekîtiya Niştimaniya Kurdistanê]] (YNK), [[Tevgera Nifşê Nû]] (NGM), [[Yekgirtiya Îslamî ya Kurdistanê|Yekgirtûya Îslamî ya Kurdistanê]], [[Tevgera Helwesta Neteweyî]], [[Koma Edaletê ya Kurdistanê]], [[Eniya Gel, Partiya Sosyalîst Demokrat a Kurdistanê]] (PSK) û [[Tevgera Goran]] e.
=== Rêveberî ===
{{Multiple image
|align     = right
|direction = horizontal
|header_align = center
|header    = 
|image1    = Nechirvan Barzani 2025 (cropped).jpg
|width1    = 151
|caption1  = Serokê Herêma Kurdistanê [[Nêçîrvan Barzanî]].
|image2    = Masrour Masoud 2025 (cropped).jpg
|width2    = 150
|caption2  = Serokwezîrê Herêma Kurdistanê [[Mesrûr Barzanî]].
|image3    = Qubad Talabani Photo.jpg
|width3    = 172
|caption3  = Cîgirê serokwezêrê Herêma Kurdistanê [[Qubad Talebanî]].
|}}
Serokê Herêma Kurdistanê ji aliyê parlementoyê ve tê hilbijartin û wekê serokê dewletê kar dike. Serokê Herêma Kurdistanê dikare du heyamên ku ji çar salan pêk tê li ser erka xwe bisekine û di heman divê dema ku qanûnan bikevin meriyetê ji aliyê serokê herêmê were pesend kirin. Di heman demê de parlamentoya Kurdistanê dikare her guhertinek betal bike. Serokkomarê niha [[Nêçîrvan Barzanî]] (PDK) ye ku di 1ê hezîrana sala 2019an de dest bi erka xwe kiriye.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |sernav=Nechirvan Barzani elected president of Kurdistan Region of Iraq |url=https://www.reuters.com/article/us-iraq-kurds/nechirvan-barzani-elected-president-of-kurdistan-region-of-iraq-idUSKCN1SY0TE |roja-gihiştinê=2026-04-05 |xebat=U.S. |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;

Serokwezîrê Herêma Kurdistanê serokê Hikumeta Herêma Kurdistanê ye û kabîneya wî ya wezîran û hinek kursî ji bo jin û komên kêmneteweyan hatine veqetandin. Serokwezîrê niha [[Mesrûr Barzanî]] (KDP) ye ku di sala 2019an de dest bi kar kiriye. Kursîyên kabîneyê berê bi wekhevî di navbera KDP û YNKê de dihatin parvekirin lê KDP ji ber nûnertiya wî ya zêdetir a li parlamentoyê li dijî berdewamiya vê rêjeyê ye.

=== Dadwerî ===
[[Konseya Dadwerî ya Kurdistanê]] (KDK) li Herêma Kurdistanê li gorî qanûna desthilata dadwerî ya hejmara 14e ya sala 1992an hatiye damezrandin û wekê dadgeha temyîzê ya herêmê kar dike. Li gorî qanûna 23ê ya sala 2007an Hikûmeta Herêma Kurdistanê ji aliyê îdarî û darayî ve ji şaxa cîbicîkirinê serbixwe ye. Wek mînak serokê dadgeha Herêma Kurdistanê ji aliyê dadweran ve têne hilbijartin û dadwer jî ji aliyê [[Parlamena Kurdistanê|Parlamentoya Kurdistanê]] ve têne erkdar kirin.&lt;ref name=&quot;Chomani2019&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://timep.org/2019/01/11/judiciary-in-kurdistan-region-in-peril/ |sernav=Judiciary in Kurdistan Region in Peril |malper=The Tahrir Institute for Middle East Policy - |tarîx=2019-01-11 |roja-gihiştinê=2026-04-05 |ziman=en-US |paşnav=Chomani |pêşnav=Kamal }}&lt;/ref&gt;

Lêbelê analîst û rêxistinên wekê Enstîtuya Tahrîr a ji bo Siyaseta Rojhilata Navîn destnîşan dikin ku dadwerî bi pirsgirêkên girîng re rû bi rû maye. Gelek bendên qanûna hejmar 23 ya sala 2007an bi tevahî nehatine bicîhanîn ku ev yek jî dibe sedema têgihîştina siyasîbûna dadweriyê. Bi demê re PDK û YNK bandora xwe di nav Hikûmeta Herêma Kurdistanê de berfirehtir kirine û li gorî raporê dadwer ne ji aliyê Parlamentoya Kurdistanê ve têne erkdar kirin, ji aliyê serokwezîrê herêma ve têne erkdar kirin. Serokê dadgehê ji aliyê serokwezîrê herêmê ve hatiye erkdar kirin û gelek dadwer wekê girêdayî yek ji du partiyên serdest ên herêmê têne dîtin.&lt;ref name=&quot;Chomani2019&quot; /&gt;
=== Destûra bingehîn a Herêma Kurdistanê ===
[[Wêne:Kurdistan Parliament.jpg|thumb|Dîmenek ji Parlamentoya Kurdistanê, Hewlêr]]
Bingehên rêveberiya kurdan li Başûrê Kurdistanê di 8ê nîsana sala 1992an de bi qanûna hilbijartinê ya qanûna hejmar 1ê, piştî rêkevtinek di navbera Eniya Kurdistanê de ku hevpeymaniyek e ku PDK û YNK jî di nav de ye, hatiye danîn. Ev yek rê li ber avakirina saziyên qanûndanînê, rêveberî û dadwerî vekiriye ku li ser bingehek fiîlî dixebitin.&lt;ref name=&quot;I•CONnect2025&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.iconnectblog.com/three-decades-without-a-social-contract-a-call-for-constitutional-adoption-in-the-kurdistan-region-of-iraq/ |sernav=Three Decades Without a Social Contract: A Call for Constitutional Adoption in the Kurdistan Region of Iraq |malper=www.iconnectblog.com |tarîx=2025-08-03 |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en-US |paşnav=I•CONnect }}&lt;/ref&gt;

Di sala 2002an de, [[Parlamena Kurdistanê|Parlamentoya Kurdistanê]] destûreke herêmî ya ji ku 78 bendan pêk hatiye amade kirîye lê ji ber bêîstîqrariya siyasî ya li Iraqê û zextên derveyî yên welatên cîran, bi taybetî li ser statuya Kerkukê wekê paytexta pêşniyarkirî ya Herêma Kurdistanê, nehatiye pejirandin. Lêbelê ev amadekariya qanûnê ji bo nîqaşên destûrî yên paşê de wekê xaleke referansê maye.&lt;ref name=&quot;I•CONnect2025&quot; /&gt;

Piştî şerê Iraqê ya di sala 2003an de û ji nû ve organîzekirina siyasî ya ji aliyê desthilata demkî ya koalîsyonê ve, Destûra bingehîn a Iraq a sala 2005an hatiye pejirandin. Bi bandora prensîbên wekê federalîzm û cudakirina desthilatan, Herêma Kurdistanê bi fermî wekê herêmeke federal li gorî benda 117an qanûna bingehîn a Iraqê, hatiye naskirin û rewatiya destûrî daye herêmê û saziyên herêmê ya heyî hatiye piştrast kirin. Benda 120an rê daye herêmê ku destûra xwe ya herêmî qebûl bike. Piştre di sala 2009an de komîteyeke nû ya destûrî hatiye avakirin û pêşnûmeyeke duyem a destûrî ku ji 122 bendan pêk dihat, hatiye amadekirin. Lêbelê nakokiyên siyasî yên berdewam di navbera partiyên sereke de, bi taybetî li ser ka divê sîstem nîv-serokatî be an jî parlemanî be, rê li ber pêşkêşkirina pêşnûmayê ji bo referandûmê girtiye û pêşnûme awayeke bi bandor hatiye paşvexistin.&lt;ref name=&quot;I•CONnect2025&quot; /&gt;

Di encama vê yekê de Herêma Kurdistanê bêyî destûreke nivîskî ya neteweyî ya herêmî berdewam dike. Bêyî çarçoveyeke destûrî ya bilindtir ku dibe sedema pirsgirêkên siyasî yên berdewam, rêveberî bi giranî li ser qanûnên ku ji aliyê Parlamentoya Kurdistanê ve hatine derxistin dimîne.&lt;ref name=&quot;I•CONnect2025&quot; /&gt;

=== Partiyên siyasî ===
Di partiyên sereke yên Herêma Kurdistanê [[Partiya Demokrat a Kurdistanê|PDK]] û [[Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê|YNK]] ye ku di sala 1975an de ji hev veqetiyane. PDK li parêzgehên Hewlêr û Dihokê serdest e YNK jî li parêzgehên wekê Silêmanî û Helebçeyê serdest e. Ev herdu partî ji aliyê malbatên Barzanî û Talabanî ve hatine damezrandin û bi hev re desthilatdariya Herêma Kurdistanê parve dikin. Tevgera Gorran di salên 2010an de ji bo demek kurt wekê hêzek mezin a opozisyonê derket holê, li dijî serdestiya YNKê siyaset kiriye lê ji wê demê ve paşve çûye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://researchbriefings.files.parliament.uk/documents/CBP-10398/CBP-10398.pdf |sernav=&quot;Kurdistan Region of Iraq: Introductory profile&quot; }}&lt;/ref&gt;

Hilbijartinên pêşîn ku di 19ê gulana sala 1992an de di bin çavdêriya rêxistinên mafên mirovan de hatiye lidarxistin, di wê demê de wekê hilbijartinên herî demokratîk ên [[Rojhilata Navîn]] dihatin hesibandin ku bi beşdariya dengdêran a bêhempa pêk hatiye. Rêjeya beşdariya dengdêran li Herêma Kurdistanê ji deverên din ên Iraqê bi her dem bi berdewamî bilindtir bûye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://link.springer.com/content/pdf/10.1007/978-3-032-03953-8_3.pdf |sernav=Yoshioka, Akiko (3 December 2025). &quot;Hybrid Governance with Armed Non-State Actors in a Fragile State: The Case of Iraq and the Kurdistan Region&quot;. }}&lt;/ref&gt;
=== Parêzgehên Herêma Kurdistanê ===
Tenê çar parêzgehên Başûrê Kurdistanê di bin serweriya Herêma Kurdistanê ji çar parêzgeh. Parêzgehên ku ji aliyê Hikûmeta Herêma Kurdistanê têne birêve birin parêzgehên Hewlêrê, Silêmanî, Dihok û Helebçeyê. Navendên bi heman navên parêzgehan navendên îdarî yên parêzgehan e û bi tevahî 26 navçeyan pêk hatine.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.krso.net/ |sernav=Why Choosing the Right Sunscreen Matters for Australia's Reefs {{!}} KRSO |malper=Why Choosing the Right Sunscreen Matters for Australia's Reefs {{!}} KRSO |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;
[[Wêne:Kurdistan Region Governorates.jpg|thumb|Nexşeya parêzgehên Herêma Kurdistanê]]
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=&quot;1&quot; |Parêzgeh
!Nifûs
(2020)
!Qad
(km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;)
|-
| [[Hewlêr (parêzgeh)|Hewlêr]]
| align=&quot;right&quot; |2.932.800
| align=&quot;right&quot; |14.873
|-
| [[Silêmanî (parêzgeh)|Silêmanî]]
| align=&quot;right&quot; |2.250.000
| align=&quot;right&quot; |20.144
|-
| [[Dihok (parêzgeh)|Dihok]]
| align=&quot;right&quot; |1.292.535
| align=&quot;right&quot; |10.956
|-
| [[Helebce (parêzgeh)|Helebce]]
| align=&quot;right&quot; |109.000
| align=&quot;right&quot; |889
|-
! Tevahî 
! align=&quot;right&quot; |6.584.335
! align=&quot;right&quot; |46.862
|}
Di sala 2012an de dabeşkirineke îdarî ya din ê bi navê rêveberiya serbixweji bo parêzgehan hatiye damezrandin. Yekem ji van dabeşên îdarî rêveberiya [[Raparîn]]ê bû ku deverên [[Ranye]] û [[Qeladizê|Qeladiza]] girtiye nav xwe.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://uor.edu.krd/en/history-of-raparin-area/ |sernav=History of Raparin Area |malper=University of Raparin |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt; Ev statû nenavendîbûneke mezintir peyda dike û desthilatê zêdetir dide rayedarên herêmî ku xizmetên giştî baştir bikin. Rêveberiyên serbixwe yên din rêveberiya [[Soran (navçe)|Soran]] û [[Zaxo]] ne ku her du di sala 2021ê de hatine damezrandin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/388679/slug |sernav=PM Barzani decrees establishment of new agricultural directorates in independent administrations |malper=PM Barzani decrees establishment of new agricultural directorates in independent administrations |tarîx=2022-06-13 |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/388443/slug |sernav=PM Barzani decrees establishing general municipality directorate for Raparin |malper=PM Barzani decrees establishing general municipality directorate for Raparin |tarîx=2022-05-23 |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}&lt;/ref&gt;

=== Pêwendiyên derve ===
[[Wêne:President Trump at Davos (49425059701).jpg|thumb|Civîneke serokê Herêma Kurdistanê Nêçîrvan Barzanî û serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald J. Trump di 22ê çileya 2020an li Navenda Kongreyê ya Davosê li Davosê, Swîsreyê]]
Herêma Kurdistanê pêwendiyeke xurt ê derve bi gelek welatên cîhanê re birêve dibe. Herêma Kurdistanê pêwendiyên çêker bi welatên cîran re berdewam dike û bi gelek welatên ewropî re xwedî pêwendiyên baş e.

Dezgeha sereke ya Hikûmeta Herêma Kurdistanê ji bo birêvebirina karûbarên derve, Wezareta Pêwendiyên Derve (WPD) ye. Armancên sereke yên wezaretê ew in ku profîla Herêma Kurdistanê li ser asta cîhanî bilind bike, têkiliyên navneteweyî yên herêmê bi hikûmet û rêxistinên navneteweyî yên cûrbecûr re baştir bike û derfetên karsaziyê yên nû li Herêma Kurdistanê ji aktorên herêmî û navneteweyî re pêşkêş bike.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://investingroup.org/home/ |sernav=Overview: Kurdistan Region of Iraq |malper=Fin-Afford |tarîx=2022-09-28 |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;

Vîzyona siyaseta derve ya Hikûmeta Herêma Kurdistanê rê li ber damezrandina nûnertiyên dîplomatîk ên cûrbecûr li Kurdistanê vekiriye.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Her çiqas Herêma Kurdistanê welatekê deryayî nebe jî siyaseteke derve ya proaktîv dimeşîne ku tê de xurtkirina têkiliyên dîplomatîk ên bi Îran, Tirkiye, Rûsya, Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û Fransayê re heye. Nûnerên dîplomatîk ên 31 welatan li Herêma Kurdistanê heye û di heman demê de Herêma Kurdistanê li 14 welatan xwedî ofîsên nûnertiyê ye. Dezgehên pirneteweyî ku di nav de YE, NY, ICRC, JICA û KOICA hene li Herema Kurdistanê ofîsên xwe vekirine.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
=== Hêz ===
{{Gotara bingehîn|Pêşmerge}}
[[Wêne:Peshmerga Kurdish Army (15020884968).jpg|thumb|Dîmenek ji şervanekî pêşmerge ya Herêma Kurdistanê]]
Ji sala 1991ê vir ve Herêma Kurdistanê ji aliyê hêzên [[Pêşmerge]] ve tê parastin. Ewlhehî û aramiya herêmê ji aliyê Pêşmerge, asayîş û polîsên Herêma Kurdistanê ve tê birêve birin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://repo.uum.edu.my/id/eprint/10401/1/S1.pdf |sernav=Kurdistan Region: A Country Profile }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net/38238638/2015_WPS_Working_Papers.pdf?1738221140=&amp;response-content-disposition=inline%3B+filename%3DUS_Naval_War_College_Women_Peace_and_Sec.pdf&amp;Expires=1770726432&amp;Signature=ebQH0-17rc00MeCuOZzxgYMgOTJfAwxzfjUvQ0Q4tFEyrORlFskBA9rivIt2DYgPJEv~9-CvEvysZsUNX40CswVQo0JJF841XK0yMWoh5Es7Iw8CODRSxt~GBe4U5o12S238diBSuM20ICXFs-V7cf~N2aq5CN6D0JR8hvBl4qDRB9cXjN~9plC3VqCFGPuMlZqo67yUbva44u1pgQWucAKVRIBsfW-6XA1kTXVNZqF21KUS66ivyYOVxaxQg462d-5tuakzsnyUqgdaUFGLmp7ncckohLkX73p96c4C2NPQMnNbJyBqQGQj6b8lrK5yN9E2eHmVDSX1AK6Iq4NOJg__&amp;Key-Pair-Id=APKAJLOHF5GGSLRBV4ZA#page=317 |sernav=THE SUB-CONFLICT BETWEEN ISIL AND THE KURDISH FORCES: WOMEN'S PARTICIPATION BEYOND ARMED STRUGGLE }}&lt;/ref&gt; Li gorî benda 117an a destûra bingehîn a Iraqê ya sala 2005an Herêma Kurdistanê bi hêzên xwe yên ewlehiyê yên navxweyî ku di nav de &quot;polîs, hêzên ewlehiyê û parêzvanên herêmê&quot; hene parastina xwe dike. Hêzên Herêma Kurdistanê bi tevahî ji hêzên Iraqê hêzeke serbixwe xwe ye ku biryarên xwe bi zincîra fermandariya xwe werdigire.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://gppi.net/assets/Gaston__Horvath__van_den_Toorn__Mathieu-Comtois___2017__Literature_Review_of_Local__Regional_or_Sub-State_Defense_Forces_in_Iraq.pdf |sernav=Backgrounder: Literature Review of Local, Regional or Sub-State Defense Forces in Iraq }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Sosnowski |pêşnav=Piotr |tarîx=2019-03-28 |sernav=Rentier economy of the Kurdish region in Iraq as a source of barriers for the regional security sector reform |url=https://securityanddefence.pl/Rentier-economy-of-the-Kurdish-region-in-Iraq-as-a-source-of-barriers-for-the-regional,105429,0,2.html |kovar=Security and Defence Quarterly |ziman=en |cild=23 |hejmar=1 |rr=144–157 |doi=10.35467/sdq/105429 |issn=2300-8741 }}&lt;/ref&gt;

Hêzên Pêşmerge ku hêzeke girêdayê [[Wezareta Pêşmerge]] ye, sereke hêzên leşkerî Herêma Kurdistanê ye. Li gel hêza Pêşmerge, Herêma Kurdistanê xwedî rêzek saziyên ewlehiyê ye ku di nav wan de polîsê Herêma Kurdistanê, ewlehî û îstîxbarata navxweyî ([[Asayîş û Konseya Ewlekariya Herêma Kurdistanê]]), îstîxbarata biyanî ([[Ajansa Parastinê û Zanyariyê ya Herêma Kurdistanê|Parastin]] û [[Zanyarî]]), hêzên cendermeyan ([[Zeravanî]] û [[Hêzên Parastinê û Awarte]]) û [[hêzên dijî-terorê]] û yên taybet ên wekî Daîreya Dijî Terorê, CTG Kurdistan û Hêzên Komando yên Kurdistanê hene.

== Demografî ==
=== Nifûs ===
Li gorî daneyên hêjmara nifûsa sala 2024an, nifûsa Herêma Kurdistanê 6.370.668 kes e Nêzîkî ji %84ê nifûsa Herêma Kurdistanê li deverên bajarî û ji %16 ji nifûsa herêmê jî li deverên gundewarî dijîn. Li Herêma Kurdistanê 1,38 milyon malbata heye û bi navînî serê malbatê 4,3 kes dikeve. Nifûs li gorî zayendê hema hema bi awayekî wekhev dabeşkirî ye û nifûsa herêmê ciwan e ku ji %31,9 di bin 15 salî de û ji %63,07 jî di temenê xebatê de ne. Herêm ji sala 2009an vir ve bi rêjeya ji %2,48 nifûsa herêmê zêde bûye.
{{Bajarên Herêma Kurdistanê}}
{{Çepê paqij bike}}

=== Ziman ===
Herêma Kurdistanê herêmeke pirzimanî ye ku gelek ziman û zaravayên cuda lê herêmê têne axatin. Piraniya nifûsê bi zaravayên cûrbecûr ên kurdî diaxivin ku [[zimanê kurdî]] li gel çend zimanên din yek ji fermî yê herêmê ye. Du zaravayên sereke yên kurdî li herêmê [[Soranî|kurdiya navendî]] (soranî) ku li Hewlêrê û Silêmanî tê axaxtin û [[Kurmancî|kurdiya bakur]] e (kurmancî) ku bi piranî li Dihokê tê axavtin. Di roja îro de nêzîkî hemî nifûsa Herêma Kurdistanê dikarin her du zaravayên sereke biaxivin an jî jê fem bikin.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.krgspain.org/english-language/ |sernav=Gobierno Regional del Kurdistán {{!}}   Language |malper=www.krgspain.org |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;

Ziman û zaravayên din ên kurdî ku ji aliyê civakên wan ve têne axavtin hewramî û kurdiya başûrî ye. Di heman demê de zimanê erebî, neo-aramî (ku di nav de keldanî û suryanî hene), zimanê ermenî û zimanê tirkmenî li herêmê têne axavtin. Hikûmeta Herêma Kurdistanê pirrengiya zimanî pêş dixe û hinek dibistan bi karanîna van zimanên kêmneteweyan wekê navgîniya sereke ya perwerdeyê hatine damezrandin.&lt;ref name=&quot;:4&quot;/&gt; Li gorî qanûna zimanên fermî ya sala 2014an ku ji aliyê Parlamentoya Kurdistanê ve hatiye derxistin, zimanê tirkmenî, suryanî û zimanê ermenî li Herema Kurdistanê ligel zimanê kurdî, zimanên naskirî ne.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://kurdishglobe.krd/kurdistan-a-safe-haven-for-iraqs-minorities/ |sernav=Kurdistan a safe haven for Iraq’s minorities |malper=Kurdishglobe |tarîx=2025-08-18 |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en-US |paşnav= }}&lt;/ref&gt;

=== Dîn ===
Herêma Kurdistanê xwedî nifûseke dînî ya cihêreng e ku ev serdestî bi derketina DAÎŞê ji ber ku endamên gelek komên kêmnetewe reviyan herêmê, hinek zêdetir xurt bûye. Dînê serdest a li Herêma Kurdistanê baweriya îslamê ye ku piraniya niştecihên Herêma Kurdistanê vê dînê dihebînin. Di nav kesên ku baweriya xwe bi dînê îslamê anîne de kurd, tirkmenên Herêma Kurdistanê û ereb hene ku bi piranî wan girêdayî mezheba şafiî ya îslama sunî ne. Her wiha hejmareke hindik ji kurdên yeylî yên şîe yên Herêma Kurdistanê hene.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=http://masaratiraq.org/wp-content/uploads/2013/04/Minorities-in-Iraq.pdf |sernav=&quot;Minorities in Kurdistan: Memory, Identity and Challenges&quot; |malper=masaratiraq.org |roja-gihiştinê=2026-04-06 }}&lt;/ref&gt;

Di heman demê de li Herêma Kurdistanê kesên ku baweriya xwe bi dînê xiristiyanê anîne hene ku di nav wan de asûrî, keldanî, kurd û ermenî hene. Hikûmeta Herêma Kurdistanê hewl dide ku tevlêbûna civakên xiristiyan pêş bixe; wek mînak, hikûmeta Herêma Kurdistanê di sala 2015an de qanûnek derxist ku bi fermî kêmneteweyên dînî biparêze, ji bo avakirina dêr û saziyên perwerdehiyê alikariya darayî peyda kiriye û di sala 2021ê de xweseriyeke berfireh daye Ankawayê ku taxeke Hewlêrê ye ku bi piranî xiristiyanên Herêma Kurdistanê lê dijîn.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/01_Link_Kurdistan_BAMF_laenderreport-68-Irak.pdf |sernav=Länderreport 68 Irak: Die Autonome Region Kurdistan }}&lt;/ref&gt;

Baweriya êzîdî yek ji baweriyên girîng ên Herêma Kurdistanê ye ku li gorî daneyên sala sala 2005an nêzîkî 650.000 kes&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.aina.org/reports/yezidiscpt.pdf |sernav=Kurdistan's Yezidis: A Religious and Ethnic Minority Group Faces Repression and Assimilation |malper=www.aina.org |roja-gihiştinê=2026-04-06 }}&lt;/ref&gt; li Herêma Kurdistanê baweriya xwe dînê êzdêtî anîne.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Nêzîkî 200.000 kes baweriya bi baweriya yarsanî (ehlî heq an kakaî) anîne.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

Di sala 2020an de hatiye ragihandin ku 60 malbatên xwedî baweriya zerdeştî li Herêma Kurdistanê dijîn,&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/382656/slug |sernav=Kurdistan welcomes US State Department report on religious freedom |malper=Kurdistan welcomes US State Department report on religious freedom |tarîx=2020-06-21 |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}&lt;/ref&gt; di heman demê de çavkaniyên din texmîn kirine ku li Herêma Kurdistanê 15.000-30.000 kesên ku baweriya xwe bi dînê zerdeştî tînin hene. Her çiqas hêjmara kesên girêdayî zerdeştê bi awayekê baş diyar nebe jî hatiye texmîn kirin ku ji ber hinek kurd zerdeştîtiyê wekî dînî xwe ya &quot;resen&quot; dibînin û ji neteweperestiya kurdî bandor bûne û piştî wehşetên ku ji aliyê Dewleta Îslamî (DAÎŞ) ve hatine kirin, ji îslamê dûr ketine û baweriya bi dînî zerdeştî anîne.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Yekem perestgeha zerdeştî ya nûjen di îlona sala 2016an de li bajarê Silêmanî yê hatiye vekirin&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.rudaw.net/english/kurdistan/210920163 |sernav=Hopes for Zoroastrianism revival in Kurdistan as first temple opens its doors |malper=www.rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-04-06 }}&lt;/ref&gt; û di heman demê de perestgeheke din jî di sala 2020an de li Hewlêrê hatiye vekirin.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Li herêmê civateke etno-dînî ya biçûk a mandaiyan jî heye. Komeleya neteweyî ya cihûyên ji Kurdistanê li Îsraêlê diyar kirine ku hejmareke kêm ji cihûyên koçber li Herêma Kurdistanê hene lê ti cihû ji civakên cihûyên resen nemane.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://docs.google.com/document/d/1O7JJ_94H8tw8HZq2BUnor2aaSGF-bub_kvAP9ouxQuE/edit?usp=embed_facebook |sernav=2020-11-17 Quadruple communique from the National Association |malper=Google Docs |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=tr }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/use-of-jewish-issue-by-krg-official-may-cause-confusion-and-damage-436499 |sernav=Publicity seeking Kurdish official brings back memories of Jewish Kurd aliya fiasco {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2015-12-07 |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Endamên dînê baha'î jî li Herêma Kurdistanê hatine naskirin.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
=== Koçberî ===
Çalakiyên aborî yên berfireh di navbera Herêma Kurdistanê û Bakurê Kurdistanê û Tirkiyeyê de derfet dane kurdên Bakurê Kurdistanê ku koçê Herêma Kurdistanê bi cih bibin. Rojnameyeke kurdî texmîn kiriye ku di sala 2009an de nêzîkî 50.000 kurdên ji Bakurê Kurdistanê li Herêma Kurdistanê bicih bûne.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=An unusual new friendship |url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2009/02/19/an-unusual-new-friendship |roja-gihiştinê=2026-04-07 |xebat=The Economist |issn=0013-0613 }}&lt;/ref&gt;

Li gorî amarên kanûna sala 2017an, Herêma Kurdistanê malavaniya 1,2 milyon koçberên navxweyî yên iraqî kiriye ku ji ber şerê li dijî Dewleta Îslamî (DAÎŞ) koçberê Herêma Kurdistanê bibûn. Berê sala 2014an nêzîkî 335.000 koçberên navxweyî û penaber li herêmê hebûn û hinek ji van koçberan di sala 2014an de ji ber aloziyên li Rojavayê Kurdiatanê û Sûriyeyê di êrîşên destpêkê ya DAÎŞê gihîştibûn Herêma Kurdistanê.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.rudaw.net/english/middleeast/iraq/220220183 |sernav=Urgent reconstruction needed for returning Iraqi refugees: IOM |malper=www.rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-04-07 }}&lt;/ref&gt;

== Aborî ==
[[Wêne:Empire World Erbil.jpg|thumb|Dîmenek ji herêma Empire World a bajarê Hewlêrê]]
Aboriya Herêma Kurdistanê ji aliyê pîşesaziya petrolê û sektoreke giştî ya mezin ve serdest e ku ji ber vê yekê wekê dewleteke rantîer an jî dewleteke petrolî yên mîna welatên kendavê hatiye binavkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=The Kurdish opening |url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2012/11/03/the-kurdish-opening |roja-gihiştinê=2026-04-07 |xebat=The Economist |issn=0013-0613 }}&lt;/ref&gt; Piştê damezrandina hikumeta xweser, li Herêma Kurdistanê geşbûneke aborî ya bihêz çêbûye ku di navbera salên 2003 û 2006an de, hejmara milyonerên li Silêmanî ji 12 kesan bilindê 2.000 kesan bûye&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://defendamerica.mil/articles/sept2006/a092206pc1.html |sernav=Iraqi President Talabani's Letter to America - DefendAmerica News |malper=defendamerica.mil |roja-gihiştinê=2026-04-07 }}&lt;/ref&gt; û derfetên aborî di navbera salên 2003 û 2005an de nêzîkî 20.000 karker ji deverên din ên Iraqê ji bo kar û xebatê derbasê Herêma Kurdistanê bûne.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Barkey |pêşnav=Henri J. |paşnav2=Laipson |pêşnav2=Ellen |tarîx=2005 |sernav=I raqi K urds and I raq's F uture |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1475-4967.2005.00225.x |kovar=Middle East Policy |ziman=en |cild=12 |hejmar=4 |rr=66–76 |doi=10.1111/j.1475-4967.2005.00225.x |issn=1061-1924 }}&lt;/ref&gt; Ji dawiya salên 2010î vir ve Hikûmeta Herêma Kurdistanê hewl daye ku aboriyê cûrbecûr bike ku xetereyên ji ber girêdayîbûna tenê bi petrolê ve derdikevin kêm bike û lawaziya qeyranên aborî kêm bike.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.18551%2Frjoas.2019-01.48 |sernav=Diversification Of Economy–An Insight into Economic Development with Special Reference to Kurdistan&quot; s Oil Economy and Agriculture Economy }}&lt;/ref&gt;

Li gorî deverên din ên Iraqê, Herêma Kurdistanê xwedî rêjeyên hejariyê ya herî nizm e û xwedî aboriyeke bihêztir e.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/id/wbna30849286 |sernav=Nearly 25 percent of Iraqis live in poverty |malper=NBC News |tarîx=2009-05-20 |roja-gihiştinê=2026-04-07 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Lêbelê bêkarî li Herêma Kurdistanê hê jî zêde ye ku bi taybetî nifûsa ciwanan di dîtina kar û xebatan de zehmetiyan dikişînin. Di navbera salên 2021 û 2022an de rêxistina navneteweyî ya kedê rêjeyên bilind ên bê kariya bi berdewamî yên ji %14-18 ragihandiye&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/@arabstates/@ro-beirut/documents/publication/wcms_850359.pdf |sernav=Kurdistan Labour Force Survey }}&lt;/ref&gt; ku ji ber pandemiya COVID-19 xirabtir bûye û amarên fermî nîşan didin ku rêje di sala 2024an de ku di nav nakokiyên bi hikûmeta Iraqê ya li ser dayîna mûçeyan, ev rêje bilind ê ji %24an bûye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://theinsightinternational.com/iraqi-kurdistan-unemployment-2024-12-24 |sernav=Iraqi Kurdistan unemployment hits 25% amid ongoing salary crisis |malper=The Insight International |tarîx=2024-12-24 |roja-gihiştinê=2026-04-07 |ziman=en-US |paşnav=team |pêşnav=T. I. I. }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.nrttv.com/detail/44198 |sernav=نزیکەى ٢٥٪ى خەڵکى هەرێمى کوردستان بێکارن |malper=nrttv.com |roja-gihiştinê=2026-04-07 |paşnav=Corporation |pêşnav=Nalia }}&lt;/ref&gt; Li gorî texmînan, deynê Herêma Kurdistanê di çileya sala 2016an de gihîştibû 18 milyar dolarên amerîkî.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.al-monitor.com/originals/2016/01/turkey-iraq-kurds-cash-crisis-derail-battle-against-isis.html |sernav=Is the KRG heading for bankruptcy? - AL-MONITOR: The Middle Eastʼs leading independent since 2012 |malper=www.al-monitor.com |roja-gihiştinê=2026-04-07 |ziman=en }}&lt;/ref&gt;
=== Çavkaniyên petrol û mîneralê ===
Li Herêma Kurdistanê nêzîkî 4 milyar bermîl rezervên petrolê yên kivşekirî vedihewîne. Di heman demê de Hikûmeta Herêma Kurdistanê texmîn kiriye ku herêm nêzîkî 45 milyar bermîl (7.2×109 m3) çavkaniyên petrolê ku hê nehatine kivşekirin vedihewîne.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=Iraq Kurds Cabinet Approves Plan for Starting Oil Company |url=http://www.bloomberg.com/news/2014-11-13/iraq-kurds-cabinet-approves-plan-for-starting-oil-company.html |roja-gihiştinê=2026-04-07 |xebat=Bloomberg |ziman=en }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |tarîx=2014-06-13 |sernav=New oil pipeline boosts Iraqi Kurdistan, the region made of three northern provinces |url=https://www.washingtonpost.com/business/new-oil-pipeline-boosts-iraqi-kurdistan-the-region-made-of-three-northern-provinces/2014/06/12/50635600-ef30-11e3-bf76-447a5df6411f_story.html |roja-gihiştinê=2026-04-07 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2014/06/24/world/meast/iraq-kurds-oil-sale |sernav=Destination unknown: Will Kurds use oil to break free from Kurdistan? |malper=CNN |tarîx=2014-06-24 |roja-gihiştinê=2026-04-07 |ziman=en |paşnav=Lister |pêşnav=Tim }}&lt;/ref&gt;

Derxistina hinek rezervên nefta Kurdistanê di sala 2007an de dest pê kiriye. Ji bo ku hilberîna petrolê herêmê di 5 salên pêş de bi qasî pênc caran zêde bike û heta nêzîkî 1 milyon bermîl di rojê de (160,000 m3/d) derîne, Hikûmeta Herêma Kurdistanê şirketên biyanî aniye Kurdistanê ku li 40 deverên nû yên petrolê veberhênanê bikin. Pargîdaniyên girîng ên ku li Herêma Kurdistanê çalak in Exxon, TotalEnergies, Chevron, Talisman Energy, DNO, MOL Group, Genel Energy, Hunt Oil, Gulf Keystone Petroleum, û Marathon Oil e.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.westernzagros.com/wp-content/uploads/2012/12/121126_operator_activity_EXTERNAL.pdf |sernav=Kurdistan Oil and Gas Activity Map |malper=www.westernzagros.com |roja-gihiştinê=2026-04-07 }}&lt;/ref&gt;
== Perwerdehî ==
[[Wêne:University of sulaimani front gate (old campus).jpg|thumb|Dîmenên ji Zanîngeha Silêmanî ku di sala 1968 hatiye vekirin]]
Dibistana navneteweyî ya Şûeyfatê ku yekem dibistana navneteweyî ye ku di sala 2006an de şaxê dibistanê li Herêma Kurdistanê hatine vekiriye. Dibistanên din ên navneteweyî jî hatine vekirin û Dibistanên Navneteweyî yên Brîtanî li Kurdistanê ya herî dawî ne ku hatibû plankirin ku di îlona 2011an de li Silêmaniyê werin vekirin. Li Herêma Kurdistanê li gel zimanê kurdî, bi zimanî îngilîzî, erebî û çend zimanên din ên kêmneteweyan perwerdehî tê dayîn.

Piştê damezrandina rêveberiya otonomî ya Herêma Kurdistanê geşedanên akademîk bi awayekê berbiçav li herêmê pêş ketiye. Li gel zanîngehên heyî gelek zanîngeh taybet û kolej li Herêma Kurdistanê hatine avakirin. Zanîngeha herî kevin ê Herêma Kurdistanê [[Zanîngeha Silêmaniyê]] ye ku di sala 1968an hatiye damezrandin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://univsul.edu.iq/en/history/ |sernav=History |malper=University of Sulaimani |roja-gihiştinê=2026-04-08 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt; Zanîngehên din ên herêmê [[Zanîngeha Selahedînê]], [[Zanîngeha Dihokê]], [[Zanîngeha Zaxoyê]], [[Zanîngeha Koyeyê]], [[Zanîngeha Hewlêrê]], [[Zanîngeha Amerîkî ya Silêmaniyê]], [[Zanîngeha Amerîkî ya Dihokê]], [[Zanîngeha Bijîşkî ya Hewlêrê]], [[Zanîngeha Fransî ya Libnanî]], [[Zanîngeha Cîhanê]], [[Zaningeha Işik]], [[Zanîngeha Zanist û Teknolojiyê ya Komarê]], [[Zanîngeha Soran]], [[Zanîngeha Newrozê]], [[Zanîngeha Pêşveçûna Mirovî]], [[Zanîngeha Polîteknîk a Silêmaniyê]],&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://spu.edu.iq/ku/?page_id=34176 |sernav=دەربارەی زانکۆ |malper=زانکۆی پۆلیتەکنیکی سلێمانی |roja-gihiştinê=2026-04-08 }}&lt;/ref&gt; [[Zanîngeha Zanînê û Zanîngeha Katolîk a Hewlêrê]] ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://cue.edu.krd/about/ |sernav=About CUE }}&lt;/ref&gt;
== Binesazî û veguhastin ==
=== Binesazî ===
Ji ber wêraniyên ku ji ber kampanyayên artêşa Iraqê di bin serokatiya Sedam Huseyîn û rejîmên berê de çêbûne, piraniya binesaziya Herêma Kurdistanê paşketî dimîne. Piştî damezrandina herêma ewle di sala 1991ê de Hikûmeta Herêma Kurdistanê bi projeyên nû ji nû ve avakirina herêmê daye destpêkirin. Heta salên 2000an 4.500 (ji sedî 65ê tevahiya gundan) gundên ku di kampanyayên berê de wêran bûbûn ji nû ve hatine avakirin. Zanyaran ji nû ve avakirina herêmê ku ji aliyê Hikûmeta Herêma Kurdistanê ve hatiye despêkirin ku diviyabû hema hema ji binî ve dest pê bike, wekê serketineke bi nav kirine.
=== Veguhastin ===
[[Wêne:Erbil International Airport entrance.jpg|thumb|Dîmenek ji Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]]
[[Wêne:44929 The Sulayamaniyah International Airport in 2007.jpg|thumb|Dîmenek ji Balafirgeha Navneteweyî ya Celal Talebanî]]
[[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê|Balafirga Navneteweyî ya Hewlêrê]] û [[Balafirgeha Navneteweyî ya Silêmaniyê|Balafirgeha Navnetewî ya Celal Talebanî]] du balafirgehên çalak ên Herêma Kurdistanê ne ku ji gelek welatên biyanî geştên ji derveyê welat têne lidarxistin. Rêyên bejahiyê herî çalak rêya di navbera [[Bakurê Kurdistanê]] û [[Başûrê Kurdistanê]] de ye ku hêsanî bi rêya deriyê sinorê Xabûrê di navbera her du beşên [[Kurdistan]]ê de geşt dikarin werin pêkanîn. Du deriyên sinorê, deriyê sinorê Hacî Omeran û deriyê sînorê Başmegê ku li nêzîkî bajarê Silêmaniyê di navbera Başûrê Kurdistanê û [[Rojhilata Kurdistanê]] de çûn û hatin dikare pêk were. Di heman demê de deriyeke sinorî bi [[Rojavaya Kurdistanê]] re heye ku wekê deriyê sinorê Sêmalka tê zanîn. Ji hundirê Iraqê jî bi rêya bejahî û bi rêya gelek rêyan di navbera Başûrê Kurdistanê û Iraqê de çûn û hatin heye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.upi.com/Energy-News/2008/06/13/Iraq-federal-Kurd-region-oil-chiefs-informally-agree-on-exports/47301213371522/ |sernav=Iraq federal, Kurd region oil chiefs informally agree on exports - UPI.com |malper=UPI |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=en }}&lt;/ref&gt;

Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê û Balafirgeha Navneteweyî ya Silêmaniyê geştên ber bi Rojhilata Navîn û Ewropayê li her du balafirgehan pêk tên. Pargîdaniyên ku rêwî ji her du werdigirin Turkish Airlines, Austrian Airlines, Lufthansa, Etihad, Royal Jordanian, Emirates, Gulf Air, Pegasus Airlines, Egyptair, Middle East Airlines, Fly Baghdad, Atlas Jet, Iraqi Airways, Wizz Air, Flynas û Flydubai ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.flynas.com/en/contact-us/office-locations/ |sernav=Office Locations {{!}} Flynas |malper=flynas.com |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Li Herêma Kurdistanê herî kêm 2 balafirgehên leşkerî hene.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.milaircomms.com/ |sernav=Why Australia's Housing Market Offers Unique Insights for Marketers {{!}} Milair Comms |malper=Why Australia's Housing Market Offers Unique Insights for Marketers {{!}} Milair Comms |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;

Li Başûrê Kurdistanê bi tenê rêyeke hesin heye ku ji bajarê [[Hewlêr]] ber bi [[Kerkûk]], [[Tûzxûrmatû]], [[Celewla]], [[Bakûbayê]] ve diçe [[Bexdayê]]. Di van salên dawîyê da [[dewleta Iraqê]] vê riya hesîn hilweşandiye.

=== Riyên reş û asfalt ===
Ew riyên ku hene jî, ji bo leşkerî û berhemên Kurdistanê ku bikşînin herêma Araban çêkirine. Di herêma Başûr de riyên reş û hesin ên hên girîng û mezin ev in.

# Riya yekem, ji Dihokê dest pê dike ber di Zaxo ve diçe Xabûrê. Ji wir jî diçe Bakurê Kurdistanê.
# Riya duyem, Ji Dihokê diçe [[Elkeş]], [[Mûsil]], [[Kelek]] û [[Hewlêr]]ê.
# Riya sêyem, ji Hewlêrê diçe [[Perdê]], [[Kerkûk]], [[Tûz Xurmatû]], [[Xalîs]] û heta Bexdayê
# Riya çarem, ji Hewlêrê diçe Koyê, Ranya û digihe Qeladizê.
# Riya pêncem, ji Hewlêrê diçe Koyê û Silêmaniyê.
# Riya şeşem, ji Kerkûke diçe [[Çemçemal]] û [[Silêmaniyê]].
# Riya heftem, ji Silêmanîye diçe Çemçemal, Kerkûk, Tûzxûrmatû, Xalîs û Bexdayê.
# Riya heştem jî, ji Kerkûkê diçe Tûzxûrmatû, Xalîs û Bexdayê. Wîlayeta Silêmaniyê, ji Mawet, Sêrdaş, Qeladiz, Herbet, Senger, Pêncûyî, Helepce, Qeredax, Seyidsadiq, Çarte, Dokan, Derbendîxan, Pişder, Bekreçê û Xurmalê pêk tê.

== Çand û huner ==
Çanda Herêma Kurdistanê bi giranî kurdî ye ku bi kevneşopiyên cuda yên bi muzîk, reqs, cil û berg û festîvalan herêmê ji deverên din ên Iraqê cuda dike. Pîrozbahiya salane ya cejna [[Newroz|Nevrozê]] ku wekê sersala kurdî û cejna biharê her sal di 21ê adarê de tê pîrozkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/902021/slug |sernav=Newroz: The Flame of Freedom Igniting Kurdish Identity and Resilience |malper=Newroz: The Flame of Freedom Igniting Kurdish Identity and Resilience |tarîx=2026-03-20 |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}&lt;/ref&gt; Yek ji festîvalên girîng ên Herêma Kurdistanê pirozbahiya [[Newroza Akreyê]] ye ku her sal bi pîrozbahiyeke bêhempa li navçeya [[Akrê|Akreyê]] tê pîrozkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://ilketv.com.tr/akre-nasil-newrozun-baskenti-oldu/ |sernav=Akrê çawa bû paytexta Cejna Newrozê? |malper=İlke TV |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=tr |paşnav=RonseCreative }}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Bajarên Kurdistanê}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Başûrê Kurdistanê| ]]
[[Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1992an de hatine avakirin]]
[[Kategorî:Herêmên xweser]]
[[Kategorî:Kurdistan]]</text>
      <sha1>egrqbe2p9yrpybyi22l5v7sv4jt7qyc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003665</id>
      <parentid>2003664</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:18:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2003665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79917" sha1="8m7vwqe967pmulb6tsy4fns5m92ok5q" xml:space="preserve">{{Ev gotar| di derbarê '''herêma otonom a Kurdistanê''' de ye ku ji aliyê [[Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] ve tê birêve birin. Ji bo devera erdnîgarî ya [[Kurdistan]]ê ji kerema xwe li gotara [[Başûrê Kurdistanê]] binêrin.}}
{{Agahîdank welat2/wîkîdane
| wêneyê nexşe = Kurdistan Region (orthographic projection).svg
|}}
[[Wêne:Iraqi Kurdistan in Iraq (de-facto and disputed hatched).svg|thumb|{{Unbulleted list |style=text-align:left;padding-top:5px;
|{{Legend|#c12838|Herêma Kurdistanê}}
|{{Legend|#a72835|Herêmên nakok}}
|{{Legend |#d0676f|Herêmên xwestin û di bin kontrolê de ne}}
|{{Legend |#dea5a5|Herêmên xwestin}}
|{{Legend |#fefee9|Iraqê mayî}}
}}]]
'''Herêma Kurdistanê'''&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=Şandeke Herêma Kurdistanê serdana Bexdayê dike |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/221120193 |roja-gihiştinê=24 kanûna pêşîn 2019 |xebat=Rûdaw |ziman=ku }}&lt;/ref&gt; herêmeke îdarî ya otonom e ku hinek bajar û parêzgehên herêma [[Başûrê Kurdistanê]] vedigire. Herêma Kurdistanê ji parêzgehên wekê parêzgeha [[Hewlêr (parêzgeh)|Hewlêrê]], parêzgeha [[Silêmanî (parêzgeh)|Silêmaniyê]], parêzgeha [[Dihok (parêzgeh)|Dihokê]] û parêzgeha [[Helebce (parêzgeh)|Helebcê]] pêk hatiye ku ji aliyê [[Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] ve têne birêvebirin. Herêm li rojhilat bi [[Rojhilata Kurdistanê]], li bakur bi [[Bakurê Kurdistanê]] û li rojava jî bi [[Rojavayê Kurdistanê]] re sinor e.

Di seranserê sedsala 20an de kurdên Başûrê Kurdistanê di navbera têkoşîna ji bo otonomiyê û serxwebûna tamem de digeriyan. Di bin rejîma Baasê de, kurd ji aliyê hikûmeta Bexdayê ve rastî erebkirin û kampanyayên qirkirinê hatine.&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Iraqi Kurdistan in Middle Eastern politics |weşanger=Routledge |tarîx=2017 |isbn=978-1-315-46840-2 |cih=London New York |paşnavê-edîtor=Danilovič |pêşnavê-edîtor=Alex }}&lt;/ref&gt; Lêbelê dema ku [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]], [[Keyaniya Yekbûyî]] û [[Fransa]]yê herêmên qedexekirî yên firînê li [[Başûrê Kurdistanê]] ragihandine ku piştî Şerê Kendavê û serhildanên Başûrê Kurdistanê ya 1991ê desthilata hikûmeta Iraqê li deverên Herêma Kurdistanê bi sinor kiriye rêveberiya herêmê hatiye avakirin û herêma xweser di sala 1992an de bi awayekî de facto hatiye avakirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://calhoun.nps.edu/bitstream/handle/10945/9104/unitedstateskurd00lamb.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y |sernav=Calhoun Repository :: Login |malper=calhoun.nps.edu |roja-gihiştinê=2026-04-09 }}&lt;/ref&gt; Piştê ku di sala 2003an de ku rejêma baesê ji desthilatdariyê hate hilweşandin û destûreke federal û demokratîk a Iraqê hatiye pejirandin û Herêma Kurdistanê wekê herêmeke otonom hatiye avakirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.usip.org/publications/2019/07/iraq-timeline-2003-war |sernav=Iraq Timeline: Since the 2003 War |malper=United States Institute of Peace |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=en }}&lt;/ref&gt;

Herêma Kurdistanê bi piranî ji ber bêpariyên ku di salên dawî yên desthilatdariya Sedam Huseyn de li deverên din ên Iraqê û her weha ji tevlêheviya piştî hilweşandina rejîma baes a Sedam Huseyn di [[Şerê Iraqê]] (2003–2011) de ku bandor li herêmê kiribû, rizgar bûye û demokrasiyeke parlamenterî avakiriye û piştê rêveberiya otonom a Herêma Kurdistanê, geşedaneke aborî ya mezin bidest xistiye.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |tarîx=2014-07-03 |sernav=South Kurdistan profile |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-28147263 |roja-gihiştinê=2026-04-09 |xebat=BBC News |ziman=en-GB }}&lt;/ref&gt;

Heya roja îro tevahiya deverên Başûrê Kurdistanê ji rêveberiya Herêma Kurdistanê nehatiye birêvebirin. Bi polîtîkaya erebkirina deverên Başûrê Kurdistanê kurdên ji van deveran ji aliyê rejîma baesê ve hatine derxistin an koçber kirin û heman dever ji aliyê rejîma baesê ve hatiye ereb kirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Point of No Return: Refugees, Rights, and Repatriation |paşnav=Long |pêşnav=Katy |weşanger=OUP Oxford |tarîx=2013-08-29 |isbn=978-0-19-165422-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=K8VoAgAAQBAJ&amp;q=kurdish+refugees+in+turkey+1991&amp;pg=PA107 }}&lt;/ref&gt; Li gel erebkirina herêmê dîsa piraniya gelên van deverên ku wekê deverên bi nakok hatine binavkirin ji kurdan pêk tên. Heta dawiya sedsala 20an ji bo dagirkirina bajar û gundên kurdan nêzîkî 1,5 milyon kurd ji deverên ku di nav de Kerkûk, Musil, Tûzxûrmatû û navendên din hene hatiye koçber kirin û li van herêman ereb hatine bicihkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=Kurds say Iraq's attacks serve as a warning |url=https://www.csmonitor.com/2002/0513/p08s01-wome.html |roja-gihiştinê=2026-04-09 |xebat=Christian Science Monitor |issn=0882-7729 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=Kurdish Refugees Straggle Into Iran, Followed By Tragedy |url=https://apnews.com/2a413a508ec5af132b9cc245172f3f9c |roja-gihiştinê=2026-04-09 |xebat=AP NEWS |ziman=en }}&lt;/ref&gt;

Li gorî wezareta plandanînê hejmara şêniyên Herêma Kurdistanê di sala 2020an de 6.171.083 kes bû û her diçe zêde dibe.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/notfound.html |sernav=Nifûsa Herêma Kurdistanê sala 2040î dê çend be? |malper=www.rudaw.net |roja-gihiştinê=2024-10-23 }}&lt;/ref&gt;

== Dîrok ==
{{Gotara bingehîn|Dîroka Başûrê Kurdistanê}}
=== Pêşdîrok ===
[[Wêne:Shanidar Cave - overview.jpg|thumb|çep|Dîmenek ji Şikefta Şanederê ku nişteciheke dîrokî ya Kurdistanê ye. Li gorî lêkolînên arkeolojîk ên ku li Şanederê hatiye kirin, diroka jiyana mirovahiya li Şikefta Şanederê ji 75.000 salên berê niha vedigere.]]
[[Wêne:111. Part of the wall of Erbil Citadel, Hawler, Erbil Governorate, Iraq.jpg|thumb|çep|Dîmenek ji Keleha Hewlêrê ku dîroka kelehê ji 6000 salên berê niha vedigere]]
Herêma Kurdistanê wekê herêmên din ên [[Kurdistan]]ê yek ji herêmên herî kevin ê cihanê ye ku malavaniya mirovahiyê kiriye.&lt;ref name=&quot;Pomeroy2020&quot;&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Pomeroy |pêşnav=Emma |paşnav2=Bennett |pêşnav2=Paul |paşnav3=Hunt |pêşnav3=Chris O. |paşnav4=Reynolds |pêşnav4=Tim |paşnav5=Farr |pêşnav5=Lucy |paşnav6=Frouin |pêşnav6=Marine |paşnav7=Holman |pêşnav7=James |paşnav8=Lane |pêşnav8=Ross |paşnav9=French |pêşnav9=Charles |paşnav10=Barker |pêşnav10=Graeme |tarîx=2020 |sernav=New Neanderthal remains associated with the ‘flower burial’ at Shanidar Cave |url=https://www.cambridge.org/core/journals/antiquity/article/new-neanderthal-remains-associated-with-the-flower-burial-at-shanidar-cave/E7E94F650FF5488680829048FA72E32A |kovar=Antiquity |ziman=en |cild=94 |hejmar=373 |rr=11–26 |doi=10.15184/aqy.2019.207 |issn=0003-598X }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://historyofkurd.com/english/category/history-of-kurdistan/ancient-history-of-kurdistan/#:~:text=Ancient%20Kurdistan%20(Kardouchoi)%20Southeastern%20Turkey,(406%20BC)%20caused%20Xenophon%20%E2%80%A6 |sernav=Ancient history of Kurdistan – History of Kurdistan |roja-gihiştinê=2026-04-10 }}&lt;/ref&gt; Li gorî delîlên ku di qada arkeolojîk a [[Şaneder|şikefta Şanederê]] de hatiye dîtin dîroka mirovahî ya li Herêma Kurdistanê ji 75 hezar salên berê niha vedigere.&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.cam.ac.uk/stories/shanidar-z-face-revealed |sernav=Revealed: face of 75,000-year-old female Neanderthal from cave where species buried their dead |malper=www.cam.ac.uk |tarîx=2024-05-02 |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Li gorî lêkolînên ku di destpêka salên 2020an de li qada arkeolojîk Şanederê de hatiye kirin de hatiye tesbîtkirin ku dîroka bermahiyên Neandertalan 75.000 sal berê niha ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/meet-shanidar-z-a-75000-year-old-neanderthal-woman-180984284/ |sernav=Meet Shanidar Z, a Neanderthal Woman Who Walked the Earth 75,000 Years Ago |malper=Smithsonian Magazine |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=en |paşnav=Kuta |pêşnav=Sarah }}&lt;/ref&gt;

Herêmê li di dora 7000 {{bz}} de malavaniya çanda Çermo kiriye. Cihê Neolîtîk ê herî kevn ê li Kurdistanê li Hasûnayê ye ku navenda çanda Hassuna ye û dîroka çandê ji 6000 salên {{bz}} vedigere. Mezinahî, cih û dirêjahiya [[keleha Hewlêrê]] kelehê wekê yek ji cihên herî girîng ên Kurdistanê nîşan dide ku xwedî potansiyela beşdarbûnek bingehîn ê di têgihîştina arkeolojîk a herêmê de ye.&lt;ref name=&quot;Kopanias2016&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Archaeology of the Kurdistan Region and Adjacent Regions |paşnav=Kopanias |pêşnav=Konstantinos |weşanger=Archaeopress Publishing Ltd |tarîx=2016-06-23 |isbn=978-1-78491-394-6 |ziman=en |url=https://books.google.com.tr/books?id=BkxmEAAAQBAJ&amp;pg=PA415&amp;dq=Prehistoric+history+of+the+Kurdistan+region&amp;hl=tr&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;source=gb_mobile_search&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjm99PmyeKTAxXBB9sEHV95K0oQ6AF6BAgLEAM#v=onepage&amp;q=Prehistoric%20history%20of%20the%20Kurdistan%20region&amp;f=false |paşnav2=MacGinnis |pêşnav2=John }}&lt;/ref&gt; Lêkolîna rûberî ya berê nîşan daye ku li ser gir bermahiyên ku herî kêm diroka wan ku 6.000 sal berê niha vedigerin hene û dibe ku ev dîrok hê kevintirîn be jî.&lt;ref name=&quot;Kopanias2016&quot; /&gt; Di heman demê de lêkolînên dawî yên li ser nivîsên kevnar ên mîxî yên (MacGinnis 2014) li bajarê [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]], di dîroka Kurdistanê de Hewlêrê wekê ciheke girîng ê dîrokî yên li Kurdistanê destnîşan kiriye.&lt;ref name=&quot;Kopanias2016&quot; /&gt;

Di vê serdemê hatiye dîtin ku dîroka mirovahiyê ya li Herêma Kurdistanê ji 75.000 salên berê niha vedigere.&lt;ref name=&quot;Pomeroy2020&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt; Ev dîrok bi gelemperî wekê serdema paleolîtîkê an 70-75 hezar salên berê niha hatiye belgekirin.&lt;ref name=&quot;Kopanias2016&quot; /&gt; Li nêzîkî keleha Hewlêrê delîlên hebûna mirovî di serdema mezolîtîk de (nêzîkî 13000-8500 {{bz}}) li binê keleha Hewlêrê hatine dîtin.&lt;ref name=&quot;Kopanias2016&quot; /&gt; Hebûna cihên li deştên derdora bajêr ku di serdema Xelefê de (5800-5300 {{bz}}) mirovan lê jiyan kirine, daye nişan dibe ku Hewlêrê malavaniya çanda Xelef ê kiribe.&lt;ref name=&quot;Kopanias2016&quot; /&gt; Perçeyên dîzikên ku di lêkolînên arkeolojîk ên di girê keleha Hewlêrê hatine dîtin nîşan dane ku di serdema Ûbeyd de (5300-4500 {{bz}}) li Hewlêrê niştecihbûneke mirovan hatiye avakirin.&lt;ref name=&quot;Kopanias2016&quot; /&gt;

&quot;[[Dergûşa şaristaniyê]]&quot; têgeheke nûjen e ku ji bo herêmeke berfireh ê [[Kurdistan]]ê jî hatiye bikaranîn ku malavaniya şaristaniya [[sumer]]iyan kiriye.&lt;ref name=&quot;Maisels2005&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Near East: Archaeology in the 'Cradle of Civilization' |paşnav=Maisels |pêşnav=Charles Keith |weşanger=Routledge |tarîx=2005-10-24 |isbn=978-1-134-66469-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=7-KFAgAAQBAJ&amp;pg=PA6 }}&lt;/ref&gt; Şaristaniya sumeriyan, şaristaniyeke herî kevn ê naskirî ye ku di serdema kalkolîtîkê (serdema Ubeyd) de li ser çemên [[Dîcle]] û [[Firat]]ê hatiye avakirin ku du çemên Kurdistanê ne ku ji bakurê Kurdistanê derdikevin û ber bi rojava û başûrê Kurdistanê ve diherikin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Bibliographie |paşnav=Daoudy |pêşnav=Marwa |weşanger=CNRS Éditions |tarîx=2005 |rr=215–244 |isbn=978-2-271-07815-5 |cih=Paris |url=https://doi.org/10.4000/books.editionscnrs.2461 }}&lt;/ref&gt; Kurdistan cihê ku yekem pergala nivîsandinê ya cîhanê ya naskirî ye ku di dawiya hezarsala 4ê {{bz}} de derketiye holê. Di heman demê de sumerî yekem netewe bûn ku çerxan bikar anîne û [[bajardewlet]]an ava kirine. Nivîsên wan, delîlên yekem ên naskirî yên matematîk (bîrkarî), astronomî, astrolojî, qanûna nivîskî, bijîşkî û dîn û baweriyên rêxistinkirî tomar kirine.&lt;ref name=&quot;Maisels2005&quot; /&gt;

=== Serdema kevnar ===
[[Wêne:Near East 600BC.svg|thumb|Li dora 600 berî zayînê nexşeya [[Rojhilata Nêzîk]] ku Medyayê nîşan dide]]
Di Serdema destpêkê û serdema navîn a bronzê de herêm ji aliyê erdnîgarî ve wekê Subartu hatiye naskirin û ligel gûtî û lûlûbiyan, sûbariyên ku bi zimanê hûrî diaxivin ve li herêmê bicih bûne. Di sala 2200 ê {{bz}} de herêm ji aliyê Naram-Sin ê akadî ve hatiye dagirkirin û carek din dîsa di sala 2150 yê {{bz}} de ji aliyê gûtiyan ve ku gelê xwemaliyên herêmê bûn, hatiye rizgarkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Akkad: The First World Empire : Structure, Ideology, Traditions |paşnav=Liverani |pêşnav=Mario |weşanger=Sargon |tarîx=1993 |isbn=978-88-11-20468-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=CHYMAQAAMAAJ&amp;q=naram+sin+subartu }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/11510264/Ur%20etal%202013%20EPAS%20Iraq.pdf |sernav=Ancient Cities and Landscapes in the Kurdistan Region: The Erbil Plain Archaeological Survey 2012 Season |malper=dash.harvard.edu |roja-gihiştinê=2026-04-09 }}&lt;/ref&gt;

[[Împeratoriya Med]]an ku di navbera sedsalên 7ê {{bz}} heya nivê sedsala û 6ê {{bz}} (700 {{bz}} – 550 {{bz}}) li ser erdnîgariyeke berfireh ê ku li hemî herêmên [[Kurdistan]]ê, [[Îran]] û hinek deverên [[Anatolya]]yê di nav de bû li seranserê axa [[Medya (herêm)|Medyayê]] hikûm kiriye. Di serdema kevnar de Herêma Kurdistanê yek ji herêmên Kurdistanê bû ku di navbera salên 624-550 {{bz}} de ji aliyê [[Împeratoriya Med|Împaratoriya Medan]] ve ku împeratoriyeke [[kurd]] bû,&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Geschichte des Artachsir i Papakan aus dem Pehlewi uebersetzt |paşnav=Theodor Noldeke |ziman=de |url=http://archive.org/details/GeschichteDesArtachsirIPapakanAusDemPehlewiUebersetzt }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Kârnâmê î Artakhshîr î Pâpakân: being the oldest surviving records of the Zoroastrian emperor Ardashîr Bâbakân, the founder of the Sâsânian dynasty in Irân ; the original Pahlavi text edited for the first time with a trans-literation in Roman characters, translation into the English and Gujerati languages, with explanatory and philological notes, an introduction, and appendices |paşnav=Sanjānā |pêşnav=Dārāb Peshotan |weşanger=Printed at the Education Society's Steam Press |tarîx=1896 |ziman=en |url=https://books.google.iq/books?id=NMwzAQAAMAAJ&amp;pg=PA22&amp;dq=The+K%C3%A2rn%C3%A2m%C3%AA+%C3%AE+Artakhsh%C3%AEr+%C3%AE+P%C3%A2pak%C3%A2n+median+king+of+the+kurds&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwizo5fBx8HuAhVGZMAKHUViDnAQ6AEwAHoECAYQAg#v=onepage&amp;q&amp;f=false }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://search.worldcat.org/title/946967827 |sernav=The medieval reception of the Shahnama as a mirror for princes {{!}} WorldCat.org |malper=search.worldcat.org |roja-gihiştinê=2026-04-11 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; hatiye birêvebirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Karname I Artakshir I Papakan : being the oldest surviving records of the Zeroastrian emperor Ardashir Babakan |paşnav=Sanjana |pêşnav=Darab Dastur Peshotan |weşanger=Education Society Steam Press, Bombay |tarîx=1896 |url=http://archive.org/details/dli.ministry.15864 }}&lt;/ref&gt;

=== Serdema navîn ===
Heta sedsala 7ê {{bz}} herêm ji aliyê [[Împeratoriya Sasanî|împeratoriya sasaniyan]] ve hatiye birêvebirin. Piştre di heman sedsalê de (sedsala 7ê {{bz}}) bi hinceta belavbûna [[îslam]]ê herêm rastî gelek êrîşên ereban hatiye bajarê [[Kerkûk]]ê, [[Hewlêr (paytext)|Hewlêr]] û hinek deverên Herêma Kurdistanê ji aliyê ereban ve hatiye dagirkirin.

Di sedsala 9an de Hewlêr ji aliyê [[Xanedana Hezbanî|xanedana hezbaniyan]] ve hatiye parastin û herêm ji aliyê hezbaniyan ve hatiye birêvebirin. Herêma Kurdistanê yek ji wan deveran e ku piştê sedsala 10an bi caran rastî êrîşan hatiye û di encama van êrîşan de bi caran hatiye dagirkirin. Di heman demê de di sedsala 13an de wekê dever û herêmên din ên li gelek deverên din ên [[Kurdistan]]ê û herêmên li [[Rojhilata Navîn]], Herêma Kurdistanê jî ji [[mongol]]an ve hatiye dagirkirin û bajar ên herêmê û keleha Hewlêrê ji aliyê mongolan ve hatiye şelandin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.journals.uchicago.edu/action/cookieAbsent |sernav=University of Chicago Press Journals: Cookie absent |malper=RCNi Company Limited |roja-gihiştinê=2026-04-11 |ziman=en |doi=10.1086/372531 }}&lt;/ref&gt; Berê ku mongol herêmê dagir bikin di sala 1258an de [[Bexda]]yê dagir dikin û piştê ketina Bexdayê ji bo dagirkirina Kurdistanê berê xwe dane Hewlêrê.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://kar.zcu.cz/ovp/data/blob.php?table=internet_list&amp;name=FileName&amp;type=FileType&amp;file=Data&amp;id=IDInternet&amp;idname=200 |sernav=Research of the Arbil Citadel, Kurdistan, First Season |malper=kar.zcu.cz |roja-gihiştinê=2026-04-11 }}&lt;/ref&gt; Keleha Hewlêrê li dijî dorpêç kirin û êrîşên mongolan şeş meh berxwe dide û piştê berxwedana şeş mehan keleh ji aliyê mongolan ve tê dagirkirin.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

Di sedsala 10an de careke din dîsa Kerkûk û deverên din ên Herêma Kurdistanê ji aliyê kurdan ve hatiye rizgarkirin, Kerkukê û deverên derdora Kerkûkê ji sala 1014an heya 1120an ji aliyê kurdên hesenweyhî û kurdên enazîdî ve hatiye birêvebirin. Piştre bajêr ji aliyê tirkên selçûqî ve hatiye kontrolkirin û çend salan bajêr û dever di bin kontrola selçûqiyan dimîne.

=== Serdema nûjen a despêkê ===
==== Mîrektiya Soran (1399 - 1836) ====
[[Wêne:Soran Emirate (1832-1835).png|thumb|çep|Nexşeya Mîrektiya Soran]]
Di serdema nûjen a despêkê de Herêma Kurdistanê wekê ciheke stratejîk, di navenda şerên di navbera osmanî û sefewiyan de maye. Her çiqas di vê serdemê de Herêma Kurdistanê di navbera şerên her du aliyan bimîne jî û hinek caran ji aliyê van hêzan were kontrol kirin jî di dîrokên cûda de ji aliyê reveberiya [[Mîrektiya Soran]] (d. 1399 – 1836)&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Mariscotti |pêşnav=Cathlyn |tarîx=1997 |sernav=A Modern History of the Kurds |url=https://doi.org/10.1080/03612759.1997.9952739 |kovar=History: Reviews of New Books |cild=25 |hejmar=2 |rr=84–85 |doi=10.1080/03612759.1997.9952739 |issn=0361-2759 }}&lt;/ref&gt; hatiye birêvebirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/krd_slvd.html |sernav=Kurdistan: Short-lived independent states |malper=www.crwflags.com |roja-gihiştinê=2026-04-18 }}&lt;/ref&gt;

Di navbera sedsala 13 û sedsala 19an de yek ji desthilatên Herêma Kurdistanê Mîrektiya Soran bû ku demek dirêj li herêmeke berfireh ê Kurdistanê birêve biriye û yek ji mîrekiyên herî girîng û herî bi hêzê dîroka Kurdistanê ye. Rêveberê herî bi hêz ê mîrektiyê [[Mîr Muhemmed Paşa]] bû ku di serdema wî de (di sedsala 19an de) gihîştiye bilindeya desthilatdariya xwe ya herî bi hêz.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://e-space.mmu.ac.uk/326242/1/Sharameen%20Ebraheem%2007977278%20phd%202013-1.pdf |sernav=The Impact of Architectural Identity on Nation Branding: The Case Study of South Kurdistan. }}&lt;/ref&gt; Paytexta Mîrektiya Soran navçeya [[Rewandiz]]ê bû ku niha yek ji navçeyên bi ser [[Hewlêr (parêzgeh)|parêzgeha Hewlêrê]] ve ye. Mîrektiya Soran herêmeke berfireh ê [[Kurdistan]]ê birêve biriye. Bajarên girîng ên Kurdistanê ku ji aliyê mîrektiyê ve hatine birêvebirin bajarên wekê [[Sêrt]], [[Mêrdîn (bajar)|Mêrdîn]], [[Qamişlo]], [[Dihok]], [[Mûsil]], [[Hewlêr (paytext)|Hewlêr]], [[Kerkûk]] û bajarê [[Silêmanî (bajar)|Silêmanî]] bû.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Bedirxan, Begê Cizîra Botan: Salên Berxwedan û Serhildanê |paşnav=Kardam |pêşnav=Ahmet |weşanger=Dipnot |tarîx=2011 |ziman=tr |url=https://books.google.com.tr/books/about/Cizre_Botan_Beyi_Bedirhan.html?id=ffDFzQEACAAJ&amp;redir_esc=y }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Hakan |pêşnav=Sinan |tarîx=2007-01-01 |sernav=Kurd û Berxwedana Kurdan di Belgeyên Arşîvên Osmanî de (1817-1867) |url=https://www.academia.edu/96986747/Osmanl%C4%B1_Ar%C5%9Fiv_Belgelerinde_K%C3%BCrtler_ve_K%C3%BCrt_Direni%C5%9Fleri_1817_1867_ |kovar=Doz Yayınları }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Archival Document Collection Codes from the Başbakanlik Arşivi (Bbk)/Ottoman Prime Ministry Archives |weşanger=I.B.Tauris |tarîx=2015 |isbn=978-1-78076-852-6 |url=https://doi.org/10.5040/9780755693351.0008 }}&lt;/ref&gt;

=== Serdema nûjen ===
==== Mîrektiya Babanan (1649 – 1850) ====
[[Mîrektiya Baban]] a Kurdistanê di navbera sedsalên 16an û 19an de li devereke berfireh ê [[Başûrê Kurdistanê]] û li [[Rojhilata Kurdistanê]] serwerî kiriye ku demek dirêj rêveberiya xwe parastine.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.iranicaonline.org/articles/baban-2/ |sernav=BĀBĀN |malper=Encyclopaedia Iranica |roja-gihiştinê=2026-04-18 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt; Mîrektî li devera [[Pijdarê]] [[Feqî Ehmed]] (rêv. 1649-1670) ve hatiye damezrandin û di sedsala 17an de pêş ketiye. Di dema avakirina mîrektiyê paytexta mîrektiyê navçeya [[Qeladizê]] bû û piştre jî di sala 1784an de bajarê Silêmanî ji aliyê [[Îbrahîm Paşayê Baban]] ve hatiye avakirin û paytexta mîrektiyê derbasê bajarê Silêmaniyê bûye. Mîrektiya Baban bikaranîna [[Soranî|kurdiya soranî]] di nav nivîskarên wêjeyî yên herêmî de teşwîq kiriye û mêrektî di warê pêşketina xwe yê [[wêjeya kurdî]] hatiye zanîn.&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;

Herêma Kurdistanê heya sedsala 18an ji aliyê Mîrektiya Babanan ve hatiye birêvebirin û Herêma Kurdistanê serweriya mîrektiyê heya sala 1850an berdewam kiriye. Di heyema rêveberiya Babanan de, bi taybetî di sedsalên 18 û 19an de li navenda mîrektiyê li bajarê Silêmanî bû Herêma Kurdistanê serdemeke zêrîn a siyasî û çandî derbas kiriye.&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;

==== Hewlên destpêka ji bo serxwebûnê (1923 – 1975) ====
{{Gotara bingehîn|Dewleta Kurd (1918-1919)}}
[[Wêne: Mosul Vilayet, Ottoman Empire (1900).svg|thumb|Kurdistana Berzenci di sala 1918]]
Bi hilweşîna [[Împeratoriya Osmanî]]yan ku di meha çirî ya sala 1918an de hilweşiyaye û berî ku Iraq di sala 1923an de bibe dewleteke serbixwe, kurdên Başûrê Kurdistanê bi serhildanên Mehmûd Berzencî têkoşîna xwe ya serxwebûnê li dijî Iraq a di bin kontrola Brîtanî de daye destpêkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Kurdish Nationalism on Stage: Performance, Politics and Resistance in Iraq |paşnav=Rostami |pêşnav=Mari R. |weşanger=I. B. Tauris &amp; Company, Limited |tarîx=2019 |isbn=978-1-78831-870-9 |cih=London |series=Kurdish Studies }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Kurds Divided |paşnav=O’Ballance |pêşnav=Edgar |weşanger=Palgrave Macmillan UK |tarîx=1996 |rr=12–20 |isbn=978-1-349-39576-7 |cih=London |url=https://doi.org/10.1057/9780230377424_2 }}&lt;/ref&gt; Bi hilweşîna osmaniyan re Mehmûd Berzencî hewl daye ku ji osmaniyan veqete û herêmeke xweser a kurdî di bin çavdêriya Brîtanyayê de ava bike. Berzencî ji aliyê konseya esilzadeyên kurd ên li herêma Silêmaniyê ve wekî serokê hikûmetê hatiye hilbijartin. Dema ku di 25ê cotmeha sala 1918an de leşkerên îngilîz derbasê Kerkûkê dibin Berzencî ber bi deverên di bin kontrola osmanî de diçe û van deveran kontrol dike û soza dilsoziya xwe dide Brîtanyayê.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.qdl.qa/en/archive/81055/vdc_100049244985.0x00008a |sernav='HISTORY OF THE GREAT WAR BASED ON OFFICIAL DOCUMENTS. THE CAMPAIGN IN MESOPOTAMIA 1914-1918. VOLUME IV.' [‎166v] (337/540) |malper=Qatar Digital Library |tarîx=2016-10-07 |roja-gihiştinê=2026-04-18 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Herêmên din ên Kurdistanê wekê Ranye û Koy Sanjaq bi awayê serxwebûna xwe ragehandine.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=http://etheses.lse.ac.uk/2625/1/U615574.pdf |sernav=Britain's Policy Towards The Kurdish Question, 1915-1923 }}&lt;/ref&gt;

Mehmûd Berzencî ji aliyê Brîtanyayê ve wekê waliyê Herêma B hatiye erkdar kirin ku ji başûrê Çemê Zap a Biçûk heta sinorê kevin ê osmanî û farisî dirêj dibû.&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt; Berzencî hewl daye ku bandora xwe li derveyî herêma diyarkirî berfireh bike û ji bo dabînkirina mûçeyên leşkerên xwe û ji bo alîkariya başbûna ji wêraniyên şer, subvansiyonên brîtanî bi kar aniye. Berzencî hêvî dikir ku bi wergirtina dilsoziya serokê eşîran bingeha desthilatdariya xwe xurt bike.&lt;ref name=&quot;McDowall1997&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A Modern History of the Kurds |paşnav=McDowall |pêşnav=David |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=1997 |isbn=978-1-86064-185-5 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=xpefAAAAMAAJ }}&lt;/ref&gt; Ev yek bû sedema xirabûna pêwendiyên bi Brîtaniyayê re û di encamê de bibû sedema nakokî û şerên di navbeyna Berzencî û hêzên Brîtanyayê.&lt;ref name=&quot;McDowall1997&quot; /&gt;

Digel astengî û êrîşên li dijî kurdan ku di dîrokên cihêreng de ku ji aliyê hêzên cihêreng ve pêk hatiye, têkoşîna kurdan berdewam kiriye ku Mistefa Barzanî di destpêka salên 1920an de ji bo doza neteweperwer a kurd gav bi gav pêş ketiye û di şerên [[Başûrê Kurdistanê]] û Iraqê ku di sedsala 20an de qewimiye, bûye xwedî roleke girîng. Di sala 1943an de Mistefa Barzanî li dijî herêmên di bin kontrola hêzên Iraqê û bi serdegirtina qereqolên polîsên Iraqê ku li Kurdistanê bicih bibûn kiriye. Hikûmeta [[Bexda]]yê ji bo êrîşên li dijî kurdan 30.000 leşker dişîne [[Kurdistan]]ê. Ji ber êrîşan li ser Herêma Kurdistanê serokatiya kurdên Başûrê Kurdistanê neçar dimîne ku di sala 1945an de derbasê [[Rojhilata Kurdistanê]] bibin. Li [[Rojhilata Kurdistanê]] [[Mistefa Barzanî]] [[Partiya Demokrat a Kurdistanê]] damezrandiye.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Iraq in the Twenty-First Century: Regime Change and the Making of a Failed State |paşnav=Ismael |pêşnav=Tareq Y. |weşanger=Taylor and Francis |tarîx=2015 |isbn=978-1-317-56759-2 |cih=Hoboken |series=Durham Modern Middle East and Islamic World Series }}&lt;/ref&gt;

Ji sala 1961ê heta 1970an şerê yekem ê Iraqê û hêzên kurd berdewam kiriye ku di encamê vê şerê de [[Peymana Xweseriyê 1970|peymana otonomiya kurdî]] hatiye îmzekirin. Lê belê hikûmeta erebî ya Îraqê li gel peymana otonomiya kurdî li herêmên kurdî dest bi paqijkirina etnîkî kiriye ku dest dayne li deverên Herêma Kurdistanê ku li gorî rêjeya hêjmara nifûsê dihatin diyarkirin.&lt;ref name=&quot;:11&quot;/&gt; Paqijkirina etnîkî yên li deverên Kurdistanê ji bo vê peyamê dibe sedema nebaweriyê ku di encamê di navbera salên 1974 û 1975an de dibe sedema sedema şerê duyem ê Iraqê û hêzên kurd ku ev şer ji bo hêzên kurd dibe sedema şikestineke giran û di encama vê şikestinê de hêzên kurd neçar dimînin ku careke din dîsa vekişin Rojhilata Kurdistanê.
==== Otonomiya Herêma Kurdistanê (1992–2009) ====
[[Wêne:Shar Park, Hawler, Erbil Governorate, Iraq.jpg|thumb|çep|Dîmenek ji Şehrpark a Hewlêrê ku bajêr piştê rêveberiya kurd pêşketineke girîng bidest xistiye]]
[[Wêne:Slemanijpg.jpg|thumb|çep|Dîmenek bajarê Silêmanî ku yek bajarên mezin ê Herêma Kurdistanê ye.]]
Piştê [[Şerê Kendavê 1991|şerê kendavê ya yekem]] rejêma baesê di sala 1991ê de ji bo komkujiyên nû berê dide Kurdistanê ku di encama van êrîşan de bi milyonan mirov ber bi sinorên Bakurê Kurdistanê û Rojhilata Kurdistanê ve herikîne.&lt;ref name=&quot;Long2013&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Point of No Return: Refugees, Rights, and Repatriation |paşnav=Long |pêşnav=Katy |weşanger=OUP Oxford |tarîx=2013-08-29 |isbn=978-0-19-165422-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=K8VoAgAAQBAJ&amp;q=kurdish+refugees+in+turkey+1991&amp;pg=PA107}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.voanews.com/a/turkey-concerned-at-growing-numbers-of-syrian-refugees-142346395/180465.html |sernav=Turkey Concerned at Growing Number of Syrian Refugees |malper=Voice of America |tarîx=2012-03-11 |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; Hatiye diyarkirin ku di dema vê koçberiyê 1.500 kurd ji ber sermayê di rê de jiyana jidest dane.&lt;ref name=&quot;Long2013&quot; /&gt; Ji bo pêşîgirtina li vê [[krîza mirovî]] û parastina kurdan [[Neteweyên Yekbûyî]] (NY) [[Biryara 688an a Neteweyên Yekbûyî|biryara 688]] pejirandiye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://digitallibrary.un.org/search?f1=author&amp;as=1&amp;sf=title&amp;so=a&amp;rm=&amp;m1=e&amp;p1=UN.+Security+Council+(46th+year+:+1991)&amp;ln=en |sernav=Resolution 688 (1991) / adopted by the Security Council at its 2982nd meeting, on 5 April 1991. |malper=digitallibrary.un.org |roja-gihiştinê=2026-04-19}}&lt;/ref&gt; Piştê vê biryarê [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|Dewletên Yekbuyî yên Amerîkayê]], [[Keyaniya Yekbûyî]] û [[Fransa]]yê li bakurê hêlîpan a 36em qedexekirina firînê ragihandine ku bi vê awayê kurd ji komkujî û êrîşên hewayî yên rejîma baesê hatine parastin.

Piştê vekişîna hêzên rejêma baesê otonomiya Herêma Kurdistanê hatiye ragihandin û di 19ê gulana sala 1992an de [[Hilbijartina Parlamena Herêma Kurdistanê, 1992|yekem hilbijartinên]] [[Parlamena Kurdistanê|Parlamentoya Kurdistanê]] ya demokratîk hatiye lidarxistin.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.parliament.krd/english/about-parliament/history-of-parliament/ |sernav=History of Parliament |malper=Kurdistan Parliament - Iraq |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; Di vê hilbijartinê de nêzîkî milyonek hilbijêran li seranserê herêmê dengên xwe dane ku beşdarbûna vê hilbijartinê nîşana herî xurt a xwesteka wan a ji bo avakirina nîzameke siyasî ya nû yê li Herêma Kurdistanê bû. [[Partiya Demokrat a Kurdistanê]] (PDK) û [[Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê|Yekîtiya Niştimaniya Kurdistanê]] (YNK) piraniya dengan bi dest xistine û hikûmetek parvekirina desthilatdariyê ava kirine&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt; ku wekê hevpeymaniya &quot;pêncî-pêncî&quot; (50/50) hatibû zanîn. Bi vê hilbijartinê ji meqamên wezîran bigire heta kadroyên hikûmeta herêmî, her meqam bi awayekî wekhev di navbera her du partiyên Herêma Kurdistanê de hatibû dabeşkirin.&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt;

Di navbera salên 1994 û 1998an de ji ber nakokiyên li ser parvekirina dahatê û kontrola îdarî şerê dramatîk a birakujiyê di navbera partiyên siyasiyên Herêma Kurdistanê KDP û YNKê de rû daye. Di vê pêvajoyê de Herêma Kurdistanê bi du deverên îdarî hatiye dabeş kirin yek ku deverek parêzgeha [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] (KDP) û devera din jî parêzgeha Silêmaniyê (YNK) bûne navendên partiyên siyasiyên Herêma Kurdistanê. Piştre di sala 1998an de ev nakokî bi peymana [[Washington (parêzgeh)|Washingtonê]] (1998) bi navbeynkariya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê, di navbera [[Mesûd Barzanî]] û [[Celal Talebanî]] de peymanek aştiyê hatiye çêkirin ku bi fermî şerên birakujiyê bi dawî bûye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/kurdish-agreement-signals-new-us-commitment |sernav=Kurdish Agreement Signals New U.S. Commitment {{!}} The Washington Institute |malper=www.washingtoninstitute.org |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=en}}&lt;/ref&gt;

Piştê destwerdana [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ya Iraqê ku di sala 2003an de li dijî rejîma baes a Sedam Huseyn pêk hatibû,&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.history.com/articles/persian-gulf-war |sernav=Persian Gulf War: Dates &amp; Operation Desert Storm - HISTORY |malper=HISTORY |tarîx=2009-11-09 |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}&lt;/ref&gt; rewş û statuya Herêma Kurdistanê bi tevahî hatiye guhertin. Piştê [[Şerê Iraqê|Şerê Iraq û DYAyê]], bi destûra bingehîn ê nû yê Iraqê ya sala 2005 Herêma Kurdistanê bi fermî wekê herêmeke federe hatiye nas kirin. Di çarçoveya destûra nû de [[zimanê kurdî]] li kêleka [[zimanê erebî]] wekê zimanê fermî ya Iraqê hatiye qebûlkirin. Di sala 2006an de di çarçoveya pêvajoya &quot;yekgirtinê&quot; rêveberiyên cuda yên li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] û li [[Silêmanî (bajar)|Silêmaniyê]] di bin hikûmetek yekgirtî de hatine yek kirin û [[Nêçîrvan Barzanî]] bûye yekem serokwezîrê hikûmeta yekgirtî ya Herêma Kurdistanê.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://gov.krd/boi-en/why-kurdistan/region/facts-figures/ |sernav=Region {{!}} Facts &amp; Figures |malper=Kurdistan Regional Government |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=en}}&lt;/ref&gt;

Di navbera salên 2006 û 2009an de Herêma Kurdistanê di bin desthilatiya Hikûmeta Herêma Kurdistanê de pêşketinên girîng ên siyasî û aborî bidestxistiye. Di salan li bajarên mezin ên Herêma Kurdistanê gelek avahiyên bilind hatine avakirin û herêm pêşketineke aborî ya berbiçav bidest xistiye ku ev sal wekê destpêka &quot;serdema zêrîn&quot; Herêma Kurdistanê hatine binavkirin.&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.institutkurde.org/info/iraqi-kurdistan-does-independence-beckon--1189163374 |sernav=Iraqi Kurdistan : Does independence beckon ? |malper=Institutkurde.org |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=fr}}&lt;/ref&gt; Di van salan de li bajarên wekê Hewlêr û Silêmaniyê, projeyên mîmarî yên modern, avahiyên bilind û navendên danûstandinê hatine avakirin û bajaran bi awayekê bilez pêşçûnên nûjen bidest xistine.&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt;
==== Şerê li dijî DAIŞê (2014–2017) ====
[[Wêne:Peshmerga Kurdish Army (15267333592).jpg|thumb|Dîmenek ji operasyona hêzên (Pêşmerge) Herêma Kurdistanê ku di sala 2014an de li dijî DAIŞê hatibû destpêkirin]]
Herêma Kurdistanê yek ji wan deveran bû ku rastê êrîşên DAIŞê hatibû. Di heyama beriya dagirkirina Iraqê ji aliyê DAÎŞê ve ku di hezîrana sala 2014an de pêk hatibû, pêwendiyên Herêma Kurdistanê bi bi Iraqê re di rewşek baş de nebû û di dema şerê li dijî DAÎŞê re xirabtir bibû.

Pêşketina DAIŞê ber bi Hewlêrê ve û êrîşa DAÎŞê li ser herêma Şingalê bûye sedema krîza mirovî.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://ihd.org.tr/en/ihd-statement-on-the-yazidi-genocide/ |sernav=IHD STATEMENT ON THE YAZIDI GENOCIDE – İHD |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt; Di encamê de li Şingalê li dijî êzîdiyan komkujî û gelek dîlgirtin diqewime.&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://freeyezidi.org/yezidi-genocide-2014/ |sernav=Yezidi Genocide 2014 – Free Yezidi Foundation |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=en-US}}&lt;/ref&gt; Bi hezar kurdên êzîdî berê xwe dabûn çiyayê Şingalê ku xwe ji komkujiya DAIŞê xilas bikin.&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; Di encama encama êrîşan de gerîlayên Partiya Karkerên Kurdistanê ku di wî demê de derbasê Herêma Kurdistanê bibûn ji bo gelên ku ji Şingalê direvin rastî êrîşan neyê li çiyayê Şingalê korîdoreke mirovî avakiribû. Ev krîza mirovî bûye sedema destwerdana civaka navneteweyî û koalîsyona bi pêşengiya Amerîkayê ku bi êrîşên hewayî li Şingalê êrîşê DAÎŞê bikin.

Dema ku hêzên Iraqê ji ber êrîşên DAÎŞê direvin û ji bajarên Başûrê Kurdistanê bajarê wekê Mûsil, Kerkuk, Xaneqîn, Celewla û Başîqayê vekişiyan Herêma Kurdistanê neçar dimîne ku di eniyeke bi qasê dirêjahiya 1000 kîlometre li dijî êrîşên DAÎŞê Herêma Kurdistanê biparêze. Bajarên Başûrê Kurdistanê ku di nav van bajaran de Kerkûk, Xaneqîn, Celewla, Başîqa, Şingal hebûn aliyê DAÎŞê ve hatibûn dagirkirin.

Piştê demek dirêj ê şerê Herêma Kurdistanê ku li dijî DAIŞê hatibû berdewam kirin bajarên wekê Kerkûk, Xaneqîn, Celewla, Başîqa, Şingal û Mexmûr, ji aliyê gerîla û pêşmergeyên Kurdistanê ve ji DAÎŞê hatibûn rizgarkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |tarîx=2017-10-18 |sernav=Iraq takes disputed areas as Kurds 'withdraw to 2014 lines' |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-41663350 |roja-gihiştinê=2026-04-19 |xebat=BBC News |ziman=en-GB}}&lt;/ref&gt;

== Erdnîgarî ==
=== Herêm û sinor ===
[[Wêne:Iraq great zab.png|thumb|Geliyek li bakurê herêmê ku ava Zap a Mezin di nav de diherike]]
Herêma Kurdistanê li herêmeke li [[Başûrê Kurdistanê]] ye ku Li rojhilat bi Rojhilata Kurdistanê, li bakur bi [[Bakurê Kurdistanê]] re û li rojava jî bi [[Rojavaya Kurdistanê|Rojavayê Kurdiatanê]] re sinor e. Ev herêm piraniya Başûrê Kurdistanê digire nav xwe ku ev herêm beşa herî başûrê herêma erdnîgarî ya [[Kurdistan]]ê ye. Herêm di navbera [[hêlîpan]]ên bakur 34° û 38°N û [[hêlîlar]]ên rojhilat 41° û 47°E de ye. Piraniya beşên bakur û bakurê rojhilat ên herêmê çiyayî ne, nemaze deverên ku bi Bakurê Kurdistanê û bi Rojhilata Kurdistanê re sinor in deverên çiyayî yên Herêma Kurdistanê ne. Herêm xwedî çend çiyayên bilind û rêzeçiyayan e. Deverên din ên herêmê gir û deşt in ku beşên navendî û beşên herî başûrê herêmê pêk tînin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.krgspain.org/english-geography/ |sernav=Gobierno Regional del Kurdistán {{!}}   Geography |malper=www.krgspain.org |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;

Herêma Kurdistanê xwedî rûpîvaneke nezîkî 40643&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; e û ji sedî 10e wê ji av pêk tê. Tixûbên herêmê bi Rojhilata Kurdistanê re 220&amp;nbsp;km, bi Rojavayê Kurdistanê re 150&amp;nbsp;km û bi Bakurê Kurdistanê re jî 352&amp;nbsp;km ne.

Nêzîkî 1.368.388 hektar rûber (%33) ji erdê herêmê ê, erdê çandiniyê yê ku bi baranê tê avdan û 328.428 hektar (%8) jî erdê çandiniyê erdên avdaniyê ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://krso.gov.krd/en/indicator/agriculture/agricultural-lands |sernav=Agricultural lands |malper=krso.gov.krd |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Piraniya barîna li Herema Kurdistanê di navbera mehên mijdar û nîsanê de dibare ku bi gelemperî wekê baran an berf dibare ku barîna salane di navbera 375 û 724 mm de ye. Vê yekê ji demên kevnar ve çandiniya berhemên zivistanê (sebze û fêkî di havînê de) û xwedîkirina ajalan gengaz kiriye.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=Geography of Iraq - Fanack.com |url=https://fanack.com/iraq/geography-of-iraq/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=Fanack.com |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;

[[Wêne:Kurdistan Region 2003-2008.png|thumb|Berê desteserkirina Iraqê sinorê Herêma Kurdistanê (2003 – 2008)]]
Heya roja îro tevahiya erdên Başûrê Kurdistanê neketiye destê rêveberiya Herêma Kurdistanê. Gelek deverên Başûrê Kurdistanê bi polîtîkaya erebkirina rejîma baesê û bi berdewamî ya heman polîtîkaya erebkirinê di bin di bin navê deverên nakokî di bin desteserkirina Iraqê de ye. Ji ber vê yekê xaka Herêma Kurdistanê bi awayekî rast nehatiye destnîşankirin û bi demê re bi şêweyên guherbar ên kontrola de facto û bi hukmên destûrî û pêşketinên siyasî re pêşketiye.

Hikûmeta Herêma Kurdistanê di demên cuda de kontrola li ser deverên Başûrê Kurdistanê ku ji aliyê Iraqê ve hatine desteser kirin pêk aniye. Ev kontrol emaze di demên pevçûnên wekê piştî sala 2003an û di navbera 2014 û 2017an de pêk hatiye ku hêzên Herêmê Kurdistanê (Pêşmerge) van deverê Başûrê Kurdistanê ji dagirkirkirina DAÎŞê rizgar kiribû. Ji ber polîtîkaya erebkirinê ku di dîrokên cihêreng de ereb li deverên kurdî hatine bicihkirin, ev dever hê jî di navbera Iraq a federal û Herêma Kurdistanê de bi nakok e û ji aliyê Iraqê ve desteserkirî ye.

=== Avhewa ===
Keşûhewaya Herêma Kurdistanê avhewayeke nîvhişk a parzemînî ye ku di mehên havînan de germ û hişk ev û di mehên zivistanan sar û şil e.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://presidency.gov.krd/krp/english/ndisplay.aspx?sm=5yBwBg+oqQY=#:~:text=The%20climate%20of%20the%20Kurdistan,cold%20and%20wet%20in%20winter. |sernav=The Kurdistan Region is an autonomous region in federal Iraq |malper=presidency.gov.krd |roja-gihiştinê=2026-04-04 }}&lt;/ref&gt;

Herêm di mehên havînan germ û hişk in ku germahiyên navînî yên bilind ji 35&amp;nbsp;°C ê li deverên herî sar ên bakur heta 40&amp;nbsp;°C a li başûrê rojavayê herêmê diguherin û germahiyên herî nizm ji dora 21&amp;nbsp;°C ê heta 24&amp;nbsp;°C an diguherin. Di mehên zivistanan de germahiyên herî bilind bi navînî di navbera 9&amp;nbsp;°C û 11&amp;nbsp;°C an de ne û germahiyên herî nizm li hinek deveran li dora 3&amp;nbsp;°C e û li din ên herî sar jî bi navînî dadikeve −2&amp;nbsp;°C û 0&amp;nbsp;°C an.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Rêveberî û siyaset ==
{{Gotara bingehîn|Hikûmeta Herêma Kurdistanê}}
{{Multiple image
|align     = right
|direction = horizontal
|header_align = center
|header    = 
|image1    = Seal of the President of the Kurdistan Region.svg
|width1    = 160
|caption1  = Nîşana serokatiya Herêma Kurdistanê.
|image2    = Coat of arms of Kurdistan Regional Government.svg
|width2    = 160
|caption2  = Nîşana hikûmeta Herêma Kurdistanê.
|}}
Li gorî destûra bingehîn a Iraqê Herêma Kurdistanê herêmeke federal ê di nav Iraqê de ye û bi rêya saziyên xwe di gelek waran de ku di nav de lêçûna herêmê, polîs û ewlehî, perwerde û tenduristî, çavkaniyên xwezayî, binesazî, siyaseta derve û siyaseta din, qanûndanîn, cîbicîkar û dadwerî hene, rayeya xwe pêk tîne.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.tandfonline.com/action/cookieAbsent |sernav=Governing Kurdistan |malper=www.tandfonline.com |roja-gihiştinê=2026-04-04 |doi=10.1080/17449057.2018.1525166 }}&lt;/ref&gt;
=== Dezgeha qanûndanînê ===
Parlamentoya Herêma Kurdistanê ku berê wekê Meclîsa Neteweyî ya Kurdistanê dihat zanîn, berpirsiyarê qanûndanînê, destnîşankirina serokê Herema Kurdistanê, dayîna û kişandina baweriyê ji bo wezîran û pesendkirina lêçûna Herêma Kurdistanê ye. 100 endamên parlamentoyê hene ku divê herî kêm ji %30 ji parlamenter endamên jin bin û hemî parlamenterên parlamentoya Herêma Kurdistanê ji bo heyameke çar salan têne hilbijartin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/394269/slug |sernav=Kurdistan Region Judicial Council issues statement on latest ruling of Iraqi Federal Supreme Court |malper=Kurdistan Region Judicial Council issues statement on latest ruling of Iraqi Federal Supreme Court |tarîx=2024-03-13 |roja-gihiştinê=2026-04-05 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}&lt;/ref&gt;

Partiyên siyasî yên jêrîn ku di parlamentoya Kurdistanê de hene ev in: [[Partiya Demokrat a Kurdistanê]] (PDK), [[Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê|Yekîtiya Niştimaniya Kurdistanê]] (YNK), [[Tevgera Nifşê Nû]] (NGM), [[Yekgirtiya Îslamî ya Kurdistanê|Yekgirtûya Îslamî ya Kurdistanê]], [[Tevgera Helwesta Neteweyî]], [[Koma Edaletê ya Kurdistanê]], [[Eniya Gel, Partiya Sosyalîst Demokrat a Kurdistanê]] (PSK) û [[Tevgera Goran]] e.
=== Rêveberî ===
{{Multiple image
|align     = right
|direction = horizontal
|header_align = center
|header    = 
|image1    = Nechirvan Barzani 2025 (cropped).jpg
|width1    = 151
|caption1  = Serokê Herêma Kurdistanê [[Nêçîrvan Barzanî]].
|image2    = Masrour Masoud 2025 (cropped).jpg
|width2    = 150
|caption2  = Serokwezîrê Herêma Kurdistanê [[Mesrûr Barzanî]].
|image3    = Qubad Talabani Photo.jpg
|width3    = 172
|caption3  = Cîgirê serokwezêrê Herêma Kurdistanê [[Qubad Talebanî]].
|}}
Serokê Herêma Kurdistanê ji aliyê parlementoyê ve tê hilbijartin û wekê serokê dewletê kar dike. Serokê Herêma Kurdistanê dikare du heyamên ku ji çar salan pêk tê li ser erka xwe bisekine û di heman divê dema ku qanûnan bikevin meriyetê ji aliyê serokê herêmê were pesend kirin. Di heman demê de parlamentoya Kurdistanê dikare her guhertinek betal bike. Serokkomarê niha [[Nêçîrvan Barzanî]] (PDK) ye ku di 1ê hezîrana sala 2019an de dest bi erka xwe kiriye.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |sernav=Nechirvan Barzani elected president of Kurdistan Region of Iraq |url=https://www.reuters.com/article/us-iraq-kurds/nechirvan-barzani-elected-president-of-kurdistan-region-of-iraq-idUSKCN1SY0TE |roja-gihiştinê=2026-04-05 |xebat=U.S. |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;

Serokwezîrê Herêma Kurdistanê serokê Hikumeta Herêma Kurdistanê ye û kabîneya wî ya wezîran û hinek kursî ji bo jin û komên kêmneteweyan hatine veqetandin. Serokwezîrê niha [[Mesrûr Barzanî]] (KDP) ye ku di sala 2019an de dest bi kar kiriye. Kursîyên kabîneyê berê bi wekhevî di navbera KDP û YNKê de dihatin parvekirin lê KDP ji ber nûnertiya wî ya zêdetir a li parlamentoyê li dijî berdewamiya vê rêjeyê ye.

=== Dadwerî ===
[[Konseya Dadwerî ya Kurdistanê]] (KDK) li Herêma Kurdistanê li gorî qanûna desthilata dadwerî ya hejmara 14e ya sala 1992an hatiye damezrandin û wekê dadgeha temyîzê ya herêmê kar dike. Li gorî qanûna 23ê ya sala 2007an Hikûmeta Herêma Kurdistanê ji aliyê îdarî û darayî ve ji şaxa cîbicîkirinê serbixwe ye. Wek mînak serokê dadgeha Herêma Kurdistanê ji aliyê dadweran ve têne hilbijartin û dadwer jî ji aliyê [[Parlamena Kurdistanê|Parlamentoya Kurdistanê]] ve têne erkdar kirin.&lt;ref name=&quot;Chomani2019&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://timep.org/2019/01/11/judiciary-in-kurdistan-region-in-peril/ |sernav=Judiciary in Kurdistan Region in Peril |malper=The Tahrir Institute for Middle East Policy - |tarîx=2019-01-11 |roja-gihiştinê=2026-04-05 |ziman=en-US |paşnav=Chomani |pêşnav=Kamal }}&lt;/ref&gt;

Lêbelê analîst û rêxistinên wekê Enstîtuya Tahrîr a ji bo Siyaseta Rojhilata Navîn destnîşan dikin ku dadwerî bi pirsgirêkên girîng re rû bi rû maye. Gelek bendên qanûna hejmar 23 ya sala 2007an bi tevahî nehatine bicîhanîn ku ev yek jî dibe sedema têgihîştina siyasîbûna dadweriyê. Bi demê re PDK û YNK bandora xwe di nav Hikûmeta Herêma Kurdistanê de berfirehtir kirine û li gorî raporê dadwer ne ji aliyê Parlamentoya Kurdistanê ve têne erkdar kirin, ji aliyê serokwezîrê herêma ve têne erkdar kirin. Serokê dadgehê ji aliyê serokwezîrê herêmê ve hatiye erkdar kirin û gelek dadwer wekê girêdayî yek ji du partiyên serdest ên herêmê têne dîtin.&lt;ref name=&quot;Chomani2019&quot; /&gt;
=== Destûra bingehîn a Herêma Kurdistanê ===
[[Wêne:Kurdistan Parliament.jpg|thumb|Dîmenek ji Parlamentoya Kurdistanê, Hewlêr]]
Bingehên rêveberiya kurdan li Başûrê Kurdistanê di 8ê nîsana sala 1992an de bi qanûna hilbijartinê ya qanûna hejmar 1ê, piştî rêkevtinek di navbera Eniya Kurdistanê de ku hevpeymaniyek e ku PDK û YNK jî di nav de ye, hatiye danîn. Ev yek rê li ber avakirina saziyên qanûndanînê, rêveberî û dadwerî vekiriye ku li ser bingehek fiîlî dixebitin.&lt;ref name=&quot;I•CONnect2025&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.iconnectblog.com/three-decades-without-a-social-contract-a-call-for-constitutional-adoption-in-the-kurdistan-region-of-iraq/ |sernav=Three Decades Without a Social Contract: A Call for Constitutional Adoption in the Kurdistan Region of Iraq |malper=www.iconnectblog.com |tarîx=2025-08-03 |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en-US |paşnav=I•CONnect }}&lt;/ref&gt;

Di sala 2002an de, [[Parlamena Kurdistanê|Parlamentoya Kurdistanê]] destûreke herêmî ya ji ku 78 bendan pêk hatiye amade kirîye lê ji ber bêîstîqrariya siyasî ya li Iraqê û zextên derveyî yên welatên cîran, bi taybetî li ser statuya Kerkukê wekê paytexta pêşniyarkirî ya Herêma Kurdistanê, nehatiye pejirandin. Lêbelê ev amadekariya qanûnê ji bo nîqaşên destûrî yên paşê de wekê xaleke referansê maye.&lt;ref name=&quot;I•CONnect2025&quot; /&gt;

Piştî şerê Iraqê ya di sala 2003an de û ji nû ve organîzekirina siyasî ya ji aliyê desthilata demkî ya koalîsyonê ve, Destûra bingehîn a Iraq a sala 2005an hatiye pejirandin. Bi bandora prensîbên wekê federalîzm û cudakirina desthilatan, Herêma Kurdistanê bi fermî wekê herêmeke federal li gorî benda 117an qanûna bingehîn a Iraqê, hatiye naskirin û rewatiya destûrî daye herêmê û saziyên herêmê ya heyî hatiye piştrast kirin. Benda 120an rê daye herêmê ku destûra xwe ya herêmî qebûl bike. Piştre di sala 2009an de komîteyeke nû ya destûrî hatiye avakirin û pêşnûmeyeke duyem a destûrî ku ji 122 bendan pêk dihat, hatiye amadekirin. Lêbelê nakokiyên siyasî yên berdewam di navbera partiyên sereke de, bi taybetî li ser ka divê sîstem nîv-serokatî be an jî parlemanî be, rê li ber pêşkêşkirina pêşnûmayê ji bo referandûmê girtiye û pêşnûme awayeke bi bandor hatiye paşvexistin.&lt;ref name=&quot;I•CONnect2025&quot; /&gt;

Di encama vê yekê de Herêma Kurdistanê bêyî destûreke nivîskî ya neteweyî ya herêmî berdewam dike. Bêyî çarçoveyeke destûrî ya bilindtir ku dibe sedema pirsgirêkên siyasî yên berdewam, rêveberî bi giranî li ser qanûnên ku ji aliyê Parlamentoya Kurdistanê ve hatine derxistin dimîne.&lt;ref name=&quot;I•CONnect2025&quot; /&gt;

=== Partiyên siyasî ===
Di partiyên sereke yên Herêma Kurdistanê [[Partiya Demokrat a Kurdistanê|PDK]] û [[Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê|YNK]] ye ku di sala 1975an de ji hev veqetiyane. PDK li parêzgehên Hewlêr û Dihokê serdest e YNK jî li parêzgehên wekê Silêmanî û Helebçeyê serdest e. Ev herdu partî ji aliyê malbatên Barzanî û Talabanî ve hatine damezrandin û bi hev re desthilatdariya Herêma Kurdistanê parve dikin. Tevgera Gorran di salên 2010an de ji bo demek kurt wekê hêzek mezin a opozisyonê derket holê, li dijî serdestiya YNKê siyaset kiriye lê ji wê demê ve paşve çûye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://researchbriefings.files.parliament.uk/documents/CBP-10398/CBP-10398.pdf |sernav=&quot;Kurdistan Region of Iraq: Introductory profile&quot; }}&lt;/ref&gt;

Hilbijartinên pêşîn ku di 19ê gulana sala 1992an de di bin çavdêriya rêxistinên mafên mirovan de hatiye lidarxistin, di wê demê de wekê hilbijartinên herî demokratîk ên [[Rojhilata Navîn]] dihatin hesibandin ku bi beşdariya dengdêran a bêhempa pêk hatiye. Rêjeya beşdariya dengdêran li Herêma Kurdistanê ji deverên din ên Iraqê bi her dem bi berdewamî bilindtir bûye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://link.springer.com/content/pdf/10.1007/978-3-032-03953-8_3.pdf |sernav=Yoshioka, Akiko (3 December 2025). &quot;Hybrid Governance with Armed Non-State Actors in a Fragile State: The Case of Iraq and the Kurdistan Region&quot;. }}&lt;/ref&gt;
=== Parêzgehên Herêma Kurdistanê ===
Tenê çar parêzgehên Başûrê Kurdistanê di bin serweriya Herêma Kurdistanê ji çar parêzgeh. Parêzgehên ku ji aliyê Hikûmeta Herêma Kurdistanê têne birêve birin parêzgehên Hewlêrê, Silêmanî, Dihok û Helebçeyê. Navendên bi heman navên parêzgehan navendên îdarî yên parêzgehan e û bi tevahî 26 navçeyan pêk hatine.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.krso.net/ |sernav=Why Choosing the Right Sunscreen Matters for Australia's Reefs {{!}} KRSO |malper=Why Choosing the Right Sunscreen Matters for Australia's Reefs {{!}} KRSO |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;
[[Wêne:Kurdistan Region Governorates.jpg|thumb|Nexşeya parêzgehên Herêma Kurdistanê]]
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=&quot;1&quot; |Parêzgeh
!Nifûs
(2020)
!Qad
(km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;)
|-
| [[Hewlêr (parêzgeh)|Hewlêr]]
| align=&quot;right&quot; |2.932.800
| align=&quot;right&quot; |14.873
|-
| [[Silêmanî (parêzgeh)|Silêmanî]]
| align=&quot;right&quot; |2.250.000
| align=&quot;right&quot; |20.144
|-
| [[Dihok (parêzgeh)|Dihok]]
| align=&quot;right&quot; |1.292.535
| align=&quot;right&quot; |10.956
|-
| [[Helebce (parêzgeh)|Helebce]]
| align=&quot;right&quot; |109.000
| align=&quot;right&quot; |889
|-
! Tevahî 
! align=&quot;right&quot; |6.584.335
! align=&quot;right&quot; |46.862
|}
Di sala 2012an de dabeşkirineke îdarî ya din ê bi navê rêveberiya serbixweji bo parêzgehan hatiye damezrandin. Yekem ji van dabeşên îdarî rêveberiya [[Raparîn]]ê bû ku deverên [[Ranye]] û [[Qeladizê|Qeladiza]] girtiye nav xwe.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://uor.edu.krd/en/history-of-raparin-area/ |sernav=History of Raparin Area |malper=University of Raparin |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt; Ev statû nenavendîbûneke mezintir peyda dike û desthilatê zêdetir dide rayedarên herêmî ku xizmetên giştî baştir bikin. Rêveberiyên serbixwe yên din rêveberiya [[Soran (navçe)|Soran]] û [[Zaxo]] ne ku her du di sala 2021ê de hatine damezrandin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/388679/slug |sernav=PM Barzani decrees establishment of new agricultural directorates in independent administrations |malper=PM Barzani decrees establishment of new agricultural directorates in independent administrations |tarîx=2022-06-13 |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/388443/slug |sernav=PM Barzani decrees establishing general municipality directorate for Raparin |malper=PM Barzani decrees establishing general municipality directorate for Raparin |tarîx=2022-05-23 |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}&lt;/ref&gt;

=== Pêwendiyên derve ===
[[Wêne:President Trump at Davos (49425059701).jpg|thumb|Civîneke serokê Herêma Kurdistanê Nêçîrvan Barzanî û serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald J. Trump di 22ê çileya 2020an li Navenda Kongreyê ya Davosê li Davosê, Swîsreyê]]
Herêma Kurdistanê pêwendiyeke xurt ê derve bi gelek welatên cîhanê re birêve dibe. Herêma Kurdistanê pêwendiyên çêker bi welatên cîran re berdewam dike û bi gelek welatên ewropî re xwedî pêwendiyên baş e.

Dezgeha sereke ya Hikûmeta Herêma Kurdistanê ji bo birêvebirina karûbarên derve, Wezareta Pêwendiyên Derve (WPD) ye. Armancên sereke yên wezaretê ew in ku profîla Herêma Kurdistanê li ser asta cîhanî bilind bike, têkiliyên navneteweyî yên herêmê bi hikûmet û rêxistinên navneteweyî yên cûrbecûr re baştir bike û derfetên karsaziyê yên nû li Herêma Kurdistanê ji aktorên herêmî û navneteweyî re pêşkêş bike.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://investingroup.org/home/ |sernav=Overview: Kurdistan Region of Iraq |malper=Fin-Afford |tarîx=2022-09-28 |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;

Vîzyona siyaseta derve ya Hikûmeta Herêma Kurdistanê rê li ber damezrandina nûnertiyên dîplomatîk ên cûrbecûr li Kurdistanê vekiriye.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Her çiqas Herêma Kurdistanê welatekê deryayî nebe jî siyaseteke derve ya proaktîv dimeşîne ku tê de xurtkirina têkiliyên dîplomatîk ên bi Îran, Tirkiye, Rûsya, Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û Fransayê re heye. Nûnerên dîplomatîk ên 31 welatan li Herêma Kurdistanê heye û di heman demê de Herêma Kurdistanê li 14 welatan xwedî ofîsên nûnertiyê ye. Dezgehên pirneteweyî ku di nav de YE, NY, ICRC, JICA û KOICA hene li Herema Kurdistanê ofîsên xwe vekirine.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
=== Hêz ===
{{Gotara bingehîn|Pêşmerge}}
[[Wêne:Peshmerga Kurdish Army (15020884968).jpg|thumb|Dîmenek ji şervanekî pêşmerge ya Herêma Kurdistanê]]
Ji sala 1991ê vir ve Herêma Kurdistanê ji aliyê hêzên [[Pêşmerge]] ve tê parastin. Ewlhehî û aramiya herêmê ji aliyê Pêşmerge, asayîş û polîsên Herêma Kurdistanê ve tê birêve birin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://repo.uum.edu.my/id/eprint/10401/1/S1.pdf |sernav=Kurdistan Region: A Country Profile }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net/38238638/2015_WPS_Working_Papers.pdf?1738221140=&amp;response-content-disposition=inline%3B+filename%3DUS_Naval_War_College_Women_Peace_and_Sec.pdf&amp;Expires=1770726432&amp;Signature=ebQH0-17rc00MeCuOZzxgYMgOTJfAwxzfjUvQ0Q4tFEyrORlFskBA9rivIt2DYgPJEv~9-CvEvysZsUNX40CswVQo0JJF841XK0yMWoh5Es7Iw8CODRSxt~GBe4U5o12S238diBSuM20ICXFs-V7cf~N2aq5CN6D0JR8hvBl4qDRB9cXjN~9plC3VqCFGPuMlZqo67yUbva44u1pgQWucAKVRIBsfW-6XA1kTXVNZqF21KUS66ivyYOVxaxQg462d-5tuakzsnyUqgdaUFGLmp7ncckohLkX73p96c4C2NPQMnNbJyBqQGQj6b8lrK5yN9E2eHmVDSX1AK6Iq4NOJg__&amp;Key-Pair-Id=APKAJLOHF5GGSLRBV4ZA#page=317 |sernav=THE SUB-CONFLICT BETWEEN ISIL AND THE KURDISH FORCES: WOMEN'S PARTICIPATION BEYOND ARMED STRUGGLE }}&lt;/ref&gt; Li gorî benda 117an a destûra bingehîn a Iraqê ya sala 2005an Herêma Kurdistanê bi hêzên xwe yên ewlehiyê yên navxweyî ku di nav de &quot;polîs, hêzên ewlehiyê û parêzvanên herêmê&quot; hene parastina xwe dike. Hêzên Herêma Kurdistanê bi tevahî ji hêzên Iraqê hêzeke serbixwe xwe ye ku biryarên xwe bi zincîra fermandariya xwe werdigire.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://gppi.net/assets/Gaston__Horvath__van_den_Toorn__Mathieu-Comtois___2017__Literature_Review_of_Local__Regional_or_Sub-State_Defense_Forces_in_Iraq.pdf |sernav=Backgrounder: Literature Review of Local, Regional or Sub-State Defense Forces in Iraq }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Sosnowski |pêşnav=Piotr |tarîx=2019-03-28 |sernav=Rentier economy of the Kurdish region in Iraq as a source of barriers for the regional security sector reform |url=https://securityanddefence.pl/Rentier-economy-of-the-Kurdish-region-in-Iraq-as-a-source-of-barriers-for-the-regional,105429,0,2.html |kovar=Security and Defence Quarterly |ziman=en |cild=23 |hejmar=1 |rr=144–157 |doi=10.35467/sdq/105429 |issn=2300-8741 }}&lt;/ref&gt;

Hêzên Pêşmerge ku hêzeke girêdayê [[Wezareta Pêşmerge]] ye, sereke hêzên leşkerî Herêma Kurdistanê ye. Li gel hêza Pêşmerge, Herêma Kurdistanê xwedî rêzek saziyên ewlehiyê ye ku di nav wan de polîsê Herêma Kurdistanê, ewlehî û îstîxbarata navxweyî ([[Asayîş û Konseya Ewlekariya Herêma Kurdistanê]]), îstîxbarata biyanî ([[Ajansa Parastinê û Zanyariyê ya Herêma Kurdistanê|Parastin]] û [[Zanyarî]]), hêzên cendermeyan ([[Zeravanî]] û [[Hêzên Parastinê û Awarte]]) û [[hêzên dijî-terorê]] û yên taybet ên wekî Daîreya Dijî Terorê, CTG Kurdistan û Hêzên Komando yên Kurdistanê hene.

== Demografî ==
=== Nifûs ===
Li gorî daneyên hêjmara nifûsa sala 2024an, nifûsa Herêma Kurdistanê 6.370.668 kes e Nêzîkî ji %84ê nifûsa Herêma Kurdistanê li deverên bajarî û ji %16 ji nifûsa herêmê jî li deverên gundewarî dijîn. Li Herêma Kurdistanê 1,38 milyon malbata heye û bi navînî serê malbatê 4,3 kes dikeve. Nifûs li gorî zayendê hema hema bi awayekî wekhev dabeşkirî ye û nifûsa herêmê ciwan e ku ji %31,9 di bin 15 salî de û ji %63,07 jî di temenê xebatê de ne. Herêm ji sala 2009an vir ve bi rêjeya ji %2,48 nifûsa herêmê zêde bûye.
{{Bajarên Herêma Kurdistanê}}
{{Çepê paqij bike}}

=== Ziman ===
Herêma Kurdistanê herêmeke pirzimanî ye ku gelek ziman û zaravayên cuda lê herêmê têne axatin. Piraniya nifûsê bi zaravayên cûrbecûr ên kurdî diaxivin ku [[zimanê kurdî]] li gel çend zimanên din yek ji fermî yê herêmê ye. Du zaravayên sereke yên kurdî li herêmê [[Soranî|kurdiya navendî]] (soranî) ku li Hewlêrê û Silêmanî tê axaxtin û [[Kurmancî|kurdiya bakur]] e (kurmancî) ku bi piranî li Dihokê tê axavtin. Di roja îro de nêzîkî hemî nifûsa Herêma Kurdistanê dikarin her du zaravayên sereke biaxivin an jî jê fem bikin.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.krgspain.org/english-language/ |sernav=Gobierno Regional del Kurdistán {{!}}   Language |malper=www.krgspain.org |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;

Ziman û zaravayên din ên kurdî ku ji aliyê civakên wan ve têne axavtin hewramî û kurdiya başûrî ye. Di heman demê de zimanê erebî, neo-aramî (ku di nav de keldanî û suryanî hene), zimanê ermenî û zimanê tirkmenî li herêmê têne axavtin. Hikûmeta Herêma Kurdistanê pirrengiya zimanî pêş dixe û hinek dibistan bi karanîna van zimanên kêmneteweyan wekê navgîniya sereke ya perwerdeyê hatine damezrandin.&lt;ref name=&quot;:4&quot;/&gt; Li gorî qanûna zimanên fermî ya sala 2014an ku ji aliyê Parlamentoya Kurdistanê ve hatiye derxistin, zimanê tirkmenî, suryanî û zimanê ermenî li Herema Kurdistanê ligel zimanê kurdî, zimanên naskirî ne.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://kurdishglobe.krd/kurdistan-a-safe-haven-for-iraqs-minorities/ |sernav=Kurdistan a safe haven for Iraq’s minorities |malper=Kurdishglobe |tarîx=2025-08-18 |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en-US |paşnav= }}&lt;/ref&gt;

=== Dîn ===
Herêma Kurdistanê xwedî nifûseke dînî ya cihêreng e ku ev serdestî bi derketina DAÎŞê ji ber ku endamên gelek komên kêmnetewe reviyan herêmê, hinek zêdetir xurt bûye. Dînê serdest a li Herêma Kurdistanê baweriya îslamê ye ku piraniya niştecihên Herêma Kurdistanê vê dînê dihebînin. Di nav kesên ku baweriya xwe bi dînê îslamê anîne de kurd, tirkmenên Herêma Kurdistanê û ereb hene ku bi piranî wan girêdayî mezheba şafiî ya îslama sunî ne. Her wiha hejmareke hindik ji kurdên yeylî yên şîe yên Herêma Kurdistanê hene.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=http://masaratiraq.org/wp-content/uploads/2013/04/Minorities-in-Iraq.pdf |sernav=&quot;Minorities in Kurdistan: Memory, Identity and Challenges&quot; |malper=masaratiraq.org |roja-gihiştinê=2026-04-06 }}&lt;/ref&gt;

Di heman demê de li Herêma Kurdistanê kesên ku baweriya xwe bi dînê xiristiyanê anîne hene ku di nav wan de asûrî, keldanî, kurd û ermenî hene. Hikûmeta Herêma Kurdistanê hewl dide ku tevlêbûna civakên xiristiyan pêş bixe; wek mînak, hikûmeta Herêma Kurdistanê di sala 2015an de qanûnek derxist ku bi fermî kêmneteweyên dînî biparêze, ji bo avakirina dêr û saziyên perwerdehiyê alikariya darayî peyda kiriye û di sala 2021ê de xweseriyeke berfireh daye Ankawayê ku taxeke Hewlêrê ye ku bi piranî xiristiyanên Herêma Kurdistanê lê dijîn.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/01_Link_Kurdistan_BAMF_laenderreport-68-Irak.pdf |sernav=Länderreport 68 Irak: Die Autonome Region Kurdistan }}&lt;/ref&gt;

Baweriya êzîdî yek ji baweriyên girîng ên Herêma Kurdistanê ye ku li gorî daneyên sala sala 2005an nêzîkî 650.000 kes&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.aina.org/reports/yezidiscpt.pdf |sernav=Kurdistan's Yezidis: A Religious and Ethnic Minority Group Faces Repression and Assimilation |malper=www.aina.org |roja-gihiştinê=2026-04-06 }}&lt;/ref&gt; li Herêma Kurdistanê baweriya xwe dînê êzdêtî anîne.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Nêzîkî 200.000 kes baweriya bi baweriya yarsanî (ehlî heq an kakaî) anîne.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

Di sala 2020an de hatiye ragihandin ku 60 malbatên xwedî baweriya zerdeştî li Herêma Kurdistanê dijîn,&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/382656/slug |sernav=Kurdistan welcomes US State Department report on religious freedom |malper=Kurdistan welcomes US State Department report on religious freedom |tarîx=2020-06-21 |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}&lt;/ref&gt; di heman demê de çavkaniyên din texmîn kirine ku li Herêma Kurdistanê 15.000-30.000 kesên ku baweriya xwe bi dînê zerdeştî tînin hene. Her çiqas hêjmara kesên girêdayî zerdeştê bi awayekê baş diyar nebe jî hatiye texmîn kirin ku ji ber hinek kurd zerdeştîtiyê wekî dînî xwe ya &quot;resen&quot; dibînin û ji neteweperestiya kurdî bandor bûne û piştî wehşetên ku ji aliyê Dewleta Îslamî (DAÎŞ) ve hatine kirin, ji îslamê dûr ketine û baweriya bi dînî zerdeştî anîne.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Yekem perestgeha zerdeştî ya nûjen di îlona sala 2016an de li bajarê Silêmanî yê hatiye vekirin&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.rudaw.net/english/kurdistan/210920163 |sernav=Hopes for Zoroastrianism revival in Kurdistan as first temple opens its doors |malper=www.rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-04-06 }}&lt;/ref&gt; û di heman demê de perestgeheke din jî di sala 2020an de li Hewlêrê hatiye vekirin.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Li herêmê civateke etno-dînî ya biçûk a mandaiyan jî heye. Komeleya neteweyî ya cihûyên ji Kurdistanê li Îsraêlê diyar kirine ku hejmareke kêm ji cihûyên koçber li Herêma Kurdistanê hene lê ti cihû ji civakên cihûyên resen nemane.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://docs.google.com/document/d/1O7JJ_94H8tw8HZq2BUnor2aaSGF-bub_kvAP9ouxQuE/edit?usp=embed_facebook |sernav=2020-11-17 Quadruple communique from the National Association |malper=Google Docs |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=tr }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/use-of-jewish-issue-by-krg-official-may-cause-confusion-and-damage-436499 |sernav=Publicity seeking Kurdish official brings back memories of Jewish Kurd aliya fiasco {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2015-12-07 |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Endamên dînê baha'î jî li Herêma Kurdistanê hatine naskirin.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
=== Koçberî ===
Çalakiyên aborî yên berfireh di navbera Herêma Kurdistanê û Bakurê Kurdistanê û Tirkiyeyê de derfet dane kurdên Bakurê Kurdistanê ku koçê Herêma Kurdistanê bi cih bibin. Rojnameyeke kurdî texmîn kiriye ku di sala 2009an de nêzîkî 50.000 kurdên ji Bakurê Kurdistanê li Herêma Kurdistanê bicih bûne.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=An unusual new friendship |url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2009/02/19/an-unusual-new-friendship |roja-gihiştinê=2026-04-07 |xebat=The Economist |issn=0013-0613 }}&lt;/ref&gt;

Li gorî amarên kanûna sala 2017an, Herêma Kurdistanê malavaniya 1,2 milyon koçberên navxweyî yên iraqî kiriye ku ji ber şerê li dijî Dewleta Îslamî (DAÎŞ) koçberê Herêma Kurdistanê bibûn. Berê sala 2014an nêzîkî 335.000 koçberên navxweyî û penaber li herêmê hebûn û hinek ji van koçberan di sala 2014an de ji ber aloziyên li Rojavayê Kurdiatanê û Sûriyeyê di êrîşên destpêkê ya DAÎŞê gihîştibûn Herêma Kurdistanê.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.rudaw.net/english/middleeast/iraq/220220183 |sernav=Urgent reconstruction needed for returning Iraqi refugees: IOM |malper=www.rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-04-07 }}&lt;/ref&gt;

== Aborî ==
[[Wêne:Empire World Erbil.jpg|thumb|Dîmenek ji herêma Empire World a bajarê Hewlêrê]]
Aboriya Herêma Kurdistanê ji aliyê pîşesaziya petrolê û sektoreke giştî ya mezin ve serdest e ku ji ber vê yekê wekê dewleteke rantîer an jî dewleteke petrolî yên mîna welatên kendavê hatiye binavkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=The Kurdish opening |url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2012/11/03/the-kurdish-opening |roja-gihiştinê=2026-04-07 |xebat=The Economist |issn=0013-0613 }}&lt;/ref&gt; Piştê damezrandina hikumeta xweser, li Herêma Kurdistanê geşbûneke aborî ya bihêz çêbûye ku di navbera salên 2003 û 2006an de, hejmara milyonerên li Silêmanî ji 12 kesan bilindê 2.000 kesan bûye&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://defendamerica.mil/articles/sept2006/a092206pc1.html |sernav=Iraqi President Talabani's Letter to America - DefendAmerica News |malper=defendamerica.mil |roja-gihiştinê=2026-04-07 }}&lt;/ref&gt; û derfetên aborî di navbera salên 2003 û 2005an de nêzîkî 20.000 karker ji deverên din ên Iraqê ji bo kar û xebatê derbasê Herêma Kurdistanê bûne.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Barkey |pêşnav=Henri J. |paşnav2=Laipson |pêşnav2=Ellen |tarîx=2005 |sernav=I raqi K urds and I raq's F uture |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1475-4967.2005.00225.x |kovar=Middle East Policy |ziman=en |cild=12 |hejmar=4 |rr=66–76 |doi=10.1111/j.1475-4967.2005.00225.x |issn=1061-1924 }}&lt;/ref&gt; Ji dawiya salên 2010î vir ve Hikûmeta Herêma Kurdistanê hewl daye ku aboriyê cûrbecûr bike ku xetereyên ji ber girêdayîbûna tenê bi petrolê ve derdikevin kêm bike û lawaziya qeyranên aborî kêm bike.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.18551%2Frjoas.2019-01.48 |sernav=Diversification Of Economy–An Insight into Economic Development with Special Reference to Kurdistan&quot; s Oil Economy and Agriculture Economy }}&lt;/ref&gt;

Li gorî deverên din ên Iraqê, Herêma Kurdistanê xwedî rêjeyên hejariyê ya herî nizm e û xwedî aboriyeke bihêztir e.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/id/wbna30849286 |sernav=Nearly 25 percent of Iraqis live in poverty |malper=NBC News |tarîx=2009-05-20 |roja-gihiştinê=2026-04-07 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Lêbelê bêkarî li Herêma Kurdistanê hê jî zêde ye ku bi taybetî nifûsa ciwanan di dîtina kar û xebatan de zehmetiyan dikişînin. Di navbera salên 2021 û 2022an de rêxistina navneteweyî ya kedê rêjeyên bilind ên bê kariya bi berdewamî yên ji %14-18 ragihandiye&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/@arabstates/@ro-beirut/documents/publication/wcms_850359.pdf |sernav=Kurdistan Labour Force Survey }}&lt;/ref&gt; ku ji ber pandemiya COVID-19 xirabtir bûye û amarên fermî nîşan didin ku rêje di sala 2024an de ku di nav nakokiyên bi hikûmeta Iraqê ya li ser dayîna mûçeyan, ev rêje bilind ê ji %24an bûye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://theinsightinternational.com/iraqi-kurdistan-unemployment-2024-12-24 |sernav=Iraqi Kurdistan unemployment hits 25% amid ongoing salary crisis |malper=The Insight International |tarîx=2024-12-24 |roja-gihiştinê=2026-04-07 |ziman=en-US |paşnav=team |pêşnav=T. I. I. }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.nrttv.com/detail/44198 |sernav=نزیکەى ٢٥٪ى خەڵکى هەرێمى کوردستان بێکارن |malper=nrttv.com |roja-gihiştinê=2026-04-07 |paşnav=Corporation |pêşnav=Nalia }}&lt;/ref&gt; Li gorî texmînan, deynê Herêma Kurdistanê di çileya sala 2016an de gihîştibû 18 milyar dolarên amerîkî.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.al-monitor.com/originals/2016/01/turkey-iraq-kurds-cash-crisis-derail-battle-against-isis.html |sernav=Is the KRG heading for bankruptcy? - AL-MONITOR: The Middle Eastʼs leading independent since 2012 |malper=www.al-monitor.com |roja-gihiştinê=2026-04-07 |ziman=en }}&lt;/ref&gt;
=== Çavkaniyên petrol û mîneralê ===
Li Herêma Kurdistanê nêzîkî 4 milyar bermîl rezervên petrolê yên kivşekirî vedihewîne. Di heman demê de Hikûmeta Herêma Kurdistanê texmîn kiriye ku herêm nêzîkî 45 milyar bermîl (7.2×109 m3) çavkaniyên petrolê ku hê nehatine kivşekirin vedihewîne.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=Iraq Kurds Cabinet Approves Plan for Starting Oil Company |url=http://www.bloomberg.com/news/2014-11-13/iraq-kurds-cabinet-approves-plan-for-starting-oil-company.html |roja-gihiştinê=2026-04-07 |xebat=Bloomberg |ziman=en }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |tarîx=2014-06-13 |sernav=New oil pipeline boosts Iraqi Kurdistan, the region made of three northern provinces |url=https://www.washingtonpost.com/business/new-oil-pipeline-boosts-iraqi-kurdistan-the-region-made-of-three-northern-provinces/2014/06/12/50635600-ef30-11e3-bf76-447a5df6411f_story.html |roja-gihiştinê=2026-04-07 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2014/06/24/world/meast/iraq-kurds-oil-sale |sernav=Destination unknown: Will Kurds use oil to break free from Kurdistan? |malper=CNN |tarîx=2014-06-24 |roja-gihiştinê=2026-04-07 |ziman=en |paşnav=Lister |pêşnav=Tim }}&lt;/ref&gt;

Derxistina hinek rezervên nefta Kurdistanê di sala 2007an de dest pê kiriye. Ji bo ku hilberîna petrolê herêmê di 5 salên pêş de bi qasî pênc caran zêde bike û heta nêzîkî 1 milyon bermîl di rojê de (160,000 m3/d) derîne, Hikûmeta Herêma Kurdistanê şirketên biyanî aniye Kurdistanê ku li 40 deverên nû yên petrolê veberhênanê bikin. Pargîdaniyên girîng ên ku li Herêma Kurdistanê çalak in Exxon, TotalEnergies, Chevron, Talisman Energy, DNO, MOL Group, Genel Energy, Hunt Oil, Gulf Keystone Petroleum, û Marathon Oil e.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.westernzagros.com/wp-content/uploads/2012/12/121126_operator_activity_EXTERNAL.pdf |sernav=Kurdistan Oil and Gas Activity Map |malper=www.westernzagros.com |roja-gihiştinê=2026-04-07 }}&lt;/ref&gt;
== Perwerdehî ==
[[Wêne:University of sulaimani front gate (old campus).jpg|thumb|Dîmenên ji Zanîngeha Silêmanî ku di sala 1968 hatiye vekirin]]
Dibistana navneteweyî ya Şûeyfatê ku yekem dibistana navneteweyî ye ku di sala 2006an de şaxê dibistanê li Herêma Kurdistanê hatine vekiriye. Dibistanên din ên navneteweyî jî hatine vekirin û Dibistanên Navneteweyî yên Brîtanî li Kurdistanê ya herî dawî ne ku hatibû plankirin ku di îlona 2011an de li Silêmaniyê werin vekirin. Li Herêma Kurdistanê li gel zimanê kurdî, bi zimanî îngilîzî, erebî û çend zimanên din ên kêmneteweyan perwerdehî tê dayîn.

Piştê damezrandina rêveberiya otonomî ya Herêma Kurdistanê geşedanên akademîk bi awayekê berbiçav li herêmê pêş ketiye. Li gel zanîngehên heyî gelek zanîngeh taybet û kolej li Herêma Kurdistanê hatine avakirin. Zanîngeha herî kevin ê Herêma Kurdistanê [[Zanîngeha Silêmaniyê]] ye ku di sala 1968an hatiye damezrandin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://univsul.edu.iq/en/history/ |sernav=History |malper=University of Sulaimani |roja-gihiştinê=2026-04-08 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt; Zanîngehên din ên herêmê [[Zanîngeha Selahedînê]], [[Zanîngeha Dihokê]], [[Zanîngeha Zaxoyê]], [[Zanîngeha Koyeyê]], [[Zanîngeha Hewlêrê]], [[Zanîngeha Amerîkî ya Silêmaniyê]], [[Zanîngeha Amerîkî ya Dihokê]], [[Zanîngeha Bijîşkî ya Hewlêrê]], [[Zanîngeha Fransî ya Libnanî]], [[Zanîngeha Cîhanê]], [[Zaningeha Işik]], [[Zanîngeha Zanist û Teknolojiyê ya Komarê]], [[Zanîngeha Soran]], [[Zanîngeha Newrozê]], [[Zanîngeha Pêşveçûna Mirovî]], [[Zanîngeha Polîteknîk a Silêmaniyê]],&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://spu.edu.iq/ku/?page_id=34176 |sernav=دەربارەی زانکۆ |malper=زانکۆی پۆلیتەکنیکی سلێمانی |roja-gihiştinê=2026-04-08 }}&lt;/ref&gt; [[Zanîngeha Zanînê û Zanîngeha Katolîk a Hewlêrê]] ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://cue.edu.krd/about/ |sernav=About CUE }}&lt;/ref&gt;
== Binesazî û veguhastin ==
=== Binesazî ===
Ji ber wêraniyên ku ji ber kampanyayên artêşa Iraqê di bin serokatiya Sedam Huseyîn û rejîmên berê de çêbûne, piraniya binesaziya Herêma Kurdistanê paşketî dimîne. Piştî damezrandina herêma ewle di sala 1991ê de Hikûmeta Herêma Kurdistanê bi projeyên nû ji nû ve avakirina herêmê daye destpêkirin. Heta salên 2000an 4.500 (ji sedî 65ê tevahiya gundan) gundên ku di kampanyayên berê de wêran bûbûn ji nû ve hatine avakirin. Zanyaran ji nû ve avakirina herêmê ku ji aliyê Hikûmeta Herêma Kurdistanê ve hatiye despêkirin ku diviyabû hema hema ji binî ve dest pê bike, wekê serketineke bi nav kirine.
=== Veguhastin ===
[[Wêne:Erbil International Airport entrance.jpg|thumb|Dîmenek ji Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]]
[[Wêne:44929 The Sulayamaniyah International Airport in 2007.jpg|thumb|Dîmenek ji Balafirgeha Navneteweyî ya Celal Talebanî]]
[[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê|Balafirga Navneteweyî ya Hewlêrê]] û [[Balafirgeha Navneteweyî ya Silêmaniyê|Balafirgeha Navnetewî ya Celal Talebanî]] du balafirgehên çalak ên Herêma Kurdistanê ne ku ji gelek welatên biyanî geştên ji derveyê welat têne lidarxistin. Rêyên bejahiyê herî çalak rêya di navbera [[Bakurê Kurdistanê]] û [[Başûrê Kurdistanê]] de ye ku hêsanî bi rêya deriyê sinorê Xabûrê di navbera her du beşên [[Kurdistan]]ê de geşt dikarin werin pêkanîn. Du deriyên sinorê, deriyê sinorê Hacî Omeran û deriyê sînorê Başmegê ku li nêzîkî bajarê Silêmaniyê di navbera Başûrê Kurdistanê û [[Rojhilata Kurdistanê]] de çûn û hatin dikare pêk were. Di heman demê de deriyeke sinorî bi [[Rojavaya Kurdistanê]] re heye ku wekê deriyê sinorê Sêmalka tê zanîn. Ji hundirê Iraqê jî bi rêya bejahî û bi rêya gelek rêyan di navbera Başûrê Kurdistanê û Iraqê de çûn û hatin heye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.upi.com/Energy-News/2008/06/13/Iraq-federal-Kurd-region-oil-chiefs-informally-agree-on-exports/47301213371522/ |sernav=Iraq federal, Kurd region oil chiefs informally agree on exports - UPI.com |malper=UPI |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=en }}&lt;/ref&gt;

Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê û Balafirgeha Navneteweyî ya Silêmaniyê geştên ber bi Rojhilata Navîn û Ewropayê li her du balafirgehan pêk tên. Pargîdaniyên ku rêwî ji her du werdigirin Turkish Airlines, Austrian Airlines, Lufthansa, Etihad, Royal Jordanian, Emirates, Gulf Air, Pegasus Airlines, Egyptair, Middle East Airlines, Fly Baghdad, Atlas Jet, Iraqi Airways, Wizz Air, Flynas û Flydubai ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.flynas.com/en/contact-us/office-locations/ |sernav=Office Locations {{!}} Flynas |malper=flynas.com |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Li Herêma Kurdistanê herî kêm 2 balafirgehên leşkerî hene.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.milaircomms.com/ |sernav=Why Australia's Housing Market Offers Unique Insights for Marketers {{!}} Milair Comms |malper=Why Australia's Housing Market Offers Unique Insights for Marketers {{!}} Milair Comms |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;

Li Başûrê Kurdistanê bi tenê rêyeke hesin heye ku ji bajarê [[Hewlêr]] ber bi [[Kerkûk]], [[Tûzxûrmatû]], [[Celewla]], [[Bakûbayê]] ve diçe [[Bexdayê]]. Di van salên dawîyê da [[dewleta Iraqê]] vê riya hesîn hilweşandiye.

=== Riyên reş û asfalt ===
Ew riyên ku hene jî, ji bo leşkerî û berhemên Kurdistanê ku bikşînin herêma Araban çêkirine. Di herêma Başûr de riyên reş û hesin ên hên girîng û mezin ev in.

# Riya yekem, ji Dihokê dest pê dike ber di Zaxo ve diçe Xabûrê. Ji wir jî diçe Bakurê Kurdistanê.
# Riya duyem, Ji Dihokê diçe [[Elkeş]], [[Mûsil]], [[Kelek]] û [[Hewlêr]]ê.
# Riya sêyem, ji Hewlêrê diçe [[Perdê]], [[Kerkûk]], [[Tûz Xurmatû]], [[Xalîs]] û heta Bexdayê
# Riya çarem, ji Hewlêrê diçe Koyê, Ranya û digihe Qeladizê.
# Riya pêncem, ji Hewlêrê diçe Koyê û Silêmaniyê.
# Riya şeşem, ji Kerkûke diçe [[Çemçemal]] û [[Silêmaniyê]].
# Riya heftem, ji Silêmanîye diçe Çemçemal, Kerkûk, Tûzxûrmatû, Xalîs û Bexdayê.
# Riya heştem jî, ji Kerkûkê diçe Tûzxûrmatû, Xalîs û Bexdayê. Wîlayeta Silêmaniyê, ji Mawet, Sêrdaş, Qeladiz, Herbet, Senger, Pêncûyî, Helepce, Qeredax, Seyidsadiq, Çarte, Dokan, Derbendîxan, Pişder, Bekreçê û Xurmalê pêk tê.

== Çand û huner ==
Çanda Herêma Kurdistanê bi giranî kurdî ye ku bi kevneşopiyên cuda yên bi muzîk, reqs, cil û berg û festîvalan herêmê ji deverên din ên Iraqê cuda dike. Pîrozbahiya salane ya cejna [[Newroz|Nevrozê]] ku wekê sersala kurdî û cejna biharê her sal di 21ê adarê de tê pîrozkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/902021/slug |sernav=Newroz: The Flame of Freedom Igniting Kurdish Identity and Resilience |malper=Newroz: The Flame of Freedom Igniting Kurdish Identity and Resilience |tarîx=2026-03-20 |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}&lt;/ref&gt; Yek ji festîvalên girîng ên Herêma Kurdistanê pirozbahiya [[Newroza Akreyê]] ye ku her sal bi pîrozbahiyeke bêhempa li navçeya [[Akrê|Akreyê]] tê pîrozkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://ilketv.com.tr/akre-nasil-newrozun-baskenti-oldu/ |sernav=Akrê çawa bû paytexta Cejna Newrozê? |malper=İlke TV |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=tr |paşnav=RonseCreative }}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Bajarên Kurdistanê}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Başûrê Kurdistanê| ]]
[[Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1992an de hatine avakirin]]
[[Kategorî:Herêmên xweser]]
[[Kategorî:Kurdistan]]</text>
      <sha1>8m7vwqe967pmulb6tsy4fns5m92ok5q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003699</id>
      <parentid>2003665</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T08:13:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2003699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79920" sha1="4wbvdax6cljwyf7bfs7nkq2u1yaidqn" xml:space="preserve">{{Ev gotar| di derbarê '''herêma otonom a Kurdistanê''' de ye ku ji aliyê [[Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] ve tê birêve birin. Ji bo devera erdnîgarî ya [[Kurdistan]]ê ji kerema xwe li gotara [[Başûrê Kurdistanê]] binêrin.}}
{{Agahîdank welat2/wîkîdane
| wêneyê nexşe = Kurdistan Region (orthographic projection).svg
|}}
[[Wêne:Iraqi Kurdistan in Iraq (de-facto and disputed hatched).svg|thumb|{{Unbulleted list |style=text-align:left;padding-top:5px;
|{{Legend|#c12838|Herêma Kurdistanê}}
|{{Legend|#a72835|Herêmên bi nakok}}
|{{Legend |#d0676f|Herêmên xwestin û di bin kontrolê de ne}}
|{{Legend |#dea5a5|Herêmên xwestin}}
|{{Legend |#fefee9|Iraqê mayî}}
}}]]
'''Herêma Kurdistanê'''&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=Şandeke Herêma Kurdistanê serdana Bexdayê dike |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/221120193 |roja-gihiştinê=24 kanûna pêşîn 2019 |xebat=Rûdaw |ziman=ku }}&lt;/ref&gt; herêmeke îdarî ya otonom e ku hinek bajar û parêzgehên herêma [[Başûrê Kurdistanê]] vedigire. Herêma Kurdistanê ji parêzgehên wekê parêzgeha [[Hewlêr (parêzgeh)|Hewlêrê]], parêzgeha [[Silêmanî (parêzgeh)|Silêmaniyê]], parêzgeha [[Dihok (parêzgeh)|Dihokê]] û parêzgeha [[Helebce (parêzgeh)|Helebcê]] pêk hatiye ku ji aliyê [[Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] ve têne birêvebirin. Herêm li rojhilat bi [[Rojhilata Kurdistanê]], li bakur bi [[Bakurê Kurdistanê]] û li rojava jî bi [[Rojavayê Kurdistanê]] re sinor e.

Di seranserê sedsala 20an de kurdên Başûrê Kurdistanê di navbera têkoşîna ji bo otonomiyê û serxwebûna tamem de digeriyan. Di bin rejîma Baasê de, kurd ji aliyê hikûmeta Bexdayê ve rastî erebkirin û kampanyayên qirkirinê hatine.&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Iraqi Kurdistan in Middle Eastern politics |weşanger=Routledge |tarîx=2017 |isbn=978-1-315-46840-2 |cih=London New York |paşnavê-edîtor=Danilovič |pêşnavê-edîtor=Alex }}&lt;/ref&gt; Lêbelê dema ku [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]], [[Keyaniya Yekbûyî]] û [[Fransa]]yê herêmên qedexekirî yên firînê li [[Başûrê Kurdistanê]] ragihandine ku piştî Şerê Kendavê û serhildanên Başûrê Kurdistanê ya 1991ê desthilata hikûmeta Iraqê li deverên Herêma Kurdistanê bi sinor kiriye rêveberiya herêmê hatiye avakirin û herêma xweser di sala 1992an de bi awayekî de facto hatiye avakirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://calhoun.nps.edu/bitstream/handle/10945/9104/unitedstateskurd00lamb.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y |sernav=Calhoun Repository :: Login |malper=calhoun.nps.edu |roja-gihiştinê=2026-04-09 }}&lt;/ref&gt; Piştê ku di sala 2003an de ku rejêma baesê ji desthilatdariyê hate hilweşandin û destûreke federal û demokratîk a Iraqê hatiye pejirandin û Herêma Kurdistanê wekê herêmeke otonom hatiye avakirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.usip.org/publications/2019/07/iraq-timeline-2003-war |sernav=Iraq Timeline: Since the 2003 War |malper=United States Institute of Peace |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=en }}&lt;/ref&gt;

Herêma Kurdistanê bi piranî ji ber bêpariyên ku di salên dawî yên desthilatdariya Sedam Huseyn de li deverên din ên Iraqê û her weha ji tevlêheviya piştî hilweşandina rejîma baes a Sedam Huseyn di [[Şerê Iraqê]] (2003–2011) de ku bandor li herêmê kiribû, rizgar bûye û demokrasiyeke parlamenterî avakiriye û piştê rêveberiya otonom a Herêma Kurdistanê, geşedaneke aborî ya mezin bidest xistiye.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |tarîx=2014-07-03 |sernav=South Kurdistan profile |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-28147263 |roja-gihiştinê=2026-04-09 |xebat=BBC News |ziman=en-GB }}&lt;/ref&gt;

Heya roja îro tevahiya deverên Başûrê Kurdistanê ji rêveberiya Herêma Kurdistanê nehatiye birêvebirin. Bi polîtîkaya erebkirina deverên Başûrê Kurdistanê kurdên ji van deveran ji aliyê rejîma baesê ve hatine derxistin an koçber kirin û heman dever ji aliyê rejîma baesê ve hatiye ereb kirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Point of No Return: Refugees, Rights, and Repatriation |paşnav=Long |pêşnav=Katy |weşanger=OUP Oxford |tarîx=2013-08-29 |isbn=978-0-19-165422-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=K8VoAgAAQBAJ&amp;q=kurdish+refugees+in+turkey+1991&amp;pg=PA107 }}&lt;/ref&gt; Li gel erebkirina herêmê dîsa piraniya gelên van deverên ku wekê deverên bi nakok hatine binavkirin ji kurdan pêk tên. Heta dawiya sedsala 20an ji bo dagirkirina bajar û gundên kurdan nêzîkî 1,5 milyon kurd ji deverên ku di nav de Kerkûk, Musil, Tûzxûrmatû û navendên din hene hatiye koçber kirin û li van herêman ereb hatine bicihkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=Kurds say Iraq's attacks serve as a warning |url=https://www.csmonitor.com/2002/0513/p08s01-wome.html |roja-gihiştinê=2026-04-09 |xebat=Christian Science Monitor |issn=0882-7729 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=Kurdish Refugees Straggle Into Iran, Followed By Tragedy |url=https://apnews.com/2a413a508ec5af132b9cc245172f3f9c |roja-gihiştinê=2026-04-09 |xebat=AP NEWS |ziman=en }}&lt;/ref&gt;

Li gorî wezareta plandanînê hejmara şêniyên Herêma Kurdistanê di sala 2020an de 6.171.083 kes bû û her diçe zêde dibe.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/notfound.html |sernav=Nifûsa Herêma Kurdistanê sala 2040î dê çend be? |malper=www.rudaw.net |roja-gihiştinê=2024-10-23 }}&lt;/ref&gt;

== Dîrok ==
{{Gotara bingehîn|Dîroka Başûrê Kurdistanê}}
=== Pêşdîrok ===
[[Wêne:Shanidar Cave - overview.jpg|thumb|çep|Dîmenek ji Şikefta Şanederê ku nişteciheke dîrokî ya Kurdistanê ye. Li gorî lêkolînên arkeolojîk ên ku li Şanederê hatiye kirin, diroka jiyana mirovahiya li Şikefta Şanederê ji 75.000 salên berê niha vedigere.]]
[[Wêne:111. Part of the wall of Erbil Citadel, Hawler, Erbil Governorate, Iraq.jpg|thumb|çep|Dîmenek ji Keleha Hewlêrê ku dîroka kelehê ji 6000 salên berê niha vedigere]]
Herêma Kurdistanê wekê herêmên din ên [[Kurdistan]]ê yek ji herêmên herî kevin ê cihanê ye ku malavaniya mirovahiyê kiriye.&lt;ref name=&quot;Pomeroy2020&quot;&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Pomeroy |pêşnav=Emma |paşnav2=Bennett |pêşnav2=Paul |paşnav3=Hunt |pêşnav3=Chris O. |paşnav4=Reynolds |pêşnav4=Tim |paşnav5=Farr |pêşnav5=Lucy |paşnav6=Frouin |pêşnav6=Marine |paşnav7=Holman |pêşnav7=James |paşnav8=Lane |pêşnav8=Ross |paşnav9=French |pêşnav9=Charles |paşnav10=Barker |pêşnav10=Graeme |tarîx=2020 |sernav=New Neanderthal remains associated with the ‘flower burial’ at Shanidar Cave |url=https://www.cambridge.org/core/journals/antiquity/article/new-neanderthal-remains-associated-with-the-flower-burial-at-shanidar-cave/E7E94F650FF5488680829048FA72E32A |kovar=Antiquity |ziman=en |cild=94 |hejmar=373 |rr=11–26 |doi=10.15184/aqy.2019.207 |issn=0003-598X }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://historyofkurd.com/english/category/history-of-kurdistan/ancient-history-of-kurdistan/#:~:text=Ancient%20Kurdistan%20(Kardouchoi)%20Southeastern%20Turkey,(406%20BC)%20caused%20Xenophon%20%E2%80%A6 |sernav=Ancient history of Kurdistan – History of Kurdistan |roja-gihiştinê=2026-04-10 }}&lt;/ref&gt; Li gorî delîlên ku di qada arkeolojîk a [[Şaneder|şikefta Şanederê]] de hatiye dîtin dîroka mirovahî ya li Herêma Kurdistanê ji 75 hezar salên berê niha vedigere.&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.cam.ac.uk/stories/shanidar-z-face-revealed |sernav=Revealed: face of 75,000-year-old female Neanderthal from cave where species buried their dead |malper=www.cam.ac.uk |tarîx=2024-05-02 |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Li gorî lêkolînên ku di destpêka salên 2020an de li qada arkeolojîk Şanederê de hatiye kirin de hatiye tesbîtkirin ku dîroka bermahiyên Neandertalan 75.000 sal berê niha ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/meet-shanidar-z-a-75000-year-old-neanderthal-woman-180984284/ |sernav=Meet Shanidar Z, a Neanderthal Woman Who Walked the Earth 75,000 Years Ago |malper=Smithsonian Magazine |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=en |paşnav=Kuta |pêşnav=Sarah }}&lt;/ref&gt;

Herêmê li di dora 7000 {{bz}} de malavaniya çanda Çermo kiriye. Cihê Neolîtîk ê herî kevn ê li Kurdistanê li Hasûnayê ye ku navenda çanda Hassuna ye û dîroka çandê ji 6000 salên {{bz}} vedigere. Mezinahî, cih û dirêjahiya [[keleha Hewlêrê]] kelehê wekê yek ji cihên herî girîng ên Kurdistanê nîşan dide ku xwedî potansiyela beşdarbûnek bingehîn ê di têgihîştina arkeolojîk a herêmê de ye.&lt;ref name=&quot;Kopanias2016&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Archaeology of the Kurdistan Region and Adjacent Regions |paşnav=Kopanias |pêşnav=Konstantinos |weşanger=Archaeopress Publishing Ltd |tarîx=2016-06-23 |isbn=978-1-78491-394-6 |ziman=en |url=https://books.google.com.tr/books?id=BkxmEAAAQBAJ&amp;pg=PA415&amp;dq=Prehistoric+history+of+the+Kurdistan+region&amp;hl=tr&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;source=gb_mobile_search&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjm99PmyeKTAxXBB9sEHV95K0oQ6AF6BAgLEAM#v=onepage&amp;q=Prehistoric%20history%20of%20the%20Kurdistan%20region&amp;f=false |paşnav2=MacGinnis |pêşnav2=John }}&lt;/ref&gt; Lêkolîna rûberî ya berê nîşan daye ku li ser gir bermahiyên ku herî kêm diroka wan ku 6.000 sal berê niha vedigerin hene û dibe ku ev dîrok hê kevintirîn be jî.&lt;ref name=&quot;Kopanias2016&quot; /&gt; Di heman demê de lêkolînên dawî yên li ser nivîsên kevnar ên mîxî yên (MacGinnis 2014) li bajarê [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]], di dîroka Kurdistanê de Hewlêrê wekê ciheke girîng ê dîrokî yên li Kurdistanê destnîşan kiriye.&lt;ref name=&quot;Kopanias2016&quot; /&gt;

Di vê serdemê hatiye dîtin ku dîroka mirovahiyê ya li Herêma Kurdistanê ji 75.000 salên berê niha vedigere.&lt;ref name=&quot;Pomeroy2020&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt; Ev dîrok bi gelemperî wekê serdema paleolîtîkê an 70-75 hezar salên berê niha hatiye belgekirin.&lt;ref name=&quot;Kopanias2016&quot; /&gt; Li nêzîkî keleha Hewlêrê delîlên hebûna mirovî di serdema mezolîtîk de (nêzîkî 13000-8500 {{bz}}) li binê keleha Hewlêrê hatine dîtin.&lt;ref name=&quot;Kopanias2016&quot; /&gt; Hebûna cihên li deştên derdora bajêr ku di serdema Xelefê de (5800-5300 {{bz}}) mirovan lê jiyan kirine, daye nişan dibe ku Hewlêrê malavaniya çanda Xelef ê kiribe.&lt;ref name=&quot;Kopanias2016&quot; /&gt; Perçeyên dîzikên ku di lêkolînên arkeolojîk ên di girê keleha Hewlêrê hatine dîtin nîşan dane ku di serdema Ûbeyd de (5300-4500 {{bz}}) li Hewlêrê niştecihbûneke mirovan hatiye avakirin.&lt;ref name=&quot;Kopanias2016&quot; /&gt;

&quot;[[Dergûşa şaristaniyê]]&quot; têgeheke nûjen e ku ji bo herêmeke berfireh ê [[Kurdistan]]ê jî hatiye bikaranîn ku malavaniya şaristaniya [[sumer]]iyan kiriye.&lt;ref name=&quot;Maisels2005&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Near East: Archaeology in the 'Cradle of Civilization' |paşnav=Maisels |pêşnav=Charles Keith |weşanger=Routledge |tarîx=2005-10-24 |isbn=978-1-134-66469-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=7-KFAgAAQBAJ&amp;pg=PA6 }}&lt;/ref&gt; Şaristaniya sumeriyan, şaristaniyeke herî kevn ê naskirî ye ku di serdema kalkolîtîkê (serdema Ubeyd) de li ser çemên [[Dîcle]] û [[Firat]]ê hatiye avakirin ku du çemên Kurdistanê ne ku ji bakurê Kurdistanê derdikevin û ber bi rojava û başûrê Kurdistanê ve diherikin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Bibliographie |paşnav=Daoudy |pêşnav=Marwa |weşanger=CNRS Éditions |tarîx=2005 |rr=215–244 |isbn=978-2-271-07815-5 |cih=Paris |url=https://doi.org/10.4000/books.editionscnrs.2461 }}&lt;/ref&gt; Kurdistan cihê ku yekem pergala nivîsandinê ya cîhanê ya naskirî ye ku di dawiya hezarsala 4ê {{bz}} de derketiye holê. Di heman demê de sumerî yekem netewe bûn ku çerxan bikar anîne û [[bajardewlet]]an ava kirine. Nivîsên wan, delîlên yekem ên naskirî yên matematîk (bîrkarî), astronomî, astrolojî, qanûna nivîskî, bijîşkî û dîn û baweriyên rêxistinkirî tomar kirine.&lt;ref name=&quot;Maisels2005&quot; /&gt;

=== Serdema kevnar ===
[[Wêne:Near East 600BC.svg|thumb|Li dora 600 berî zayînê nexşeya [[Rojhilata Nêzîk]] ku Medyayê nîşan dide]]
Di Serdema destpêkê û serdema navîn a bronzê de herêm ji aliyê erdnîgarî ve wekê Subartu hatiye naskirin û ligel gûtî û lûlûbiyan, sûbariyên ku bi zimanê hûrî diaxivin ve li herêmê bicih bûne. Di sala 2200 ê {{bz}} de herêm ji aliyê Naram-Sin ê akadî ve hatiye dagirkirin û carek din dîsa di sala 2150 yê {{bz}} de ji aliyê gûtiyan ve ku gelê xwemaliyên herêmê bûn, hatiye rizgarkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Akkad: The First World Empire : Structure, Ideology, Traditions |paşnav=Liverani |pêşnav=Mario |weşanger=Sargon |tarîx=1993 |isbn=978-88-11-20468-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=CHYMAQAAMAAJ&amp;q=naram+sin+subartu }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/11510264/Ur%20etal%202013%20EPAS%20Iraq.pdf |sernav=Ancient Cities and Landscapes in the Kurdistan Region: The Erbil Plain Archaeological Survey 2012 Season |malper=dash.harvard.edu |roja-gihiştinê=2026-04-09 }}&lt;/ref&gt;

[[Împeratoriya Med]]an ku di navbera sedsalên 7ê {{bz}} heya nivê sedsala û 6ê {{bz}} (700 {{bz}} – 550 {{bz}}) li ser erdnîgariyeke berfireh ê ku li hemî herêmên [[Kurdistan]]ê, [[Îran]] û hinek deverên [[Anatolya]]yê di nav de bû li seranserê axa [[Medya (herêm)|Medyayê]] hikûm kiriye. Di serdema kevnar de Herêma Kurdistanê yek ji herêmên Kurdistanê bû ku di navbera salên 624-550 {{bz}} de ji aliyê [[Împeratoriya Med|Împaratoriya Medan]] ve ku împeratoriyeke [[kurd]] bû,&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Geschichte des Artachsir i Papakan aus dem Pehlewi uebersetzt |paşnav=Theodor Noldeke |ziman=de |url=http://archive.org/details/GeschichteDesArtachsirIPapakanAusDemPehlewiUebersetzt }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Kârnâmê î Artakhshîr î Pâpakân: being the oldest surviving records of the Zoroastrian emperor Ardashîr Bâbakân, the founder of the Sâsânian dynasty in Irân ; the original Pahlavi text edited for the first time with a trans-literation in Roman characters, translation into the English and Gujerati languages, with explanatory and philological notes, an introduction, and appendices |paşnav=Sanjānā |pêşnav=Dārāb Peshotan |weşanger=Printed at the Education Society's Steam Press |tarîx=1896 |ziman=en |url=https://books.google.iq/books?id=NMwzAQAAMAAJ&amp;pg=PA22&amp;dq=The+K%C3%A2rn%C3%A2m%C3%AA+%C3%AE+Artakhsh%C3%AEr+%C3%AE+P%C3%A2pak%C3%A2n+median+king+of+the+kurds&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwizo5fBx8HuAhVGZMAKHUViDnAQ6AEwAHoECAYQAg#v=onepage&amp;q&amp;f=false }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://search.worldcat.org/title/946967827 |sernav=The medieval reception of the Shahnama as a mirror for princes {{!}} WorldCat.org |malper=search.worldcat.org |roja-gihiştinê=2026-04-11 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; hatiye birêvebirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Karname I Artakshir I Papakan : being the oldest surviving records of the Zeroastrian emperor Ardashir Babakan |paşnav=Sanjana |pêşnav=Darab Dastur Peshotan |weşanger=Education Society Steam Press, Bombay |tarîx=1896 |url=http://archive.org/details/dli.ministry.15864 }}&lt;/ref&gt;

=== Serdema navîn ===
Heta sedsala 7ê {{bz}} herêm ji aliyê [[Împeratoriya Sasanî|împeratoriya sasaniyan]] ve hatiye birêvebirin. Piştre di heman sedsalê de (sedsala 7ê {{bz}}) bi hinceta belavbûna [[îslam]]ê herêm rastî gelek êrîşên ereban hatiye bajarê [[Kerkûk]]ê, [[Hewlêr (paytext)|Hewlêr]] û hinek deverên Herêma Kurdistanê ji aliyê ereban ve hatiye dagirkirin.

Di sedsala 9an de Hewlêr ji aliyê [[Xanedana Hezbanî|xanedana hezbaniyan]] ve hatiye parastin û herêm ji aliyê hezbaniyan ve hatiye birêvebirin. Herêma Kurdistanê yek ji wan deveran e ku piştê sedsala 10an bi caran rastî êrîşan hatiye û di encama van êrîşan de bi caran hatiye dagirkirin. Di heman demê de di sedsala 13an de wekê dever û herêmên din ên li gelek deverên din ên [[Kurdistan]]ê û herêmên li [[Rojhilata Navîn]], Herêma Kurdistanê jî ji [[mongol]]an ve hatiye dagirkirin û bajar ên herêmê û keleha Hewlêrê ji aliyê mongolan ve hatiye şelandin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.journals.uchicago.edu/action/cookieAbsent |sernav=University of Chicago Press Journals: Cookie absent |malper=RCNi Company Limited |roja-gihiştinê=2026-04-11 |ziman=en |doi=10.1086/372531 }}&lt;/ref&gt; Berê ku mongol herêmê dagir bikin di sala 1258an de [[Bexda]]yê dagir dikin û piştê ketina Bexdayê ji bo dagirkirina Kurdistanê berê xwe dane Hewlêrê.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://kar.zcu.cz/ovp/data/blob.php?table=internet_list&amp;name=FileName&amp;type=FileType&amp;file=Data&amp;id=IDInternet&amp;idname=200 |sernav=Research of the Arbil Citadel, Kurdistan, First Season |malper=kar.zcu.cz |roja-gihiştinê=2026-04-11 }}&lt;/ref&gt; Keleha Hewlêrê li dijî dorpêç kirin û êrîşên mongolan şeş meh berxwe dide û piştê berxwedana şeş mehan keleh ji aliyê mongolan ve tê dagirkirin.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

Di sedsala 10an de careke din dîsa Kerkûk û deverên din ên Herêma Kurdistanê ji aliyê kurdan ve hatiye rizgarkirin, Kerkukê û deverên derdora Kerkûkê ji sala 1014an heya 1120an ji aliyê kurdên hesenweyhî û kurdên enazîdî ve hatiye birêvebirin. Piştre bajêr ji aliyê tirkên selçûqî ve hatiye kontrolkirin û çend salan bajêr û dever di bin kontrola selçûqiyan dimîne.

=== Serdema nûjen a despêkê ===
==== Mîrektiya Soran (1399 - 1836) ====
[[Wêne:Soran Emirate (1832-1835).png|thumb|çep|Nexşeya Mîrektiya Soran]]
Di serdema nûjen a despêkê de Herêma Kurdistanê wekê ciheke stratejîk, di navenda şerên di navbera osmanî û sefewiyan de maye. Her çiqas di vê serdemê de Herêma Kurdistanê di navbera şerên her du aliyan bimîne jî û hinek caran ji aliyê van hêzan were kontrol kirin jî di dîrokên cûda de ji aliyê reveberiya [[Mîrektiya Soran]] (d. 1399 – 1836)&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Mariscotti |pêşnav=Cathlyn |tarîx=1997 |sernav=A Modern History of the Kurds |url=https://doi.org/10.1080/03612759.1997.9952739 |kovar=History: Reviews of New Books |cild=25 |hejmar=2 |rr=84–85 |doi=10.1080/03612759.1997.9952739 |issn=0361-2759 }}&lt;/ref&gt; hatiye birêvebirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/krd_slvd.html |sernav=Kurdistan: Short-lived independent states |malper=www.crwflags.com |roja-gihiştinê=2026-04-18 }}&lt;/ref&gt;

Di navbera sedsala 13 û sedsala 19an de yek ji desthilatên Herêma Kurdistanê Mîrektiya Soran bû ku demek dirêj li herêmeke berfireh ê Kurdistanê birêve biriye û yek ji mîrekiyên herî girîng û herî bi hêzê dîroka Kurdistanê ye. Rêveberê herî bi hêz ê mîrektiyê [[Mîr Muhemmed Paşa]] bû ku di serdema wî de (di sedsala 19an de) gihîştiye bilindeya desthilatdariya xwe ya herî bi hêz.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://e-space.mmu.ac.uk/326242/1/Sharameen%20Ebraheem%2007977278%20phd%202013-1.pdf |sernav=The Impact of Architectural Identity on Nation Branding: The Case Study of South Kurdistan. }}&lt;/ref&gt; Paytexta Mîrektiya Soran navçeya [[Rewandiz]]ê bû ku niha yek ji navçeyên bi ser [[Hewlêr (parêzgeh)|parêzgeha Hewlêrê]] ve ye. Mîrektiya Soran herêmeke berfireh ê [[Kurdistan]]ê birêve biriye. Bajarên girîng ên Kurdistanê ku ji aliyê mîrektiyê ve hatine birêvebirin bajarên wekê [[Sêrt]], [[Mêrdîn (bajar)|Mêrdîn]], [[Qamişlo]], [[Dihok]], [[Mûsil]], [[Hewlêr (paytext)|Hewlêr]], [[Kerkûk]] û bajarê [[Silêmanî (bajar)|Silêmanî]] bû.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Bedirxan, Begê Cizîra Botan: Salên Berxwedan û Serhildanê |paşnav=Kardam |pêşnav=Ahmet |weşanger=Dipnot |tarîx=2011 |ziman=tr |url=https://books.google.com.tr/books/about/Cizre_Botan_Beyi_Bedirhan.html?id=ffDFzQEACAAJ&amp;redir_esc=y }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Hakan |pêşnav=Sinan |tarîx=2007-01-01 |sernav=Kurd û Berxwedana Kurdan di Belgeyên Arşîvên Osmanî de (1817-1867) |url=https://www.academia.edu/96986747/Osmanl%C4%B1_Ar%C5%9Fiv_Belgelerinde_K%C3%BCrtler_ve_K%C3%BCrt_Direni%C5%9Fleri_1817_1867_ |kovar=Doz Yayınları }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Archival Document Collection Codes from the Başbakanlik Arşivi (Bbk)/Ottoman Prime Ministry Archives |weşanger=I.B.Tauris |tarîx=2015 |isbn=978-1-78076-852-6 |url=https://doi.org/10.5040/9780755693351.0008 }}&lt;/ref&gt;

=== Serdema nûjen ===
==== Mîrektiya Babanan (1649 – 1850) ====
[[Mîrektiya Baban]] a Kurdistanê di navbera sedsalên 16an û 19an de li devereke berfireh ê [[Başûrê Kurdistanê]] û li [[Rojhilata Kurdistanê]] serwerî kiriye ku demek dirêj rêveberiya xwe parastine.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.iranicaonline.org/articles/baban-2/ |sernav=BĀBĀN |malper=Encyclopaedia Iranica |roja-gihiştinê=2026-04-18 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt; Mîrektî li devera [[Pijdarê]] [[Feqî Ehmed]] (rêv. 1649-1670) ve hatiye damezrandin û di sedsala 17an de pêş ketiye. Di dema avakirina mîrektiyê paytexta mîrektiyê navçeya [[Qeladizê]] bû û piştre jî di sala 1784an de bajarê Silêmanî ji aliyê [[Îbrahîm Paşayê Baban]] ve hatiye avakirin û paytexta mîrektiyê derbasê bajarê Silêmaniyê bûye. Mîrektiya Baban bikaranîna [[Soranî|kurdiya soranî]] di nav nivîskarên wêjeyî yên herêmî de teşwîq kiriye û mêrektî di warê pêşketina xwe yê [[wêjeya kurdî]] hatiye zanîn.&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;

Herêma Kurdistanê heya sedsala 18an ji aliyê Mîrektiya Babanan ve hatiye birêvebirin û Herêma Kurdistanê serweriya mîrektiyê heya sala 1850an berdewam kiriye. Di heyema rêveberiya Babanan de, bi taybetî di sedsalên 18 û 19an de li navenda mîrektiyê li bajarê Silêmanî bû Herêma Kurdistanê serdemeke zêrîn a siyasî û çandî derbas kiriye.&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;

==== Hewlên destpêka ji bo serxwebûnê (1923 – 1975) ====
{{Gotara bingehîn|Dewleta Kurd (1918-1919)}}
[[Wêne: Mosul Vilayet, Ottoman Empire (1900).svg|thumb|Kurdistana Berzenci di sala 1918]]
Bi hilweşîna [[Împeratoriya Osmanî]]yan ku di meha çirî ya sala 1918an de hilweşiyaye û berî ku Iraq di sala 1923an de bibe dewleteke serbixwe, kurdên Başûrê Kurdistanê bi serhildanên Mehmûd Berzencî têkoşîna xwe ya serxwebûnê li dijî Iraq a di bin kontrola Brîtanî de daye destpêkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Kurdish Nationalism on Stage: Performance, Politics and Resistance in Iraq |paşnav=Rostami |pêşnav=Mari R. |weşanger=I. B. Tauris &amp; Company, Limited |tarîx=2019 |isbn=978-1-78831-870-9 |cih=London |series=Kurdish Studies }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Kurds Divided |paşnav=O’Ballance |pêşnav=Edgar |weşanger=Palgrave Macmillan UK |tarîx=1996 |rr=12–20 |isbn=978-1-349-39576-7 |cih=London |url=https://doi.org/10.1057/9780230377424_2 }}&lt;/ref&gt; Bi hilweşîna osmaniyan re Mehmûd Berzencî hewl daye ku ji osmaniyan veqete û herêmeke xweser a kurdî di bin çavdêriya Brîtanyayê de ava bike. Berzencî ji aliyê konseya esilzadeyên kurd ên li herêma Silêmaniyê ve wekî serokê hikûmetê hatiye hilbijartin. Dema ku di 25ê cotmeha sala 1918an de leşkerên îngilîz derbasê Kerkûkê dibin Berzencî ber bi deverên di bin kontrola osmanî de diçe û van deveran kontrol dike û soza dilsoziya xwe dide Brîtanyayê.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.qdl.qa/en/archive/81055/vdc_100049244985.0x00008a |sernav='HISTORY OF THE GREAT WAR BASED ON OFFICIAL DOCUMENTS. THE CAMPAIGN IN MESOPOTAMIA 1914-1918. VOLUME IV.' [‎166v] (337/540) |malper=Qatar Digital Library |tarîx=2016-10-07 |roja-gihiştinê=2026-04-18 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Herêmên din ên Kurdistanê wekê Ranye û Koy Sanjaq bi awayê serxwebûna xwe ragehandine.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=http://etheses.lse.ac.uk/2625/1/U615574.pdf |sernav=Britain's Policy Towards The Kurdish Question, 1915-1923 }}&lt;/ref&gt;

Mehmûd Berzencî ji aliyê Brîtanyayê ve wekê waliyê Herêma B hatiye erkdar kirin ku ji başûrê Çemê Zap a Biçûk heta sinorê kevin ê osmanî û farisî dirêj dibû.&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt; Berzencî hewl daye ku bandora xwe li derveyî herêma diyarkirî berfireh bike û ji bo dabînkirina mûçeyên leşkerên xwe û ji bo alîkariya başbûna ji wêraniyên şer, subvansiyonên brîtanî bi kar aniye. Berzencî hêvî dikir ku bi wergirtina dilsoziya serokê eşîran bingeha desthilatdariya xwe xurt bike.&lt;ref name=&quot;McDowall1997&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A Modern History of the Kurds |paşnav=McDowall |pêşnav=David |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=1997 |isbn=978-1-86064-185-5 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=xpefAAAAMAAJ }}&lt;/ref&gt; Ev yek bû sedema xirabûna pêwendiyên bi Brîtaniyayê re û di encamê de bibû sedema nakokî û şerên di navbeyna Berzencî û hêzên Brîtanyayê.&lt;ref name=&quot;McDowall1997&quot; /&gt;

Digel astengî û êrîşên li dijî kurdan ku di dîrokên cihêreng de ku ji aliyê hêzên cihêreng ve pêk hatiye, têkoşîna kurdan berdewam kiriye ku Mistefa Barzanî di destpêka salên 1920an de ji bo doza neteweperwer a kurd gav bi gav pêş ketiye û di şerên [[Başûrê Kurdistanê]] û Iraqê ku di sedsala 20an de qewimiye, bûye xwedî roleke girîng. Di sala 1943an de Mistefa Barzanî li dijî herêmên di bin kontrola hêzên Iraqê û bi serdegirtina qereqolên polîsên Iraqê ku li Kurdistanê bicih bibûn kiriye. Hikûmeta [[Bexda]]yê ji bo êrîşên li dijî kurdan 30.000 leşker dişîne [[Kurdistan]]ê. Ji ber êrîşan li ser Herêma Kurdistanê serokatiya kurdên Başûrê Kurdistanê neçar dimîne ku di sala 1945an de derbasê [[Rojhilata Kurdistanê]] bibin. Li [[Rojhilata Kurdistanê]] [[Mistefa Barzanî]] [[Partiya Demokrat a Kurdistanê]] damezrandiye.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Iraq in the Twenty-First Century: Regime Change and the Making of a Failed State |paşnav=Ismael |pêşnav=Tareq Y. |weşanger=Taylor and Francis |tarîx=2015 |isbn=978-1-317-56759-2 |cih=Hoboken |series=Durham Modern Middle East and Islamic World Series }}&lt;/ref&gt;

Ji sala 1961ê heta 1970an şerê yekem ê Iraqê û hêzên kurd berdewam kiriye ku di encamê vê şerê de [[Peymana Xweseriyê 1970|peymana otonomiya kurdî]] hatiye îmzekirin. Lê belê hikûmeta erebî ya Îraqê li gel peymana otonomiya kurdî li herêmên kurdî dest bi paqijkirina etnîkî kiriye ku dest dayne li deverên Herêma Kurdistanê ku li gorî rêjeya hêjmara nifûsê dihatin diyarkirin.&lt;ref name=&quot;:11&quot;/&gt; Paqijkirina etnîkî yên li deverên Kurdistanê ji bo vê peyamê dibe sedema nebaweriyê ku di encamê di navbera salên 1974 û 1975an de dibe sedema sedema şerê duyem ê Iraqê û hêzên kurd ku ev şer ji bo hêzên kurd dibe sedema şikestineke giran û di encama vê şikestinê de hêzên kurd neçar dimînin ku careke din dîsa vekişin Rojhilata Kurdistanê.
==== Otonomiya Herêma Kurdistanê (1992–2009) ====
[[Wêne:Shar Park, Hawler, Erbil Governorate, Iraq.jpg|thumb|çep|Dîmenek ji Şehrpark a Hewlêrê ku bajêr piştê rêveberiya kurd pêşketineke girîng bidest xistiye]]
[[Wêne:Slemanijpg.jpg|thumb|çep|Dîmenek bajarê Silêmanî ku yek bajarên mezin ê Herêma Kurdistanê ye.]]
Piştê [[Şerê Kendavê 1991|şerê kendavê ya yekem]] rejêma baesê di sala 1991ê de ji bo komkujiyên nû berê dide Kurdistanê ku di encama van êrîşan de bi milyonan mirov ber bi sinorên Bakurê Kurdistanê û Rojhilata Kurdistanê ve herikîne.&lt;ref name=&quot;Long2013&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Point of No Return: Refugees, Rights, and Repatriation |paşnav=Long |pêşnav=Katy |weşanger=OUP Oxford |tarîx=2013-08-29 |isbn=978-0-19-165422-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=K8VoAgAAQBAJ&amp;q=kurdish+refugees+in+turkey+1991&amp;pg=PA107}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.voanews.com/a/turkey-concerned-at-growing-numbers-of-syrian-refugees-142346395/180465.html |sernav=Turkey Concerned at Growing Number of Syrian Refugees |malper=Voice of America |tarîx=2012-03-11 |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; Hatiye diyarkirin ku di dema vê koçberiyê 1.500 kurd ji ber sermayê di rê de jiyana jidest dane.&lt;ref name=&quot;Long2013&quot; /&gt; Ji bo pêşîgirtina li vê [[krîza mirovî]] û parastina kurdan [[Neteweyên Yekbûyî]] (NY) [[Biryara 688an a Neteweyên Yekbûyî|biryara 688]] pejirandiye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://digitallibrary.un.org/search?f1=author&amp;as=1&amp;sf=title&amp;so=a&amp;rm=&amp;m1=e&amp;p1=UN.+Security+Council+(46th+year+:+1991)&amp;ln=en |sernav=Resolution 688 (1991) / adopted by the Security Council at its 2982nd meeting, on 5 April 1991. |malper=digitallibrary.un.org |roja-gihiştinê=2026-04-19}}&lt;/ref&gt; Piştê vê biryarê [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|Dewletên Yekbuyî yên Amerîkayê]], [[Keyaniya Yekbûyî]] û [[Fransa]]yê li bakurê hêlîpan a 36em qedexekirina firînê ragihandine ku bi vê awayê kurd ji komkujî û êrîşên hewayî yên rejîma baesê hatine parastin.

Piştê vekişîna hêzên rejêma baesê otonomiya Herêma Kurdistanê hatiye ragihandin û di 19ê gulana sala 1992an de [[Hilbijartina Parlamena Herêma Kurdistanê, 1992|yekem hilbijartinên]] [[Parlamena Kurdistanê|Parlamentoya Kurdistanê]] ya demokratîk hatiye lidarxistin.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.parliament.krd/english/about-parliament/history-of-parliament/ |sernav=History of Parliament |malper=Kurdistan Parliament - Iraq |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; Di vê hilbijartinê de nêzîkî milyonek hilbijêran li seranserê herêmê dengên xwe dane ku beşdarbûna vê hilbijartinê nîşana herî xurt a xwesteka wan a ji bo avakirina nîzameke siyasî ya nû yê li Herêma Kurdistanê bû. [[Partiya Demokrat a Kurdistanê]] (PDK) û [[Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê|Yekîtiya Niştimaniya Kurdistanê]] (YNK) piraniya dengan bi dest xistine û hikûmetek parvekirina desthilatdariyê ava kirine&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt; ku wekê hevpeymaniya &quot;pêncî-pêncî&quot; (50/50) hatibû zanîn. Bi vê hilbijartinê ji meqamên wezîran bigire heta kadroyên hikûmeta herêmî, her meqam bi awayekî wekhev di navbera her du partiyên Herêma Kurdistanê de hatibû dabeşkirin.&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt;

Di navbera salên 1994 û 1998an de ji ber nakokiyên li ser parvekirina dahatê û kontrola îdarî şerê dramatîk a birakujiyê di navbera partiyên siyasiyên Herêma Kurdistanê KDP û YNKê de rû daye. Di vê pêvajoyê de Herêma Kurdistanê bi du deverên îdarî hatiye dabeş kirin yek ku deverek parêzgeha [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] (KDP) û devera din jî parêzgeha Silêmaniyê (YNK) bûne navendên partiyên siyasiyên Herêma Kurdistanê. Piştre di sala 1998an de ev nakokî bi peymana [[Washington (parêzgeh)|Washingtonê]] (1998) bi navbeynkariya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê, di navbera [[Mesûd Barzanî]] û [[Celal Talebanî]] de peymanek aştiyê hatiye çêkirin ku bi fermî şerên birakujiyê bi dawî bûye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/kurdish-agreement-signals-new-us-commitment |sernav=Kurdish Agreement Signals New U.S. Commitment {{!}} The Washington Institute |malper=www.washingtoninstitute.org |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=en}}&lt;/ref&gt;

Piştê destwerdana [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ya Iraqê ku di sala 2003an de li dijî rejîma baes a Sedam Huseyn pêk hatibû,&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.history.com/articles/persian-gulf-war |sernav=Persian Gulf War: Dates &amp; Operation Desert Storm - HISTORY |malper=HISTORY |tarîx=2009-11-09 |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}&lt;/ref&gt; rewş û statuya Herêma Kurdistanê bi tevahî hatiye guhertin. Piştê [[Şerê Iraqê|Şerê Iraq û DYAyê]], bi destûra bingehîn ê nû yê Iraqê ya sala 2005 Herêma Kurdistanê bi fermî wekê herêmeke federe hatiye nas kirin. Di çarçoveya destûra nû de [[zimanê kurdî]] li kêleka [[zimanê erebî]] wekê zimanê fermî ya Iraqê hatiye qebûlkirin. Di sala 2006an de di çarçoveya pêvajoya &quot;yekgirtinê&quot; rêveberiyên cuda yên li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] û li [[Silêmanî (bajar)|Silêmaniyê]] di bin hikûmetek yekgirtî de hatine yek kirin û [[Nêçîrvan Barzanî]] bûye yekem serokwezîrê hikûmeta yekgirtî ya Herêma Kurdistanê.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://gov.krd/boi-en/why-kurdistan/region/facts-figures/ |sernav=Region {{!}} Facts &amp; Figures |malper=Kurdistan Regional Government |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=en}}&lt;/ref&gt;

Di navbera salên 2006 û 2009an de Herêma Kurdistanê di bin desthilatiya Hikûmeta Herêma Kurdistanê de pêşketinên girîng ên siyasî û aborî bidestxistiye. Di salan li bajarên mezin ên Herêma Kurdistanê gelek avahiyên bilind hatine avakirin û herêm pêşketineke aborî ya berbiçav bidest xistiye ku ev sal wekê destpêka &quot;serdema zêrîn&quot; Herêma Kurdistanê hatine binavkirin.&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.institutkurde.org/info/iraqi-kurdistan-does-independence-beckon--1189163374 |sernav=Iraqi Kurdistan : Does independence beckon ? |malper=Institutkurde.org |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=fr}}&lt;/ref&gt; Di van salan de li bajarên wekê Hewlêr û Silêmaniyê, projeyên mîmarî yên modern, avahiyên bilind û navendên danûstandinê hatine avakirin û bajaran bi awayekê bilez pêşçûnên nûjen bidest xistine.&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt;
==== Şerê li dijî DAIŞê (2014–2017) ====
[[Wêne:Peshmerga Kurdish Army (15267333592).jpg|thumb|Dîmenek ji operasyona hêzên (Pêşmerge) Herêma Kurdistanê ku di sala 2014an de li dijî DAIŞê hatibû destpêkirin]]
Herêma Kurdistanê yek ji wan deveran bû ku rastê êrîşên DAIŞê hatibû. Di heyama beriya dagirkirina Iraqê ji aliyê DAÎŞê ve ku di hezîrana sala 2014an de pêk hatibû, pêwendiyên Herêma Kurdistanê bi bi Iraqê re di rewşek baş de nebû û di dema şerê li dijî DAÎŞê re xirabtir bibû.

Pêşketina DAIŞê ber bi Hewlêrê ve û êrîşa DAÎŞê li ser herêma Şingalê bûye sedema krîza mirovî.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://ihd.org.tr/en/ihd-statement-on-the-yazidi-genocide/ |sernav=IHD STATEMENT ON THE YAZIDI GENOCIDE – İHD |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt; Di encamê de li Şingalê li dijî êzîdiyan komkujî û gelek dîlgirtin diqewime.&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://freeyezidi.org/yezidi-genocide-2014/ |sernav=Yezidi Genocide 2014 – Free Yezidi Foundation |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=en-US}}&lt;/ref&gt; Bi hezar kurdên êzîdî berê xwe dabûn çiyayê Şingalê ku xwe ji komkujiya DAIŞê xilas bikin.&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; Di encama encama êrîşan de gerîlayên Partiya Karkerên Kurdistanê ku di wî demê de derbasê Herêma Kurdistanê bibûn ji bo gelên ku ji Şingalê direvin rastî êrîşan neyê li çiyayê Şingalê korîdoreke mirovî avakiribû. Ev krîza mirovî bûye sedema destwerdana civaka navneteweyî û koalîsyona bi pêşengiya Amerîkayê ku bi êrîşên hewayî li Şingalê êrîşê DAÎŞê bikin.

Dema ku hêzên Iraqê ji ber êrîşên DAÎŞê direvin û ji bajarên Başûrê Kurdistanê bajarê wekê Mûsil, Kerkuk, Xaneqîn, Celewla û Başîqayê vekişiyan Herêma Kurdistanê neçar dimîne ku di eniyeke bi qasê dirêjahiya 1000 kîlometre li dijî êrîşên DAÎŞê Herêma Kurdistanê biparêze. Bajarên Başûrê Kurdistanê ku di nav van bajaran de Kerkûk, Xaneqîn, Celewla, Başîqa, Şingal hebûn aliyê DAÎŞê ve hatibûn dagirkirin.

Piştê demek dirêj ê şerê Herêma Kurdistanê ku li dijî DAIŞê hatibû berdewam kirin bajarên wekê Kerkûk, Xaneqîn, Celewla, Başîqa, Şingal û Mexmûr, ji aliyê gerîla û pêşmergeyên Kurdistanê ve ji DAÎŞê hatibûn rizgarkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |tarîx=2017-10-18 |sernav=Iraq takes disputed areas as Kurds 'withdraw to 2014 lines' |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-41663350 |roja-gihiştinê=2026-04-19 |xebat=BBC News |ziman=en-GB}}&lt;/ref&gt;

== Erdnîgarî ==
=== Herêm û sinor ===
[[Wêne:Iraq great zab.png|thumb|Geliyek li bakurê herêmê ku ava Zap a Mezin di nav de diherike]]
Herêma Kurdistanê li herêmeke li [[Başûrê Kurdistanê]] ye ku Li rojhilat bi Rojhilata Kurdistanê, li bakur bi [[Bakurê Kurdistanê]] re û li rojava jî bi [[Rojavaya Kurdistanê|Rojavayê Kurdiatanê]] re sinor e. Ev herêm piraniya Başûrê Kurdistanê digire nav xwe ku ev herêm beşa herî başûrê herêma erdnîgarî ya [[Kurdistan]]ê ye. Herêm di navbera [[hêlîpan]]ên bakur 34° û 38°N û [[hêlîlar]]ên rojhilat 41° û 47°E de ye. Piraniya beşên bakur û bakurê rojhilat ên herêmê çiyayî ne, nemaze deverên ku bi Bakurê Kurdistanê û bi Rojhilata Kurdistanê re sinor in deverên çiyayî yên Herêma Kurdistanê ne. Herêm xwedî çend çiyayên bilind û rêzeçiyayan e. Deverên din ên herêmê gir û deşt in ku beşên navendî û beşên herî başûrê herêmê pêk tînin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.krgspain.org/english-geography/ |sernav=Gobierno Regional del Kurdistán {{!}}   Geography |malper=www.krgspain.org |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;

Herêma Kurdistanê xwedî rûpîvaneke nezîkî 40643&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; e û ji sedî 10e wê ji av pêk tê. Tixûbên herêmê bi Rojhilata Kurdistanê re 220&amp;nbsp;km, bi Rojavayê Kurdistanê re 150&amp;nbsp;km û bi Bakurê Kurdistanê re jî 352&amp;nbsp;km ne.

Nêzîkî 1.368.388 hektar rûber (%33) ji erdê herêmê ê, erdê çandiniyê yê ku bi baranê tê avdan û 328.428 hektar (%8) jî erdê çandiniyê erdên avdaniyê ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://krso.gov.krd/en/indicator/agriculture/agricultural-lands |sernav=Agricultural lands |malper=krso.gov.krd |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Piraniya barîna li Herema Kurdistanê di navbera mehên mijdar û nîsanê de dibare ku bi gelemperî wekê baran an berf dibare ku barîna salane di navbera 375 û 724 mm de ye. Vê yekê ji demên kevnar ve çandiniya berhemên zivistanê (sebze û fêkî di havînê de) û xwedîkirina ajalan gengaz kiriye.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=Geography of Iraq - Fanack.com |url=https://fanack.com/iraq/geography-of-iraq/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=Fanack.com |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;

[[Wêne:Kurdistan Region 2003-2008.png|thumb|Berê desteserkirina Iraqê sinorê Herêma Kurdistanê (2003 – 2008)]]
Heya roja îro tevahiya erdên Başûrê Kurdistanê neketiye destê rêveberiya Herêma Kurdistanê. Gelek deverên Başûrê Kurdistanê bi polîtîkaya erebkirina rejîma baesê û bi berdewamî ya heman polîtîkaya erebkirinê di bin di bin navê deverên nakokî di bin desteserkirina Iraqê de ye. Ji ber vê yekê xaka Herêma Kurdistanê bi awayekî rast nehatiye destnîşankirin û bi demê re bi şêweyên guherbar ên kontrola de facto û bi hukmên destûrî û pêşketinên siyasî re pêşketiye.

Hikûmeta Herêma Kurdistanê di demên cuda de kontrola li ser deverên Başûrê Kurdistanê ku ji aliyê Iraqê ve hatine desteser kirin pêk aniye. Ev kontrol emaze di demên pevçûnên wekê piştî sala 2003an û di navbera 2014 û 2017an de pêk hatiye ku hêzên Herêmê Kurdistanê (Pêşmerge) van deverê Başûrê Kurdistanê ji dagirkirkirina DAÎŞê rizgar kiribû. Ji ber polîtîkaya erebkirinê ku di dîrokên cihêreng de ereb li deverên kurdî hatine bicihkirin, ev dever hê jî di navbera Iraq a federal û Herêma Kurdistanê de bi nakok e û ji aliyê Iraqê ve desteserkirî ye.

=== Avhewa ===
Keşûhewaya Herêma Kurdistanê avhewayeke nîvhişk a parzemînî ye ku di mehên havînan de germ û hişk ev û di mehên zivistanan sar û şil e.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://presidency.gov.krd/krp/english/ndisplay.aspx?sm=5yBwBg+oqQY=#:~:text=The%20climate%20of%20the%20Kurdistan,cold%20and%20wet%20in%20winter. |sernav=The Kurdistan Region is an autonomous region in federal Iraq |malper=presidency.gov.krd |roja-gihiştinê=2026-04-04 }}&lt;/ref&gt;

Herêm di mehên havînan germ û hişk in ku germahiyên navînî yên bilind ji 35&amp;nbsp;°C ê li deverên herî sar ên bakur heta 40&amp;nbsp;°C a li başûrê rojavayê herêmê diguherin û germahiyên herî nizm ji dora 21&amp;nbsp;°C ê heta 24&amp;nbsp;°C an diguherin. Di mehên zivistanan de germahiyên herî bilind bi navînî di navbera 9&amp;nbsp;°C û 11&amp;nbsp;°C an de ne û germahiyên herî nizm li hinek deveran li dora 3&amp;nbsp;°C e û li din ên herî sar jî bi navînî dadikeve −2&amp;nbsp;°C û 0&amp;nbsp;°C an.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Rêveberî û siyaset ==
{{Gotara bingehîn|Hikûmeta Herêma Kurdistanê}}
{{Multiple image
|align     = right
|direction = horizontal
|header_align = center
|header    = 
|image1    = Seal of the President of the Kurdistan Region.svg
|width1    = 160
|caption1  = Nîşana serokatiya Herêma Kurdistanê.
|image2    = Coat of arms of Kurdistan Regional Government.svg
|width2    = 160
|caption2  = Nîşana hikûmeta Herêma Kurdistanê.
|}}
Li gorî destûra bingehîn a Iraqê Herêma Kurdistanê herêmeke federal ê di nav Iraqê de ye û bi rêya saziyên xwe di gelek waran de ku di nav de lêçûna herêmê, polîs û ewlehî, perwerde û tenduristî, çavkaniyên xwezayî, binesazî, siyaseta derve û siyaseta din, qanûndanîn, cîbicîkar û dadwerî hene, rayeya xwe pêk tîne.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.tandfonline.com/action/cookieAbsent |sernav=Governing Kurdistan |malper=www.tandfonline.com |roja-gihiştinê=2026-04-04 |doi=10.1080/17449057.2018.1525166 }}&lt;/ref&gt;
=== Dezgeha qanûndanînê ===
Parlamentoya Herêma Kurdistanê ku berê wekê Meclîsa Neteweyî ya Kurdistanê dihat zanîn, berpirsiyarê qanûndanînê, destnîşankirina serokê Herema Kurdistanê, dayîna û kişandina baweriyê ji bo wezîran û pesendkirina lêçûna Herêma Kurdistanê ye. 100 endamên parlamentoyê hene ku divê herî kêm ji %30 ji parlamenter endamên jin bin û hemî parlamenterên parlamentoya Herêma Kurdistanê ji bo heyameke çar salan têne hilbijartin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/394269/slug |sernav=Kurdistan Region Judicial Council issues statement on latest ruling of Iraqi Federal Supreme Court |malper=Kurdistan Region Judicial Council issues statement on latest ruling of Iraqi Federal Supreme Court |tarîx=2024-03-13 |roja-gihiştinê=2026-04-05 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}&lt;/ref&gt;

Partiyên siyasî yên jêrîn ku di parlamentoya Kurdistanê de hene ev in: [[Partiya Demokrat a Kurdistanê]] (PDK), [[Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê|Yekîtiya Niştimaniya Kurdistanê]] (YNK), [[Tevgera Nifşê Nû]] (NGM), [[Yekgirtiya Îslamî ya Kurdistanê|Yekgirtûya Îslamî ya Kurdistanê]], [[Tevgera Helwesta Neteweyî]], [[Koma Edaletê ya Kurdistanê]], [[Eniya Gel, Partiya Sosyalîst Demokrat a Kurdistanê]] (PSK) û [[Tevgera Goran]] e.
=== Rêveberî ===
{{Multiple image
|align     = right
|direction = horizontal
|header_align = center
|header    = 
|image1    = Nechirvan Barzani 2025 (cropped).jpg
|width1    = 151
|caption1  = Serokê Herêma Kurdistanê [[Nêçîrvan Barzanî]].
|image2    = Masrour Masoud 2025 (cropped).jpg
|width2    = 150
|caption2  = Serokwezîrê Herêma Kurdistanê [[Mesrûr Barzanî]].
|image3    = Qubad Talabani Photo.jpg
|width3    = 172
|caption3  = Cîgirê serokwezêrê Herêma Kurdistanê [[Qubad Talebanî]].
|}}
Serokê Herêma Kurdistanê ji aliyê parlementoyê ve tê hilbijartin û wekê serokê dewletê kar dike. Serokê Herêma Kurdistanê dikare du heyamên ku ji çar salan pêk tê li ser erka xwe bisekine û di heman divê dema ku qanûnan bikevin meriyetê ji aliyê serokê herêmê were pesend kirin. Di heman demê de parlamentoya Kurdistanê dikare her guhertinek betal bike. Serokkomarê niha [[Nêçîrvan Barzanî]] (PDK) ye ku di 1ê hezîrana sala 2019an de dest bi erka xwe kiriye.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |sernav=Nechirvan Barzani elected president of Kurdistan Region of Iraq |url=https://www.reuters.com/article/us-iraq-kurds/nechirvan-barzani-elected-president-of-kurdistan-region-of-iraq-idUSKCN1SY0TE |roja-gihiştinê=2026-04-05 |xebat=U.S. |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;

Serokwezîrê Herêma Kurdistanê serokê Hikumeta Herêma Kurdistanê ye û kabîneya wî ya wezîran û hinek kursî ji bo jin û komên kêmneteweyan hatine veqetandin. Serokwezîrê niha [[Mesrûr Barzanî]] (KDP) ye ku di sala 2019an de dest bi kar kiriye. Kursîyên kabîneyê berê bi wekhevî di navbera KDP û YNKê de dihatin parvekirin lê KDP ji ber nûnertiya wî ya zêdetir a li parlamentoyê li dijî berdewamiya vê rêjeyê ye.

=== Dadwerî ===
[[Konseya Dadwerî ya Kurdistanê]] (KDK) li Herêma Kurdistanê li gorî qanûna desthilata dadwerî ya hejmara 14e ya sala 1992an hatiye damezrandin û wekê dadgeha temyîzê ya herêmê kar dike. Li gorî qanûna 23ê ya sala 2007an Hikûmeta Herêma Kurdistanê ji aliyê îdarî û darayî ve ji şaxa cîbicîkirinê serbixwe ye. Wek mînak serokê dadgeha Herêma Kurdistanê ji aliyê dadweran ve têne hilbijartin û dadwer jî ji aliyê [[Parlamena Kurdistanê|Parlamentoya Kurdistanê]] ve têne erkdar kirin.&lt;ref name=&quot;Chomani2019&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://timep.org/2019/01/11/judiciary-in-kurdistan-region-in-peril/ |sernav=Judiciary in Kurdistan Region in Peril |malper=The Tahrir Institute for Middle East Policy - |tarîx=2019-01-11 |roja-gihiştinê=2026-04-05 |ziman=en-US |paşnav=Chomani |pêşnav=Kamal }}&lt;/ref&gt;

Lêbelê analîst û rêxistinên wekê Enstîtuya Tahrîr a ji bo Siyaseta Rojhilata Navîn destnîşan dikin ku dadwerî bi pirsgirêkên girîng re rû bi rû maye. Gelek bendên qanûna hejmar 23 ya sala 2007an bi tevahî nehatine bicîhanîn ku ev yek jî dibe sedema têgihîştina siyasîbûna dadweriyê. Bi demê re PDK û YNK bandora xwe di nav Hikûmeta Herêma Kurdistanê de berfirehtir kirine û li gorî raporê dadwer ne ji aliyê Parlamentoya Kurdistanê ve têne erkdar kirin, ji aliyê serokwezîrê herêma ve têne erkdar kirin. Serokê dadgehê ji aliyê serokwezîrê herêmê ve hatiye erkdar kirin û gelek dadwer wekê girêdayî yek ji du partiyên serdest ên herêmê têne dîtin.&lt;ref name=&quot;Chomani2019&quot; /&gt;
=== Destûra bingehîn a Herêma Kurdistanê ===
[[Wêne:Kurdistan Parliament.jpg|thumb|Dîmenek ji Parlamentoya Kurdistanê, Hewlêr]]
Bingehên rêveberiya kurdan li Başûrê Kurdistanê di 8ê nîsana sala 1992an de bi qanûna hilbijartinê ya qanûna hejmar 1ê, piştî rêkevtinek di navbera Eniya Kurdistanê de ku hevpeymaniyek e ku PDK û YNK jî di nav de ye, hatiye danîn. Ev yek rê li ber avakirina saziyên qanûndanînê, rêveberî û dadwerî vekiriye ku li ser bingehek fiîlî dixebitin.&lt;ref name=&quot;I•CONnect2025&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.iconnectblog.com/three-decades-without-a-social-contract-a-call-for-constitutional-adoption-in-the-kurdistan-region-of-iraq/ |sernav=Three Decades Without a Social Contract: A Call for Constitutional Adoption in the Kurdistan Region of Iraq |malper=www.iconnectblog.com |tarîx=2025-08-03 |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en-US |paşnav=I•CONnect }}&lt;/ref&gt;

Di sala 2002an de, [[Parlamena Kurdistanê|Parlamentoya Kurdistanê]] destûreke herêmî ya ji ku 78 bendan pêk hatiye amade kirîye lê ji ber bêîstîqrariya siyasî ya li Iraqê û zextên derveyî yên welatên cîran, bi taybetî li ser statuya Kerkukê wekê paytexta pêşniyarkirî ya Herêma Kurdistanê, nehatiye pejirandin. Lêbelê ev amadekariya qanûnê ji bo nîqaşên destûrî yên paşê de wekê xaleke referansê maye.&lt;ref name=&quot;I•CONnect2025&quot; /&gt;

Piştî şerê Iraqê ya di sala 2003an de û ji nû ve organîzekirina siyasî ya ji aliyê desthilata demkî ya koalîsyonê ve, Destûra bingehîn a Iraq a sala 2005an hatiye pejirandin. Bi bandora prensîbên wekê federalîzm û cudakirina desthilatan, Herêma Kurdistanê bi fermî wekê herêmeke federal li gorî benda 117an qanûna bingehîn a Iraqê, hatiye naskirin û rewatiya destûrî daye herêmê û saziyên herêmê ya heyî hatiye piştrast kirin. Benda 120an rê daye herêmê ku destûra xwe ya herêmî qebûl bike. Piştre di sala 2009an de komîteyeke nû ya destûrî hatiye avakirin û pêşnûmeyeke duyem a destûrî ku ji 122 bendan pêk dihat, hatiye amadekirin. Lêbelê nakokiyên siyasî yên berdewam di navbera partiyên sereke de, bi taybetî li ser ka divê sîstem nîv-serokatî be an jî parlemanî be, rê li ber pêşkêşkirina pêşnûmayê ji bo referandûmê girtiye û pêşnûme awayeke bi bandor hatiye paşvexistin.&lt;ref name=&quot;I•CONnect2025&quot; /&gt;

Di encama vê yekê de Herêma Kurdistanê bêyî destûreke nivîskî ya neteweyî ya herêmî berdewam dike. Bêyî çarçoveyeke destûrî ya bilindtir ku dibe sedema pirsgirêkên siyasî yên berdewam, rêveberî bi giranî li ser qanûnên ku ji aliyê Parlamentoya Kurdistanê ve hatine derxistin dimîne.&lt;ref name=&quot;I•CONnect2025&quot; /&gt;

=== Partiyên siyasî ===
Di partiyên sereke yên Herêma Kurdistanê [[Partiya Demokrat a Kurdistanê|PDK]] û [[Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê|YNK]] ye ku di sala 1975an de ji hev veqetiyane. PDK li parêzgehên Hewlêr û Dihokê serdest e YNK jî li parêzgehên wekê Silêmanî û Helebçeyê serdest e. Ev herdu partî ji aliyê malbatên Barzanî û Talabanî ve hatine damezrandin û bi hev re desthilatdariya Herêma Kurdistanê parve dikin. Tevgera Gorran di salên 2010an de ji bo demek kurt wekê hêzek mezin a opozisyonê derket holê, li dijî serdestiya YNKê siyaset kiriye lê ji wê demê ve paşve çûye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://researchbriefings.files.parliament.uk/documents/CBP-10398/CBP-10398.pdf |sernav=&quot;Kurdistan Region of Iraq: Introductory profile&quot; }}&lt;/ref&gt;

Hilbijartinên pêşîn ku di 19ê gulana sala 1992an de di bin çavdêriya rêxistinên mafên mirovan de hatiye lidarxistin, di wê demê de wekê hilbijartinên herî demokratîk ên [[Rojhilata Navîn]] dihatin hesibandin ku bi beşdariya dengdêran a bêhempa pêk hatiye. Rêjeya beşdariya dengdêran li Herêma Kurdistanê ji deverên din ên Iraqê bi her dem bi berdewamî bilindtir bûye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://link.springer.com/content/pdf/10.1007/978-3-032-03953-8_3.pdf |sernav=Yoshioka, Akiko (3 December 2025). &quot;Hybrid Governance with Armed Non-State Actors in a Fragile State: The Case of Iraq and the Kurdistan Region&quot;. }}&lt;/ref&gt;
=== Parêzgehên Herêma Kurdistanê ===
Tenê çar parêzgehên Başûrê Kurdistanê di bin serweriya Herêma Kurdistanê ji çar parêzgeh. Parêzgehên ku ji aliyê Hikûmeta Herêma Kurdistanê têne birêve birin parêzgehên Hewlêrê, Silêmanî, Dihok û Helebçeyê. Navendên bi heman navên parêzgehan navendên îdarî yên parêzgehan e û bi tevahî 26 navçeyan pêk hatine.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.krso.net/ |sernav=Why Choosing the Right Sunscreen Matters for Australia's Reefs {{!}} KRSO |malper=Why Choosing the Right Sunscreen Matters for Australia's Reefs {{!}} KRSO |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;
[[Wêne:Kurdistan Region Governorates.jpg|thumb|Nexşeya parêzgehên Herêma Kurdistanê]]
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=&quot;1&quot; |Parêzgeh
!Nifûs
(2020)
!Qad
(km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;)
|-
| [[Hewlêr (parêzgeh)|Hewlêr]]
| align=&quot;right&quot; |2.932.800
| align=&quot;right&quot; |14.873
|-
| [[Silêmanî (parêzgeh)|Silêmanî]]
| align=&quot;right&quot; |2.250.000
| align=&quot;right&quot; |20.144
|-
| [[Dihok (parêzgeh)|Dihok]]
| align=&quot;right&quot; |1.292.535
| align=&quot;right&quot; |10.956
|-
| [[Helebce (parêzgeh)|Helebce]]
| align=&quot;right&quot; |109.000
| align=&quot;right&quot; |889
|-
! Tevahî 
! align=&quot;right&quot; |6.584.335
! align=&quot;right&quot; |46.862
|}
Di sala 2012an de dabeşkirineke îdarî ya din ê bi navê rêveberiya serbixweji bo parêzgehan hatiye damezrandin. Yekem ji van dabeşên îdarî rêveberiya [[Raparîn]]ê bû ku deverên [[Ranye]] û [[Qeladizê|Qeladiza]] girtiye nav xwe.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://uor.edu.krd/en/history-of-raparin-area/ |sernav=History of Raparin Area |malper=University of Raparin |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt; Ev statû nenavendîbûneke mezintir peyda dike û desthilatê zêdetir dide rayedarên herêmî ku xizmetên giştî baştir bikin. Rêveberiyên serbixwe yên din rêveberiya [[Soran (navçe)|Soran]] û [[Zaxo]] ne ku her du di sala 2021ê de hatine damezrandin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/388679/slug |sernav=PM Barzani decrees establishment of new agricultural directorates in independent administrations |malper=PM Barzani decrees establishment of new agricultural directorates in independent administrations |tarîx=2022-06-13 |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/388443/slug |sernav=PM Barzani decrees establishing general municipality directorate for Raparin |malper=PM Barzani decrees establishing general municipality directorate for Raparin |tarîx=2022-05-23 |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}&lt;/ref&gt;

=== Pêwendiyên derve ===
[[Wêne:President Trump at Davos (49425059701).jpg|thumb|Civîneke serokê Herêma Kurdistanê Nêçîrvan Barzanî û serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald J. Trump di 22ê çileya 2020an li Navenda Kongreyê ya Davosê li Davosê, Swîsreyê]]
Herêma Kurdistanê pêwendiyeke xurt ê derve bi gelek welatên cîhanê re birêve dibe. Herêma Kurdistanê pêwendiyên çêker bi welatên cîran re berdewam dike û bi gelek welatên ewropî re xwedî pêwendiyên baş e.

Dezgeha sereke ya Hikûmeta Herêma Kurdistanê ji bo birêvebirina karûbarên derve, Wezareta Pêwendiyên Derve (WPD) ye. Armancên sereke yên wezaretê ew in ku profîla Herêma Kurdistanê li ser asta cîhanî bilind bike, têkiliyên navneteweyî yên herêmê bi hikûmet û rêxistinên navneteweyî yên cûrbecûr re baştir bike û derfetên karsaziyê yên nû li Herêma Kurdistanê ji aktorên herêmî û navneteweyî re pêşkêş bike.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://investingroup.org/home/ |sernav=Overview: Kurdistan Region of Iraq |malper=Fin-Afford |tarîx=2022-09-28 |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;

Vîzyona siyaseta derve ya Hikûmeta Herêma Kurdistanê rê li ber damezrandina nûnertiyên dîplomatîk ên cûrbecûr li Kurdistanê vekiriye.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Her çiqas Herêma Kurdistanê welatekê deryayî nebe jî siyaseteke derve ya proaktîv dimeşîne ku tê de xurtkirina têkiliyên dîplomatîk ên bi Îran, Tirkiye, Rûsya, Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û Fransayê re heye. Nûnerên dîplomatîk ên 31 welatan li Herêma Kurdistanê heye û di heman demê de Herêma Kurdistanê li 14 welatan xwedî ofîsên nûnertiyê ye. Dezgehên pirneteweyî ku di nav de YE, NY, ICRC, JICA û KOICA hene li Herema Kurdistanê ofîsên xwe vekirine.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
=== Hêz ===
{{Gotara bingehîn|Pêşmerge}}
[[Wêne:Peshmerga Kurdish Army (15020884968).jpg|thumb|Dîmenek ji şervanekî pêşmerge ya Herêma Kurdistanê]]
Ji sala 1991ê vir ve Herêma Kurdistanê ji aliyê hêzên [[Pêşmerge]] ve tê parastin. Ewlhehî û aramiya herêmê ji aliyê Pêşmerge, asayîş û polîsên Herêma Kurdistanê ve tê birêve birin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://repo.uum.edu.my/id/eprint/10401/1/S1.pdf |sernav=Kurdistan Region: A Country Profile }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net/38238638/2015_WPS_Working_Papers.pdf?1738221140=&amp;response-content-disposition=inline%3B+filename%3DUS_Naval_War_College_Women_Peace_and_Sec.pdf&amp;Expires=1770726432&amp;Signature=ebQH0-17rc00MeCuOZzxgYMgOTJfAwxzfjUvQ0Q4tFEyrORlFskBA9rivIt2DYgPJEv~9-CvEvysZsUNX40CswVQo0JJF841XK0yMWoh5Es7Iw8CODRSxt~GBe4U5o12S238diBSuM20ICXFs-V7cf~N2aq5CN6D0JR8hvBl4qDRB9cXjN~9plC3VqCFGPuMlZqo67yUbva44u1pgQWucAKVRIBsfW-6XA1kTXVNZqF21KUS66ivyYOVxaxQg462d-5tuakzsnyUqgdaUFGLmp7ncckohLkX73p96c4C2NPQMnNbJyBqQGQj6b8lrK5yN9E2eHmVDSX1AK6Iq4NOJg__&amp;Key-Pair-Id=APKAJLOHF5GGSLRBV4ZA#page=317 |sernav=THE SUB-CONFLICT BETWEEN ISIL AND THE KURDISH FORCES: WOMEN'S PARTICIPATION BEYOND ARMED STRUGGLE }}&lt;/ref&gt; Li gorî benda 117an a destûra bingehîn a Iraqê ya sala 2005an Herêma Kurdistanê bi hêzên xwe yên ewlehiyê yên navxweyî ku di nav de &quot;polîs, hêzên ewlehiyê û parêzvanên herêmê&quot; hene parastina xwe dike. Hêzên Herêma Kurdistanê bi tevahî ji hêzên Iraqê hêzeke serbixwe xwe ye ku biryarên xwe bi zincîra fermandariya xwe werdigire.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://gppi.net/assets/Gaston__Horvath__van_den_Toorn__Mathieu-Comtois___2017__Literature_Review_of_Local__Regional_or_Sub-State_Defense_Forces_in_Iraq.pdf |sernav=Backgrounder: Literature Review of Local, Regional or Sub-State Defense Forces in Iraq }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Sosnowski |pêşnav=Piotr |tarîx=2019-03-28 |sernav=Rentier economy of the Kurdish region in Iraq as a source of barriers for the regional security sector reform |url=https://securityanddefence.pl/Rentier-economy-of-the-Kurdish-region-in-Iraq-as-a-source-of-barriers-for-the-regional,105429,0,2.html |kovar=Security and Defence Quarterly |ziman=en |cild=23 |hejmar=1 |rr=144–157 |doi=10.35467/sdq/105429 |issn=2300-8741 }}&lt;/ref&gt;

Hêzên Pêşmerge ku hêzeke girêdayê [[Wezareta Pêşmerge]] ye, sereke hêzên leşkerî Herêma Kurdistanê ye. Li gel hêza Pêşmerge, Herêma Kurdistanê xwedî rêzek saziyên ewlehiyê ye ku di nav wan de polîsê Herêma Kurdistanê, ewlehî û îstîxbarata navxweyî ([[Asayîş û Konseya Ewlekariya Herêma Kurdistanê]]), îstîxbarata biyanî ([[Ajansa Parastinê û Zanyariyê ya Herêma Kurdistanê|Parastin]] û [[Zanyarî]]), hêzên cendermeyan ([[Zeravanî]] û [[Hêzên Parastinê û Awarte]]) û [[hêzên dijî-terorê]] û yên taybet ên wekî Daîreya Dijî Terorê, CTG Kurdistan û Hêzên Komando yên Kurdistanê hene.

== Demografî ==
=== Nifûs ===
Li gorî daneyên hêjmara nifûsa sala 2024an, nifûsa Herêma Kurdistanê 6.370.668 kes e Nêzîkî ji %84ê nifûsa Herêma Kurdistanê li deverên bajarî û ji %16 ji nifûsa herêmê jî li deverên gundewarî dijîn. Li Herêma Kurdistanê 1,38 milyon malbata heye û bi navînî serê malbatê 4,3 kes dikeve. Nifûs li gorî zayendê hema hema bi awayekî wekhev dabeşkirî ye û nifûsa herêmê ciwan e ku ji %31,9 di bin 15 salî de û ji %63,07 jî di temenê xebatê de ne. Herêm ji sala 2009an vir ve bi rêjeya ji %2,48 nifûsa herêmê zêde bûye.
{{Bajarên Herêma Kurdistanê}}
{{Çepê paqij bike}}

=== Ziman ===
Herêma Kurdistanê herêmeke pirzimanî ye ku gelek ziman û zaravayên cuda lê herêmê têne axatin. Piraniya nifûsê bi zaravayên cûrbecûr ên kurdî diaxivin ku [[zimanê kurdî]] li gel çend zimanên din yek ji fermî yê herêmê ye. Du zaravayên sereke yên kurdî li herêmê [[Soranî|kurdiya navendî]] (soranî) ku li Hewlêrê û Silêmanî tê axaxtin û [[Kurmancî|kurdiya bakur]] e (kurmancî) ku bi piranî li Dihokê tê axavtin. Di roja îro de nêzîkî hemî nifûsa Herêma Kurdistanê dikarin her du zaravayên sereke biaxivin an jî jê fem bikin.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.krgspain.org/english-language/ |sernav=Gobierno Regional del Kurdistán {{!}}   Language |malper=www.krgspain.org |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;

Ziman û zaravayên din ên kurdî ku ji aliyê civakên wan ve têne axavtin hewramî û kurdiya başûrî ye. Di heman demê de zimanê erebî, neo-aramî (ku di nav de keldanî û suryanî hene), zimanê ermenî û zimanê tirkmenî li herêmê têne axavtin. Hikûmeta Herêma Kurdistanê pirrengiya zimanî pêş dixe û hinek dibistan bi karanîna van zimanên kêmneteweyan wekê navgîniya sereke ya perwerdeyê hatine damezrandin.&lt;ref name=&quot;:4&quot;/&gt; Li gorî qanûna zimanên fermî ya sala 2014an ku ji aliyê Parlamentoya Kurdistanê ve hatiye derxistin, zimanê tirkmenî, suryanî û zimanê ermenî li Herema Kurdistanê ligel zimanê kurdî, zimanên naskirî ne.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://kurdishglobe.krd/kurdistan-a-safe-haven-for-iraqs-minorities/ |sernav=Kurdistan a safe haven for Iraq’s minorities |malper=Kurdishglobe |tarîx=2025-08-18 |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en-US |paşnav= }}&lt;/ref&gt;

=== Dîn ===
Herêma Kurdistanê xwedî nifûseke dînî ya cihêreng e ku ev serdestî bi derketina DAÎŞê ji ber ku endamên gelek komên kêmnetewe reviyan herêmê, hinek zêdetir xurt bûye. Dînê serdest a li Herêma Kurdistanê baweriya îslamê ye ku piraniya niştecihên Herêma Kurdistanê vê dînê dihebînin. Di nav kesên ku baweriya xwe bi dînê îslamê anîne de kurd, tirkmenên Herêma Kurdistanê û ereb hene ku bi piranî wan girêdayî mezheba şafiî ya îslama sunî ne. Her wiha hejmareke hindik ji kurdên yeylî yên şîe yên Herêma Kurdistanê hene.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=http://masaratiraq.org/wp-content/uploads/2013/04/Minorities-in-Iraq.pdf |sernav=&quot;Minorities in Kurdistan: Memory, Identity and Challenges&quot; |malper=masaratiraq.org |roja-gihiştinê=2026-04-06 }}&lt;/ref&gt;

Di heman demê de li Herêma Kurdistanê kesên ku baweriya xwe bi dînê xiristiyanê anîne hene ku di nav wan de asûrî, keldanî, kurd û ermenî hene. Hikûmeta Herêma Kurdistanê hewl dide ku tevlêbûna civakên xiristiyan pêş bixe; wek mînak, hikûmeta Herêma Kurdistanê di sala 2015an de qanûnek derxist ku bi fermî kêmneteweyên dînî biparêze, ji bo avakirina dêr û saziyên perwerdehiyê alikariya darayî peyda kiriye û di sala 2021ê de xweseriyeke berfireh daye Ankawayê ku taxeke Hewlêrê ye ku bi piranî xiristiyanên Herêma Kurdistanê lê dijîn.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/01_Link_Kurdistan_BAMF_laenderreport-68-Irak.pdf |sernav=Länderreport 68 Irak: Die Autonome Region Kurdistan }}&lt;/ref&gt;

Baweriya êzîdî yek ji baweriyên girîng ên Herêma Kurdistanê ye ku li gorî daneyên sala sala 2005an nêzîkî 650.000 kes&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.aina.org/reports/yezidiscpt.pdf |sernav=Kurdistan's Yezidis: A Religious and Ethnic Minority Group Faces Repression and Assimilation |malper=www.aina.org |roja-gihiştinê=2026-04-06 }}&lt;/ref&gt; li Herêma Kurdistanê baweriya xwe dînê êzdêtî anîne.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Nêzîkî 200.000 kes baweriya bi baweriya yarsanî (ehlî heq an kakaî) anîne.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

Di sala 2020an de hatiye ragihandin ku 60 malbatên xwedî baweriya zerdeştî li Herêma Kurdistanê dijîn,&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/382656/slug |sernav=Kurdistan welcomes US State Department report on religious freedom |malper=Kurdistan welcomes US State Department report on religious freedom |tarîx=2020-06-21 |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}&lt;/ref&gt; di heman demê de çavkaniyên din texmîn kirine ku li Herêma Kurdistanê 15.000-30.000 kesên ku baweriya xwe bi dînê zerdeştî tînin hene. Her çiqas hêjmara kesên girêdayî zerdeştê bi awayekê baş diyar nebe jî hatiye texmîn kirin ku ji ber hinek kurd zerdeştîtiyê wekî dînî xwe ya &quot;resen&quot; dibînin û ji neteweperestiya kurdî bandor bûne û piştî wehşetên ku ji aliyê Dewleta Îslamî (DAÎŞ) ve hatine kirin, ji îslamê dûr ketine û baweriya bi dînî zerdeştî anîne.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Yekem perestgeha zerdeştî ya nûjen di îlona sala 2016an de li bajarê Silêmanî yê hatiye vekirin&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.rudaw.net/english/kurdistan/210920163 |sernav=Hopes for Zoroastrianism revival in Kurdistan as first temple opens its doors |malper=www.rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-04-06 }}&lt;/ref&gt; û di heman demê de perestgeheke din jî di sala 2020an de li Hewlêrê hatiye vekirin.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Li herêmê civateke etno-dînî ya biçûk a mandaiyan jî heye. Komeleya neteweyî ya cihûyên ji Kurdistanê li Îsraêlê diyar kirine ku hejmareke kêm ji cihûyên koçber li Herêma Kurdistanê hene lê ti cihû ji civakên cihûyên resen nemane.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://docs.google.com/document/d/1O7JJ_94H8tw8HZq2BUnor2aaSGF-bub_kvAP9ouxQuE/edit?usp=embed_facebook |sernav=2020-11-17 Quadruple communique from the National Association |malper=Google Docs |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=tr }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/use-of-jewish-issue-by-krg-official-may-cause-confusion-and-damage-436499 |sernav=Publicity seeking Kurdish official brings back memories of Jewish Kurd aliya fiasco {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2015-12-07 |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Endamên dînê baha'î jî li Herêma Kurdistanê hatine naskirin.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
=== Koçberî ===
Çalakiyên aborî yên berfireh di navbera Herêma Kurdistanê û Bakurê Kurdistanê û Tirkiyeyê de derfet dane kurdên Bakurê Kurdistanê ku koçê Herêma Kurdistanê bi cih bibin. Rojnameyeke kurdî texmîn kiriye ku di sala 2009an de nêzîkî 50.000 kurdên ji Bakurê Kurdistanê li Herêma Kurdistanê bicih bûne.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=An unusual new friendship |url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2009/02/19/an-unusual-new-friendship |roja-gihiştinê=2026-04-07 |xebat=The Economist |issn=0013-0613 }}&lt;/ref&gt;

Li gorî amarên kanûna sala 2017an, Herêma Kurdistanê malavaniya 1,2 milyon koçberên navxweyî yên iraqî kiriye ku ji ber şerê li dijî Dewleta Îslamî (DAÎŞ) koçberê Herêma Kurdistanê bibûn. Berê sala 2014an nêzîkî 335.000 koçberên navxweyî û penaber li herêmê hebûn û hinek ji van koçberan di sala 2014an de ji ber aloziyên li Rojavayê Kurdiatanê û Sûriyeyê di êrîşên destpêkê ya DAÎŞê gihîştibûn Herêma Kurdistanê.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.rudaw.net/english/middleeast/iraq/220220183 |sernav=Urgent reconstruction needed for returning Iraqi refugees: IOM |malper=www.rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-04-07 }}&lt;/ref&gt;

== Aborî ==
[[Wêne:Empire World Erbil.jpg|thumb|Dîmenek ji herêma Empire World a bajarê Hewlêrê]]
Aboriya Herêma Kurdistanê ji aliyê pîşesaziya petrolê û sektoreke giştî ya mezin ve serdest e ku ji ber vê yekê wekê dewleteke rantîer an jî dewleteke petrolî yên mîna welatên kendavê hatiye binavkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=The Kurdish opening |url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2012/11/03/the-kurdish-opening |roja-gihiştinê=2026-04-07 |xebat=The Economist |issn=0013-0613 }}&lt;/ref&gt; Piştê damezrandina hikumeta xweser, li Herêma Kurdistanê geşbûneke aborî ya bihêz çêbûye ku di navbera salên 2003 û 2006an de, hejmara milyonerên li Silêmanî ji 12 kesan bilindê 2.000 kesan bûye&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://defendamerica.mil/articles/sept2006/a092206pc1.html |sernav=Iraqi President Talabani's Letter to America - DefendAmerica News |malper=defendamerica.mil |roja-gihiştinê=2026-04-07 }}&lt;/ref&gt; û derfetên aborî di navbera salên 2003 û 2005an de nêzîkî 20.000 karker ji deverên din ên Iraqê ji bo kar û xebatê derbasê Herêma Kurdistanê bûne.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Barkey |pêşnav=Henri J. |paşnav2=Laipson |pêşnav2=Ellen |tarîx=2005 |sernav=I raqi K urds and I raq's F uture |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1475-4967.2005.00225.x |kovar=Middle East Policy |ziman=en |cild=12 |hejmar=4 |rr=66–76 |doi=10.1111/j.1475-4967.2005.00225.x |issn=1061-1924 }}&lt;/ref&gt; Ji dawiya salên 2010î vir ve Hikûmeta Herêma Kurdistanê hewl daye ku aboriyê cûrbecûr bike ku xetereyên ji ber girêdayîbûna tenê bi petrolê ve derdikevin kêm bike û lawaziya qeyranên aborî kêm bike.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.18551%2Frjoas.2019-01.48 |sernav=Diversification Of Economy–An Insight into Economic Development with Special Reference to Kurdistan&quot; s Oil Economy and Agriculture Economy }}&lt;/ref&gt;

Li gorî deverên din ên Iraqê, Herêma Kurdistanê xwedî rêjeyên hejariyê ya herî nizm e û xwedî aboriyeke bihêztir e.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/id/wbna30849286 |sernav=Nearly 25 percent of Iraqis live in poverty |malper=NBC News |tarîx=2009-05-20 |roja-gihiştinê=2026-04-07 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Lêbelê bêkarî li Herêma Kurdistanê hê jî zêde ye ku bi taybetî nifûsa ciwanan di dîtina kar û xebatan de zehmetiyan dikişînin. Di navbera salên 2021 û 2022an de rêxistina navneteweyî ya kedê rêjeyên bilind ên bê kariya bi berdewamî yên ji %14-18 ragihandiye&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/@arabstates/@ro-beirut/documents/publication/wcms_850359.pdf |sernav=Kurdistan Labour Force Survey }}&lt;/ref&gt; ku ji ber pandemiya COVID-19 xirabtir bûye û amarên fermî nîşan didin ku rêje di sala 2024an de ku di nav nakokiyên bi hikûmeta Iraqê ya li ser dayîna mûçeyan, ev rêje bilind ê ji %24an bûye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://theinsightinternational.com/iraqi-kurdistan-unemployment-2024-12-24 |sernav=Iraqi Kurdistan unemployment hits 25% amid ongoing salary crisis |malper=The Insight International |tarîx=2024-12-24 |roja-gihiştinê=2026-04-07 |ziman=en-US |paşnav=team |pêşnav=T. I. I. }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.nrttv.com/detail/44198 |sernav=نزیکەى ٢٥٪ى خەڵکى هەرێمى کوردستان بێکارن |malper=nrttv.com |roja-gihiştinê=2026-04-07 |paşnav=Corporation |pêşnav=Nalia }}&lt;/ref&gt; Li gorî texmînan, deynê Herêma Kurdistanê di çileya sala 2016an de gihîştibû 18 milyar dolarên amerîkî.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.al-monitor.com/originals/2016/01/turkey-iraq-kurds-cash-crisis-derail-battle-against-isis.html |sernav=Is the KRG heading for bankruptcy? - AL-MONITOR: The Middle Eastʼs leading independent since 2012 |malper=www.al-monitor.com |roja-gihiştinê=2026-04-07 |ziman=en }}&lt;/ref&gt;
=== Çavkaniyên petrol û mîneralê ===
Li Herêma Kurdistanê nêzîkî 4 milyar bermîl rezervên petrolê yên kivşekirî vedihewîne. Di heman demê de Hikûmeta Herêma Kurdistanê texmîn kiriye ku herêm nêzîkî 45 milyar bermîl (7.2×109 m3) çavkaniyên petrolê ku hê nehatine kivşekirin vedihewîne.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=Iraq Kurds Cabinet Approves Plan for Starting Oil Company |url=http://www.bloomberg.com/news/2014-11-13/iraq-kurds-cabinet-approves-plan-for-starting-oil-company.html |roja-gihiştinê=2026-04-07 |xebat=Bloomberg |ziman=en }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |tarîx=2014-06-13 |sernav=New oil pipeline boosts Iraqi Kurdistan, the region made of three northern provinces |url=https://www.washingtonpost.com/business/new-oil-pipeline-boosts-iraqi-kurdistan-the-region-made-of-three-northern-provinces/2014/06/12/50635600-ef30-11e3-bf76-447a5df6411f_story.html |roja-gihiştinê=2026-04-07 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2014/06/24/world/meast/iraq-kurds-oil-sale |sernav=Destination unknown: Will Kurds use oil to break free from Kurdistan? |malper=CNN |tarîx=2014-06-24 |roja-gihiştinê=2026-04-07 |ziman=en |paşnav=Lister |pêşnav=Tim }}&lt;/ref&gt;

Derxistina hinek rezervên nefta Kurdistanê di sala 2007an de dest pê kiriye. Ji bo ku hilberîna petrolê herêmê di 5 salên pêş de bi qasî pênc caran zêde bike û heta nêzîkî 1 milyon bermîl di rojê de (160,000 m3/d) derîne, Hikûmeta Herêma Kurdistanê şirketên biyanî aniye Kurdistanê ku li 40 deverên nû yên petrolê veberhênanê bikin. Pargîdaniyên girîng ên ku li Herêma Kurdistanê çalak in Exxon, TotalEnergies, Chevron, Talisman Energy, DNO, MOL Group, Genel Energy, Hunt Oil, Gulf Keystone Petroleum, û Marathon Oil e.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.westernzagros.com/wp-content/uploads/2012/12/121126_operator_activity_EXTERNAL.pdf |sernav=Kurdistan Oil and Gas Activity Map |malper=www.westernzagros.com |roja-gihiştinê=2026-04-07 }}&lt;/ref&gt;
== Perwerdehî ==
[[Wêne:University of sulaimani front gate (old campus).jpg|thumb|Dîmenên ji Zanîngeha Silêmanî ku di sala 1968 hatiye vekirin]]
Dibistana navneteweyî ya Şûeyfatê ku yekem dibistana navneteweyî ye ku di sala 2006an de şaxê dibistanê li Herêma Kurdistanê hatine vekiriye. Dibistanên din ên navneteweyî jî hatine vekirin û Dibistanên Navneteweyî yên Brîtanî li Kurdistanê ya herî dawî ne ku hatibû plankirin ku di îlona 2011an de li Silêmaniyê werin vekirin. Li Herêma Kurdistanê li gel zimanê kurdî, bi zimanî îngilîzî, erebî û çend zimanên din ên kêmneteweyan perwerdehî tê dayîn.

Piştê damezrandina rêveberiya otonomî ya Herêma Kurdistanê geşedanên akademîk bi awayekê berbiçav li herêmê pêş ketiye. Li gel zanîngehên heyî gelek zanîngeh taybet û kolej li Herêma Kurdistanê hatine avakirin. Zanîngeha herî kevin ê Herêma Kurdistanê [[Zanîngeha Silêmaniyê]] ye ku di sala 1968an hatiye damezrandin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://univsul.edu.iq/en/history/ |sernav=History |malper=University of Sulaimani |roja-gihiştinê=2026-04-08 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt; Zanîngehên din ên herêmê [[Zanîngeha Selahedînê]], [[Zanîngeha Dihokê]], [[Zanîngeha Zaxoyê]], [[Zanîngeha Koyeyê]], [[Zanîngeha Hewlêrê]], [[Zanîngeha Amerîkî ya Silêmaniyê]], [[Zanîngeha Amerîkî ya Dihokê]], [[Zanîngeha Bijîşkî ya Hewlêrê]], [[Zanîngeha Fransî ya Libnanî]], [[Zanîngeha Cîhanê]], [[Zaningeha Işik]], [[Zanîngeha Zanist û Teknolojiyê ya Komarê]], [[Zanîngeha Soran]], [[Zanîngeha Newrozê]], [[Zanîngeha Pêşveçûna Mirovî]], [[Zanîngeha Polîteknîk a Silêmaniyê]],&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://spu.edu.iq/ku/?page_id=34176 |sernav=دەربارەی زانکۆ |malper=زانکۆی پۆلیتەکنیکی سلێمانی |roja-gihiştinê=2026-04-08 }}&lt;/ref&gt; [[Zanîngeha Zanînê û Zanîngeha Katolîk a Hewlêrê]] ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://cue.edu.krd/about/ |sernav=About CUE }}&lt;/ref&gt;
== Binesazî û veguhastin ==
=== Binesazî ===
Ji ber wêraniyên ku ji ber kampanyayên artêşa Iraqê di bin serokatiya Sedam Huseyîn û rejîmên berê de çêbûne, piraniya binesaziya Herêma Kurdistanê paşketî dimîne. Piştî damezrandina herêma ewle di sala 1991ê de Hikûmeta Herêma Kurdistanê bi projeyên nû ji nû ve avakirina herêmê daye destpêkirin. Heta salên 2000an 4.500 (ji sedî 65ê tevahiya gundan) gundên ku di kampanyayên berê de wêran bûbûn ji nû ve hatine avakirin. Zanyaran ji nû ve avakirina herêmê ku ji aliyê Hikûmeta Herêma Kurdistanê ve hatiye despêkirin ku diviyabû hema hema ji binî ve dest pê bike, wekê serketineke bi nav kirine.
=== Veguhastin ===
[[Wêne:Erbil International Airport entrance.jpg|thumb|Dîmenek ji Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]]
[[Wêne:44929 The Sulayamaniyah International Airport in 2007.jpg|thumb|Dîmenek ji Balafirgeha Navneteweyî ya Celal Talebanî]]
[[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê|Balafirga Navneteweyî ya Hewlêrê]] û [[Balafirgeha Navneteweyî ya Silêmaniyê|Balafirgeha Navnetewî ya Celal Talebanî]] du balafirgehên çalak ên Herêma Kurdistanê ne ku ji gelek welatên biyanî geştên ji derveyê welat têne lidarxistin. Rêyên bejahiyê herî çalak rêya di navbera [[Bakurê Kurdistanê]] û [[Başûrê Kurdistanê]] de ye ku hêsanî bi rêya deriyê sinorê Xabûrê di navbera her du beşên [[Kurdistan]]ê de geşt dikarin werin pêkanîn. Du deriyên sinorê, deriyê sinorê Hacî Omeran û deriyê sînorê Başmegê ku li nêzîkî bajarê Silêmaniyê di navbera Başûrê Kurdistanê û [[Rojhilata Kurdistanê]] de çûn û hatin dikare pêk were. Di heman demê de deriyeke sinorî bi [[Rojavaya Kurdistanê]] re heye ku wekê deriyê sinorê Sêmalka tê zanîn. Ji hundirê Iraqê jî bi rêya bejahî û bi rêya gelek rêyan di navbera Başûrê Kurdistanê û Iraqê de çûn û hatin heye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.upi.com/Energy-News/2008/06/13/Iraq-federal-Kurd-region-oil-chiefs-informally-agree-on-exports/47301213371522/ |sernav=Iraq federal, Kurd region oil chiefs informally agree on exports - UPI.com |malper=UPI |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=en }}&lt;/ref&gt;

Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê û Balafirgeha Navneteweyî ya Silêmaniyê geştên ber bi Rojhilata Navîn û Ewropayê li her du balafirgehan pêk tên. Pargîdaniyên ku rêwî ji her du werdigirin Turkish Airlines, Austrian Airlines, Lufthansa, Etihad, Royal Jordanian, Emirates, Gulf Air, Pegasus Airlines, Egyptair, Middle East Airlines, Fly Baghdad, Atlas Jet, Iraqi Airways, Wizz Air, Flynas û Flydubai ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.flynas.com/en/contact-us/office-locations/ |sernav=Office Locations {{!}} Flynas |malper=flynas.com |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Li Herêma Kurdistanê herî kêm 2 balafirgehên leşkerî hene.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.milaircomms.com/ |sernav=Why Australia's Housing Market Offers Unique Insights for Marketers {{!}} Milair Comms |malper=Why Australia's Housing Market Offers Unique Insights for Marketers {{!}} Milair Comms |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;

Li Başûrê Kurdistanê bi tenê rêyeke hesin heye ku ji bajarê [[Hewlêr]] ber bi [[Kerkûk]], [[Tûzxûrmatû]], [[Celewla]], [[Bakûbayê]] ve diçe [[Bexdayê]]. Di van salên dawîyê da [[dewleta Iraqê]] vê riya hesîn hilweşandiye.

=== Riyên reş û asfalt ===
Ew riyên ku hene jî, ji bo leşkerî û berhemên Kurdistanê ku bikşînin herêma Araban çêkirine. Di herêma Başûr de riyên reş û hesin ên hên girîng û mezin ev in.

# Riya yekem, ji Dihokê dest pê dike ber di Zaxo ve diçe Xabûrê. Ji wir jî diçe Bakurê Kurdistanê.
# Riya duyem, Ji Dihokê diçe [[Elkeş]], [[Mûsil]], [[Kelek]] û [[Hewlêr]]ê.
# Riya sêyem, ji Hewlêrê diçe [[Perdê]], [[Kerkûk]], [[Tûz Xurmatû]], [[Xalîs]] û heta Bexdayê
# Riya çarem, ji Hewlêrê diçe Koyê, Ranya û digihe Qeladizê.
# Riya pêncem, ji Hewlêrê diçe Koyê û Silêmaniyê.
# Riya şeşem, ji Kerkûke diçe [[Çemçemal]] û [[Silêmaniyê]].
# Riya heftem, ji Silêmanîye diçe Çemçemal, Kerkûk, Tûzxûrmatû, Xalîs û Bexdayê.
# Riya heştem jî, ji Kerkûkê diçe Tûzxûrmatû, Xalîs û Bexdayê. Wîlayeta Silêmaniyê, ji Mawet, Sêrdaş, Qeladiz, Herbet, Senger, Pêncûyî, Helepce, Qeredax, Seyidsadiq, Çarte, Dokan, Derbendîxan, Pişder, Bekreçê û Xurmalê pêk tê.

== Çand û huner ==
Çanda Herêma Kurdistanê bi giranî kurdî ye ku bi kevneşopiyên cuda yên bi muzîk, reqs, cil û berg û festîvalan herêmê ji deverên din ên Iraqê cuda dike. Pîrozbahiya salane ya cejna [[Newroz|Nevrozê]] ku wekê sersala kurdî û cejna biharê her sal di 21ê adarê de tê pîrozkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/902021/slug |sernav=Newroz: The Flame of Freedom Igniting Kurdish Identity and Resilience |malper=Newroz: The Flame of Freedom Igniting Kurdish Identity and Resilience |tarîx=2026-03-20 |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}&lt;/ref&gt; Yek ji festîvalên girîng ên Herêma Kurdistanê pirozbahiya [[Newroza Akreyê]] ye ku her sal bi pîrozbahiyeke bêhempa li navçeya [[Akrê|Akreyê]] tê pîrozkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://ilketv.com.tr/akre-nasil-newrozun-baskenti-oldu/ |sernav=Akrê çawa bû paytexta Cejna Newrozê? |malper=İlke TV |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=tr |paşnav=RonseCreative }}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Bajarên Kurdistanê}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Başûrê Kurdistanê| ]]
[[Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1992an de hatine avakirin]]
[[Kategorî:Herêmên xweser]]
[[Kategorî:Kurdistan]]</text>
      <sha1>4wbvdax6cljwyf7bfs7nkq2u1yaidqn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003700</id>
      <parentid>2003699</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T08:14:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2003700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79912" sha1="lzd0gncf3k4hbr6dn8ze2qgk2fj2nui" xml:space="preserve">{{Ev gotar| di derbarê '''herêma otonom a Kurdistanê''' de ye ku ji aliyê [[Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] ve tê birêve birin. Ji bo devera erdnîgarî ya [[Kurdistan]]ê ji kerema xwe li gotara [[Başûrê Kurdistanê]] binêrin.}}
{{Agahîdank welat2/wîkîdane
| wêneyê nexşe = Kurdistan Region (orthographic projection).svg
|}}
[[Wêne:Iraqi Kurdistan in Iraq (de-facto and disputed hatched).svg|thumb|{{Unbulleted list |style=text-align:left;padding-top:5px;
|{{Legend|#c12838|Herêma Kurdistanê}}
|{{Legend|#a72835|Herêmên bi nakok}}
|{{Legend |#d0676f|Herêmên xwestin û di bin kontrolê de ne}}
|{{Legend |#dea5a5|Herêmên xwestî}}
|{{Legend |#fefee9|Iraq}}
}}]]
'''Herêma Kurdistanê'''&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=Şandeke Herêma Kurdistanê serdana Bexdayê dike |url=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/221120193 |roja-gihiştinê=24 kanûna pêşîn 2019 |xebat=Rûdaw |ziman=ku }}&lt;/ref&gt; herêmeke îdarî ya otonom e ku hinek bajar û parêzgehên herêma [[Başûrê Kurdistanê]] vedigire. Herêma Kurdistanê ji parêzgehên wekê parêzgeha [[Hewlêr (parêzgeh)|Hewlêrê]], parêzgeha [[Silêmanî (parêzgeh)|Silêmaniyê]], parêzgeha [[Dihok (parêzgeh)|Dihokê]] û parêzgeha [[Helebce (parêzgeh)|Helebcê]] pêk hatiye ku ji aliyê [[Hikûmeta Herêma Kurdistanê]] ve têne birêvebirin. Herêm li rojhilat bi [[Rojhilata Kurdistanê]], li bakur bi [[Bakurê Kurdistanê]] û li rojava jî bi [[Rojavayê Kurdistanê]] re sinor e.

Di seranserê sedsala 20an de kurdên Başûrê Kurdistanê di navbera têkoşîna ji bo otonomiyê û serxwebûna tamem de digeriyan. Di bin rejîma Baasê de, kurd ji aliyê hikûmeta Bexdayê ve rastî erebkirin û kampanyayên qirkirinê hatine.&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Iraqi Kurdistan in Middle Eastern politics |weşanger=Routledge |tarîx=2017 |isbn=978-1-315-46840-2 |cih=London New York |paşnavê-edîtor=Danilovič |pêşnavê-edîtor=Alex }}&lt;/ref&gt; Lêbelê dema ku [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]], [[Keyaniya Yekbûyî]] û [[Fransa]]yê herêmên qedexekirî yên firînê li [[Başûrê Kurdistanê]] ragihandine ku piştî Şerê Kendavê û serhildanên Başûrê Kurdistanê ya 1991ê desthilata hikûmeta Iraqê li deverên Herêma Kurdistanê bi sinor kiriye rêveberiya herêmê hatiye avakirin û herêma xweser di sala 1992an de bi awayekî de facto hatiye avakirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://calhoun.nps.edu/bitstream/handle/10945/9104/unitedstateskurd00lamb.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y |sernav=Calhoun Repository :: Login |malper=calhoun.nps.edu |roja-gihiştinê=2026-04-09 }}&lt;/ref&gt; Piştê ku di sala 2003an de ku rejêma baesê ji desthilatdariyê hate hilweşandin û destûreke federal û demokratîk a Iraqê hatiye pejirandin û Herêma Kurdistanê wekê herêmeke otonom hatiye avakirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.usip.org/publications/2019/07/iraq-timeline-2003-war |sernav=Iraq Timeline: Since the 2003 War |malper=United States Institute of Peace |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=en }}&lt;/ref&gt;

Herêma Kurdistanê bi piranî ji ber bêpariyên ku di salên dawî yên desthilatdariya Sedam Huseyn de li deverên din ên Iraqê û her weha ji tevlêheviya piştî hilweşandina rejîma baes a Sedam Huseyn di [[Şerê Iraqê]] (2003–2011) de ku bandor li herêmê kiribû, rizgar bûye û demokrasiyeke parlamenterî avakiriye û piştê rêveberiya otonom a Herêma Kurdistanê, geşedaneke aborî ya mezin bidest xistiye.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |tarîx=2014-07-03 |sernav=South Kurdistan profile |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-28147263 |roja-gihiştinê=2026-04-09 |xebat=BBC News |ziman=en-GB }}&lt;/ref&gt;

Heya roja îro tevahiya deverên Başûrê Kurdistanê ji rêveberiya Herêma Kurdistanê nehatiye birêvebirin. Bi polîtîkaya erebkirina deverên Başûrê Kurdistanê kurdên ji van deveran ji aliyê rejîma baesê ve hatine derxistin an koçber kirin û heman dever ji aliyê rejîma baesê ve hatiye ereb kirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Point of No Return: Refugees, Rights, and Repatriation |paşnav=Long |pêşnav=Katy |weşanger=OUP Oxford |tarîx=2013-08-29 |isbn=978-0-19-165422-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=K8VoAgAAQBAJ&amp;q=kurdish+refugees+in+turkey+1991&amp;pg=PA107 }}&lt;/ref&gt; Li gel erebkirina herêmê dîsa piraniya gelên van deverên ku wekê deverên bi nakok hatine binavkirin ji kurdan pêk tên. Heta dawiya sedsala 20an ji bo dagirkirina bajar û gundên kurdan nêzîkî 1,5 milyon kurd ji deverên ku di nav de Kerkûk, Musil, Tûzxûrmatû û navendên din hene hatiye koçber kirin û li van herêman ereb hatine bicihkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=Kurds say Iraq's attacks serve as a warning |url=https://www.csmonitor.com/2002/0513/p08s01-wome.html |roja-gihiştinê=2026-04-09 |xebat=Christian Science Monitor |issn=0882-7729 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=Kurdish Refugees Straggle Into Iran, Followed By Tragedy |url=https://apnews.com/2a413a508ec5af132b9cc245172f3f9c |roja-gihiştinê=2026-04-09 |xebat=AP NEWS |ziman=en }}&lt;/ref&gt;

Li gorî wezareta plandanînê hejmara şêniyên Herêma Kurdistanê di sala 2020an de 6.171.083 kes bû û her diçe zêde dibe.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/notfound.html |sernav=Nifûsa Herêma Kurdistanê sala 2040î dê çend be? |malper=www.rudaw.net |roja-gihiştinê=2024-10-23 }}&lt;/ref&gt;

== Dîrok ==
{{Gotara bingehîn|Dîroka Başûrê Kurdistanê}}
=== Pêşdîrok ===
[[Wêne:Shanidar Cave - overview.jpg|thumb|çep|Dîmenek ji Şikefta Şanederê ku nişteciheke dîrokî ya Kurdistanê ye. Li gorî lêkolînên arkeolojîk ên ku li Şanederê hatiye kirin, diroka jiyana mirovahiya li Şikefta Şanederê ji 75.000 salên berê niha vedigere.]]
[[Wêne:111. Part of the wall of Erbil Citadel, Hawler, Erbil Governorate, Iraq.jpg|thumb|çep|Dîmenek ji Keleha Hewlêrê ku dîroka kelehê ji 6000 salên berê niha vedigere]]
Herêma Kurdistanê wekê herêmên din ên [[Kurdistan]]ê yek ji herêmên herî kevin ê cihanê ye ku malavaniya mirovahiyê kiriye.&lt;ref name=&quot;Pomeroy2020&quot;&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Pomeroy |pêşnav=Emma |paşnav2=Bennett |pêşnav2=Paul |paşnav3=Hunt |pêşnav3=Chris O. |paşnav4=Reynolds |pêşnav4=Tim |paşnav5=Farr |pêşnav5=Lucy |paşnav6=Frouin |pêşnav6=Marine |paşnav7=Holman |pêşnav7=James |paşnav8=Lane |pêşnav8=Ross |paşnav9=French |pêşnav9=Charles |paşnav10=Barker |pêşnav10=Graeme |tarîx=2020 |sernav=New Neanderthal remains associated with the ‘flower burial’ at Shanidar Cave |url=https://www.cambridge.org/core/journals/antiquity/article/new-neanderthal-remains-associated-with-the-flower-burial-at-shanidar-cave/E7E94F650FF5488680829048FA72E32A |kovar=Antiquity |ziman=en |cild=94 |hejmar=373 |rr=11–26 |doi=10.15184/aqy.2019.207 |issn=0003-598X }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://historyofkurd.com/english/category/history-of-kurdistan/ancient-history-of-kurdistan/#:~:text=Ancient%20Kurdistan%20(Kardouchoi)%20Southeastern%20Turkey,(406%20BC)%20caused%20Xenophon%20%E2%80%A6 |sernav=Ancient history of Kurdistan – History of Kurdistan |roja-gihiştinê=2026-04-10 }}&lt;/ref&gt; Li gorî delîlên ku di qada arkeolojîk a [[Şaneder|şikefta Şanederê]] de hatiye dîtin dîroka mirovahî ya li Herêma Kurdistanê ji 75 hezar salên berê niha vedigere.&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.cam.ac.uk/stories/shanidar-z-face-revealed |sernav=Revealed: face of 75,000-year-old female Neanderthal from cave where species buried their dead |malper=www.cam.ac.uk |tarîx=2024-05-02 |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Li gorî lêkolînên ku di destpêka salên 2020an de li qada arkeolojîk Şanederê de hatiye kirin de hatiye tesbîtkirin ku dîroka bermahiyên Neandertalan 75.000 sal berê niha ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/meet-shanidar-z-a-75000-year-old-neanderthal-woman-180984284/ |sernav=Meet Shanidar Z, a Neanderthal Woman Who Walked the Earth 75,000 Years Ago |malper=Smithsonian Magazine |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=en |paşnav=Kuta |pêşnav=Sarah }}&lt;/ref&gt;

Herêmê li di dora 7000 {{bz}} de malavaniya çanda Çermo kiriye. Cihê Neolîtîk ê herî kevn ê li Kurdistanê li Hasûnayê ye ku navenda çanda Hassuna ye û dîroka çandê ji 6000 salên {{bz}} vedigere. Mezinahî, cih û dirêjahiya [[keleha Hewlêrê]] kelehê wekê yek ji cihên herî girîng ên Kurdistanê nîşan dide ku xwedî potansiyela beşdarbûnek bingehîn ê di têgihîştina arkeolojîk a herêmê de ye.&lt;ref name=&quot;Kopanias2016&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Archaeology of the Kurdistan Region and Adjacent Regions |paşnav=Kopanias |pêşnav=Konstantinos |weşanger=Archaeopress Publishing Ltd |tarîx=2016-06-23 |isbn=978-1-78491-394-6 |ziman=en |url=https://books.google.com.tr/books?id=BkxmEAAAQBAJ&amp;pg=PA415&amp;dq=Prehistoric+history+of+the+Kurdistan+region&amp;hl=tr&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;source=gb_mobile_search&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjm99PmyeKTAxXBB9sEHV95K0oQ6AF6BAgLEAM#v=onepage&amp;q=Prehistoric%20history%20of%20the%20Kurdistan%20region&amp;f=false |paşnav2=MacGinnis |pêşnav2=John }}&lt;/ref&gt; Lêkolîna rûberî ya berê nîşan daye ku li ser gir bermahiyên ku herî kêm diroka wan ku 6.000 sal berê niha vedigerin hene û dibe ku ev dîrok hê kevintirîn be jî.&lt;ref name=&quot;Kopanias2016&quot; /&gt; Di heman demê de lêkolînên dawî yên li ser nivîsên kevnar ên mîxî yên (MacGinnis 2014) li bajarê [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]], di dîroka Kurdistanê de Hewlêrê wekê ciheke girîng ê dîrokî yên li Kurdistanê destnîşan kiriye.&lt;ref name=&quot;Kopanias2016&quot; /&gt;

Di vê serdemê hatiye dîtin ku dîroka mirovahiyê ya li Herêma Kurdistanê ji 75.000 salên berê niha vedigere.&lt;ref name=&quot;Pomeroy2020&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt; Ev dîrok bi gelemperî wekê serdema paleolîtîkê an 70-75 hezar salên berê niha hatiye belgekirin.&lt;ref name=&quot;Kopanias2016&quot; /&gt; Li nêzîkî keleha Hewlêrê delîlên hebûna mirovî di serdema mezolîtîk de (nêzîkî 13000-8500 {{bz}}) li binê keleha Hewlêrê hatine dîtin.&lt;ref name=&quot;Kopanias2016&quot; /&gt; Hebûna cihên li deştên derdora bajêr ku di serdema Xelefê de (5800-5300 {{bz}}) mirovan lê jiyan kirine, daye nişan dibe ku Hewlêrê malavaniya çanda Xelef ê kiribe.&lt;ref name=&quot;Kopanias2016&quot; /&gt; Perçeyên dîzikên ku di lêkolînên arkeolojîk ên di girê keleha Hewlêrê hatine dîtin nîşan dane ku di serdema Ûbeyd de (5300-4500 {{bz}}) li Hewlêrê niştecihbûneke mirovan hatiye avakirin.&lt;ref name=&quot;Kopanias2016&quot; /&gt;

&quot;[[Dergûşa şaristaniyê]]&quot; têgeheke nûjen e ku ji bo herêmeke berfireh ê [[Kurdistan]]ê jî hatiye bikaranîn ku malavaniya şaristaniya [[sumer]]iyan kiriye.&lt;ref name=&quot;Maisels2005&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Near East: Archaeology in the 'Cradle of Civilization' |paşnav=Maisels |pêşnav=Charles Keith |weşanger=Routledge |tarîx=2005-10-24 |isbn=978-1-134-66469-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=7-KFAgAAQBAJ&amp;pg=PA6 }}&lt;/ref&gt; Şaristaniya sumeriyan, şaristaniyeke herî kevn ê naskirî ye ku di serdema kalkolîtîkê (serdema Ubeyd) de li ser çemên [[Dîcle]] û [[Firat]]ê hatiye avakirin ku du çemên Kurdistanê ne ku ji bakurê Kurdistanê derdikevin û ber bi rojava û başûrê Kurdistanê ve diherikin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Bibliographie |paşnav=Daoudy |pêşnav=Marwa |weşanger=CNRS Éditions |tarîx=2005 |rr=215–244 |isbn=978-2-271-07815-5 |cih=Paris |url=https://doi.org/10.4000/books.editionscnrs.2461 }}&lt;/ref&gt; Kurdistan cihê ku yekem pergala nivîsandinê ya cîhanê ya naskirî ye ku di dawiya hezarsala 4ê {{bz}} de derketiye holê. Di heman demê de sumerî yekem netewe bûn ku çerxan bikar anîne û [[bajardewlet]]an ava kirine. Nivîsên wan, delîlên yekem ên naskirî yên matematîk (bîrkarî), astronomî, astrolojî, qanûna nivîskî, bijîşkî û dîn û baweriyên rêxistinkirî tomar kirine.&lt;ref name=&quot;Maisels2005&quot; /&gt;

=== Serdema kevnar ===
[[Wêne:Near East 600BC.svg|thumb|Li dora 600 berî zayînê nexşeya [[Rojhilata Nêzîk]] ku Medyayê nîşan dide]]
Di Serdema destpêkê û serdema navîn a bronzê de herêm ji aliyê erdnîgarî ve wekê Subartu hatiye naskirin û ligel gûtî û lûlûbiyan, sûbariyên ku bi zimanê hûrî diaxivin ve li herêmê bicih bûne. Di sala 2200 ê {{bz}} de herêm ji aliyê Naram-Sin ê akadî ve hatiye dagirkirin û carek din dîsa di sala 2150 yê {{bz}} de ji aliyê gûtiyan ve ku gelê xwemaliyên herêmê bûn, hatiye rizgarkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Akkad: The First World Empire : Structure, Ideology, Traditions |paşnav=Liverani |pêşnav=Mario |weşanger=Sargon |tarîx=1993 |isbn=978-88-11-20468-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=CHYMAQAAMAAJ&amp;q=naram+sin+subartu }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/11510264/Ur%20etal%202013%20EPAS%20Iraq.pdf |sernav=Ancient Cities and Landscapes in the Kurdistan Region: The Erbil Plain Archaeological Survey 2012 Season |malper=dash.harvard.edu |roja-gihiştinê=2026-04-09 }}&lt;/ref&gt;

[[Împeratoriya Med]]an ku di navbera sedsalên 7ê {{bz}} heya nivê sedsala û 6ê {{bz}} (700 {{bz}} – 550 {{bz}}) li ser erdnîgariyeke berfireh ê ku li hemî herêmên [[Kurdistan]]ê, [[Îran]] û hinek deverên [[Anatolya]]yê di nav de bû li seranserê axa [[Medya (herêm)|Medyayê]] hikûm kiriye. Di serdema kevnar de Herêma Kurdistanê yek ji herêmên Kurdistanê bû ku di navbera salên 624-550 {{bz}} de ji aliyê [[Împeratoriya Med|Împaratoriya Medan]] ve ku împeratoriyeke [[kurd]] bû,&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Geschichte des Artachsir i Papakan aus dem Pehlewi uebersetzt |paşnav=Theodor Noldeke |ziman=de |url=http://archive.org/details/GeschichteDesArtachsirIPapakanAusDemPehlewiUebersetzt }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Kârnâmê î Artakhshîr î Pâpakân: being the oldest surviving records of the Zoroastrian emperor Ardashîr Bâbakân, the founder of the Sâsânian dynasty in Irân ; the original Pahlavi text edited for the first time with a trans-literation in Roman characters, translation into the English and Gujerati languages, with explanatory and philological notes, an introduction, and appendices |paşnav=Sanjānā |pêşnav=Dārāb Peshotan |weşanger=Printed at the Education Society's Steam Press |tarîx=1896 |ziman=en |url=https://books.google.iq/books?id=NMwzAQAAMAAJ&amp;pg=PA22&amp;dq=The+K%C3%A2rn%C3%A2m%C3%AA+%C3%AE+Artakhsh%C3%AEr+%C3%AE+P%C3%A2pak%C3%A2n+median+king+of+the+kurds&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwizo5fBx8HuAhVGZMAKHUViDnAQ6AEwAHoECAYQAg#v=onepage&amp;q&amp;f=false }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://search.worldcat.org/title/946967827 |sernav=The medieval reception of the Shahnama as a mirror for princes {{!}} WorldCat.org |malper=search.worldcat.org |roja-gihiştinê=2026-04-11 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; hatiye birêvebirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Karname I Artakshir I Papakan : being the oldest surviving records of the Zeroastrian emperor Ardashir Babakan |paşnav=Sanjana |pêşnav=Darab Dastur Peshotan |weşanger=Education Society Steam Press, Bombay |tarîx=1896 |url=http://archive.org/details/dli.ministry.15864 }}&lt;/ref&gt;

=== Serdema navîn ===
Heta sedsala 7ê {{bz}} herêm ji aliyê [[Împeratoriya Sasanî|împeratoriya sasaniyan]] ve hatiye birêvebirin. Piştre di heman sedsalê de (sedsala 7ê {{bz}}) bi hinceta belavbûna [[îslam]]ê herêm rastî gelek êrîşên ereban hatiye bajarê [[Kerkûk]]ê, [[Hewlêr (paytext)|Hewlêr]] û hinek deverên Herêma Kurdistanê ji aliyê ereban ve hatiye dagirkirin.

Di sedsala 9an de Hewlêr ji aliyê [[Xanedana Hezbanî|xanedana hezbaniyan]] ve hatiye parastin û herêm ji aliyê hezbaniyan ve hatiye birêvebirin. Herêma Kurdistanê yek ji wan deveran e ku piştê sedsala 10an bi caran rastî êrîşan hatiye û di encama van êrîşan de bi caran hatiye dagirkirin. Di heman demê de di sedsala 13an de wekê dever û herêmên din ên li gelek deverên din ên [[Kurdistan]]ê û herêmên li [[Rojhilata Navîn]], Herêma Kurdistanê jî ji [[mongol]]an ve hatiye dagirkirin û bajar ên herêmê û keleha Hewlêrê ji aliyê mongolan ve hatiye şelandin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.journals.uchicago.edu/action/cookieAbsent |sernav=University of Chicago Press Journals: Cookie absent |malper=RCNi Company Limited |roja-gihiştinê=2026-04-11 |ziman=en |doi=10.1086/372531 }}&lt;/ref&gt; Berê ku mongol herêmê dagir bikin di sala 1258an de [[Bexda]]yê dagir dikin û piştê ketina Bexdayê ji bo dagirkirina Kurdistanê berê xwe dane Hewlêrê.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://kar.zcu.cz/ovp/data/blob.php?table=internet_list&amp;name=FileName&amp;type=FileType&amp;file=Data&amp;id=IDInternet&amp;idname=200 |sernav=Research of the Arbil Citadel, Kurdistan, First Season |malper=kar.zcu.cz |roja-gihiştinê=2026-04-11 }}&lt;/ref&gt; Keleha Hewlêrê li dijî dorpêç kirin û êrîşên mongolan şeş meh berxwe dide û piştê berxwedana şeş mehan keleh ji aliyê mongolan ve tê dagirkirin.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

Di sedsala 10an de careke din dîsa Kerkûk û deverên din ên Herêma Kurdistanê ji aliyê kurdan ve hatiye rizgarkirin, Kerkukê û deverên derdora Kerkûkê ji sala 1014an heya 1120an ji aliyê kurdên hesenweyhî û kurdên enazîdî ve hatiye birêvebirin. Piştre bajêr ji aliyê tirkên selçûqî ve hatiye kontrolkirin û çend salan bajêr û dever di bin kontrola selçûqiyan dimîne.

=== Serdema nûjen a despêkê ===
==== Mîrektiya Soran (1399 - 1836) ====
[[Wêne:Soran Emirate (1832-1835).png|thumb|çep|Nexşeya Mîrektiya Soran]]
Di serdema nûjen a despêkê de Herêma Kurdistanê wekê ciheke stratejîk, di navenda şerên di navbera osmanî û sefewiyan de maye. Her çiqas di vê serdemê de Herêma Kurdistanê di navbera şerên her du aliyan bimîne jî û hinek caran ji aliyê van hêzan were kontrol kirin jî di dîrokên cûda de ji aliyê reveberiya [[Mîrektiya Soran]] (d. 1399 – 1836)&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Mariscotti |pêşnav=Cathlyn |tarîx=1997 |sernav=A Modern History of the Kurds |url=https://doi.org/10.1080/03612759.1997.9952739 |kovar=History: Reviews of New Books |cild=25 |hejmar=2 |rr=84–85 |doi=10.1080/03612759.1997.9952739 |issn=0361-2759 }}&lt;/ref&gt; hatiye birêvebirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/krd_slvd.html |sernav=Kurdistan: Short-lived independent states |malper=www.crwflags.com |roja-gihiştinê=2026-04-18 }}&lt;/ref&gt;

Di navbera sedsala 13 û sedsala 19an de yek ji desthilatên Herêma Kurdistanê Mîrektiya Soran bû ku demek dirêj li herêmeke berfireh ê Kurdistanê birêve biriye û yek ji mîrekiyên herî girîng û herî bi hêzê dîroka Kurdistanê ye. Rêveberê herî bi hêz ê mîrektiyê [[Mîr Muhemmed Paşa]] bû ku di serdema wî de (di sedsala 19an de) gihîştiye bilindeya desthilatdariya xwe ya herî bi hêz.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://e-space.mmu.ac.uk/326242/1/Sharameen%20Ebraheem%2007977278%20phd%202013-1.pdf |sernav=The Impact of Architectural Identity on Nation Branding: The Case Study of South Kurdistan. }}&lt;/ref&gt; Paytexta Mîrektiya Soran navçeya [[Rewandiz]]ê bû ku niha yek ji navçeyên bi ser [[Hewlêr (parêzgeh)|parêzgeha Hewlêrê]] ve ye. Mîrektiya Soran herêmeke berfireh ê [[Kurdistan]]ê birêve biriye. Bajarên girîng ên Kurdistanê ku ji aliyê mîrektiyê ve hatine birêvebirin bajarên wekê [[Sêrt]], [[Mêrdîn (bajar)|Mêrdîn]], [[Qamişlo]], [[Dihok]], [[Mûsil]], [[Hewlêr (paytext)|Hewlêr]], [[Kerkûk]] û bajarê [[Silêmanî (bajar)|Silêmanî]] bû.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Bedirxan, Begê Cizîra Botan: Salên Berxwedan û Serhildanê |paşnav=Kardam |pêşnav=Ahmet |weşanger=Dipnot |tarîx=2011 |ziman=tr |url=https://books.google.com.tr/books/about/Cizre_Botan_Beyi_Bedirhan.html?id=ffDFzQEACAAJ&amp;redir_esc=y }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Hakan |pêşnav=Sinan |tarîx=2007-01-01 |sernav=Kurd û Berxwedana Kurdan di Belgeyên Arşîvên Osmanî de (1817-1867) |url=https://www.academia.edu/96986747/Osmanl%C4%B1_Ar%C5%9Fiv_Belgelerinde_K%C3%BCrtler_ve_K%C3%BCrt_Direni%C5%9Fleri_1817_1867_ |kovar=Doz Yayınları }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Archival Document Collection Codes from the Başbakanlik Arşivi (Bbk)/Ottoman Prime Ministry Archives |weşanger=I.B.Tauris |tarîx=2015 |isbn=978-1-78076-852-6 |url=https://doi.org/10.5040/9780755693351.0008 }}&lt;/ref&gt;

=== Serdema nûjen ===
==== Mîrektiya Babanan (1649 – 1850) ====
[[Mîrektiya Baban]] a Kurdistanê di navbera sedsalên 16an û 19an de li devereke berfireh ê [[Başûrê Kurdistanê]] û li [[Rojhilata Kurdistanê]] serwerî kiriye ku demek dirêj rêveberiya xwe parastine.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.iranicaonline.org/articles/baban-2/ |sernav=BĀBĀN |malper=Encyclopaedia Iranica |roja-gihiştinê=2026-04-18 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt; Mîrektî li devera [[Pijdarê]] [[Feqî Ehmed]] (rêv. 1649-1670) ve hatiye damezrandin û di sedsala 17an de pêş ketiye. Di dema avakirina mîrektiyê paytexta mîrektiyê navçeya [[Qeladizê]] bû û piştre jî di sala 1784an de bajarê Silêmanî ji aliyê [[Îbrahîm Paşayê Baban]] ve hatiye avakirin û paytexta mîrektiyê derbasê bajarê Silêmaniyê bûye. Mîrektiya Baban bikaranîna [[Soranî|kurdiya soranî]] di nav nivîskarên wêjeyî yên herêmî de teşwîq kiriye û mêrektî di warê pêşketina xwe yê [[wêjeya kurdî]] hatiye zanîn.&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;

Herêma Kurdistanê heya sedsala 18an ji aliyê Mîrektiya Babanan ve hatiye birêvebirin û Herêma Kurdistanê serweriya mîrektiyê heya sala 1850an berdewam kiriye. Di heyema rêveberiya Babanan de, bi taybetî di sedsalên 18 û 19an de li navenda mîrektiyê li bajarê Silêmanî bû Herêma Kurdistanê serdemeke zêrîn a siyasî û çandî derbas kiriye.&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;

==== Hewlên destpêka ji bo serxwebûnê (1923 – 1975) ====
{{Gotara bingehîn|Dewleta Kurd (1918-1919)}}
[[Wêne: Mosul Vilayet, Ottoman Empire (1900).svg|thumb|Kurdistana Berzenci di sala 1918]]
Bi hilweşîna [[Împeratoriya Osmanî]]yan ku di meha çirî ya sala 1918an de hilweşiyaye û berî ku Iraq di sala 1923an de bibe dewleteke serbixwe, kurdên Başûrê Kurdistanê bi serhildanên Mehmûd Berzencî têkoşîna xwe ya serxwebûnê li dijî Iraq a di bin kontrola Brîtanî de daye destpêkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Kurdish Nationalism on Stage: Performance, Politics and Resistance in Iraq |paşnav=Rostami |pêşnav=Mari R. |weşanger=I. B. Tauris &amp; Company, Limited |tarîx=2019 |isbn=978-1-78831-870-9 |cih=London |series=Kurdish Studies }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Kurds Divided |paşnav=O’Ballance |pêşnav=Edgar |weşanger=Palgrave Macmillan UK |tarîx=1996 |rr=12–20 |isbn=978-1-349-39576-7 |cih=London |url=https://doi.org/10.1057/9780230377424_2 }}&lt;/ref&gt; Bi hilweşîna osmaniyan re Mehmûd Berzencî hewl daye ku ji osmaniyan veqete û herêmeke xweser a kurdî di bin çavdêriya Brîtanyayê de ava bike. Berzencî ji aliyê konseya esilzadeyên kurd ên li herêma Silêmaniyê ve wekî serokê hikûmetê hatiye hilbijartin. Dema ku di 25ê cotmeha sala 1918an de leşkerên îngilîz derbasê Kerkûkê dibin Berzencî ber bi deverên di bin kontrola osmanî de diçe û van deveran kontrol dike û soza dilsoziya xwe dide Brîtanyayê.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.qdl.qa/en/archive/81055/vdc_100049244985.0x00008a |sernav='HISTORY OF THE GREAT WAR BASED ON OFFICIAL DOCUMENTS. THE CAMPAIGN IN MESOPOTAMIA 1914-1918. VOLUME IV.' [‎166v] (337/540) |malper=Qatar Digital Library |tarîx=2016-10-07 |roja-gihiştinê=2026-04-18 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Herêmên din ên Kurdistanê wekê Ranye û Koy Sanjaq bi awayê serxwebûna xwe ragehandine.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=http://etheses.lse.ac.uk/2625/1/U615574.pdf |sernav=Britain's Policy Towards The Kurdish Question, 1915-1923 }}&lt;/ref&gt;

Mehmûd Berzencî ji aliyê Brîtanyayê ve wekê waliyê Herêma B hatiye erkdar kirin ku ji başûrê Çemê Zap a Biçûk heta sinorê kevin ê osmanî û farisî dirêj dibû.&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt; Berzencî hewl daye ku bandora xwe li derveyî herêma diyarkirî berfireh bike û ji bo dabînkirina mûçeyên leşkerên xwe û ji bo alîkariya başbûna ji wêraniyên şer, subvansiyonên brîtanî bi kar aniye. Berzencî hêvî dikir ku bi wergirtina dilsoziya serokê eşîran bingeha desthilatdariya xwe xurt bike.&lt;ref name=&quot;McDowall1997&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A Modern History of the Kurds |paşnav=McDowall |pêşnav=David |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=1997 |isbn=978-1-86064-185-5 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=xpefAAAAMAAJ }}&lt;/ref&gt; Ev yek bû sedema xirabûna pêwendiyên bi Brîtaniyayê re û di encamê de bibû sedema nakokî û şerên di navbeyna Berzencî û hêzên Brîtanyayê.&lt;ref name=&quot;McDowall1997&quot; /&gt;

Digel astengî û êrîşên li dijî kurdan ku di dîrokên cihêreng de ku ji aliyê hêzên cihêreng ve pêk hatiye, têkoşîna kurdan berdewam kiriye ku Mistefa Barzanî di destpêka salên 1920an de ji bo doza neteweperwer a kurd gav bi gav pêş ketiye û di şerên [[Başûrê Kurdistanê]] û Iraqê ku di sedsala 20an de qewimiye, bûye xwedî roleke girîng. Di sala 1943an de Mistefa Barzanî li dijî herêmên di bin kontrola hêzên Iraqê û bi serdegirtina qereqolên polîsên Iraqê ku li Kurdistanê bicih bibûn kiriye. Hikûmeta [[Bexda]]yê ji bo êrîşên li dijî kurdan 30.000 leşker dişîne [[Kurdistan]]ê. Ji ber êrîşan li ser Herêma Kurdistanê serokatiya kurdên Başûrê Kurdistanê neçar dimîne ku di sala 1945an de derbasê [[Rojhilata Kurdistanê]] bibin. Li [[Rojhilata Kurdistanê]] [[Mistefa Barzanî]] [[Partiya Demokrat a Kurdistanê]] damezrandiye.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Iraq in the Twenty-First Century: Regime Change and the Making of a Failed State |paşnav=Ismael |pêşnav=Tareq Y. |weşanger=Taylor and Francis |tarîx=2015 |isbn=978-1-317-56759-2 |cih=Hoboken |series=Durham Modern Middle East and Islamic World Series }}&lt;/ref&gt;

Ji sala 1961ê heta 1970an şerê yekem ê Iraqê û hêzên kurd berdewam kiriye ku di encamê vê şerê de [[Peymana Xweseriyê 1970|peymana otonomiya kurdî]] hatiye îmzekirin. Lê belê hikûmeta erebî ya Îraqê li gel peymana otonomiya kurdî li herêmên kurdî dest bi paqijkirina etnîkî kiriye ku dest dayne li deverên Herêma Kurdistanê ku li gorî rêjeya hêjmara nifûsê dihatin diyarkirin.&lt;ref name=&quot;:11&quot;/&gt; Paqijkirina etnîkî yên li deverên Kurdistanê ji bo vê peyamê dibe sedema nebaweriyê ku di encamê di navbera salên 1974 û 1975an de dibe sedema sedema şerê duyem ê Iraqê û hêzên kurd ku ev şer ji bo hêzên kurd dibe sedema şikestineke giran û di encama vê şikestinê de hêzên kurd neçar dimînin ku careke din dîsa vekişin Rojhilata Kurdistanê.
==== Otonomiya Herêma Kurdistanê (1992–2009) ====
[[Wêne:Shar Park, Hawler, Erbil Governorate, Iraq.jpg|thumb|çep|Dîmenek ji Şehrpark a Hewlêrê ku bajêr piştê rêveberiya kurd pêşketineke girîng bidest xistiye]]
[[Wêne:Slemanijpg.jpg|thumb|çep|Dîmenek bajarê Silêmanî ku yek bajarên mezin ê Herêma Kurdistanê ye.]]
Piştê [[Şerê Kendavê 1991|şerê kendavê ya yekem]] rejêma baesê di sala 1991ê de ji bo komkujiyên nû berê dide Kurdistanê ku di encama van êrîşan de bi milyonan mirov ber bi sinorên Bakurê Kurdistanê û Rojhilata Kurdistanê ve herikîne.&lt;ref name=&quot;Long2013&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Point of No Return: Refugees, Rights, and Repatriation |paşnav=Long |pêşnav=Katy |weşanger=OUP Oxford |tarîx=2013-08-29 |isbn=978-0-19-165422-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=K8VoAgAAQBAJ&amp;q=kurdish+refugees+in+turkey+1991&amp;pg=PA107}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.voanews.com/a/turkey-concerned-at-growing-numbers-of-syrian-refugees-142346395/180465.html |sernav=Turkey Concerned at Growing Number of Syrian Refugees |malper=Voice of America |tarîx=2012-03-11 |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; Hatiye diyarkirin ku di dema vê koçberiyê 1.500 kurd ji ber sermayê di rê de jiyana jidest dane.&lt;ref name=&quot;Long2013&quot; /&gt; Ji bo pêşîgirtina li vê [[krîza mirovî]] û parastina kurdan [[Neteweyên Yekbûyî]] (NY) [[Biryara 688an a Neteweyên Yekbûyî|biryara 688]] pejirandiye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://digitallibrary.un.org/search?f1=author&amp;as=1&amp;sf=title&amp;so=a&amp;rm=&amp;m1=e&amp;p1=UN.+Security+Council+(46th+year+:+1991)&amp;ln=en |sernav=Resolution 688 (1991) / adopted by the Security Council at its 2982nd meeting, on 5 April 1991. |malper=digitallibrary.un.org |roja-gihiştinê=2026-04-19}}&lt;/ref&gt; Piştê vê biryarê [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|Dewletên Yekbuyî yên Amerîkayê]], [[Keyaniya Yekbûyî]] û [[Fransa]]yê li bakurê hêlîpan a 36em qedexekirina firînê ragihandine ku bi vê awayê kurd ji komkujî û êrîşên hewayî yên rejîma baesê hatine parastin.

Piştê vekişîna hêzên rejêma baesê otonomiya Herêma Kurdistanê hatiye ragihandin û di 19ê gulana sala 1992an de [[Hilbijartina Parlamena Herêma Kurdistanê, 1992|yekem hilbijartinên]] [[Parlamena Kurdistanê|Parlamentoya Kurdistanê]] ya demokratîk hatiye lidarxistin.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.parliament.krd/english/about-parliament/history-of-parliament/ |sernav=History of Parliament |malper=Kurdistan Parliament - Iraq |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; Di vê hilbijartinê de nêzîkî milyonek hilbijêran li seranserê herêmê dengên xwe dane ku beşdarbûna vê hilbijartinê nîşana herî xurt a xwesteka wan a ji bo avakirina nîzameke siyasî ya nû yê li Herêma Kurdistanê bû. [[Partiya Demokrat a Kurdistanê]] (PDK) û [[Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê|Yekîtiya Niştimaniya Kurdistanê]] (YNK) piraniya dengan bi dest xistine û hikûmetek parvekirina desthilatdariyê ava kirine&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt; ku wekê hevpeymaniya &quot;pêncî-pêncî&quot; (50/50) hatibû zanîn. Bi vê hilbijartinê ji meqamên wezîran bigire heta kadroyên hikûmeta herêmî, her meqam bi awayekî wekhev di navbera her du partiyên Herêma Kurdistanê de hatibû dabeşkirin.&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt;

Di navbera salên 1994 û 1998an de ji ber nakokiyên li ser parvekirina dahatê û kontrola îdarî şerê dramatîk a birakujiyê di navbera partiyên siyasiyên Herêma Kurdistanê KDP û YNKê de rû daye. Di vê pêvajoyê de Herêma Kurdistanê bi du deverên îdarî hatiye dabeş kirin yek ku deverek parêzgeha [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] (KDP) û devera din jî parêzgeha Silêmaniyê (YNK) bûne navendên partiyên siyasiyên Herêma Kurdistanê. Piştre di sala 1998an de ev nakokî bi peymana [[Washington (parêzgeh)|Washingtonê]] (1998) bi navbeynkariya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê, di navbera [[Mesûd Barzanî]] û [[Celal Talebanî]] de peymanek aştiyê hatiye çêkirin ku bi fermî şerên birakujiyê bi dawî bûye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/kurdish-agreement-signals-new-us-commitment |sernav=Kurdish Agreement Signals New U.S. Commitment {{!}} The Washington Institute |malper=www.washingtoninstitute.org |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=en}}&lt;/ref&gt;

Piştê destwerdana [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ya Iraqê ku di sala 2003an de li dijî rejîma baes a Sedam Huseyn pêk hatibû,&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.history.com/articles/persian-gulf-war |sernav=Persian Gulf War: Dates &amp; Operation Desert Storm - HISTORY |malper=HISTORY |tarîx=2009-11-09 |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=en |paşnav= |pêşnav=}}&lt;/ref&gt; rewş û statuya Herêma Kurdistanê bi tevahî hatiye guhertin. Piştê [[Şerê Iraqê|Şerê Iraq û DYAyê]], bi destûra bingehîn ê nû yê Iraqê ya sala 2005 Herêma Kurdistanê bi fermî wekê herêmeke federe hatiye nas kirin. Di çarçoveya destûra nû de [[zimanê kurdî]] li kêleka [[zimanê erebî]] wekê zimanê fermî ya Iraqê hatiye qebûlkirin. Di sala 2006an de di çarçoveya pêvajoya &quot;yekgirtinê&quot; rêveberiyên cuda yên li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] û li [[Silêmanî (bajar)|Silêmaniyê]] di bin hikûmetek yekgirtî de hatine yek kirin û [[Nêçîrvan Barzanî]] bûye yekem serokwezîrê hikûmeta yekgirtî ya Herêma Kurdistanê.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://gov.krd/boi-en/why-kurdistan/region/facts-figures/ |sernav=Region {{!}} Facts &amp; Figures |malper=Kurdistan Regional Government |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=en}}&lt;/ref&gt;

Di navbera salên 2006 û 2009an de Herêma Kurdistanê di bin desthilatiya Hikûmeta Herêma Kurdistanê de pêşketinên girîng ên siyasî û aborî bidestxistiye. Di salan li bajarên mezin ên Herêma Kurdistanê gelek avahiyên bilind hatine avakirin û herêm pêşketineke aborî ya berbiçav bidest xistiye ku ev sal wekê destpêka &quot;serdema zêrîn&quot; Herêma Kurdistanê hatine binavkirin.&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.institutkurde.org/info/iraqi-kurdistan-does-independence-beckon--1189163374 |sernav=Iraqi Kurdistan : Does independence beckon ? |malper=Institutkurde.org |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=fr}}&lt;/ref&gt; Di van salan de li bajarên wekê Hewlêr û Silêmaniyê, projeyên mîmarî yên modern, avahiyên bilind û navendên danûstandinê hatine avakirin û bajaran bi awayekê bilez pêşçûnên nûjen bidest xistine.&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt;
==== Şerê li dijî DAIŞê (2014–2017) ====
[[Wêne:Peshmerga Kurdish Army (15267333592).jpg|thumb|Dîmenek ji operasyona hêzên (Pêşmerge) Herêma Kurdistanê ku di sala 2014an de li dijî DAIŞê hatibû destpêkirin]]
Herêma Kurdistanê yek ji wan deveran bû ku rastê êrîşên DAIŞê hatibû. Di heyama beriya dagirkirina Iraqê ji aliyê DAÎŞê ve ku di hezîrana sala 2014an de pêk hatibû, pêwendiyên Herêma Kurdistanê bi bi Iraqê re di rewşek baş de nebû û di dema şerê li dijî DAÎŞê re xirabtir bibû.

Pêşketina DAIŞê ber bi Hewlêrê ve û êrîşa DAÎŞê li ser herêma Şingalê bûye sedema krîza mirovî.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://ihd.org.tr/en/ihd-statement-on-the-yazidi-genocide/ |sernav=IHD STATEMENT ON THE YAZIDI GENOCIDE – İHD |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt; Di encamê de li Şingalê li dijî êzîdiyan komkujî û gelek dîlgirtin diqewime.&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://freeyezidi.org/yezidi-genocide-2014/ |sernav=Yezidi Genocide 2014 – Free Yezidi Foundation |roja-gihiştinê=2026-04-19 |ziman=en-US}}&lt;/ref&gt; Bi hezar kurdên êzîdî berê xwe dabûn çiyayê Şingalê ku xwe ji komkujiya DAIŞê xilas bikin.&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; Di encama encama êrîşan de gerîlayên Partiya Karkerên Kurdistanê ku di wî demê de derbasê Herêma Kurdistanê bibûn ji bo gelên ku ji Şingalê direvin rastî êrîşan neyê li çiyayê Şingalê korîdoreke mirovî avakiribû. Ev krîza mirovî bûye sedema destwerdana civaka navneteweyî û koalîsyona bi pêşengiya Amerîkayê ku bi êrîşên hewayî li Şingalê êrîşê DAÎŞê bikin.

Dema ku hêzên Iraqê ji ber êrîşên DAÎŞê direvin û ji bajarên Başûrê Kurdistanê bajarê wekê Mûsil, Kerkuk, Xaneqîn, Celewla û Başîqayê vekişiyan Herêma Kurdistanê neçar dimîne ku di eniyeke bi qasê dirêjahiya 1000 kîlometre li dijî êrîşên DAÎŞê Herêma Kurdistanê biparêze. Bajarên Başûrê Kurdistanê ku di nav van bajaran de Kerkûk, Xaneqîn, Celewla, Başîqa, Şingal hebûn aliyê DAÎŞê ve hatibûn dagirkirin.

Piştê demek dirêj ê şerê Herêma Kurdistanê ku li dijî DAIŞê hatibû berdewam kirin bajarên wekê Kerkûk, Xaneqîn, Celewla, Başîqa, Şingal û Mexmûr, ji aliyê gerîla û pêşmergeyên Kurdistanê ve ji DAÎŞê hatibûn rizgarkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |tarîx=2017-10-18 |sernav=Iraq takes disputed areas as Kurds 'withdraw to 2014 lines' |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-41663350 |roja-gihiştinê=2026-04-19 |xebat=BBC News |ziman=en-GB}}&lt;/ref&gt;

== Erdnîgarî ==
=== Herêm û sinor ===
[[Wêne:Iraq great zab.png|thumb|Geliyek li bakurê herêmê ku ava Zap a Mezin di nav de diherike]]
Herêma Kurdistanê li herêmeke li [[Başûrê Kurdistanê]] ye ku Li rojhilat bi Rojhilata Kurdistanê, li bakur bi [[Bakurê Kurdistanê]] re û li rojava jî bi [[Rojavaya Kurdistanê|Rojavayê Kurdiatanê]] re sinor e. Ev herêm piraniya Başûrê Kurdistanê digire nav xwe ku ev herêm beşa herî başûrê herêma erdnîgarî ya [[Kurdistan]]ê ye. Herêm di navbera [[hêlîpan]]ên bakur 34° û 38°N û [[hêlîlar]]ên rojhilat 41° û 47°E de ye. Piraniya beşên bakur û bakurê rojhilat ên herêmê çiyayî ne, nemaze deverên ku bi Bakurê Kurdistanê û bi Rojhilata Kurdistanê re sinor in deverên çiyayî yên Herêma Kurdistanê ne. Herêm xwedî çend çiyayên bilind û rêzeçiyayan e. Deverên din ên herêmê gir û deşt in ku beşên navendî û beşên herî başûrê herêmê pêk tînin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.krgspain.org/english-geography/ |sernav=Gobierno Regional del Kurdistán {{!}}   Geography |malper=www.krgspain.org |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;

Herêma Kurdistanê xwedî rûpîvaneke nezîkî 40643&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; e û ji sedî 10e wê ji av pêk tê. Tixûbên herêmê bi Rojhilata Kurdistanê re 220&amp;nbsp;km, bi Rojavayê Kurdistanê re 150&amp;nbsp;km û bi Bakurê Kurdistanê re jî 352&amp;nbsp;km ne.

Nêzîkî 1.368.388 hektar rûber (%33) ji erdê herêmê ê, erdê çandiniyê yê ku bi baranê tê avdan û 328.428 hektar (%8) jî erdê çandiniyê erdên avdaniyê ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://krso.gov.krd/en/indicator/agriculture/agricultural-lands |sernav=Agricultural lands |malper=krso.gov.krd |roja-gihiştinê=2026-04-04 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Piraniya barîna li Herema Kurdistanê di navbera mehên mijdar û nîsanê de dibare ku bi gelemperî wekê baran an berf dibare ku barîna salane di navbera 375 û 724 mm de ye. Vê yekê ji demên kevnar ve çandiniya berhemên zivistanê (sebze û fêkî di havînê de) û xwedîkirina ajalan gengaz kiriye.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=Geography of Iraq - Fanack.com |url=https://fanack.com/iraq/geography-of-iraq/ |roja-gihiştinê=2026-04-04 |xebat=Fanack.com |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;

[[Wêne:Kurdistan Region 2003-2008.png|thumb|Berê desteserkirina Iraqê sinorê Herêma Kurdistanê (2003 – 2008)]]
Heya roja îro tevahiya erdên Başûrê Kurdistanê neketiye destê rêveberiya Herêma Kurdistanê. Gelek deverên Başûrê Kurdistanê bi polîtîkaya erebkirina rejîma baesê û bi berdewamî ya heman polîtîkaya erebkirinê di bin di bin navê deverên nakokî di bin desteserkirina Iraqê de ye. Ji ber vê yekê xaka Herêma Kurdistanê bi awayekî rast nehatiye destnîşankirin û bi demê re bi şêweyên guherbar ên kontrola de facto û bi hukmên destûrî û pêşketinên siyasî re pêşketiye.

Hikûmeta Herêma Kurdistanê di demên cuda de kontrola li ser deverên Başûrê Kurdistanê ku ji aliyê Iraqê ve hatine desteser kirin pêk aniye. Ev kontrol emaze di demên pevçûnên wekê piştî sala 2003an û di navbera 2014 û 2017an de pêk hatiye ku hêzên Herêmê Kurdistanê (Pêşmerge) van deverê Başûrê Kurdistanê ji dagirkirkirina DAÎŞê rizgar kiribû. Ji ber polîtîkaya erebkirinê ku di dîrokên cihêreng de ereb li deverên kurdî hatine bicihkirin, ev dever hê jî di navbera Iraq a federal û Herêma Kurdistanê de bi nakok e û ji aliyê Iraqê ve desteserkirî ye.

=== Avhewa ===
Keşûhewaya Herêma Kurdistanê avhewayeke nîvhişk a parzemînî ye ku di mehên havînan de germ û hişk ev û di mehên zivistanan sar û şil e.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://presidency.gov.krd/krp/english/ndisplay.aspx?sm=5yBwBg+oqQY=#:~:text=The%20climate%20of%20the%20Kurdistan,cold%20and%20wet%20in%20winter. |sernav=The Kurdistan Region is an autonomous region in federal Iraq |malper=presidency.gov.krd |roja-gihiştinê=2026-04-04 }}&lt;/ref&gt;

Herêm di mehên havînan germ û hişk in ku germahiyên navînî yên bilind ji 35&amp;nbsp;°C ê li deverên herî sar ên bakur heta 40&amp;nbsp;°C a li başûrê rojavayê herêmê diguherin û germahiyên herî nizm ji dora 21&amp;nbsp;°C ê heta 24&amp;nbsp;°C an diguherin. Di mehên zivistanan de germahiyên herî bilind bi navînî di navbera 9&amp;nbsp;°C û 11&amp;nbsp;°C an de ne û germahiyên herî nizm li hinek deveran li dora 3&amp;nbsp;°C e û li din ên herî sar jî bi navînî dadikeve −2&amp;nbsp;°C û 0&amp;nbsp;°C an.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Rêveberî û siyaset ==
{{Gotara bingehîn|Hikûmeta Herêma Kurdistanê}}
{{Multiple image
|align     = right
|direction = horizontal
|header_align = center
|header    = 
|image1    = Seal of the President of the Kurdistan Region.svg
|width1    = 160
|caption1  = Nîşana serokatiya Herêma Kurdistanê.
|image2    = Coat of arms of Kurdistan Regional Government.svg
|width2    = 160
|caption2  = Nîşana hikûmeta Herêma Kurdistanê.
|}}
Li gorî destûra bingehîn a Iraqê Herêma Kurdistanê herêmeke federal ê di nav Iraqê de ye û bi rêya saziyên xwe di gelek waran de ku di nav de lêçûna herêmê, polîs û ewlehî, perwerde û tenduristî, çavkaniyên xwezayî, binesazî, siyaseta derve û siyaseta din, qanûndanîn, cîbicîkar û dadwerî hene, rayeya xwe pêk tîne.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.tandfonline.com/action/cookieAbsent |sernav=Governing Kurdistan |malper=www.tandfonline.com |roja-gihiştinê=2026-04-04 |doi=10.1080/17449057.2018.1525166 }}&lt;/ref&gt;
=== Dezgeha qanûndanînê ===
Parlamentoya Herêma Kurdistanê ku berê wekê Meclîsa Neteweyî ya Kurdistanê dihat zanîn, berpirsiyarê qanûndanînê, destnîşankirina serokê Herema Kurdistanê, dayîna û kişandina baweriyê ji bo wezîran û pesendkirina lêçûna Herêma Kurdistanê ye. 100 endamên parlamentoyê hene ku divê herî kêm ji %30 ji parlamenter endamên jin bin û hemî parlamenterên parlamentoya Herêma Kurdistanê ji bo heyameke çar salan têne hilbijartin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/394269/slug |sernav=Kurdistan Region Judicial Council issues statement on latest ruling of Iraqi Federal Supreme Court |malper=Kurdistan Region Judicial Council issues statement on latest ruling of Iraqi Federal Supreme Court |tarîx=2024-03-13 |roja-gihiştinê=2026-04-05 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}&lt;/ref&gt;

Partiyên siyasî yên jêrîn ku di parlamentoya Kurdistanê de hene ev in: [[Partiya Demokrat a Kurdistanê]] (PDK), [[Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê|Yekîtiya Niştimaniya Kurdistanê]] (YNK), [[Tevgera Nifşê Nû]] (NGM), [[Yekgirtiya Îslamî ya Kurdistanê|Yekgirtûya Îslamî ya Kurdistanê]], [[Tevgera Helwesta Neteweyî]], [[Koma Edaletê ya Kurdistanê]], [[Eniya Gel, Partiya Sosyalîst Demokrat a Kurdistanê]] (PSK) û [[Tevgera Goran]] e.
=== Rêveberî ===
{{Multiple image
|align     = right
|direction = horizontal
|header_align = center
|header    = 
|image1    = Nechirvan Barzani 2025 (cropped).jpg
|width1    = 151
|caption1  = Serokê Herêma Kurdistanê [[Nêçîrvan Barzanî]].
|image2    = Masrour Masoud 2025 (cropped).jpg
|width2    = 150
|caption2  = Serokwezîrê Herêma Kurdistanê [[Mesrûr Barzanî]].
|image3    = Qubad Talabani Photo.jpg
|width3    = 172
|caption3  = Cîgirê serokwezêrê Herêma Kurdistanê [[Qubad Talebanî]].
|}}
Serokê Herêma Kurdistanê ji aliyê parlementoyê ve tê hilbijartin û wekê serokê dewletê kar dike. Serokê Herêma Kurdistanê dikare du heyamên ku ji çar salan pêk tê li ser erka xwe bisekine û di heman divê dema ku qanûnan bikevin meriyetê ji aliyê serokê herêmê were pesend kirin. Di heman demê de parlamentoya Kurdistanê dikare her guhertinek betal bike. Serokkomarê niha [[Nêçîrvan Barzanî]] (PDK) ye ku di 1ê hezîrana sala 2019an de dest bi erka xwe kiriye.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |sernav=Nechirvan Barzani elected president of Kurdistan Region of Iraq |url=https://www.reuters.com/article/us-iraq-kurds/nechirvan-barzani-elected-president-of-kurdistan-region-of-iraq-idUSKCN1SY0TE |roja-gihiştinê=2026-04-05 |xebat=U.S. |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;

Serokwezîrê Herêma Kurdistanê serokê Hikumeta Herêma Kurdistanê ye û kabîneya wî ya wezîran û hinek kursî ji bo jin û komên kêmneteweyan hatine veqetandin. Serokwezîrê niha [[Mesrûr Barzanî]] (KDP) ye ku di sala 2019an de dest bi kar kiriye. Kursîyên kabîneyê berê bi wekhevî di navbera KDP û YNKê de dihatin parvekirin lê KDP ji ber nûnertiya wî ya zêdetir a li parlamentoyê li dijî berdewamiya vê rêjeyê ye.

=== Dadwerî ===
[[Konseya Dadwerî ya Kurdistanê]] (KDK) li Herêma Kurdistanê li gorî qanûna desthilata dadwerî ya hejmara 14e ya sala 1992an hatiye damezrandin û wekê dadgeha temyîzê ya herêmê kar dike. Li gorî qanûna 23ê ya sala 2007an Hikûmeta Herêma Kurdistanê ji aliyê îdarî û darayî ve ji şaxa cîbicîkirinê serbixwe ye. Wek mînak serokê dadgeha Herêma Kurdistanê ji aliyê dadweran ve têne hilbijartin û dadwer jî ji aliyê [[Parlamena Kurdistanê|Parlamentoya Kurdistanê]] ve têne erkdar kirin.&lt;ref name=&quot;Chomani2019&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://timep.org/2019/01/11/judiciary-in-kurdistan-region-in-peril/ |sernav=Judiciary in Kurdistan Region in Peril |malper=The Tahrir Institute for Middle East Policy - |tarîx=2019-01-11 |roja-gihiştinê=2026-04-05 |ziman=en-US |paşnav=Chomani |pêşnav=Kamal }}&lt;/ref&gt;

Lêbelê analîst û rêxistinên wekê Enstîtuya Tahrîr a ji bo Siyaseta Rojhilata Navîn destnîşan dikin ku dadwerî bi pirsgirêkên girîng re rû bi rû maye. Gelek bendên qanûna hejmar 23 ya sala 2007an bi tevahî nehatine bicîhanîn ku ev yek jî dibe sedema têgihîştina siyasîbûna dadweriyê. Bi demê re PDK û YNK bandora xwe di nav Hikûmeta Herêma Kurdistanê de berfirehtir kirine û li gorî raporê dadwer ne ji aliyê Parlamentoya Kurdistanê ve têne erkdar kirin, ji aliyê serokwezîrê herêma ve têne erkdar kirin. Serokê dadgehê ji aliyê serokwezîrê herêmê ve hatiye erkdar kirin û gelek dadwer wekê girêdayî yek ji du partiyên serdest ên herêmê têne dîtin.&lt;ref name=&quot;Chomani2019&quot; /&gt;
=== Destûra bingehîn a Herêma Kurdistanê ===
[[Wêne:Kurdistan Parliament.jpg|thumb|Dîmenek ji Parlamentoya Kurdistanê, Hewlêr]]
Bingehên rêveberiya kurdan li Başûrê Kurdistanê di 8ê nîsana sala 1992an de bi qanûna hilbijartinê ya qanûna hejmar 1ê, piştî rêkevtinek di navbera Eniya Kurdistanê de ku hevpeymaniyek e ku PDK û YNK jî di nav de ye, hatiye danîn. Ev yek rê li ber avakirina saziyên qanûndanînê, rêveberî û dadwerî vekiriye ku li ser bingehek fiîlî dixebitin.&lt;ref name=&quot;I•CONnect2025&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.iconnectblog.com/three-decades-without-a-social-contract-a-call-for-constitutional-adoption-in-the-kurdistan-region-of-iraq/ |sernav=Three Decades Without a Social Contract: A Call for Constitutional Adoption in the Kurdistan Region of Iraq |malper=www.iconnectblog.com |tarîx=2025-08-03 |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en-US |paşnav=I•CONnect }}&lt;/ref&gt;

Di sala 2002an de, [[Parlamena Kurdistanê|Parlamentoya Kurdistanê]] destûreke herêmî ya ji ku 78 bendan pêk hatiye amade kirîye lê ji ber bêîstîqrariya siyasî ya li Iraqê û zextên derveyî yên welatên cîran, bi taybetî li ser statuya Kerkukê wekê paytexta pêşniyarkirî ya Herêma Kurdistanê, nehatiye pejirandin. Lêbelê ev amadekariya qanûnê ji bo nîqaşên destûrî yên paşê de wekê xaleke referansê maye.&lt;ref name=&quot;I•CONnect2025&quot; /&gt;

Piştî şerê Iraqê ya di sala 2003an de û ji nû ve organîzekirina siyasî ya ji aliyê desthilata demkî ya koalîsyonê ve, Destûra bingehîn a Iraq a sala 2005an hatiye pejirandin. Bi bandora prensîbên wekê federalîzm û cudakirina desthilatan, Herêma Kurdistanê bi fermî wekê herêmeke federal li gorî benda 117an qanûna bingehîn a Iraqê, hatiye naskirin û rewatiya destûrî daye herêmê û saziyên herêmê ya heyî hatiye piştrast kirin. Benda 120an rê daye herêmê ku destûra xwe ya herêmî qebûl bike. Piştre di sala 2009an de komîteyeke nû ya destûrî hatiye avakirin û pêşnûmeyeke duyem a destûrî ku ji 122 bendan pêk dihat, hatiye amadekirin. Lêbelê nakokiyên siyasî yên berdewam di navbera partiyên sereke de, bi taybetî li ser ka divê sîstem nîv-serokatî be an jî parlemanî be, rê li ber pêşkêşkirina pêşnûmayê ji bo referandûmê girtiye û pêşnûme awayeke bi bandor hatiye paşvexistin.&lt;ref name=&quot;I•CONnect2025&quot; /&gt;

Di encama vê yekê de Herêma Kurdistanê bêyî destûreke nivîskî ya neteweyî ya herêmî berdewam dike. Bêyî çarçoveyeke destûrî ya bilindtir ku dibe sedema pirsgirêkên siyasî yên berdewam, rêveberî bi giranî li ser qanûnên ku ji aliyê Parlamentoya Kurdistanê ve hatine derxistin dimîne.&lt;ref name=&quot;I•CONnect2025&quot; /&gt;

=== Partiyên siyasî ===
Di partiyên sereke yên Herêma Kurdistanê [[Partiya Demokrat a Kurdistanê|PDK]] û [[Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê|YNK]] ye ku di sala 1975an de ji hev veqetiyane. PDK li parêzgehên Hewlêr û Dihokê serdest e YNK jî li parêzgehên wekê Silêmanî û Helebçeyê serdest e. Ev herdu partî ji aliyê malbatên Barzanî û Talabanî ve hatine damezrandin û bi hev re desthilatdariya Herêma Kurdistanê parve dikin. Tevgera Gorran di salên 2010an de ji bo demek kurt wekê hêzek mezin a opozisyonê derket holê, li dijî serdestiya YNKê siyaset kiriye lê ji wê demê ve paşve çûye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://researchbriefings.files.parliament.uk/documents/CBP-10398/CBP-10398.pdf |sernav=&quot;Kurdistan Region of Iraq: Introductory profile&quot; }}&lt;/ref&gt;

Hilbijartinên pêşîn ku di 19ê gulana sala 1992an de di bin çavdêriya rêxistinên mafên mirovan de hatiye lidarxistin, di wê demê de wekê hilbijartinên herî demokratîk ên [[Rojhilata Navîn]] dihatin hesibandin ku bi beşdariya dengdêran a bêhempa pêk hatiye. Rêjeya beşdariya dengdêran li Herêma Kurdistanê ji deverên din ên Iraqê bi her dem bi berdewamî bilindtir bûye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://link.springer.com/content/pdf/10.1007/978-3-032-03953-8_3.pdf |sernav=Yoshioka, Akiko (3 December 2025). &quot;Hybrid Governance with Armed Non-State Actors in a Fragile State: The Case of Iraq and the Kurdistan Region&quot;. }}&lt;/ref&gt;
=== Parêzgehên Herêma Kurdistanê ===
Tenê çar parêzgehên Başûrê Kurdistanê di bin serweriya Herêma Kurdistanê ji çar parêzgeh. Parêzgehên ku ji aliyê Hikûmeta Herêma Kurdistanê têne birêve birin parêzgehên Hewlêrê, Silêmanî, Dihok û Helebçeyê. Navendên bi heman navên parêzgehan navendên îdarî yên parêzgehan e û bi tevahî 26 navçeyan pêk hatine.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.krso.net/ |sernav=Why Choosing the Right Sunscreen Matters for Australia's Reefs {{!}} KRSO |malper=Why Choosing the Right Sunscreen Matters for Australia's Reefs {{!}} KRSO |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;
[[Wêne:Kurdistan Region Governorates.jpg|thumb|Nexşeya parêzgehên Herêma Kurdistanê]]
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=&quot;1&quot; |Parêzgeh
!Nifûs
(2020)
!Qad
(km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;)
|-
| [[Hewlêr (parêzgeh)|Hewlêr]]
| align=&quot;right&quot; |2.932.800
| align=&quot;right&quot; |14.873
|-
| [[Silêmanî (parêzgeh)|Silêmanî]]
| align=&quot;right&quot; |2.250.000
| align=&quot;right&quot; |20.144
|-
| [[Dihok (parêzgeh)|Dihok]]
| align=&quot;right&quot; |1.292.535
| align=&quot;right&quot; |10.956
|-
| [[Helebce (parêzgeh)|Helebce]]
| align=&quot;right&quot; |109.000
| align=&quot;right&quot; |889
|-
! Tevahî 
! align=&quot;right&quot; |6.584.335
! align=&quot;right&quot; |46.862
|}
Di sala 2012an de dabeşkirineke îdarî ya din ê bi navê rêveberiya serbixweji bo parêzgehan hatiye damezrandin. Yekem ji van dabeşên îdarî rêveberiya [[Raparîn]]ê bû ku deverên [[Ranye]] û [[Qeladizê|Qeladiza]] girtiye nav xwe.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://uor.edu.krd/en/history-of-raparin-area/ |sernav=History of Raparin Area |malper=University of Raparin |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt; Ev statû nenavendîbûneke mezintir peyda dike û desthilatê zêdetir dide rayedarên herêmî ku xizmetên giştî baştir bikin. Rêveberiyên serbixwe yên din rêveberiya [[Soran (navçe)|Soran]] û [[Zaxo]] ne ku her du di sala 2021ê de hatine damezrandin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/388679/slug |sernav=PM Barzani decrees establishment of new agricultural directorates in independent administrations |malper=PM Barzani decrees establishment of new agricultural directorates in independent administrations |tarîx=2022-06-13 |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/388443/slug |sernav=PM Barzani decrees establishing general municipality directorate for Raparin |malper=PM Barzani decrees establishing general municipality directorate for Raparin |tarîx=2022-05-23 |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}&lt;/ref&gt;

=== Pêwendiyên derve ===
[[Wêne:President Trump at Davos (49425059701).jpg|thumb|Civîneke serokê Herêma Kurdistanê Nêçîrvan Barzanî û serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald J. Trump di 22ê çileya 2020an li Navenda Kongreyê ya Davosê li Davosê, Swîsreyê]]
Herêma Kurdistanê pêwendiyeke xurt ê derve bi gelek welatên cîhanê re birêve dibe. Herêma Kurdistanê pêwendiyên çêker bi welatên cîran re berdewam dike û bi gelek welatên ewropî re xwedî pêwendiyên baş e.

Dezgeha sereke ya Hikûmeta Herêma Kurdistanê ji bo birêvebirina karûbarên derve, Wezareta Pêwendiyên Derve (WPD) ye. Armancên sereke yên wezaretê ew in ku profîla Herêma Kurdistanê li ser asta cîhanî bilind bike, têkiliyên navneteweyî yên herêmê bi hikûmet û rêxistinên navneteweyî yên cûrbecûr re baştir bike û derfetên karsaziyê yên nû li Herêma Kurdistanê ji aktorên herêmî û navneteweyî re pêşkêş bike.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://investingroup.org/home/ |sernav=Overview: Kurdistan Region of Iraq |malper=Fin-Afford |tarîx=2022-09-28 |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;

Vîzyona siyaseta derve ya Hikûmeta Herêma Kurdistanê rê li ber damezrandina nûnertiyên dîplomatîk ên cûrbecûr li Kurdistanê vekiriye.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Her çiqas Herêma Kurdistanê welatekê deryayî nebe jî siyaseteke derve ya proaktîv dimeşîne ku tê de xurtkirina têkiliyên dîplomatîk ên bi Îran, Tirkiye, Rûsya, Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û Fransayê re heye. Nûnerên dîplomatîk ên 31 welatan li Herêma Kurdistanê heye û di heman demê de Herêma Kurdistanê li 14 welatan xwedî ofîsên nûnertiyê ye. Dezgehên pirneteweyî ku di nav de YE, NY, ICRC, JICA û KOICA hene li Herema Kurdistanê ofîsên xwe vekirine.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
=== Hêz ===
{{Gotara bingehîn|Pêşmerge}}
[[Wêne:Peshmerga Kurdish Army (15020884968).jpg|thumb|Dîmenek ji şervanekî pêşmerge ya Herêma Kurdistanê]]
Ji sala 1991ê vir ve Herêma Kurdistanê ji aliyê hêzên [[Pêşmerge]] ve tê parastin. Ewlhehî û aramiya herêmê ji aliyê Pêşmerge, asayîş û polîsên Herêma Kurdistanê ve tê birêve birin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://repo.uum.edu.my/id/eprint/10401/1/S1.pdf |sernav=Kurdistan Region: A Country Profile }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net/38238638/2015_WPS_Working_Papers.pdf?1738221140=&amp;response-content-disposition=inline%3B+filename%3DUS_Naval_War_College_Women_Peace_and_Sec.pdf&amp;Expires=1770726432&amp;Signature=ebQH0-17rc00MeCuOZzxgYMgOTJfAwxzfjUvQ0Q4tFEyrORlFskBA9rivIt2DYgPJEv~9-CvEvysZsUNX40CswVQo0JJF841XK0yMWoh5Es7Iw8CODRSxt~GBe4U5o12S238diBSuM20ICXFs-V7cf~N2aq5CN6D0JR8hvBl4qDRB9cXjN~9plC3VqCFGPuMlZqo67yUbva44u1pgQWucAKVRIBsfW-6XA1kTXVNZqF21KUS66ivyYOVxaxQg462d-5tuakzsnyUqgdaUFGLmp7ncckohLkX73p96c4C2NPQMnNbJyBqQGQj6b8lrK5yN9E2eHmVDSX1AK6Iq4NOJg__&amp;Key-Pair-Id=APKAJLOHF5GGSLRBV4ZA#page=317 |sernav=THE SUB-CONFLICT BETWEEN ISIL AND THE KURDISH FORCES: WOMEN'S PARTICIPATION BEYOND ARMED STRUGGLE }}&lt;/ref&gt; Li gorî benda 117an a destûra bingehîn a Iraqê ya sala 2005an Herêma Kurdistanê bi hêzên xwe yên ewlehiyê yên navxweyî ku di nav de &quot;polîs, hêzên ewlehiyê û parêzvanên herêmê&quot; hene parastina xwe dike. Hêzên Herêma Kurdistanê bi tevahî ji hêzên Iraqê hêzeke serbixwe xwe ye ku biryarên xwe bi zincîra fermandariya xwe werdigire.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://gppi.net/assets/Gaston__Horvath__van_den_Toorn__Mathieu-Comtois___2017__Literature_Review_of_Local__Regional_or_Sub-State_Defense_Forces_in_Iraq.pdf |sernav=Backgrounder: Literature Review of Local, Regional or Sub-State Defense Forces in Iraq }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Sosnowski |pêşnav=Piotr |tarîx=2019-03-28 |sernav=Rentier economy of the Kurdish region in Iraq as a source of barriers for the regional security sector reform |url=https://securityanddefence.pl/Rentier-economy-of-the-Kurdish-region-in-Iraq-as-a-source-of-barriers-for-the-regional,105429,0,2.html |kovar=Security and Defence Quarterly |ziman=en |cild=23 |hejmar=1 |rr=144–157 |doi=10.35467/sdq/105429 |issn=2300-8741 }}&lt;/ref&gt;

Hêzên Pêşmerge ku hêzeke girêdayê [[Wezareta Pêşmerge]] ye, sereke hêzên leşkerî Herêma Kurdistanê ye. Li gel hêza Pêşmerge, Herêma Kurdistanê xwedî rêzek saziyên ewlehiyê ye ku di nav wan de polîsê Herêma Kurdistanê, ewlehî û îstîxbarata navxweyî ([[Asayîş û Konseya Ewlekariya Herêma Kurdistanê]]), îstîxbarata biyanî ([[Ajansa Parastinê û Zanyariyê ya Herêma Kurdistanê|Parastin]] û [[Zanyarî]]), hêzên cendermeyan ([[Zeravanî]] û [[Hêzên Parastinê û Awarte]]) û [[hêzên dijî-terorê]] û yên taybet ên wekî Daîreya Dijî Terorê, CTG Kurdistan û Hêzên Komando yên Kurdistanê hene.

== Demografî ==
=== Nifûs ===
Li gorî daneyên hêjmara nifûsa sala 2024an, nifûsa Herêma Kurdistanê 6.370.668 kes e Nêzîkî ji %84ê nifûsa Herêma Kurdistanê li deverên bajarî û ji %16 ji nifûsa herêmê jî li deverên gundewarî dijîn. Li Herêma Kurdistanê 1,38 milyon malbata heye û bi navînî serê malbatê 4,3 kes dikeve. Nifûs li gorî zayendê hema hema bi awayekî wekhev dabeşkirî ye û nifûsa herêmê ciwan e ku ji %31,9 di bin 15 salî de û ji %63,07 jî di temenê xebatê de ne. Herêm ji sala 2009an vir ve bi rêjeya ji %2,48 nifûsa herêmê zêde bûye.
{{Bajarên Herêma Kurdistanê}}
{{Çepê paqij bike}}

=== Ziman ===
Herêma Kurdistanê herêmeke pirzimanî ye ku gelek ziman û zaravayên cuda lê herêmê têne axatin. Piraniya nifûsê bi zaravayên cûrbecûr ên kurdî diaxivin ku [[zimanê kurdî]] li gel çend zimanên din yek ji fermî yê herêmê ye. Du zaravayên sereke yên kurdî li herêmê [[Soranî|kurdiya navendî]] (soranî) ku li Hewlêrê û Silêmanî tê axaxtin û [[Kurmancî|kurdiya bakur]] e (kurmancî) ku bi piranî li Dihokê tê axavtin. Di roja îro de nêzîkî hemî nifûsa Herêma Kurdistanê dikarin her du zaravayên sereke biaxivin an jî jê fem bikin.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.krgspain.org/english-language/ |sernav=Gobierno Regional del Kurdistán {{!}}   Language |malper=www.krgspain.org |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;

Ziman û zaravayên din ên kurdî ku ji aliyê civakên wan ve têne axavtin hewramî û kurdiya başûrî ye. Di heman demê de zimanê erebî, neo-aramî (ku di nav de keldanî û suryanî hene), zimanê ermenî û zimanê tirkmenî li herêmê têne axavtin. Hikûmeta Herêma Kurdistanê pirrengiya zimanî pêş dixe û hinek dibistan bi karanîna van zimanên kêmneteweyan wekê navgîniya sereke ya perwerdeyê hatine damezrandin.&lt;ref name=&quot;:4&quot;/&gt; Li gorî qanûna zimanên fermî ya sala 2014an ku ji aliyê Parlamentoya Kurdistanê ve hatiye derxistin, zimanê tirkmenî, suryanî û zimanê ermenî li Herema Kurdistanê ligel zimanê kurdî, zimanên naskirî ne.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://kurdishglobe.krd/kurdistan-a-safe-haven-for-iraqs-minorities/ |sernav=Kurdistan a safe haven for Iraq’s minorities |malper=Kurdishglobe |tarîx=2025-08-18 |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en-US |paşnav= }}&lt;/ref&gt;

=== Dîn ===
Herêma Kurdistanê xwedî nifûseke dînî ya cihêreng e ku ev serdestî bi derketina DAÎŞê ji ber ku endamên gelek komên kêmnetewe reviyan herêmê, hinek zêdetir xurt bûye. Dînê serdest a li Herêma Kurdistanê baweriya îslamê ye ku piraniya niştecihên Herêma Kurdistanê vê dînê dihebînin. Di nav kesên ku baweriya xwe bi dînê îslamê anîne de kurd, tirkmenên Herêma Kurdistanê û ereb hene ku bi piranî wan girêdayî mezheba şafiî ya îslama sunî ne. Her wiha hejmareke hindik ji kurdên yeylî yên şîe yên Herêma Kurdistanê hene.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=http://masaratiraq.org/wp-content/uploads/2013/04/Minorities-in-Iraq.pdf |sernav=&quot;Minorities in Kurdistan: Memory, Identity and Challenges&quot; |malper=masaratiraq.org |roja-gihiştinê=2026-04-06 }}&lt;/ref&gt;

Di heman demê de li Herêma Kurdistanê kesên ku baweriya xwe bi dînê xiristiyanê anîne hene ku di nav wan de asûrî, keldanî, kurd û ermenî hene. Hikûmeta Herêma Kurdistanê hewl dide ku tevlêbûna civakên xiristiyan pêş bixe; wek mînak, hikûmeta Herêma Kurdistanê di sala 2015an de qanûnek derxist ku bi fermî kêmneteweyên dînî biparêze, ji bo avakirina dêr û saziyên perwerdehiyê alikariya darayî peyda kiriye û di sala 2021ê de xweseriyeke berfireh daye Ankawayê ku taxeke Hewlêrê ye ku bi piranî xiristiyanên Herêma Kurdistanê lê dijîn.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/01_Link_Kurdistan_BAMF_laenderreport-68-Irak.pdf |sernav=Länderreport 68 Irak: Die Autonome Region Kurdistan }}&lt;/ref&gt;

Baweriya êzîdî yek ji baweriyên girîng ên Herêma Kurdistanê ye ku li gorî daneyên sala sala 2005an nêzîkî 650.000 kes&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.aina.org/reports/yezidiscpt.pdf |sernav=Kurdistan's Yezidis: A Religious and Ethnic Minority Group Faces Repression and Assimilation |malper=www.aina.org |roja-gihiştinê=2026-04-06 }}&lt;/ref&gt; li Herêma Kurdistanê baweriya xwe dînê êzdêtî anîne.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Nêzîkî 200.000 kes baweriya bi baweriya yarsanî (ehlî heq an kakaî) anîne.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

Di sala 2020an de hatiye ragihandin ku 60 malbatên xwedî baweriya zerdeştî li Herêma Kurdistanê dijîn,&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/382656/slug |sernav=Kurdistan welcomes US State Department report on religious freedom |malper=Kurdistan welcomes US State Department report on religious freedom |tarîx=2020-06-21 |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}&lt;/ref&gt; di heman demê de çavkaniyên din texmîn kirine ku li Herêma Kurdistanê 15.000-30.000 kesên ku baweriya xwe bi dînê zerdeştî tînin hene. Her çiqas hêjmara kesên girêdayî zerdeştê bi awayekê baş diyar nebe jî hatiye texmîn kirin ku ji ber hinek kurd zerdeştîtiyê wekî dînî xwe ya &quot;resen&quot; dibînin û ji neteweperestiya kurdî bandor bûne û piştî wehşetên ku ji aliyê Dewleta Îslamî (DAÎŞ) ve hatine kirin, ji îslamê dûr ketine û baweriya bi dînî zerdeştî anîne.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Yekem perestgeha zerdeştî ya nûjen di îlona sala 2016an de li bajarê Silêmanî yê hatiye vekirin&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.rudaw.net/english/kurdistan/210920163 |sernav=Hopes for Zoroastrianism revival in Kurdistan as first temple opens its doors |malper=www.rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-04-06 }}&lt;/ref&gt; û di heman demê de perestgeheke din jî di sala 2020an de li Hewlêrê hatiye vekirin.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Li herêmê civateke etno-dînî ya biçûk a mandaiyan jî heye. Komeleya neteweyî ya cihûyên ji Kurdistanê li Îsraêlê diyar kirine ku hejmareke kêm ji cihûyên koçber li Herêma Kurdistanê hene lê ti cihû ji civakên cihûyên resen nemane.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://docs.google.com/document/d/1O7JJ_94H8tw8HZq2BUnor2aaSGF-bub_kvAP9ouxQuE/edit?usp=embed_facebook |sernav=2020-11-17 Quadruple communique from the National Association |malper=Google Docs |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=tr }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.jpost.com/middle-east/use-of-jewish-issue-by-krg-official-may-cause-confusion-and-damage-436499 |sernav=Publicity seeking Kurdish official brings back memories of Jewish Kurd aliya fiasco {{!}} The Jerusalem Post |malper=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |tarîx=2015-12-07 |roja-gihiştinê=2026-04-06 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Endamên dînê baha'î jî li Herêma Kurdistanê hatine naskirin.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
=== Koçberî ===
Çalakiyên aborî yên berfireh di navbera Herêma Kurdistanê û Bakurê Kurdistanê û Tirkiyeyê de derfet dane kurdên Bakurê Kurdistanê ku koçê Herêma Kurdistanê bi cih bibin. Rojnameyeke kurdî texmîn kiriye ku di sala 2009an de nêzîkî 50.000 kurdên ji Bakurê Kurdistanê li Herêma Kurdistanê bicih bûne.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=An unusual new friendship |url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2009/02/19/an-unusual-new-friendship |roja-gihiştinê=2026-04-07 |xebat=The Economist |issn=0013-0613 }}&lt;/ref&gt;

Li gorî amarên kanûna sala 2017an, Herêma Kurdistanê malavaniya 1,2 milyon koçberên navxweyî yên iraqî kiriye ku ji ber şerê li dijî Dewleta Îslamî (DAÎŞ) koçberê Herêma Kurdistanê bibûn. Berê sala 2014an nêzîkî 335.000 koçberên navxweyî û penaber li herêmê hebûn û hinek ji van koçberan di sala 2014an de ji ber aloziyên li Rojavayê Kurdiatanê û Sûriyeyê di êrîşên destpêkê ya DAÎŞê gihîştibûn Herêma Kurdistanê.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.rudaw.net/english/middleeast/iraq/220220183 |sernav=Urgent reconstruction needed for returning Iraqi refugees: IOM |malper=www.rudaw.net |roja-gihiştinê=2026-04-07 }}&lt;/ref&gt;

== Aborî ==
[[Wêne:Empire World Erbil.jpg|thumb|Dîmenek ji herêma Empire World a bajarê Hewlêrê]]
Aboriya Herêma Kurdistanê ji aliyê pîşesaziya petrolê û sektoreke giştî ya mezin ve serdest e ku ji ber vê yekê wekê dewleteke rantîer an jî dewleteke petrolî yên mîna welatên kendavê hatiye binavkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=The Kurdish opening |url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2012/11/03/the-kurdish-opening |roja-gihiştinê=2026-04-07 |xebat=The Economist |issn=0013-0613 }}&lt;/ref&gt; Piştê damezrandina hikumeta xweser, li Herêma Kurdistanê geşbûneke aborî ya bihêz çêbûye ku di navbera salên 2003 û 2006an de, hejmara milyonerên li Silêmanî ji 12 kesan bilindê 2.000 kesan bûye&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://defendamerica.mil/articles/sept2006/a092206pc1.html |sernav=Iraqi President Talabani's Letter to America - DefendAmerica News |malper=defendamerica.mil |roja-gihiştinê=2026-04-07 }}&lt;/ref&gt; û derfetên aborî di navbera salên 2003 û 2005an de nêzîkî 20.000 karker ji deverên din ên Iraqê ji bo kar û xebatê derbasê Herêma Kurdistanê bûne.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Barkey |pêşnav=Henri J. |paşnav2=Laipson |pêşnav2=Ellen |tarîx=2005 |sernav=I raqi K urds and I raq's F uture |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1475-4967.2005.00225.x |kovar=Middle East Policy |ziman=en |cild=12 |hejmar=4 |rr=66–76 |doi=10.1111/j.1475-4967.2005.00225.x |issn=1061-1924 }}&lt;/ref&gt; Ji dawiya salên 2010î vir ve Hikûmeta Herêma Kurdistanê hewl daye ku aboriyê cûrbecûr bike ku xetereyên ji ber girêdayîbûna tenê bi petrolê ve derdikevin kêm bike û lawaziya qeyranên aborî kêm bike.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.18551%2Frjoas.2019-01.48 |sernav=Diversification Of Economy–An Insight into Economic Development with Special Reference to Kurdistan&quot; s Oil Economy and Agriculture Economy }}&lt;/ref&gt;

Li gorî deverên din ên Iraqê, Herêma Kurdistanê xwedî rêjeyên hejariyê ya herî nizm e û xwedî aboriyeke bihêztir e.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.nbcnews.com/id/wbna30849286 |sernav=Nearly 25 percent of Iraqis live in poverty |malper=NBC News |tarîx=2009-05-20 |roja-gihiştinê=2026-04-07 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Lêbelê bêkarî li Herêma Kurdistanê hê jî zêde ye ku bi taybetî nifûsa ciwanan di dîtina kar û xebatan de zehmetiyan dikişînin. Di navbera salên 2021 û 2022an de rêxistina navneteweyî ya kedê rêjeyên bilind ên bê kariya bi berdewamî yên ji %14-18 ragihandiye&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/@arabstates/@ro-beirut/documents/publication/wcms_850359.pdf |sernav=Kurdistan Labour Force Survey }}&lt;/ref&gt; ku ji ber pandemiya COVID-19 xirabtir bûye û amarên fermî nîşan didin ku rêje di sala 2024an de ku di nav nakokiyên bi hikûmeta Iraqê ya li ser dayîna mûçeyan, ev rêje bilind ê ji %24an bûye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://theinsightinternational.com/iraqi-kurdistan-unemployment-2024-12-24 |sernav=Iraqi Kurdistan unemployment hits 25% amid ongoing salary crisis |malper=The Insight International |tarîx=2024-12-24 |roja-gihiştinê=2026-04-07 |ziman=en-US |paşnav=team |pêşnav=T. I. I. }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.nrttv.com/detail/44198 |sernav=نزیکەى ٢٥٪ى خەڵکى هەرێمى کوردستان بێکارن |malper=nrttv.com |roja-gihiştinê=2026-04-07 |paşnav=Corporation |pêşnav=Nalia }}&lt;/ref&gt; Li gorî texmînan, deynê Herêma Kurdistanê di çileya sala 2016an de gihîştibû 18 milyar dolarên amerîkî.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.al-monitor.com/originals/2016/01/turkey-iraq-kurds-cash-crisis-derail-battle-against-isis.html |sernav=Is the KRG heading for bankruptcy? - AL-MONITOR: The Middle Eastʼs leading independent since 2012 |malper=www.al-monitor.com |roja-gihiştinê=2026-04-07 |ziman=en }}&lt;/ref&gt;
=== Çavkaniyên petrol û mîneralê ===
Li Herêma Kurdistanê nêzîkî 4 milyar bermîl rezervên petrolê yên kivşekirî vedihewîne. Di heman demê de Hikûmeta Herêma Kurdistanê texmîn kiriye ku herêm nêzîkî 45 milyar bermîl (7.2×109 m3) çavkaniyên petrolê ku hê nehatine kivşekirin vedihewîne.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=Iraq Kurds Cabinet Approves Plan for Starting Oil Company |url=http://www.bloomberg.com/news/2014-11-13/iraq-kurds-cabinet-approves-plan-for-starting-oil-company.html |roja-gihiştinê=2026-04-07 |xebat=Bloomberg |ziman=en }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |tarîx=2014-06-13 |sernav=New oil pipeline boosts Iraqi Kurdistan, the region made of three northern provinces |url=https://www.washingtonpost.com/business/new-oil-pipeline-boosts-iraqi-kurdistan-the-region-made-of-three-northern-provinces/2014/06/12/50635600-ef30-11e3-bf76-447a5df6411f_story.html |roja-gihiştinê=2026-04-07 |xebat=The Washington Post |ziman=en-US |issn=0190-8286 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2014/06/24/world/meast/iraq-kurds-oil-sale |sernav=Destination unknown: Will Kurds use oil to break free from Kurdistan? |malper=CNN |tarîx=2014-06-24 |roja-gihiştinê=2026-04-07 |ziman=en |paşnav=Lister |pêşnav=Tim }}&lt;/ref&gt;

Derxistina hinek rezervên nefta Kurdistanê di sala 2007an de dest pê kiriye. Ji bo ku hilberîna petrolê herêmê di 5 salên pêş de bi qasî pênc caran zêde bike û heta nêzîkî 1 milyon bermîl di rojê de (160,000 m3/d) derîne, Hikûmeta Herêma Kurdistanê şirketên biyanî aniye Kurdistanê ku li 40 deverên nû yên petrolê veberhênanê bikin. Pargîdaniyên girîng ên ku li Herêma Kurdistanê çalak in Exxon, TotalEnergies, Chevron, Talisman Energy, DNO, MOL Group, Genel Energy, Hunt Oil, Gulf Keystone Petroleum, û Marathon Oil e.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.westernzagros.com/wp-content/uploads/2012/12/121126_operator_activity_EXTERNAL.pdf |sernav=Kurdistan Oil and Gas Activity Map |malper=www.westernzagros.com |roja-gihiştinê=2026-04-07 }}&lt;/ref&gt;
== Perwerdehî ==
[[Wêne:University of sulaimani front gate (old campus).jpg|thumb|Dîmenên ji Zanîngeha Silêmanî ku di sala 1968 hatiye vekirin]]
Dibistana navneteweyî ya Şûeyfatê ku yekem dibistana navneteweyî ye ku di sala 2006an de şaxê dibistanê li Herêma Kurdistanê hatine vekiriye. Dibistanên din ên navneteweyî jî hatine vekirin û Dibistanên Navneteweyî yên Brîtanî li Kurdistanê ya herî dawî ne ku hatibû plankirin ku di îlona 2011an de li Silêmaniyê werin vekirin. Li Herêma Kurdistanê li gel zimanê kurdî, bi zimanî îngilîzî, erebî û çend zimanên din ên kêmneteweyan perwerdehî tê dayîn.

Piştê damezrandina rêveberiya otonomî ya Herêma Kurdistanê geşedanên akademîk bi awayekê berbiçav li herêmê pêş ketiye. Li gel zanîngehên heyî gelek zanîngeh taybet û kolej li Herêma Kurdistanê hatine avakirin. Zanîngeha herî kevin ê Herêma Kurdistanê [[Zanîngeha Silêmaniyê]] ye ku di sala 1968an hatiye damezrandin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://univsul.edu.iq/en/history/ |sernav=History |malper=University of Sulaimani |roja-gihiştinê=2026-04-08 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt; Zanîngehên din ên herêmê [[Zanîngeha Selahedînê]], [[Zanîngeha Dihokê]], [[Zanîngeha Zaxoyê]], [[Zanîngeha Koyeyê]], [[Zanîngeha Hewlêrê]], [[Zanîngeha Amerîkî ya Silêmaniyê]], [[Zanîngeha Amerîkî ya Dihokê]], [[Zanîngeha Bijîşkî ya Hewlêrê]], [[Zanîngeha Fransî ya Libnanî]], [[Zanîngeha Cîhanê]], [[Zaningeha Işik]], [[Zanîngeha Zanist û Teknolojiyê ya Komarê]], [[Zanîngeha Soran]], [[Zanîngeha Newrozê]], [[Zanîngeha Pêşveçûna Mirovî]], [[Zanîngeha Polîteknîk a Silêmaniyê]],&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://spu.edu.iq/ku/?page_id=34176 |sernav=دەربارەی زانکۆ |malper=زانکۆی پۆلیتەکنیکی سلێمانی |roja-gihiştinê=2026-04-08 }}&lt;/ref&gt; [[Zanîngeha Zanînê û Zanîngeha Katolîk a Hewlêrê]] ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://cue.edu.krd/about/ |sernav=About CUE }}&lt;/ref&gt;
== Binesazî û veguhastin ==
=== Binesazî ===
Ji ber wêraniyên ku ji ber kampanyayên artêşa Iraqê di bin serokatiya Sedam Huseyîn û rejîmên berê de çêbûne, piraniya binesaziya Herêma Kurdistanê paşketî dimîne. Piştî damezrandina herêma ewle di sala 1991ê de Hikûmeta Herêma Kurdistanê bi projeyên nû ji nû ve avakirina herêmê daye destpêkirin. Heta salên 2000an 4.500 (ji sedî 65ê tevahiya gundan) gundên ku di kampanyayên berê de wêran bûbûn ji nû ve hatine avakirin. Zanyaran ji nû ve avakirina herêmê ku ji aliyê Hikûmeta Herêma Kurdistanê ve hatiye despêkirin ku diviyabû hema hema ji binî ve dest pê bike, wekê serketineke bi nav kirine.
=== Veguhastin ===
[[Wêne:Erbil International Airport entrance.jpg|thumb|Dîmenek ji Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê]]
[[Wêne:44929 The Sulayamaniyah International Airport in 2007.jpg|thumb|Dîmenek ji Balafirgeha Navneteweyî ya Celal Talebanî]]
[[Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê|Balafirga Navneteweyî ya Hewlêrê]] û [[Balafirgeha Navneteweyî ya Silêmaniyê|Balafirgeha Navnetewî ya Celal Talebanî]] du balafirgehên çalak ên Herêma Kurdistanê ne ku ji gelek welatên biyanî geştên ji derveyê welat têne lidarxistin. Rêyên bejahiyê herî çalak rêya di navbera [[Bakurê Kurdistanê]] û [[Başûrê Kurdistanê]] de ye ku hêsanî bi rêya deriyê sinorê Xabûrê di navbera her du beşên [[Kurdistan]]ê de geşt dikarin werin pêkanîn. Du deriyên sinorê, deriyê sinorê Hacî Omeran û deriyê sînorê Başmegê ku li nêzîkî bajarê Silêmaniyê di navbera Başûrê Kurdistanê û [[Rojhilata Kurdistanê]] de çûn û hatin dikare pêk were. Di heman demê de deriyeke sinorî bi [[Rojavaya Kurdistanê]] re heye ku wekê deriyê sinorê Sêmalka tê zanîn. Ji hundirê Iraqê jî bi rêya bejahî û bi rêya gelek rêyan di navbera Başûrê Kurdistanê û Iraqê de çûn û hatin heye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.upi.com/Energy-News/2008/06/13/Iraq-federal-Kurd-region-oil-chiefs-informally-agree-on-exports/47301213371522/ |sernav=Iraq federal, Kurd region oil chiefs informally agree on exports - UPI.com |malper=UPI |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=en }}&lt;/ref&gt;

Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê û Balafirgeha Navneteweyî ya Silêmaniyê geştên ber bi Rojhilata Navîn û Ewropayê li her du balafirgehan pêk tên. Pargîdaniyên ku rêwî ji her du werdigirin Turkish Airlines, Austrian Airlines, Lufthansa, Etihad, Royal Jordanian, Emirates, Gulf Air, Pegasus Airlines, Egyptair, Middle East Airlines, Fly Baghdad, Atlas Jet, Iraqi Airways, Wizz Air, Flynas û Flydubai ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.flynas.com/en/contact-us/office-locations/ |sernav=Office Locations {{!}} Flynas |malper=flynas.com |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Li Herêma Kurdistanê herî kêm 2 balafirgehên leşkerî hene.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.milaircomms.com/ |sernav=Why Australia's Housing Market Offers Unique Insights for Marketers {{!}} Milair Comms |malper=Why Australia's Housing Market Offers Unique Insights for Marketers {{!}} Milair Comms |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;

Li Başûrê Kurdistanê bi tenê rêyeke hesin heye ku ji bajarê [[Hewlêr]] ber bi [[Kerkûk]], [[Tûzxûrmatû]], [[Celewla]], [[Bakûbayê]] ve diçe [[Bexdayê]]. Di van salên dawîyê da [[dewleta Iraqê]] vê riya hesîn hilweşandiye.

=== Riyên reş û asfalt ===
Ew riyên ku hene jî, ji bo leşkerî û berhemên Kurdistanê ku bikşînin herêma Araban çêkirine. Di herêma Başûr de riyên reş û hesin ên hên girîng û mezin ev in.

# Riya yekem, ji Dihokê dest pê dike ber di Zaxo ve diçe Xabûrê. Ji wir jî diçe Bakurê Kurdistanê.
# Riya duyem, Ji Dihokê diçe [[Elkeş]], [[Mûsil]], [[Kelek]] û [[Hewlêr]]ê.
# Riya sêyem, ji Hewlêrê diçe [[Perdê]], [[Kerkûk]], [[Tûz Xurmatû]], [[Xalîs]] û heta Bexdayê
# Riya çarem, ji Hewlêrê diçe Koyê, Ranya û digihe Qeladizê.
# Riya pêncem, ji Hewlêrê diçe Koyê û Silêmaniyê.
# Riya şeşem, ji Kerkûke diçe [[Çemçemal]] û [[Silêmaniyê]].
# Riya heftem, ji Silêmanîye diçe Çemçemal, Kerkûk, Tûzxûrmatû, Xalîs û Bexdayê.
# Riya heştem jî, ji Kerkûkê diçe Tûzxûrmatû, Xalîs û Bexdayê. Wîlayeta Silêmaniyê, ji Mawet, Sêrdaş, Qeladiz, Herbet, Senger, Pêncûyî, Helepce, Qeredax, Seyidsadiq, Çarte, Dokan, Derbendîxan, Pişder, Bekreçê û Xurmalê pêk tê.

== Çand û huner ==
Çanda Herêma Kurdistanê bi giranî kurdî ye ku bi kevneşopiyên cuda yên bi muzîk, reqs, cil û berg û festîvalan herêmê ji deverên din ên Iraqê cuda dike. Pîrozbahiya salane ya cejna [[Newroz|Nevrozê]] ku wekê sersala kurdî û cejna biharê her sal di 21ê adarê de tê pîrozkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/902021/slug |sernav=Newroz: The Flame of Freedom Igniting Kurdish Identity and Resilience |malper=Newroz: The Flame of Freedom Igniting Kurdish Identity and Resilience |tarîx=2026-03-20 |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=en |paşnav=Kurdistan24 }}&lt;/ref&gt; Yek ji festîvalên girîng ên Herêma Kurdistanê pirozbahiya [[Newroza Akreyê]] ye ku her sal bi pîrozbahiyeke bêhempa li navçeya [[Akrê|Akreyê]] tê pîrozkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://ilketv.com.tr/akre-nasil-newrozun-baskenti-oldu/ |sernav=Akrê çawa bû paytexta Cejna Newrozê? |malper=İlke TV |roja-gihiştinê=2026-04-09 |ziman=tr |paşnav=RonseCreative }}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Bajarên Kurdistanê}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Başûrê Kurdistanê| ]]
[[Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1992an de hatine avakirin]]
[[Kategorî:Herêmên xweser]]
[[Kategorî:Kurdistan]]</text>
      <sha1>lzd0gncf3k4hbr6dn8ze2qgk2fj2nui</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ciwan Haco</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2425</id>
    <revision>
      <id>2003435</id>
      <parentid>2003407</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T14:44:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2003435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11261" sha1="bwql22qr7udta3cocp4o29ryppufep0" xml:space="preserve">{{Agahîdank hunermend
| nav                = Ciwan Haco
| wêne               = [[Wêne:Ciwan Haco.jpg|180px]]
| paşbingeh          = solo_singer
| sernavê_wêne       = Ciwan Haco (2025)
| navê_jidayikbûnê   = Ciwan Haco
| roja_jidayikbûnê   = 17ê tebaxa 1957an
| cihê_jidayikbûnê   = [[Qamişlo]], [[Rojavaya Kurdistanê]]
| şirketa_muzîkê     = Pel Records (pêşane)&lt;br&gt;Red Music Digital
| cure               = Muzîka modern a kurdî
| pîşe               = Folk-rock etno-jazz
| amûr               = [[Tembûr]] û [[saz]]
}}
'''Ciwan Haco''' (jdb. 17ê tebaxa 1957an li [[Qamişlo]], [[Rojavaya Kurdistanê]]) stranbêj, bestekar û hunermendekî kurd e ku yek ji kesayetiyên herî girîng ên [[Muzîka kurdî|muzîka modern a kurdî]] ye. Ew bi tevlihevkirina dengên kevneşopî yên kurdî bi şêwazên muzîkê yên rojavayî yên wekî [[Muzîka pop|pop]], [[Muzîka rock|rock]] û [[caz]] tê nas kirin. Stranên wî pir caran mijarên civakî, çandî û siyasî vedibêjin û hem li [[Kurdistan]]ê û hem jî li di qada navneteweyî tê nas kirin. Cîwab Haco niha li [[Gävle]], [[Swêd]], bi malbata xwe re dijî.

== Jînenîgarî ==
Haco di 17ê tebaxa 1957an de li [[Rojavaya Kurdistanê]] li bajarê [[Qamişlo]]yê hatiye dinyayê. Ew bi eslê xwe ji eşîra Haco ye ku ji gundê [[Mizîzex]] bi ser navçeya [[Midyad]]ê ya [[Mêrdîn (bajar)|Mêrdînê]] ye ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ne.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://mardinhaber.com.tr/haber/11381905/ciwan-haco-kimdir-nerelidir-nerede-yasamaktadir |sernav=Ciwan Haco Kimdir? Nerelidir? Nerede Yaşamaktadır? |malper=Mardin Haber Gazetesi |tarîx=2022-07-20 |roja-gihiştinê=2026-04-20 |ziman=tr }}&lt;/ref&gt; Malbata Ciwan Haco xwedî axên mezin bûne, lê piştî tepeserkirina [[Serhildana Şêx Seîdê Pîranî]] di sala 1927an de, malbata wî ji dest komkujiyên dewleta tirkî koçberiya Rojavayê Kurdistanê bû.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |paşnav=Altaş |pêşnav=Gülbahar |tarîx=19 adar 2020 |sernav=Kürt sanatçı Ciwan Haco’dan bir ilk; &quot;Beyaz Geceler&quot; isimli parçayı blues jazz tarzında seslendirdi |url=https://www.indyturk.com/node/148431/kürt-sanatçı-ciwan-haco’dan-bir-ilk-beyaz-geceler-isimli-parçayı-blues-jazz-tarzında |roja-gihiştinê=29 kanûna pêşîn 2022 |xebat=Independent Türkçe |ziman=tr }}&lt;/ref&gt; Bavê Ciwan Haco, girîngiyekê mezin li ser perwedahiya Ciwan Haco da. Di destpêkê de, wî hewesa Ciwan ji bo muzîkê piştgirî nekir. Di wê demê de, muzîk wekî pîşeyek ku tenê ji hêla çînên jêrîn ve dihat kirin dihat hesibandin.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://biyografi.kurtcebilgi.com/ciwan-haco-biyografisi/ |sernav=Ciwan Haco Biyografisi |malper=Kürtçe Bilgi - KurtceBilgi.Com |roja-gihiştinê=2026-04-20 |ziman=tr-TR }}&lt;/ref&gt; Tevî nerazîbûna bavê wî jî, Ciwan ji muzîkê hez dikir û ew kiriye armanca jiyana xwe. Di 14 saliya xwe de, wî di dawiyê de besteyên xwe yên yekem weşand. Dema ku ew 17 salî bû, wî konsera xwe ya yekem li ser dikê mezin da.&lt;ref name=&quot;Magazine2015&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://zivmagazine.com/2015/05/01/the-legend-continues-ciwan-haco-speaks-exclusively-to-ziv/ |sernav=The Legend Continues: Ciwan Haco Speaks Exclusively To ZÎV |malper=zîv |tarîx=1 gulan 2015 |roja-gihiştinê=5 tebax 2019 |ziman=en |rewşa-urlyê=usurped |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150518022712/http://zivmagazine.com/2015/05/01/the-legend-continues-ciwan-haco-speaks-exclusively-to-ziv/ |roja-arşîvê=18 gulan 2015 |paşnav=Magazine |pêşnav=ZÎV }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.last.fm/tr/music/Ciwan+Haco/+wiki |sernav=Ciwan Haco yaşı, geldiği yer, biyografisi |malper=Last.fm |roja-gihiştinê=2026-04-20 |ziman=tr }}&lt;/ref&gt;

Piştî xwendina qedandina lîseyê, Ciwan Haco diçe [[Almanya]]yê û li wir dikeve Zanîngeha Ruhrê, li [[Bochum]]ê. Ciwan li Bochumê sê salan beşa [[muzîk]] dixwîne.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://mardinhaber.com.tr/haber/11381905/ciwan-haco-kimdir-nerelidir-nerede-yasamaktadir |sernav=Ciwan Haco Kimdir? Nerelidir? Nerede Yaşamaktadır? - Mardin Haber Gazetesi |malper=Mardin Haber |tarîx=2022-07-20 |roja-gihiştinê=2026-04-20 |ziman=tr }}&lt;/ref&gt; Di dema zanîngehê de, wî ji dersan kêmtir ji festîval an konseran fêr bûye. Wî bi taybetî ji sê muzîkvanên alman, di nav wan Udo Herbst jî, îlham digire.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Her çend muzîka wî berê ji muzîka kevneşopî a kurdî bandor bûbû jî, Ciwan Haco niha hemanên muzîka pop û rock a ewropî û amerîkî jî vedihewîne.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Bi vê bingehê, wî şîroveyên xwe yên folklora kurdî pêşxistiye û stranên xwe wekî &quot;muzîka kurdî ya nûjen&quot; bi nav dike. Encam şêwazek bêhempa ye.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Li [[Norwêc]]ê, wî bi muzîkvanên din re hev xebitiyê ku hin ji wan bi ezûmanên navneteweyî bûn. Pêşdariyên CDyên wî muzîkvanê îtalî Paolo Vinaccia (daholvan), Stein Bullhanssen (e-gîtarîst), Bugge Wesseltoft (keyboard), Bendik Hofseth (saxofon) bûn. Muzîka wî ji wir ve nûtir û bi kalîtelîkekê baştir çêbû. Ciwan Haco bi gelek konserên baş-meaşkirî re, karibû tomarên studyoyê yên profesyonel bidest bixe. Di sala 1991an de, wî yekem peymana xwe ya fermî ya tomarkirinê li Norwêcê îmze kir.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://ozgurkurtcefm.net/biyografidetay-7-ciwan-haco--kimdir-biyografi.html |sernav=Ciwan Haco Kimdir Biyografi |malper=ozgurkurtcefm.net |roja-gihiştinê=2026-04-20 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

Piştre, bi şiklekê pîşekarane (profesyonel) dest bi derxistina kasêt û CDyan kiriye. Li Tirkiyeyê, ''Sî û Sê Gule'', ''[[Dûrî]]'', [[Bilûra Min|''Bilûra'' ''Min'']], ''[[Gula Sor]]'', ''Destana Egîdekî'' û ''[[Leyla]]'' derxistiye. Albûmên ''Pêşmerge'', ''Serhildan'', ''[[Diyarbekir]]'', ''[[Girtiyên Azadiyê]]'' jî li Ewropayê hatin derxistin.

Di sala 2004an de, wî destûra pêşedanê li Tirkiyeyê wergirtiye. Li [[Êlih]]ê, wî 300 hezar kes bi awayekî aştiyane di konserekê balkêş di festîvalekê de anî cem hev.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=Cıvan Haco, Batman'ı salladı |url=https://www.milliyet.com.tr/gundem/civan-haco-batmani-salladi-5147729 |roja-gihiştinê=2026-04-20 |xebat=Milliyet |ziman=tr }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.kralmuzik.com.tr/biyografisi/ciwan-haco |sernav=Ciwan Haco Kimdir? Ciwan Haco Biyografisi ve Hayatı {{!}} Kral Müzik |malper=kralmuzik.com.tr |roja-gihiştinê=2026-04-20 |ziman=tr }}&lt;/ref&gt; Konsera wî ya dawî di tûra wî ya Tirkiyeyê de li [[Stembol]]ê bi dirûşmeya &quot;ji bo evîn û aştiyê&quot; pêk hat. Di festîvaleke muzîkê ya li [[Amed]]ê de, Haco di dema pîrozbahiyên [[Newroz]]ê de ligel muzîkvanên din, di nav wan de [[İbrahim Tatlıses]] jî hebû, performans pêşkêş kiriye.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Ciwan Haco yekem car di fîlma Dol - Gileya Daholan, ji aliyê derhênerê kurd [[Huner Selîm]], di fîlmekê de lîstiye.

Heta sala 1999an, dema ku ew jina xwe ya [[Îslenda|îslendî]] re zewicî, û du keçên wan bûn, wî gotinên stranên xwe guherand û bala xwe da tiştên xweş ên jiyanê - evîn û şahî. Di nav tiştên din de, ew dixwaze vê guhertinê di gotinên xwe de vebêje:

{{Quote|&quot;Em kurd hewce ne ku bi bingehîn biguherin. Berê em xwe dispêrin şer. Lê îro divê em serî li rêbazên din bidin. Divê em çandê bikar bînin. Divê em fîlmên baş, muzîka baş, şanoyek baş çêbikin. Û nîşan bidin ku em dikarin ne tenê ji siyasetê, herwiha li ser evîn û seksê jî biaxivin.&quot;}}
Ciwan Haco li Swêdê bi jina xwe û sê zarokên xwe, kurekî xwe yê neviyê û du keçan re dijî. Ciwan Haco 14 albûm derxistiye û li seranserê Ewropayê konseran dide.

Kanalê swêdî yê SVT2 di belgefîlma ''The Road to Diyarbakir'' (2011) weşand ku tê de Ciwan Haco li ser jiyan û hesreta welatê xwe diaxive.

== Reseptiyon ==
Di stranên xwe de, ew bi serbilindî û dubarekirî girêdana xwe ya kûr bi jiyan, êş û têkoşîna gelê xwe li [[Kurdistan]]ê nîşan dide. Ew di berhemên xwe de bi eşkereyî li ser 5 hezar gundên kurdan ên wêrankirî diaxive û li dijî qedexekirina zimanê xwe derdikeve. Gotinên wî ne tenê ji welatê wî, lê di heman demê de ji xwezayê û ji helbestan jî îlhamê digirin, ku ew wan dike muzîk.

Hacoyî muzîka otantîk a kurdî bi formên folk-rock ji nû ve serrast kiriye. Hunermend bi vî awayî stranên kurdî bi dinê dinasînit û stranên kevneşopî di nav gelek baskên muzîkê da bi cih kimdir.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

Haco jî mîna muzîkvanên din ên navdar ên kurd, wekî [[Şivan Perwer]], carinan di stranên xwe de helbestên helbestvanên kurd ên wekî [[Cegerxwîn]] û [[Qedrîcan]] bikar tîne.

Ciwan Haco bi gotinên xwe yên ku pir caran bi zanebûn sade ne û mijara sereke ya dubarebûyî evîn e, bi guhertoyên li dora heman mijarê tê nasîn. Strana sereke ya albûma wî ya dawî [[Off (albûm)|''Off'']] (2006), ''Li hêviya te'', vokal hem bi zimanê kurdî û hem jî bi [[Zimanê fransî|fransî]] (ya paşîn ji aliyê dengbêjek jin ve tê gotin) vedihewîne.

''Destana Egîdekî'', destane-şiîra romanivîsê kurd ê bi navûdeng [[Mehmed Uzun]] ye. Nivîskar di wê dastanê da behsa çîroka pênç ciwanên kurd kiriye. Ciwan Haco ew destana Mehmed Uzun re bi aranjeyeka nûjen û bi formên etno-caz strandiye.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

== Dîskografî ==

=== Albûm ===

* ''[[Emîna Emîna]]'' (1970)
* ''[[Pêşmerge]]'' (1979)
* ''[[Diyarbekir (albûm)|Diyarbekir]]'' (1981)
* ''[[Gula Sor]]'' (1983)
* ''[[Leyla (albûm)|Leyla]]'' (1985)
* ''[[Girtiyên Azadiyê]]'' (1987)
* ''[[Çaw Bella]]'' (1989)
* ''[[Sî û Sê Gule (albûm)|Sî û Sê Gule]]'' (1991)
* ''[[Dûrî]]'' (1994)
* ''[[Bilûra Min]]'' (1997)
* ''Destana Egîdekî'' (1998)
* ''[[Derya]]'' (2003)
* ''[[Konsera Batmanê]]'' (2003) (VCD û [[DVD]])
* ''[[Na Na]]'' (2004)
* ''[[Off]]'' (2006)
* ''Veger'' (2012)
* ''Ev Jiyan bi [[Vellúa]] re'' (2020)

==== Albûmên zindî ====

* Konsera Êlihê (2003)

=== Singles ===
* 1983: Lê Dînê
* 1983: Bêrivanê
* 1983: Pir Xweşe
* 1983: Hevala Evîndar
* 1983: Gula Sor
* 1989: Xeribi
* 1989: Hey Dilberê
* 1989: Nisêbîna Rengîn
* 1989: Nazikê
* 2004: Ax û Eman
* 2004: Na Na
* 2006: Felek-Dostum
* 2006: Welate Min-Ülkem
* 2012: Esmer (bi [[Hülya Avşar]] re)&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.cnnturk.com/amp/kultur-sanat/muzik/ciwan-haco-ile-hulya-avsar-duet-yapti |sernav=Ciwan Haco ile Hülya Avşar düet yaptı |malper=www.cnnturk.com |roja-gihiştinê=2026-04-20 }}&lt;/ref&gt;
* 2012: Eman Dilo
* 2016: Merhaba
* 2018: Nisrînê
* 2020: Ev Jiyan (bi [[Vellúa]] re)

== Girêdanên derve ==

* [http://www.facebook.com/ciwanhaco Rûpela Ciwan Haco li ser Facebookê]
* [http://www.twitter.com/ciwan_haco Hesabê Twitterê yê Ciwan Haco] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140820102311/https://twitter.com/ciwan_haco |date=2014-08-20 }}

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Jidayikbûn 1957]]
[[Kategorî:Kesên ji Midyadê]]
[[Kategorî:Kesên ji Qamişloyê]]
[[Kategorî:Kurdên Rojavaya Kurdistanê]]
[[Kategorî:Mirovên zindî]]
[[Kategorî:Stranbêjên kurd]]</text>
      <sha1>bwql22qr7udta3cocp4o29ryppufep0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003436</id>
      <parentid>2003435</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T14:46:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11261" sha1="83cb4lwah4zrsw0mdoipvbvardqk7b6" xml:space="preserve">{{Agahîdank hunermend
| nav                = Ciwan Haco
| wêne               = [[Wêne:Ciwan Haco.jpg|180px]]
| paşbingeh          = solo_singer
| sernavê_wêne       = Ciwan Haco (2025)
| navê_jidayikbûnê   = Ciwan Haco
| roja_jidayikbûnê   = 17ê tebaxa 1957an
| cihê_jidayikbûnê   = [[Qamişlo]], [[Rojavaya Kurdistanê]]
| şirketa_muzîkê     = Pel Records (pêşane)&lt;br&gt;Red Music Digital
| cure               = Muzîka modern a kurdî
| pîşe               = Folk-rock etno-jazz
| amûr               = [[Tembûr]] û [[saz]]
}}
'''Ciwan Haco''' (jdb. 17ê tebaxa 1957an li [[Qamişlo]], [[Rojavaya Kurdistanê]]) stranbêj, bestekar û hunermendekî kurd e ku yek ji kesayetiyên herî girîng ên [[Muzîka kurdî|muzîka modern a kurdî]] ye. Ew bi tevlihevkirina dengên kevneşopî yên kurdî bi şêwazên muzîkê yên rojavayî yên wekî [[Muzîka pop|pop]], [[Muzîka rock|rock]] û [[caz]] tê nas kirin. Stranên wî pir caran mijarên civakî, çandî û siyasî vedibêjin û hem li [[Kurdistan]]ê û hem jî li di qada navneteweyî tê nas kirin. Cîwan Haco niha li [[Gävle]], [[Swêd]], bi malbata xwe re dijî.

== Jînenîgarî ==
Haco di 17ê tebaxa 1957an de li [[Rojavaya Kurdistanê]] li bajarê [[Qamişlo]]yê hatiye dinyayê. Ew bi eslê xwe ji eşîra Haco ye ku ji gundê [[Mizîzex]] bi ser navçeya [[Midyad]]ê ya [[Mêrdîn (bajar)|Mêrdînê]] ye ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ne.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://mardinhaber.com.tr/haber/11381905/ciwan-haco-kimdir-nerelidir-nerede-yasamaktadir |sernav=Ciwan Haco Kimdir? Nerelidir? Nerede Yaşamaktadır? |malper=Mardin Haber Gazetesi |tarîx=2022-07-20 |roja-gihiştinê=2026-04-20 |ziman=tr }}&lt;/ref&gt; Malbata Ciwan Haco xwedî axên mezin bûne, lê piştî tepeserkirina [[Serhildana Şêx Seîdê Pîranî]] di sala 1927an de, malbata wî ji dest komkujiyên dewleta tirkî koçberiya Rojavayê Kurdistanê bû.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |paşnav=Altaş |pêşnav=Gülbahar |tarîx=19 adar 2020 |sernav=Kürt sanatçı Ciwan Haco’dan bir ilk; &quot;Beyaz Geceler&quot; isimli parçayı blues jazz tarzında seslendirdi |url=https://www.indyturk.com/node/148431/kürt-sanatçı-ciwan-haco’dan-bir-ilk-beyaz-geceler-isimli-parçayı-blues-jazz-tarzında |roja-gihiştinê=29 kanûna pêşîn 2022 |xebat=Independent Türkçe |ziman=tr }}&lt;/ref&gt; Bavê Ciwan Haco, girîngiyekê mezin li ser perwedahiya Ciwan Haco da. Di destpêkê de, wî hewesa Ciwan ji bo muzîkê piştgirî nekir. Di wê demê de, muzîk wekî pîşeyek ku tenê ji hêla çînên jêrîn ve dihat kirin dihat hesibandin.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://biyografi.kurtcebilgi.com/ciwan-haco-biyografisi/ |sernav=Ciwan Haco Biyografisi |malper=Kürtçe Bilgi - KurtceBilgi.Com |roja-gihiştinê=2026-04-20 |ziman=tr-TR }}&lt;/ref&gt; Tevî nerazîbûna bavê wî jî, Ciwan ji muzîkê hez dikir û ew kiriye armanca jiyana xwe. Di 14 saliya xwe de, wî di dawiyê de besteyên xwe yên yekem weşand. Dema ku ew 17 salî bû, wî konsera xwe ya yekem li ser dikê mezin da.&lt;ref name=&quot;Magazine2015&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://zivmagazine.com/2015/05/01/the-legend-continues-ciwan-haco-speaks-exclusively-to-ziv/ |sernav=The Legend Continues: Ciwan Haco Speaks Exclusively To ZÎV |malper=zîv |tarîx=1 gulan 2015 |roja-gihiştinê=5 tebax 2019 |ziman=en |rewşa-urlyê=usurped |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150518022712/http://zivmagazine.com/2015/05/01/the-legend-continues-ciwan-haco-speaks-exclusively-to-ziv/ |roja-arşîvê=18 gulan 2015 |paşnav=Magazine |pêşnav=ZÎV }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.last.fm/tr/music/Ciwan+Haco/+wiki |sernav=Ciwan Haco yaşı, geldiği yer, biyografisi |malper=Last.fm |roja-gihiştinê=2026-04-20 |ziman=tr }}&lt;/ref&gt;

Piştî xwendina qedandina lîseyê, Ciwan Haco diçe [[Almanya]]yê û li wir dikeve Zanîngeha Ruhrê, li [[Bochum]]ê. Ciwan li Bochumê sê salan beşa [[muzîk]] dixwîne.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://mardinhaber.com.tr/haber/11381905/ciwan-haco-kimdir-nerelidir-nerede-yasamaktadir |sernav=Ciwan Haco Kimdir? Nerelidir? Nerede Yaşamaktadır? - Mardin Haber Gazetesi |malper=Mardin Haber |tarîx=2022-07-20 |roja-gihiştinê=2026-04-20 |ziman=tr }}&lt;/ref&gt; Di dema zanîngehê de, wî ji dersan kêmtir ji festîval an konseran fêr bûye. Wî bi taybetî ji sê muzîkvanên alman, di nav wan Udo Herbst jî, îlham digire.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Her çend muzîka wî berê ji muzîka kevneşopî a kurdî bandor bûbû jî, Ciwan Haco niha hemanên muzîka pop û rock a ewropî û amerîkî jî vedihewîne.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Bi vê bingehê, wî şîroveyên xwe yên folklora kurdî pêşxistiye û stranên xwe wekî &quot;muzîka kurdî ya nûjen&quot; bi nav dike. Encam şêwazek bêhempa ye.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Li [[Norwêc]]ê, wî bi muzîkvanên din re hev xebitiyê ku hin ji wan bi ezûmanên navneteweyî bûn. Pêşdariyên CDyên wî muzîkvanê îtalî Paolo Vinaccia (daholvan), Stein Bullhanssen (e-gîtarîst), Bugge Wesseltoft (keyboard), Bendik Hofseth (saxofon) bûn. Muzîka wî ji wir ve nûtir û bi kalîtelîkekê baştir çêbû. Ciwan Haco bi gelek konserên baş-meaşkirî re, karibû tomarên studyoyê yên profesyonel bidest bixe. Di sala 1991an de, wî yekem peymana xwe ya fermî ya tomarkirinê li Norwêcê îmze kir.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://ozgurkurtcefm.net/biyografidetay-7-ciwan-haco--kimdir-biyografi.html |sernav=Ciwan Haco Kimdir Biyografi |malper=ozgurkurtcefm.net |roja-gihiştinê=2026-04-20 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

Piştre, bi şiklekê pîşekarane (profesyonel) dest bi derxistina kasêt û CDyan kiriye. Li Tirkiyeyê, ''Sî û Sê Gule'', ''[[Dûrî]]'', [[Bilûra Min|''Bilûra'' ''Min'']], ''[[Gula Sor]]'', ''Destana Egîdekî'' û ''[[Leyla]]'' derxistiye. Albûmên ''Pêşmerge'', ''Serhildan'', ''[[Diyarbekir]]'', ''[[Girtiyên Azadiyê]]'' jî li Ewropayê hatin derxistin.

Di sala 2004an de, wî destûra pêşedanê li Tirkiyeyê wergirtiye. Li [[Êlih]]ê, wî 300 hezar kes bi awayekî aştiyane di konserekê balkêş di festîvalekê de anî cem hev.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=Cıvan Haco, Batman'ı salladı |url=https://www.milliyet.com.tr/gundem/civan-haco-batmani-salladi-5147729 |roja-gihiştinê=2026-04-20 |xebat=Milliyet |ziman=tr }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.kralmuzik.com.tr/biyografisi/ciwan-haco |sernav=Ciwan Haco Kimdir? Ciwan Haco Biyografisi ve Hayatı {{!}} Kral Müzik |malper=kralmuzik.com.tr |roja-gihiştinê=2026-04-20 |ziman=tr }}&lt;/ref&gt; Konsera wî ya dawî di tûra wî ya Tirkiyeyê de li [[Stembol]]ê bi dirûşmeya &quot;ji bo evîn û aştiyê&quot; pêk hat. Di festîvaleke muzîkê ya li [[Amed]]ê de, Haco di dema pîrozbahiyên [[Newroz]]ê de ligel muzîkvanên din, di nav wan de [[İbrahim Tatlıses]] jî hebû, performans pêşkêş kiriye.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Ciwan Haco yekem car di fîlma Dol - Gileya Daholan, ji aliyê derhênerê kurd [[Huner Selîm]], di fîlmekê de lîstiye.

Heta sala 1999an, dema ku ew jina xwe ya [[Îslenda|îslendî]] re zewicî, û du keçên wan bûn, wî gotinên stranên xwe guherand û bala xwe da tiştên xweş ên jiyanê - evîn û şahî. Di nav tiştên din de, ew dixwaze vê guhertinê di gotinên xwe de vebêje:

{{Quote|&quot;Em kurd hewce ne ku bi bingehîn biguherin. Berê em xwe dispêrin şer. Lê îro divê em serî li rêbazên din bidin. Divê em çandê bikar bînin. Divê em fîlmên baş, muzîka baş, şanoyek baş çêbikin. Û nîşan bidin ku em dikarin ne tenê ji siyasetê, herwiha li ser evîn û seksê jî biaxivin.&quot;}}
Ciwan Haco li Swêdê bi jina xwe û sê zarokên xwe, kurekî xwe yê neviyê û du keçan re dijî. Ciwan Haco 14 albûm derxistiye û li seranserê Ewropayê konseran dide.

Kanalê swêdî yê SVT2 di belgefîlma ''The Road to Diyarbakir'' (2011) weşand ku tê de Ciwan Haco li ser jiyan û hesreta welatê xwe diaxive.

== Reseptiyon ==
Di stranên xwe de, ew bi serbilindî û dubarekirî girêdana xwe ya kûr bi jiyan, êş û têkoşîna gelê xwe li [[Kurdistan]]ê nîşan dide. Ew di berhemên xwe de bi eşkereyî li ser 5 hezar gundên kurdan ên wêrankirî diaxive û li dijî qedexekirina zimanê xwe derdikeve. Gotinên wî ne tenê ji welatê wî, lê di heman demê de ji xwezayê û ji helbestan jî îlhamê digirin, ku ew wan dike muzîk.

Hacoyî muzîka otantîk a kurdî bi formên folk-rock ji nû ve serrast kiriye. Hunermend bi vî awayî stranên kurdî bi dinê dinasînit û stranên kevneşopî di nav gelek baskên muzîkê da bi cih kimdir.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

Haco jî mîna muzîkvanên din ên navdar ên kurd, wekî [[Şivan Perwer]], carinan di stranên xwe de helbestên helbestvanên kurd ên wekî [[Cegerxwîn]] û [[Qedrîcan]] bikar tîne.

Ciwan Haco bi gotinên xwe yên ku pir caran bi zanebûn sade ne û mijara sereke ya dubarebûyî evîn e, bi guhertoyên li dora heman mijarê tê nasîn. Strana sereke ya albûma wî ya dawî [[Off (albûm)|''Off'']] (2006), ''Li hêviya te'', vokal hem bi zimanê kurdî û hem jî bi [[Zimanê fransî|fransî]] (ya paşîn ji aliyê dengbêjek jin ve tê gotin) vedihewîne.

''Destana Egîdekî'', destane-şiîra romanivîsê kurd ê bi navûdeng [[Mehmed Uzun]] ye. Nivîskar di wê dastanê da behsa çîroka pênç ciwanên kurd kiriye. Ciwan Haco ew destana Mehmed Uzun re bi aranjeyeka nûjen û bi formên etno-caz strandiye.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

== Dîskografî ==

=== Albûm ===

* ''[[Emîna Emîna]]'' (1970)
* ''[[Pêşmerge]]'' (1979)
* ''[[Diyarbekir (albûm)|Diyarbekir]]'' (1981)
* ''[[Gula Sor]]'' (1983)
* ''[[Leyla (albûm)|Leyla]]'' (1985)
* ''[[Girtiyên Azadiyê]]'' (1987)
* ''[[Çaw Bella]]'' (1989)
* ''[[Sî û Sê Gule (albûm)|Sî û Sê Gule]]'' (1991)
* ''[[Dûrî]]'' (1994)
* ''[[Bilûra Min]]'' (1997)
* ''Destana Egîdekî'' (1998)
* ''[[Derya]]'' (2003)
* ''[[Konsera Batmanê]]'' (2003) (VCD û [[DVD]])
* ''[[Na Na]]'' (2004)
* ''[[Off]]'' (2006)
* ''Veger'' (2012)
* ''Ev Jiyan bi [[Vellúa]] re'' (2020)

==== Albûmên zindî ====

* Konsera Êlihê (2003)

=== Singles ===
* 1983: Lê Dînê
* 1983: Bêrivanê
* 1983: Pir Xweşe
* 1983: Hevala Evîndar
* 1983: Gula Sor
* 1989: Xeribi
* 1989: Hey Dilberê
* 1989: Nisêbîna Rengîn
* 1989: Nazikê
* 2004: Ax û Eman
* 2004: Na Na
* 2006: Felek-Dostum
* 2006: Welate Min-Ülkem
* 2012: Esmer (bi [[Hülya Avşar]] re)&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.cnnturk.com/amp/kultur-sanat/muzik/ciwan-haco-ile-hulya-avsar-duet-yapti |sernav=Ciwan Haco ile Hülya Avşar düet yaptı |malper=www.cnnturk.com |roja-gihiştinê=2026-04-20 }}&lt;/ref&gt;
* 2012: Eman Dilo
* 2016: Merhaba
* 2018: Nisrînê
* 2020: Ev Jiyan (bi [[Vellúa]] re)

== Girêdanên derve ==

* [http://www.facebook.com/ciwanhaco Rûpela Ciwan Haco li ser Facebookê]
* [http://www.twitter.com/ciwan_haco Hesabê Twitterê yê Ciwan Haco] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140820102311/https://twitter.com/ciwan_haco |date=2014-08-20 }}

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Jidayikbûn 1957]]
[[Kategorî:Kesên ji Midyadê]]
[[Kategorî:Kesên ji Qamişloyê]]
[[Kategorî:Kurdên Rojavaya Kurdistanê]]
[[Kategorî:Mirovên zindî]]
[[Kategorî:Stranbêjên kurd]]</text>
      <sha1>83cb4lwah4zrsw0mdoipvbvardqk7b6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dilawer Zeraq</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2760</id>
    <revision>
      <id>2003408</id>
      <parentid>1961413</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T13:55:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4695" sha1="g2ohw3xrqwygd8pp1c8qtfrdj2psj9a" xml:space="preserve">{{Bêçavkanî|tarîx=îlon 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2
| çînaser            = nivîskar
| nav                = Dilawer Zeraq
}}
[[Wêne:BiwejTirki.jpg|thumb|https://www.lisyayinevi.com/ferhenga-biwejan-deyimler-sozlugu-set|alt=ferhenga biwêjan (3 cild)]]

'''Dilawer Zeraq''' (jdb. 1965, li [[Farqîn]]ê, [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]] [[Bakurê Kurdistanê]]), edîtor, [[Werger|wergêr]], [[nivîskar]] û [[akademîsyen]]ê kurd e.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.gazeteduvar.com.tr/amp/dilawer-zeraq-yasamimizi-edebiyata-adama-luksumuz-olmadi-haber-311843?__cf_chl_rt_tk=vbC4D284YG7fC5s15ZpGbsX.wk_U6tMGWdu6yrra6is-1776693274-1.0.1.1-pfHVm2HocHZSUhgllFQ7hHxCtq1rDAPW4pTb5KPe1kM |sernav=Dilawer Zeraq: Yaşamımızı edebiyata adama lüksümüz olmadı |malper=www.gazeteduvar.com.tr |roja-gihiştinê=2026-04-20}}&lt;/ref&gt;

Dilawer Zeraq di sala 1965an de li Farqînê ji dayik bûye.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.biyografya.com/tr/biographies/dilawer-zeraq-b5439785 |sernav=Dilawer Zeraq |malper=www.biyografya.com |roja-gihiştinê=2026-04-20 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt; Ji sala 1996an û vir de ye bi kurdî çîrok û roman û di warê rexneanalîza wêjeyê de gotaran dinivîse.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Zeraq, ji dibistana seretayî heta lîseyê xwendina xwe li Farqînê temam kiriye û di sala [[1985]]an de [[Zanîngeha Dîcleyê]] Beşa [[Matematîk]]ê qedand.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Di kovarên wekî [[Jiyana Rewşen]], [[Rewşen Name]], [[Kulîlka Ciwan]], [[Kovara W]], [[Tîroj]] û rojanmeya [[Welatê Me]] û [[Azadiya Welat]] de nivîsiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Di sala 2004an digel komek nivîskar di derxistina [[Kovara W]] de cih girt û heta hejmara 13an edîtoriya vê kovarê kir.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Digel ku berhevkariya biwêjên kurdî dike jî, pê re jî, li ser rênîşa kurmancî û standardîzasyona kurmancî xebatên lêkolînî dike û gotaran dinivîse.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Di sala 2021ê de jî li ser ziman û wêjeya kurdî bawernameya doktorayê wergirt.

Dilawer Zeraq li [[Amed]]ê dijî.

== Berhem ==
#''Kakil'', kurteçîrok, Weşanên Sî, Stembol, 2002.
#''Bişirîna Şermînî'', kurteçîrok, Weşanên Aram, Stembol, 2003.
#''Şevên Winda Wêneyên Meçhûl ''(Sêyîneya Winda, pitûka yekem) roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2005.
#''Ferhenga Biwêjan'', Tirkî-Kurdî, Weşanên Enstituya Kurdî ya Stenbolê, 2005.
#''Çilkên Pênûsê'', kurteçîrok, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2009.
#''Mirina Bêsî ''(Sêyîneya Winda, pirtûka duyem), roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2011.
#''Nexşên Li Giyan'' (Sêyîneya Winda, pirtûka sêyemîn), roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2014.
#''Rajena Kurdî'', rexne-analîz, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2015.
#''Ferhenga Termên Matematîkê'' (Bi Mem Wenda re), ferheng, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2015.
#''Ferhenga Biwêjan,'' (3. cild- Kurdî-Kurdî, Kurdî-Tirkî, Tirkî-Kurdî) ferheng, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2015.
#''Bêjara Neteweparêz Di Kovara Hawarê De'' Weşanên Lîs, (Analîza Sosyolojîya Wêje û Zimên), Diyarbekir, 2017
#''Bêhna Dara Sincê'' roman, Weşanên Lîs, Roman, Diyarbekir, 2018
#''Ruhe Xwebûnê'', rexne-analîz, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2021.
#''Rengê Hebûnê'', rexne-analîz, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2022.
#''Şador'', roman, Weşanên Lîs, Roman, Diyarbekir, 2023
#''Warê Zimên Kevîya Wêjeyê'', Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2023.
#''Şopên Wêjeyê'', Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2024.

== Wergerên wî ==
*''Ejdehayê Sêserî'' (ji Leyla Erbîl), Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2007.
*''Jiyanê Li Îstasyonê Dest Pê Kir'' (ji Jaklin Çelik), Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2007.
*''Mirina Li Madrîdê'' (ji Oya Baydar), Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2007.
*''Gelaciyên Bajarê Nû'' (ji Müge İplikçi), Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2007.
*''Şahiya Hêrsê'' (ji Jaklin Çelik), roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2012.
*''Bêsîber'' (H. Ali Toptaş) Roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir , 2019
*''Mirina Bêar ya Delal'' (Latife Tekin) Roman,Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2022
*''Ji Dinyayê Jêrhêl'' (Gaye Boralıoğlu) Roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2022.
*''Çîyayê Digirî Çemê Dengbirî'' (Ayçegül Devecioğlu) Roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2022.
*''Serêşîya Dinyayê'' (Ayfer Tunç) Roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2022.
*''Li Dûr'' (Mine Soysal) Roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2022.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
* {{Ansîklopediya Kurdistanê|dilawer-zeraq|Dilawer Zeraq}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Jidayikbûn 1965]]
[[Kategorî:Kesên ji Farqînê]]
[[Kategorî:Nivîskarên kurd|Zeraq, Dilawer]]
[[Kategorî:Wergêrên kurd]]</text>
      <sha1>g2ohw3xrqwygd8pp1c8qtfrdj2psj9a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003409</id>
      <parentid>2003408</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T13:55:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4696" sha1="nwdhemih1hn9fj8983dnhysdk7ozcta" xml:space="preserve">{{Bêçavkanî|tarîx=îlon 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2
| çînaser            = nivîskar
| nav                = Dilawer Zeraq
}}
[[Wêne:BiwejTirki.jpg|thumb|https://www.lisyayinevi.com/ferhenga-biwejan-deyimler-sozlugu-set|alt=ferhenga biwêjan (3 cild)]]

'''Dilawer Zeraq''' (jdb. 1965, li [[Farqîn]]ê, [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]], [[Bakurê Kurdistanê]]), edîtor, [[Werger|wergêr]], [[nivîskar]] û [[akademîsyen]]ê kurd e.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.gazeteduvar.com.tr/amp/dilawer-zeraq-yasamimizi-edebiyata-adama-luksumuz-olmadi-haber-311843?__cf_chl_rt_tk=vbC4D284YG7fC5s15ZpGbsX.wk_U6tMGWdu6yrra6is-1776693274-1.0.1.1-pfHVm2HocHZSUhgllFQ7hHxCtq1rDAPW4pTb5KPe1kM |sernav=Dilawer Zeraq: Yaşamımızı edebiyata adama lüksümüz olmadı |malper=www.gazeteduvar.com.tr |roja-gihiştinê=2026-04-20}}&lt;/ref&gt;

Dilawer Zeraq di sala 1965an de li Farqînê ji dayik bûye.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.biyografya.com/tr/biographies/dilawer-zeraq-b5439785 |sernav=Dilawer Zeraq |malper=www.biyografya.com |roja-gihiştinê=2026-04-20 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt; Ji sala 1996an û vir de ye bi kurdî çîrok û roman û di warê rexneanalîza wêjeyê de gotaran dinivîse.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Zeraq, ji dibistana seretayî heta lîseyê xwendina xwe li Farqînê temam kiriye û di sala [[1985]]an de [[Zanîngeha Dîcleyê]] Beşa [[Matematîk]]ê qedand.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Di kovarên wekî [[Jiyana Rewşen]], [[Rewşen Name]], [[Kulîlka Ciwan]], [[Kovara W]], [[Tîroj]] û rojanmeya [[Welatê Me]] û [[Azadiya Welat]] de nivîsiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Di sala 2004an digel komek nivîskar di derxistina [[Kovara W]] de cih girt û heta hejmara 13an edîtoriya vê kovarê kir.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Digel ku berhevkariya biwêjên kurdî dike jî, pê re jî, li ser rênîşa kurmancî û standardîzasyona kurmancî xebatên lêkolînî dike û gotaran dinivîse.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Di sala 2021ê de jî li ser ziman û wêjeya kurdî bawernameya doktorayê wergirt.

Dilawer Zeraq li [[Amed]]ê dijî.

== Berhem ==
#''Kakil'', kurteçîrok, Weşanên Sî, Stembol, 2002.
#''Bişirîna Şermînî'', kurteçîrok, Weşanên Aram, Stembol, 2003.
#''Şevên Winda Wêneyên Meçhûl ''(Sêyîneya Winda, pitûka yekem) roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2005.
#''Ferhenga Biwêjan'', Tirkî-Kurdî, Weşanên Enstituya Kurdî ya Stenbolê, 2005.
#''Çilkên Pênûsê'', kurteçîrok, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2009.
#''Mirina Bêsî ''(Sêyîneya Winda, pirtûka duyem), roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2011.
#''Nexşên Li Giyan'' (Sêyîneya Winda, pirtûka sêyemîn), roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2014.
#''Rajena Kurdî'', rexne-analîz, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2015.
#''Ferhenga Termên Matematîkê'' (Bi Mem Wenda re), ferheng, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2015.
#''Ferhenga Biwêjan,'' (3. cild- Kurdî-Kurdî, Kurdî-Tirkî, Tirkî-Kurdî) ferheng, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2015.
#''Bêjara Neteweparêz Di Kovara Hawarê De'' Weşanên Lîs, (Analîza Sosyolojîya Wêje û Zimên), Diyarbekir, 2017
#''Bêhna Dara Sincê'' roman, Weşanên Lîs, Roman, Diyarbekir, 2018
#''Ruhe Xwebûnê'', rexne-analîz, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2021.
#''Rengê Hebûnê'', rexne-analîz, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2022.
#''Şador'', roman, Weşanên Lîs, Roman, Diyarbekir, 2023
#''Warê Zimên Kevîya Wêjeyê'', Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2023.
#''Şopên Wêjeyê'', Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2024.

== Wergerên wî ==
*''Ejdehayê Sêserî'' (ji Leyla Erbîl), Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2007.
*''Jiyanê Li Îstasyonê Dest Pê Kir'' (ji Jaklin Çelik), Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2007.
*''Mirina Li Madrîdê'' (ji Oya Baydar), Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2007.
*''Gelaciyên Bajarê Nû'' (ji Müge İplikçi), Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2007.
*''Şahiya Hêrsê'' (ji Jaklin Çelik), roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2012.
*''Bêsîber'' (H. Ali Toptaş) Roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir , 2019
*''Mirina Bêar ya Delal'' (Latife Tekin) Roman,Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2022
*''Ji Dinyayê Jêrhêl'' (Gaye Boralıoğlu) Roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2022.
*''Çîyayê Digirî Çemê Dengbirî'' (Ayçegül Devecioğlu) Roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2022.
*''Serêşîya Dinyayê'' (Ayfer Tunç) Roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2022.
*''Li Dûr'' (Mine Soysal) Roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2022.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
* {{Ansîklopediya Kurdistanê|dilawer-zeraq|Dilawer Zeraq}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Jidayikbûn 1965]]
[[Kategorî:Kesên ji Farqînê]]
[[Kategorî:Nivîskarên kurd|Zeraq, Dilawer]]
[[Kategorî:Wergêrên kurd]]</text>
      <sha1>nwdhemih1hn9fj8983dnhysdk7ozcta</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003410</id>
      <parentid>2003409</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T13:57:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4706" sha1="2liwwixh23731mcvoem38upa64coqxl" xml:space="preserve">{{Bêçavkanî|tarîx=îlon 2024}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2
| çînaser            = nivîskar
| nav                = Dilawer Zeraq
}}
[[Wêne:BiwejTirki.jpg|thumb|Ferhenga Biwejan&lt;ref&gt;https://www.lisyayinevi.com/ferhenga-biwejan-deyimler-sozlugu-set|alt=ferhenga &lt;/ref&gt;]]

'''Dilawer Zeraq''' (jdb. 1965, li [[Farqîn]]ê, [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]], [[Bakurê Kurdistanê]]), edîtor, [[Werger|wergêr]], [[nivîskar]] û [[akademîsyen]]ê kurd e.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.gazeteduvar.com.tr/amp/dilawer-zeraq-yasamimizi-edebiyata-adama-luksumuz-olmadi-haber-311843?__cf_chl_rt_tk=vbC4D284YG7fC5s15ZpGbsX.wk_U6tMGWdu6yrra6is-1776693274-1.0.1.1-pfHVm2HocHZSUhgllFQ7hHxCtq1rDAPW4pTb5KPe1kM |sernav=Dilawer Zeraq: Yaşamımızı edebiyata adama lüksümüz olmadı |malper=www.gazeteduvar.com.tr |roja-gihiştinê=2026-04-20}}&lt;/ref&gt;

Dilawer Zeraq di sala 1965an de li Farqînê ji dayik bûye.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.biyografya.com/tr/biographies/dilawer-zeraq-b5439785 |sernav=Dilawer Zeraq |malper=www.biyografya.com |roja-gihiştinê=2026-04-20 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt; Ji sala 1996an û vir de ye bi kurdî çîrok û roman û di warê rexneanalîza wêjeyê de gotaran dinivîse.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Zeraq, ji dibistana seretayî heta lîseyê xwendina xwe li Farqînê temam kiriye û di sala [[1985]]an de [[Zanîngeha Dîcleyê]] Beşa [[Matematîk]]ê qedand.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Di kovarên wekî [[Jiyana Rewşen]], [[Rewşen Name]], [[Kulîlka Ciwan]], [[Kovara W]], [[Tîroj]] û rojanmeya [[Welatê Me]] û [[Azadiya Welat]] de nivîsiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Di sala 2004an digel komek nivîskar di derxistina [[Kovara W]] de cih girt û heta hejmara 13an edîtoriya vê kovarê kir.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Digel ku berhevkariya biwêjên kurdî dike jî, pê re jî, li ser rênîşa kurmancî û standardîzasyona kurmancî xebatên lêkolînî dike û gotaran dinivîse.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Di sala 2021ê de jî li ser ziman û wêjeya kurdî bawernameya doktorayê wergirt.

Dilawer Zeraq li [[Amed]]ê dijî.

== Berhem ==
#''Kakil'', kurteçîrok, Weşanên Sî, Stembol, 2002.
#''Bişirîna Şermînî'', kurteçîrok, Weşanên Aram, Stembol, 2003.
#''Şevên Winda Wêneyên Meçhûl ''(Sêyîneya Winda, pitûka yekem) roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2005.
#''Ferhenga Biwêjan'', Tirkî-Kurdî, Weşanên Enstituya Kurdî ya Stenbolê, 2005.
#''Çilkên Pênûsê'', kurteçîrok, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2009.
#''Mirina Bêsî ''(Sêyîneya Winda, pirtûka duyem), roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2011.
#''Nexşên Li Giyan'' (Sêyîneya Winda, pirtûka sêyemîn), roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2014.
#''Rajena Kurdî'', rexne-analîz, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2015.
#''Ferhenga Termên Matematîkê'' (Bi Mem Wenda re), ferheng, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2015.
#''Ferhenga Biwêjan,'' (3. cild- Kurdî-Kurdî, Kurdî-Tirkî, Tirkî-Kurdî) ferheng, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2015.
#''Bêjara Neteweparêz Di Kovara Hawarê De'' Weşanên Lîs, (Analîza Sosyolojîya Wêje û Zimên), Diyarbekir, 2017
#''Bêhna Dara Sincê'' roman, Weşanên Lîs, Roman, Diyarbekir, 2018
#''Ruhe Xwebûnê'', rexne-analîz, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2021.
#''Rengê Hebûnê'', rexne-analîz, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2022.
#''Şador'', roman, Weşanên Lîs, Roman, Diyarbekir, 2023
#''Warê Zimên Kevîya Wêjeyê'', Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2023.
#''Şopên Wêjeyê'', Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2024.

== Wergerên wî ==
*''Ejdehayê Sêserî'' (ji Leyla Erbîl), Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2007.
*''Jiyanê Li Îstasyonê Dest Pê Kir'' (ji Jaklin Çelik), Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2007.
*''Mirina Li Madrîdê'' (ji Oya Baydar), Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2007.
*''Gelaciyên Bajarê Nû'' (ji Müge İplikçi), Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2007.
*''Şahiya Hêrsê'' (ji Jaklin Çelik), roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2012.
*''Bêsîber'' (H. Ali Toptaş) Roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir , 2019
*''Mirina Bêar ya Delal'' (Latife Tekin) Roman,Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2022
*''Ji Dinyayê Jêrhêl'' (Gaye Boralıoğlu) Roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2022.
*''Çîyayê Digirî Çemê Dengbirî'' (Ayçegül Devecioğlu) Roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2022.
*''Serêşîya Dinyayê'' (Ayfer Tunç) Roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2022.
*''Li Dûr'' (Mine Soysal) Roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2022.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
* {{Ansîklopediya Kurdistanê|dilawer-zeraq|Dilawer Zeraq}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Jidayikbûn 1965]]
[[Kategorî:Kesên ji Farqînê]]
[[Kategorî:Nivîskarên kurd|Zeraq, Dilawer]]
[[Kategorî:Wergêrên kurd]]</text>
      <sha1>2liwwixh23731mcvoem38upa64coqxl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003411</id>
      <parentid>2003410</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T13:57:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4671" sha1="rwhmoq84kj1rxi2k5ppwbmjjys6tcu5" xml:space="preserve">{{Agahîdank mirov/wîkîdane2
| çînaser            = nivîskar
| nav                = Dilawer Zeraq
}}
[[Wêne:BiwejTirki.jpg|thumb|Ferhenga Biwejan&lt;ref&gt;https://www.lisyayinevi.com/ferhenga-biwejan-deyimler-sozlugu-set|alt=ferhenga &lt;/ref&gt;]]

'''Dilawer Zeraq''' (jdb. 1965, li [[Farqîn]]ê, [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]], [[Bakurê Kurdistanê]]), edîtor, [[Werger|wergêr]], [[nivîskar]] û [[akademîsyen]]ê kurd e.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.gazeteduvar.com.tr/amp/dilawer-zeraq-yasamimizi-edebiyata-adama-luksumuz-olmadi-haber-311843?__cf_chl_rt_tk=vbC4D284YG7fC5s15ZpGbsX.wk_U6tMGWdu6yrra6is-1776693274-1.0.1.1-pfHVm2HocHZSUhgllFQ7hHxCtq1rDAPW4pTb5KPe1kM |sernav=Dilawer Zeraq: Yaşamımızı edebiyata adama lüksümüz olmadı |malper=www.gazeteduvar.com.tr |roja-gihiştinê=2026-04-20}}&lt;/ref&gt;

Dilawer Zeraq di sala 1965an de li Farqînê ji dayik bûye.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.biyografya.com/tr/biographies/dilawer-zeraq-b5439785 |sernav=Dilawer Zeraq |malper=www.biyografya.com |roja-gihiştinê=2026-04-20 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt; Ji sala 1996an û vir de ye bi kurdî çîrok û roman û di warê rexneanalîza wêjeyê de gotaran dinivîse.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Zeraq, ji dibistana seretayî heta lîseyê xwendina xwe li Farqînê temam kiriye û di sala [[1985]]an de [[Zanîngeha Dîcleyê]] Beşa [[Matematîk]]ê qedand.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Di kovarên wekî [[Jiyana Rewşen]], [[Rewşen Name]], [[Kulîlka Ciwan]], [[Kovara W]], [[Tîroj]] û rojanmeya [[Welatê Me]] û [[Azadiya Welat]] de nivîsiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Di sala 2004an digel komek nivîskar di derxistina [[Kovara W]] de cih girt û heta hejmara 13an edîtoriya vê kovarê kir.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Digel ku berhevkariya biwêjên kurdî dike jî, pê re jî, li ser rênîşa kurmancî û standardîzasyona kurmancî xebatên lêkolînî dike û gotaran dinivîse.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Di sala 2021ê de jî li ser ziman û wêjeya kurdî bawernameya doktorayê wergirt.

Dilawer Zeraq li [[Amed]]ê dijî.

== Berhem ==
#''Kakil'', kurteçîrok, Weşanên Sî, Stembol, 2002.
#''Bişirîna Şermînî'', kurteçîrok, Weşanên Aram, Stembol, 2003.
#''Şevên Winda Wêneyên Meçhûl ''(Sêyîneya Winda, pitûka yekem) roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2005.
#''Ferhenga Biwêjan'', Tirkî-Kurdî, Weşanên Enstituya Kurdî ya Stenbolê, 2005.
#''Çilkên Pênûsê'', kurteçîrok, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2009.
#''Mirina Bêsî ''(Sêyîneya Winda, pirtûka duyem), roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2011.
#''Nexşên Li Giyan'' (Sêyîneya Winda, pirtûka sêyemîn), roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2014.
#''Rajena Kurdî'', rexne-analîz, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2015.
#''Ferhenga Termên Matematîkê'' (Bi Mem Wenda re), ferheng, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2015.
#''Ferhenga Biwêjan,'' (3. cild- Kurdî-Kurdî, Kurdî-Tirkî, Tirkî-Kurdî) ferheng, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2015.
#''Bêjara Neteweparêz Di Kovara Hawarê De'' Weşanên Lîs, (Analîza Sosyolojîya Wêje û Zimên), Diyarbekir, 2017
#''Bêhna Dara Sincê'' roman, Weşanên Lîs, Roman, Diyarbekir, 2018
#''Ruhe Xwebûnê'', rexne-analîz, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2021.
#''Rengê Hebûnê'', rexne-analîz, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2022.
#''Şador'', roman, Weşanên Lîs, Roman, Diyarbekir, 2023
#''Warê Zimên Kevîya Wêjeyê'', Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2023.
#''Şopên Wêjeyê'', Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2024.

== Wergerên wî ==
*''Ejdehayê Sêserî'' (ji Leyla Erbîl), Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2007.
*''Jiyanê Li Îstasyonê Dest Pê Kir'' (ji Jaklin Çelik), Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2007.
*''Mirina Li Madrîdê'' (ji Oya Baydar), Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2007.
*''Gelaciyên Bajarê Nû'' (ji Müge İplikçi), Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2007.
*''Şahiya Hêrsê'' (ji Jaklin Çelik), roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2012.
*''Bêsîber'' (H. Ali Toptaş) Roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir , 2019
*''Mirina Bêar ya Delal'' (Latife Tekin) Roman,Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2022
*''Ji Dinyayê Jêrhêl'' (Gaye Boralıoğlu) Roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2022.
*''Çîyayê Digirî Çemê Dengbirî'' (Ayçegül Devecioğlu) Roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2022.
*''Serêşîya Dinyayê'' (Ayfer Tunç) Roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2022.
*''Li Dûr'' (Mine Soysal) Roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2022.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
* {{Ansîklopediya Kurdistanê|dilawer-zeraq|Dilawer Zeraq}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Jidayikbûn 1965]]
[[Kategorî:Kesên ji Farqînê]]
[[Kategorî:Nivîskarên kurd|Zeraq, Dilawer]]
[[Kategorî:Wergêrên kurd]]</text>
      <sha1>rwhmoq84kj1rxi2k5ppwbmjjys6tcu5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003412</id>
      <parentid>2003411</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T13:58:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4667" sha1="ijqqpgd4ab47ai5gjvcus61usq3f066" xml:space="preserve">{{Agahîdank mirov/wîkîdane2
| çînaser            = nivîskar
| nav                = Dilawer Zeraq
}}
[[Wêne:BiwejTirki.jpg|thumb|Ferhenga Biwejan&lt;ref&gt;https://www.lisyayinevi.com/ferhenga-biwejan-deyimler-sozlugu-set|alt=ferhenga &lt;/ref&gt;]]

'''Dilawer Zeraq''' (jdb. 1965, li [[Farqîn]]ê, [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]], [[Bakurê Kurdistanê]]), edîtor, [[Werger|wergêr]], [[nivîskar]] û akademîsyenê kurd e.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.gazeteduvar.com.tr/amp/dilawer-zeraq-yasamimizi-edebiyata-adama-luksumuz-olmadi-haber-311843?__cf_chl_rt_tk=vbC4D284YG7fC5s15ZpGbsX.wk_U6tMGWdu6yrra6is-1776693274-1.0.1.1-pfHVm2HocHZSUhgllFQ7hHxCtq1rDAPW4pTb5KPe1kM |sernav=Dilawer Zeraq: Yaşamımızı edebiyata adama lüksümüz olmadı |malper=www.gazeteduvar.com.tr |roja-gihiştinê=2026-04-20}}&lt;/ref&gt;

Dilawer Zeraq di sala 1965an de li Farqînê ji dayik bûye.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.biyografya.com/tr/biographies/dilawer-zeraq-b5439785 |sernav=Dilawer Zeraq |malper=www.biyografya.com |roja-gihiştinê=2026-04-20 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt; Ji sala 1996an û vir de ye bi kurdî çîrok û roman û di warê rexneanalîza wêjeyê de gotaran dinivîse.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Zeraq, ji dibistana seretayî heta lîseyê xwendina xwe li Farqînê temam kiriye û di sala [[1985]]an de [[Zanîngeha Dîcleyê]] Beşa [[Matematîk]]ê qedand.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Di kovarên wekî [[Jiyana Rewşen]], [[Rewşen Name]], [[Kulîlka Ciwan]], [[Kovara W]], [[Tîroj]] û rojanmeya [[Welatê Me]] û [[Azadiya Welat]] de nivîsiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Di sala 2004an digel komek nivîskar di derxistina [[Kovara W]] de cih girt û heta hejmara 13an edîtoriya vê kovarê kir.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Digel ku berhevkariya biwêjên kurdî dike jî, pê re jî, li ser rênîşa kurmancî û standardîzasyona kurmancî xebatên lêkolînî dike û gotaran dinivîse.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Di sala 2021ê de jî li ser ziman û wêjeya kurdî bawernameya doktorayê wergirt.

Dilawer Zeraq li [[Amed]]ê dijî.

== Berhem ==
#''Kakil'', kurteçîrok, Weşanên Sî, Stembol, 2002.
#''Bişirîna Şermînî'', kurteçîrok, Weşanên Aram, Stembol, 2003.
#''Şevên Winda Wêneyên Meçhûl ''(Sêyîneya Winda, pitûka yekem) roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2005.
#''Ferhenga Biwêjan'', Tirkî-Kurdî, Weşanên Enstituya Kurdî ya Stenbolê, 2005.
#''Çilkên Pênûsê'', kurteçîrok, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2009.
#''Mirina Bêsî ''(Sêyîneya Winda, pirtûka duyem), roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2011.
#''Nexşên Li Giyan'' (Sêyîneya Winda, pirtûka sêyemîn), roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2014.
#''Rajena Kurdî'', rexne-analîz, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2015.
#''Ferhenga Termên Matematîkê'' (Bi Mem Wenda re), ferheng, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2015.
#''Ferhenga Biwêjan,'' (3. cild- Kurdî-Kurdî, Kurdî-Tirkî, Tirkî-Kurdî) ferheng, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2015.
#''Bêjara Neteweparêz Di Kovara Hawarê De'' Weşanên Lîs, (Analîza Sosyolojîya Wêje û Zimên), Diyarbekir, 2017
#''Bêhna Dara Sincê'' roman, Weşanên Lîs, Roman, Diyarbekir, 2018
#''Ruhe Xwebûnê'', rexne-analîz, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2021.
#''Rengê Hebûnê'', rexne-analîz, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2022.
#''Şador'', roman, Weşanên Lîs, Roman, Diyarbekir, 2023
#''Warê Zimên Kevîya Wêjeyê'', Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2023.
#''Şopên Wêjeyê'', Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2024.

== Wergerên wî ==
*''Ejdehayê Sêserî'' (ji Leyla Erbîl), Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2007.
*''Jiyanê Li Îstasyonê Dest Pê Kir'' (ji Jaklin Çelik), Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2007.
*''Mirina Li Madrîdê'' (ji Oya Baydar), Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2007.
*''Gelaciyên Bajarê Nû'' (ji Müge İplikçi), Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2007.
*''Şahiya Hêrsê'' (ji Jaklin Çelik), roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2012.
*''Bêsîber'' (H. Ali Toptaş) Roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir , 2019
*''Mirina Bêar ya Delal'' (Latife Tekin) Roman,Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2022
*''Ji Dinyayê Jêrhêl'' (Gaye Boralıoğlu) Roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2022.
*''Çîyayê Digirî Çemê Dengbirî'' (Ayçegül Devecioğlu) Roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2022.
*''Serêşîya Dinyayê'' (Ayfer Tunç) Roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2022.
*''Li Dûr'' (Mine Soysal) Roman, Weşanên Lîs, Diyarbekir, 2022.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
* {{Ansîklopediya Kurdistanê|dilawer-zeraq|Dilawer Zeraq}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Jidayikbûn 1965]]
[[Kategorî:Kesên ji Farqînê]]
[[Kategorî:Nivîskarên kurd|Zeraq, Dilawer]]
[[Kategorî:Wergêrên kurd]]</text>
      <sha1>ijqqpgd4ab47ai5gjvcus61usq3f066</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ezraîl (firîşte)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6531</id>
    <revision>
      <id>2003504</id>
      <parentid>1852691</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T19:00:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xwedêda</username>
        <id>23202</id>
      </contributor>
      <origin>2003504</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1530" sha1="ob8c6q96mnyb29jxl6i88cwkudabg92" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî
}}
[[Wêne:Evelyn_De_Morgan_-_Angel_of_Death.jpg|thumb|Firîşteyê Mirinê li gorî [[Evelyn De Morgan]] , 1881]]
'''Azraîl''' an '''Rihsîn''' (''Rihstîn''), li gorî çar dînên yekxwedayî/dînên birahîmî yek ji çar melekên mezin e.

== Ezraîl di dînê îslamê de ==
Di gora ola [[Îslam]] ê Ezraîl di hêla [[Xwedê]] da bi kuştina mirovan hatiye wezîfekirin. Lêbelê navê vî melekê mezin di [[Quran]]ê da û di [[hadîs]]ên [[Muhemmed]] Pêxamber da ne Ezraîl e. Ji wî ra &quot;Melekulmewt&quot; (Meleku'l-Mewt) yanê &quot;Meleka mirinê&quot; tê gotin. Di Quran ê da ji bona Ezraîl aha tê gotin: &quot;Ew melekê mirinê, ku yê ji bona we hatiye wezîfekirin, gerê canê we bigire û dûra jî hûn li ba Xwedê yê xwe da bêne zivirandinê.&quot; (Sûreya [[Secde]]: 32/11)

Ji bona girtina rihê her mirovekî melekek heye û Ezraîl jî serokê van melekan e.

Di Quranê da aha derbaz dibe: &quot; Paşê danê mirina yekî ji we hatî be saiyên me canê wî digirin û ewna di wezîfa xwe da qet tu kêmasiyekî nakin.&quot;&lt;br&gt;
(Sûreya [[El-En'am]]: 6/61)

== Ezraîl di dînê Xiristiyaniyê de ==
{{Beşa vala|tarîx=çiriya pêşîn 2024}}

== Ezraîl li gorî dînê Mûse ==
{{Beşa vala|tarîx=çiriya pêşîn 2024}}

== Ezraîl di dînê êzdiyan de ==
{{Beşa vala|tarîx=çiriya pêşîn 2024}}

{{Kategoriya Commonsê|Azrael}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}

[[Kategorî:Firîşte]]
[[Kategorî:Firîşteyên mirinê]]
[[Kategorî:Serfirîşte]]
[[Kategorî:Serfirîşteyên Îslamê]]</text>
      <sha1>ob8c6q96mnyb29jxl6i88cwkudabg92</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003505</id>
      <parentid>2003504</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T19:01:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xwedêda</username>
        <id>23202</id>
      </contributor>
      <origin>2003505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1538" sha1="g1eam9931ujrspx0cpvnyv2g8rrowyn" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî
}}
[[Wêne:Evelyn_De_Morgan_-_Angel_of_Death.jpg|thumb|Firîşteyê Mirinê li gorî [[Evelyn De Morgan]] , 1881]]
'''Azraîl''' an '''Rihsîn''' (''Rihstîn''), li gorî çar dînên yekxwedayî/dînên birahîmî yek ji çar melekên mezin e.

== Ezraîl di dînê îslamê de ==
Di gora ola [[Îslam]] ê Ezraîl di hêla [[Xwedê]] da bi kuştina mirovan hatiye wezîfekirin. Lêbelê navê vî melekê mezin di [[Quran]]ê da û di [[hadîs]]ên [[Muhemmed]] Pêxamber da ne Ezraîl e. Ji wî ra &quot;Melekulmewt&quot; (Meleku'l-Mewt) yanê &quot;Meleka mirinê&quot; tê gotin. Di Quran ê da ji bona Ezraîl aha tê gotin: &quot;Ew melekê mirinê, ku yê ji bona we hatiye wezîfekirin, gerê canê we bigire û dûra jî hûn li ba Xwedê yê xwe da bêne zivirandinê.&quot; (Sûreya [[Secde]]: 32/11)

Ji bona girtina rihê her mirovekî melekek heye û Ezraîl jî serokê van melekan e.

Di Quranê da aha derbaz dibe: &quot; Paşê danê mirina yekî ji we hatî be saiyên me canê wî digirin û ewna di wezîfa xwe da qet tu kêmasiyekî nakin.&quot;&lt;br&gt;
(Sûreya [[El-En'am]]: 6/61)

== Ezraîl di dînê Xiristiyaniyê de ==
{{Beşa vala|tarîx=çiriya pêşîn 2024}}

== Ezraîl li gorî dînê Cihûtiyê de ==
{{Beşa vala|tarîx=çiriya pêşîn 2024}}

== Ezraîl di dînê êzdiyan de ==
{{Beşa vala|tarîx=çiriya pêşîn 2024}}

{{Kategoriya Commonsê|Azrael}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}

[[Kategorî:Firîşte]]
[[Kategorî:Firîşteyên mirinê]]
[[Kategorî:Serfirîşte]]
[[Kategorî:Serfirîşteyên Îslamê]]</text>
      <sha1>g1eam9931ujrspx0cpvnyv2g8rrowyn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003506</id>
      <parentid>2003505</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T19:01:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xwedêda</username>
        <id>23202</id>
      </contributor>
      <origin>2003506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1541" sha1="oz80vmhdshs3t2b8pcgtserjg2uzm6m" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî
}}
[[Wêne:Evelyn_De_Morgan_-_Angel_of_Death.jpg|thumb|Firîşteyê Mirinê li gorî [[Evelyn De Morgan]] , 1881]]
'''Azraîl''' an '''Rihsîn''' (''Rihstîn''), li gorî çar dînên yekxwedayî/dînên birahîmî yek ji çar melekên mezin e.

== Ezraîl di dînê îslamê de ==
Di gora ola [[Îslam]] ê Ezraîl di hêla [[Xwedê]] da bi kuştina mirovan hatiye wezîfekirin. Lêbelê navê vî melekê mezin di [[Quran]]ê da û di [[hadîs]]ên [[Muhemmed]] Pêxamber da ne Ezraîl e. Ji wî ra &quot;Melekulmewt&quot; (Meleku'l-Mewt) yanê &quot;Meleka mirinê&quot; tê gotin. Di Quran ê da ji bona Ezraîl aha tê gotin: &quot;Ew melekê mirinê, ku yê ji bona we hatiye wezîfekirin, gerê canê we bigire û dûra jî hûn li ba Xwedê yê xwe da bêne zivirandinê.&quot; (Sûreya [[Secde]]: 32/11)

Ji bona girtina rihê her mirovekî melekek heye û Ezraîl jî serokê van melekan e.

Di Quranê da aha derbaz dibe: &quot; Paşê danê mirina yekî ji we hatî be saiyên me canê wî digirin û ewna di wezîfa xwe da qet tu kêmasiyekî nakin.&quot;&lt;br&gt;
(Sûreya [[El-En'am]]: 6/61)

== Ezraîl di dînê Xiristiyaniyê de ==
{{Beşa vala|tarîx=çiriya pêşîn 2024}}

== Ezraîl li gorî dînê Cihûtiyê de ==
{{Beşa vala|tarîx=çiriya pêşîn 2024}}

== Ezraîl di dînê êzdîtiyê de ==
{{Beşa vala|tarîx=çiriya pêşîn 2024}}

{{Kategoriya Commonsê|Azrael}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}

[[Kategorî:Firîşte]]
[[Kategorî:Firîşteyên mirinê]]
[[Kategorî:Serfirîşte]]
[[Kategorî:Serfirîşteyên Îslamê]]</text>
      <sha1>oz80vmhdshs3t2b8pcgtserjg2uzm6m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Soran, Hewlêr</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8868</id>
    <revision>
      <id>2003486</id>
      <parentid>2000666</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T17:09:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>45060</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2003486</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6382" sha1="nevkw57euaoi2fodsxewgf7mcfof1v6" xml:space="preserve">{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
| nav                 = Soran
| statû               = Bajar
| wêneyê_asoyê        = .Soran City 01.jpg
| sernavê_wêne        = Dîmenek bajarê Soranê ji dûrî ve
| nexşeya_reptiyeyê   = Başûrê Kurdistanê
| koordînat           = {{Koord|36|39|38|N|44|33|3|E|display=inline, title}}
| dewlet              = [[Herêma Kurdistanê]]
| nifûs               = 64.177
| sala_nifûsê         = 2018
}}
'''Soran''' bajarekî [[Hewlêr (parêzgeh)|parêzgeha Hewlêrê]] di [[Herêma Kurdistanê]] de ye. Soran bi nifûsa wê bi 64.177 niştecihan ve, yek ji bajarên mezin yê [[Başûrê Kurdistanê]] ye. Cîgirê parêzgarê niha yê navçeya Soranê Helgurd Şêx Necîb e. Ew ji aliyê parêzgarê Hewlêrê ve hatiye tayînkirin.

== Etîmolojî ==
Bajar û navçeya Soranê navê xwe ji kurdên [[soranî]]axiv yên ku di ve herêmê niştecih ne, girtiye. Di dema desthildariya [[Ûrartû|împeratoriya Ûrartûyê]] cara yekem tê piştrast kirin ku kurdên soranîaxiv li herêma Soranê yê îro heta deverên derdora [[gola Ûrmiyeyê]] dijîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ur de los vascos: teoría toponímica |paşnav=Sansinenea |pêşnav=J. M. |weşanger=Editorial Vizcaina |tarîx=1967 |rûpel=660 |ziman=es |url=https://books.google.com/books?id=9hc_AQAAIAAJ&amp;q=suran+urartian}}&lt;/ref&gt;

== Dîrok ==
Raportên ji [[Nivîsa mîxî|nivîsên mixî]] yên ku ji [[serdema bronzî]] heta [[serdema hesinî]] vedihewînen, destnîşan dikin ku herêma Soranê navenda qralîteya hûrî-ûrartûyî yê Musasir (Ardînî) pêk aniye ku wekî navenda kultê ya ‘xwedayê bahozê’ (Haldî) dihatiye zanîn. Qralê asûrî Sargon II di sala 714an {{Bz}} di dema sefera wî ya heştem de, bajarê Soranê ku ew wekî ''Sarûn'' bi nav kiriye, dagir kiriye û perestgeha agirê kurdan û xezîneya wê talan kiriye. Vekolîn û kolandinên [[arkeolojî]]k delîlên dagirkirinên mirovan ji demên dirêj ên dagirkirinan de eşkere kirine, bi delîlên zelal ên serfirziya herêmê di serdema bronzî a dereng û serdema hesinî a zû de.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.ucl.ac.uk/sargon/peoplegodsplaces/ |sernav=People, gods &amp; places |malper=www.ucl.ac.uk |roja-gihiştinê=2026-04-13 |ziman=en |archive-date=2025-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250609023006/https://www.ucl.ac.uk/sargon/peoplegodsplaces/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder |paşnav=Cuneo |pêşnav=Allison |sernav=The Rowanduz Archaeological Program - Results from the 2015 field season |tarîx=2016 |url=https://core.tdar.org/document/404157/the-rowanduz-archaeological-program-results-from-the-2015-field-season |roja-gihiştinê=2026-04-13 |paşnav2=Danti |pêşnav2=Michael |paşnav3=The 81st Annual Meeting of the Society for American Archaeology}}&lt;/ref&gt;

Artêşa misilmanan a bi serokatiya Ubade îbn el-Samît di sala 642an de, piştî ku wan hêzên kurdî li deştên [[Mûsil]] û [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] dagirkirin, Soran û derûdora wê îşxal kirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam 1913-1936 |weşanger=BRILL |tarîx=1987 |rûpel=1136 |isbn=978-90-04-08265-6 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=7CP7fYghBFQC&amp;q=The+Kurds+'+first+contact+with+the+Muslim+armies+was+in+637&amp;pg=PA1136&amp;redir_esc=y#v=snippet&amp;q=The%20Kurds%20'%20first%20contact%20with%20the%20Muslim%20armies%20was%20in%20637&amp;f=false}}&lt;/ref&gt; [[Xelîfetî|Împeratoriya misilmanan]] navê 'el-Henana' didaye herêma Soran û [[Rewandiz]]ê.

Di [[Serdema Navîn|serdema navînê]] de, Soran di bin desthildariya [[mîrektiya Soran]]ê ku ji aliyê xanedana soraniyan hatiye avakirin. Ew desthildarî heta sedsala 19an dom kiriye. Serwerê wê herî navdar [[Mîr Muhemmed Paşa]] bû.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Kurdish National Movement: Its Origins and Development |paşnav=Jwaideh |pêşnav=Wadie |weşanger=Syracuse University Press |tarîx=2006-06-19 |rûpel=224 |isbn=978-0-8156-3093-7 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=FCbspX-dGPYC&amp;q=The+inevitable+result+was+the+dispersal+of+the+Assyrian+community+in+the+various+parts+of+northern+Iraqi+Kurdistan+.+Consequently+,+settlements+were+established+in+the+Dohuk+,+'+Amadiya+,+Barwari+Bala+,+Barwari+Zhayr+,+'+Aqra&amp;pg=PA224&amp;redir_esc=y}}&lt;/ref&gt;

Hikûmeta [[Partiya Bees|beesî]] ya Iraqê di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ji bo pêvajoya erebkirinê de, yekem car navê bajêr wekî ''Diyana'' û paşê jî wekî ''Qadha Siddiq'' (navçeya Sadiqê) guhartiye, lê piştî Serhildana Kurdan a sala 1991ê kurdan karibûn dîsa navê bajêr wekî ''Soran'' biguherînin.

== Avûhewa ==
Soran xwedî avhewayek [[Deryaya Navîn]] (Csa) ye ku havînên wê pir germ û hişk in, û zivistanên wê jî sar, şil û nerm in.

== Demografî ==
Piraniya Soranê kurdên [[Sunîtî|sunî]] ne. Herwiha, bajarê Soranê warê komên etnîkî û dînî yên curbecur ye, di nav wan de [[suryanî]] û [[Êzdîtî|êzîdî]] jî. Ev pirrengî dibe sedema dewlemendiya çandî ya herêmê.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.unhcr.org/where-we-work/countries/iraq |sernav=Kurdistan |malper=UNHCR |tarîx=2026-04-07 |roja-gihiştinê=2026-04-13 |ziman=en}}&lt;/ref&gt;

== Çand ==
Ji bilî Zanîngeha Soranê, gelek dibistanên seretayî û navîn li navçeyê hene ku perwedehiyê bi zimanên [[Zimanê kurdî|kurdî]], [[Zimanê erebî|erebî]] û [[Zimanê inglîzî|inglîzî]] pêşkêş dikin. Pergala perwerdehiyê li ser pêşxistina çand û zimanê kurdî disekine.

Bajarê Soranê di seranserê salê de mazûvaniya gelek festîvalên çandî ku mîrateya kurdî pîroz dike, di nav de [[Newroz|cejna Newrozê]] (sersala kurdî) û çalakiyên din ên kevneşopî yên ku adet û muzîkên herêmî pêş dixin. 

== Cihên balkêş ==
Bajarê Soranê cihekê pir balkêş e. Ji ber xwezaya wê ya çiyayî, gelek cihên geştiyariyê lê hene, di nav wan de:

* Jondiyan
* [[Bêxal|Avşara Bêxal]]
* [[Avşara Geliyê Elî Beg]]
* Hasan Beg
* Mustafa Beg
* Sakran

== Çavkanî ==
{{çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

{{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}}
{{Bajarên Kurdistanê}}
{{Kontrola otorîteyê}}

{{Koord|36|39|38|N|44|33|03|E|type:city(50000)|display=title}}

[[Kategorî:Bajarên Başûrê Kurdistanê]]
[[Kategorî:Bajarên Iraqê]]
[[Kategorî:Parêzgeha Hewlêrê]]</text>
      <sha1>nevkw57euaoi2fodsxewgf7mcfof1v6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003488</id>
      <parentid>2003486</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T17:12:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir, Valahiya agahîdankê standard kir, --Valahiyên nehewce.)</comment>
      <origin>2003488</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6387" sha1="faa1lwyythw202zf84qfrp0y5ctqvbo" xml:space="preserve">{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
| nav                = Soran
| statû              = Bajar
| wêneyê_asoyê       = .Soran City 01.jpg
| sernavê_wêne       = Dîmenek bajarê Soranê ji dûrî ve
| nexşeya_reptiyeyê  = Başûrê Kurdistanê
| koordînat          = {{Koord|36|39|38|N|44|33|3|E|display=inline, title}}
| dewlet             = [[Herêma Kurdistanê]]
| nifûs              = 64.177
| sala_nifûsê        = 2018
}}
'''Soran''' bajarekî [[Hewlêr (parêzgeh)|parêzgeha Hewlêrê]] di [[Herêma Kurdistanê]] de ye. Soran bi nifûsa wê bi 64.177 niştecihan ve, yek ji bajarên mezin yê [[Başûrê Kurdistanê]] ye. Cîgirê parêzgarê niha yê navçeya Soranê Helgurd Şêx Necîb e. Ew ji aliyê parêzgarê Hewlêrê ve hatiye tayînkirin.

== Etîmolojî ==
Bajar û navçeya Soranê navê xwe ji kurdên [[soranî]]axiv yên ku di ve herêmê niştecih ne, girtiye. Di dema desthildariya [[Ûrartû|împeratoriya Ûrartûyê]] cara yekem tê piştrast kirin ku kurdên soranîaxiv li herêma Soranê yê îro heta deverên derdora [[gola Ûrmiyeyê]] dijîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ur de los vascos: teoría toponímica |paşnav=Sansinenea |pêşnav=J. M. |weşanger=Editorial Vizcaina |tarîx=1967 |rûpel=660 |ziman=es |url=https://books.google.com/books?id=9hc_AQAAIAAJ&amp;q=suran+urartian }}&lt;/ref&gt;

== Dîrok ==
Raportên ji [[Nivîsa mîxî|nivîsên mixî]] yên ku ji [[serdema bronzî]] heta [[serdema hesinî]] vedihewînen, destnîşan dikin ku herêma Soranê navenda qralîteya hûrî-ûrartûyî yê Musasir (Ardînî) pêk aniye ku wekî navenda kultê ya ‘xwedayê bahozê’ (Haldî) dihatiye zanîn. Qralê asûrî Sargon II di sala 714an {{Bz}} di dema sefera wî ya heştem de, bajarê Soranê ku ew wekî ''Sarûn'' bi nav kiriye, dagir kiriye û perestgeha agirê kurdan û xezîneya wê talan kiriye. Vekolîn û kolandinên [[arkeolojî]]k delîlên dagirkirinên mirovan ji demên dirêj ên dagirkirinan de eşkere kirine, bi delîlên zelal ên serfirziya herêmê di serdema bronzî a dereng û serdema hesinî a zû de.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.ucl.ac.uk/sargon/peoplegodsplaces/ |sernav=People, gods &amp; places |malper=www.ucl.ac.uk |roja-gihiştinê=2026-04-13 |ziman=en |roja-arşîvê=2025-06-09 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20250609023006/https://www.ucl.ac.uk/sargon/peoplegodsplaces/ |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder |paşnav=Cuneo |pêşnav=Allison |sernav=The Rowanduz Archaeological Program - Results from the 2015 field season |tarîx=2016 |url=https://core.tdar.org/document/404157/the-rowanduz-archaeological-program-results-from-the-2015-field-season |roja-gihiştinê=2026-04-13 |paşnav2=Danti |pêşnav2=Michael |paşnav3=The 81st Annual Meeting of the Society for American Archaeology }}&lt;/ref&gt;

Artêşa misilmanan a bi serokatiya Ubade îbn el-Samît di sala 642an de, piştî ku wan hêzên kurdî li deştên [[Mûsil]] û [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] dagirkirin, Soran û derûdora wê îşxal kirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam 1913-1936 |weşanger=BRILL |tarîx=1987 |rûpel=1136 |isbn=978-90-04-08265-6 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=7CP7fYghBFQC&amp;q=The+Kurds+'+first+contact+with+the+Muslim+armies+was+in+637&amp;pg=PA1136&amp;redir_esc=y#v=snippet&amp;q=The%20Kurds%20'%20first%20contact%20with%20the%20Muslim%20armies%20was%20in%20637&amp;f=false }}&lt;/ref&gt; [[Xelîfetî|Împeratoriya misilmanan]] navê 'el-Henana' didaye herêma Soran û [[Rewandiz]]ê.

Di [[Serdema Navîn|serdema navînê]] de, Soran di bin desthildariya [[mîrektiya Soran]]ê ku ji aliyê xanedana soraniyan hatiye avakirin. Ew desthildarî heta sedsala 19an dom kiriye. Serwerê wê herî navdar [[Mîr Muhemmed Paşa]] bû.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Kurdish National Movement: Its Origins and Development |paşnav=Jwaideh |pêşnav=Wadie |weşanger=Syracuse University Press |tarîx=2006-06-19 |rûpel=224 |isbn=978-0-8156-3093-7 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=FCbspX-dGPYC&amp;q=The+inevitable+result+was+the+dispersal+of+the+Assyrian+community+in+the+various+parts+of+northern+Iraqi+Kurdistan+.+Consequently+,+settlements+were+established+in+the+Dohuk+,+'+Amadiya+,+Barwari+Bala+,+Barwari+Zhayr+,+'+Aqra&amp;pg=PA224&amp;redir_esc=y }}&lt;/ref&gt;

Hikûmeta [[Partiya Bees|beesî]] ya Iraqê di dema [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] ji bo pêvajoya erebkirinê de, yekem car navê bajêr wekî ''Diyana'' û paşê jî wekî ''Qadha Siddiq'' (navçeya Sadiqê) guhartiye, lê piştî Serhildana Kurdan a sala 1991ê kurdan karibûn dîsa navê bajêr wekî ''Soran'' biguherînin.

== Avûhewa ==
Soran xwedî avhewayek [[Deryaya Navîn]] (Csa) ye ku havînên wê pir germ û hişk in, û zivistanên wê jî sar, şil û nerm in.

== Demografî ==
Piraniya Soranê kurdên [[Sunîtî|sunî]] ne. Herwiha, bajarê Soranê warê komên etnîkî û dînî yên curbecur ye, di nav wan de [[suryanî]] û [[Êzdîtî|êzîdî]] jî. Ev pirrengî dibe sedema dewlemendiya çandî ya herêmê.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.unhcr.org/where-we-work/countries/iraq |sernav=Kurdistan |malper=UNHCR |tarîx=2026-04-07 |roja-gihiştinê=2026-04-13 |ziman=en }}&lt;/ref&gt;

== Çand ==
Ji bilî Zanîngeha Soranê, gelek dibistanên seretayî û navîn li navçeyê hene ku perwedehiyê bi zimanên [[Zimanê kurdî|kurdî]], [[Zimanê erebî|erebî]] û [[Zimanê inglîzî|inglîzî]] pêşkêş dikin. Pergala perwerdehiyê li ser pêşxistina çand û zimanê kurdî disekine.

Bajarê Soranê di seranserê salê de mazûvaniya gelek festîvalên çandî ku mîrateya kurdî pîroz dike, di nav de [[Newroz|cejna Newrozê]] (sersala kurdî) û çalakiyên din ên kevneşopî yên ku adet û muzîkên herêmî pêş dixin.

== Cihên balkêş ==
Bajarê Soranê cihekê pir balkêş e. Ji ber xwezaya wê ya çiyayî, gelek cihên geştiyariyê lê hene, di nav wan de:

* Jondiyan
* [[Bêxal|Avşara Bêxal]]
* [[Avşara Geliyê Elî Beg]]
* Hasan Beg
* Mustafa Beg
* Sakran

== Çavkanî ==
{{çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

{{Nexşeya Hikumeta Herêma Kurdistanê/gerîn}}
{{Bajarên Kurdistanê}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Koord|36|39|38|N|44|33|03|E|type:city(50000)|display=title}}

[[Kategorî:Bajarên Başûrê Kurdistanê]]
[[Kategorî:Bajarên Iraqê]]
[[Kategorî:Parêzgeha Hewlêrê]]</text>
      <sha1>faa1lwyythw202zf84qfrp0y5ctqvbo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Selahedînê Eyûbî</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17582</id>
    <revision>
      <id>2003611</id>
      <parentid>1967052</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T05:15:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003611</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="191672" sha1="dpa9ifaopurzdcho730nzc6p7frgpge" xml:space="preserve">{{Agahîdank xwedî meqam
| nav                = Selahedîn
| pênasê_paşîn       = ''Padîşahê ku serkevtinê dide [[Siltanê Misrê|Siltanê Misirê]] û [[Şam (herêma dîrokî)|Sûriyeyê]]&lt;br&gt;Xizmetkarê du Mizgeftên Pîroz
| wêne               = Cristofano dell'altissimo, saladino, ante 1568 - Serie Gioviana.jpg
| mezinahiya_wêne    = 200px
| sernavê_wêne       = Potreya Selahedîn ji aliyê [[Cristofano dell'Altissimo]] di 1568an
| roja_jidayikbûnê   = {{Derdora}} 1137an
| cihê_jidayikbûnê   = [[Tikrît]], [[Mezopotamya|Mezopotamyaya Jorîn]], [[Xanedana Ebasiyan|Xîlefetê Ebasiyan]]
| roja_mirinê        = {{Roja mirinê û temen|1193|3|4|1137}} (56 salî)
| cihê_mirinê        = [[Şam]], [[Xanedana Eyûbiyan|Împeratoriya Eyûbiyan]]
| cihê_goristanê     = [[Goristana Selahedîn]], [[Mizgefta Emewî]], Şam
| netewe             = [[Kurd]]ê [[Sunîtî|sûnî]]
| hevjîn             = [[Îsmetedîn Xatûn]]
| zarok              = [[Efdal kurê Selahedîn]]&lt;br&gt;[[Ezîz Osman]]&lt;br&gt;[[Zahir Xezî]]&lt;br&gt;[[Mûazem Tûranşah kurê Selahedîn]]
| dê                 = Fatma Xatûn
| bav                = [[Necmedîn Eyûb]]
| pîşe               = Wezîrê [[Xanedana Zengiyan|Misira Zengiyan]], fermandarê artêşa zengiyan (1169-1174)&lt;br&gt;Damezrînerê [[Xanedana Eyûbiyan|Împeratoriya Eyûbiyan]], [[Siltanê Misrê|Siltanê]] Misir û [[Şam (herêma dîrokî)|Şamê]], fermandarê sereke yê artêşa eyûbî û hikûmdarê [[Çar Xelîfe|çar xelîfe]] (1174-1193)
| meqam1             = [[Siltanê Misrê|Siltanê Împeratoriya Eyûbiyan]]
| berê1              = ''Meqam hatiye damezrandin''
| paşê1              = [[Ezîz Osman]] (Misir)&lt;br&gt;[[Efdal kurê Selahedîn]] (Sûriye)
| dewr1              = Gulana 1174an - 4ê adara 1193an
| meqam2             = Waliyê Misira [[Xanedana Zengiyan|Zengî]],&lt;br&gt;[[Xanedana Ebasiyan|Wezîrê Xilafetê Ebasiyan]]&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The House of War: The Struggle between Christendom and the Caliphate |paşnav=Mayall |pêşnav=Simon |weşanger=Bloomsbury Publishing |tarîx=2024-09-12 |rûpel=92-93 |isbn=978-1-4728-6435-2 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=lgfxEAAAQBAJ&amp;pg=PT88&amp;redir_esc=y }}&lt;/ref&gt;{{Sfn|Nicolle|2011|p=11-14}}
| paşê2              = ''Meqam hatiye girtin''
| dewr2              = 26ê îlona 1171an - gulana 1174an
| meqam3             = Waliyê Misira [[Xanedana Zengiyan|Zengî]],&lt;br&gt;[[Fatimî|Wezîrê Xilafetê Fatimiyan]]&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The atlas of the Crusades |paşnav=Riley-Smith |pêşnav=Jonathan Simon Christopher |weşanger=New York : Facts on File |tarîx=1991 |rûpel=58 |isbn=978-0-8160-2186-4 |kesên-din=Internet Archive |url=http://archive.org/details/atlasofcrusadesc00jona |paşnav2=Swanston Graphics Limited }}&lt;/ref&gt;
| berê3              = [[Şêrko|Esededîn Şêrko]]
| paşê3              = ''Meqam hatiye girtin''
| dewr3              = 26ê adara 1169an - 26ê îlona 1171an
| şerên_tevlêbûyî    = {{Tree list}}
* [[Dagirkeriya xaçperestan li ser Misirê]]
**[[Şerê Babaynê]]
**[[Şerê Îskenderiye (1967)]]
**[[Şerê Damiyetayê]]
* [[Şerê Reşan]]
* [[Şerê Aylanê]]
* [[Şerê Îskenderiye (1174)|Şerê Duyem yê Îskenderiye]]
* [[Şerê Hemayê 1175]]
* [[Şerê Montgîsardê]]
* [[Şerê Şamê 1174]]
* [[Şerê Merc Eyûn]]
* [[Şerê Yakûbfort]]
* [[Şerê Ekayê (1179)]]
* [[Şerê Sarayê Belvoirê]]
* [[Şerê Fûlê]]
* [[Şerê Kerekê]]
* [[Şerê Hetînê]]
* [[Şerê Orşelîmê (1187)]]
* [[Şerê Tîrosê (1187)]]
* [[Şerê Sarayê Belvoirê yê Duyem]]
* [[Şerê Latakyayê (1188)]]
* [[Şerê Sarayê Sahyûnê]]
* [[Şerê Şûgûrê]]
* [[Şerê Sarayê Bourzeyê]]
* [[Şerê Sefedê (1188)]]
* [[Sefera xaçperestan a sêyem]]
**[[Şerê Ekayê (1189-1191)]]
**[[Şerê Arsûfê]]
**[[Şerê Ceffayê (1192)]]
}}
'''Selahedînê Eyûbî'''{{Efn|Bi [[Zimanê erebî|erebî]]: صلاح الدين يوسف بن أيوب ''Ṣalāḥ ad-Dīn Yūsuf ibn Ayyūb''; navê tamanî: '''el-Melîk el-Nesîr Ebû Mizafêr Yûsûfê Eyûbî'''}} ({{Derdora}} 1137an - 4ê adara 1193an), zêdetir wekê '''Selahedîn'''{{Efn|Bi [[Zimanê erebî|erebî]]: صلاح الدین ''Ṣalāḥ ad-Dīn''; kurdî: 'Rûmeta Baweriyê'}} tê zanin, fermandar û rêbereke siyasî yê [[kurd]] bû ku di sedsala 12an de hikum kiriye. Selahedîn Eyûbî damezrînerê [[Xanedana Eyûbiyan|xanedana eyûbiyan]] û siltana yekem ê [[Misira kevnare|Misir]] û [[Şam (herêma erdnîgarî)|Şamê]] bû. Kesayetiyek girîng a [[sefera xaçperestan a sêyem]] bû ku wî pêşengiya hewldana leşkerî ya misilmanan li dijî [[Dewletên Xaçperestan|dewletên xaçperestan]] li Şamê kiriye. Selahadîn Eyûbî di lûtkeya desthilatdariya xwe de, dewleta eyûbiyan Misir, [[Lîbya]], Şam, [[Kurdistan]], [[Iraq]], [[Hîcaz]], [[Yemen]] û [[Nûbya]]yê birêve biriye.&lt;ref name=&quot;Lev101&quot;&gt;{{harvnb|Lev|1999|p=101}}&lt;/ref&gt;

Selahadînê Eyûbî li kêleka apê xwe [[Şêrko]], fermandarekî kurd bû ku di xizmeta [[Xanedana Zengiyan|xanedana zengiyan]] de bû û Selahedîn di sala 1164an de bi fermana hikumdarê zengiyan [[Nûredîn Zengî]] diçe [[Fatimî|Misira fatimiyan]].&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Crusader States and Their Neighbours: A Military History, 1099-1187 |paşnav=Morton |pêşnav=Nicholas |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2020 |rûpel=163 |isbn=978-0-19-882454-1 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=5MnhDwAAQBAJ&amp;dq=Ayyubid+Kurdish+tribes&amp;pg=PA166&amp;redir_esc=y }}&lt;/ref&gt; Ji ber ku armanca wan a sereke ew bû ku alîkariya vegerandina Şawer wekî wezîrê xelîfê fatimî yê ciwan el-Edîd bikin, Şêrko hate vegerandina ser kar û piştre di navbera Şêrko û Şawer de şerekî desthilatdariyê dest pê kiriye.&lt;ref name=&quot;Fage583&quot;&gt;{{harvnb|Fage|1978|p=583}}&lt;/ref&gt; Di vê navberê de, Selahedîn bi saya serkevtinên xwe yên leşkerî li dijî êrîşên xaçperestan û nêzîkbûna xwe ya şexsî bi el-Edîd re, di pileya hikûmeta fatimiyan de bilind dibe. Piştî ku Şawer hate kuştin û Şêrko di sala 1169an de dimire, el-Edîd Selahedîn wekê wezîrê tayîn kiriye.&lt;ref name=&quot;Fage583&quot; /&gt; Di dema wezîfeya xwe de, Selahedîn ku misilmanekî [[Sunîtî|sunî]] bû, dest bi têkbirina saziya fatimiyan dike û piştî mirina el-Edîd a di sala 1171an de, wî xîlefetiya fatimiyan a [[Şiîtî|şiî]] yê [[Îsmaîlîtî|îsmaîlî]] ku li [[Qahîre]]yê bû hilweşand û Misirê bi xîlefeta [[Xanedana Ebasiyan|ebasiyan]] a sunî ya li [[Bexda]]yê re ji nû ve girêdaye.&lt;ref name=&quot;Fage583&quot; /&gt;

Di salên piştre de, Selahedîn li [[Filistîn (herêm)|Filistînê]] li dijî xaçperestan êrîşan kir, serkeftin li Yemenê dest pê kir û serhildanên alîgirê fatmiyan li Misirê asteng kir.{{sfn|Canard|1965|p=318}} Ne demek dirêj piştî mirina Nûredîn di sala 1174an de, Selahedîn dest bi fetihkirina herêma Şamê kir, li ser daxwaza waliyê wê bi aştiyane ket Şamê.{{sfn|Grousset|1935|pp=430–431}} Di nîvê sala 1175an de, Selahedîn bajarên [[Hema, Sûriyê|Hema]] û [[Hims]] fetih kir, û dijminatiya axayên din ên zengiyan ku hikumdarên resmî yên mîrektiyên Sûriyeyê bûn, anî holê; paşê wî di [[Şerê Hemayê 1175|şerê Hemayê]] de di sala 1175an de li dijî zengiyan serkeftî û piştre ji hêla xelîfeyê Ebasî el-Mustadî ve wekî 'Siltanê Misir û Sûriyeyê' hate îlankirin.{{sfn|Gibb|2006|p=8}} Selahedîn li bakurê Sûriyeyê û li Kurdistanê fetihkirinên din dest pê kir, ji du hewldanên kuştina wî ji hêla [[Heşhaşî|heşhasiyan]] ve filtî, berî ku di sala 1177an de vegere Misirê ku pirsgirêkên herêmî li wir çareser bike. Di sala 1182an de, Selahedîn piştî girtina [[Heleb]]ê, hemî axên Sûriyeyê bidest dixe.{{sfn|Grousset|1935|pp=458–460}}

Di bin desthildariya Selahedîn de, artêşa eyûbî di [[Şerê Hetînê|şerê diyarker ê Hetînê]] de di sala 1187an de xaçperestan têk biriye û bajarê pîroz a [[Orşelîm]]ê dibin kontrola xwe digire û serdestiya leşkerî ya misilmanan li herêma Şamê ji nû ve ava dike.{{Sfn|Edbury|1991|pp=25–26}} Her çend hebûna [[Keyaniya Orşelîmê]] ya xaçperestan heta dawiya sedsala 13an berdewam kiribe jî, têkçûna di sala 1187an de xalek werçerxê di hewldana leşkerî ya xiristiyanan de li dijî hêzên misilmanan li herêmê nîşan daye.{{Sfn|Hamilton|2000|pp=223–231}} Selahedîn di sala 1193an de li [[Şam]]ê dimire û di goristanekê de li kêleka Mizgefta Emewiyan hatiye definkirin.{{Sfn|Edbury|1991|pp=4–5}} Li gel girîngiya xwe ji bo çanda misilmanan, Selahedîn di [[çanda kurdî]], [[Gelên tirkî|tirkî]] û [[ereb]]an de jî bi awayekî berbiçav tê rêzgirtin. Ew pir caran wekî kesayetiya herî navdar û bihêz a kurd di dîrokê de hatiye binavkirin û pir caran jî wekî hikûmdarê herî bihêz a dîroka îslamê hatiye dîtin.{{Sfn|Edbury|1991|pp=26–29}}

== Jiyana berê ==
Selahedîn li [[Tikrît]]ê di [[Xanedana Ebasiyan|xanedana ebasiyan]] de ji dayik bû. Navê wî yê şexsî &quot;Yûsif&quot; an “Ûsiv” bû; &quot;Selaheddîn&quot; [[Nivîsandina navên erebî bi kurdî|''leqab'']] e, navekî rûmetê yeku tê wateya &quot;Rastiya baweriyê&quot;.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=XVIII. The Rise of Saladin, 1169-1189 |paşnav=Gibb |pêşnav=Hamilton A. R. |weşanger=University of Pennsylvania Press |tarîx=1958-12-31 |rr=563 |isbn=978-1-5128-1864-2 |url=https://doi.org/10.9783/9781512818642-028 }}&lt;/ref&gt; Malbata wî bi eslê xwe [[kurd]] bû,{{sfn|Lane-Poole|1906|p=4}}&lt;ref&gt;Dîroknasê kurd [[Îbn Xelikan]] nivîsandiye, &quot;Dîroknas li ser gotina ku bav û malbata [Selahedîn] ji [[Dvîn]] bûn li hev dikin... Ew kurd bûn û ji êla [[Rewadî (xanedan)|rewadiyan]] bûn, ku şaxek ji eşîra mezin yê [[Hezbanî (xanedan)|hezbaniyan]] ye&quot;: Minorsky (1953), r. 124.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=From Saladin to the Mongols: The Ayyubids of Damascus, 1193–1260 |paşnav=Humphreys |pêşnav=R. Stephen |weşanger=State University of New York Press |sal=1977 |rûpel=29 |isbn=0-87395-263-4 |jêgirtin= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-ensîklopedî |sernav=Saladin |ensîklopedî=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Saladin |tarîx=7 nîsan 2023 |jêgirtin=Selahedîn di malbateke navdar yê kurd jidayîkbû. }}&lt;/ref&gt; û ji gundê Ajdanakan,{{sfn|Lane-Poole|1906|p=4}} nêzîkî bajarê [[Dvîn]] li navenda Ermenistana îro bû.{{sfn|Baha ad-Din|2002|p=17}}{{sfn|Ter-Ghevondyan|1965|p=218}} Ew kurê kirêgirekî kurd, [[Necmedîn Eyûb]] bû.&lt;ref name=&quot;Morton2020&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |paşnav=Morton |pêşnav=Nicholas |url=https://books.google.com/books?id=5MnhDwAAQBAJ&amp;dq=Ayyubid+Kurdish+tribes&amp;pg=PA166 |sernav=The Crusader States and Their Neighbours: A Military History, 1099–1187 |tarîx=2020 |weşanger=Oxford University Press |isbn=978-0-19-882454-1 |rr=163 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Malbata wî ji eşîra [[Xanedana Rewadiyan|rewadiyan]] bûn ku çiqilekî ji êla [[Hezbanî (xanedan)|hezbaniyan]] bûn.{{sfn|Tabbaa|1997|p=31}}

Di serdema Selahedîn de ti zanyarek ji [[Evdilqadirê Gêlanî|Şêx Evdilqadirê Gêlanî]] bêtir bandordar nebû, û Selahedîn ji hêla wî û şagirtên wî ve bi hêz bandor û alîkariya wî hatibû kirin.&lt;ref name=&quot;Futuh-al-Ghayb&quot;&gt;{{Jêder-malper |nivîskar='Abd al-Qadir al-Jilani |tarîx=20 kanûna paşîn 2019 |edîtor=[[:ar:جمال الدين فالح الكيلاني|Jamal ad-Din Faleh al-Kilani]] |sernav=Futuh al-Ghayb (&quot;Revelations of the Unseen&quot;) |url=https://books.google.com/books?id=sVqEDwAAQBAJ&amp;pg=PA3 |ziman=ar |jêgirtin=وقد تأثر به القائد صلاح الدين الأيوبي، والشيخ معين الدين الجشتي، والشيخ شهاب الدين عمر السهروردي رحمهم الله }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Azzam&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |paşnav1=Azzam |pêşnav1=Abdul Rahman |sernav=Saladin |sal=2009 |weşanger=Pearson Longman |isbn=978-1-4058-0736-4 |rûpel=48 |url=https://books.google.com/books?id=r7gMAQAAMAAJ |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Di sala 1132an de, artêşa têkçûyî ya [[Îmadedîn Zengî]], Atabegê Mûsilê, dît ku vekişîna wan ji hêla [[Dîcle|çemê Dîcleyê]] ve li hember keleha Tikrîtê hatiye asteng kirin, ku bavê Selahedîn, Necmedîn Eyûb wekî cerdevan lê xizmet dikir. Eyûb ji bo artêşê ferîbot peyda kir û li Tikrîtê penageh da wan. Mucahîd Eyûb Bihruz, koleyek yewnanî yê berê ku ji ber xizmeta xwe ya ji bo [[Selcûqî|selcûqiyan]] wekî waliyê leşkerî yê [[Mezopotamya|bakurê Mezopotamyayê]] hatibû tayîn kirin, Eyûb şermezar kir ji ber ku Zengî penageh daye û di sala 1137an de piştî ku birayê wî [[Şêrko|Esededîn Şêrko]] hevalekî Bihruz kuşt, Eyûb ji Tikrîtê sirgûn kir. Li gorî [[Behaedînê Şedad]], Selahedîn di heman şeva ku malbata wî Tikrît terikand de ji dayik bû. Di sala 1139an de, Eyûb û malbata wî koçî [[Mûsil]]ê kirin, li wir Îmadedîn Zengî deynê xwe qebûl kir û Eyûb wek fermandarê keleha xwe ya li Baalbekê tayîn kir. Piştî mirina Zengî di sala 1146an de, kurê wî, Nûredîn, bû waliyê [[Heleb]]ê û serokê [[Xanedana Zengiyan|zengiyan]].{{sfn|Lyons|Jackson|1982|p=3}}

Selahedîn, ku li [[Şam]]ê dijiya, li gorî agahiyan ji vî bajarî hez dikir, lê agahiyên li ser zarokatiya wî ya zû kêm in.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=3}} Derbarê perwerdeyê de, Selahedîn nivîsandiye, &quot;Zarok bi awayê ku mezinên wan lê mezin bûne tên mezinkirin&quot;. Li gorî jînenîgarên wî, Anne-Marie Eddé{{Sfn|Eddé|2011|p=15}} û el-Wahranî, Selahedîn dikaribû bersiva pirsên li ser [[iqlîdes]], [[almagest]], aritmetîk û hiqûqê bide, lê ev îdealek akademîk bû. Zanîna wî ya [[Quran]]ê û &quot;zanistên olî&quot; wî bi hevdemên wî ve girêdide;{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=8}} çend çavkanî îdîa dikin ku di dema xwendina wî de, ew ji tevlîbûna leşkerî bêtir bi lêkolînên olî re eleqedar bû.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.answers.com/redirectSearch |sernav=Jînenîgariya Selahedîn Eyûbî - The Most Trusted Place for Answering Life's Questions |malper=Answers |roja-gihiştinê=2025-11-11 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Faktorek din ku dibe ku bandor li ser eleqeya wî ya bi olî re kiribe ev bû ku, di dema [[sefera xaçperestan a yekem]] de, Orşelîm ji hêla [[Xiristiyanî|xiristiyanan]] ve hate girtin.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Ji bilî [[îslam]]ê, Selahedîn şecere, biyografî û dîroka ereban, û herwiha xûnên [[Hespê kihêl ê erebî|hespên erebî]] dizanibû. Ya girîngtir, wî ''Hemasa'' [[Ebû Temam]] bi dil dizanibû.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=8}} Ew bi [[Zimanê kurdî|kurdî]] û [[Zimanê erebî|erebî]] diaxivî û bi [[Zimanê tirkî|tirkî]] û [[Zimanê farisî|farisî]] jî dizanibû.{{Sfn|Chase|1988|p=809}}{{Sfn|Şeşen|2009|p=440}}

== Kesayetî û meylên olî ==
[[Wêne:Coin of Saladin, Nisibin mint, 578 H (Obverse and reverse).jpg|thumb|300px|Diravê Selahedîn, bi taca merlon a bi [[Împeratoriya Sasanî|şêwaza sasaniyan]],&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |sernav=acsearch.info – Auction research |url=https://www.acsearch.info/search.html?term=saladin&amp;category=1-2&amp;en=1&amp;de=1&amp;fr=1&amp;it=1&amp;es=1&amp;ot=1&amp;images=1&amp;thesaurus=1&amp;order=0&amp;currency=usd&amp;company= |roja-gihiştinê=3 tebax 2024 |malper=acsearch.info }}&lt;/ref&gt; bi dîroka 578ê hicrî (1182/3ê {{Pz}}).&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |sernav=Copper alloy dirham of Saladin, Nisibin, 578 H. |url=https://numismatics.org/collection/0000.999.7979 |malper=numismatics.org |weşanger=[[American Numismatic Society]] |ziman=en }}&lt;/ref&gt;]]

Li gorî dîroknasê kurd [[Behaedînê Şedad]] (yek ji biyografên hevdem ên Selahedîn), Selahedîn misilmanekî dîndar bû—wî ji guhkirin û xwendina [[Quran]]ê hez dikir, her roj 5 caran nimêj dikir, û &quot;ji [[felsefe]]yan, ji yên ku hebûna [[xweda]] înkar dikirin, ji [[Materyalîzm|materyalîstan]] û ji yên ku li dijî [[Şerîet|Şerîeta Pîroz]] bûn, nefret dikir.&quot; Ew herwiha alîgirê [[Sofîtî|sofîzmê]] û patronê xanqeyan (hostelên sofiyan) li Misir, Sûriyê û Kurdistanê bû, ji bilî [[medrese]]yên ku hînkirinên ortodoks ên [[Sunîtî|sunî]] peyda dikirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Tragedy of the Templars: The Rise and Fall of the Crusader States |nivîskar=Michael Haag |weşanger=[[Profile Books]] |tarîx=2012 |rûpel=158 |isbn=978-1847658548 |jêgirtin=Wek alternatîfek ortodoks lê ezoterîk ji bo îsmaîlîzmê, Selahedîn teşwîqa [[Sofîtî|sofîzmê]] da û xanqe -ango wargehên sofiyan- ava kir û herwiha medrese, kolejên teolojîk ên ku guhertoya pejirandî ya baweriyê pêşve dibirin, damezrand. Di hewldana Selahedîn de ji bo şerkirin û tepeserkirina tiştê ku ew wekî bid'eta îsmaîliyan dihesiband, gelek xanqe û medrese li seranserê [[Qahîre]] û Misirê hatin avakirin. |url=https://books.google.com/books?id=hTPC09XoKs0C }}&lt;/ref&gt; Berî her tiştî ew dilsozê [[cîhad]]ê bû:&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=JU0eSxDCOmIC |sernav=Arab Historians of the Crusades |sal=1984 |rr=99–100 |weşanger=University of California Press |isbn=9780520052246 }}&lt;/ref&gt;

{{Quote|Berhemên pîroz [Quran, hedîs, û hwd.] tijî beşên ku behsa cîhadê dikin in. Selahedîn di vê yekê de ji her tiştî bêtir xebatkar û xîretkêş bû... Cîhad û êşa tê de giranî di dilê wî û tevahiya hebûna wî de di her endamekî de dikişand; ew behsa tiştekî din nedikir, tenê li ser alavên şer difikirî, tenê bi kesên ku çek hilgirtibûn re eleqedar bû, ji kesên ku behsa tiştekî din dikirin an jî çalakiyek din teşwîq dikirin re sempatîyek hindik hebû.}}

Di sala 1174an de, Selahedîn ferman da ku mîstîkekî sofiyê, Qadîd el-Qefas (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قديد القفاص), li [[Îskenderiye]] were girtin. Di sala 1191an de, wî ferman da kurê xwe ku fîlozofê sofiyê [[Şihabedînê Suhrewerdî|Yehya Suhrewerdî]], damezrînerê rêbaza [[îşraqîtî]] di [[Felsefeya îslamê|felsefeya misilmanan]] de, li [[Heleb]]ê bidarve bike. Bahaedînê Şedad ku vê bûyerê wekî beşek ji beşa xwe ya li ser dîndartiya siltan vedibêje, dibêje ku tê gotin ku Suhrewerdî &quot;Şerîetê qebûl nekiriyê û vê wekî nederbasdar îlan kiriye.&quot; Piştî şêwirmendiya bi hin [[alim]]an, Selahedîn ferman da ku Suhrewerdî were bidarvekirin. Selahedîn herwiha li dijî [[Heşhaşî|heşhaşiyan]], mezhebek tundrew a [[Şiîtî|şiî]] ya [[Îsmaîlîtî|îsmaîltî]] li [[Dîroka Îranê|Farsistan]] û Sûriyeyê, derket, û wan wekî kefîr û alîgîrên xaçperestanan didît.&lt;ref name=&quot;Christine2015&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |nivîskar=Caldwell Ames |pêşnav=Christine |url=https://books.google.com/books?id=aPgGBwAAQBAJ |sernav=Medieval Heresies |tarîx=2015 |weşanger=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-1107023369 |rûpel=171 }}&lt;/ref&gt;

Selahedîn sofiyên asyayî pêşwazî li Misirê kir û wî û şagirtên wî gelek xanqe û [[Zewiye|''zewiye'']] damezrandin û bexşandin ku dîroknasê misirî [[Meqrîzî]] navnîşek dirêj dide.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |nivîskar=[[J. Spencer Trimingham]] |sernav=The Sufi Orders in Islam |url=https://books.google.com/books?id=NhXqWLd_AMQC |tarîx=1998 |weşanger=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0198028239 |rûpel=17 }}&lt;/ref&gt; Lê hîn ne diyar e ku berjewendiyên Selahedîn di xanqeyê de bi rastî çi bûn û çima wî bi taybetî sofiyan ji derveyî Misirê dixwest. Bersivên van pirsan di celebên sofiyan de ne ku ew dixwest bikişîne. Ji bilî ku pêdivî ye ku sofiyan ji derveyî Misirê werin, xuya ye ku [[waqf]]iyeyê destnîşan kiriye ku ew ji celebek pir taybetî bin:&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |nivîskar=Nathan Hofer |sernav=The Popularisation of Sufism in Ayyubid and Mamluk Egypt, 1173–1325 |url=https://books.google.com/books?id=Pz0kDQAAQBAJ |tarîx=2015 |weşanger=[[Edinburgh University Press]] |isbn=978-0748694228 |rûpel=44 }}&lt;/ref&gt;

{{Quote|Niştecihên xanqeyê bi zanîn û ola xwe dihatin naskirin û bereketa wan dihat xwestin... Damezrîner şert danî ku xanqe ji bo sofiyan wekî komek, ji bo wan kesên ku ji derve tên û li Qahîre û [[Fustat]]ê bicîh dibin, were weqfkirin. Ger ew neyên dîtin, wê demê ew ê ji bo hiqûqnasên belengaz, çi [[şafiî]] bin, çi [[malikî]] bin, û eş'arî bin di baweriya wan de.}}

== Kariyera dêstpêke ==
[[Wêne:Palmer cup left attendants (British Museum).jpg|thumb|Leşkerên eyûbî di cil û bergên selcuqî kûmên şerpûş&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/299579571_Contadini_Anna_1998_'Poetry_on_Enamelled_Glass_The_Palmer_Cup_in_the_British_Museum'_In_Ward_R_ed_Gilded_and_Enamelled_Glass_from_the_Middle_East_London_British_Museum_Press_pp_56-60 |sernav=(PDF) Contadini, Anna (1998) 'Poetry on Enamelled Glass: The Palmer Cup in the British Museum.' In: Ward, R, (ed.), Gilded and Enamelled Glass from the Middle East. London: British Museum Press, pp. 56-60. |malper=ResearchGate |roja-gihiştinê=2025-11-11 |ziman=en }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/317006955_Text_and_Image_on_Middle_Eastern_Objects_The_Palmer_Cup_in_Context |sernav=(PDF) Text and Image on Middle Eastern Objects: The Palmer Cup in Context |malper=ResearchGate |roja-gihiştinê=2025-11-11 |ziman=en |trans-quote=Îkonografiya fîgurên wê pir dişibihe ya li ser Kûpaya Palmer, di sêwirana cilên wan de, di serpoş (şarbūş) de û di awayê ku fîgurên dimeşin de têne çêkirin, bi lingê xwe rast û yê din hinekî xwar, bi lingê xwe yê zirav ku hinekî ji erdê bilindtir e. Her çend tarîxek li ser şamdankê tune be jî, ew bi ewlehî dikare were dîroka destpêka sedsala 13an, ji ber ku ew bi eşkereyî aîdî komek karên metalî ye ku niha ji wê serdemê ve hatine damezrandin û ji herêma [[Mûsil]] an [[Botan]]ê ne. Ev hêman her weha dîroka Kûpaya Palmer a sedsala 13an a destpêka piştrast dikin û herêma jêderkê bêtir piştgirî dikin. |paşnav=Contadini |pêşnav=Anna }}&lt;/ref&gt; li ser ''kûpaya Palmerê'' (1200-1215)&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Arab Painting: Text and Image in Illustrated Arabic Manuscripts |paşnav=Contadini |pêşnav=Anna |weşanger=BRILL |tarîx=2010 |rr=11 |isbn=978-90-04-18630-9 |ziman=en |jêgirtin=Nimûneyek ji vê yekê qedeha enamelkirî ya eyûbî ye ku wekî Kûpaya Palmer tê zanin. |url=https://books.google.at/books?id=HA55sqqsaoQC&amp;pg=PA11&amp;redir_esc=y }}&lt;/ref&gt;]]
=== Seferên dêstpêke ===
Kariyera leşkerî ya Selahedîn di bin çavdêriya apê wî [[Şêrko]] de dest pê kir, ku fermandarekî leşkerî yê navdar di bin [[Nûredîn Zengî|Nûredîn]] de bû, mîrê [[Xanedana Zengiyan|zengiyan]] yê Şam û Helebê û mamosteyê herî bi bandor ê Selahedîn bû. Di sala 1163an de, wezîrê xelîfeyê fatimî el-Edîd, Şawer, ji aliyê hevrîkê xwe [[Dirxem]], ku endamekî eşîra bihêz a Benû Ruzzaîk bû, ji Misirê hatibû derxistin. Wî ji Nûredîn piştgiriya leşkerî xwest, ku wî jî guh da daxwaza wî û di sala 1164an de Şêrko şand da ku di sefera wî ya li dijî Dirxem de alîkariya Şawer bike. Selahedîn, di 26 saliya xwe de, bi wan re çû.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=6-7}} Piştî ku Şawer bi serkeftî wekî wezîrê vegeriya, wî daxwaz kir ku Şêrko artêşa xwe ji Misirê bi berdêla 30,000 dînarên zêr vekişîne, lê wî qebûl nekir, israr kir ku ew îradeya Nûredîn e ku ew bimîne. Rola Selahedîn di vê seferê de biçûk bû, û tê zanin ku Şêrko ferman dabû wî ku berî dorpêçkirina Bilbeysê ji aliyê hêzeke hevbeş a xaçperestan û leşkerên Şawer ve, embaran ji Bilbeysê berhev bike.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=9}}

Piştî talankirina Bilbeysê, hêza xaçperest-misirî û artêşa Şêrko dê beşdarî şerê Babeynê li ser sinorê çolê yê [[Nîl]]ê, li rojavayê [[Gîza]]yê, bibin. Selahedîn roleke sereke lîst, fermandariya baskê rastê yê artêşa zengiyan dikir, di heman demê de hêzeke kurdan fermandariya çepê dikir, û Şêrko li navendê bi cih bû. Lêbelê, çavkaniyên misilman ên wê demê, Selahedîn xistin &quot;çenteyê navendê&quot; û ferman dan ku bi vekişîneke sexte dijmin bixin nav xefikê. Hêza xaçperestan di destpêkê de li dijî leşkerên Şêrko serkeftinek bi dest xist, lê erd ji bo hespên wan pir dijwar û qûmî bû, û fermandar Hugo Grenier dema ku êrîşî yekîneya Selahedîn dikir hate girtin. Piştî şerên belavbûyî li geliyên piçûk li başûrê pozîsyona sereke, hêza navendî ya zengiyan vegeriya êrîşê; Selahedîn ji paş ve tevlî bû.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=14}}

Şer bi serkeftina zengiyan bi dawî bû, û li gorî dîroknasê kurd [[Elî îbn Elesîr]], Selahedîn bi alîkariya Şêrko di yek ji &quot;serkeftinên herî berbiçav ên di dîroka tomarkirî de&quot; tê hesibandin, her çend bêtir zilamên Şêrko hatin kuştin û şer ji hêla piraniya çavkaniyan ve wekî serkeftinek tevahî nayê hesibandin. Selahedîn û Şêrko ber bi [[Îskenderiye]] ve çûn ku li wir hatin pêşwazîkirin, pere û çek dan wan û bingehek peyda kirin.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=15}} Piştî ku hêzek xaçperest-misirî ya bilindtir hewl da ku bajêr dorpêç bike, Şêrko artêşa xwe parçe kir. Ew û piraniya hêza xwe ji Îskenderiye vekişiyan, di heman demê de Selahedîn bi erkê parastina bajêr ma, ku li wir ew dorpêçkirî bû.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=16}}

=== Wezîfedarî li Misirê ===
[[Wêne:Saladin in Egypt Conquest.png|thumb|Pêvçûnên Selahedîn li Misirê]]
Şêrko ji bo Misirê bi Şawer û [[Amalrîk I|Amalrîkê I]] re di têkoşîneke desthilatdariyê de bû ku Şawer alîkarî ji Amalrîk xwest. Li gorî agahiyan, di sala 1169an de, Şawer ji aliyê Selahedîn ve hatiye kuştin û Şêrko di dawiya wê salê de mir.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=25}} Piştî mirina wî, hejmarek namzet ji bo rola wezîrê el-Edîd hatin nirxandin ku piraniya wan kurd bûn. Hevgirtina wan a etnîkî bandor li ser çalakiyên malbata eyûbî di kariyera wan a siyasî de kir. Selahedîn û hevkarên wî yên nêzîk ji bandora tirkan razî nebûn. Carekê [[Îsayê Hekarî]], cîgirê kurd ê Selahedîn, ji namzetekî ji bo wezîrê, mîrê kurd Qutb ad-Dîn el-[[Xanedana Hecbaniyan|Hecbanî]], xwest ku bi argumana ku &quot;hem tu û hem jî Selahedîn kurd in û hûn ê nehêlin desthilatdarî bikeve destê tirkan&quot; vekişe.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Life and Legend of the Sultan Saladin |paşnav=Phillips |pêşnav=Jonathan |weşanger=Yale University Press |tarîx=2019 |rr=58 |isbn=978-0-300-24706-0 |cih=New Haven, CT }}&lt;/ref&gt; Nûredîn cîgirê Şêrko hilbijart, lê el-Edîd Selahedîn tayîn kir ku şûna Şawer bigire wek wezîrê.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=28}}

[[Wêne:Experimental crossbow mounted inside a shield, in the Tabṣira by Murḍi Ibn cĀlī Ibn Murḍi al-Ṭarsūsī written for Saladin, late Fāṭimid or early Ayyūbid Egypt, c.1170 CE (Ms. Hunt.264, f.117, Bodleian Library, Oxford, UK).jpg|thumb|Kevaneke ceribandinî ya ku di hundirê mertalekê de hatiye siwarkirin, di ''Tebşîra'' Murdî îbn Calî îbn Murdî el-Tarsûsî de ku ji bo Selahedîn, dawiya fatimiyan an destpêka eyûbiyan li Misirê, dora sala 1170 {{Pz}} hatiye nivîsandin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=FROM AGHT’AMAR TO ‘AYN DĪWĀR: |paşnav=Nicolle |pêşnav=David |weşanger=Peeters Publishers |tarîx=2019-02-06 |rr=81–132 |url=https://doi.org/10.2307/j.ctv1q26z2m.10 }}&lt;/ref&gt;]]

Sedema hilbijartina Selahedîn ku misilmanekî sunî bû, ji aliyê xelîfê şiî el-Edîd ve diguhere. Elî îbn Elesîr îdîa dike ku xelîfe piştî ku şêwirmendên wî jê re gotine ku &quot;kesek ji Selahedîn qelstir an ciwantir tune ye&quot; û &quot;yek ji mîran [fermandaran] guh nedaye wî û xizmeta wî nekiriye&quot;, ew hilbijartiye. Lêbelê, li gorî vê guhertoyê, piştî hin danûstandinan, di dawiyê de piraniya mîran ew qebûl kiriye. Şêwirmendên El-Edîd jî guman dikirin ku Selahedîn ji bo parçekirina zengiyan li Sûriyeyê pêş dixin. El-Wehranî nivîsandiye ku Selahedîn ji ber navûdengê malbata wî di &quot;comerdî û jêhatîbûna wan a leşkerî&quot; de hatiye hilbijartin. [[Îmad ed-Dîn el-Îsfahanî|Îmad ed-Dîn]] nivîsandiye ku piştî heyama şîna kurt a ji bo Şêrko ku di dema wê de &quot;raman ji hev cuda bûn&quot;, mîrên zengî biryar dane ku Selahedîn bidin û xelîfe neçar kirine ku &quot;wî wekî wezîr veberhêne&quot;. Her çend meqam ji ber serokên misilan ên hevrik tevlihev bûn jî, piraniya fermandarên Sûriyeyê piştgirîya Selahedîn kirin ji ber rola wî di sefera Misirê de, ku tê de wî qeydek jêhatîbûnên leşkerî bi dest xist.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=28-29}}

Li gorî çavkaniyên erebî yên wê demê, Selahedîn di 26ê adarê de wek wezîrê karên derve hat tayînkirin û &quot;ji vexwarina şerabê poşman bû û ji bêserûberiyê vegeriya û cilên olî li xwe kir&quot;.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=32}} Ji ber ku di kariyera xwe de ji her demê bêtir hêz û serxwebûn bi dest xistibû, ew hîn jî bi mijara dilsoziya dawîn a di navbera el-Edîd û Nûredîn de rû bi rû mabû. Di dawiya salê de, komek leşker û mîrên misirî hewl dan ku Selahedîn bikujin, lê ji ber ku bi saya serokê îstîxbarata wî Elî îbn Sefyan niyeta wan dizanibûn, wî komplogerê sereke, Nacî, Mu'temîn el-Xîlefe - kontrolkerê sivîl ê Qesra Fatimiyan - girt û kuşt. Roja din, 50.000 leşkerên kole ên afrîkî ji alayên artêşa fatimiyan ên li dijî desthilatdariya Selahedîn, digel mîr û xelkên asayî yên Misirê, serhildanek li dar xistin. Heta 23ê tebaxê, Selahedîn serhildan bi biryardarî tepeser kir û careke din neçar ma ku bi dijwariyek leşkerî ji Qahîreyê re rû bi rû bimîne.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=34-36}}

Ber bi dawiya sala 1169an ve, Selahedîn bi piştgiriya Nûredîn, hêzek mezin a xaçperest û [[Împeratoriya Bîzansê|bîzansî]] li nêzîkî [[Dimyat]]ê têk bir. Piştre, di bihara 1170an de, Nûredîn bavê Selahedîn şand Misirê li gorî daxwaza Selahedîn û herwiha bi teşwîqkirina xelîfeyê [[Xanedana Ebasiyan|ebasî]] yê li Bexdayê [[Mustencîd]] ku armanc dikir zextê li Selahedîn bike da ku xelîfeyê hevrikê xwe, el-Ad, ji desthilatê rake.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=38}} Selahedîn bi xwe jî li Misirê destê xwe xurt dikir û piştgiriya xwe li wir berfireh dikir. Wî dest bi dayîna meqamên bilind li herêmê ji endamên malbata xwe re kir; wî ferman da ku zanîngehek ji bo şaxa [[malikî]] ya îslama [[sunîtî]] li bajêr, û herwiha yek ji bo mezheba [[şafiî]] ku ew li [[Fûstat]]ê girêdayî bû, were avakirin.{{Sfn|Lyon &amp; Jackson|1982|p=41}}

Piştî ku xwe li Misirê bicîh kir, Selahedîn li dijî xaçperestan seferek da destpêkirin û di sala 1170an de [[Deyrê Balah]] dorpêç kir.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=43}} Amalrîk garnîzonên xwe yên templar ji [[Şirîta Xezeyê|Xezeyê]] vekişand da ku di parastina Deyrê Balah de alîkariya wî bike, lê Selahedîn ji hêza wan reviya û di sala 1187an de Xezeyê girt. Di sala 1191an de Selahedîn kelehên li Xezeyê yên ku ji hêla qiral [[Baldwin III]] ve ji bo Şovalyeyên Templar hatibûn çêkirin, wêran kirin.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=43}} Ne diyar e kengî, lê di heman salê de, wî êrîşî keleha xaçperestan a [[Eilat]]ê kir, ku li ser giravek li serê [[kendava Eqebeyê]] hatibû avakirin û girt. Ew ji bo derbasbûna hêzên deryayî yên misilmanan gef nexwar lê dikaribû komên piçûktir ên keştiyên misilmanan aciz bike û Selahedîn biryar da ku wê ji rêya xwe paqij bike.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=43}}

== Desthildariya wî (1171-1193) ==

=== Siltanê Misirê ===
Li gorî Îmad Ed-Dîn, Nûredîn di hezîrana 1171an de ji Selahedîn re nameyek nivîsandiye û jê re gotiye ku xelîfetiya ebasiyan li Misirê ji nû ve ava bike, ku Selahedîn du meh şûnda piştî teşwîqkirina zêde ji hêla Necmedîn Xebûşanî, ''feqîyê''şafî ku bi tundî li dijî desthilatdariya şiî li welêt bû, ev yek hevrêz kir.{{Sfn|Brett|2017|pp=228–29}}{{Sfn|Halm|2014}}{{sfn|Köhler|2013|p=44}} Bi vî awayî çend mîrên Misirê hatin kuştin, lê ji El-Edîd re hate gotin ku ew ji ber serhildana li dijî wî hatine kuştin.{{Sfn|Runciman|1951|p=229}} Li gorî gotinekê, ew paşê nexweş ket an jî jehrî bû.{{sfn|Köhler|2013|p=45}} Dema ku nexweş bû, wî ji Selahedîn xwest ku serdana wî bike da ku jê bixwaze ku ew lênêrîna zarokên xwe yên piçûk bike, lê Selahedîn qebûl nekir, ji ber ku ji xiyanetê li dijî ebasiyan ditirsiya û tê gotin ku piştî ku fêm kir ku El-Edîd çi dixwest, ji kiryara xwe poşman bûye.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=45}} Ew di 13ê îlonê de mir, û pênc roj şûnda, xutbeya ebasiyan li Qahîre û Fustatê hate ragihandi ku Mustadî wekî xelîfe hate ragihandin.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=46-47}}

Di 25ê îlonê de, Selahedîn ji Qahîreyê derket da ku bi Nûredîn re, ku dê ji Sûriyeyê êrîş bike, beşdarî êrîşeke hevbeş a li ser [[Keleha Kerakê|Kerak]] û Montrealê, kelehên çolê yên [[keyaniya Orşelîmê]] bibe. Lêbelê, berî ku bigihîje Montrealê, Selahedîn vegeriya Qahîreyê ji ber ku rapor wergirtin ku di nebûna wî de serokên xaçperestan piştgiriya xwe ya ji bo xayînên li hundirê Misirê zêde kirine da ku ji hundir ve êrîşî Selahedîn bikin û hêza wî kêm bikin, nemaze fatimiyan ku dest bi komployê kirin da ku rûmeta xwe ya berê vegerînin. Ji ber vê yekê, Nûredîn bi tena serê xwe çû.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Shahri |pêşnav=Waseem |paşnav2=Tahir |pêşnav2=Inayatullah |tarîx=2011-12-15 |sernav=Effect of cycloheximide on postharvest performance of cut spikes of  Consolida ajacis  cv. Violet Blue |url=https://doi.org/10.37855/jah.2011.v13i02.30 |kovar=Journal of Applied Horticulture |cild=13 |hejmar=02 |rr=128-134 |doi=10.37855/jah.2011.v13i02.30 |issn=0972-1045 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Abu-Lughod&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Before European Hegemony: The World System A.D. 1250–1350 |paşnav=Abu-Lughod |pêşnav=Janet L. |lînka-nivîskar=Janet Abu-Lughod |weşanger=Oxford University Press |sal=1991 |rr=[https://archive.org/details/beforeeuropeanhe00abul_1/page/243 243–244] |isbn=978-0-19-506774-3 |cih=New York |beş=The Mideast Heartland |url=https://archive.org/details/beforeeuropeanhe00abul_1/page/243 |sala-orîjînal=1989 |urlya-beşê=https://books.google.com/books?id=rYlgGU2SLiQC&amp;pg=PA244 }}&lt;/ref&gt;

Di havîna sala 1173an de, artêşeke ji Nûbiyayê û komek leşkerên fatimî yên [[ermenî]] yên berê li ser sinorê Misirê hatin ragihandin ku ji bo dorpêçkirina [[Eswan]]ê amadekariyan dikin. Mîrê bajêr ji Selahedîn alîkarî xwestibû û di bin serokatiya [[Tûran Şah]], birayê Selahedîn, de hêzên ewlehiyê wergirtibûn. Di encamê de, leşkerên nûbiyayî têk çûn; lê di sala 1173an de vegeriyan û dîsa têk çûn. Vê carê, hêzên misirî ji Eswanê pêşve çûn û bajarokê Qesr Îbrîm yê li herêma Nûbiyayê girtin. Selahedîn diyariyek ji Nûredîn re şand ku heval û mamosteyê wî bû û 60,000 dînar, &quot;kelûpelên çêkirî yên ecêb&quot;, hin gewher û fîlek. Dema ku van kelûpelan dibir Şamê, Selahedîn fersend dît ku gundewarên xaçperestan wêran bike. Wî êrîşek li dijî kelehên çolê nekir lê hewl da ku erebên bedewî yê misilman ku li ser axa xaçperestan dijiyan ji holê rake da ku frankan ji rêberan bêpar bike.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=60-62}}

Di 31ê tîrmeha 1173an de, bavê Selahedîn, Eyûb, di qezayek siwarbûnê de birîndar bû, ku di dawiyê de bû sedema mirina wî di 9ê tebaxê de.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=64}} Di sala 1174an de, Selahedîn Tûran Şah şand ku [[Yemen]]ê dagir bike da ku ew û bendera wê [[Aden]]ê bide deverên [[Xanedana Eyûbiyan|xanedana eyûbiyan]].

=== Dagirkirina Sûriyeyê ===
[[Wêne:Ayyubid expansion 1174-1193.png|thumb|400px|Herêmên dagirkerî yê [[Xanedana Eyûbiyan|eyûbiyan]], tevîhev kampanyayên Selahedîn, [[Şerefedîn Qerenqûş]] û [[Tûran Şah]] (birayê mezin yê Selahedîn).&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The atlas of the Crusades |paşnav=Riley-Smith |pêşnav=Jonathan Simon Christopher |weşanger=New York : Facts on File |tarîx=1991 |rr=58 |isbn=978-0-8160-2186-4 |kesên-din=Internet Archive |url=http://archive.org/details/atlasofcrusadesc00jona |paşnav2=Swanston Graphics Limited }}&lt;/ref&gt;]]
==== Dagirkirina Şamê ====
Di destpêka havîna 1174an de, Nûredîn artêşek kom dikir û gazî [[Mûsil]], [[Amed]] û [[Cizîr]]ê dikir, wekî amadekariyek eşkere ji bo êrîşek li dijî Misira Selahedîn. Piştî eşkerekirina van amadekariyan, eyûbiyan civînek li dar xistin da ku li ser gefên îhtîmalî nîqaş bikin û Selahedîn leşkerên xwe li derveyî Qahîreyê kom kir. Di 15ê gulanê de, Nûredîn piştî ku nexweş bû û mir, desthilatdariya wî radestî kurê wî yê yanzdeh salî, [[Selîh Îsmaîl Melîk]] kir. Mirina wî ji bo Selahedîn serxwebûna siyasî hişt û di nameyek ji bo Selîh Îsmaîl de soz da ku &quot;wek şûr tevbigere&quot; li dijî dijminên xwe û behsa mirina bavê xwe wekî &quot;lerzîna erdhejê&quot; kir.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=73-74}}

Piştî mirina Nûredîn, Selahedîn bi biryareke dijwar re rû bi rû ma; ew dikaribû artêşa xwe ji Misirê li dijî xaçperestan bigerîne an jî li bendê bimîne heta ku ji hêla Selîh Îsmaîl ve li Sûriyeyê were vexwendin da ku alîkariya wî bike û ji wir şerekî bide destpêkirin. Herwiha ew dikaribû Sûriyeyê berî ku bikeve destê hevrikekî, îlhaq bike, lê ew ditirsiya ku êrîşkirina li ser axa ku berê ya efendiyê wî bû - ku di prensîbên misilmanan de ku ew bawer dikir qedexe ye - wî wekî durû nîşan bide, bi vî rengî wî ji bo serokatiya şerê li dijî xaçperestan ne guncaw bike. Selahedîn dît ku ji bo bidestxistina Sûriyeyê, ew an hewceyê vexwendinek ji Selîh an jî hişyarkirina wî ye ku anarşiya potansiyel dikare ji xaçperestan bibe sedema xetereyê.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=74-75}}

Dema ku Selîh di meha tebaxê de ji bo [[Heleb]]ê hate veguhastin, Gumuştigîn, mîrê bajêr û fermandarekî berê yê Nûredîn, wesayeta wî girt ser xwe. Mîr amade bû ku hemû hevrikên xwe yên li Sûriyê û Kurdistanê, dest pê bi Şamê bike û ji text rake. Di vê rewşa awarte de, mîrê Şamê ji bo alîkariya li dijî Helebê serî li [[Seyfedîn Gazî II|Seyfedînê]] Mûsilê (pismamê Gumuştigîn) da, lê wî red kir, û Sûrî neçar kirin ku alîkariya Selahedîn bixwazin ku wî jî guh da.{{Sfn|Lane-Poole|1906|p=136}} Selahedîn bi 700 siwarên bijartî li çolê siwar bû, ji Kerakê derbas bû û dû re gihîşt [[Bosra]]yê. Li gorî vegotina wî bi xwe, &quot;mîr, leşker û bedewî tevlî wî bûn - hestên dilê wan li ser rûyên wan dihatin dîtin.&quot;{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=81}} Di 23ê mijdara de, ew di nav pesindana giştî de gihîşt Şamê û li wir li mala kevin a bavê xwe bêhna xwe veda, heta ku deriyên [[Keleha Şamê]], ku fermandarê wê Reyhan di destpêkê de red kir ku teslîm bibe,{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=136}} çar roj şûnda, piştî dorpêçkirinek kurt ji hêla birayê wî [[Tûxtekîn Eyûbî]] ve, ji Selahedîn re hatin vekirin.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=83}} Ew xwe li kelehê bi cih kir û rêz û silavên niştecihan wergirt.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=61}}

==== Serkeftinên din li Sûriyeyê ====
[[Wêne:Saladin the Victorious.jpg|thumb|Wêneyekî sedsala 19an ê Selahedînê serkeftî, ji aliyê [[Gustave Doré]] ve.]]
Selahedîn birayê xwe [[Tûxtekîn Eyûbî]] wek waliyê [[Şam]]ê hişt û bajarên din ên ku berê yên [[Nûredîn Zengî|Nûredîn]] bûn lê niha bi pratîkî serbixwe bûn, kêm kirin.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=13}} Artêşa wî bi rehetî [[Hema, Sûriye|Hemayê]] fetih kir, lê ji ber hêza keleha wê ji êrîşa li ser [[Hims]]ê dûr ket.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=13}} Selahedîn ber bi bakur ve ber bi [[Heleb]]ê ve çû û di 30ê kanûnê de piştî ku Gumuştigîn red kir ku textê xwe berde, ew dorpêç kir.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=137}} Es-Selîh ji tirsa girtina ji aliyê Selahedîn ve, ji qesra xwe derket û ji niştecihan xwest ku wî û bajêr radestî hêza dagirker nekin.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=137}} Yek ji dîroknasên Selahedîn îdia kir ku &quot;gel ket bin bandora wî&quot;.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=87}}

Gumuştigîn ji [[Reşîdê Sînan]], serokê ''da'iyê'' [[Heşhaşî]] Sûriyeyê ku ji dema ku wî şûna [[Fatimî|fatimiyên Misirê]] girtibû, bi Selahedîn re di nav nakokiyan de bûn, xwest ku Selahedîn di kampa wî de bikuje.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=138}} Di 11ê gulana 1175an de, komek ji sêzdeh heşhaşiyan bi hêsanî ketin kampa Selahedîn, lê berî ku êrîşa xwe pêk bînin, ji hêla Nesîhê Xumartekîn li Ebû Qubeysê ve hatin tespîtkirin.&lt;ref name=&quot;Lev22&quot;&gt;{{harvnb|Lev|1999|p=22}}&lt;/ref&gt; Yek ji wan ji hêla yek ji fermandarên Selahedîn ve hate kuştin û yên din jî dema ku hewl didan birevin hatin kuştin.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=87}}{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=139}}{{Sfn|Nicolle|2011|p=20}} Ji bo ku pêşveçûna Selahedîn asteng bike, [[Raymond III.|Raymondê Trablûsê]] hêzên xwe li nêzî çemê [[Kebîr]]ê kom kir ku ew li wir ji bo êrîşek li ser axa misilmanan bi cih bûn.{{Sfn|Nicolle|2011|p=20}} Selahedîn paşê ber bi Himsê ve çû, lê piştî ku jê re hate gotin ku hêzek alîkariyê ji hêla Seyfedîn ve ji bajêr re tê şandin, paşve vekişiya.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=88-89}}{{Sfn|Eddé|2011|p=392}}&lt;ref name=&quot;Lev100-101&quot;&gt;{{harvnb|Lev|1999|pp=100–101}}&lt;/ref&gt;

Di vê navberê de hevrikên Selahedîn li Sûriye û Cizîrê şerekî propagandayê li dijî wî dan destpêkirin, îdia kirin ku wî &quot;rewşa xwe [xizmetkarê Nûredîn] ji bîr kiriye&quot; û bi dorpêçkirina kurê xwe, &quot;li dijî [[Xweda|xwedê]] xwe serî hildaye&quot; û ti spasdarî ji bo efendiyê xwe yê kevin nîşan nedaye.&lt;ref name=&quot;Lev1012&quot;&gt;{{harvnb|Lev|1999|p=101}}&lt;/ref&gt; Selahedîn armanc kir ku bi dawîanîna dorpêçê li dijî vê propagandayê derkeve û îdia kir ku ew îslamê ji xaçperestan diparêze; artêşa wî vegeriya Hemayê da ku li wir bi hêzek xaçperestan re şer bike.&lt;ref name=&quot;Lev1012&quot; /&gt; Xaçperest berê xwe dan wir û Selahedîn ev yek wekî &quot;serkeftinek ku deriyên dilê mirovan vedike&quot; îlan kir.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=88-89}} Di demek kurt de piştî vê yekê, Selahedîn di adara 1175an de ketê Himsê û keleha wê girt, piştî berxwedana serhişk a parêzvanên wê.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=140}}&lt;ref name=&quot;Smail35-36&quot;&gt;{{harvnb|Smail|1995|pp=35–36}}&lt;/ref&gt;

Serkeftinên Selahedîn ji bi Seyfedîn tirs kişand. Wekî mîrê [[Xanedana Zengiyan|zengiyan]], tevî Gumuştigîn, wî Sûriye û [[Bakurê Kurdistanê]] wekî milkê malbata xwe didît û dema ku Selahedîn hewl da ku milkên xanedaniya xwe desteser bike, ew hêrs bû.&lt;ref name=&quot;LyonsJackson221&quot;&gt;{{harvnb|Lyons|Jackson|1982|p=221}}&lt;/ref&gt; Seyfedîn artêşek mezin kom kir û şand Helebê ku parêzvanên wê bi bêsebrî li benda wan bûn.&lt;ref name=&quot;Minorsky1953&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Studies in Caucasian History: I. New Light on the Shaddadids of Ganja II. The Shaddadids of Ani III. Prehistory of Saladin |paşnav=Minorsky |pêşnav=V. |weşanger=CUP Archive |tarîx=1953 |rr=147 |isbn=978-0-521-05735-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=Pzg8AAAAIAAJ&amp;q=prehistory+of+Saladin }}&lt;/ref&gt; Hêzên hevbeş ên [[Mûsil]] û Helebê li Hemayê li dijî Selahedîn meşiyan.&lt;ref name=&quot;Minorsky1953&quot; /&gt; Selahedîn ku ji ber ku jimara wî pir kêmtir bû, di destpêkê de hewl da ku bi berdana hemî fetihên bakurê herêma Şamê bi zengiyan re li hev bike, lê wan red kir, israr kirin ku ew vegere Misirê.&lt;ref name=&quot;Minorsky1953&quot; /&gt; Dema ku dît ku pevçûn neçar e, Selahedîn ji bo şer amade bû, li [[Şerê Hemayê 1175|qiloçên Hemayê]], li girên li kêleka [[çemê Asî]], pozîsyonek serdest girt.&lt;ref name=&quot;Minorsky1953&quot; /&gt; Di 13ê nîsana 1175an de leşkerên zengiyan ji bo êrîşkirina hêzên wî meşiyan, lê di demek kurt de xwe ji hêla leşkerên eyûbî yên Selahedîn ve dorpêç kirin, ku wan ew perçiqandin.&lt;ref name=&quot;Minorsky1953&quot; /&gt; Şer bi serkeftineke diyarker ji bo Selahedîn bi dawî bû ku reviyayên zengî heta deriyên Helebê şopandin û şêwirmendên es-Selîh neçar kirin ku kontrola Selahedîn li ser parêzgehên Şam, Hims û Hemayê, û herwiha hejmarek bajarokên li derveyî Helebê wekî [[Meeret Numan]], qebûl bikin.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=141}}

[[Wêne:Battle of Saladin - Syria.jpg|thumb|400px|Selahedîn û artêşa xwe li ber dêrên Himsê]]

Piştî serkeftina xwe ya li dijî zengiyan, Selahedîn xwe wek padîşah îlan kir û navê es-Selîh di nimêjên înê û pereyên misilmanan de tepeser kir. Ji wê demê û pê ve wî ferman da ku li hemû mizgeftên Sûriye û Misirê wek padîşahê serwer nimêj bê kirin û li şantiyeya [[Qahîre]]yê pereyên zêrîn ên bi sernavê wî yê fermî - ''el-Melîk an-Nesîr Yûsûf Eyûb'', ''ala'' ''xaya'' &quot;padîşahê bi hêz ji bo alîkariyê, Yûsûf kurê Eyûb; bila al bilind be&quot; derxistin. Xelîfeyê ebasî li [[Bexda]]yê bi dilxwazî ​​​​desthilatdariya Selahedîn pêşwazî kir û ew wekî &quot;Siltanê Misir û Sûriyeyê&quot; îlan kir. Şerê Hamayê dawî li pêşbirka desthilatdariyê ya di navbera eyûbî û zengiyan de neanî û rûbirûbûna dawî di bihara 1176an de çêbû. Selahedîn hêzên mezin ji Misirê kom kiribûn dema ku Seyfedîn leşkeran di navbera mîrektiyên piçûk yê kurdan ên [[Amed]] û [[Cizîr]]ê de kom dikir.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=141-143}} Dema ku Selahedîn ji çemê Asî derbas bû û ji Hemayê derket, roj tarî bû. Wî ev yek wek nîşanek dît, lê wî meşa xwe ber bi bakur ve domand. Ew gihîşta gundê [[Girê Siltan]], ku bi qasî 25 km dûrî [[Heleb]]ê ye, li wir hêzên wî rastî artêşa Seyfedîn hatin.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=144}}

Ew ber bi Helebê ve berdewam kir ku deriyên xwe hîn jî ji wî re girtî bûn, û li ber bajêr rawestiya. Di rê de artêşa wî gundê Buzê girt û dû re [[Minbic]] girt.&lt;ref name=&quot;Lane-Poole1906p223&quot;&gt;{{harvnb|Lane-Poole|1906|p=223}}&lt;/ref&gt; Ji wir, ew ber bi rojava ve çûn da ku di 15ê gulanê de keleha [[Ezaz]]ê dorpêç bikin.&lt;ref name=&quot;Lane-Poole1906p223&quot; /&gt; Çend roj şûnda dema ku Selahedîn di yek ji konên kaptanê xwe de bêhna xwe vedida, sûîqestkarek ber bi wî ve çû û bi kêrekê li serê wî da.&lt;ref name=&quot;Lane-Poole1906p239-240&quot;&gt;{{harvnb|Lane-Poole|1906|pp=239–240}}&lt;/ref&gt; Qapaxa zirxê serê wî nehat qulkirin û ew karî destê sûîqestkar bigire - xencer tenê gambesonê wî dibire - û êrîşkar di demek kurt de hat kuştin.&lt;ref name=&quot;Lane-Poole1906p239-240&quot; /&gt; Selahedîn ji hewldana kuştina xwe, ku wî Gumuştugin û sûîqestkaran bi komployê tawanbar kir, aciz bû û ji ber vê yekê hewldanên xwe di dorpêçê de zêde kir.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=144-146}}

Fermandarê ereban Ezîz di 21ê hezîranê de teslîm bû û Selahedîn hêzên xwe bi lez û bez ber bi Helebê ve şandin da ku Gumuştigîn ceza bike. Êrîşên wî dîsa rastî berxwedanê hatin, lê wî karî ne tenê agirbestekê, lê belê tifaqeke hevbeş bi Helebê re misoger bike, ku tê de destûr hat dayîn ku Gumuştigîn û es-Selîh kontrola xwe ya li ser bajêr bidomînin û di berdêla wê de, wan Selahedîn wekî serwerê hemû axa ku wî fetih kiriye nas kirin. Mîrên kurd yê [[Mêrdîn (bajar)|Mêrdînê]] û [[Heskîf]]ê, hevalbendên misilman ên Helebê, jî Selahedîn wekî padîşahê Sûriyeyê nas kirin. Dema ku peyman hate îmzekirin, xwişka biçûk a es-Selîh hat ba Selahedîn û daxwaza vegerandina keleha Ezazê kir; wî guh da wê û bi gelek diyariyan ew ber bi deriyên Helebê ve bir.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=144-146}}

=== Kampanyayên wî li dijî heşhaşiyan ===
[[Wêne:Masyaf - Gesamtansicht.jpg|thumb|Selahedîn di tebaxa 1176an de di bin şert û mercên ne diyar de dorpêçkirina keleha [[Îsmaîlîtî|îsmaîlî]] ([[Heşhaşî]]) a [[Mesyaf]]ê ku ji hêla [[Reşîdînê Sînan]] ve dihat fermandarkirin, bi dawî kir.]]

Selahedîn êdî bi hevrikên xwe yê [[Xanedana Zengiyan|zengî]] û [[keyaniya Orşelîmê]] re li ser agirbestê razî bû (ya paşîn di havîna 1175an de qewimî), lê rastî gefên mezheba [[Îsmaîlîtî|îsmaîlî]] ya bi navê [[heşhaşî]], ku [[Reşîde Sînan]] pêşengiya wê dikir, hatin. Ew li [[çiyayê Elewiyan]] bicîh bûn û neh kelehên wan fermandar bûn ku hemî li ser bilindahiyên mezin hatibûn avakirin. Gava ku wî piraniya leşkerên xwe şanda Misirê, Selahedîn di tebaxa 1176an de artêşa xwe ber bi rêzeçiyayên Elewiyan ve bir. Piştî ku gund wêran kir, lê di tu kelehekê de nekarî fetih bike, di heman mehê de paşve vekişiya. Piraniya dîroknasên misilman îdîa dikin ku apê Selahedîn, waliyê Hemayê, di navbera wî û Sînan de navbeynkariya peymanek aştiyê kir.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=148}}{{Sfn|Willey|2001|p=47}}{{sfn|Lewis|1969|p=123}}

Selahedîn ji bo parêzvanên xwe çirayên girêdanê peyda kirin û tebeşîr û xweliyan li dora konê xwe yê li derveyî [[Mesyaf]]ê - ku ew dorpêç kiribû - belav kir da ku şopa sûîqestan tesbît bike.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=149-150}} Li gorî vê guhertoyê, şevekê parêzvanên Selahedîn dîtin ku şewqek ji girê Mesyafê dibiriqî û dûv re di nav konên eyûbiyan de winda bû.{{sfn|Lewis|1969|p=127}} Di cih de, Selahedîn şiyar bû û dît ku kesek ji kon derdikeve. Wî dît ku çira ji cihê xwe hatine danîn û li kêleka nivîna xwe skonên germ ên bi şiklê taybetî yê sûîqestan danîn û li jor noteyek bi xencerekî jehrî hatibû danîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Letters from the East : Crusaders, Pilgrims and Settlers in the 12th–13th centuries |weşanger=Ashgate |tarîx=2013 |rûpel=92 |isbn=978-1-4724-1395-6 |cih=Farnham, Surrey |kesên-din=Barber, Malcolm., Bate, Keith |oclc=846946318 }}&lt;/ref&gt; Di notê de gef li wî dihat xwarin ku heke ew ji êrîşa xwe venekişe, ew ê were kuştin. Selahedîn bi dengekî bilind qêriya û got ku Sînan bi xwe ew kes bû ku ji kon derketibû.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=149-150}}

Guhertoyeke din jî îdîa dike ku Selahedîn bi lez û bez leşkerên xwe ji Mesyafê vekişandin ji ber ku ew bi lezgînî hewce bûn da ku hêzek xaçperestan li nêzîkî [[çiyayê Libnanê]] biparêzin.{{Sfn|Willey|2001|p=47}} Di rastiyê de, Selahedîn hewl da ku bi Sînan û heşhaşiyên wî re hevpeymaniyek çêbike, di encamê de xaçperestan ji hevalbendek bihêz li dijî xwe bêpar hiştin.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=151}} Ji ber ku derxistina xaçperestan wekî berjewendiyek û pêşaniyek hevbeş dîtin, Selahedîn û Sînan piştre têkiliyên hevkariyê parastin, yê paşîn kontîngentên hêzên xwe şandin da ku artêşa Selahedîn di hejmarek eniyên şer ên biryardar ên paşîn de xurt bike.{{Sfn|Willey|2001|p=48}}&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The New Islamic Dynasties: A Chronological and Genealogical Manual |paşnav=Bosworth |pêşnav=Clifford E. |weşanger=Columbia University Press |sal=1996 |rr=71–75 }}&lt;/ref&gt;

=== Vegera Qahîreyê û seferên li Filistînê ===
[[Wêne:Citadel of Salah El.Din.jpg|thumb|[[Keleha Selahedîn]] ji aliyê Selahedîn ve di sala 1176an de dest bi avakirina wê hatiye kirin da ku wekî navenda desthilatdariya Misirê xizmet bike. Avahiyên paşê di nav sedsalan de lê hatine zêdekirin.]]

Piştî ku Selahedîn ji çiyayên Elewiyan derket, ew vedigere Şamê û leşkerên xwe yên sûriyeyî vegerandin malê. Wî [[Tûran Şah]] wekî fermandarê leşkerî yê Sûriyeyê hişt û tenê bi şagirtên xwe yên şexsî re çû Misirê. Di 22ê Îlonê de ew gihîşt [[Qahîre]]yê. Piştî ku nêzîkî du salan ne li wir bû, li Misirê gelek tişt hebûn ku wî organîze û çavdêrî bike, ango xurtkirin û ji restorkirinên avahîsaziya Qahîreyê. Sûrên bajêr hatin tamîrkirin û dirêjkirinên wan hatin danîn, di heman demê de avakirina [[keleha Qahîreyê]] dest pê kir.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=151}} &quot;Bîra Yûsif&quot; a 85 metrê kûr li ser fermana Selahedîn hate çêkirin. Karê giştî yê sereke ku wî li derveyî Qahîreyê ferman da, pira mezin a li [[Gîza]]yê bû ku armanc ew bû ku li dijî dagirkirinek potansiyel a [[Morî (gel)|morî]] bergiriyek çêbike.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=153}}

Selahedîn li Qahîreyê ma û çavdêriya başkirinên wê kir, zanîngehên wekî Medreseya Şûrçêkeran ava kir û rêveberiya navxweyî ya welêt ferman da. Di mijdara 1177an de ew dest bi êrîşekê li ser [[Filistîn (herêm)|Filistînê]] kir; xaçperest vê dawiyê hatibûn nav axa Şamê, ji ber vê yekê Selahedîn dît ku agirbest êdî ne hêjayî parastinê ye. Xiristiyanan beşek mezin ji artêşa xwe şandin da ku keleha [[Harem, Sûriye|Harem]] a li bakurê [[Heleb]]ê dorpêç bikin, ji ber vê yekê başûrê Filistînê parêzvanên hindik hebûn.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=153}} Selahedîn rewş gihîşt wê astê û ber bi [[Eşkalon]] ve meşiya, ku wî wekî &quot;bûka Sûriyeyê&quot; bi nav kir. [[Williamê Tîrê]] tomar kir ku artêşa eyûbiyan ji 26,000 leşkeran pêk dihat, ku ji wan 8,000 hêzên elîtê û 18,000 leşkerên reşik ên ji [[Sûdan]]ê bûn. Ev artêş dest bi êrîşkirina gundan, talankirina [[Remle]] û [[Lod]]ê kir û heta [[deriyên Orşelîmê]] belav bû.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=154}}

=== Şer û agirbest bi Baldwîn re ===
[[Wêne:Schlacht von Montgisard 2.jpg|thumb|350px|Xaçperestan li hembera dagirkerên eyûbî di [[şerê Montsîgardê]]]]
Eyûbiyan destûr dan [[Baldwîn IV ê Orşelîmê]] ku bi [[Şovalyeyên Templar]] ên navdar ên li [[Xeze]]yê re bikeve Eşkalonê bêyî ku li dijî êrîşeke ji nişka ve tedbîran bigire. Her çend hêza xaçperestan tenê ji 375 şovalyeyan pêk dihat jî, Selahedîn ji ber hebûna fermandarên templar ên pir jêhatî dudilî kir ku wan kemînê deyne. Di 25ê mijdarê de, dema ku piraniya artêşa eyûbiyan ne li wir bû, Selahedîn û zilamên wî di [[şerê Montgisardê]] de (dibe ku li [[Gezer]]ê, ku wekî Tell Jezar jî tê zanîn) li nêzî Remleyê hatin şaşkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://stmuscholars.org/the-battle-of-montgisard/#markerref-149253-13 |sernav=The Battle of Montgisard: A Heroic Stand Against the Odds – StMU Research Scholars }}&lt;/ref&gt; Berî ku ew karibin xwe ava bikin, hêza Templar artêşa Eyûbiyan bi şûrên laş bi laş têk birin. Di templar de Selahedîn hewl da ku zilamên xwe di rêza şer de birêxistin bike, lê ji ber ku parêzvanên wî dihatin kuştin, wî dît ku têkçûn neçar e û ji ber vê yekê bi mayîyek piçûk ji leşkerên xwe li deveyekî bilez siwar bû, heta xaka Misirê siwar bû.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=155}}{{sfn|Stevenson|1907|p=217}}

Selahedîn, ji ber têkçûna xwe ya li Montgisardê bêhêvî nebû, amade bû ku careke din li dijî xaçperestan şer bike. Di bihara 1178an de, ew di bin dîwarên [[Hims]]ê de kamp danî û çend pevçûn di navbera fermandarên wî û artêşa xaçperestan de çêbûn. Hêzên wî yên li Hemayê li ser dijminê xwe serkeftinek bi dest xistin û talanê, digel gelek dîlên şer, anîn cem Selahedîn ku ferman da ku dîl ji ber &quot;talankirin û wêrankirina erdên bawermendan&quot; werin serjêkirin. Wî mayîna salê li Sûriyeyê derbas kir bêyî ku bi dijminên xwe re rûbirû bibe.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=156}}&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav1=Welsh |pêşnav1=William E. |tarîx=2016 |sernav=A day of terrible slaughter |url=https://www.jstor.org/stable/48578533 |kovar=Medieval Warfare |cild=6 |hejmar=1 |rr=28–35 |jstor=48578533 }}&lt;/ref&gt;

[[Wêne:JacobsFordBattlefield.jpg|thumb|Meydana şer li pîra Yakûbê, ji qeraxa rojava ber bi qeraxa rojhilatê [[çemê Urdunê]] ve xuya dike.]]

Xizmetên îstîxbaratê yên Selahedîn ji wî re ragihandin ku xaçparêz pîlan dikin ku êrîşekê bikin li ser Sûriyeyê. Wî ferman da yek ji fermandarên xwe, [[Ferûx Şah]], ku bi hezar leşkerên xwe sinorê [[Şam]]ê biparêze da ku li benda êrîşekê bin, dûv re vekişin, ji şer dûr bisekinin, û li ser giran fenerên hişyariyê vêxin, piştî vê yekê Selahedîn dê bimeşe. Di nîsana 1179an de, xaçparêz û templaran bi serokatiya qiral Baldwîn li benda berxwedanê nebûn û li bendê man ku êrîşek ji nişka ve li ser şivanên misilman ên ku pez û keriyên xwe li rojhilatê [[girên Golan]]ê diçêriyan bidin destpêkirin. Baldwîn pir bi lez û bez pêş ve çû da ku hêza Ferûx Şah bişopîne, ku li başûrê rojhilatê [[Quneytir]]ê kom dibû û paşê ji hêla eyûbiyan ve hate têkbirin. Bi vê serkeftinê, Selahedîn biryar da ku ji Misirê leşkerên zêdetir gazî bike; wî ji [[Ehmed Necmedîn Eyûbî|Ehmedê Necmedîn]] xwest ku 1500 siwaran bişîne.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=136}}

Di havîna 1179an de, qiral Baldwîn li ser rêya Şamê qereqolek danîbû û armanc kiribû ku rêgehek li ser [[çemê Şeriyayê]] xurt bike ku nêzîkbûna deşta [[Banyas]]ê (deşt di navbera misilman û xiristiyanan de hatibû dabeşkirin) kontrol bike. Selahedîn 100,000 zêr pêşkêşî Baldwîn kiribû da ku dev ji projeyê berde, ku bi taybetî ji bo misilmanan pir acizker bû, lê bê feyde bû. Piştre wî biryar da ku keleha ku jê re &quot;Xastelêt&quot; digotin û ji hêla şovalyeyên templar ve dihat parastin, hilweşîne, û baregeha xwe bar kira Banyasê. Dema ku xaçperestan bi lez daketin da ku êrîşî hêzên misilmanan bikin, ew ketin nav bêserûberiyê, û piyade li paş man. Tevî serkeftina destpêkê, wan misilmanan ewqas dûr şopandin ku belav bûn û Selahedîn bi komkirina leşkerên xwe û êrîşkirina ser xaçperestan sûd wergirt. Şer bi serkeftinek diyarker a eyûbiyan bi dawî bû û gelek şovalyeyên payebilind hatin girtin. Piştre Selahedîn çû ku kelehê dorpêç bike, ku di 30ê tebaxa 1179an de ket.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=157-159}}

Di bihara sala 1180an de, dema ku Selahedîn li herêma [[Sefad]]ê bû, ji bo destpêkirina sefereke dijwar li dijî [[Keyaniya Orşelîmê|qiraliteya Orşelîmê]], qiral Baldwîn bi pêşniyarên aştiyê qasid şandin ba wî. Ji ber ku ziwabûn û berhemên xirab karê komîseriya wî asteng dikirin, Selahedîn razî bû ku agirbestê îmze bike. [[Reymondê III.|Reymondê Trablûsê]] agirbest şermezar kir lê piştî êrîşeke eyûbiyan li ser axa wî di meha gulanê de û piştî xuyabûna flota deryayî ya Selahedîn li derveyî bendera [[Tartûs]]ê, neçar ma ku qebûl bike.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=160-161}}

=== Karûbarên navxweyî ===
[[Wêne:Ayyubids. Egypt. al-Nasir I Salah al-Din Yusuf (Saladin). 1169-1193 CE. Citing Abbasid caliph an-Nasir. Dimashq (Damascus) mint. Dated AH 583 (1187-1188 CE).jpg|thumb|350px|[[Dîrham]]ê Selahedîn (1187-1188).&lt;br&gt;Nivîsa pêş: &quot;Mîr, Parêzvan, Rûmeta cîhanê [û] baweriyê&quot;; li kêlekê: &quot;Yusif bin Eyûb, Li Şamê hate kuştin, Sala sê û heştê û pêncsed&quot;.&lt;br&gt;Nivîsa piş: &quot;[[Îmam Neşiredîn Ellah]], Fermandarê Bawermendan&quot;; li kêlekê: &quot;Ji bilî Xwedê ti xwedayekî din tune ye, [[Muhemmed]] pêxemberê Xwedê ye&quot;.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Luftgefäße |paşnav=Balog |pêşnav=Arthur |weşanger=Springer Berlin Heidelberg |tarîx=1919 |rr=89–93 |isbn=978-3-642-51923-9 |cih=Berlin, Heidelberg |url=https://doi.org/10.1007/978-3-642-51985-7_19 |paşnav2=Sygall |pêşnav2=Salomon }}&lt;/ref&gt;]]

Di hezîrana 1180an de, Selahedîn li [[Goksû]]yê ji bo Nûredîn Mihemed, mîrê [[Xanedana Ertûqî|ertûqî]] yê [[Heskîf]]ê, resepsiyonek li dar xist û diyariyên ku li gorî [[Îmadedîn Zengî|Îmadedîn]] zêdetirî 100,000 dînar bûn pêşkêşî wî û birayê wî Ebû Bekir kir. Ev yek ji bo xurtkirina hevpeymaniyekê bi ertûqiyan re û bandorkirina mîrên din ên li [[Kurdistan]] û [[Anatolya]]yê bû. Berê, Selahedîn piştî ku herdu ketin nav pevçûnê, pêşniyar kir ku di navbera Nûredîn û [[Qiliç Arslanê II.]] - siltanê [[Siltanatiya Rûmê|siltanatiya rûmê]] - de navbeynkariyê bike. Yê paşîn daxwaz kir ku Nûredîn erdên ku wekî mehrê ji bo zewaca bi keça wî re hatibûn dayîn, vegerîne dema ku wî rapor wergirtin ku ew rastî îstismara keça wî tê û ji bo bidestxistina axa selcûqî tê bikaranîn. Nûredîn ji Selahedîn xwest ku di vê mijarê de navbeynkariyê bike, lê Arslan red kir.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=148}}

Piştî ku Nûredîn û Selahedîn li Goksûyê civiyan, mîrê bilind ê selcûqiyên Anatolyayê, Îxtiyar Edînê Hesen, daxwaza Arslan piştrast kir, piştî vê yekê peymanek hat çêkirin. Selahedîn paşê hêrs bû dema ku peyamek ji Arslan wergirt ku Nûredîn bi îstismara li dijî keça xwe tawanbar dikir. Wî gef xwar ku êrîşî bajarê [[Meletî|Meletiyê]] bike û got, &quot;ev du roj meş e ji bo min û ez ê heta ku ez negihîjim bajêr ji hespê xwe dernekevim.&quot; Selcûqiyan ji ber vê gefê tirsiyan û ji bo danûstandinan zext kirin. Selahedîn hîs kir ku Arslan rast e ku li keça xwe xwedî derdikeve, lê Nûredîn li cem wî penageh girtibû, û ji ber vê yekê ew nikaribû baweriya wî xiyanet bike. Di dawiyê de li hev hat kirin ku keça Arslan ji bo salekê were şandin û heke Nûredîn bicî neyne, Selahedîn dê dest ji piştgiriya xwe ya ji bo wî berde.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=148}}

Selahedîn Ferûx-Şah li ser Sûriyeyê hişt û di destpêka sala 1181an de vegeriya [[Qahîre]]yê. Li gorî dîroknasê ereb [[Ebû Şema]], wî niyeta xwe hebû ku meha [[Remezan (meh)|Remezanê]] li Misirê derbas bike û dû re di havînê de here [[Meke]]yê ji bo [[hec]]ê. Ji ber sedemek nediyar, xuya ye ku wî pîlanên xwe yên derbarê hecê de guhertiye û di hezîranê de dema ku qeraxên [[Nîl|çemê Nîlê]] vedikole hatiye dîtin. Ew dîsa bi erebên bedewî re ketiye nav pevçûnê; wî du ji sêyan ji milkên wan rakirine da ku wekî tezmînat ji bo xwediyên milkên li [[Feyyûm]]ê bikar bîne. Erebên bedewî herwiha bi bazirganiya bi xaçperestan re hatine tawanbarkirin û di encamê de genimê wan hatiye desteserkirin û ew neçar mane ku ber bi rojava ve koç bikin. Paşê keştîyên şer ên eyûbiyan li dijî korsanên çemê bedewiyan, yên ku qeraxên gola Tanîsê talan dikirin, hatine bicihkirin.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1906|p=156}}

Di havîna sala 1181an de, rêvebirê berê yê qesra Selahedîn [[Behaeddîn Qereqûş]] rêberiya hêzekê kir da ku Mecedîn - cîgirê berê yê Tûran-Şah li bajarokê [[Zebîd]] yê [[Yemen]]ê îro - bigirin dema ku ew li milkê xwe yê li Qahîreyê [[Îmadedînê Îşfehanî]] pêşwazî dikir. Kesên nêzîk yê Selahedîn Mecedîn bi desteserkirina dahatên Zebîd tawanbar kirin, lê Selahedîn bi xwe bawer dikir ku delîl tune ku piştgiriyê bide van îdiayan. Wî Mecedîn bi berdêla dayîna 80,000 dînar serbest berda. Wekî din, dê pereyên din ji birayên Selahedîn [[Ehmedê Necmedîn Eyûbî|Ehmedê Necmedîn]] û Tacê Milik yê Burî re werin dayîn. Girtina Mecedîn a nakokbar beşek ji nerazîbûna mezintir a têkildarî piştî derketina Tûran-Şah ji Yemenê bû. Her çend cîgirên wî berdewam dahatên ji wîlayetê ji wî re dişandin jî, desthilata navendî kêm bû û di navbera Îzedînê Osmanê yê [[Aden]]ê û Hîtan yê Zebîdê de pevçûnek navxweyî derket. Selahedîn di nameyekê de ji Ehmedê Necmedîn re nivîsand:{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=158-159}}
{{Quote|&quot;Ev axa Yemenê xezîneyek e... Me ew fetih kir, lê heta roja îro me tu vegerandin û tu sûd jê nedîtiye. Tenê lêçûnên bêhejmar, şandina leşkeran... û bendewariyên ku di dawiyê de tiştê ku hêvî dikir nedan.&quot;}}

=== Fetîhkirinên împeralî ===
[[Wêne:Dirham of Saladin, 1215-1216.jpg|thumb|350px|Selahedîn li ser dîrhemeke piştî mirina [[Eşref Mûsa]], bi nivîsa li ser rûyê pêş: &quot;Padîşahê Serkeftî, Dadperweriya Cîhan û Baweriyê, Yûsif ibn Eyûb&quot;.{{Sfn|Nicolle|2011|p=26}} Dîroka wê 1215 {{Pz}} ye; di jiyana Selahedîn de jî pereyên wekhev hatine çapkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=coin {{!}} British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_1865-0804-40-X |roja-gihiştinê=2025-11-11 |xebat=The British Museum |ziman=en }}&lt;/ref&gt;]]
==== Kampanyayên li dijî xaçperestên frankî û şerê li dijî zengiyan ====
Seyfedîn di hezîrana 1181an de berê miribû û birayê wî Îzedîn serokatiya [[Mûsil]]ê mîras girt.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=149}} Di 4ê kanûna paşîn de, prensê tac ê [[Xanedana Zengiyan|zengiyan]], Selîh, li [[Heleb]]ê mir. Berî mirina xwe, wî ji efserên xwe yên sereke sond xwar ku bi Îzedîn re dilsoz bin, ji ber ku ew tenê hikumdarê zengiyan bû ku têra xwe bihêz bû û li dijî Selahedîn derkeve. Îzedîn li Helebê hate pêşwazîkirin, lê dagirkirina wê û Mûsilê barekî giran li ser şiyanên wî çêkir. Bi vî awayî, wî Heleb da birayê xwe [[Îmadedîn Zengî]], di berdêla [[Şingal]]ê de. Selahedîn ji bo rêzgirtina li peymana ku berê bi zengiyan re çêkiribû, li dijî van danûstandinan ti dijberî nekir.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=164-165}}

Di 11ê gulana 1182an de, Selahedîn, ligel nîvê artêşa eyûbiyên Misirê û gelek sivîlan, ji Qahîreyê ber bi Sûriyê ve çûn. Êvara berî ku biçe, ew bi hevalên xwe re rûnişt û mamosteyê yek ji kurên wî rêzek helbestan vegot: &quot;ji bêhna giyayê çavê ga yê [[Necid]]ê kêfê bistînin, ji ber ku piştî vê êvarê ew êdî nayê&quot;. Selahedîn ev yek wekî nîşanek xirab fêm kir û careke din Misir nedît.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=149}} Dizanibû ku hêzên xaçperestan li ser sinor kom bûne da ku wî bigirin, wî rêya çolê ya di [[nîvgirava Sîna]]yê re ber bi [[Eqebe]]yê li serê [[kendava Eqebeyê]] girt. Selahedîn, bêyî ku rastî dijberiyê were, gundewarê [[Keleha Montrealê|Montrealê]] wêran kir, di heman demê de hêzên Baldwîn temaşe dikirin û red dikirin ku destwerdanê bikin. Ew di meha hezîranê de gihîşt Şamê da ku hîn bibe ku Ferûx Şah êrîşî [[Celîle]] kiriye, gundê [[Deburiye]] talan kiriye û Hebîs Celdek, kelehek pir girîng ji bo xaçperestan, girtiye.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=167}} Di meha tîrmehê de, Selahedîn artêşa xwe ji [[Urdun]]ê derbas kiriye û ber bi Celîlê ve birine, li wir ew ber bi başûr ve meşiya da ku [[Beytsan]]ê talan bike. Di şerekî neqediyayî de li nêzî Kela Belvoirê bi hêzek girîng a xaçperestan re rû bi rû ma, lê ew nekarî artêşa xiristiyanan tune bike û êdî nekarî ji hêla mentiqî ve artêşa xwe bidomîne, ji ber vê yekê ew ji çem vekişiya. Di meha tebaxê de, ew ji [[geliyê Bikayê]] derbasî [[Bêrût]]ê bû, li wir ew bi fîloya Misirê re civiya û bajar dorpêç kir. Ji ber ku nekarî pêşde biçe, piştî çend rojan ew vekişiya da ku li [[Mezopotamya]]yê bi meseleyan re mijûl bibe.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=168-169}}

Mîrê [[Herran]]ê [[Gokborî]], Selahedîn vexwend ku herêma [[Mîrektiya Botan|Botan]] ku [[Bakurê Kurdistanê]] pêk tîne, dagir bike. Wî pabend bû û agirbesta di navbera wî û zengiyan de di îlona 1182an de bi fermî bi dawî bû.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=169-170}} Berî meşa wî ya ber bi Botanê ve, di navbera hikumdarên zengiyan ên herêmê de alozî çêbûbû, bi giranî ji ber nexwestina wan a rêzgirtina ji bo [[Mûsil]]ê.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=164}} Berî ku ew derbasî [[Firat]]ê bibe, Selahedîn sê rojan Heleb dorpêç kir û ev yek nîşan da ku agirbest bi dawî bûye.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=169-170}}

Dema ku gihîşt bajarokê Bîrayê ku nêzîkiya Firatê ye, Gokborî û [[Nûredînê Heskîfê]] tevlî wî bûn û hêzên hevbeş bajarên Cizîrê yek li dû yekê girtin. Pêşî [[Riha]] ket, piştre [[Sirûc]], paşê [[Reqa]], [[Qirqesiya]] û [[Nisêbîn]].{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=169-170}} Reqa xaleke girîng a derbasbûnê bû û di destê Qutbedîn Înal de bû ku di sala 1176an de [[Minbic]] ji Selahedîn winda kiribû. Dema ku wî mezinahiya artêşa Selahedîn dît, wî hewlek hindik da ku li ber xwe bide û bi şertê ku ew ê milkê xwe biparêze, teslîm bû. Selahedîn bi weşandina artêşekê ku ferman da ku hejmarek bacan werin betalkirin û hemî behskirina wan ji tomarên xezîneyê were jêbirin, tavilê bandor li şêniyên bajêr kir û diyar kir ku &quot;hikûmdarên herî belengaz ew in ku berîkên wan qelew û gelê wan zirav in&quot;. Ji Reqayê, ew çû ku gundèn el-Fudeyn, el-Huseyn, Maksîm, Dureyn, 'Ereban û Xabûr fetih bike - ku hemîyan sond xwaribûn ku jê re dilsoz bin.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=176}}

Selahedîn dest bi girtina Nisêbînê kir û ti berxwedanek pêşkêş ne hewce bû. Nisêbîn, bajarekî navîn, ne xwedî girîngiyeke mezin bû, lê di navbera [[Mêrdîn (bajar)|Mêrdîn]] û Mûsilê de di cihekî stratejîk de bû û bi hêsanî digihîşte [[Amed]]ê.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=177}} Di nav van serkeftinan de, Selahedîn agahî wergirt ku xaçperest êrîşî gundên Şamê dikin. Wî bersiv da:{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=169-170}}

{{Quote|&quot;Bila ew... dema ku ew gundan hildiweşînin, em bajaran digirin; dema ku em vegerin, em ê xwedî hêzek mezintir bin ku em li dijî wan şer bikin.&quot;}}

Di vê navberê de, li Helebê mîrê zengiyan êrîşî bajarên Selahedîn ên li bakur û rojhilat kir, wek Balîs, Minbic, Sirûc, Buza'a, Kerzeyn. Wî keleha xwe ya li [[Ezaz]]ê jî wêran kir da ku rê li ber karanîna wê ji hêla eyûbiyan ve bigire ger ew bixwazin wê fetih bikin.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=169-170}}

=== Şer ji bo Mûsilê ===
[[Wêne:Badr al-Din Lulu frontispiece (guards).jpg|thumb|350px|Leşkerên fermandarê zengî yê kurd [[Bedredînê Lûlû]] ji [[Mûsil]]ê, bi şûr û kincê [[qebe]], baskên [[tîraz]], pêlav û şapikê şerbûş. Kitabê Axanî, 1218–1219.]]

Dema ku Selahedîn nêzîkî [[Mûsil]]ê bû, ew bi pirsgirêka dagirkirina bajarekî mezin û rewakirina vê kiryarê re rû bi rû ma.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=178}} Zengiyên Mûsilê alîkariya [[Nesir (xilafê ebasî)|Nesir]] digerîn, xelîfeyê [[Xanedana Ebasiyan|ebasî]] li [[Bexda]]yê dan ku wezîrê wî wan tercîh dikir. Nesir Bedirê Bedir (kesayetiyek dînî ya payebilind) şand da ku di navbera her du aliyan de navbeynkariyê bike. Selahedîn di 10ê mijdara 1182an de gihîşt bajêr. Îzedîn şertên wî qebûl nekir ji ber ku wî ew bêrûmet û berfireh didît û Selahedîn tavilê bajarê bi kelehek xurt dorpêç kir.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=179}}

Piştî çend pevçûnên biçûk û bêçareseriyekê di dorpêça ku ji hêla xelîfe ve hatibû destpêkirin, Selahedîn niyeta wê ew bû ku rêyek bibîne ku bêyî ku zirarê bide navûdengê xwe vekişe û di heman demê de hin zextên leşkerî bidomîne. Wî biryar da ku êrîşî [[Şingal]]ê bike ku ji hêla birayê Îzedîn Şerefdîn ve dihat girtin. Bajar piştî şerekî 15 rojan di 30ê kanûna paşîn de ket.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=180-181}} Leşkerên Selahedîn dîsîplîna wan şikandin û bajar talan kirin; Selahedîn tenê bi şandina wan bo Mûsilê karî walî û efserên wî biparêze. Piştî ku li Şingalê garnîzonek ava kir, ew li benda hevpeymaniyek bû ku ji hêla Îzedîn ve hatibû kom kirin ku ji hêzên wî, yên ji [[Heleb]], [[Mêrdîn (bajar)|Mêrdîn]] û [[Serhed|zozanê kurdan]] de pêk dihat.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=171}} Selahedîn û artêşa wî di sibata 1183an de li [[Herran]]ê li dijî hevpeymaniyê civiyan, lê gava ku ew nêzîkbûna wî bihîst, ya paşîn ji Selahedîn re peyamber şandin û daxwaza aştiyê kirin. Her hêzek vegeriya bajarên xwe û dîroknasê ereb Elfedîl nivîsand: &quot;Ew [hevbendiya Îzedîn] mîna mêran pêşve çûn, mîna jinan ew winda bûn.&quot;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Saladin |paşnav=Lane-Poole |pêşnav=Stanley |weşanger=Рипол Классик |tarîx=1903 |rr=172 |isbn=978-5-87674-321-3 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=tmcPAwAAQBAJ&amp;pg=PA172&amp;redir_esc=y }}&lt;/ref&gt;

Di 2ê adarê de, Ehmedê Necmedîn ji Misirê Selahedîn re nivîsand ku xaçperestan li &quot;dilê Îslamê&quot; xistine. Reynaldê Xetiliyon keştî şandibûn [[kendava Eqebeyê]] da ku êrîşî bajar û gundên li peravên [[deryaya Sor]] bike. Ev ne hewldanek bû ku bandora xaçperestan li wê deryayê berfireh bikin an jî rêyên bazirganiyê bigirin, lê tenê tevgerek korsan bû.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=184}} Digel vê yekê, Îmaedîn dinivîse ku êrîş ji bo misilmanan tirsnak bû ji ber ku ew bi êrîşên li ser wê deryayê nehatibûn fêr kirin, û îbn Elesîr zêde dike ku niştecihên wê derê ne wekî şervan û ne jî wekî bazirganan ezmûna xaçperestan tune bû.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=185}}

[[Wêne:Inlaid brass writing box showing 'Scorpio' wearing a mail hauberk, from Mosul AD 1200-1250. (Franks Bequest, British Mus., London).jpg|thumb|Hûrgiliya qutiya nivîsandinê ya ji sifir a xemilandî, leşkerek eyûbî ku cilekî zincîrî li xwe kiriye. [[Mûsil]], 1230–1250 {{Pz}}, Muzexaneya Brîtanî.]]

Ji [[Îbn Cûbeyr]] re hat gotin ku şanzdeh keştîyên misilmanan ji aliyê xaçperestan ve hatine şewitandin, dû re keştîyek û karwanek hecî li [[Eydeb]]ê girtin. Wî herwiha ragihand ku ew dixwazin êrîşî [[Medîne]]yê bikin û cenazeyê pexemberê [[Muhemmed]] rakin. [[Meqrîzî]] bi îdiaya ku gora Muhemmed dê ji bo axa xaçperestan were veguhastin da ku misilman li wir [[hec]]ê bikin, ev gotegot zêde kir. Ehmedê Necmedîn Eyûbî di bin fermandariya kirêgirekî kurd [[Bedredînê Lûlû]] de keştîyên xwe yên şer ji Fustat û [[Îskenderiye]]yê veguhezand deryaya Sor. Wan dorpêça xaçperestan şikandin, piraniya keştîyên wan wêran kirin û yên ku lenger danîn û reviyan çolê şopandin û girtin.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=186}} Xaçperestên saxmayî ku hejmara wan 170 bû, ji aliyê Selahedîn ve li bajarên cûrbecûr yên misilmanan hatin kuştin.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=187}}

Ji aliyê Selahedînê ve şerê li Mûsilê baş derbas bû, lê dîsa jî ew negihîşt armancên xwe û artêşa wî piçûk dibû; Teqî Edîn zilamên xwe vegeranda Hemayê, di heman demê de Nesîrê Mihemed û hêzên wî çûn. Vê yekê Îzedîn û hevalbendên wî teşwîq kir ku êrîşê bikin. Hevpeymaniya berê li Herzemê, ku nêzîkî 140 km dûrî Herranê ye, ji nû ve kom bû. Di destpêka nîsanê de, bêyî ku li benda Nesîrê Mihemed bimînin, Selahedîn û Teqî Edîn dest bi pêşveçûna xwe ya li dijî hevpeymaniyê kirin, bê asteng ber bi rojhilat ve ber bi [[Serê Kaniyê, Riha|serê Kaniyê]] ve meşiyan.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=188}} Di dawiya nîsanê de, piştî sê rojan &quot;şerê rastîn&quot;, li gorî Selahedîn, eyûbiyan bajarê [[Amed]]ê girtibûn. Wî bajar tevî depoyên wê, ku ji 80,000 mûman, bircêk tijî serê tîran û 1,040,000 pirtûkan pêk dihat, da Nûredînê Mihemed. Di berdêla dîplomeyekê de - ku bajar dide wî - Nûredîn sond xwar ku ew ê di her sefera şerê li dijî xaçperestan de li pey wî biçe û zirara li bajêr tamîr bike. Ketina Amîdê, ji bilî axê, Xazî yê Mêrdînê razî kir ku bikeve xizmeta Selahedîn, û koalîsyona Îzedîn re qels kir.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=191}}

Selahedîn hewl da ku piştgiriya xelîfê Nesîr li dijî Îzedîn bi rêya şandina nameyekê ku tê de daxwaza belgeyekê dikir ku ji bo girtina Mûsil û deverên wê hincetek qanûnî bide wî, bi dest bixe. Selahedîn armanc kir ku xelîfe razî bike û îdia bike ku her çend wî Misir û Yemen di bin ala ebasiyan de fetih kirine jî, zengiyên Mûsilê bi eşkereyî piştgirîya selcuqiyan (hevrikên xelîfetiyê) kirine û tenê dema ku hewcedar in hatine cem xelîfe. Wî herwiha hêzên Îzedîn bi têkbirina &quot;Şerê Pîroz&quot; ê misilmanan li dijî xaçperestan tawanbar kir û got ku &quot;ew ne razî ne ku şer nekin, lê ew rê li ber yên ku dikarin digirin&quot;. Selahedîn tevgera xwe parast û îdia kir ku ew hatiye Sûriyeyê da ku li dijî xaçperestan şer bike, dawî li bizavên heşhaşiyan bîne û neheqiya misilmanan rawestîne. Wî herwiha soz da ku eger Mûsil bidin wî, ev yek dê bibe sedema girtina [[Orşelîm]], [[Konstantînopolîs]], [[Gurcistan]] û axên xelîfetiya elmuhadiyan li [[Mexrib]]ê, &quot;heta ku peyva xwedê bilind be û xelîfetiya ebasiyan cîhanê paqij bike, [[dêr]] veguherîne [[mizgeft]]an&quot;. Selahedîn tekez kir ku ev hemû dê bi îradeya xwedê bibe û li şûna ku ji xelîfe piştgiriya darayî an leşkerî bixwaze, ew ê axên [[Tikrît]], [[Dakuk]], [[Xûzistan (parêzgeh)|Xûzistan]], [[girava Kîş]] û [[Oman]]ê bigire û bide xelîfe.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=192-194}}

=== Xwedîkirina Helebê ===
[[Wêne:Citadel of Aleppo.jpg|thumb|400px|[[Keleha Helebê]]]]

Selahedîn bala xwe ji [[Mûsil]]ê ber bi [[Heleb]]ê ve kişand, birayê xwe Tac el-Muluk Burî şand da ku Tel Xelîd, ku 130 km li bakurê rojhilatê bajêr e, bigire. Dorpêçek hate danîn, lê parêzgarê Tel Xalid bi hatina Selahedîn bi xwe di 17ê gulanê de berî ku dorpêç pêk were, teslîm bû. Li gorî Îmaedîn, piştî Tel Xalid, Selahedîn ber bi bakur ve ber bi [[Dîlok|Ayntabê]] ve rêyek guherî, lê dema ku artêşa wî ber bi wê ve zivirî, ew bi dest xist, ev yek jî hişt ku ew bi lez nêzîkî 100 kîlometrê din ber bi Helebê ve biçe paş. Di 21ê gulanê de, wî li derveyî bajêr kamp danî, xwe li rojhilatê [[Keleha Helebê]] bi cih kir, di heman demê de hêzên wî taxa Benaqusa li bakurê rojhilat û Bab Cenan li rojava dorpêç kirin. Wî mirovên xwe bi awayekî xeternak nêzîkî bajêr bi cih kirin, bi hêviya serkeftinek zû.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=195}}

Zengî demek dirêj li ber xwe neda. Ew li cem welatiyên xwe ne populer bû û dixwest vegere [[Şingal]]ê, bajarê ku berê wî birêve dibir. Li ser danûstandinekê Zengî dê Helebê radestî Selahedîn bike û li hember vegerandina kontrola xwe ya li ser Şingalê, [[Nisêbîn]] û [[Reqa]]yê, dê Zengî van herêman wekî vasalên Selahedîn di warê xizmeta leşkerî de bigire. Di 12ê hezîranê de, Heleb bi fermî ket destê eyûbiyan.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=172-173}} Gelê Helebê ji van danûstandinan haydar nebû û dema ku ala Selahedîn li ser kelehê hate bilindkirin, ew matmayî man. Du mîr, di nav wan de hevalekî kevin ê Selahedîn, Îzedîn Jurduk, pêşwazî lê kirin û soz dan wî ku xizmeta xwe bidinê. Selahedîn, tevî soza ku ew ê destwerdanê di serokatiya olî ya bajêr de neke, dadgehên [[henefî]] bi rêveberiya [[şafiî]] veguherand. Her çend pereyên wî kêm bûn jî, Selahedîn destûr da Zengî ku diçû hemû kelehên ku ew dikare pê re rêwîtiyê bike, bigire û yên mayî bifroşe - ku Selahedîn bi xwe kirî. Tevî dudiliya wî ya berê ya ji bo danûstandinê jî, wî di serkeftina xwe de guman nedikir û diyar kir ku Heleb &quot;mifteya axan&quot; e û &quot;ev bajar çavê Sûriyeyê ye û keleh jî şagirtê wê ye&quot;.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=199}} Ji bo Selahedîn, girtina bajêr dawiya zêdetirî heşt salan li bendêbûnê nîşan da ji dema ku wî ji [[Ferûx Şah]] re gotibû ku &quot;em tenê şîr didin û Heleb dê ya me be&quot;.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=198-201}}

Piştî ku şevekê li keleha Helebê derbas kir, Selahedîn ber bi Harimê ve meşiya, nêzîkî [[Antîoxeia]] ku di bin destê xaçperestan de bû. Bajar ji aliyê Surhak, &quot;[[Memlûk|''memlûkekî'']] biçûk&quot; ve dihat girtin. Selahedîn li hember Harimê bajarê [[Bosra]] û milkê li [[Şam]]ê pêşkêşî wî kir, lê gava Surhak bêtir xwest, garnîzonên wî yên li Harimê ew neçar kirin ku derkeve. Cîgirê Selahedîn, Taqîedîn, bi îdiaya ku ew plan dike ku Harimê bide [[Boemondê III]] yê Antîoxeiayê, ew girt. Dema ku Selahedîn teslîm bû, ew dest bi amadekirina parastina Harimê ji xaçperestan kir. Wî ji xelîfe û bindestên xwe yên li [[Yemen]] û [[Baalbek]]ê re ragihand ku ew ê êrîşî [[Ermenî|ermeniyan]] bike. Lêbelê, berî ku ew bikaribe biçe, hejmarek hûrguliyên îdarî hebûn ku werin çareser kirin. Selahedîn li hember wê yekê ku girtiyên misilman di destê wî de bin, bi Boemond re agirbest îlan kir û dû re [[Ezaz]] da Alemedîn Silêman û Heleb da Seyfedîn Yezkuyî - yê berê mîrekî Helebê bû ku tevlî Selahedîn bû û yê din memlûkekî berê yê [[Şêrko]] bû ku di rizgarkirina wî ji hewldana kuştinê ya li Ezazê de alîkarî kir.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=202-203}}

=== Şerên li dijî xaçperestan ===
Êrîşên xaçperestan bûn sedema bertekên din ji aliyê Selahedîn ve. Bi taybetî keyê Antakyayê [[Reynad (keyê Antakyayê)|Reynad]] bi fîloyekê li ser [[deryaya Sor]] rêyeke avê ku Selahedîn pêdivî bû vekirî bihêlê û rêyên bazirganî û hecê yên misilmanan tacîz kir. Reynad gef xwar ku êrîşî bajarên pîroz ên [[Meke]] û [[Medîne]]yê bike.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Crusade and Mission: European Approaches Toward the Muslims |paşnav=Kedar |pêşnav=Benjamin Z. |weşanger=Princeton University Press |tarîx=2014 |rûpel=114 |isbn=978-1-4008-5561-2 |ziman=en |jêgirtin=Thus, even after the failure of the Third Crusade Joachim did not discard the possibility of a future military expedition to Jerusalem. |url=https://books.google.com/books?id=Osr_AwAAQBAJ&amp;q=failure+of+the+third+crusade }}&lt;/ref&gt; Di 29ê îlona 1183an de, Selahedîn çemê Urdunê derbas kir da ku êrîşî Bet-Şeanê bike ku di ve demê bênifûs bû. Roja din hêzên wî bajar talan kirin û şewitandin û ber bi rojava ve çûn.&lt;ref name=&quot;Madden2014&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Concise History of the Crusades |paşnav=Madden |pêşnav=Thomas F. |weşanger=Rowman &amp; Littlefield |tarîx=2014 |rûpel=97 |isbn=978-1-4422-3116-0 |ziman=en |jêgirtin= |url=https://books.google.com/books?id=qz0fAwAAQBAJ&amp;q=third+crusade+christian+defeat }}&lt;/ref&gt; Wan li ser rêya [[Neblûs]]ê hêzên xaçperestan ên ji Qerek û Şawbakê girtin û dîl girtin. Di vê navberê de, hêza sereke ya xaçperestan a di bin serokatiya [[Guy yê Lûzînyayê]] de ji Seforiyê (bakurê Filîstînê) ber bi [[Elfûla]]yê ve çû.&lt;ref name=&quot;Madden2014&quot; /&gt; Selahedîn 500 şervan şandin da ku hêzên wan tacîz bikin û ew bi xwe jî ber bi Eyn Jalutê ve meşiya.&lt;ref name=&quot;Madden2014&quot; /&gt; Dema ku hêza xaçperestan - ku wekî hêza herî mezin a ku padîşahiyê heya niha ji çavkaniyên xwe derxistiye tê hesibandin, lê dîsa jî ji hêla misilmanan ve nehatiye beramber kirin - pêşve çûn, eyûbiyan bi awayekî nediyar ber bi çemê Eyn Jalutê ve çûn.&lt;ref name=&quot;LanePoole2013&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A History of Egypt |paşnav=Lane-Poole |pêşnav=Stanley |weşanger=Cambridge University Press |tarîx=2013 |rûpel= |isbn=978-1-108-06569-6 |cild=6 In the Middle Ages |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=VYRtAAAAQBAJ&amp;q=treaty+of+ramla }}&lt;/ref&gt; Piştî çend êrîşên eyûbiyan - di nav de êrîşên li ser Zirîn, Forbelet û [[çiyayê Taborê]] - xaçperestan hîn jî nexwest êrîşî hêza xwe ya sereke bikin û Selahedîn dema ku xwarin û pêdiviyan xilas bûn, leşkerên xwe vegerandin aliyê din ê çem.&lt;ref name=&quot;LanePoole2013&quot; /&gt; Selahedîn hîn jî neçar ma ku tolhildanê li Reynald bike, ji ber vê yekê wî du caran Qerak, keleha Reynaldê li keyaniya Transurdunê dorpêç kir.{{Sfn|Marshall|1992|p=21}} Cara yekem di sala 1183an de bû, piştî sefera wî ya bêserkeftin a [[Celîle]], lê hêzek alîkariyê ew neçar kir ku vekişe. Wî sefera xwe ya 1184an bi dorpêçkirina duyem a Qerakê dest pê kir, bi hêviya ku vê carê artêşa xaçperestan bikişîne şer li ser erdê vekirî, lê wan ew têk bir û bi serkeftî keleh rizgar kirin.{{Sfn|Khamisy||p=2014}}

[[Wêne:Kerak BW 1.JPG|thumb|350px|[[Keleha Kerakê]]]]

Piştî têkçûna dorpêçên xwe yên Qerakê, Selahedîn demkî bala xwe da projeyek din a demdirêj û êrîşên li ser axa Îzedîn li dora [[Mûsil]]ê ku wî di sala 1182an de bi serkeftinek mezin dest pê kiribû, ji nû ve dest pê kir. Lêbelê, ji wê demê ve, Îzedîn bi waliyê bihêz ê [[Azerbaycan (Îran)|Azerbaycanê]] û ji miletê [[Cîbel]]ê re hevalbendî kir ku di sala 1185an de dest bi veguhestina leşkerên xwe ber bi [[Zagros (rêzeçiya)|çiyayên Zagrosê]] ve kir û bû sedem ku Selahedîn di êrîşên xwe de dudilî bibe. Parêzvanên Mûsilê, dema ku ew haydar bûn ku alîkarî di rê de ye, hewldanên xwe zêde kirin û Selahedîn paşê nexweş ket, ji ber vê yekê di adara 1186an de peymanek aştiyê di navbera van hate îmzekirin.{{Sfn|Humphreys|1991|p=781}} Di vê navberê de, Reyneld ji bo dorpêçên berê yên Qerakê bi talankirina karwanek heciyan di zivistana 1186-87an de tola xwe avêt. Li gorî kitêba fransî yê [[Estoire d'Eracles]], Reynald xwişka Selahedîn di êrîşek li ser karwanek de girt; ev îdiyakirinê ji çavkaniyên hemdem ne yên misilman ne jî yên frankî hatin piştrastkirin, lêbelê li şûna wê tê gotin ku Reynald êrîşî karwanekî berê kiribû û Selahedîn cerdevan danîne da ku ewlehiya xwişka xwe û kurê wê, yên ku zirar nedîtibûn, misoger bikin. Dema ku Selahedîn ji êrîşê bihîst, sond xwar ku ew ê bi xwe Reynald bikuje sewa hedefkirina şikandina agirbestê, sondek ku ew ê bi cih bîne.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=199}} Ev hêrs herwiha bû sedem ku Selahedîn biryar bide ku ji bo kontrolkirina axayê serhişk ê Qerakê, nîv-tedbîran bavêje û li şûna wê tevahiya avahiya [[keyaniya Orşelîmê]] hilweşîne, bi vî awayî dagirkirina havîna 1187an bileztir kir.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=199}}

Di 4ê tîrmeha 1187an de Selahedîn di [[şerê Hetînê]] bi hêzên hevbeş ên Guyê Lûzinyayê, qiralê hevjînê Orşelîmê, û Reymondê sêyêm yê Treblûsê re rû bi rû ma. Tenê di vî şerî de hêza xaçperestan bi piranî ji aliyê artêşa biryardar a Selahedîn ve hate tunekirin. Ev ji bo xaçperestan karesatek mezin bû û xalek werçerxê bû di dîroka [[seferên xaçperestan]] de. Selahedîn Reynald girt û bi xwe berpirsiyarê darvekirina wî bû ji bo tolhildana êrîşên wî yên li dijî karwanên misilmanan. Endamên van karwanan, bê feyde, bi xwendina agirbesta di navbera misilman û xaçperestan de ji wî rehmet xwestin, lê Reynald ev yek paşguh kir û berî ku hin ji wan bikuje û îşkence bike li dijî pêxemberê misilmanan, [[Muhemmed]] heqaretan kir.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Vita et res gestae Sultani : Almalichi Alnasiri, Saladini abi modaffiri Josephi f. Jobi. f. Sjadsi |paşnav=Shaddad |pêşnav=Baha al-Din Yusuf ibn Rafi Ibn |weşanger=BRILL |tarîx=1732-01-01 |rr=42 |isbn=978-90-04-60012-6 |url=https://doi.org/10.1163/9789004600126 }}&lt;/ref&gt; Dema ku Selahedîn ev yek bihîst, sond xwar ku bi xwe Reynald darve bike. Guyê Lûzinyayê di eynî demê jî hate girtin. Dema ku darvekirina Reynald dît, ew ditirsiya ku ew ê yê din be. Lêbelê, Selahedîn jiyana wî xilas kir, û li ser Reynald got:{{Sfn|Eddé|2011|p=304}}&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Vita et res gestae Sultani : Almalichi Alnasiri, Saladini abi modaffiri Josephi f. Jobi. f. Sjadsi |paşnav=Shaddad |pêşnav=Baha al-Din Yusuf ibn Rafi Ibn |weşanger=BRILL |tarîx=1732-01-01 |rr=115 |isbn=978-90-04-60012-6 |url=https://doi.org/10.1163/9789004600126 }}&lt;/ref&gt;

{{Quote|&quot;[ne] adeta padîşahan e ku padîşahan bikujin; lê wî mirovî hemû sînor derbas kiribû, ji ber vê yekê min bi vî rengî pê re reftar kir.&quot;}}

==== Dagirkirina Orşelîmê ====
[[Wêne:L'armée de Saladin.jpg|thumb|Artêşa Selahedîn ji aliyê destnivîsa fransî, 1337]]

Selahedîn yavaş hemû bajarên xaçperestan girtibû. Selahedîn tercîh kir ku [[Orşelîm]]ê bê xwînrijandin bigire û şertên xweş pêşkêş kir, lê yên li hundir red kirin ku ji bajarê xwe yê pîroz derkevin, sond xwarin ku wê di şerekî heta mirinê de wêran bikin ji bilî ku bi aştiyane radestî wê bibin. Orşelîm roja [[în]]ê di 2ê cotmeha 1187an, piştî dorpêçkirinê teslîmî hêzên wî bû.{{Sfn|Malcom and Lyons||p=272}} Dema ku dorpêç destpêkir, Selahedîn nexwest soza şert û mercên çaryek bide niştecihên frankî yên Orşelîmê.{{Sfn|Eddé|2011|p=263-264}} [[Baliyanê Îbelînê]] gef xwar ku dê her rehîneyekî misilman ku tê texmînkirin 5,000 kes be, bikuje û ger çaryeka wisa neyê peyda kirin, dê mezargehên pîroz ên îslamê yên [[Qubbeyê Sehra]] û [[Mescîda Eqsa]] wêran bike. Selahedîn bi encumena xwe re şêwirî û şert hatin pejirandin. Peyman li kolanên Orşelîmê hate xwendin da ku her kes di nav çil rojan de bikaribe ji xwe re peyda bike û baca lihevkirî ji bo azadiya xwe bide Selahedîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.fordham.edu/Halsall/source/1187saladin.asp |sernav=De Expugatione Terrae Sanctae per Saladinum (Dagirkeriya Welatê Pîroz ji aliyê Selahedîn) |malper=www.fordham.edu |roja-gihiştinê=2025-11-11 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://sourcebooks.fordham.edu/halsall/source/1187saladin.asp |sernav=Internet History Sourcebooks Project }}&lt;/ref&gt;

Ji bo her frankekî li bajêr, çi mêr, çi jin, çi zarok be, fîdyeyek neasayî kêm dê bihata dayîn, lê Selahedîn, li dijî daxwaza xezîndarên xwe, destûr da gelek malbatên ku nikaribûn fîdye bidin ku derkevin.{{Sfn|Runciman|1990|p=465}}&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam 1913-1936 |weşanger=BRILL |tarîx=1987 |isbn=978-90-04-08265-6 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=7CP7fYghBFQC&amp;q=saladin+balian+jerusalem+siege+-wikipedia+-%22Kingdom+of+Heaven%22+destroy+temple+mount&amp;pg=PA1101&amp;redir_esc=y }}&lt;/ref&gt; [[Patrîk Herakliyusê Orşelîmê]] komkirinek organîze kir û beşdarî kir ku fîdye ji bo nêzîkî 18,000 welatiyên xizan da, û 15,000ên din jî wek kole hiştin. Birayê Selahedîn, Ehmedê Necmedîn, &quot;ji Selahedîn hezar ji wan ji bo karanîna xwe xwest û dûv re ew di cih de berdan.&quot;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.britannica.com/event/Crusades |sernav=Crusades {{!}} Definition, History, Map, Significance, &amp; Legacy {{!}} Britannica |malper=www.britannica.com |tarîx=2025-10-26 |roja-gihiştinê=2025-11-11 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Piraniya leşkerên peya wek [[Xulamtî|xulam]] hatin firotin. Piştî girtina Orşelîmê, Selahedîn [[Cihûtî|cihûyan]] gazî kir û destûr da wan ku li bajêr bi cih bibin.{{Sfn|Scharfstein &amp; Gelabert|1997|p=145}} Bi taybetî, niştecihên [[Eşkalon]] ku wargeheke mezin a cihûyan bû, daxwaza wî bersivandin.&lt;ref&gt;''The Conquest of Jerusalem and the Third Crusade'', Trans Peter Edbury, rr 58–59&lt;/ref&gt;

[[Wêne:Tyre 1187.jpg|thumb|250px|Mînîyatureke sedsala 15an ku êrîşeke xaçperestan li dijî artêşa Selahedîn nîşan dide. Beşek ji destnivîsa [[Les Passages d’Outremer|''Les Passages d’Outremer'']], ji hêla [[Sébastien Mamerot]] ve.]]

[[Tîros (bajar)|Tîros]], li peravên [[Libnan]]a îro, bajarê dawî yê xaçperestan ê mezin bû ku ji aliyê hêzên misilmanan ve nehatibû girtin. Ji aliyê stratejîk ve, ji bo Selahedîn dê maqûltir bûya ku Tîros berî Orşelîmê bigire; lêbelê, Selahedîn ji ber girîngiya bajêr ji bo îslamê, hilbijart ku pêşî li pey Orşelîmê biçe. Tîros ji aliyê [[Konradê Montferrat]] ve dihat fermandarkirin ku parastina wê xurt kir û du dorpêçên Selahedîn li ber xwe da.&lt;ref name=&quot;:25&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A History of the Crusades |paşnav1=Runciman |pêşnav1=Steven |weşanger=CUP Archive |sal=1987 |isbn=9780521347716 |url=https://books.google.com/books?id=QL88AAAAIAAJ&amp;q=editions:FCi_QPOwjk4C&amp;pg=PA466 }}&lt;/ref&gt; Di sala 1188an de, li Tortosayê, Selahedîn Guyê Lûzinyayê berda û ew vegerand cem jina wî [[Sibylla yê Orşelîmê]]. Ew pêşî çûn Treblûsê û dûrve çûn ber [[Entakya]]yê. Di sala 1189an de, wan xwest ku Tîros ji bo padîşahiya xwe vegerînin lê Konrad ku Guy wekî padîşah nas nedikir, qebûl nekir.&lt;ref name=&quot;:25&quot; /&gt; Dûv re Guy dest bi dorpêçkirina [[Eka]]yê kir.{{Sfn|Eddé|2011|p=246}}{{Sfn|Malcolm and Lyons||p=274-276}}

Selahedîn bi şahbanû [[Tamar|Tamar yê Gurcistanê]] re di têkiliyên dostane de bû.{{Sfn|Malcolm and Lyons||p=274-276}} Jînenîgarnivîsê Selahedîn [[Behaedînê Şedad]] radigihîne ku, piştî fetihkirina Orşelîmê ji aliyê Selahedîn ve, şahbanûya gurcî qasid şandin ba siltan da ku milkên desteserkirî yên keşîşxaneyên gurcî yên li Orşelîmê vegerîne.{{Sfn|Edbury||p=60}}{{Sfn|Malcolm and Lyons||p=274-276}} Bersiva Selahedîn nehatiye tomar kirin, lê xuya ye ku hewlên şahbanûyê serketî bûne ji ber ku [[Yakûb yê Vitr]], piskoposê Ekeyê, radigihîne ku gurcî, berevajî heciyên din ên xiristiyan, bi alên xwe yên vekirî, destûr dane ku bi serbestî bikevin bajêr.{{Sfn|Malcolm and Lyons||p=274-276}} Herwiha Şedad îdia dike ku şahbûn Tamar di hewildanên xwe de ji bo bidestxistina bermayiyên [[xaça rastîn]] ji [[Împeratoriya Bîzansê|împeratoriya bîzansê]] çêtir pêşniyar kiriye û 200,000 zêr pêşkêşî Selahedîn kiriye ku bermayiyan di [[şerê Hetînê]] de wekî xenîmet girtibû, lê bê encam maye.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Documents On Intercultural Communication In Mamluk Jerusalem: The Georgians Under Sultan An-Nssir Hasan In 759 (1358) |paşnav=Pahlitzsch |pêşnav=Johannes |weşanger=BRILL |tarîx=2008-01-01 |rr=38-39 |isbn=978-90-474-3303-3 |url=https://doi.org/10.1163/ej.9789004165472.i-467.46 }}&lt;/ref&gt;{{Sfn|Eastmond|1998|p=122-123}}

Li gorî Bahaedîn, piştî van serkeftinan, Selahedîn li ser dagirkirina Ewropayê fikirî û got:&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Arab Historians of the Crusades |paşnav=Gabrieli |pêşnav=Francesco |weşanger=University of California Press |tarîx=1984 |rr=101 |isbn=978-0-520-05224-6 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=JU0eSxDCOmIC&amp;redir_esc=y }}&lt;/ref&gt;

{{Quote|&quot;Ez difikirim ku gava Xwedê serkeftinê li ser mayîna Filistînê bide min, ez ê axên xwe parve bikim, wesiyetnameyekê çêbikim ku daxwazên xwe diyar bike, dû re li ser vê deryayê ber bi welatên wan ên dûr ve biçim û li wir frankan bişopînim, da ku erdê ji her kesê ku baweriya xwe bi Xwedê nayne, an jî di vê hewldanê de bimire, azad bikim.&quot;}}

=== Xaçperesta sêyem ===
{{Gotara bingehîn|Sefera xaçperestan a sêyem}}
{{Quote box|Bi heman awayî rast e ku comerdî û xwedaparêziya wî, bê fanatîzm, ew kulîlka lîberalî û nezaketê ku modela kronîkên me yên kevin bû, li Sûriyeya
frankî ne kêmtir populerbûn ji axên îslamê bi dest xist.|author=René Grousset (nivîskar){{Sfn|Grousset|1970|195}}}}
Hetîn û ketina [[Orşelîm]]ê bû sedema [[sefera xaçperestan a sêyem]] (1189–1192) ku qismî ji hêla &quot;dehiya Selahedîn&quot; a taybet di sala 1188an de hate fînansekirin. Qiral [[Richard I]] dorpêça [[Eka]]yê ya Guy bi rê ve bir, bajar fetih kir û nêzîkî 3,000 girtiyên şer ên misilman îdam kir.{{Sfn|Gillingham|1979|p=191}} Bahaedîn nivîsand:
{{Quote|Sedemên vê komkujiyê bi awayên cuda têne vegotin; li gorî hin kesan, dîl hatine kuştin wekî tolhildan ji bo mirina wan xiristiyanên ku misilmanan ew kuştine. Yên din jî dibêjin ku padîşahê Îngilterê, dema ku biryar da ku hewl bide Eşkelonê fetih bike, piştî çûyîna xwe neaqilane dît ku ewqas dîl li bajêr bihêle. Tenê Xwedê dizane sedema rastîn çi bû.}}

Artêşên Selahedîn di 7ê îlona 1191an de di [[şerê Ersûfê]] de bi artêşa qiral Richard I re ketin şer ku tê de hêzên Selahedîn windahiyên giran dan û neçar man ku vekişin. Piştî şerê Ersûfê, Richard [[Tel-Avîv|Ceffa]] dagir kir û kelhên bajêr sererast kir. Di vê navberê de Selahedîn ber bi başûr ve çû, li wir kelhên Eşkelonê hilweşand da ku pêşî li vê bajarê girîng ê stratejîk bigire ku li ser xaçerêya di navbera Misir û Filistînê de bû ku ne keve destê xaçperestan.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=God's war |paşnav=Christopher Tyerman |weşanger=Belknap Press of Harvard University Press |tarîx=2006 |rr=460-462 |isbn=978-0-674-02387-1 |kesên-din=Internet Archive |url=http://archive.org/details/godswarnewhistor00tyer }}&lt;/ref&gt;

[[Wêne:Ayyubid.png|thumb|[[Anatolya]] û [[Rojhilata Navîn]] li dora sala 1190an. Împeratoriya Selahedîn û herêmên xweser wî bi sor, û herêmên ku ji dewletên xaçperestan di navbera 1187 û 1189an de hatine standin jî bi pembe ne. Keskê vekirî herêmên xaçperestan ên ku piştî mirina Selahedîn sax man nîşan dide.]]

Di çileya 1192an de, artêşa Richard I gundê Beyît Nûba dagirkir ku tenê diwanzdeh kîlometre dûrî Orşelîmê bû, lê bêyî ku êrîşî Bajarê Pîroz bike vekişiya. Di şûna wê de, Richard I ber bi başûr ve ber bi Eşkelon ve çû, li wir wî kelheyên xwe sererast kir. Di tîrmeha 1192an de, Selahedîn hewl da ku bi êrîşa li ser Ceffa gefê li fermandariya Richard I a li ser peravê bixwe.&lt;ref name=&quot;Morris2001&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Middle Ages |paşnav=Morris Bishop |weşanger=Houghton Mifflin Co. |tarîx=2001 |rr=102 |isbn=978-0-618-05703-0 |kesên-din=Internet Archive |url=http://archive.org/details/middleages00bish_0 }}&lt;/ref&gt; Bajar ji aliyê Selahedîn hate dorpêçkirin; lêbelê, Richard I çend roj şûnda gihîşt wir û artêşa Selahedîn di şerekî li derveyî bajêr de têk bir.&lt;ref name=&quot;Morris2001&quot; /&gt;

[[Şerê Ceffayê (1192)]] bû şerê leşkerî yê dawî yê sefera xaçperestan a sêyem. Piştî ku Richard I Ceffayê ji nû ve dagir kir û kelhên wê sererast kir, ew û Selahedîn dîsa li ser şert û mercan nîqaş kirin. Di dawiyê de Richard I li hev kir ku kelhên Eşkelonê hilweşîne, di heman demê de Selahedîn li hev kir ku kontrola xaçperestan a li ser perava Filistînê ji [[Tîros (bajar)|Tîros]] heta Ceffayê nas bike. Dê destûr bê dayîn ku xiristiyan wekî heciyên bêçek biçin Orşelîmê û padîşahiya Selahedîn dê di sê salên pêş de bi dewletên xaçperest re di aştiyê de be.{{Sfn|Rilley-Smith|2005|p=146}}

== Mirin ==
[[Wêne:Graf Saladin Damascus.JPG|thumb|Gora Selahedînê Eyûbî li Şamê]]
Selahedîn di 4ê adara 1193an (27 Sefer 589 Hicrî) de li Şamê ji ber tayê mir,&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Önal |pêşnav=Reyhan |tarîx=2019 |sernav=TDV İslam Ansiklopedisi’ndeki Belâgat İlmiyle İlgili Maddelerin Değerlendirilmesi |url=https://doi.org/10.17932/iau.arap.2019.020/ayad_v05i2002 |kovar=AYDIN ARAPÇA ARAŞTIRMALARI DERGİSİ |cild=5 |hejmar=2 |rr=239 |doi=10.17932/iau.arap.2019.020/ayad_v05i2002 |issn=2687-279X }}&lt;/ref&gt; ne demek dirêj piştî çûyîna qiral Richard I. Di dema mirina xwe de, Selahedîn perçeyek zêr û çil perçe zîv hebûn. Wî dewlemendiya xwe ya mezin dabû bindestên xwe yên belengaz û tiştek ji bo merasîma cenazeyê wî nehiştibû.{{Sfn|Baha ad-Din|2002|p=19}} Ew di goristanekê de li baxçeyê li derveyî Mizgefta Emewî li Şamê, Sûriyeya îro, hate defînkirin.{{Sfn|Baha ad-Din|2002|p=25}} Di destpêkê de gor beşek ji kompleksek bû ku dibistanek jî di nav de bû, ''Medreseya el-Ezîziye'' ku ji bilî çend stûn û kemerek hundurîn hindik maye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://madainproject.com/mausoleum_of_saladin |sernav=Mausoleum of Saladin - Madain Project (en) |malper=madainproject.com |roja-gihiştinê=2025-11-11 }}&lt;/ref&gt; Heft sedsalan şûnda, împerator [[Wilhelm II]] yê Almanyayê sarkofagek mermerî ya nû ji bo goristanê bexş kir. Lêbelê, sarkofaga orîjînal nehat guheztin; li şûna wê, goristan ku ji bo mêvanan vekirî ye, naha du sarkofag hene: ya mermerî ya li kêlekê hatî danîn û ya darîn a orîjînal ku gora Selahedîn vedişêre.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The library of the Palestine Pilgrims' Text Society |paşnav=Palestine Pilgrims' Text Society |pêşnav=London |weşanger=London Committee of the Palestine Exploration Fund |tarîx=1896-97 |kesên-din=Robarts - University of Toronto |url=http://archive.org/details/libraryofpalesti13paleuoft }}&lt;/ref&gt;

Di salên piştî mirina wî de, ji nû ve avakirina avahiya desthilatdariya xanedana eyûbiyan pêk hat: Çend kur û hevkarên wî yên nêzîk li Misir, Sûriye û Kurdistanê kontrola deverên Misir, Sûriye û Mezopotamyayê girtin destê xwe. Mînakî, kurê wî [[Efdal kurê Selahedîn|Efdal]] li Şamê împeratorî girt destê xwe, di heman demê de kurekî din, [[Ezîz Osman]], li Misirê xebitî. Ev yek berê jî parçebûnek diyarkirî ya yekîtiya mezin a ku Selahedîn carekê ava kiribû nîşan da - ku di demek dirêj de hevgirtina împeratoriyê dijwartir kir.&lt;ref name=&quot;Arens2025&quot;&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Arens |pêşnav=Meinolf |tarîx=2025-01-24 |sernav=Johannes Willms: Louis XIV. Der Sonnenkönig und seine Zeit, München: C. H. Beck Verlag 2023, 532 S. |url=https://doi.org/10.1163/15700739-07701012 |kovar=Zeitschrift für Religions- und Geistesgeschichte |cild=77 |hejmar=1 |rr=104–106 |doi=10.1163/15700739-07701012 |issn=0044-3441 }}&lt;/ref&gt;

[[Wêne:Damascus-SaladinTomb.jpg|thumb|Goristana Selahedîn Eyûbî li keleka Mizgefta Emewî li Şamê]]

Cih û mîmariya goristana wî - goristana Selahedîn - xwedî girîngiyeke sembolîk e: Ew rasterast li bakurê Mizgefta Emewiyan a mezin li Şamê ye û tenê çend sal piştî mirina wî hatiye avakirin. Cihêkirina bi zanebûn di nav Bajarê Kevin de - li şûna goristaneke derdorê - statuya Selahedîn û niyeta danîna wî ya daîmî di bin bala civaka bajêr de destnîşan dike.&lt;ref name=&quot;Arens2025&quot; /&gt;

Gora wî di sedsala 19an û destpêka sedsala 20an de ji aliyê civaka parastinê ve jî girîngîyek girîng wergirt: kolandin û restorasyon di destpêka salên 1870 û 1880an de dest pê kirin û avahiyek nû ya mermerî li Împeratoriya Osmanî hate zêdekirin. Wekî din, ev yek aliyek siyasî nîşan dide: parastin û girîngiya gora Selahedîn ne tenê ji ber sedemên olî û çandî bû, lê di heman demê de wekî sembolek nasnameya neteweyî û meşrûiyeta dîrokî li [[Rojhilata Navîn]] hate bikaranîn.&lt;ref name=&quot;Arens2025&quot; /&gt;

== Malbata wî ==
[[Wêne:AYYUBIDS 14218-The Mohammadan Dynasties Chronological And Genealogical Tables With Historical Introductions 0114.jpg|thumb|300px|Malbata eyûbiyan]]
Li gorî agahiyên ku Selahedîn di dawiya serdema xwe de daye, [[Îmamedîn Îsfehanî]] lîsteyek ji kurên Selahedîn û çîrokên jidayikbûna wan berhev kiriye.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=كتاب الروضتين في اخبار الدولتين: ١ |tarîx=1871 |rr=676-677 |ziman=ar |url=https://books.google.at/books?id=prllAAAAcAAJ&amp;pg=RA5-PA76&amp;redir_esc=y }}&lt;/ref&gt; Endamên navdar ên nifşên Selahedîn ku Îmad rêz kiriye ev in:

* [[Efdal kurê Selahedîn|Efdal Nûredînê Elî]], mîrê Şamê (jdb. {{Derdora}} 1169ê li Şamê - m. 1225an)
* [[Ezîz Osman|Ezîz Îmamedîn Ebû Feth yê Osman]], siltanê Misirê (jdb. 4ê çileya 1172an li Misirê - m. 1198an)
* [[Zahir Xezî|Zahir Xiyatê Mensûr Xezî]], mîrê Helebê (jdb. {{Derdora}} 1173an li Misirê - m. 1216an)
* [[Mûazem Tûranşahê Seleh]] (jdb. {{Derdora}} 1181an li Helebê - m. 1260an li Misirê)

Kurên ku Îmamedîn navnîş kiriye panzdeh in, lê li cîhek din ew dinivîse ku ji Selahedîn hivdeh kur û keçek li pey xwe hiştiye. Tê gotin ku keça Selahedîn bi pismamê xwe [[Kamîlê Edil]] re zewiciye. Dibe ku Selahedîn zarokên din jî hebûn ku berî wî mirine. Kurek, Zahir Dawud, ku Îmamedîn wî wekî heştemîn navnîş kiriye, di nameyek ku ji hêla wezîrê wî ve hatiye nivîsandin de wekî kurê diwanzdehemîn ê Selahedîn tê tomar kirin.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

Derbarê jin û xulam-jinên Selahedîn de zêde tişt nayê zanin. Wî di sala 1176an de bi [[Îsmetedîn Xatûn]], jina [[Nûredîn Zengî]], re zewicî. Zarokên wê tunebûn. Yek ji jinên wî, Şemse, ligel kurê wê Ezîz di gora [[Îmam Şafiî]] de hatin defînkirin.{{Sfn|Ruciman||p=79-80}}

== Tesîra wî ==
=== Tesîra wî li ser kurdan ===
[[Wêne:King (Saladin from Egypt) from Court Game of Geography MET DP862906.jpg|thumb|200px|Selahedîn Eyûbî]]

Selahedîn, ku bi erebî wekî ''Ṣelāh ad-Dīn Yūsuf ibn Eyyūb'' tê nasîn, di dîrok, bîr û nasnameya [[kurd]]an de cihekî aloz û piralî girtiye. Her çend kariyera wî ya siyasî û leşkerî di çarçoveyek fireh a îslamî û [[Rojhilata Navîn]] de pêşketiye ne ku di çarçoveyek taybetî ya kurdî de, lê belê eslê wî yê kurdî bandorek mayînde li ser awayê ku kurd mîrata xwe ya dîrokî fam dikin kiriye.{{sfn|Humphreys|1987|p=164–167}} Bi sedsalan, Selahedîn ji siltanekî serdema navîn veguheriye kesayetek sembolîk ku serokatiya kurd, berxwedan û kapasîteya yekîtiyê di nav pirrengiyê de temsîl dike.{{sfn|Humphreys|1987|p=164–167}} Jiyan û kirinên wî ji hêla dîroknas, rewşenbîr û tevgerên neteweperwer ên kurd ve bi gelek awayan hatine şîrovekirin ku her yek ji wan îdealên ku li gorî çarçoveyên xwe yên siyasî û çandî ne li ser wî pêşkêş kirine.

Di serdema pêşnûjên de, nivîskarên kurd kêm caran balê dikişandin ser paşxaneya etnîkî ya Selahedîn. Kronîknivîsên serdema navîn, hem misilman û hem jî xiristiyan, bi gelemperî wî wekî ''şampiyonê'' ''îslamê'' an jî hikumdarê [[Xanedana Eyûbiyan|xanedana eyûbiyan]] pêşkêş dikirin, ne wekî nûnerê tu nasnameyeke etnîkî.{{sfn|Humphreys|1987|p=164–167}} Têgeha neteweperweriya kurdî, wekî ku tenê di dawiya sedsala nozdehan û destpêka sedsala bîstan de derket holê, di serdema Selahedîn de tune bû.{{sfn|Humphreys|1987|p=164–167}} Digel vê yekê, rastiya ku ew di şaxa [[Xanedana Rewadiyan|rewadiyan]] ya eşîra [[Xanedana Hecbaniyan|hecbaniyan]] li Tikrîtê de ji dayik bûye, ji bo ramanwerên kurd ên paşê ku dixwestin gelê kurd di nav vegotina şaristaniya mezin a Rojhilata Navîn de bi cih bikin, bû lengerek dîrokî ya girîng.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Life of Saladin |paşnav1=ibn Shaddad |pêşnav1=Baha ad-Din |weşanger=Committee of the Palestine Exploration Fund |sal=2014 |rûpel=420 |isbn=978-1-4021-9246-3 |cih=Minnesota |url=https://www.britannica.com/biography/Baha-al-Din |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20210512151617/https://www.britannica.com/biography/Baha-al-Din |roja-arşîvê=12 gulan 2021 |rewşa-urlyê=zindî |roja-gihiştinê=8 kanûna pêşîn 2020 }}&lt;/ref&gt; Bilindbûna wî ji malbateke leşkerî ya kurd bo hikumdarê Misir û Sûriyeyê ji nifşên paşê re potansiyela takekesên kurd nîşan da ku di asta transherêmî de serokatiyê û naskirinê bi dest bixin.&lt;ref&gt;Andrew S. Ehrenkreutz, Saladin (State University of New York Press, 1972), rr. 44–45&lt;/ref&gt;

Di dawiya serdema [[Împeratoriya Osmanî|osmanî]] û destpêka [[serdema nû]] de, zanyarên kurd dest bi keşfkirina Selahedîn kirin wekî beşek ji vejîneke çandî ya berfirehtir.&lt;ref&gt;The Encyclopaedia of Islam, Volume 5, 1986, rr. 822&lt;/ref&gt; Berhemên wekî [[Şerefname]]ya [[Şerefxanê Bidlîsî]] (1597) wî wekî yek ji kurdên navdar ku li derveyî welatê xwe mezinbûn bi dest xistibûn, behs kirin.&lt;ref name=&quot;Tabbaa31&quot;&gt;{{harvnb|Tabbaa|1997|p=31}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The A to Z of the Kurds |paşnav=M. Gunter |pêşnav=Michael |weşanger=Scarecrow Press |sal=2009 |isbn=9780810863347 |url=https://books.google.com/books?id=gbmTlG4_QxAC&amp;q=Sharafnama&amp;pg=PA28 }}&lt;/ref&gt; Her çend vegotina Bidlîsî ji neteweperestiyê bêtir şecere û xanedanî bû jî, wê bingeh ji bo şîrovekirinên nû yên pêşerojê danî.&lt;ref name=&quot;Angold391&quot;&gt;{{harvnb|Angold|2006|p=391}}&lt;/ref&gt; Di sedsala nozdehan de, dema ku rewşenbîrên kurd di bin zextên navendîbûna osmanî û bandora ewropî de dest bi eşkerekirina nasnameyek kolektîf kirin, Selahedîn wekî sembolek guncan a potansiyela kurd derket holê.&lt;ref name=&quot;FageOliver37-38&quot;&gt;{{harvnb|Fage|Oliver|1977|pp=37–38}}&lt;/ref&gt; Ew wekî delîl hate nîşandan ku kurd dikarin dewletparêzî, serokatiya leşkerî û sofîstîkebûna çandî wekhevî ereb, faris an tirkan bin.&lt;ref name=&quot;FageOliver37-38&quot; /&gt;

Di destpêka sedsala 20an de, di dema hilweşîna împeratoriya osmanî û bilindbûna neteweperestiya nû de, ramanwerên kurd ên wekî [[Celadet Alî Bedirxan]] û yên din ên ku di kovara [[Hawar (kovar)|Hawarê]] de dinivîsandin, Selahedîn wekî mînakek ji bo beşdariya kurdan di şaristaniya îslamî de bi nav kirin.''{{sfn|Minorsky|1953|pp=136}}'' Van rewşenbîran ew ne wekî kesayetek cudaxwaz, lê wekî nîşanek nîşan dan ku kurdan di dîrokê de roleke girîng di parastin û dewlemendkirina civaka misilmanan de lîstine.{{sfn|Minorsky|1953|pp=137}} Çerxa Bedirxan û tevgerên wekhev wêneya Selahedîn bikaranîn da ku li dijî vegotinên ku kurdan wekî derdorê an eşîrî nîşan didan derkevin.&lt;ref&gt;Houtsma, M. Th (1993). E. J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913–1936. Brill. p. 164. {{ISBN|978-90-04-09790-2}}&lt;/ref&gt; Serkeftina wî di yekkirina gelên cihêreng di bin armancek hevpar de wekî modelek ji bo armancên siyasî yên kurdan xizmet kir - çi ji bo xweseriyê di nav dewletek mezintir de be an jî ji bo xweseriya neteweyî be.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Crusades: Islamic Perspectives |paşnav=Hillenbrand |pêşnav=Carole |weşanger=Psychology Press |tarîx=1999 |rr=332 |isbn=978-1-57958-210-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=6UP-vjDzbB8C }}&lt;/ref&gt;

[[Wêne:Selahaddin Eyyubi El Kurdi.jpg|thumb|Potreya Selahedîn Eyûbî di sedsala 14an]]

Di [[Kurdperwerî|kurdperweriya]] nû de, Selahedîn roleke hîn girîngtir girtiye ser xwe. Peyker, abîdeyên dîrokî û saziyên giştî yên bi navê wî li seranserê [[Başûrê Kurdistanê]] û diyasporaya kurd hene.&lt;ref name=&quot;Catlos425&quot;&gt;{{harvnb|Catlos|1997|p=425}}&lt;/ref&gt; [[Zanîngeha Kurdistanê - Hewlêr|Zanîngeha Selahedîn a li Hewlêrê]] ku di sala 1968an de hatiye damezrandin, wekî yek ji rêzgirtinên herî berbiçav ên mîrata wî di civaka kurd a hemdem de radiweste.&lt;ref name=&quot;Catlos425&quot; /&gt; Ji bo gelek kurdan, Selahedîn hem serbilindiya bi eslê xwe kurd û hem jî girêdanek bi cîhana îslamî ya berfirehtir re temsîl dike.&lt;ref name=&quot;Catlos425&quot; /&gt; Rêberên siyasî yên kurd, di nav de yên ji paşxaneyên îdeolojîk ên cihêreng - çi neteweperestên sekuler bin an tevgerên olî - navê wî wekî sembolek yekgirtî bikar anîne ku ji dabeşbûnên navxweyî derbas dibe.&lt;ref name=&quot;Flinterman16-17&quot;&gt;{{harvnb|Flinterman|2012|pp=16–17}}&lt;/ref&gt;

Di dîroka kurdî de, gelek caran Selahedîn wekî kesayetiyek pêşkêş tê nîşankirin ku hebûna dîrokî ya kurdan li herêmên sereke yên Rojhilata Navîn, bi taybetî li [[Iraq]] û [[Sûrî|Sûriye]] nîşan dide. Kariyera wî li van axan wekî bîranînek tê dîtin ku bandora kurdan ji herêmên çiyayî yên ku bi kevneşopî bi [[Kurdistan]]ê ve girêdayî ne pir wêdetir çûye.&lt;ref name=&quot;DalyPetry226&quot;&gt;{{harvnb|Daly|Petry|1998|p=226}}&lt;/ref&gt; Di vê wateyê de, mîrata Selahedîn piştgiriyê dide vîzyonek ku kurd ne wekî çiyayîyên îzolekirî lê wekî beşdarên yekgirtî di dîroka hevpar a herêmê de dibînin.&lt;ref name=&quot;Shatzmiller57-58&quot;&gt;{{harvnb|Shatzmiller|1994|pp=57–58}}&lt;/ref&gt; Ev şîrove bi taybetî di hewldanên rewşenbîrên kurd de ji bo şerkirina li dijî marjînalîzekirinê di dîrokên neteweyî de ku ji hêla vegotinên ereb, farisî an tirkî ve serdest in, girîng bûye.&lt;ref name=&quot;Shatzmiller59-60&quot;&gt;{{harvnb|Shatzmiller|1994|pp=59–60}}&lt;/ref&gt;

Di heman demê de, şîroveyên kurdî yên li ser Selahedîn ne yekreng in.&lt;ref name=&quot;Shatzmiller59-602&quot;&gt;{{harvnb|Shatzmiller|1994|pp=59–60}}&lt;/ref&gt; Hin ramanwerên neteweperwer nebûna ajandaya wî ya eşkere ya kurdî rexne kirine û destnîşan kirine ku desthilatdariya wî xweserî an çanda kurdî nedaye pêşiyê.&lt;ref name=&quot;Jackson36&quot;&gt;{{harvnb|Jackson|1996|p=36}}&lt;/ref&gt; Ew destnîşan dikin ku dewleta Selahedîn piretnîkî bû û dilsoziya wî di serî de ji îslamê re bû ne ji tu komeke etnîkî re.&lt;ref name=&quot;HouraniRuthven131&quot;&gt;{{harvnb|Hourani|Ruthven|2002|p=131}}&lt;/ref&gt; Lêbelê, tewra ev dengên rexnegir jî qebûl dikin ku paşxaneya wî ya kurdî û torên malbatê di jiyana wî ya zû û kariyera wî de roleke avaker lîstine.&lt;ref name=&quot;Jackson36&quot; /&gt; Xanedana eyûbî bi xwe çend xizm û fermandarên kurd dihewîne ku piştî mirina Selahedîn herêmên sereke birêve birine, bi vî rengî hebûna kurd a domdar di avahiyên siyasî yên sedsala sêzdehan de misoger kiriye.&lt;ref name=&quot;DalyPetry239-240&quot;&gt;{{harvnb|Daly|Petry|1998|pp=239–240}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Cambridge History of Africa |paşnav1=Fage |pêşnav1=J. D. |weşanger=Cambridge University Press |tarîx=1975 |rr=28 |isbn=978-0-521-20981-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=GWjxR61xAe0C&amp;dq=ayyubid+Feudal&amp;pg=PA28 |paşnav2=Oliver |pêşnav2=Roland }}&lt;/ref&gt;

Dengvedana sembolîk a Selahedîn a nû di nav kurdan de têkiliya di navbera dîrok û siyaseta nasnameyê de jî nîşan dide. Rêberên kurd di demên krîtîk ên têkoşînê de mîrata wî bikar anîne. Bo nimûne, di serhildanên kurdan ên sedsala 20an de, behsa Selahedîn di wêje, axaftin û gotûbêjên siyasî de wekî çavkaniyek îlham û rewatiyê xuya bû. Wêneya wî ji hêla hem tevgerên neteweperest ên sekuler ên wekî [[Partiya Demokrat a Kurdistanê]] (PDK) û [[Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê]] (YNK) ve û hem jî ji hêla komên bi awayekî olî ve hatine destnîşankirin ku tekez li ser dîndarî û serokatiya wî ya exlaqî dikin, hatiye seferber kirin. Di vê rola dualî de, Selahedîn wekî pirek di navbera aliyên sekuler û olî yên nasnameya kurdî de xizmet dike.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=State and Rural Society in Medieval Islam: Sultans, Muqta's and Fallahun |paşnav=Sato |pêşnav=Tsugitaka |weşanger=BRILL |tarîx=2021-12-06 |rr=51–52 |isbn=978-90-04-49318-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=BGZjEAAAQBAJ&amp;dq=the+iqta+system+of+Egypt+and+Syria+under+the+Ayyubids&amp;pg=PA42 }}&lt;/ref&gt;

Di wêje û hunerê de, mîrata kurdî ya Selahedîn îlhama helbestvan, romannivîs û çêkerên fîlman daye ku dixwazin berdewamiya çandî ya gelê kurd piştrast bikin.&lt;ref name=&quot;Lev11&quot;&gt;{{harvnb|Lev|1999|p=11}}&lt;/ref&gt; Şekilê wî di berhemên bi [[Zimanê kurdî|zimanê Kurdî]] de xuya bûye ku dîroka serdema navîn bi perspektîfa nasnameyê ji nû ve şîrove dikin.&lt;ref name=&quot;Lev11&quot; /&gt; Di van wêneyan de, Selahedîn pir caran ne tenê wekî rizgarkerê [[Orşelîm]]ê, lê di heman demê de wekî kurê çiyayên kurdan ku gihîştiye asta gerdûnî tê xuyang kirin.&lt;ref name=&quot;Lev11&quot; /&gt; Ev motîf wê ramanê xurt dike ku [[çanda kurdî]] dikare kesayetên bi girîngiya dîroka cîhanî hilberîne, û li dijî vegotinên marjînalîzm an bindestiyê derkeve.&lt;ref name=&quot;Lev11&quot; /&gt;

Di perwerdehiya hemdem a kurdî û çanda populer de, navê Selahedîn hîn jî serbilindî û xwestekan tîne bîra mirov. Di bernameyên dibistanê yên li hin deverên Başûrê Kurdistanê de behsa wî wekî lehengekî neteweyî tê kirin, di heman demê de dramayên televîzyonê û festîvalên çandî bîranîna wî pîroz dikin.&lt;ref name=&quot;Sato134&quot;&gt;{{harvnb|Sato|2014|p=134}}&lt;/ref&gt; Rojbûna wî û serketinên wî yên mezin, wekî [[Şerê Hetînê]] (1187), carinan di çarçoveyek fermî û populer de têne bîranîn. Bi rêya van pratîkan, hikumdarên eyûbî di bîra kolektîf a pêvajoya avakirina neteweya kurd de cih girtiye.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Arab painting |paşnav1=Ettinghausen |pêşnav1=Richard |weşanger=New York : Rizzoli |tarîx=1977 |rr=114–115 |isbn=978-0-8478-0081-0 |url=https://archive.org/details/arabpainting0000etti/page/114/mode/2up }}&lt;/ref&gt;

Erdnîgariya siyasî ya Kurdistana îro awayê şîrovekirina bandora Selahedîn bêtir şekil dide. Di nav dîyasporaya kurd a li Ewropa û [[Amerîkaya Bakur]] de, çîroka Selahedîn pir caran wekî nîşanek çandî di pêşangeh, konferansên akademîk û bûyerên civakî de xizmet dike ku hewl didin beşdariyên kurdan di dîroka cîhanê de ronî bikin.&lt;ref name=&quot;Yeomans104-105&quot;&gt;{{harvnb|Yeomans|2006|pp=104–107}}&lt;/ref&gt;

Bi kurtasî, bandora Selahedîn li ser kurdan hem dîrokî û hem jî sembolîk e.&lt;ref name=&quot;natali&quot;&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=[[Denise Natali|Natali]] |pêşnav=Denise |sal=2004 |sernav=Ottoman Kurds and emergent Kurdish nationalism |kovar=Critique: Critical Middle Eastern Studies |cild=13 |hejmar=3 |rr=383–387 |doi=10.1080/1066992042000300701 |s2cid=220375529 }}&lt;/ref&gt; Di dîrokê de, hilkişîna wî ji eslê xwe kurd ber bi lûtkeya hêzê di cîhana îslamî de wekî delîlek ji bo beşdariya kurdan di şekildana siyaseta Rojhilata Navîn a serdema navîn de radiweste. Bi awayekî sembolîk, wêneyê wî ji kurdên îro re çavkaniyek serbilindî, yekîtî û rewatiyê di lêgerîna wan a berdewam a naskirinê de peyda kiriye. Çi wekî lehengek neteweyî yê kurd, reformîstek îslamî, an kesayetek gerdûnî ya edaletê were pîrozkirin, Selahedîn di hişmendiya dîrokî ya kurdan de stûnek navendî dimîne.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav1=Dockstader |pêşnav1=Jason |paşnav2=Mûkrîyan |pêşnav2=Rojîn |tarîx=2022 |sernav=Kurdish liberty |kovar=[[Philosophy &amp; Social Criticism]] |cild=48 |hejmar=8 |rr=1174–1196 |doi=10.1177/01914537211040250 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; Hebûna wî ya domdar di raman û çanda kurdî de nîşan dide ka çawa bîra dîrokî dikare bi berdewamî ji nû ve were şîrovekirin da ku hewcedariyên nasnameyên pêşkeftî bicîh bîne.&lt;ref name=&quot;Peterson26&quot;&gt;{{harvnb|Petersen|1996|p=26}}&lt;/ref&gt;

=== Di cîhana îslamî de ===
Bandora Selahedîn li ser cîhana misilmanan ji temenê wî û destkeftiyên siyasî yên tavilê yên xanedana eyûbiyan wêdetir diçe.&lt;ref name=&quot;Shillington438&quot;&gt;{{harvnb|Shillington|2005|p=438}}&lt;/ref&gt; Ew di nav şaristaniya îslamî de bûye sembola îdealên edalet, yekîtî, dîndarî û şovalyetiyê û di xeyala kolektîf a misilmanan de li herêm û sedsalan wekî yek ji kesayetên herî mayînde xizmet dike.&lt;ref name=&quot;LyonsJackson8&quot;&gt;{{harvnb|Lyons|Jackson|1982|p=8}}&lt;/ref&gt; Mîrata wî dilsoziya olî, pragmatîzma siyasî û serokatiya exlaqî bi awayekî ku wî kiriye arketîpek hikumdarê misilman ê îdeal, li hev dicivîne.&lt;ref name=&quot;LyonsJackson8&quot; /&gt; Ji kronîkvanên îslamî yên serdema navîn bigire heya neteweperestên ereb ên nû û ramanwerên pan-îslamî, Selahedîn hem wekî lehengek dîrokî û hem jî wekî mînakek exlaqî hatiye nîşandan ku mînaka wî ji serdema wî derbas dibe.&lt;ref name=&quot;LyonsJackson8&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;LyonsJackson14&quot;&gt;{{harvnb|Lyons|Jackson|1982|p=14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Burns142&quot;&gt;{{Harvnb|Burns|2005|p=142}}&lt;/ref&gt;

Di dema jiyana xwe de, bandora Selahedîn li ser cîhana misilmanan tavilê û kûr bû. Piştî dehsalan ji parçebûna siyasî ya piştî hilweşîna [[Împeratoriya Selcûqiyan|selcûqiyan]], xurtkirina Misir, Sûriye, [[Bakurê Kurdistanê]] û hin beşên [[Nîvgirava Erebistanê|Erebistanê]] temsîla yekbûneke berbiçav a deverên sereke yên îslamî di bin yek desthilatdariyê de kir.{{sfn|Rodenbeck|1999|p=57}} Vê hevgirtina siyasî bingeha hêzek nû di rûbirûbûna cîhana misilmanan bi dewletên [[Seferên xaçperestan|xaçperestan]] re peyda kir.{{sfn|Cummins|2011|p=94}} Vegerandina Orşelîmê ji aliyê Selahedîn ve di sala 1187an de, piştî Şerê Hetînê yê biryardar, wekî serkeftinek bi rêberiya xwedayî hate hesibandin ku rûmeta misilmanan û baweriya olî piştî nêzîkî nod sal kontrola xiristiyanan li ser bajêr vegerand.{{sfn|Cummins|2011|p=94}} Vê bûyerê hesta hevgirtina îslamê ji nû ve zindî kir û yek ji beşên herî pîroz di dîroka misilmanan de dimîne.{{sfn|Cummins|2011|p=94}}

[[Wêne:Egypt stamp Tomb of aggressors (1957), Saladin.jpg|thumb|250px| Pûl ji Misirê, Çapa 1957, GORA ÊRÎŞKARAN: Selahedîn û Şerê Hatînê]]

Nivîskarên dîrokî yê misilman ên hemdem wekî [[Elî îbn Elesîr]], [[Behaedînê Şedad]], û Îmamedînê Îsfehanî Selahedîn wekî mînakek ji dîndarî û edaletê pêşkêş kirin.{{sfn|Clifford|2013|p=69}} Wan pabendbûna wî ya bi cîhadê re ne tenê wekî kampanyayek leşkerî lê wekî hewldanek exlaqî û manewî tekez kirin.{{sfn|Clifford|2013|p=69}} Berevajî gelek hikumdarên serdema xwe, Selahedîn pir caran wekî dûrketina ji luksa kesane, parastina dilnizmiyê û nîşandana comerdî li hember dijminên xwe jî dihat wesifandin.{{sfn|Clifford|2013|p=69}} Reftarên wî yên li hember xaçperestan têkçûyî piştî fetihkirina Orşelîmê - ku bi dilovanî û danûstandinê bêtir ji tolhildana girseyî ve hate nîşankirin - wekî delîlên pabendbûna wî bi exlaqê îslamî yê dilovanî û aramiyê hate şîrove kirin.{{sfn|Irwin|1986|pp=19–21}} Ev reftar bi tundî berevajî komkujiyên xaçperestan ên 1099-an bû, wêneya wî wekî hikumdarekî ku îdeala [[Quran]]ê ya dilovaniyê di serfiraziyê de temsîl dike, xurt kir.{{sfn|Irwin|1986|pp=19–21}}&lt;ref name=&quot;Burns147&quot;&gt;{{Harvnb|Burns|2005|p=147}}&lt;/ref&gt;

Hikumeta Selahedîn bandoreke mayînde li ser cîhana misilmanan jî hişt. Wî li seranserê Misir û Sûriyeyê gelek [[medrese]], nexweşxane û weqfên xêrxwazî ​​(waqf) ava kirin, ku gelek ji wan bi sedsalan dom kirin. Van saziyan ne tenê ji bo [[sunîtî]] hebû, bi taybetî ya medreseya [[şafiî]] ku ew pê ve girêdayî bû, pêşve xistin, lê di heman demê de wekî navendên îdarî ji bo yekbûna rewşenbîrî û civakî ya dewleta wî jî xizmet kirin.&lt;ref name=&quot;madainkubra&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://madainproject.com/madrasa_nuriyya_kubra |sernav=Madrasa Nuriya al-Kubra |malper=Madain Project |roja-gihiştinê=7 gulan 2020 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20200507215612/https://madainproject.com/madrasa_nuriyya_kubra |roja-arşîvê=7 gulan 2020 }}&lt;/ref&gt; Bi pêşvebirina zanistiya sunî û sinordarkirina bandora mîrata [[Îsmaîlîtî|îsmaîlî]] ya [[Fatimî|fatimiyan]] li Misirê, Selahedîn roleke sereke di ji nû ve şekildana peyzaja olî ya rojhilatê [[Deryaya Navîn]] de lîst. Ji nû ve avakirina desthilatdariya sunî li [[Qahîre]]yê bingeha geşbûna rewşenbîrî ya paşê di bin [[Dewleta Memlûkan|memlûkan]] de danî, yên ku xwe wekî mîratgirên mîsyona wî didîtin.&lt;ref name=&quot;archnet-nuriya&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://archnet.org/sites/1840 |sernav=Madrasa al-Nuriyya al-Kubra (Damascus) |malper=Archnet |roja-gihiştinê=7 gulan 2020 |rewşa-urlyê=zindî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20200729011551/https://archnet.org/sites/1840 |roja-arşîvê=29 tîrmeh 2020 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Burns148-9&quot;&gt;{{Harvnb|Burns|2005|pp=148–149}}&lt;/ref&gt;

Bi demê re, wêneya Selahedîn wekî yekkerê cîhana misilmanan aliyekî nêzîkî mîtolojîk bi dest xist.&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Les périples de Kalila et Dimna: quand les fables voyagent dans la littérature et les arts du monde islamique |paşnav1=Brac de La Perrière |pêşnav1=Éloïse |weşanger=Brill |rûpel=107 |isbn=978-90-04-46710-1 |cih=Leiden Boston |paşnav2=EL Khiari |pêşnav2=Aïda |paşnav3=Vernay-Nouri |pêşnav3=Annie }}&lt;/ref&gt; Di demên dagirkirina biyanî an jî nebûna yekîtiya navxweyî de, ramanwerên misilman bi berdewamî navê wî wekî modelek serokatiyê bi kar anîn.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; Di dema dagirkirinên [[Împeratoriya Mongolî|mongolan]] ên sedsala 13an de, dîroknas ji nebûna kesayetiyek wekî Selahedîn ku bikaribe ummetê li dijî gefên hebûnî bicivîne, gazinan dikirin.&lt;ref name=&quot;Werthmuller2010&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Coptic Identity and Ayyubid Politics in Egypt, 1218-1250 |paşnav=Werthmuller |pêşnav=Kurt J. |weşanger=American Univ in Cairo Press |sal=2010 |rr=16, 125 |isbn=978-977-416-345-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=RrxIBXFUGV8C }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=God's War: A New History of the Crusades |paşnav=Tyerman |pêşnav=Christopher |lînka-nivîskar=Christopher Tyerman |weşanger=Penguin |sal=2006 |rûpel=350 }}&lt;/ref&gt; Di sedsalên paşîn de, dîroknas û helbestvanên osmanî wî wekî pêşengê mîsyona parastina îslamê ya împeratoriya xwe pîroz kirin.&lt;ref name=&quot;Werthmuller2010&quot; /&gt; Nimûneya wî bandor li ramana [[sofî]] jî kir ku dilnizmî û xweragirtina wî wekî nîşaneyên dîsîplîna giyanî hatin şîrovekirin.&lt;ref name=&quot;Werthmuller2010&quot; /&gt; Hin nivîskarên sofî Selahedîn wekî hikumdarekî ku otorîteya wî ya dinyayî bi dilsoziya wî ya hundurîn pîroz bûye, didîtin, têkoşîna derveyî ya [[cîhad]]ê bi têkoşîna navxweyî ya giyan re tevlihev dikir.&lt;ref name=&quot;Werthmuller2010&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Burns151&quot;&gt;{{Harvnb|Burns|2005|p=151}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A History of the Crusades |paşnav=Setton |pêşnav=Kenneth M. |weşanger=Univ of Wisconsin Press |tarîx=1969 |isbn=978-0-299-04844-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=2dsycrclykIC&amp;pg=PA695 |paşnav2=Wolff |pêşnav2=Robert Lee |paşnav3=Hazard |pêşnav3=Harry W. }}&lt;/ref&gt;

[[Wêne:SaladinRexAegypti.jpg|thumb|Selahedîn di destnivîsekî sedsala 15an de]]

Di [[serdema nû]] de, bandora Selahedîn li ser cîhana misilmanan di nav rabûna [[kolonyalîzm]], neteweperwerî û tevgerên pan-îslamî de girîngiyeke nû bi dest xistiye.&lt;ref name=&quot;Aziz2009&quot;&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Aziz |pêşnav=M. A. |tarîx=2009 |sernav=The Origins of Arab Nationalism |url=https://www.jstor.org/stable/24711051 |kovar=Pakistan Horizon |cild=62 |hejmar=1 |rr=60 |issn=0030-980X |jstor=24711051 }}&lt;/ref&gt; Di sedsala 19an û destpêka sedsala 20an de, reformîstên wekî [[Cemaleddîn Efganî]] û Mihemed Ebduh Selahedîn wekî modelek dîrokî ji bo vejandina yekîtiya misilmanan û hêza exlaqî li hember serdestiya rojavayî destnîşan kirin.&lt;ref name=&quot;Aziz2009&quot; /&gt; Şîyana wî ya derbasbûna ji dabeşbûnên mezhebî û seferberkirina gelên cihêreng di bin armanceke îslamî ya hevpar de, bû xalek kombûnê ji bo rewşenbîrên ku ji bo îslameke nûjen û reformkirî ku dikare mezinbûna xwe ya berê vegerîne, parêzvaniyê dikirin.&lt;ref name=&quot;Aziz2009&quot; /&gt; Behskirina navê wî di axaftin, wêje û gotûbêjên siyasî de hem berxwedana li dijî împeriyalîzmê û hem jî xwesteka ji bo hevgirtinek pan-îslamî ya nûvekirî sembolîze kir.&lt;ref name=&quot;Aziz2009&quot; /&gt;

Di serdema neteweperestiya erebî de di nîvê sedsala 20an de, mîrata Selahedîn di nav vegotineke berfirehtir a têkoşîna dijî kolonyalîzmê û serbilindiya çandî de hate entegrekirin. Rêberên wekî [[Cemal Ebdul Nasir]] ê Misirê û [[Hefîz Esed]] ê Sûriyeyê wî wekî temsîliyetek dîrokî ya hêz û yekîtiya ereban bi nav dikirin.&lt;ref name=&quot;Anderson2016&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A History of the Modern Middle East: rulers, rebels, and rogues |paşnav=Anderson |pêşnav=Betty S. |weşanger=Stanford University Press |sal=2016 |rr=119–120 |isbn=978-0-8047-9875-4 |cih=Stanford }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://serbestiyet.com/featured/yuzyilin-casusu-esref-marvan-45256/ |sernav=Yüzyılın casusu Eşref Marvan |malper=Serbestiyet |tarîx=2020-11-15 |roja-gihiştinê=2025-11-11 |ziman=tr }}&lt;/ref&gt; Her çend Selahedîn ji hêla etnîkî ve kurd bû jî, şîroveyên neteweperestiya ereb rola wî wekî rêberê misilman ê cîhana erebî ku Orşelîm ji nû ve ava kir û şaristaniya îslamî li dijî êrîşa ewropî parast, tekez kirin. Abîdeyên ku ji bo rûmeta wî hatine çêkirin - wekî peykerê navdar ê li nêzî [[Şam|keleha Şamê]] - şahidiya cihê wî yê navendî di xeyala dîrokî ya erebî ya nû de dikin.&lt;ref name=&quot;Anderson2016&quot; /&gt; Ev desteserkirina wêneya Selahedîn hem aliyên neteweperestiya sekuler û hem jî yên îslamî yên balkêşiya wî ya domdar nîşan da: ew di heman demê de wekî rizgarkerê axa ereban û wekî xizmetkarekî edaleta îlahî hate nîşandan.&lt;ref name=&quot;Anderson2016&quot; /&gt;

[[Wêne:Saladin's Posthumous coin.png|thumb|Diravekî Selahedîn ji sedsala 12an]]

Di warê zanistên îslamî de, navê Selahedîn hîn jî sembola rêveberiya dadperwer û serokatiya exlaqî ye. Teorîsyen û dîroknasên siyasî yên di cîhana misilmanan de pir caran wî wekî pîvanek ji bo desthilatdariya rewa bi nav dikin - kesek ku erkên olî bi dewletparêziya pragmatîk re hevseng kir. Serweriya wî pir caran bi ya reformîst û yekgirtîyên din ên îslamî re tê berhev kirin, wekî [[Omer|Omer îbn el-Xetab]] an [[Nûredîn Zengî]].&lt;ref name=&quot;Tibi1990&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Arab Nationalism A Critical Enquiry |paşnav=Tibi |pêşnav=Bassam |weşanger=Palgrave Macmillan |sal=1990 |rr=161–177 |isbn=978-1-349-20804-3 |çap=2 }}&lt;/ref&gt; Bi van têkiliyan, Selahedîn mijarek dubare di ramana siyasî ya îslamî de temsîl dike: hikumdarê îdeal ku rêziknameyê sererast dike, baweriyê diparêze û bi dadperwerî hukum dike. Nimûneya wî beşek ji nîqaşên hemdem ên li ser bingehên exlaqî yên serokatiyê di civakên bi piraniya misilmanan de dimîne.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Hurvitz |pêşnav=Nimrod |tarîx=December 2006 |sernav=Muhibb ad-Din al-Khatib's Semitic Wave Theory and Pan-Arabism |kovar=Middle Eastern Studies |cild=29 |hejmar=1 }}&lt;/ref&gt;

Bandora Selahedîn li ser çand û perwerdehiya îslamî ya nû jî heye. Çîroka jiyana wî li dibistanan tê hînkirin û di wêjeya dîrokî, fîlm û rêzefîlmên televîzyonê de li seranserê cîhana misilmanan tê nîşandan. Di vegotinên populer de, ew ne tenê ji bo serketinên xwe, lê ji bo pabendbûna wî bi fezîletên îslamî - durustî, dilnizmî û bexşandinê - tê pîrozkirin. Bi vî rengî, wêneya wî ji bîrdoziya siyasî derbas dibe û bi hişmendiya exlaqî ya misilmanan bi gelemperî diaxive. Wênekirina wî di medyayê de pir caran ji bo ji nû ve piştrastkirina îhtîmala serokatiya rast di nav aloziya siyasî ya nûjen de xizmet dike. Ji bo gelek misilmanan, Selahedîn hêviya ku bawerî û edalet dikarin di rêveberiyê de bi hev re bijîn temsîl dike, û mînakek berevajî têgihîştina gendelî an zordariyê pêşkêş dike.

Di sedsalên 20 û 21an de, mîrata Selahedîn berdewam kiriye ku tevgerên olî û siyasî îlham bike ku dixwazin yekîtiya misilman ji nû ve bi dest bixin. Rêxistin û înîsiyatîfên çandî yên pan-îslamî pir caran mîrata wî wekî sembola berxwedanê li dijî dabeşbûn û serdestiya biyanî bi nav dikin. Vegerandina Orşelîmê ji aliyê wî ve di gotûbêjên hemdem ên li dora [[Şerê Îsraêl û Hemas|nakokiya Îsraêl û Filistînê]] de xwedî dengek taybetî ye, ku zanyar û rêberên misilman mînaka wî wekî modelek sebir û serkeftina exlaqî bi nav dikin.&lt;ref name=&quot;nervana1112012&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://nervana1.org/2012/10/02/saladin-and-the-current-arab-israeli-conflict/ |sernav=Saladin and the current Arab-Israeli Conflict |malper=Nervana |tarîx=2012-10-02 |roja-gihiştinê=2025-11-11 |ziman=en |paşnav=nervana111 }}&lt;/ref&gt; Xutbeyên înê, dersên olî û daxuyaniyên siyasî li seranserê welatên cûrbecûr ên misilman di navbera rizgarkirina Orşelîmê ji aliyê Selahedîn ve û xwesteka edaletê li [[Filistîn (herêm)|Filistîna nû]] de paralelî kişandine.&lt;ref name=&quot;nervana1112012&quot; /&gt;

[[Wêne:ChristiansBeforeSaladin.jpg|thumb|200px|Selahedîn (rûniştiyê) di ketina Orşelîmê]]

Di heman demê de, rewşenbîr û dîroknasên misilman ên nûjen bi perspektîfek nuwaze nêzîkî mîrata Selahedîn dibin. Digel ku destkeftiyên wî qebûl dikin, ew şert û mercên dîrokî yên ku rê li ber serkeftina wî vekirine jî lêkolîn dikin - yekîtiya herêmî, piştgiriya sazûmanî ya dewleta eyûbî û motîvasyona giyanî ya şopînerên wî.&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Middle East and the Making of the Modern World |paşnav1=Schayegh |pêşnav1=Cyrus |weşanger=Harvard University Press |tarîx=2017 |rr=43 |url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.4159/9780674981096/html }}&lt;/ref&gt; Ev analîz xizmetê dikin ku temaşevanên hemdem bi bîr bînin ku mezinbûna Selahedîn ne tenê berhema qehremaniya takekesî bû, lê belê berhema îradeya kolektîf, rêveberiya dîsîplînkirî û pabendbûna li ser bingeha baweriyê bû.&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt; Ji ber vê yekê, çîroka wî pir caran ji bo teşwîqkirina misilmanan ji bo çandina bingehên civakî û exlaqî yên pêwîst ji bo yekîtî û pêşkeftinê tê bikar anîn.&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

Di teolojiya îslamî û gotûbêjên exlaqî de, dilovaniya Selahedîn li hember dijberên xwe wekî mînakek ji ''adab al-cîhadê'' - rêvebirina rast a şer li gorî prensîbên îslamî - tê nîşandan.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Morality and Justice in Islamic Economics and Finance |paşnav1=Chapra |pêşnav1=Muhammad Umer |weşanger=Edward Elgar Publishing |tarîx=2014 |rr=62–63 |isbn=9781783475728 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Comerdîya wî ya li hember xaçperestên têkçûyî, tevî danûstandinên wî yên ji bo fîdyeyê li şûna qirkirina bêserûber, wekî temsîliyeta exlaqa pêxemberî ya dilovaniyê, tewra di şer de jî, tê pesinandin.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;Mansor, Wan Naim Wan. &quot;Abu Hasan al-Mawardi: The First Islamic Political Scientist.&quot; (2015): 1-8.&lt;/ref&gt; Ev aliyê bandora wî ne tenê wekî fetihkarek lê wekî rêberek exlaqî ku nirxên manewî yên îslamê di rastiyên dijwar ên şer de diparêze, beşdarî navûdengê wî kiriye.&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt; Herwiha wî wekî kesayetek gerdûnî di nav felsefeya exlaqî ya misilmanan de bi cih kiriye, sinorên mezhebî derbas kiriye û ji bo temaşevanên sunî û şiî balkêş e.&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt;

Rêzgirtina domdar a Selahedîn di cîhana misilmanan de di gelek mizgeft, dibistan û saziyên ku li ser navê wî hatine binavkirin de diyar e.&lt;ref&gt;Ahmad, Feroz. The Young Turks: The Committee of Union and Progress in Turkish Politics, 1908-1914. Clarendon Press, 1969. {{ISBN|978-0198214755}}&lt;/ref&gt; Gora wî li Şamê bûye cihekî rêzgirtinê yê dîrokî, ku ji hêla misilmanan ji çar aliyên cîhanê ve wekî sembola rûmet û yekîtîyê tê ziyaret kirin. Xanedana eyûbiyan ya ku piştî desthilatdariya wî çû gelek polîtîkayên wî domand, û belavbûna bandora wî li seranserê herêmên dûr ên wekî [[Yemen]] û [[Hîcaz]]ê misoger kir.{{Sfn|Zeine|99-102|p=2017}} Bi rêya avahîsazî, perwerde û piştgiriya olî, bîranîna serokatiya wî di nav tevna sazûmanî ya şaristaniya îslamî de cih girt.{{Sfn|Zeine|99-102|p=2017}}

=== Li Ewropa û cîhanê de ===
[[Wêne:Saladinus Sulthanus.jpg|thumb|250px|Potreyekê Selahedîn di 1577an ji aliyê hunermendê almanî Tobias Timmer]]
Mîrata Selahedîn ne tenê li ser misilmanan, lê di heman demê de li ser şopînerên olên din, bi taybetî [[Xiristiyanî|xiristiyan]] û [[Cihûtî|cihûyan]] jî, bandorek girîng û mayînde kiriye. Navûdengê wî yê mezinahî, edalet û mêrxasiyê di dema [[seferên xaçperestan]] de, awayê ku civakên ne-misilman wî bi bîr tînin, bi awayekî kûr şekil daye.&lt;ref name=&quot;bri187&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Crusades |paşnav=Bridge |pêşnav=Antony |weşanger=Rowman &amp; Littlefield |sal=2023 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Bi sedsalan e, ew li seranserê sînorên olî wekî kesayetiyek kêm dîtbar ku hêza leşkerî bi xweragirtina exlaqî re dike yek, hatiye pesinandin. Her çend vegotinên ewropî yên [[Serdema Navîn|serdema navîn]] di destpêkê de wî wekî dijminekî dijwar ê xiristiyanitiyê nîşan dan jî, nifşên paşîn - hem li [[Katolîk|xiristiyanên katolîk]] û hem jî di [[Cihûtî|kevneşopiya cihûyan]] de - di Selahedîn de mînakek exlaq, tolerans û dewletparêziyê dîtin ku ji dabeşbûnên olî derbas dibe.&lt;ref name=&quot;gro103&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Histoire des croisades et du royaume franc de Jérusalem |tercimeya-sernav=History of the Crusades and the Frankish Kingdom of Jerusalem |paşnav=Grousset |pêşnav=René |weşanger=Payot |sal=1998 |ziman=fr }}&lt;/ref&gt;

Piştî seferên xaçperestan, dîroknivîsên xiristiyan Selahedîn bi gotinên aloz û pir caran dualî wesifandin. Çavkaniyên [[Zimanê latînî|latînî]] yên destpêkê ku ji perspektîfa seferên xaçperestan ên Ewropayê hatine nivîsandin, bi gelemperî rola wî wekî dijberê baweriya xiristiyanî û fetihê [[Orşelîm]]ê di sala 1187an de tekez dikirin.&lt;ref name=&quot;ric308&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Crusades, c. 1071–c. 1291 |paşnav=Richard |pêşnav=Jean |weşanger=Cambridge University Press |sal=1999 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Lêbelê, tewra di nav van vegotinan de jî, heyraniya taybetmendiyên wî yên kesane ne kêm bû.&lt;ref name=&quot;ric308&quot; /&gt; Nivîskarên serdema navîn ên wekî Williamê Tîrosê û dîroknivîsên eropî yên paşê Selahedîn wekî dijberekî esilzade û bi rûmet nîşan dan - yekî ku tevgera wî bi tundî bi hovîtî û zêdegaviyên ku pir caran bi şerê wê demê ve girêdayî bûn re berevajî bû.&lt;ref name=&quot;run690&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Storia delle Crociate |tercimeya-sernav=History of the Crusades |paşnav=Runciman |pêşnav=Steven |weşanger=Einaudi |sal=2005 |isbn=978-88-06-17481-1 |ziman=it |terciman=A. Comba |terciman2=E. Bianchi }}&lt;/ref&gt; Beredayîbûna wî ya li hember nifûsa xiristiyan a têkçûyî ya Orşelîmê piştî vegerandina wê wekî jestek ji bo xweragirtinê ya bêhempa derket pêş.&lt;ref name=&quot;run690&quot; /&gt; Her çend girtina bajêr ji hêla xaçperestan ve di sala 1099an de bi qirkirinek berfireh hatibû nîşankirin jî, muameleya Selahedîn bi sivîlan re bi danûstandin, fîdyeyê û parastina cihên pîroz ve dihat rêvebirin.&lt;ref name=&quot;ric353&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=La grande storia delle crociate |tercimeya-sernav=The Great History of the Crusades |paşnav=Richard |pêşnav=Jean |weşanger=Newton &amp; Compton editori |sal=1999 |isbn=978-88-798-3028-7 |cih=Rome |ziman=it |terciman=Maria Pia Vigoriti }}&lt;/ref&gt; Vê tevgerê bandorek kûr li hevdemên xwe kir û beşdarî ji nû ve nirxandina tiştê ku jê re &quot;dijminê saracen&quot; tê gotin di xeyala ewropî de kir.&lt;ref name=&quot;ric353&quot; /&gt;

Di sedsalên 13 û 14an de, efsaneyên li ser Selahedîn li [[Ewropaya Rojava]] dest bi gerandinê kirin ku pir caran rastiya dîrokî bi alegoriya exlaqî re tevlihev dikirin.&lt;ref name=&quot;run711&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Storia delle Crociate |tercimeya-sernav=History of the Crusades |paşnav=Runciman |pêşnav=Steven |weşanger=Einaudi |sal=2011 |isbn=978-88-06-17481-1 |ziman=it |terciman=A. Comba |terciman2=E. Bianchi }}&lt;/ref&gt; Di romanên serdema navîn û wêjeya şovalye de, ew carinan wekî kafirê arketîp ê exlaqî - kesekî ne-xiristiyan ku dîsa jî îdealên şovalye yên wêrekî, comerdî û rûmetê temsîl dikir - dihat xuyang kirin.&lt;ref name=&quot;Carroll2011&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Jerusalem, Jerusalem: How the Ancient City Ignited Our Modern World |paşnav=Carroll |pêşnav=James |weşanger=HMH |tarîx=2011-03-09 |rûpel=147 |isbn=978-0-547-54905-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=yZvTLDOgc1EC&amp;q=treaty+of+ramla }}&lt;/ref&gt; Piştî ''Strana Roland'', ''The Chanson d'Antioche'', û destanên din ên xaçperestan, berhemên ku Selahedîn di rolên sempatîktir de cih digirtin hatin.&lt;ref name=&quot;Carroll2011&quot; /&gt; Di hin guhertoyên ''Gestes d'Outremer'' û ''Çerxa Selahedîn a Fransî ya Kevnar'' de, ew tewra wekî kesekî potansiyel ê ku bûye Xiristiyan an jî wekî hikumdarekî ku ji fezîletên xiristiyan îlham girtiye, dihat xuyang kirin.&lt;ref name=&quot;Crompton2003&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Third Crusade: Richard the Lionhearted vs. Saladin |paşnav=Crompton |pêşnav=Samuel Willard |weşanger=[[Infobase Publishing]] |sal=2003 |rûpel=[https://archive.org/details/thirdcrusaderich0000crom/page/64 64] |isbn=0-7910-7437-4 |url=https://archive.org/details/thirdcrusaderich0000crom/page/64 |series=Great battles through the ages |gihiştina-urlyê=registration }}&lt;/ref&gt; Van wêneyên xeyalî guherînek hêdî hêdî di ramana ewropî de nîşan dan ku heyraniya ji bo jêhatîbûna exlaqî dest pê kir ku ji sînorên îtîrafê derbas bibe.&lt;ref name=&quot;Crompton2003&quot; /&gt;

[[Wêne:WW2 French Algerian anti-Nazi propaganda poster issued by the French Army. Arab warrior fighting against Nazism. Saladin cutting swastika with sword. Algerian An Nasr Magazine No 1, Algiers, June 1943. AnNo known copyright.jpg|thumb|300px|Posterê propagandaya dijî-Nazî yê Fransa-Cezayirî yê [[Şerê Cîhanê yê Duyem]] ku ji hêla artêşa fransî ve hatiye weşandin. Selahedîn bi şûr swastikayê dibire.]]

Di [[Ronesans|serdema ronesans]] û destpêka [[serdema nû]] de, navûdengê Selahedîn wekî modelek şovalyetî û toleransê bêtir mezin bû. Nivîskarên wekî [[Giovanni Boccaccio]], di ''Decameronê'' xwe de, û paşê Voltaire di Ronakbîriyê de, wî wekî kesayetek xwedî fezîleta gerdûnî pîroz kirin.&lt;ref name=&quot;Kriesel2019&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Boccaccio's corpus : allegory, ethics, and vernacularity |paşnav=Kriesel |pêşnav=James C. |weşanger=University of Notre Dame Press |sal=2019 |isbn=978-0-268-10451-1 |cih=Notre Dame, Indiana |url=http://worldcat.org/oclc/1055571067 |oclc=1055571067 }}&lt;/ref&gt; Di çîroka navdar a Boccaccio de, Selahedîn wekî hikumdarekî jîr xuya dike ku li ser bingehên exlaqî yên hevpar ên cihûtî, xiristiyanî û îslamê fêr dibe û îdeala mirovî ya têgihîştina di navbera baweriyan de nîşan dide.&lt;ref name=&quot;:16&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Saladin: The Politics of the Holy War |nivîskar=Malcolm Cameron Lyons, D.E.P. Jackson |weşanger=[[Cambridge University Press]] |sal=1984 |rûpel=277 |isbn=9780521317399 |url=https://books.google.com/books?id=hGR5M0druJIC&amp;q=al+adil+jerusalem+8%2C000+women&amp;pg=PA277 }}&lt;/ref&gt; Ramanwerên Ronakbîriyê li Ewropayê Selahedîn wekî mînakek &quot;misilmanê esilzade&quot; qebûl kirin, edalet û nermbûna wî bi fanatîzma ku ew bi xiristiyaniya serdema navîn ve girêdidin re berawird kirin. Mînakî, Voltaire wî di lîstika xwe ya ''Le Fanatisme'' ''ou Mahomet le Prophète'' de wekî dijberiyek exlaqî ya li hember bêtehamuliya olî bikaranî, bi awayekî neyekser ji bo hevjiyan û exlaqa maqûl arguman kir.&lt;ref name=&quot;:16&quot; /&gt; Bi rêya temsîlkirinên weha, Selahedîn bû beşek ji gotûbêja berfirehtir a ewropî li ser toleransa olî û felsefeya exlaqî.&lt;ref name=&quot;:16&quot; /&gt;

Di nivîsandina teolojîk û dîrokî ya xiristiyan de, bi taybetî ji sedsala 19an û pê ve, wêneya Selahedîn veguherî wêneyê qehremanekî exlaqî. Dîroknasên romantîk ên wekî [[Sir Walter Scott]] beşdarî vê veguherînê bûn. Di romana Scott a 1825an a bi navê ''The Talisman'' de, Selahedîn wekî hikumdarekî mezin, jîr û hema hema pîroz tê xuyang kirin ku erdemên dilovanî û rûmetê temsîl dike.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/books/features/stephen-king-confirms-the-one-book-fans-have-been-waiting-for-all-decade-article-117251667 |sernav=Stephen King Confirms the One Book Fans Have Been Waiting For All Decade {{!}} Features - Times Now |malper=www.timesnownews.com |roja-gihiştinê=2025-08-08 }}&lt;/ref&gt; Têkiliyên wî bi padîşahê xiristiyan [[Richard I]] re wekî têkiliyên du dijminên esilzade yên ku bi rêzgirtina hevbeş ve girêdayî ne têne xuyang kirin. Vê wêneyê bandorek mezin li ser çanda populer a rojavayî kir, têgihîştina seferên xaçperestan wekî pêşbaziyek ne di navbera qencî û xerabiyê de lê di navbera du şaristaniyên şovalye de şekil da.{{sfn|Prawer|1972|pp=252, 468}} Wênekirina romantîk a Scott bandor li nifşên nivîskar, wênesaz û çêkerên fîlman kir, Selahedîn kir yek ji wan çend kesayetiyên misilman ku bi berdewamî di bîra dîrokî ya rojavayî de tê heyran kirin.{{sfn|Prawer|1972|pp=252, 468}}

[[Wêne:Saladin in Handlexikon für evangelische Theologen (1891).png|thumb|300px|Jînenîgariya Selahedîn di kitêbekî ji bi teolojên evangelî]]

Ji bilî heyraniya wêjeyî, tevgera dîrokî ya Selahedîn bi awayên pratîkîtir bandor li têkiliyên navbera olî jî kir. Reftara wî ya li hember saziyên xiristiyan li Orşelîmê piştî 1187an toleransek pragmatîk nîşan da ku bandorên demdirêj li ser jiyana hevbeş hebûn.&lt;ref&gt;Hillenbrand, Carole (1999). ''The Crusades: Islamic Perspectives''. Edinburgh University Press. rr. 455–457.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Eddé, Anne-Marie (2011). ''Saladin''. Harvard University Press. rr. 324–329.&lt;/ref&gt; Li şûna wêrankirina Dêra Gora Pîroz an derxistina keşîşan, Selahedîn destûr da heciyên xiristiyan û tertîbên olî ku di bin şert û mercên rêkûpêk de îbadetên xwe bidomînin.&lt;ref&gt;Gabrieli, Francesco (ed.) (1969). ''Arab Historians of the Crusades''. University of California Press. pp. 215–220.&lt;/ref&gt; Bi taybetî civakên [[Dêra ortodoks|ortodoksa yewnanî]] û xiristiyanên rojava ji polîtîkayên wî yên nisbeten nerm sûd wergirtin ku bi siyaseta mezhebî ya pir caran dijwar a dewletên xaçperest re berevajî bû. Vê siyaseta jiyana hevbeş alîkarî kir ku Orşelîm aram bibe û ji bo rêveberiya misilmanan a civakên pir-bawerî mînakek danî, kevneşopiyek ku ji hêla hikumdarê îslamî yên paşîn ve jî berdewam kir.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Muslim Perspectives on the Crusades |paşnav=Hillenbrand |pêşnav=Carole |weşanger=Ashgate |sal=2007 |rr=45–51 |edîtor=Hillenbrand, C. |beş=Image of Saladin in Western Thought }}&lt;/ref&gt;

Têkiliya Selahedîn bi civaka cihûyan re di warê tevlêbûna xwe de jî berbiçav bû. Di bin [[Fatimî|fatimiyan]] de, cihûyên li Misirê bi demên zilm û sinordarkirinên aborî re rû bi rû man. Hatina Selahedîn bo ser desthilatê guhertinên girîng anî: wî polîtîkayên toleransê ji nû ve saz kir û cihûyan di meqamên îdarî û rewşenbîrî de vegerand ser kar.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=God’s War: A New History of the Crusades |paşnav=Tyerman |pêşnav=Christopher |weşanger=Harvard University Press |sal=2006 |rr=575–582 |isbn=9780674023871 }}&lt;/ref&gt; Bi taybetî, fîlozof û bijîşkê navdar [[Mûsa Meymûnîd]] di dadgeha Selahedîn û kurê wî [[Efdal kurê Selahedîn|Efdal]] de xizmet kir, û bû yek ji ramanwerên herî bi bandor ên cihû yên hemî deman.&lt;ref name=&quot;:17&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A History of the Crusades, Vol. 2 |weşanger=University of Wisconsin Press |sal=1969 |rr=550–557 |paşnavê-edîtor=Setton |pêşnavê-edîtor=Kenneth M. }}&lt;/ref&gt; Hevjiyana Meymûnîd û Selahedîn di heman hawîrdora siyasî de sembola serdemek kurt lê berbiçav a hevkariya çandî bû.&lt;ref name=&quot;:17&quot; /&gt; Dîroknasên cihû paşê serweriya Selahedîn wekî serweriya ewlehî û geşbûna rewşenbîrî ya nisbî bi bîr anîn ku berevajî ezmûnên hevdem ên cihûyan li piraniya Ewropaya xiristiyanî nîşan dide.&lt;ref name=&quot;:17&quot; /&gt;

[[Wêne:Saladin visiting Richard.png|thumb|250px|Selahedîn bi qiral Richard Iê re civiya]]

Bi sedsalan, navûdengê Selahedîn di nav cihûyan de bi piranî erênî maye. Di dîroknivîsiya cihûyan de, ew wekî hikumdarekî tê bîranîn ku edaletê parastiye û kêmneteweyan parastiye.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Levant |pêşnav=Janet |sal=2018 |sernav=Revisiting Saladin’s Legacy in Christian–Muslim Relations |kovar=Journal of Intercultural Studies |cild=39 |hejmar=4 |rr=427–441 |doi=10.1080/07256868.2018.1498473 }}&lt;/ref&gt; Kronîkên wekî yên [[Birahîm ibn Dawud]] û paşê jî hesabên rêwiyên cihû pesnê dadperweriya wî û hewldanên wî yên ji bo parastina rêkûpêkiyê di civatek pir-olî de didin.&lt;ref name=&quot;Khan2020&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.worldhistory.org/article/1553/saladins-conquest-of-jerusalem-1187-ce/ |sernav=Saladin’s Conquest of Jerusalem (1187 CE) |malper=World History Encyclopedia |roja-gihiştinê=29 çiriya pêşîn 2025 |paşnav=Khan |pêşnav=Syed Muhammad |sal=2020 }}&lt;/ref&gt; Di zanistiya cihûyan a nû û çanda populer de, serdema Selahedîn pir caran wekî mînakek jiyana hevbeş û danûstandina rewşenbîrî di navbera cihû û misilmanan de di serdema navîn de tê destnîşan kirin.&lt;ref name=&quot;Khan2020&quot; /&gt; Ev bîranîna erênî beşdarî vegotinek berfirehtir bûye ku cîhana îslamî û bi taybetî Selahedîn, wekî dîrokî ji xiristiyanitiya serdema navîn tolerantir dibîne.&lt;ref name=&quot;Khan2020&quot; /&gt;

Di serdema nû de, wêneya Selahedîn wekî pirek di navbera şaristaniyan de bandorê li diyaloga navbera baweriyan kiriye.&lt;ref name=&quot;Asbridge2010&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Crusades: The Authoritative History of the War for the Holy Land |paşnav=Asbridge |pêşnav=Thomas |weşanger=HarperCollins |sal=2010 |rr=520–526 |isbn=9780060787295 }}&lt;/ref&gt; Di têkiliyên xiristiyan-misilmanan de, ew pir caran wekî presedanek dîrokî ji bo rêzgirtina hevbeş û jiyana aştiyane tê binavkirin.&lt;ref name=&quot;Asbridge2010&quot; /&gt; Rêberên olî, zanyar û çalakvanên aştiyê tevgera wî wekî delîl nîşan dane ku baweriyên [[Dînên îbrahîmî|îbrahîmî]] bingehên exlaqî yên hevpar parve dikin.&lt;ref name=&quot;Asbridge2010&quot; /&gt; Karakterê wî pir caran di konferans û weşanên navbera olan de wekî modelek ji bo serokatiya exlaqî ya ku ji mezhebîtiyê derbas dibe xuya dibe.&lt;ref name=&quot;Asbridge2010&quot; /&gt; Di vê çarçoveyê de, Selahedîn kêmtir wekî dagirker û bêtir wekî sembola lihevhatin û dîplomasiya exlaqî xizmet dike.&lt;ref name=&quot;Asbridge2010&quot; /&gt;

Medyaya populer jî di xurtkirina balkêşiya wî ya di navbera olî û olî de rolek lîstiye. Fîlmên wekî [[Padîşahiya asîmanan (fîlm)|Padîşahiya asîmanan]] (2005) ku ji hêla [[Ridley Scott]] ve hatiye derhêner kirin, Selahedîn wekî kesayetek rûmet û dilovaniyê nîşan didin, berevajî fanatîzma tundrewên hem misilman û hem jî xiristiyan.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://jewishcurrents.org/october-2-saladin-conquers-jerusalem |sernav=Saladin and the Jews |malper=Jewish Currents |tarîx=2 çiriya pêşîn 2011 |roja-gihiştinê=29 çiriya pêşîn 2025 }}&lt;/ref&gt; Ev wêneyê sînemayî, ku li ser kevneşopiyên dîrokî û edebî disekine, beşdarî wêneyek nûjen a Selahedîn wekî sembola toleransê di cîhanek ku hîn jî bi pevçûnên olî re rû bi rû ye, bûye. Wênekirina wî bi temaşevanên hemdem re ku li mînakên zelaliya exlaqî û rêzgirtina çandî di nav aloziyên berdewam ên di navbera cîhanên îslamî û rojavayî de digerin, deng vedide.&lt;ref name=&quot;Asbridge2010&quot; /&gt;

[[Wêne:Britishmuseumrichardandsaladintiles.jpg|thumb|Nîşanê Richard I û Selahedîn di mûzexaneya brîtanî]]

Di gotûbêjên akademîk û çandî de, bandora Selahedîn dirêjî lêkolînên berawirdî yên şovalyetî, exlaq û rêvebirinê dibe. &lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Tipton |pêşnav=Jonathan |sernav=Saladin’s Tolerance: Religious Minorities and the Ayyūbid State |kovar=Undergraduate History Research Journal |weşanger=Western Oregon University |sal=2015 |rr=1–14 }}&lt;/ref&gt; Zanyarên dîroka serdema navîn destnîşan kirine ku mînaka wî çawa alîkarî kiriye ku îdealên rojavayî yên &quot;dijminê hêja&quot; şekil bide, têgehek ku dubendiyên olî yên sade dixe ber pirsê.&lt;ref name=&quot;:20&quot; /&gt; Di vê wateyê de, Selahedîn rolek paradoksal li Ewropaya xiristiyanî lîst: her çend ew dijberê leşkerî bû jî, ew di heman demê de bû beşek ji têgihîştina xwe ya exlaqî ya Ewropayê bi xwe.&lt;ref name=&quot;:20&quot; /&gt; Dadperweriya wî ya têgihîştî û pabendbûna wî bi kodên exlaqî re îlhama ramanan li ser gerdûnîbûna fezîletê li derveyî sinorên îtîrafê da.&lt;ref name=&quot;:20&quot;&gt;{{Jêder-malper |sernav=There were good times for Jews under Islamic rule |malper=Jewish Refugees UK |tarîx=2024 |url=https://www.jewishrefugees.org.uk/2024/03/there-were-good-times-for-jews-under-islamic-rule.html |roja-gihiştinê=29 çiriya pêşîn 2025 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |sernav=Kurdish inspiration of Jews, Christians, Muslims, and Renaissance thinkers: The Sultan Saladin |malper=Kurdistan24 |tarîx=2018 |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/17556 |roja-gihiştinê=29 çiriya pêşîn 2025 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |sernav=Saladin remembered |malper=Arab News |tarîx=2012 |url=https://www.arabnews.com/node/426587 |roja-gihiştinê=29 çiriya pêşîn 2025 }}&lt;/ref&gt;

== Bermahiyên çandî û siyasî ==

=== Di cîhana îslamî de ===
{{multiple image|image1= Coat of arms of Kurdistan Regional Government.svg |width1=250|caption1=Mertala hikûmeta [[Herêma Kurdistanê]] |image2= Coat of arms of Egypt (Official).svg|width2=200|caption2=Mertala [[Misir]]ê û li ser alayê neteweyî}}
Selahedîn di çanda misilman, [[Çanda kurdî|kurd]], [[ereb]] û [[tirk]]î de bûye kesayetiyek girîng&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Haniffa |pêşnav=Farzana |tarîx=2024-04-16 |sernav=The Moors’ Islamic Cultural Home and the Modern Muslim Ummah: Negotiating Identity, Politics, and Community in 1940s Sri Lanka |url=https://doi.org/10.1163/25899996-20241071 |kovar=International Journal of Islam in Asia |cild=4 |hejmar=1-2 |rr=7 |doi=10.1163/25899996-20241071 |issn=2589-9988 }}&lt;/ref&gt; û ew wekî kurdê herî navdar ê [[dîrok]]ê hatiye wesifandin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Historical dictionary of the Kurds |paşnav=Gunter |pêşnav=Michael M. |weşanger=Scarecrow Press |tarîx=2011 |isbn=978-0-8108-6751-2 |çap= |cih= |series= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Crusades: Islamic perspectives |paşnav=Hillenbrand |pêşnav=Carole |weşanger=Fitzroy Dearborn Publishers |tarîx=1999 |isbn=978-1-57958-210-4 |cih=Chicago }}&lt;/ref&gt;{{Sfn|Catherwood|2008|p=36}}&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A quick &amp; dirty guide to war : briefings on present and potential wars |paşnav=Dunnigan |pêşnav=James F. |weşanger=New York : Quill/W. Morrow |tarîx=1991 |rr=174 |isbn=978-0-688-10033-9 |kesên-din=Internet Archive |url=http://archive.org/details/quickdirtyguidet00dunn |paşnav2=Bay |pêşnav2=Austin }}&lt;/ref&gt; Dîroknasê ereb [[Usama bin Mûnqîd]] behsa wî wekî kesê ku desthilatdariya [[Çar Xelîfe|çar xelîfeyan]] vejandiye behs kiriye. Di [[Kurdistan (rojname)|rojnameya Kurdistanê]] de, ew wekî yek ji serokên sereke yên kurd li kêleka [[Bedirxan Beg]] û [[Bazê Dostikî]] hate nîşandan. Nivîskarê tirk [[Mehmet Akif Ersoy]] wî wekî siltanê herî hezkirî yê rojhilatê bi nav kir.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=ÖNAL |pêşnav=Reyhan |tarîx=2019 |sernav=TDV İslam Ansiklopedisi’ndeki Belâgat İlmiyle İlgili Maddelerin Değerlendirilmesi |url=https://doi.org/10.17932/iau.arap.2019.020/ayad_v05i2002 |kovar=AYDIN ARAPÇA ARAŞTIRMALARI DERGİSİ |cild=5 |hejmar=2 |rr=279–310 |doi=10.17932/iau.arap.2019.020/ayad_v05i2002 |issn=2687-279X }}&lt;/ref&gt;

Di sala 1898an de, [[Împeratoriya Almanî|împeratorê alman]] [[Wilhelm II]] serdana gora Selahedîn kir da ku rêzê lê bigire.{{Sfn|Împerator tacek danî ser gorê ku li ser nivîsa &quot;Şovalyeyekî bê tirs û bê sûc ku pir caran neçar mabû rêça rast a şovalyetiyê fêrî dijberên xwe bike&quot; nivîsandî bû.|Grousset|p=1970|ps=88}} Serdan, digel hestên dijî-împeriyalîst, wêneya Selahedîn di cîhana ereb de wekî lehengê têkoşîna li dijî rojavayê teşwîq kir ku li ser wê wêneya romantîk a ku ji hêla [[Walter Scott]] û ewropiyên din ên li rojava di wê demê de hatî afirandin ava bû. Navûdengê Selahedîn berê di cîhana misilmanan de bi giranî hatibû jibîrkirin û ji hêla kesayetiyên serketîtir ve, wekî [[Baybars I]] yê Misirê hatibû veşartin.{{Sfn|Riley-Smith|2008|p=63-66}}

Dewletên Ereb ên nû hewl dane ku Selahedîn bi rêbazên cûrbecûr bi bîr bînin, pir caran li ser bingeha wêneya wî ya ku di sedsala 19an de li rojava hatiye afirandin.{{Sfn|Madden|2013|p=201-204}} Parêzgeha li dora [[Tikrît]] û [[Semara]]yê li [[Iraq]]a îro bi navê wî hatiye binavkirin, herwiha [[Zanîngeha Selahedînê]] li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]], bajarê herî mezin ê [[Başûrê Kurdistanê]]. Civatek derbajarî ya Hewlêrê, Masîf Selahedîn, jî bi navê wî hatiye binavkirin.

Di bajarên nû de çend avahiyên bi Selahedîn ve girêdayî mane. Selahedîn pêşî [[Keleha Selahedînê]] (1175–1183) li [[Qahîre]]yê xurt kir, ku di demên aramtir de pavîlyonek kêfê ya bi qube bû û dîmenek xweşik jê dihat. Li Sûriyeyê, heta bajarê herî piçûk jî li ser kelehek parastinê ye û Selahedîn ev taybetmendiya bingehîn anî Misirê.

Her çend [[Xanedana Eyûbiyan|xanedana eyûbiyan]] a ku wî damezrandibû tenê 57 salan ji wî dirêjtir bijî jî, mîrata Selahedîn di nav cîhana ereb de heta roja îro jî berdewam dike. Bi bilindbûna neteweperestiya erebî di sedsala 20an de, nemaze di warê [[Pevçûna Îsraêl û Filistînê|pevçûka Îsraêl û Filistinê]] de, qehremanî û serokatiya Selahedîn girîngiyek nû bi dest xist. Vegerandina [[Filistîn (herêm)|Filistînê]] ji aliyê Selahedîn ve ji [[Seferên xaçperestan|xaçperestên]] ewropî wekî îlhamek ji bo dijberiya erebên îro a li dijî [[siyonîzm]]ê tê hesibandin. Wekî din, rûmet û yekîtiya berawirdî ya cîhana erebî di bin Selahedîn de wekî sembola bêkêmasî ji bo yekîtiya nû ya ku ji hêla neteweperestên ereb ve, wekî [[Cemal Ebdul Nasir]], dihat xwestin, dihat dîtin. Ji ber vê sedemê, Eyla Selahedîn bû sembola Misira şoreşger û paşê ji hêla çend dewletên din ên ereb ve ([[Komara Ereb yê Yekbûyî]], [[Iraq]], [[Lîbya]], [[Dewleta Filistînê]] û [[Yemen]]) hate pejirandin.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=How Saladin became a hero in the West |url=https://www.economist.com/books-and-arts/2019/05/30/how-saladin-became-a-hero-in-the-west |roja-gihiştinê=2025-11-11 |xebat=The Economist |issn=0013-0613 }}&lt;/ref&gt;

==== Mîlîsên şer ====
Di çend [[Şerê navxweyî yê Sûriyê]] de, tevgerên biçûk yê bi navê Selahedînê hatin avakirin, çendek ji van:

* [[Tevgera Neviyên Selahedînê]] komeke Artêşa Azad a Sûriyeyê bû ku li [[Heleb (parêzgeh)|parêzgeha Helebê]] di Şerê navxweyî yê Sûriyê de çalak bû.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.kurdstreet.com/%D8%AA%D9%82%D8%B1%D9%8A%D8%B1-%D9%85%D9%8A%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D8%B9%D9%86-%D9%88%D8%B6%D8%B9-%D9%82%D9%88%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%88%D9%85%D9%84%D8%A9-%D9%85%D9%8A%D8%AF%D8%A7%D9%86/ |sernav=A field report on the situation of the Komala forces in the field issued by Capt |xebat=Kurd Street |tarîx=12 kanûna paşîn 2014 |roja-gihiştinê=19 sibat 2018 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20180219150848/https://www.kurdstreet.com/%D8%AA%D9%82%D8%B1%D9%8A%D8%B1-%D9%85%D9%8A%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D8%B9%D9%86-%D9%88%D8%B6%D8%B9-%D9%82%D9%88%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%88%D9%85%D9%84%D8%A9-%D9%85%D9%8A%D8%AF%D8%A7%D9%86/ |roja-arşîvê=19 sibat 2018 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.kurdstreet.com/%D8%AD%D9%84%D8%A8-%D9%82%D8%A7%D8%A6%D8%AF-%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%A1-%D8%A3%D8%AD%D9%81%D8%A7%D8%AF-%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86-%D9%82%D9%88%D8%A7%D8%AA-%D8%B3/ |sernav=Aleppo - commander of the brigade of the descendants of Salah al-Din: Syrian Democratic Forces agents of the Syrian regime |xebat=Kurd Street |tarîx=18 çiriya paşîn 2015 |roja-gihiştinê=29 nîsan 2018 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20180429160644/http://www.kurdstreet.com/%D8%AD%D9%84%D8%A8-%D9%82%D8%A7%D8%A6%D8%AF-%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%A1-%D8%A3%D8%AD%D9%81%D8%A7%D8%AF-%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86-%D9%82%D9%88%D8%A7%D8%AA-%D8%B3/ |roja-arşîvê=29 nîsan 2018 }}&lt;/ref&gt;
* [[Tevgera Selahedîn Eyûbî]] rêxistineke çekdarî bû ku bi piranî ji kurdên [[Rojavaya Kurdistanê]] pêk dihat û di Şerê Navxweyî yê Sûriyê de wekî beşek ji Artêşa Azad a Sûriyeyê şer dikir.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://carnegie-mec.org/diwan/50896?lang=en |sernav=Syria's Armed Opposition: A Brief Overview |xebat=[[Carnegie Endowment for International Peace]] |tarîx=7 sibat 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://main-kikan.blogspot.com/2012/05/blog-post_1503.html |sernav=Kurdish rebel leader Buwar Mustafa split from the army of the Syrian regime |tarîx=12 gulan 2012 }}&lt;/ref&gt;

==== Cîh û war ====

* [[Selahedîn (parêzgeh)|Parêzgeha Selahedîn]], parêzgehekî li [[Iraq]]ê.
* [[Keleha Selahedîn]], kelehekî li herêma [[Latakya]]yê e.&lt;ref&gt;{{harvnb|Kennedy|1994|pp=95–96}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder |sernav=Director-General of UNESCO appeals for protection of Syria's cultural heritage |tarîx=2012-03-30 |url=https://whc.unesco.org/en/news/862 |roja-gihiştinê=2012-04-16 |weşanger=[[UNESCO]] }}&lt;/ref&gt;
* [[Navçeya Selahedîn]], navçeyekê li [[Heleb]]ê ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |tarîx=9 tebax 2012 |sernav=Rebels withdraw from key district of Aleppo |url=https://www.france24.com/en/20120809-syria-aleppo-battle-rages-iran-seeks-mediate-conflict-bashar-al-assad-damascus |roja-gihiştinê=5 kanûna pêşîn 2021 |malper=France 24 }}&lt;/ref&gt;
* [[Balafirgeha Geverê|Balafirgeha Hekarî-Geverê-Selahedîn Eyûbî]], balafirgehê [[Hekarî (parêzgeh)|Hekariyê]].&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.hurriyet.com.tr/arama/arsivnews-aspx |sernav=Arsivnews-Aspx Haberleri - Son Dakika Arsivnews-Aspx Hakkında Güncel Haber ve Bilgiler |malper=HÜRRİYET - ARAMA |roja-gihiştinê=2025-11-11 |ziman=tr }}&lt;/ref&gt;
* [[Keleha Selahedînê (Qahîre)]], kelehekî li [[Qahîre]].&lt;ref name=&quot;Andre85-132&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Cairo |paşnav=Raymond |pêşnav=Andre |weşanger=Harvard University Press |sal=2001 |rr=85–132 |kesên-din=trans. by Willard Wood }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BehrensAbsouseif1989&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Islamic Architecture in Cairo: An Introduction |paşnav=Behrens-Absouseif |pêşnav=Doris |weşanger=E.J. Brill |sal=1989 |rr=78–85 |isbn=9004086773 |cih=Leiden, the Netherlands }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ades226&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A Traveller's History of Egypt |paşnav=Ades |pêşnav=Harry |weşanger=Arris Publishing Ltd. |sal=2007 |rûpel=226 |isbn=978-1-905214-01-3 }}&lt;/ref&gt;

=== Di cîhana rojavayî de ===
[[Wêne:Saladin Soldan D'Egypte 1584.jpg|thumb|250px|Potreyekê Selahedîn di kitêba ''Saladin Soldan D'Egypte'', 1584]]
Selahedîn li [[Ewropa]]ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] wekî modelek [[Key|padîşahiyê]] û bi taybetî jî ji bo fezîleta dadgehê ya comerdiya şahane bi berfirehî navdar bû. Di destpêka salên 1202/03an de, [[Walther von der Vogelweide]] ji qiralê alman [[Philip ê Swabiyayê]] xwest ku bêtir mîna Selahedîn be ku bawer dikir ku divê destên padîşah qul hebin da ku zêr bikeve nav wan.{{Efn|''Denk an den milten Salatîn / der jach, daz küniges hende dürkel solten sîn / sô wurden sî erforht und ouch geminnet.'' (Li Selahedînê comerd bifikirin ku digot divê destên padîşahan qul bin, da ku hem ji wan bitirsin û hem jî ji wan hez bikin.)}} Di salên 1270an de, [[Jans der Enikel]] çîroka xeyalî lê pejirandî ya sifreya Selahedîn belav dikir{{Efn|Selahedîn mesayekî ji safîrek mezin çêkirî hebû. Dema ku dawiya jiyana wî nêzîk dibû, wî dixwest ku mesayê bi hêviya jiyana herheyî ji xwedê re terxan bike, lê ew nikarîbû biryar bide ka kîjan xwedayê rûmetê bide xwedayê misilmanan, xiristiyanan an cihûyan, ji ber ku rêyek tunebû ku meriv bibêje kîjan ji wan herî bihêz e. Ji ber vê yekê wî mesa kir sê parçe û ji her yekî ji wan sêyeka wê diyariyê da wan (Jans, Weltchronik, 26551–26675).}} ku wî hem wekî dîndar û hem jî jîr ji bo cihêrengiya olî nîşan dida.{{Sfn|Dunphy|2003|p=11}} Di [[Komediya Xwedayî]] (1308–1320) de, [[Dante Alighieri]] wî wekî yek ji ne-xiristiyanên exlaqî yên di bêçaretiyê de behs dike{{Sfn|Inferno, Canto IV||p=rêza 129}} û ew di ''[[Decameron]]'' (1438–53) ya Boccaccio de jî bi awayekî erênî tê xuyang kirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://webhelper.brown.edu/decameron/history/characters/saladin.php |sernav=Decameron Web {{!}} History |malper=webhelper.brown.edu |roja-gihiştinê=2025-11-11 }}&lt;/ref&gt;

Her çend Selahedîn piştî serdema navîn di dîrokê de winda bû jî, ew di [[Wêje|wêjeya nûjen]] de bi ronahiyek sempatîk xuya dike, pêşî di lîstika [[Gotthold Ephraim Lessing]] a bi navê [[Nathan yê Aqilmend|''Nathan yê Aqilmend'']] (1779) de ku fikra navendî ya &quot;Sifreya Selahedîn&quot; vediguhezîne cîhana piştî serdema navîn. Ew di romana [[Walter Scott|Sir Walter Scott]] a bi navê [[The Talisman|''The Talisman'']] (1825) de karakterek navendî ye ku ji her nivîsek din bêtir bandor li ser nêrîna romantîk a li ser Selahedîn kiriye. Scott Selahedîn wekî &quot;zilamek ewropî yê lîberal ê nûjên [sedsala 19an] pêşkêş kir ku li kêleka wî rojavayiyên serdema navîn her gav dê xuyangek xirab nîşan bidana&quot;.{{Sfn|Rilley-Smith|2008|p=67}} Nivîskarê fransî yê sedsala 20an [[Albert Champdor]] wî wekî &quot;''Le plus pur héros de l'Islam''&quot; (kurdî: Qehremanê herî paqij ê îslamê) wesf kir.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Introduction to the History of the Muslim East |paşnav=Sauvaget |pêşnav=Jean |weşanger=University of California Press |tarîx=1965 |rr=166 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=b7sieLyg-EEC&amp;dq=champdor+historian&amp;pg=PA166 }}&lt;/ref&gt; Tevî qirkirina xaçperestan dema ku wan di sala 1099an de [[Orşelîm]] fetih kir, Selahedîn efû û rêwîtiya azad da hemî katolîkên hevpar û tewra artêşa xiristiyanên têkçûyî jî, heya ku ew bikaribin fîdyeya jorîn bidin ([[Dêra ortodoks|xiristiyanên ortodoks yê yewnanî]] hîn çêtir dihatin dermankirin ji ber ku ew pir caran li dijî xaçperestên rojavayî bûn).

Tevî cudahîyên baweriyan, Selahedîn misilman ji alîyê axayên xiristiyan, bi taybetî jî ji alîyê [[Richard I]] ve dihat rêzgirtin. Richard carekê Selahedîn wekî mîrekî mezin pesnê xwe da û got ku ew bê guman rêberê herî mezin û bihêz ê cîhana misilmanan e.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=357}} Selahedîn, di berdêla xwe de, diyar kir ku ji Richard axayekî xiristiyan ê bi rûmettir tune ye. Piştî peymanê, Selahedîn û Richard gelek diyarî wekî nîşaneyên rêzgirtinê ji hev re şandin lê qet rû bi rû nehatin dîtin. Di nîsana 1191an de, pitika sê mehî ya jineke frankî ji kampa wê hatibû dizîn û li sûkê hatibû firotin. Frankan wê teşwîq kirin ku bi xwe bi gilîya xwe bi Selahedîn re biaxive. Li gorî [[Behaedînê Şedad]], Selahedîn bi pereyê xwe zarokê kirî:{{Sfn|Baha ad-Din|2002|p=147-148}}{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=325-326}}

{{Quote|Wî ew da dayikê û wê ew girt; bi hêstirên ku ji çavên wê diherikîn û zarok hembêz kir singa xwe. Xelk li wê temaşe dikirin û digirîn û ez (Bahaedînê Şedad) di nav wan de rawestiyabûm. Wê demekê şîr da û dû re Selahedîn ferman da ku hespek ji bo wê bînin û ew vegeriya kampê.}}

Mark Cartwright, rêveberê weşanê yê [[Ensîklopediya Dîroka Cîhanê]], dinivîse: &quot;Bi rastî, hinekî îronîk e ku rêberê misilman bû yek ji mînakên mezin ên şovalyetiyê di wêjeya ewropî ya sedsala 13an de. Di jiyana wî de û ji hingê ve gelek tişt li ser sultan hatine nivîsandin, lê rastiya ku teqdîrkirina dîplomasî û jêhatîbûnên wî yên serokatiyê di çavkaniyên hemdem ên misilman û hem jî yên xiristiyan de tê dîtin, nîşan dide ku Selahedîn bi rastî jî hêjayî pozîsyona xwe ye wekî yek ji rêberên mezin ên serdema navîn.&quot;&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Cartwright |pêşnav=Mark |tarîx=2018-08-30 |sernav=Saladin |url=https://www.worldhistory.org/Saladin/ |kovar=World History Encyclopedia |ziman=en }}&lt;/ref&gt;

== Nîşandana çandî ==
[[Wêne:Statue of Saladin Damascus.jpg|thumb|300px|[[Pêyrekê Selahedîn]] li [[Şam]], [[Sûrî]]]]

=== Çîrok ===

* ''[[Talisman]]'' ji [[Walter Scott]]. Di sala 1825an de hatiye weşandin, ew di dema sefera xaçperestan a sêyem de derbas dibe û li ser têkiliya di navbera Richard I yê Îngilterê û Selahedîn de disekine.
* [[Sêlojiya Seferên Xaçperestan|''Sêlojiya Seferên Xaçperestan'']] (1998–2000) ya [[Jan Guillou]] li ser zilamekî esilzade yê ciwan ji Swêda îro e ku tê sirgûnkirin û neçar dimîne ku beşdarî seferên xaçperestan ên li Rojhilata Navîn bibe. Di wê de ew rastî Selahedîn tê ku di çîrokê de rola &quot;alîkar&quot; dilîze.
* [[Pirtûka Selahedîn|''Pirtûka Selahedîn'']] (1998) ji [[Terîq Elî]], çîrokek li ser jiyana Selahedîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Kitêba Selahedîn {{!}} Kirkus Reviews |ziman=en |url=https://www.kirkusreviews.com/book-reviews/tariq-ali/the-book-of-saladin/ }}&lt;/ref&gt;

=== Fîlm, televîziyon û anîmasiyon ===

* [[Xaçperestan (fîlm)|Xaçperestan]] - destana [[Cecil B. DeMille]] ya 1935an; Selahedîn ji hêla [[Ian Keith]] ve wekî dijminê esilzade yê qiral Richard hat nîşandan.
* ''Xezî Selahedîn'' - fîlmek drama yê hindî ya sala 1939 ji hêla I. A. Hafesjee.&lt;ref&gt;{{Jêder |paşnav=Ashraf |pêşnav=Rashid |sernav=Poster of Ghazi Salahuddin-1939 |tarîx=2009-03-06 |url=https://www.flickr.com/photos/rashid_ashraf/26185641169/ |roja-gihiştinê=2025-11-11 }}&lt;/ref&gt;
* [[Kêy Richard û Xaçperestan|''Kêy Richard û Xaçperestan'']] - fîlmeke 1954an ku Selahedîn ji hêla [[Rex Harrison]] hat nîşandan
* [[Selahedînê Serketî (fîlm)|''Selahedînê Serketî'']] - fîlmeke drama yê şer a Misirê ya sala 1963 ku ji hêla [[Yusuf Şahîn]] ve hatî derhêner kirin.
* [[Doctor Who|''Doctor Who'']] - [[Bernard Kay]] di rêzefîlma &quot;[[The Crusade (Doctor who)|The Crusade]]&quot; ya sala 1965an de rola Selahedîn li hember [[Julian Glover]] wek [[Richard I]] dilîze, [[William Hartnell]], [[William Russell]], [[Jacqueline Hill]] û [[Maureen O'Brien]] jî wek doktorê yekem, [[Ian Chesterton]], [[Barbara Wright]] û [[Vicki (Doctor who)|Vicki]] bi rêzê ve rol dilîzin.
* [[Xaçperestan (sînema)|''Xaçperestan'']] - di vê rêzefîlmê ya sala 1995an de ku ji hêla [[Terry Jones]] ve hatiye nivîsandin û pêşkêşkirin, Selahedîn ji hêla [[Kammy Darweish]] ve hat lîstin.
* [[Salah Al-deen Al-Ayyobi (sînema)|''Salah Al-deen Al-Ayyobi'']] - rêzefîlmeke 2001an li ser jînenîgariya Selahedînê.
* [[Padîşahiya asîmanan (fîlm)|''Padîşahiya asîmanan'']] - fîlimeke drama yê dîrokî ji sala 2005an ku Selahedîn ji aliyê [[Gasan Mesûd]] hat lîstin.
* [[Selahedîn: Rêzefîlma Anîmasyonî|''Selahedîn: Rêzefîlma Anîmasyonî'']] - projeyek anîmasyonî ku ji jiyana Selaheddîn îlhama xwe digire û dengê Selaheddîn ji hêla Gavin Yap ve hat dayîn.
* ''Kudüs Fatihi: Selahaddin Eyyubi'' (Selahedîn: Dagirkerê Orşelîmê) – rêzefîlmeke televîzyonê ya 2023-25an a tirkî, ku tê de Selahedîn Eyûbî ji aliyê [[Uğur Güneş]] ve hat lîstin.
* [[Arn: Şovalyeyê Templar|''Arn: Şovalyeyê Templar'']] - Selahedîn ji aliyê [[Milind Soman]] ve hat lîstin.

=== Listîkên vîdiyoyê ===

* Selahedîn di çend beşên rêzefîlma lîstika vîdyoyî ya Sid Meierê [[Civilization (lîstika vîdiyoyê)|''Civilization'']] de wekî rêberê şaristaniya erebî xuya dike.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.civfanatics.com/civ4/civilopedia/civilizations/ |sernav=Civilization IV: Civilizations – CivFanatics |malper=www.civfanatics.com |roja-gihiştinê=2025-11-11 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://civilization.com/news/entries/civilization-vi-saladin-leads-arabia/ |sernav=Civilization® VI – The Official Site {{!}} News {{!}} Civilization VI: Saladin Leads Arabia |malper=Civilization® VI – The Official Site {{!}} News {{!}} Civilization VI: Saladin Leads Arabia |roja-gihiştinê=2025-11-11 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Ew herwiha di senaryoya &quot;Into the Renaissance&quot; a ji berfirehkirina [[Civilization V: Gods &amp; Kings|''Gods &amp; Kings'']] ji bo [[Civilization V|''Civilization V'']] de wekî rêberê [[Xanedana Eyûbiyan|eyûbiyan]] xuya dike.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://guides.gamepressure.com/civ5gk/ |sernav=Sid Meier's Civilization V - Gods &amp; Kings Game Guide |malper=Game Guides |roja-gihiştinê=2025-11-11 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;
* Selahedîn di lîstika komputerê Sid Meierê [[Civilization VI|''Civilization VI'']] de wekî serokê şaristaniya erebî tê nîşandan.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://civilization.2k.com/civ-vi/leader-pass/great-negotiators/ |sernav=Civilization VI {{!}} Leader Pass: Great Negotiators Pack |malper=civilization.2k.com |roja-gihiştinê=2025-11-11 |ziman=en }}&lt;/ref&gt;
* Selahedîn di lîstika mobîl/PC yê Rise of Kingdoms de karakterek e ku meriv dikare bilîze.
* Lîstika vîdyoyî ya stratejiya rast-dem a populer [[Age of Empires II: The Age of Kings|''Age of Empires II: The Age of Kings'']] kampanyayek li ser serpêhatiyên Selahedîn pêşkêş dike.
* Ew di [[Crusader Kings III|''Crusader Kings III'']] de xuya dike, bi navê xwe Salah al-Din Yusuf ku di sala 1178an de di kampanyaya &quot;Şûrên Baweriyê&quot; de serokatiya siltanatiya eyûbî dike.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://paradoxinteractive.com/games/crusader-kings-iii/legends-of-crusader-kings-iii/salah-al-din-yusuf |sernav=Salah al-Din Yusuf - Paradox Interactive |malper=paradoxinteractive.com |roja-gihiştinê=2025-11-11 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;

=== Hunera dîtbarî ===

* [[Peykerê Selahedîn]] peykerekî siwarî yê ji bronz ê mezin e ku Selahedîn nîşan dide û li ber [[Keleha Şamê]] ya sedsala 11an li Bajarê Kevn ê Şamê di Sûriyeyê de ye.

== Binerê ==

* [[Şerefxanê Bidlîsî]]
* [[Mihemed Emîn Zekî]]
* [[Behaedînê Şedad]]
* [[Xanedana Şedadiyan]]
* [[Lîsteya xanedan û dewletên kurdan]]

== Çavkanî ==

=== Nîşe ===
{{Notelist}}

=== Jêder ===
{{Çavkanî}}

== Jêderên seretayî û duyem ==

==== Jêderên seretayî ====
* {{Jêder-kitêb |nivîskar=Behaedînê Şedad |lînka-nivîskar= Behaedînê Şedad|sal=2002 |pêşnavê-terciman=D.S. |paşnavê-terciman=Richards |sernav=The Rare and Excellent History of Saladin |weşanger=Ashgate |isbn=978-0754633815 |ref={{SfnRef|Baha ad-Din|2002}} |gihiştina-urlyê=registration |url=https://archive.org/details/rareexcellenthis00dsri }}
* {{Jêder-kitêb |paşnav=Willey |pêşnav=Peter |sernav=The Castles of the Assassins |tarîx=2001 |weşanger=Craven Street Books |isbn=978-0941936644 }}

==== Jêderên duyem ====
{{refbegin|30em}}
* {{Jêder-kitêb |paşnav=Abun-Nasr |pêşnav=Jamil |url=https://books.google.com/books?id=jdlKbZ46YYkC |sernav=A history of the Maghrib in the Islamic period |weşanger=Cambridge University Press |sal=1987 |isbn=0521337674 |cih=Cambridge |rr= |ziman=en }}
* {{Jêder |sernav=The Cambridge History of Christianity: Volume 5, Eastern Christianity |url=https://books.google.com/books?id=1xUV-nMxNGsC |paşnavê-edîtor=Angold |pêşnavê-edîtor=Michael |sal=2006 |weşanger=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-81113-2 }}
* {{Jêder |paşnav1=Ayliffe |pêşnav1=Rosie |paşnav2=Dubin |pêşnav2=Marc |paşnav3=Gawthrop |pêşnav3=John |paşnav4=Richardson |pêşnav4=Terry |sernav=The Rough Guide to Turkey |tarîx=2003 |isbn=978-1-84353-071-8 |weşanger=Rough Guides |gihiştina-urlyê=registration |url=https://archive.org/details/turkey0000unse }}
* {{Jêder |sernav=Islamic Dynasties of the Arab East: State and Civilization During the Later Medieval Times |url=https://books.google.com/books?id=SgjRRuPtfkQC&amp;q=Islamic+Dynasties+of+the+Arab+East |pêşnav1=Abdul |paşnav1=Ali |weşanger=M.D. Publications Pvt. Ltd |sal=1996 |isbn=978-81-7533-008-5 }}
* {{Jêder-kitêb |paşnav=Baadj |pêşnav=Amar S. |url=https://books.google.com/books?id=BvTjCQAAQBAJ |sernav=Saladin, the Almohads and the Banū Ghāniya: The Contest for North Africa (12th and 13th centuries) |weşanger=Brill |sal=2015 |isbn=978-90-04-29857-6 |ziman=en }}
* {{Jêder |sernav=Ayyubid Metalwork with Christian Images |url=https://books.google.com/books?id=IZ7ZIpb-TAgC&amp;q=Christian+communities+Syria+Ayyubid&amp;pg=PA2 |pêşnav1=Eva |paşnav1=Baer |weşanger=Brill |sal=1989 |isbn=978-90-04-08962-4 }}
* {{Jêder |sernav=An Historical Atlas of Islam |url=https://books.google.com/books?id=6DYVAAAAIAAJ&amp;q=Historical+Atlas+of+Islam |pêşnav1=William Charles |paşnav1=Brice |weşanger=Brill |sal=1981 |isbn=978-90-04-06116-3 }}
* {{Jêder-kitêb |cih=Paris |isbn=978-2296001053 |ziman=en |beş= |pêşnav1=Djene Rhys |paşnav1=Bajalan |url=https://books.google.com/books?id=2kwrDwAAQBAJ&amp;dq=Ayyubid+Kurdish+emir&amp;pg=PA31 |sernav=Studies in Kurdish History: Empire, Ethnicity and Identity |paşnav2=Karimi |pêşnav2=Sara Zandi |tarîx=2017 |weşanger=[[Taylor &amp; Francis]] }}
* {{Jêder |sernav=Damascus: A History |url=https://books.google.com/books?id=xTs77Ft6FXQC&amp;q=Damascus+A+history |pêşnav1=Ross |paşnav1=Burns |weşanger=Routledge |sal=2005 |isbn=978-0-415-27105-9 }}
* {{Jêder |sernav=The New Islamic Dynasties |url=https://books.google.com/books?id=2O_BQs6Sro0C |paşnav=Bosworth |pêşnav=C.E. |sal=1996 |weşanger=Columbia University Press |cih=New York |isbn=978-0-231-10714-3 }}
* {{Jêder |paşnav=Catlos |pêşnav=Brian |contribution=Mamluks |paşnavê-edîtor1=Rodriguez |pêşnavê-edîtor1=Junios P. |sernav=The Historical Encyclopedia of World Slavery |cild=1,7 |weşanger=ABC-CLIO |sal=1997 |url=https://books.google.com/books?id=ATq5_6h2AT0C&amp;pg=RA1-PA425 |isbn=978-0-87436-885-7 }}
* {{Jêder |sernav=The Cambridge History of Egypt: Islamic Egypt, 640–1517 |url=https://books.google.com/books?id=CK7It-NrISwC&amp;q=Cambridge+History+of+Egypt+Islamic |pêşnav1=M. W. |paşnav1=Daly |pêşnav2=Carl F. |paşnav2=Petry |weşanger=M.D. Publications Pvt. Ltd |sal=1998 |isbn=978-81-7533-008-5 }}
* {{Jêder |sernav=Cities of the Middle East and North Africa: A Historical Encyclopedia |url=https://books.google.com/books?id=3SapTk5iGDkC&amp;q=Cities+of+the+Middle+East |paşnavê-edîtor1=Dumper |pêşnavê-edîtor1=Michael R.T. |paşnavê-edîtor2=Stanley |pêşnavê-edîtor2=Bruce E. |sal=2007 |weşanger=ABC-CLIO |isbn=978-1-57607-919-5 }}
* {{Jêder |sernav=Sidon: A Study in Oriental History |url=https://archive.org/details/sidonstudyinorie00eiseuoft |paşnav=Eiselen |pêşnav=Frederick Carl |sal=1907 |weşanger=Columbia University Press |cih=New York }}
* {{Jêder |sernav=The Cambridge History of Africa, Volume 2: c. 500 B.C.–A.D. 1050 |url=https://books.google.com/books?id=jjBYQCpfCNkC&amp;pg=PA583 |paşnavê-edîtor=Fage |pêşnavê-edîtor=J. D. |sal=1978 |weşanger=Cambridge University Press |isbn=978-0-52121-592-3 }}
* {{Jêder |paşnav=Flinterman |pêşnav=Willem |sernav=Killing and Kinging |kovar=Leidschrift |cild=27 |hejmar=1 |tarîx=April 2012 |url=http://media.leidenuniv.nl/legacy/killing-and-kinging.pdf |roja-gihiştinê=2015-02-12 |roja-arşîvê=2015-02-12 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150212042248/http://media.leidenuniv.nl/legacy/killing-and-kinging.pdf |rewşa-urlyê=zindî }}
* {{Jêder |sernav=The Cambridge History of Africa, Volume 3: c. 1050–c. 1600 |url=https://books.google.com/books?id=GWjxR61xAe0C |paşnavê-edîtor1=Fage |pêşnavê-edîtor1=J. D. |paşnavê-edîtor2=Oliver |pêşnavê-edîtor2=Roland |sal=1977 |weşanger=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-20981-6 }}
* {{Jêder |sernav=The Crusades and Their Sources: Essays Presented to Bernard Hamilton |url=https://books.google.com/books?id=xvULAQAAMAAJ |paşnav=France |pêşnav=John |sal=1998 |weşanger=Ashgate |isbn=978-0-86078-624-5 }}
* {{Jêder |sernav=A Brief History of Egypt |url=https://books.google.com/books?id=LZwWCit0FwkC&amp;q=Saladin+spoke+Arabic |pêşnav1=Arthur |paşnav1=Goldschmidt |sal=2008 |weşanger=Infobase Publishing |isbn=978-1-4381-0824-7 }}
* {{Jêder |sernav=The Empire of the Steppes: A History of Central Asia |url=https://books.google.com/books?id=CHzGvqRbV_IC&amp;pg=PA362 |pêşnav1=René |paşnav1=Grousset |sal=2002 |sala-orîjînal=1970 |weşanger=Rutgers University Press |isbn=978-0-8135-1304-1 }}
* {{Jêder |paşnav1=Houtsma |pêşnav1=Martijn Theodoor |paşnav2=Wensinck |pêşnav2=A.J. |url=https://books.google.com/books?id=ro--tXw_hxMC&amp;q=Turanshah+brother+Saladin&amp;pg=PA884 |sernav=E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913–1936 |weşanger=Brill |sal=1993 |isbn=978-90-04-09796-4 }}
* {{Jêder |sernav=From Saladin to the Mongols: The Ayyubids of Damascus, 1193–1260 |url=https://books.google.com/books?id=JfXl5kvabhoC&amp;q=From+Saladin+to+the+Mongols&amp;pg=PP1 |pêşnav1=Stephen |paşnav1=Humphreys |weşanger=SUNY Press |sal=1977 |isbn=978-0-87395-263-7 }}
* {{Jêder-kitêb |pêşnavê-edîtor1=Hamit |paşnavê-edîtor1=Bozarslan |pêşnavê-edîtor2=Cengiz |paşnavê-edîtor2=Gunes |pêşnavê-edîtor3=Veli |paşnavê-edîtor3=Yadirgi |beş=The History of Kurdish and the Development of Literary Kurmanji |pêşnav=Ergin |paşnav=Öpengin |sernav=The Cambridge History of the Kurds |weşanger=Cambridge University Press |sal=2021 }}
* {{Jêder-ensîklopedî |sernav=Ayyubids |paşnav=Humphreys |pêşnav=R. S. |url=https://iranicaonline.org/articles/ayyubids |ensîklopedî=Encyclopaedia Iranica, Vol. III, Fasc. 2 |rr=164–167 |sal=1987 }}
* {{Jêder |sernav=Women as Patrons of Religious Architecture in Ayyubid Damascus |paşnav1=Humphreys |pêşnav1=Stephen |kovar=Muqarnas |sal=1994 |cild=11 |rr=35–54 |jstor=1523208 |doi=10.2307/1523208 }}
* {{Jêder |sernav=Islamic Law and the State |url=https://books.google.com/books?id=M2kFQqLyqSEC&amp;q=Islamic+Law+and+the+State |pêşnav1=Sherman A. |paşnav1=Jackson |weşanger=Brill |sal=1996 |isbn=978-90-04-10458-7 }}
* {{Jêder |paşnav=Lane-Poole |pêşnav=Stanley |lînka-nivîskar=Stanley Lane-Poole |sernav=Saladin and the Fall of the Kingdom of Jerusalem |weşanger=[[G. P. Putnam's Sons]] |cih=London |sal=1906 |series=Heroes of the Nations |url=https://books.google.com/books?id=M7pIVpjuyw0C }}
* {{Jêder |paşnav=Lane-Poole |pêşnav=Stanley |lînka-nivîskar=Stanley Lane-Poole |sernav=The Mohammedan Dynasties: Chronological and Genealogical Tables with Historical Introductions |url=https://books.google.com/books?id=0QS7x1Z7A2cC |sal=2004 |sala-orîjînal=1894 |weşanger=Kessinger Publishing |isbn=978-1-4179-4570-2 |ref=CITEREFLane-Poole1894 }}
* {{Jêder |sernav=Dictionary of World Biography: The Middle Ages |cild=2 |url=https://books.google.com/books?id=CurSh3Sh_KMC&amp;q=Saladin+spoke+Arabic |pêşnav1=Frank Northen |paşnav1=Magill |weşanger=Routledge |sal=1998 |isbn=978-1-57958-041-4 }}
* {{Jêder |sernav=Jerusalem: Points of Friction - And Beyond |paşnav1=Ma'oz |pêşnav1=Moshe |paşnav2=Nusseibeh |pêşnav2=Sari |sal=2000 |weşanger=Brill |isbn=978-90-41-18843-4 |ref={{SfnRef|Ma'oz &amp; Nusseibeh|2000}} }}
* {{Jêder |sernav=Aden &amp; the Indian Ocean trade: 150 years in the life of a medieval Arabian port |url=https://books.google.com/books?id=z3jfRTRxPOUC&amp;q=Aden+and+the+Indian+Ocean&amp;pg=PA25 |pêşnav1=Roxani Eleni |paşnav1=Margariti |sal=2007 |weşanger=UNC Press |isbn=978-0-8078-3076-5 }}
* {{Jêder |sernav=Yemen: The Bradt Travel Guide |url=https://books.google.com/books?id=eQvhZaEVzjcC&amp;q=Ta'izz+Yemen+Ayyubid&amp;pg=PA131 |pêşnav1=Daniel |paşnav1=McLaughlin |sal=2008 |weşanger=Bradt Travel Guides |isbn=978-1-84162-212-5 }}
* {{Jêder |sernav=Medieval Islamic civilization: An Encyclopedia |url=https://books.google.com/books?id=LaV-IGZ8VKIC |pêşnav1=Josef W. |paşnav1=Meri |pêşnav2=Jeri L. |paşnav2=Bacharach |sal=2006 |weşanger=Taylor and Francis |isbn=978-0-415-96691-7 }}
* {{Jêder-kitêb |paşnav1=Nicolle |pêşnav1=David |sernav=Saladin |tarîx=2011 |weşanger=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-84908-318-8 |url=https://books.google.com/books?id=Ija3CwAAQBAJ |ziman=en }}
* {{Jêder |paşnav1=Özoğlu |pêşnav1=Hakan |sernav=Kurdish Notables and the Ottoman State: Evolving Identities, Competing Loyalties, and Shifting Boundaries |tarîx=2004 |weşanger=SUNY Press |isbn=978-0-7914-5994-2 |url=https://books.google.com/books?id=p032TMrEI5oC |roja-gihiştinê=17 adar 2021 |ziman=en }}
* {{Jêder |sernav=Dictionary of Islamic Architecture |url=https://books.google.com/books?id=Kl2WlM-b_KcC |paşnav1=Petersen |pêşnav1=Andrew |sal=1996 |weşanger=Routledge |isbn=978-0-415-06084-4 }}
* {{Jêder-kitêb |paşnav=Rabbat |pêşnav=Nasser O. |url=https://books.google.com/books?id=9Ep8I5jCD8QC&amp;pg=PA24 |sernav=The Citadel of Cairo: A New Interpretation of Royal Mamluk Architecture |weşanger=Brill |sal=1995 |isbn=978-90-04-10124-1 |ziman=en }}
* {{Jêder-kitêb |paşnav=Raymond |pêşnav=André |url=https://archive.org/details/cairo0000raym |sernav=Cairo |weşanger=Harvard University Press |sal=2000 |isbn=978-0-674-00316-3 |rr= |ziman=en |paşnavê-terciman=Wood |pêşnavê-terciman=Willard |sala-orîjînal=1993 }}
* {{Jêder |sernav=The Crusades, c. 1071–c. 1291 |url=https://books.google.com/books?id=KszvJSv7t30C&amp;q=The+Crusades+1071 |pêşnav1=Jean |paşnav1=Richard |pêşnav2=Jean |paşnav2=Birrell |sal=1999 |weşanger=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-62566-1 }}
* {{Jêder |sernav=The Modern History of Jordan |url=https://books.google.com/books?id=7zdi2sCuIh8C&amp;q=Modern+History+of+Jordan |pêşnav1=Kamal S. |paşnav1=Salibi |weşanger=I.B. Tauris |sal=1998 |isbn=978-1-86064-331-6 }}
* {{Jêder |pêşnav=Tsugitaka |paşnav=Sato |sernav=Sugar in the Social Life of Medieval Islam |url=https://books.google.com/books?id=0eBTBQAAQBAJ&amp;q=Fatimids+emir+al-hajj&amp;pg=PA134 |weşanger=Brill |sal=2014 |isbn=978-90-04-28156-1 }}
* {{Jêder |sernav=Labour in the Medieval Islamic world |url=https://books.google.com/books?id=Bzo0Skd1kcYC&amp;q=Population+of+Egypt+Ayyubid&amp;pg=PA65 |pêşnav1=Maya |paşnav1=Shatzmiller |weşanger=Brill |sal=1994 |isbn=978-90-04-09896-1 }}
* {{Jêder |sernav=Encyclopedia of African history |url=https://books.google.com/books?id=Ftz_gtO-pngC&amp;q=Encyclopedia+of+African+History&amp;pg=PP1 |pêşnav1=Kevin |paşnav1=Shillington |weşanger=CRC Press |sal=2005 |isbn=978-1-57958-453-5 }}
* {{Jêder |sernav=International Encyclopaedia of Islamic Dynasties |url=https://books.google.com/books?id=oT8EZ7ulytgC&amp;q=Ayyubids+Hisn+Kayfa&amp;pg=PA203 |pêşnav1=Nagendra Kumar |paşnav1=Singh |weşanger=Anmol Publications PVT. LTD. |sal=2000 |isbn=978-81-261-0403-1 }}{{Mirin girêdan|tarîx=hezîran 2023|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}
* {{Jêder |sernav=Crusading Warfare 1097–1193 |url=https://books.google.com/books?id=rljJOEIXOrAC&amp;q=Crusading+Warfare+1097%E2%80%931193 |pêşnav1=R.C. |paşnav1=Smail |sal=1995 |weşanger=Barnes &amp; Noble Books |isbn=978-1-56619-769-4 }}
* {{Jêder |sernav=Palestine Under the Moslems: A Description of Syria and the Holy Land from A.D. 650 to 1500 |url=https://books.google.com/books?id=ENANAAAAIAAJ&amp;q=Lajjun+Guy+le+Strange&amp;pg=PA493 |pêşnav1=Guy |paşnav1=le Strange |sal=1890 |weşanger=Committee of the [[Palestine Exploration Fund]] }}
* {{Jêder-kovar |paşnav=Taagepera |pêşnav=Rein |lînka-nivîskar=Rein Taagepera |sal=1997 |sernav=Expansion and Contraction Patterns of Large Polities: Context for Russia |kovar=International Studies Quarterly |cild=41 |hejmar=3 |rr=475–504 |doi=10.1111/0020-8833.00053 |jstor=2600793 |url=https://escholarship.org/content/qt3cn68807/qt3cn68807.pdf?t=otc3in |roja-gihiştinê=2019-07-05 |roja-arşîvê= |urlya-arşîvê= |rewşa-urlyê= }}
* {{Jêder |sernav=Constructions of Power and Piety in Medieval Aleppo |url=https://books.google.com/books?id=30kb0G15IH8C |pêşnav1=Yasser |paşnav1=Tabbaa |sal=1997 |weşanger=Penn State Press |isbn=978-0-271-01562-0 }}
* {{Jêder |sernav=East-West Orientation of Historical Empires |paşnav1=Turchin |pêşnav1=Peter |lînka-nivîskar=Peter Turchin |paşnav2=Adams |pêşnav2=Jonathan M. |paşnav3=Hall |pêşnav3=Thomas D. |kovar=Journal of World-Systems Research |tarîx=December 2006 |cild=12 |hejmar=2 |rr=219–229 |doi=10.5195/JWSR.2006.369 |doi-access=free }}
* {{Jêder |sernav=Egypt and Syria in the Fatimid, Ayyubid, and Mamluk eras III |url=https://books.google.com/books?id=Sk6tAUL5ZWYC&amp;pg=PA61 |pêşnav1=Urbaine |paşnav1=Vermeulen |pêşnav2=D. |paşnav2=De Smet |pêşnav3=J. |paşnav3=Van Steenbergen |weşanger=Peeters Publishers |sal=2001 |isbn=978-90-429-0970-0 }}
* {{Jêder |sernav=Eagle's nest: Ismaili castles in Iran and Syria |url=https://books.google.com/books?id=RTyTn4ErwRIC&amp;q=Syria+population+12th+century&amp;pg=PA41 |pêşnav1=Peter |paşnav1=Willey |weşanger=Institute of Ismaili Studies and I.B. Tauris |sal=2005 |isbn=978-1-85043-464-1 }}
* {{Jêder-kitêb |paşnav=Williams |pêşnav=Caroline |sernav=Islamic Monuments in Cairo: The Practical Guide |weşanger=The American University in Cairo Press |sal=2018 |isbn=9789774168550 |çap=7 |cih=Cairo |rr= |ziman=en }}
* {{Jêder |sernav=The Art and Architecture of Islamic Cairo |url=https://books.google.com/books?id=sNVBbTuPcPkC&amp;q=Art+and+Architecture+of+Islamic+Cairo&amp;pg=PP1 |pêşnav1=Richard |paşnav1=Yeomans |weşanger=Garnet &amp; Ithaca Press |sal=2006 |isbn=978-1-85964-154-5 }}
{{refend}}

== Xwendina bêhtir ==
{{Refbegin}}
* {{Jêder-kitêb |paşnav=Duval |pêşnav=Ben |sal=2022 |sernav=Saladin the Strategist: How the Crusaders Lost the Holy Land |weşanger=[[Byzantine Emporia, LLC]] }}
* {{Jêder-kitêb |paşnav=Gibb |pêşnav=H.A.R. |sal=1973 |sernav=The Life of Saladin: From the Works of Imad ad-Din and Baha ad-Din |weşanger=[[Clarendon Press]] |isbn=978-0-86356-928-9 |oclc=674160 }}
* {{Jêder-kitêb |paşnav=Husain |pêşnav=Shahnaz |sernav=Muslim heroes of the crusades: Salahuddin and Nuruddin |weşanger=Ta-Ha |cih=London |sal=1998 |isbn=978-1-897940-71-6 |oclc=40928075 }}
* {{Jêder-kitêb |paşnav=Reston |pêşnav=James Jr. |lînka-nivîskar=James Reston Jr. |sal=2001 |sernav=Warriors of God: Richard the Lionheart and Saladin in the Third Crusade |cih=New York |weşanger=Anchor Books |isbn=0-385-49562-5 |oclc=45283102 |url=https://archive.org/details/warriorsofgod00jame }}
* {{Jêder-kitêb |paşnav=Hindley |pêşnav=Geoffrey |sal=2007 |sernav=Saladin: Hero of Islam |weşanger=Pen &amp; Sword |isbn=978-1-84415-499-9 |oclc=72868777 }}
* {{Jêder-kitêb |pêşnav=Jonathan |paşnav=Phillips |sernav=The Life and Legend of the Sultan Saladin |sal=2019 |weşanger=[[Yale University Press]] }}
{{Refend}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk|Selahedînê Eyûbî}}
* [https://web.archive.org/web/20090304191952/http://www.third-millennium-library.com/readinghall/GalleryofHistory/Saladin/LIFE-DOOR.html Stanley Lane-Poole, &quot;Hebûna û hilweşandina Kêyaniya Orşelîmê&quot;.] (bi înglizî)
* [http://www.medievalist.globalfolio.net/eng/r/rosebault_saladin/_content.php Rosebault Ch.J. Selahadîn. Keyê Çivalrî] (bi înglizî)
* [http://www.fh-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost12/Libellus/lib_expu.html#1 De expugnatione terrae sanctae per Saladinum] A European account of Saladin's conquests of the Crusader states. {{in lang|la}}
* [http://www.press.jhu.edu/books/title_pages/9465.html Saladin: The Sultan and His Times, 1138–1193] {{Webarchive|url=https://archive.today/20121211094144/http://www.press.jhu.edu/books/title_pages/9465.html |date=11 December 2012 }} (bi înglizî)
* [http://www.shadowedrealm.com/articles/exclusive/richard_saladin_warriors_third_crusade Richard û Selahadîn: Şervanên Seferên Xaçperestan a Sêyem] (bi înglizî)
* [https://archive.org/stream/SalahAndTheFallOfKingdomOfJerusalem/salah%20and%20the%20fall%20of%20kingdom%20of%20jerusalem_djvu.txt Lane-Poole, Stanley (1906). Selahedîn û hilweşandina Keyaniya Orşelîmê.] (bi înglizî)
* {{Ansîklopediya Kurdistanê|selahedine-eyubi|Selahedînê Eyûbî}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Fermandarên misilman]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1138]]
[[Kategorî:Kesên Dewleta Eyûbiyan]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên misilman]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Leşkerên kurd]]
[[Kategorî:Mirin 1193]]
[[Kategorî:Misilman]]
[[Kategorî:Pêşengên kurd]]
[[Kategorî:Selahedînê Eyûbî| ]]
[[Kategorî:Siltanên Eyûbî]]</text>
      <sha1>dpa9ifaopurzdcho730nzc6p7frgpge</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Şaneder</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29321</id>
    <revision>
      <id>2003483</id>
      <parentid>1999684</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T16:53:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2003483</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1733" sha1="79o8tmaq6wnl5x61blxgbq4nyrebn9l" xml:space="preserve">{{Bi soranî|Eşkewtî şaneder}}
{{Agahîdanka giştî
}}
'''Şaneder''' yan jî '''şikefta şanederê''' şûnwareke dîrokî ya [[Kurdistan]]ê ye ku li gorî lêkolînên arkeolojîk ên ku li Şanederê hatiye kirin, diroka jiyana mirovahiya li şikefta Şanederê ji 75.000 salên berê niha vedigere. Şaneder li ser çiyayê [[Bradost]] a [[Zagros (rêzeçiya)|Zagrosê]], di nav sinorê navçeya [[Mêrgesor]]a bi ser parêzgeha [[Hewlêr]]ê ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-skeletons-of-shanidar-cave-7028477/ |sernav=The Skeletons of Shanidar Cave |malper=Smithsonian Magazine |roja-gihiştinê=2026-04-11 |ziman=en |paşnav=Edwards |pêşnav=Owen}}&lt;/ref&gt;

Di navbera salên 1957 û 1961ê de [[şûnwarnas]]ê (arkeologê) amerîkî [[Ralph Solecki]] û tîma xwe ya ji [[Zanîngeha Columbia]] di şikefta Şanederê de neh [[kakût]]ên neandertalî peyda kirine ku kakûtan ji [[Şaneder-1]] heya [[Şaneder-9]] binavkirine.

Li gorî vekolînên şûnwarnasan xelkê neandertal ayînên cenaze dikirin û miriyên xwe bi kûlilkan vedişartin.

== Galerî ==
&lt;gallery&gt;
كهف_شاندر.jpg|Şkefta Şanederê 2025
&lt;/gallery&gt;

== Girêdanên derve ==
* http://anthropology.si.edu/humanorigins/ha/shanidar.html (bi îngilîzî)
* http://www.bakhawan.com/kurdipedia/Default.aspx?q=795{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=çiriya pêşîn 2022 }}

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Hewlêr-erdnîgarî-şitil}}
{{Koord|36|48|02|N|44|14|34|E|type:landmark|display=title}}

[[Kategorî:Cihên arkeolojîk]]
[[Kategorî:Cihên arkeolojîk li Iraqê]]
[[Kategorî:Parêzgeha Hewlêrê]]
[[Kategorî:Şûnewarên Kurdistanê]]</text>
      <sha1>79o8tmaq6wnl5x61blxgbq4nyrebn9l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003484</id>
      <parentid>2003483</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T17:05:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2003484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2017" sha1="mp1y7hd1mpat8821e7ntgebxy2n8zxd" xml:space="preserve">{{Bi soranî|Eşkewtî şaneder}}
{{Agahîdanka giştî
}}
'''Şaneder''' yan jî '''şikefta şanederê''' şûnwareke dîrokî ya [[Kurdistan]]ê ye ku li gorî lêkolînên arkeolojîk ên ku li Şanederê hatiye kirin, diroka jiyana mirovahiya li şikefta Şanederê ji 75.000 salên berê niha vedigere. Şaneder li ser çiyayê [[Bradost]] a [[Zagros (rêzeçiya)|Zagrosê]], di nav sinorê navçeya [[Mêrgesor]]a bi ser parêzgeha [[Hewlêr]]ê ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-skeletons-of-shanidar-cave-7028477/ |sernav=The Skeletons of Shanidar Cave |malper=Smithsonian Magazine |roja-gihiştinê=2026-04-11 |ziman=en |paşnav=Edwards |pêşnav=Owen}}&lt;/ref&gt; Bermahiyên neanderthalan di sala 1953an de li vê şikeftê hatine keşifkirin ku di nav wan de Şaneder 1 heye ku mirovên ji bûyeran birîndaran sax filitîne tê de hene û Şaneder 4 heye ku 'goristana kulîlkan' a navdar ku kesên ku bi kulîlkan hatine veşartin tê de hene.

Di navbera salên 1957 û 1961ê de [[şûnwarnas]]ê (arkeologê) amerîkî [[Ralph Solecki]] û tîma xwe ya ji [[Zanîngeha Columbia]] di şikefta Şanederê de neh [[kakût]]ên neandertalî peyda kirine ku kakûtan ji [[Şaneder-1]] heya [[Şaneder-9]] binavkirine.

Li gorî vekolînên şûnwarnasan xelkê neandertal ayînên cenaze dikirin û miriyên xwe bi kûlilkan vedişartin.

== Galerî ==
&lt;gallery&gt;
كهف_شاندر.jpg|Şkefta Şanederê 2025
&lt;/gallery&gt;

== Girêdanên derve ==
* http://anthropology.si.edu/humanorigins/ha/shanidar.html (bi îngilîzî)
* http://www.bakhawan.com/kurdipedia/Default.aspx?q=795{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=çiriya pêşîn 2022 }}

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Hewlêr-erdnîgarî-şitil}}
{{Koord|36|48|02|N|44|14|34|E|type:landmark|display=title}}

[[Kategorî:Cihên arkeolojîk]]
[[Kategorî:Cihên arkeolojîk li Iraqê]]
[[Kategorî:Parêzgeha Hewlêrê]]
[[Kategorî:Şûnewarên Kurdistanê]]</text>
      <sha1>mp1y7hd1mpat8821e7ntgebxy2n8zxd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003485</id>
      <parentid>2003484</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T17:07:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2003485</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2177" sha1="17z59952spoyy0vsgdlge00n6s4lh1n" xml:space="preserve">{{Bi soranî|Eşkewtî şaneder}}
{{Agahîdanka giştî
}}
'''Şaneder''' yan jî '''şikefta şanederê''' şûnwareke dîrokî ya [[Kurdistan]]ê ye ku li gorî lêkolînên arkeolojîk ên ku li Şanederê hatiye kirin, diroka jiyana mirovahiya li şikefta Şanederê ji 75.000 salên berê niha vedigere. Şaneder li ser çiyayê [[Bradost]] a [[Zagros (rêzeçiya)|Zagrosê]], di nav sinorê navçeya [[Mêrgesor]]a bi ser parêzgeha [[Hewlêr]]ê ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-skeletons-of-shanidar-cave-7028477/ |sernav=The Skeletons of Shanidar Cave |malper=Smithsonian Magazine |roja-gihiştinê=2026-04-11 |ziman=en |paşnav=Edwards |pêşnav=Owen}}&lt;/ref&gt; Bermahiyên neanderthalan di sala 1953an de li vê şikeftê hatine keşifkirin ku di nav wan de Şaneder 1 heye ku mirovên ji bûyeran birîndaran sax filitîne tê de hene û Şaneder 4 heye ku 'goristana kulîlkan' a navdar ku kesên ku bi kulîlkan hatine veşartin tê de hene. Heta vê keşifkirinê, Cro-Magnons, H. sapiensên herî kevin ên li Ewropayê, tenê ew kesên ku bi veşartinên armancdar û rîtuelî dihatin zanîn bûn.

Di navbera salên 1957 û 1961ê de [[şûnwarnas]]ê (arkeologê) amerîkî [[Ralph Solecki]] û tîma xwe ya ji [[Zanîngeha Columbia]] di şikefta Şanederê de neh [[kakût]]ên neandertalî peyda kirine ku kakûtan ji [[Şaneder-1]] heya [[Şaneder-9]] binavkirine.

Li gorî vekolînên şûnwarnasan xelkê neandertal ayînên cenaze dikirin û miriyên xwe bi kûlilkan vedişartin.

== Galerî ==
&lt;gallery&gt;
كهف_شاندر.jpg|Şkefta Şanederê 2025
&lt;/gallery&gt;

== Girêdanên derve ==
* http://anthropology.si.edu/humanorigins/ha/shanidar.html (bi îngilîzî)
* http://www.bakhawan.com/kurdipedia/Default.aspx?q=795{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=çiriya pêşîn 2022 }}

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Hewlêr-erdnîgarî-şitil}}
{{Koord|36|48|02|N|44|14|34|E|type:landmark|display=title}}

[[Kategorî:Cihên arkeolojîk]]
[[Kategorî:Cihên arkeolojîk li Iraqê]]
[[Kategorî:Parêzgeha Hewlêrê]]
[[Kategorî:Şûnewarên Kurdistanê]]</text>
      <sha1>17z59952spoyy0vsgdlge00n6s4lh1n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003487</id>
      <parentid>2003485</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T17:12:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2003487</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2706" sha1="rxxf4c27tyvgi1ffkeb0rzml2tp068t" xml:space="preserve">{{Bi soranî|Eşkewtî şaneder}}
{{Agahîdanka giştî
}}
'''Şaneder''' yan jî '''şikefta şanederê''' şûnwareke dîrokî ya [[Kurdistan]]ê ye ku li gorî lêkolînên arkeolojîk ên ku li Şanederê hatiye kirin, diroka jiyana mirovahiya li şikefta Şanederê ji 75.000 salên berê niha vedigere. Şaneder li ser çiyayê [[Bradost]] a [[Zagros (rêzeçiya)|Zagrosê]], di nav sinorê navçeya [[Mêrgesor]]a bi ser parêzgeha [[Hewlêr]]ê ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-skeletons-of-shanidar-cave-7028477/ |sernav=The Skeletons of Shanidar Cave |malper=Smithsonian Magazine |roja-gihiştinê=2026-04-11 |ziman=en |paşnav=Edwards |pêşnav=Owen}}&lt;/ref&gt; Bermahiyên [[Neandertal|neanderthalan]] di sala 1953an de li vê şikeftê hatine keşifkirin ku di nav wan de Şaneder 1 heye ku mirovên ji bûyeran birîndaran sax filitîne tê de hene û Şaneder 4 heye ku 'goristana kulîlkan' a navdar ku kesên ku bi kulîlkan hatine veşartin tê de hene.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://bot.gov.krd/erbil-province-mirgasor/history-and-heritage/shanidar-cave |sernav=Shanidar Cave {{!}} Unbelievable Kurdistan - Official Tourism Site of Kurdistan |malper=bot.gov.krd |roja-gihiştinê=2026-04-20 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; Heta vê keşifkirinê, Cro-Magnons, H. sapiensên herî kevin ên li Ewropayê, tenê ew kesên ku bi veşartinên armancdar û rîtuelî dihatin zanîn bûn.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-skeletons-of-shanidar-cave-7028477/ |sernav=The Skeletons of Shanidar Cave |malper=Smithsonian Magazine |roja-gihiştinê=2026-04-20 |ziman=en |paşnav=Edwards |pêşnav=Owen}}&lt;/ref&gt;

Di navbera salên 1957 û 1961ê de [[şûnwarnas]]ê (arkeologê) amerîkî [[Ralph Solecki]] û tîma xwe ya ji [[Zanîngeha Columbia]] di şikefta Şanederê de neh [[kakût]]ên neandertalî peyda kirine ku kakûtan ji [[Şaneder-1]] heya [[Şaneder-9]] binavkirine.

Li gorî vekolînên şûnwarnasan xelkê neandertal ayînên cenaze dikirin û miriyên xwe bi kûlilkan vedişartin.

== Galerî ==
&lt;gallery&gt;
كهف_شاندر.jpg|Şkefta Şanederê 2025
&lt;/gallery&gt;

== Girêdanên derve ==
* http://anthropology.si.edu/humanorigins/ha/shanidar.html (bi îngilîzî)
* http://www.bakhawan.com/kurdipedia/Default.aspx?q=795{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=çiriya pêşîn 2022 }}

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Hewlêr-erdnîgarî-şitil}}
{{Koord|36|48|02|N|44|14|34|E|type:landmark|display=title}}

[[Kategorî:Cihên arkeolojîk]]
[[Kategorî:Cihên arkeolojîk li Iraqê]]
[[Kategorî:Parêzgeha Hewlêrê]]
[[Kategorî:Şûnewarên Kurdistanê]]</text>
      <sha1>rxxf4c27tyvgi1ffkeb0rzml2tp068t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003489</id>
      <parentid>2003487</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T17:12:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2003489</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2458" sha1="lcn138xqzlx41n3p891ckephxa6xrj6" xml:space="preserve">{{Bi soranî|Eşkewtî şaneder}}
{{Agahîdanka giştî
}}
'''Şaneder''' yan jî '''şikefta şanederê''' şûnwareke dîrokî ya [[Kurdistan]]ê ye ku li gorî lêkolînên arkeolojîk ên ku li Şanederê hatiye kirin, diroka jiyana mirovahiya li şikefta Şanederê ji 75.000 salên berê niha vedigere. Şaneder li ser çiyayê [[Bradost]] a [[Zagros (rêzeçiya)|Zagrosê]], di nav sinorê navçeya [[Mêrgesor]]a bi ser parêzgeha [[Hewlêr]]ê ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-skeletons-of-shanidar-cave-7028477/ |sernav=The Skeletons of Shanidar Cave |malper=Smithsonian Magazine |roja-gihiştinê=2026-04-11 |ziman=en |paşnav=Edwards |pêşnav=Owen}}&lt;/ref&gt; Bermahiyên [[Neandertal|neanderthalan]] di sala 1953an de li vê şikeftê hatine keşifkirin ku di nav wan de Şaneder 1 heye ku mirovên ji bûyeran birîndaran sax filitîne tê de hene û Şaneder 4 heye ku 'goristana kulîlkan' a navdar ku kesên ku bi kulîlkan hatine veşartin tê de hene.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://bot.gov.krd/erbil-province-mirgasor/history-and-heritage/shanidar-cave |sernav=Shanidar Cave {{!}} Unbelievable Kurdistan - Official Tourism Site of Kurdistan |malper=bot.gov.krd |roja-gihiştinê=2026-04-20 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; Heta vê keşifkirinê, Cro-Magnons, H. sapiensên herî kevin ên li Ewropayê, tenê ew kesên ku bi veşartinên armancdar û rîtuelî dihatin zanîn bûn.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-skeletons-of-shanidar-cave-7028477/ |sernav=The Skeletons of Shanidar Cave |malper=Smithsonian Magazine |roja-gihiştinê=2026-04-20 |ziman=en |paşnav=Edwards |pêşnav=Owen}}&lt;/ref&gt;

Di navbera salên 1957 û 1961ê de [[şûnwarnas]]ê (arkeologê) amerîkî [[Ralph Solecki]] û tîma xwe ya ji [[Zanîngeha Columbia]] di şikefta Şanederê de neh [[kakût]]ên neandertalî peyda kirine ku kakûtan ji [[Şaneder-1]] heya [[Şaneder-9]] binavkirine.

Li gorî vekolînên şûnwarnasan xelkê neandertal ayînên cenaze dikirin û miriyên xwe bi kûlilkan vedişartin.

== Galerî ==
&lt;gallery&gt;
كهف_شاندر.jpg|Şkefta Şanederê 2025
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Hewlêr-erdnîgarî-şitil}}
{{Koord|36|48|02|N|44|14|34|E|type:landmark|display=title}}

[[Kategorî:Cihên arkeolojîk]]
[[Kategorî:Cihên arkeolojîk li Iraqê]]
[[Kategorî:Parêzgeha Hewlêrê]]
[[Kategorî:Şûnewarên Kurdistanê]]</text>
      <sha1>lcn138xqzlx41n3p891ckephxa6xrj6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003490</id>
      <parentid>2003489</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T17:13:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2003490</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2474" sha1="2a4od1ec3kbs8nqhva0tzi5fwdp5fpw" xml:space="preserve">{{Bi soranî|Eşkewtî şaneder}}
{{Agahîdanka giştî
}}
'''Şaneder''' yan jî '''şikefta şanederê''' şûnwareke dîrokî ya [[Kurdistan]]ê ye ku li gorî lêkolînên arkeolojîk ên ku li Şanederê hatiye kirin, diroka jiyana mirovahiya li şikefta Şanederê ji 75.000 salên berê niha vedigere. Şaneder li ser çiyayê [[Bradost]] a [[Zagros (rêzeçiya)|Zagrosê]], di nav sinorê navçeya [[Mêrgesor]]a bi ser parêzgeha [[Hewlêr]]ê ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-skeletons-of-shanidar-cave-7028477/ |sernav=The Skeletons of Shanidar Cave |malper=Smithsonian Magazine |roja-gihiştinê=2026-04-11 |ziman=en |paşnav=Edwards |pêşnav=Owen}}&lt;/ref&gt; Bermahiyên [[Neandertal|neanderthalan]] di sala 1953an de li vê şikeftê hatine keşifkirin ku di nav wan de Şaneder 1 heye ku mirovên ji bûyeran birîndaran sax filitîne tê de hene û Şaneder 4 heye ku 'goristana kulîlkan' a navdar ku kesên ku bi kulîlkan hatine veşartin tê de hene.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://bot.gov.krd/erbil-province-mirgasor/history-and-heritage/shanidar-cave |sernav=Shanidar Cave {{!}} Unbelievable Kurdistan - Official Tourism Site of Kurdistan |malper=bot.gov.krd |roja-gihiştinê=2026-04-20 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; Heta vê keşifkirinê, Cro-Magnons, H. sapiensên herî kevin ên li Ewropayê, tenê ew kesên ku bi veşartinên armancdar û rîtuelî dihatin zanîn bûn.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-skeletons-of-shanidar-cave-7028477/ |sernav=The Skeletons of Shanidar Cave |malper=Smithsonian Magazine |roja-gihiştinê=2026-04-20 |ziman=en |paşnav=Edwards |pêşnav=Owen}}&lt;/ref&gt;

Di navbera salên 1957 û 1961ê de [[şûnwarnas]]ê (arkeologê) amerîkî [[Ralph Solecki]] û tîma xwe ya ji [[Zanîngeha Columbia]] di şikefta Şanederê de neh [[kakût]]ên neandertalî peyda kirine ku kakûtan ji [[Şaneder-1]] heya [[Şaneder-9]] binavkirine.

Li gorî vekolînên şûnwarnasan xelkê neandertal ayînên cenaze dikirin û miriyên xwe bi kûlilkan vedişartin.
== Arkelojî ==

== Galerî ==
&lt;gallery&gt;
كهف_شاندر.jpg|Şkefta Şanederê 2025
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Hewlêr-erdnîgarî-şitil}}
{{Koord|36|48|02|N|44|14|34|E|type:landmark|display=title}}

[[Kategorî:Cihên arkeolojîk]]
[[Kategorî:Cihên arkeolojîk li Iraqê]]
[[Kategorî:Parêzgeha Hewlêrê]]
[[Kategorî:Şûnewarên Kurdistanê]]</text>
      <sha1>2a4od1ec3kbs8nqhva0tzi5fwdp5fpw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003491</id>
      <parentid>2003490</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T17:15:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2003491</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2632" sha1="m7j3dy0cq5sj5z6d5kervva7wiueeik" xml:space="preserve">{{Bi soranî|Eşkewtî şaneder}}
{{Agahîdanka giştî
}}
'''Şaneder''' yan jî '''şikefta şanederê''' şûnwareke dîrokî ya [[Kurdistan]]ê ye ku li gorî lêkolînên arkeolojîk ên ku li Şanederê hatiye kirin, diroka jiyana mirovahiya li şikefta Şanederê ji 75.000 salên berê niha vedigere. Şaneder li ser çiyayê [[Bradost]] a [[Zagros (rêzeçiya)|Zagrosê]], di nav sinorê navçeya [[Mêrgesor]]a bi ser parêzgeha [[Hewlêr]]ê ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-skeletons-of-shanidar-cave-7028477/ |sernav=The Skeletons of Shanidar Cave |malper=Smithsonian Magazine |roja-gihiştinê=2026-04-11 |ziman=en |paşnav=Edwards |pêşnav=Owen}}&lt;/ref&gt; Bermahiyên [[Neandertal|neanderthalan]] di sala 1953an de li vê şikeftê hatine keşifkirin ku di nav wan de Şaneder 1 heye ku mirovên ji bûyeran birîndaran sax filitîne tê de hene û Şaneder 4 heye ku 'goristana kulîlkan' a navdar ku kesên ku bi kulîlkan hatine veşartin tê de hene.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://bot.gov.krd/erbil-province-mirgasor/history-and-heritage/shanidar-cave |sernav=Shanidar Cave {{!}} Unbelievable Kurdistan - Official Tourism Site of Kurdistan |malper=bot.gov.krd |roja-gihiştinê=2026-04-20 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; Heta vê keşifkirinê, Cro-Magnons, H. sapiensên herî kevin ên li Ewropayê, tenê ew kesên ku bi veşartinên armancdar û rîtuelî dihatin zanîn bûn.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-skeletons-of-shanidar-cave-7028477/ |sernav=The Skeletons of Shanidar Cave |malper=Smithsonian Magazine |roja-gihiştinê=2026-04-20 |ziman=en |paşnav=Edwards |pêşnav=Owen}}&lt;/ref&gt;

Di navbera salên 1957 û 1961ê de [[şûnwarnas]]ê (arkeologê) amerîkî [[Ralph Solecki]] û tîma xwe ya ji [[Zanîngeha Columbia]] di şikefta Şanederê de neh [[kakût]]ên neandertalî peyda kirine ku kakûtan ji [[Şaneder-1]] heya [[Şaneder-9]] binavkirine.

Li gorî vekolînên şûnwarnasan xelkê neandertal ayînên cenaze dikirin û miriyên xwe bi kûlilkan vedişartin.
== Arkelojî ==
Cihê şikefta Şanederê li nêzîkî Barzanê ye ku bi qasî 800 m dûrî çemê Zapa Mezin e û li bilindahiyeke 640 mêtreyê bi ser asta deryayê ve ye.

== Galerî ==
&lt;gallery&gt;
كهف_شاندر.jpg|Şkefta Şanederê 2025
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Hewlêr-erdnîgarî-şitil}}
{{Koord|36|48|02|N|44|14|34|E|type:landmark|display=title}}

[[Kategorî:Cihên arkeolojîk]]
[[Kategorî:Cihên arkeolojîk li Iraqê]]
[[Kategorî:Parêzgeha Hewlêrê]]
[[Kategorî:Şûnewarên Kurdistanê]]</text>
      <sha1>m7j3dy0cq5sj5z6d5kervva7wiueeik</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003492</id>
      <parentid>2003491</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T17:17:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2003492</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2723" sha1="65lp3uso1xgh30rqutcx2rgf5xyciip" xml:space="preserve">{{Bi soranî|Eşkewtî şaneder}}
{{Agahîdanka giştî
}}
'''Şaneder''' yan jî '''şikefta şanederê''' şûnwareke dîrokî ya [[Kurdistan]]ê ye ku li gorî lêkolînên arkeolojîk ên ku li Şanederê hatiye kirin, diroka jiyana mirovahiya li şikefta Şanederê ji 75.000 salên berê niha vedigere. Şaneder li ser çiyayê [[Bradost]] a [[Zagros (rêzeçiya)|Zagrosê]], di nav sinorê navçeya [[Mêrgesor]]a bi ser parêzgeha [[Hewlêr]]ê ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-skeletons-of-shanidar-cave-7028477/ |sernav=The Skeletons of Shanidar Cave |malper=Smithsonian Magazine |roja-gihiştinê=2026-04-11 |ziman=en |paşnav=Edwards |pêşnav=Owen}}&lt;/ref&gt; Bermahiyên [[Neandertal|neanderthalan]] di sala 1953an de li vê şikeftê hatine keşifkirin ku di nav wan de Şaneder 1 heye ku mirovên ji bûyeran birîndaran sax filitîne tê de hene û Şaneder 4 heye ku 'goristana kulîlkan' a navdar ku kesên ku bi kulîlkan hatine veşartin tê de hene.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://bot.gov.krd/erbil-province-mirgasor/history-and-heritage/shanidar-cave |sernav=Shanidar Cave {{!}} Unbelievable Kurdistan - Official Tourism Site of Kurdistan |malper=bot.gov.krd |roja-gihiştinê=2026-04-20 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; Heta vê keşifkirinê, Cro-Magnons, H. sapiensên herî kevin ên li Ewropayê, tenê ew kesên ku bi veşartinên armancdar û rîtuelî dihatin zanîn bûn.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-skeletons-of-shanidar-cave-7028477/ |sernav=The Skeletons of Shanidar Cave |malper=Smithsonian Magazine |roja-gihiştinê=2026-04-20 |ziman=en |paşnav=Edwards |pêşnav=Owen}}&lt;/ref&gt;

Di navbera salên 1957 û 1961ê de [[şûnwarnas]]ê (arkeologê) amerîkî [[Ralph Solecki]] û tîma xwe ya ji [[Zanîngeha Columbia]] di şikefta Şanederê de neh [[kakût]]ên neandertalî peyda kirine ku kakûtan ji [[Şaneder-1]] heya [[Şaneder-9]] binavkirine.

Li gorî vekolînên şûnwarnasan xelkê neandertal ayînên cenaze dikirin û miriyên xwe bi kûlilkan vedişartin.
== Arkelojî ==
Cihê şikefta Şanederê li nêzîkî Barzanê ye ku bi qasî 800 m dûrî çemê Zapa Mezin e û li bilindahiyeke 640 mêtreyê bi ser asta deryayê ve ye. Deriyê şikeftê sêgoşeyî ye û derî 25 mêtre fireh e û 26 7,9 mêtre jî bilind e.

== Galerî ==
&lt;gallery&gt;
كهف_شاندر.jpg|Şkefta Şanederê 2025
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Hewlêr-erdnîgarî-şitil}}
{{Koord|36|48|02|N|44|14|34|E|type:landmark|display=title}}

[[Kategorî:Cihên arkeolojîk]]
[[Kategorî:Cihên arkeolojîk li Iraqê]]
[[Kategorî:Parêzgeha Hewlêrê]]
[[Kategorî:Şûnewarên Kurdistanê]]</text>
      <sha1>65lp3uso1xgh30rqutcx2rgf5xyciip</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003493</id>
      <parentid>2003492</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T17:19:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2003493</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2792" sha1="klmvbglqrpg3iqv0r0htth0k4nicj09" xml:space="preserve">{{Bi soranî|Eşkewtî şaneder}}
{{Agahîdanka giştî
}}
'''Şaneder''' yan jî '''şikefta şanederê''' şûnwareke dîrokî ya [[Kurdistan]]ê ye ku li gorî lêkolînên arkeolojîk ên ku li Şanederê hatiye kirin, diroka jiyana mirovahiya li şikefta Şanederê ji 75.000 salên berê niha vedigere. Şaneder li ser çiyayê [[Bradost]] a [[Zagros (rêzeçiya)|Zagrosê]], di nav sinorê navçeya [[Mêrgesor]]a bi ser parêzgeha [[Hewlêr]]ê ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-skeletons-of-shanidar-cave-7028477/ |sernav=The Skeletons of Shanidar Cave |malper=Smithsonian Magazine |roja-gihiştinê=2026-04-11 |ziman=en |paşnav=Edwards |pêşnav=Owen}}&lt;/ref&gt; Bermahiyên [[Neandertal|neanderthalan]] di sala 1953an de li vê şikeftê hatine keşifkirin ku di nav wan de Şaneder 1 heye ku mirovên ji bûyeran birîndaran sax filitîne tê de hene û Şaneder 4 heye ku 'goristana kulîlkan' a navdar ku kesên ku bi kulîlkan hatine veşartin tê de hene.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://bot.gov.krd/erbil-province-mirgasor/history-and-heritage/shanidar-cave |sernav=Shanidar Cave {{!}} Unbelievable Kurdistan - Official Tourism Site of Kurdistan |malper=bot.gov.krd |roja-gihiştinê=2026-04-20 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; Heta vê keşifkirinê, Cro-Magnons, H. sapiensên herî kevin ên li Ewropayê, tenê ew kesên ku bi veşartinên armancdar û rîtuelî dihatin zanîn bûn.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-skeletons-of-shanidar-cave-7028477/ |sernav=The Skeletons of Shanidar Cave |malper=Smithsonian Magazine |roja-gihiştinê=2026-04-20 |ziman=en |paşnav=Edwards |pêşnav=Owen}}&lt;/ref&gt;

Di navbera salên 1957 û 1961ê de [[şûnwarnas]]ê (arkeologê) amerîkî [[Ralph Solecki]] û tîma xwe ya ji [[Zanîngeha Columbia]] di şikefta Şanederê de neh [[kakût]]ên neandertalî peyda kirine ku kakûtan ji [[Şaneder-1]] heya [[Şaneder-9]] binavkirine.

Li gorî vekolînên şûnwarnasan xelkê neandertal ayînên cenaze dikirin û miriyên xwe bi kûlilkan vedişartin.
== Arkelojî ==
Cihê şikefta Şanederê li nêzîkî Barzanê ye ku bi qasî 800 m dûrî çemê Zapa Mezin e û li bilindahiyeke 640 mêtreyê bi ser asta deryayê ve ye. Deriyê şikeftê sêgoşeyî ye û derî 25 mêtre fireh e û 26 7,9 mêtre jî bilind e. Pîvanên şikeftê 40 m dirêj, 53 m fireh û 45 14 m jî bilind e.

== Galerî ==
&lt;gallery&gt;
كهف_شاندر.jpg|Şkefta Şanederê 2025
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Hewlêr-erdnîgarî-şitil}}
{{Koord|36|48|02|N|44|14|34|E|type:landmark|display=title}}

[[Kategorî:Cihên arkeolojîk]]
[[Kategorî:Cihên arkeolojîk li Iraqê]]
[[Kategorî:Parêzgeha Hewlêrê]]
[[Kategorî:Şûnewarên Kurdistanê]]</text>
      <sha1>klmvbglqrpg3iqv0r0htth0k4nicj09</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003494</id>
      <parentid>2003493</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T17:24:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2003494</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3162" sha1="h283vgp8fq1gdctvfn76jko426s492g" xml:space="preserve">{{Bi soranî|Eşkewtî şaneder}}
{{Agahîdanka giştî
}}
'''Şaneder''' yan jî '''şikefta şanederê''' şûnwareke dîrokî ya [[Kurdistan]]ê ye ku li gorî lêkolînên arkeolojîk ên ku li Şanederê hatiye kirin, diroka jiyana mirovahiya li şikefta Şanederê ji 75.000 salên berê niha vedigere. Şaneder li ser çiyayê [[Bradost]] a [[Zagros (rêzeçiya)|Zagrosê]], di nav sinorê navçeya [[Mêrgesor]]a bi ser parêzgeha [[Hewlêr]]ê ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-skeletons-of-shanidar-cave-7028477/ |sernav=The Skeletons of Shanidar Cave |malper=Smithsonian Magazine |roja-gihiştinê=2026-04-11 |ziman=en |paşnav=Edwards |pêşnav=Owen}}&lt;/ref&gt; Bermahiyên [[Neandertal|neanderthalan]] di sala 1953an de li vê şikeftê hatine keşifkirin ku di nav wan de Şaneder 1 heye ku mirovên ji bûyeran birîndaran sax filitîne tê de hene û Şaneder 4 heye ku 'goristana kulîlkan' a navdar ku kesên ku bi kulîlkan hatine veşartin tê de hene.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://bot.gov.krd/erbil-province-mirgasor/history-and-heritage/shanidar-cave |sernav=Shanidar Cave {{!}} Unbelievable Kurdistan - Official Tourism Site of Kurdistan |malper=bot.gov.krd |roja-gihiştinê=2026-04-20 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; Heta vê keşifkirinê, Cro-Magnons, H. sapiensên herî kevin ên li Ewropayê, tenê ew kesên ku bi veşartinên armancdar û rîtuelî dihatin zanîn bûn.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-skeletons-of-shanidar-cave-7028477/ |sernav=The Skeletons of Shanidar Cave |malper=Smithsonian Magazine |roja-gihiştinê=2026-04-20 |ziman=en |paşnav=Edwards |pêşnav=Owen}}&lt;/ref&gt;

Di navbera salên 1957 û 1961ê de [[şûnwarnas]]ê (arkeologê) amerîkî [[Ralph Solecki]] û tîma xwe ya ji [[Zanîngeha Columbia]] di şikefta Şanederê de neh [[kakût]]ên neandertalî peyda kirine ku kakûtan ji [[Şaneder-1]] heya [[Şaneder-9]] binavkirine.

Li gorî vekolînên şûnwarnasan xelkê neandertal ayînên cenaze dikirin û miriyên xwe bi kûlilkan vedişartin.
== Arkelojî ==
Cihê şikefta Şanederê li nêzîkî Barzanê ye ku bi qasî 800 m dûrî çemê Zapa Mezin e û li bilindahiyeke 640 mêtreyê bi ser asta deryayê ve ye. Deriyê şikeftê sêgoşeyî ye û derî 25 mêtre fireh e û 26 7,9 mêtre jî bilind e. Pîvanên şikeftê 40 m dirêj, 53 m fireh û 45 14 m jî bilind e.

Antropolog Ralph Solecki ku beşek ji ekspedîsyona Zanîngeha Michiganê ya Rojhilata Nêzîk bû, cara yekem di sala 1951ê de bi sondajekê şikefta Şanederê keşif kiriye. Şikeft di sala 1953an de, di bin çavdêriya rêveberiya giştî ya antîkên Iraqê û saziya Smithsonianê, ji bo sondajeke careke din dîsa Herêma Kurdistanê xebat hatiye destpêkirin.

== Galerî ==
&lt;gallery&gt;
كهف_شاندر.jpg|Şkefta Şanederê 2025
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Hewlêr-erdnîgarî-şitil}}
{{Koord|36|48|02|N|44|14|34|E|type:landmark|display=title}}

[[Kategorî:Cihên arkeolojîk]]
[[Kategorî:Cihên arkeolojîk li Iraqê]]
[[Kategorî:Parêzgeha Hewlêrê]]
[[Kategorî:Şûnewarên Kurdistanê]]</text>
      <sha1>h283vgp8fq1gdctvfn76jko426s492g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003495</id>
      <parentid>2003494</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T17:27:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2003495</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3343" sha1="qfmkylirjscutvjdok9i31l0xthp713" xml:space="preserve">{{Bi soranî|Eşkewtî şaneder}}
{{Agahîdanka giştî
}}
'''Şaneder''' yan jî '''şikefta şanederê''' şûnwareke dîrokî ya [[Kurdistan]]ê ye ku li gorî lêkolînên arkeolojîk ên ku li Şanederê hatiye kirin, diroka jiyana mirovahiya li şikefta Şanederê ji 75.000 salên berê niha vedigere. Şaneder li ser çiyayê [[Bradost]] a [[Zagros (rêzeçiya)|Zagrosê]], di nav sinorê navçeya [[Mêrgesor]]a bi ser parêzgeha [[Hewlêr]]ê ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-skeletons-of-shanidar-cave-7028477/ |sernav=The Skeletons of Shanidar Cave |malper=Smithsonian Magazine |roja-gihiştinê=2026-04-11 |ziman=en |paşnav=Edwards |pêşnav=Owen}}&lt;/ref&gt; Bermahiyên [[Neandertal|neanderthalan]] di sala 1953an de li vê şikeftê hatine keşifkirin ku di nav wan de Şaneder 1 heye ku mirovên ji bûyeran birîndaran sax filitîne tê de hene û Şaneder 4 heye ku 'goristana kulîlkan' a navdar ku kesên ku bi kulîlkan hatine veşartin tê de hene.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://bot.gov.krd/erbil-province-mirgasor/history-and-heritage/shanidar-cave |sernav=Shanidar Cave {{!}} Unbelievable Kurdistan - Official Tourism Site of Kurdistan |malper=bot.gov.krd |roja-gihiştinê=2026-04-20 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; Heta vê keşifkirinê, Cro-Magnons, H. sapiensên herî kevin ên li Ewropayê, tenê ew kesên ku bi veşartinên armancdar û rîtuelî dihatin zanîn bûn.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-skeletons-of-shanidar-cave-7028477/ |sernav=The Skeletons of Shanidar Cave |malper=Smithsonian Magazine |roja-gihiştinê=2026-04-20 |ziman=en |paşnav=Edwards |pêşnav=Owen}}&lt;/ref&gt;

Di navbera salên 1957 û 1961ê de [[şûnwarnas]]ê (arkeologê) amerîkî [[Ralph Solecki]] û tîma xwe ya ji [[Zanîngeha Columbia]] di şikefta Şanederê de neh [[kakût]]ên neandertalî peyda kirine ku kakûtan ji [[Şaneder-1]] heya [[Şaneder-9]] binavkirine.

Li gorî vekolînên şûnwarnasan xelkê neandertal ayînên cenaze dikirin û miriyên xwe bi kûlilkan vedişartin.
== Arkelojî ==
Cihê şikefta Şanederê li nêzîkî Barzanê ye ku bi qasî 800 m dûrî çemê Zapa Mezin e û li bilindahiyeke 640 mêtreyê bi ser asta deryayê ve ye. Deriyê şikeftê sêgoşeyî ye û derî 25 mêtre fireh e û 26 7,9 mêtre jî bilind e. Pîvanên şikeftê 40 m dirêj, 53 m fireh û 45 14 m jî bilind e.

Antropolog Ralph Solecki ku beşek ji ekspedîsyona Zanîngeha Michiganê ya Rojhilata Nêzîk bû, cara yekem di sala 1951ê de bi sondajekê şikefta Şanederê keşif kiriye. Şikeft di sala 1953an de, di bin çavdêriya rêveberiya giştî ya antîkên Iraqê û saziya Smithsonianê, ji bo sondajeke careke din dîsa Herêma Kurdistanê xebat hatiye destpêkirin. Yekem paşmayên mirovan ku hatiye bawerkirin ku paşmayên dergûşeke Neanderthal a ji serdema Mousterî ya serdema paleolîtîk a navîn e, di sala 1953an de hatine keşifkirin.

== Galerî ==
&lt;gallery&gt;
كهف_شاندر.jpg|Şkefta Şanederê 2025
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Hewlêr-erdnîgarî-şitil}}
{{Koord|36|48|02|N|44|14|34|E|type:landmark|display=title}}

[[Kategorî:Cihên arkeolojîk]]
[[Kategorî:Cihên arkeolojîk li Iraqê]]
[[Kategorî:Parêzgeha Hewlêrê]]
[[Kategorî:Şûnewarên Kurdistanê]]</text>
      <sha1>qfmkylirjscutvjdok9i31l0xthp713</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003496</id>
      <parentid>2003495</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T17:31:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2003496</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4744" sha1="65hxlfk9agql7y8yzx9fgkci1pashhc" xml:space="preserve">{{Bi soranî|Eşkewtî şaneder}}
{{Agahîdanka giştî
}}
'''Şaneder''' yan jî '''şikefta şanederê''' şûnwareke dîrokî ya [[Kurdistan]]ê ye ku li gorî lêkolînên arkeolojîk ên ku li Şanederê hatiye kirin, diroka jiyana mirovahiya li şikefta Şanederê ji 75.000 salên berê niha vedigere. Şaneder li ser çiyayê [[Bradost]] a [[Zagros (rêzeçiya)|Zagrosê]], di nav sinorê navçeya [[Mêrgesor]]a bi ser parêzgeha [[Hewlêr]]ê ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-skeletons-of-shanidar-cave-7028477/ |sernav=The Skeletons of Shanidar Cave |malper=Smithsonian Magazine |roja-gihiştinê=2026-04-11 |ziman=en |paşnav=Edwards |pêşnav=Owen}}&lt;/ref&gt; Bermahiyên [[Neandertal|neanderthalan]] di sala 1953an de li vê şikeftê hatine keşifkirin ku di nav wan de Şaneder 1 heye ku mirovên ji bûyeran birîndaran sax filitîne tê de hene û Şaneder 4 heye ku 'goristana kulîlkan' a navdar ku kesên ku bi kulîlkan hatine veşartin tê de hene.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://bot.gov.krd/erbil-province-mirgasor/history-and-heritage/shanidar-cave |sernav=Shanidar Cave {{!}} Unbelievable Kurdistan - Official Tourism Site of Kurdistan |malper=bot.gov.krd |roja-gihiştinê=2026-04-20 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; Heta vê keşifkirinê, Cro-Magnons, H. sapiensên herî kevin ên li Ewropayê, tenê ew kesên ku bi veşartinên armancdar û rîtuelî dihatin zanîn bûn.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-skeletons-of-shanidar-cave-7028477/ |sernav=The Skeletons of Shanidar Cave |malper=Smithsonian Magazine |roja-gihiştinê=2026-04-20 |ziman=en |paşnav=Edwards |pêşnav=Owen}}&lt;/ref&gt;

Di navbera salên 1957 û 1961ê de [[şûnwarnas]]ê (arkeologê) amerîkî [[Ralph Solecki]] û tîma xwe ya ji [[Zanîngeha Columbia]] di şikefta Şanederê de neh [[kakût]]ên neandertalî peyda kirine ku kakûtan ji [[Şaneder-1]] heya [[Şaneder-9]] binavkirine.

Li gorî vekolînên şûnwarnasan xelkê neandertal ayînên cenaze dikirin û miriyên xwe bi kûlilkan vedişartin.
== Arkelojî ==
Cihê şikefta Şanederê li nêzîkî Barzanê ye ku bi qasî 800 m dûrî çemê Zapa Mezin e û li bilindahiyeke 640 mêtreyê bi ser asta deryayê ve ye. Deriyê şikeftê sêgoşeyî ye û derî 25 mêtre fireh e û 26 7,9 mêtre jî bilind e. Pîvanên şikeftê 40 m dirêj, 53 m fireh û 45 14 m jî bilind e.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Solecki |pêşnav=R. S. |tarîx=1963-02-01 |sernav=Prehistory in Shanidar Valley, Northern Iraq: Fresh insights into Near Eastern prehistory from the Middle Paleolithic to the Proto-Neolithic are obtained |url=https://doi.org/10.1126/science.139.3553.396 |kovar=Science |cild=139 |hejmar=3553 |rr=396–396 |doi=10.1126/science.139.3553.396 |issn=0036-8075}}&lt;/ref&gt;

Antropolog Ralph Solecki ku beşek ji ekspedîsyona Zanîngeha Michiganê ya Rojhilata Nêzîk bû, cara yekem di sala 1951ê de bi sondajekê şikefta Şanederê keşif kiriye.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Solecki |pêşnav=Ralph S. |tarîx=1979 |sernav=Contemporary Kurdish winter‐time inhabitants of Shanidar cave, Iraq |url=https://doi.org/10.1080/00438243.1979.9979740 |kovar=World Archaeology |cild=10 |hejmar=3 |rr=318–330 |doi=10.1080/00438243.1979.9979740 |issn=0043-8243}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=SOLECKI |pêşnav=R. S. |paşnav2=RUBIN |pêşnav2=M. |tarîx=1958-06-20 |sernav=Dating of Zawi Chemi, an Early Village Site at Shanidar, Kurdistan Region |url=https://doi.org/10.1126/science.127.3312.1446 |kovar=Science |cild=127 |hejmar=3312 |rr=1446–1446 |doi=10.1126/science.127.3312.1446 |issn=0036-8075}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=SOLECKI |pêşnav=R. S. |paşnav2=RUBIN |pêşnav2=M. |tarîx=1958-06-20 |sernav=Dating of Zawi Chemi, an Early Village Site at Shanidar, Kurdistan Region |url=https://doi.org/10.1126/science.127.3312.1446 |kovar=Science |cild=127 |hejmar=3312 |rr=1446–1446 |doi=10.1126/science.127.3312.1446 |issn=0036-8075}}&lt;/ref&gt; Şikeft di sala 1953an de, di bin çavdêriya rêveberiya giştî ya antîkên Iraqê û saziya Smithsonianê, ji bo sondajeke careke din dîsa Herêma Kurdistanê xebat hatiye destpêkirin. Yekem paşmayên mirovan ku hatiye bawerkirin ku paşmayên dergûşeke Neanderthal a ji serdema Mousterî ya serdema paleolîtîk a navîn e, di sala 1953an de hatine keşifkirin.

== Galerî ==
&lt;gallery&gt;
كهف_شاندر.jpg|Şkefta Şanederê 2025
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Hewlêr-erdnîgarî-şitil}}
{{Koord|36|48|02|N|44|14|34|E|type:landmark|display=title}}

[[Kategorî:Cihên arkeolojîk]]
[[Kategorî:Cihên arkeolojîk li Iraqê]]
[[Kategorî:Parêzgeha Hewlêrê]]
[[Kategorî:Şûnewarên Kurdistanê]]</text>
      <sha1>65hxlfk9agql7y8yzx9fgkci1pashhc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003499</id>
      <parentid>2003496</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T17:32:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2003499</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5022" sha1="llynl25af34jhtk28q7p71qmnoekj7w" xml:space="preserve">{{Bi soranî|Eşkewtî şaneder}}
{{Agahîdanka giştî
}}
'''Şaneder''' yan jî '''şikefta şanederê''' şûnwareke dîrokî ya [[Kurdistan]]ê ye ku li gorî lêkolînên arkeolojîk ên ku li Şanederê hatiye kirin, diroka jiyana mirovahiya li şikefta Şanederê ji 75.000 salên berê niha vedigere. Şaneder li ser çiyayê [[Bradost]] a [[Zagros (rêzeçiya)|Zagrosê]], di nav sinorê navçeya [[Mêrgesor]]a bi ser parêzgeha [[Hewlêr]]ê ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-skeletons-of-shanidar-cave-7028477/ |sernav=The Skeletons of Shanidar Cave |malper=Smithsonian Magazine |roja-gihiştinê=2026-04-11 |ziman=en |paşnav=Edwards |pêşnav=Owen}}&lt;/ref&gt; Bermahiyên [[Neandertal|neanderthalan]] di sala 1953an de li vê şikeftê hatine keşifkirin ku di nav wan de Şaneder 1 heye ku mirovên ji bûyeran birîndaran sax filitîne tê de hene û Şaneder 4 heye ku 'goristana kulîlkan' a navdar ku kesên ku bi kulîlkan hatine veşartin tê de hene.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://bot.gov.krd/erbil-province-mirgasor/history-and-heritage/shanidar-cave |sernav=Shanidar Cave {{!}} Unbelievable Kurdistan - Official Tourism Site of Kurdistan |malper=bot.gov.krd |roja-gihiştinê=2026-04-20 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; Heta vê keşifkirinê, Cro-Magnons, H. sapiensên herî kevin ên li Ewropayê, tenê ew kesên ku bi veşartinên armancdar û rîtuelî dihatin zanîn bûn.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-skeletons-of-shanidar-cave-7028477/ |sernav=The Skeletons of Shanidar Cave |malper=Smithsonian Magazine |roja-gihiştinê=2026-04-20 |ziman=en |paşnav=Edwards |pêşnav=Owen}}&lt;/ref&gt;

Di navbera salên 1957 û 1961ê de [[şûnwarnas]]ê (arkeologê) amerîkî [[Ralph Solecki]] û tîma xwe ya ji [[Zanîngeha Columbia]] di şikefta Şanederê de neh [[kakût]]ên neandertalî peyda kirine ku kakûtan ji [[Şaneder-1]] heya [[Şaneder-9]] binavkirine.

Li gorî vekolînên şûnwarnasan xelkê neandertal ayînên cenaze dikirin û miriyên xwe bi kûlilkan vedişartin.
== Arkelojî ==
Cihê şikefta Şanederê li nêzîkî Barzanê ye ku bi qasî 800 m dûrî çemê Zapa Mezin e û li bilindahiyeke 640 mêtreyê bi ser asta deryayê ve ye. Deriyê şikeftê sêgoşeyî ye û derî 25 mêtre fireh e û 26 7,9 mêtre jî bilind e. Pîvanên şikeftê 40 m dirêj, 53 m fireh û 45 14 m jî bilind e.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Solecki |pêşnav=R. S. |tarîx=1963-02-01 |sernav=Prehistory in Shanidar Valley, Northern Iraq: Fresh insights into Near Eastern prehistory from the Middle Paleolithic to the Proto-Neolithic are obtained |url=https://doi.org/10.1126/science.139.3553.396 |kovar=Science |cild=139 |hejmar=3553 |rr=396–396 |doi=10.1126/science.139.3553.396 |issn=0036-8075}}&lt;/ref&gt;

Antropolog Ralph Solecki ku beşek ji ekspedîsyona Zanîngeha Michiganê ya Rojhilata Nêzîk bû, cara yekem di sala 1951ê de bi sondajekê şikefta Şanederê keşif kiriye.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Solecki |pêşnav=Ralph S. |tarîx=1979 |sernav=Contemporary Kurdish winter‐time inhabitants of Shanidar cave, Iraq |url=https://doi.org/10.1080/00438243.1979.9979740 |kovar=World Archaeology |cild=10 |hejmar=3 |rr=318–330 |doi=10.1080/00438243.1979.9979740 |issn=0043-8243}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=SOLECKI |pêşnav=R. S. |paşnav2=RUBIN |pêşnav2=M. |tarîx=1958-06-20 |sernav=Dating of Zawi Chemi, an Early Village Site at Shanidar, Kurdistan Region |url=https://doi.org/10.1126/science.127.3312.1446 |kovar=Science |cild=127 |hejmar=3312 |rr=1446–1446 |doi=10.1126/science.127.3312.1446 |issn=0036-8075}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=SOLECKI |pêşnav=R. S. |paşnav2=RUBIN |pêşnav2=M. |tarîx=1958-06-20 |sernav=Dating of Zawi Chemi, an Early Village Site at Shanidar, Kurdistan Region |url=https://doi.org/10.1126/science.127.3312.1446 |kovar=Science |cild=127 |hejmar=3312 |rr=1446–1446 |doi=10.1126/science.127.3312.1446 |issn=0036-8075}}&lt;/ref&gt; Şikeft di sala 1953an de, di bin çavdêriya rêveberiya giştî ya antîkên Iraqê û saziya Smithsonianê, ji bo sondajeke careke din dîsa Herêma Kurdistanê xebat hatiye destpêkirin. Yekem paşmayên mirovan ku hatiye bawerkirin ku paşmayên dergûşeke Neanderthal a ji serdema Mousterî ya serdema paleolîtîk a navîn e, di sala 1953an de hatine keşifkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=ŞENYÜREK |pêşnav=Muzaffer |tarîx=1957 |sernav=The Skeleton of The Fossil İnfact Found in Shanidar Cave Kurdistan Region |url=https://doi.org/10.1501/andl_0000000019 |kovar=Anadolu (Anatolia) |doi=10.1501/andl_0000000019 |issn=0570-0116}}&lt;/ref&gt;

== Galerî ==
&lt;gallery&gt;
كهف_شاندر.jpg|Şkefta Şanederê 2025
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Hewlêr-erdnîgarî-şitil}}
{{Koord|36|48|02|N|44|14|34|E|type:landmark|display=title}}

[[Kategorî:Cihên arkeolojîk]]
[[Kategorî:Cihên arkeolojîk li Iraqê]]
[[Kategorî:Parêzgeha Hewlêrê]]
[[Kategorî:Şûnewarên Kurdistanê]]</text>
      <sha1>llynl25af34jhtk28q7p71qmnoekj7w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003502</id>
      <parentid>2003499</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T18:32:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (--{{Şitil}}, Binê standard kir, Nav li ref-ê zêde kir, Navên ref-an rast kir.)</comment>
      <origin>2003502</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4688" sha1="en4ce6qtidgrm9fbu6c5krmi89jrn9e" xml:space="preserve">{{Bi soranî|Eşkewtî şaneder}}
{{Agahîdanka giştî
}}
'''Şaneder''' yan jî '''şikefta şanederê''' şûnwareke dîrokî ya [[Kurdistan]]ê ye ku li gorî lêkolînên arkeolojîk ên ku li Şanederê hatiye kirin, diroka jiyana mirovahiya li şikefta Şanederê ji 75.000 salên berê niha vedigere. Şaneder li ser çiyayê [[Bradost]] a [[Zagros (rêzeçiya)|Zagrosê]], di nav sinorê navçeya [[Mêrgesor]]a bi ser parêzgeha [[Hewlêr]]ê ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-skeletons-of-shanidar-cave-7028477/ |sernav=The Skeletons of Shanidar Cave |malper=Smithsonian Magazine |roja-gihiştinê=2026-04-11 |ziman=en |paşnav=Edwards |pêşnav=Owen}}&lt;/ref&gt; Bermahiyên [[Neandertal|neanderthalan]] di sala 1953an de li vê şikeftê hatine keşifkirin ku di nav wan de Şaneder 1 heye ku mirovên ji bûyeran birîndaran sax filitîne tê de hene û Şaneder 4 heye ku 'goristana kulîlkan' a navdar ku kesên ku bi kulîlkan hatine veşartin tê de hene.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://bot.gov.krd/erbil-province-mirgasor/history-and-heritage/shanidar-cave |sernav=Shanidar Cave {{!}} Unbelievable Kurdistan - Official Tourism Site of Kurdistan |malper=bot.gov.krd |roja-gihiştinê=2026-04-20 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; Heta vê keşifkirinê, Cro-Magnons, H. sapiensên herî kevin ên li Ewropayê, tenê ew kesên ku bi veşartinên armancdar û rîtuelî dihatin zanîn bûn.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-skeletons-of-shanidar-cave-7028477/ |sernav=The Skeletons of Shanidar Cave |malper=Smithsonian Magazine |roja-gihiştinê=2026-04-20 |ziman=en |paşnav=Edwards |pêşnav=Owen}}&lt;/ref&gt;

Di navbera salên 1957 û 1961ê de [[şûnwarnas]]ê (arkeologê) amerîkî [[Ralph Solecki]] û tîma xwe ya ji [[Zanîngeha Columbia]] di şikefta Şanederê de neh [[kakût]]ên neandertalî peyda kirine ku kakûtan ji [[Şaneder-1]] heya [[Şaneder-9]] binavkirine.

Li gorî vekolînên şûnwarnasan xelkê neandertal ayînên cenaze dikirin û miriyên xwe bi kûlilkan vedişartin.
== Arkelojî ==
Cihê şikefta Şanederê li nêzîkî Barzanê ye ku bi qasî 800 m dûrî çemê Zapa Mezin e û li bilindahiyeke 640 mêtreyê bi ser asta deryayê ve ye. Deriyê şikeftê sêgoşeyî ye û derî 25 mêtre fireh e û 26 7,9 mêtre jî bilind e. Pîvanên şikeftê 40 m dirêj, 53 m fireh û 45 14 m jî bilind e.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Solecki |pêşnav=R. S. |tarîx=1963-02-01 |sernav=Prehistory in Shanidar Valley, Northern Iraq: Fresh insights into Near Eastern prehistory from the Middle Paleolithic to the Proto-Neolithic are obtained |url=https://doi.org/10.1126/science.139.3553.396 |kovar=Science |cild=139 |hejmar=3553 |rr=396–396 |doi=10.1126/science.139.3553.396 |issn=0036-8075}}&lt;/ref&gt;

Antropolog Ralph Solecki ku beşek ji ekspedîsyona Zanîngeha Michiganê ya Rojhilata Nêzîk bû, cara yekem di sala 1951ê de bi sondajekê şikefta Şanederê keşif kiriye.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Solecki |pêşnav=Ralph S. |tarîx=1979 |sernav=Contemporary Kurdish winter‐time inhabitants of Shanidar cave, Iraq |url=https://doi.org/10.1080/00438243.1979.9979740 |kovar=World Archaeology |cild=10 |hejmar=3 |rr=318–330 |doi=10.1080/00438243.1979.9979740 |issn=0043-8243}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SOLECKI1958&quot;&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=SOLECKI |pêşnav=R. S. |paşnav2=RUBIN |pêşnav2=M. |tarîx=1958-06-20 |sernav=Dating of Zawi Chemi, an Early Village Site at Shanidar, Kurdistan Region |url=https://doi.org/10.1126/science.127.3312.1446 |kovar=Science |cild=127 |hejmar=3312 |rr=1446–1446 |doi=10.1126/science.127.3312.1446 |issn=0036-8075}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SOLECKI1958&quot;/&gt; Şikeft di sala 1953an de, di bin çavdêriya rêveberiya giştî ya antîkên Iraqê û saziya Smithsonianê, ji bo sondajeke careke din dîsa Herêma Kurdistanê xebat hatiye destpêkirin. Yekem paşmayên mirovan ku hatiye bawerkirin ku paşmayên dergûşeke Neanderthal a ji serdema Mousterî ya serdema paleolîtîk a navîn e, di sala 1953an de hatine keşifkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=ŞENYÜREK |pêşnav=Muzaffer |tarîx=1957 |sernav=The Skeleton of The Fossil İnfact Found in Shanidar Cave Kurdistan Region |url=https://doi.org/10.1501/andl_0000000019 |kovar=Anadolu (Anatolia) |doi=10.1501/andl_0000000019 |issn=0570-0116}}&lt;/ref&gt;

== Galerî ==
&lt;gallery&gt;
كهف_شاندر.jpg|Şkefta Şanederê 2025
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Koord|36|48|02|N|44|14|34|E|type:landmark|display=title}}

[[Kategorî:Cihên arkeolojîk]]
[[Kategorî:Cihên arkeolojîk li Iraqê]]
[[Kategorî:Parêzgeha Hewlêrê]]
[[Kategorî:Şûnewarên Kurdistanê]]</text>
      <sha1>en4ce6qtidgrm9fbu6c5krmi89jrn9e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Meymûnê Kurdî</title>
    <ns>0</ns>
    <id>65834</id>
    <revision>
      <id>2003503</id>
      <parentid>1849424</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T18:58:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xwedêda</username>
        <id>23202</id>
      </contributor>
      <origin>2003503</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1083" sha1="7d5zg8dmx81phv3aetva0fjmky4cqt0" xml:space="preserve">'''Meymûnê Kurdî''' an '''Ebû Bûseyr''' an jî '''Meymûn Elkurdî''' kurê
[[Cabanê Kurdî]] ye.  Di dewra
[[Muhemmed|Muhemmed pêxember]] de bûye [[misilman]]. Lê li gorî hin çavkaniyan ew [[tabîûn]] e.
Bernavka wî '''Ebû Bûseyr''' e.
Meymûn tê wateya ''bixêr'' an ''pîroz''

Di derbarê jiyana wî de agahî kêm e.

[[Taberanî]] jî di berhema xwe ya bi navê &quot;el-Mucemu's-Saxir û el-Mucamu’l-Ewsat&quot; de navê Meymûn el-Kurdî aniye ziman.&lt;ref&gt;{{Jêder |sernav=Kopîkirina arşîvê |url=http://www.vanolay.com.tr/%E2%80%98ummetin-yetimleri-kurtler-den-%E2%80%98kurdistanin-yetimleri-mustazaflara%E2%80%A6-makale%2C1220.html |roja-gihiştinê=2021-01-28 |roja-arşîvê=2016-03-18 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160318170738/http://www.vanolay.com.tr/%E2%80%98ummetin-yetimleri-kurtler-den-%E2%80%98kurdistanin-yetimleri-mustazaflara%E2%80%A6-makale,1220.html |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Kesên sedsala 7an]]
[[Kategorî:Sehabeyên kurd]]
[[Kategorî:Tabîûnê kurd]]</text>
      <sha1>7d5zg8dmx81phv3aetva0fjmky4cqt0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Şerê PKK û Tirkiyeyê</title>
    <ns>0</ns>
    <id>70252</id>
    <revision>
      <id>2003501</id>
      <parentid>1938439</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T18:16:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-24455-05</username>
        <id>149291</id>
      </contributor>
      <origin>2003501</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30711" sha1="59csizwuyuq712f5e6wvy1gkn6hlk8a" xml:space="preserve">{{Agahîdank pevçûnên leşkerî
| pevçûn            = Şerê di navbera PKK û Tirkiyê de
| perçeyekî         = 
| wêne              = [[Wêne:PKK-Turkey flag.svg|300px]]&lt;br /&gt;[[Wêne:PKK-Conflict-de.png|300px]]
| binnivîs          = 
| dîrok             = 27ê Çiriya Paşîn 1978 - 12ê Gulana 2025&lt;ref&gt;http://azadiyawelat.site/?p=31418{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }}&lt;/ref&gt;
| herêm             = [[Bakurê Kurdistanê]] &lt;br /&gt; [[Başûrê Kurdistanê]]
| koordînat         = 
| sedem             = Daxwaziya PKK ji bo xweseriya demokratîk li herêmên Kurdan&lt;ref&gt;http://www.haberler.com/ocalan-in-demokratik-ozerklik-projesi-7603622-haberi/&lt;/ref&gt;.
| encam             = Berdewam dike &lt;br /&gt;
*Pêvajoya çareseriyê hate rawestandin.
*PKK çend bajaran bi tenêyî xweserî îlan kir. Li ser vê esasiyê şerê mezin meşiyan&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url =http://www.sabah.com.tr/gundem/2015/08/19/ozerklik-oyununa-agir-darbe |sernav=Özerklik oyununa ağır darbe |nivîskar= |weşanger=Sabah Gazetesi |tarîxa-gihiştinê=19ê tebaxê 2015 }}&lt;/ref&gt; .
*Li çend herêm qedexe ya derketina derve hate îlankirin&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.bugun.com.tr/son-dakika/licede-sokaga-cikma-yasagi-ilan--haberi/1788976 |sernav=Lice'de sokağa çıkma yasağı ilan edildi |nivîskar= |weşanger=Bugün Gazetesi |tarîxa-gihiştinê=19ê tebaxê 2015 }}{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=îlon 2021 }}&lt;/ref&gt;.
| rewş              = 
| şervan1           = {{PKK}} &lt;br /&gt;
* {{Rojava}}
* {{YPG}}
* {{YPJ}}
* {{KCK}}
* {{HPG}}
* {{ARGK}}
{{Collapsible list
| bullets = yes
| title = Hêzên din:
| {{YPS}}
| {{YDG-H}}
| {{MLKP}}
| {{TAK}}
| {{PJAK}}&lt;ref name=&quot;presstv&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=http://edition.presstv.ir/detail/74950.html |sernav=PJAK attacks along Iran borders decline |weşanger=PressTV |tarîxa-gihiştinê=13 nîsan 2015 |tarîxa-arşîvê=2 nîsan 2015 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150402153348/http://edition.presstv.ir/detail/74950.html |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
| {{KKP}}
| {{TKP/M-L}}
| {{DHKP-C}}
| {{PŞK}}
| {{ASALA}}
}}
----
{{Collapsible list
| bullets = yes
| title = Piştgirîdan:
| {{RUS}}&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |paşnav=Bilgin |pêşnav=Fevzi |sernav=Understanding Turkey's Kurdish Question |sal=2013 |weşanger=Lexington Books |isbn=9780739184035 |rûpel=96 |nivîskar2=Sarihan. Ali |jêgirtin=The USSR, and then Russia, also supported the PKK for many years. }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=Russian newspaper: Russia provided money for PKK |url=http://www.hurriyetdailynews.com/default.aspx?pageid=438&amp;n=russian-newspaper-russia-provided-money-for-pkk-2000-02-28 |tarîxa-gihiştinê=17 çiriya pêşîn 2012 |rojname=Hurriyet Daily News |tarîx=28 sibat 2000 |tarîxa-arşîvê=19 çiriya pêşîn 2017 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20171019081345/http://www.hurriyetdailynews.com/default.aspx?pageid=438&amp;n=russian-newspaper-russia-provided-money-for-pkk-2000-02-28 |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=Turkey devises action plan to dry up PKK’s foreign support |url=http://www.todayszaman.com/news-223048-102-turkey-devises-action-plan-to-dry-up-pkks-foreign-support.html |tarîxa-gihiştinê=23 tîrmeh 2013 |rojname=[[Today's Zaman]] |tarîx=30 îlon 2010 |tarîxa-arşîvê=22 îlon 2013 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20130922170816/http://www.todayszaman.com/news-223048-102-turkey-devises-action-plan-to-dry-up-pkks-foreign-support.html |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;{{Verify source|date=November 2015}}
| {{FRA}}
| {{SWE}}
| {{CZE}}
| {{CAN}}
| {{ARM}}
| {{DEU}}
| {{IRQ}}
| {{IRN}}&lt;ref name=&quot;Faucompret&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |paşnav=Phillips |pêşnav=David L. |sernav=From Bullets to Ballots: Violent Muslim Movements in Transition |sal=2009 |weşanger=Transaction Publishers |cih=New Brunswick, N.J. |isbn=9781412812016 |rûpel=129 |jêgirtin=Iran's Revolutionary Guards (Pasdaran) trained the PKK in Lebanon's Beka'a Valley. Iran supported the PKK despite Turkey's strict neutrality during the Iran-Iraq War (1980–1988). }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;telegraph&quot;&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=Syria and Iran 'backing Kurdish terrorist group', says Turkey |url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/turkey/9518194/Syria-and-Iran-backing-Kurdish-terrorist-group-says-Turkey.html |tarîxa-gihiştinê=17 çiriya pêşîn 2012 |rojname=The Telegraph |tarîx=3 îlon 2012 }}&lt;/ref&gt;
| {{BGR}}
| {{GBR}}
| {{GRC}}&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=Ocalan: Greeks supplied Kurdish rebels |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/358115.stm |tarîxa-gihiştinê=21 tîrmeh 2013 |tarîx=2 hezîran 1999 |ajans=[[BBC News]] }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=Turkey says Greece supports PKK |url=http://www.hurriyetdailynews.com/default.aspx?pageid=438&amp;n=turkey-says-greece-supports-pkk-1997-07-01 |tarîxa-gihiştinê=21 tîrmeh 2013 |rojname=[[Hürriyet Daily News]] |tarîx=1 tîrmeh 1999 |tarîxa-arşîvê=19 çiriya pêşîn 2017 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20171019081333/http://www.hurriyetdailynews.com/default.aspx?pageid=438&amp;n=turkey-says-greece-supports-pkk-1997-07-01 |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;
|{{SYR}}&lt;small&gt;(Ji Cotmeha 1998)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;Faucompret&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |paşnav=Faucompret |pêşnav=Erik |sernav=Turkish Accession to the EU: Satisfying the Copenhagen Criteria |sal=2008 |weşanger=Taylor &amp; Francis |cih=Hoboken |isbn=9780203928967 |rûpel=168 |nivîskar2=Konings, Jozef |jêgirtin=The Turkish establishment considered the Kurds' demand for the recognition of their identity a threat to the territorial integrity of the state, the more so because the PKK was supported by countries hostile to Turkey: Soviet Union, Greece, Cyprus, Iran and especially Syria. Syria hosted the organization and its leader for twenty years, and it provided training facilities in the Beka'a Valley of Syrian-controlled northern Lebanon. }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |paşnav=Bal |pêşnav=İdris |sernav=Turkish Foreign Policy In Post Cold War Era |sal=2004 |weşanger=BrownWalker Press |cih=Boca Raton, Fl. |isbn=9781581124231 |rûpel=359 |jêgirtin=With the explicit supports of some Arab countries for the PKK such as Syria... }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mannes&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |paşnav=Mannes |pêşnav=Aaron |sernav=Profiles In Terror: The Guide To Middle East Terrorist Organizations |sal=2004 |weşanger=Rowman &amp; Littlefield Publishers |cih=Lanham, Maryland |isbn=9780742535251 |rûpel=185 |jêgirtin=PKK has had substantial operations in northern Iraq, with the support of Iran and Syria. }}&lt;/ref&gt;
| {{CYP}}&lt;ref name=&quot;Faucompret&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |paşnav=Faucompret |pêşnav=Erik |sernav=Turkish Accession to the EU: Satisfying the Copenhagen Criteria |sal=2008 |weşanger=Taylor &amp; Francis |cih=Hoboken |isbn=9780203928967 |rûpel=168 |nivîskar2=Konings, Jozef |jêgirtin=The Turkish establishment considered the Kurds' demand for the recognition of their identity a threat to the territorial integrity of the state, the more so because the PKK was supported by countries hostile to Turkey: Soviet Union, Greece, Cyprus, Iran and especially Syria. Syria hosted the organization and its leader for twenty years, and it provided training facilities in the Beka'a Valley of Syrian-controlled northern Lebanon. }}&lt;/ref&gt;
}}
| şervan2           = {{TUR}} &lt;br /&gt;
* [[Hêzên Çekdar ên Tirkiyeyê]]
{{Collapsible list
| bullets = yes
| title = Hêzên din:
| [[JİTEM]]
| [[Kontrgerilla]]
| [[Türk İntikam Tugayı]]
| [[Cerdevan]]
| {{Flagicon image|Milliyetçi Hareket Partisi Logo.svg}}[[Bozkurt]]
}}
----
{{Collapsible list
| bullets = yes
| title = Piştgirîdan:
| {{NATO}}
| {{DYA}}
| {{TKM}} 
| {{AZE}} 
| {{KKTC}}
| {{QAT}}
}}
| şervan3           = 
| fermandar1        = {{Flagicon image|Flag_of_Kurdistan_Workers_Party_(PKK).svg}} [[Murat Karayılan]]&lt;br&gt;
{{Flagicon image|Flag_of_Kurdistan_Workers_Party_(PKK).svg}} [[Bahoz Erdal]]&lt;br&gt;
{{Flagicon image|Flag_of_Kurdistan_Workers_Party_(PKK).svg}} [[Cemîl Bayik]]&lt;br&gt;
{{Flagicon image|Flag_of_Kurdistan_Workers_Party_(PKK).svg}} [[Mustafa Karasu]]&lt;br&gt;
{{Flagicon image|Flag_of_Kurdistan_Workers_Party_(PKK).svg}} [[Duran Kalkan]]&lt;br&gt;
{{Flagicon image|Flag_of_Kurdistan_Workers_Party_(PKK).svg}} [[Rıza Altun]]&lt;br&gt;
{{Flagicon image|Flag_of_Kurdistan_Workers_Party_(PKK).svg}} [[Alî Haydar Kaytan]]&lt;br&gt;
{{Flagicon image|Flag_of_Kurdistan_Workers_Party_(PKK).svg}} [[Zübeyir Aydar]]&lt;br&gt;
----
'''Fermandarên kevn'''&lt;br&gt;
{{Flagicon image|Flag_of_Kurdistan_Workers_Party_(PKK).svg}} [[Abdullah Öcalan]] [[POW|#]]&lt;br/&gt;
{{Flagicon image|Flag_of_Kurdistan_Workers_Party_(PKK).svg}} [[Şemdin Sakık]] [[POW|#]]&lt;br/&gt;
{{Flagicon image|Flag_of_Kurdistan_Workers_Party_(PKK).svg}} [[Osman Öcalan]]&lt;br&gt;
{{Flagicon image|Flag_of_Kurdistan_Workers_Party_(PKK).svg}} [[Kemal Pir]]{{Pevçûnê de kuştin}}&lt;br&gt;
{{Flagicon image|Flag_of_Kurdistan_Workers_Party_(PKK).svg}} [[Mahsum Korkmaz]]{{Pevçûnê de kuştin}}&lt;br&gt;
{{Flagicon image|Flag_of_Kurdistan_Workers_Party_(PKK).svg}} [[Nizamettin Taş]]&lt;br&gt;
{{Flagicon image|Flag_of_Kurdistan_Workers_Party_(PKK).svg}} [[Mazlum Doğan]]{{Pevçûnê de kuştin}}&lt;br&gt;
{{Flagicon image|Flag_of_Kurdistan_Workers_Party_(PKK).svg}} [[Kanî Yilmaz]]{{Pevçûnê de kuştin}}&lt;br&gt;
{{Flagicon image|Flag_of_Kurdistan_Workers_Party_(PKK).svg}} [[Hüseyin Yıldırım (PKK)|Hüseyin Yıldırım]]&lt;br/&gt;
{{Flagicon image|Flag_of_Kurdistan_Workers_Party_(PKK).svg}} [[Haki Karer]]{{Pevçûnê de kuştin}}&lt;br /&gt;
{{Flagicon image|Flag_of_Kurdistan_Workers_Party_(PKK).svg}} [[Halil Atac]]
| fermandar2        = {{Sembola alayê|Tirkiye}} [[Recep Tayyip Erdoğan]]&lt;br&gt;
{{Sembola alayê|Tirkiye}} [[Binali Yıldırım]]&lt;br&gt;
{{Sembola alayê|Tirkiye}} [[Hulusi Akar]]&lt;br&gt;
----
'''Fermandarên kevn'''&lt;br&gt;
{{Sembola alayê|Tirkiye}} [[Abdullah Gül]]&lt;br&gt;
{{Sembola alayê|Tirkiye}} [[Ahmet Necdet Sezer]]&lt;br&gt;
{{Sembola alayê|Tirkiye}} [[Süleyman Demirel]]{{Pevçûnê de kuştin}}&lt;br&gt;
{{Sembola alayê|Tirkiye}} [[Turgut Özal]]{{Pevçûnê de kuştin}}&lt;br&gt;
{{Sembola alayê|Tirkiye}} [[Kenan Evren]]{{Pevçûnê de kuştin}}&lt;br&gt;
{{Sembola alayê|Tirkiye}} [[Ahmet Davutoğlu]]&lt;br&gt;
{{Sembola alayê|Tirkiye}} [[Bülent Ecevit]]{{Pevçûnê de kuştin}}&lt;br&gt;
{{Sembola alayê|Tirkiye}} [[Mesut Yılmaz]]&lt;br&gt;
{{Sembola alayê|Tirkiye}} [[Necmettin Erbakan]]{{Pevçûnê de kuştin}}&lt;br&gt;
{{Sembola alayê|Tirkiye}} [[Tansu Çiller]]&lt;br&gt;
{{Sembola alayê|Tirkiye}} [[Işık Koşaner]]&lt;br&gt;
{{Sembola alayê|Tirkiye}} [[İlker Başbuğ]]&lt;br&gt;
{{Sembola alayê|Tirkiye}} [[Yaşar Büyükanıt]]&lt;br&gt;
{{Sembola alayê|Tirkiye}} [[Hilmi Özkök]]&lt;br&gt;
{{Sembola alayê|Tirkiye}} [[Hüseyin Kıvrıkoğlu]]&lt;br&gt;
{{Sembola alayê|Tirkiye}} [[İsmail Hakkı Karadayı]]&lt;br&gt;
{{Sembola alayê|Tirkiye}} [[Doğan Güreş]]{{Pevçûnê de kuştin}}&lt;br&gt;
{{Sembola alayê|Tirkiye}} [[Necip Torumtay]]{{Pevçûnê de kuştin}}&lt;br&gt;
{{Sembola alayê|Tirkiye}} [[Necdet Üruğ]]&lt;br&gt;
{{Sembola alayê|Tirkiye}} [[Nurettin Ersin]]{{Pevçûnê de kuştin}}&lt;br&gt;
{{Sembola alayê|Tirkiye}} [[Osman Pamukoğlu]]&lt;br&gt;
| fermandar3        = 
| hêz1              = Gerîlla: 40.000
* Artêşa YPG: 65.000
* Parastina Sivîl (YPS): 10.000
| hêz2              = Artêş: 514.850&lt;ref name=&quot;aktifhaber&quot;&gt;{{Jêder-malper |sernav=NEWS FROM TURKISH ARMED FORCES |url=http://www.tsk.tr/3_basin_yayin_faaliyetleri/3_4_tskdan_haberler/2015/tsk_haberler_77.html#haber13 |weşanger=Turkish Armed Forces |tarîxa-gihiştinê=November 2015 }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
* Cendirme: 148.700&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=Turkey's Paramilitary Forces |xebat=Orbat |rûpel=33 |tarîx=25 tîrmeh 2006 |url=http://orbat.com/site/gd/cwpf_2006/cwpf_display%20version.pdf |format=PDF |tarîxa-gihiştinê=21 hezîran 2016 |tarîxa-arşîvê=27 adar 2009 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090327045138/http://orbat.com/site/gd/cwpf_2006/cwpf_display%20version.pdf |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;
* Polês: 225.000&lt;br /&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.mysinchew.com/node/37882 |sernav=Turkey's 'village guards' tired of conflict |weşanger=My Sinchew |tarîx=19 nîsan 2010 |tarîxa-gihiştinê=29 tebax 2010 }}&lt;/ref&gt;
* Cerdevan: 60.000
| hêz3              = 
| winda1            = (hêjmara giştî ya gerîllayên PKKê nehatiye diyarkirin)
| winda2            = 10.000+ endamên TSK &lt;br /&gt; 
* 356+ efserê polîs
* 1.341+ cerdevan
| winda3            = 
| nîşe              = Zêdeyî 15.828 sivîl di nav şer de jiyana xwe ji dest dan&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |paşnav1=Visweswaran |pêşnav1=edited by Kamala |sernav=Everyday occupations experiencing militarism in South Asia and the Middle East |tarîx=2013 |weşanger=University of Pennsylvania Press |cih=Philadelphia |isbn=0812207831 |rûpel=14 |çap=1st ed. |url=https://books.google.com/books?id=pGcUBAAAQBAJ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |paşnav1=Romano |pêşnav1=David |sernav=The Kurdish nationalist movement : opportunity, mobilization and identity |tarîx=2005 |weşanger=Cambridge University Press |cih=Cambridge |isbn=0521684269 |rûpel=81 |url=https://books.google.com/books?id=ohSNu6bidEQC }}&lt;/ref&gt;
}}
'''Şerê PKK û Tirkiyê''', nakokî û şerekî ye ku di sala 1984an de di navbera [[Partiya Karkerên Kurdistanê]] (PKK) û [[Tirkiye]]yê de dest pê kiriye.&lt;ref name=&quot;End of armed struggle 5&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.euronews.com/2013/03/21/ocalan-s-farewell-to-arms-brings-kurds-hope-for-peace/ |sernav=Ocalan's farewell to arms brings Kurds hope for peace |weşanger=Euronews |tarîx=21 adar 2013 |tarîxa-gihiştinê=21 adar 2013 |tarîxa-arşîvê=5 çiriya paşîn 2018 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20181105221827/https://www.euronews.com/2013/03/21/ocalan-s-farewell-to-arms-brings-kurds-hope-for-peace |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;

== Paşbingeh ==
&lt;!-- Refer to ref FAS for this paragraph --&gt;
[[Wêne:Kurdish places renamed.svg|thumb|çep|300px|Guhertoyên navê bajarên li Kurdistanê]]
Serhildanên Kurd ên li dijî [[Împeratoriya Osmanî]] de , ji bo li ser du sed ragihandin, di heman demê de di şerê pişta modern ji bo nexşe ya [[Şerê Rizgariya Tirkiyeyê]] de , ku avakirina dewleteke neteweyî ya tirk li mafên mirovan yên gelê kurd li Tirkiyê tên tepisandin. Di nav bûyerên girîng ên dîrokî de [[Serhildana Qoçgiriyê]] (1920), [[Serhildana Şêx Seîdê Pîranî]] (1925), [[Serhildana Agiriyê]] (1930), û li [[Serhildana Dêrsimê]] (1938) hene.

[[Partiya Karkerên Kurdistan]] (PKK) di sala 1974 de ji aliyê [[Abdullah Ocalan]] ve  hate damezirandin. Di destpêkê de rêxistineke [[Marksîzm-Lenînîzm|Marksîst-Lenînîst]] e, ew komunîzma ortodoks berda û bernameya mafên siyasî yên mezintir ku otonomîya çandî ji bo Kurdan hate pejirandin. Di navbera 1978 û 1980 de, PKKê ji bo van armancan kete bisînorên [[Şerê bajariyî]] yên Dewleta Tirk. Di navbera salên 1980 û 1984an de, piştî [[Derbeya leşkerî ya 12ê îlona 1980î]] rêxistina xwe dubare kirin û bar kirin bo avahiya [[Rêxistina Awayî]] ya Sûrî.

Xirabkarî li gundan-di navbera salên 1984 û 1992 an berdewam kir. PKK çalakiyên xwe guhert da ku şerê li bajaran di navbera salên 1993 û 1995 û di navbera salên 1996 û 1999an de. Rêberê Partiya Karkeran li [[Kenya]] di destpêka sala [[1999]]'an de hatibû girtin, piştî kampanyaya navneteweyî ji aliyê [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]], [[Îsraêl]], [[Yewnanistan]], [[Keyaniya Yekbûyî]] û [[Îtalya]]. Piştî di sala 1999an de pêngava ji bo aştiya yekalî îlan kir, PKKê ji nû ve destpêkirina şerê bi darê zorê ji ber êrîşeke leşkerî ya Tirk di sala 2004an de anî. Ji sala 1974an de bikaribin xwe veguherînin û lihevanînê, ku bi rîyên alavan bû faktoreke sereke li ser piyan mayina xwe bû. Ev hêdî hêdî ji komek ji xwendekarên siyasî yên ji bo rêxistineke dînamîk bûye, û beşek ji armanca xwe li ser şerê li dijî terorê bû.

Bi çalakiya xwe ya ser neketî di sala 1991an de li serhildanên Iraqê li dijî [[Sedam Huseyn]] ya [[Neteweyên Yekbûyî]] li herêmên ne-firdan li herêmên kurdan ên li Iraqê spasiya wan herêmên de facto serxwebûna avakirin. [71] PKK di demeke nêzîk dîtin qadeka parastî ji ku wan nikaribû êrîşên li dijî destpêkirin Tirkiye, ku bi bersiva [[Operasyona Polayê]] (1995) û [[Operasyona Çekûçê]] (1997) di hewldana ji bo tepeserkirina PKKê.

Di sala 1992an de Giştî yê Kemal Yilmaz, da zanîn ku Daîreya Şerê Taybet (kursî yên kontr-gerîla ) hê di şerê li dijî PKK de çalak bû. [[Wezareta Derve ya Amerîkayê]] fikarên tevlêbûna kontr-gerîla, ên di sala 1994an de Rapor xwe li ser Fêlên Mafên Mirovan a ji bo Tirkiyeyê cîbecîkirin.

Ocalan, di encama veguhastina li dijî rayedarên Tirk, bi hewandina îdiaya hevkariyên Balyozxaneya Yewnan û Ajanên CIAê re li [[Kenya]]yê di sala 15ê sibatê 1999an de hatibû girtin. Piştî dadgehkirinê ew bi cezayê mirinê hat, di heman demê de vê hevokê bi cezayê miebet û heta hetayê temena di dema ku cezayê darvekirina di tebaxa 2002an de li Tirkiyeyê bû bû hat rakirin.

Di sala 2003an de, bi [[Dagirkirina Iraqê]] ya çekên ji aliyê artêşên berê yên Iraqê ket destê milîsên pir Pêşmergeyên Kurd. PKK û PJAKê wek gelek pêşmergeyên bi çekên xwe wek (ku beşek ji kiryarên PKK li dijî Îranê) ew komên din ên Kurd di destên xwe de di riya xwe îdiayê dîtin li bakûra Iraqê û ji çavkaniyên Tirk ên leşkeriyên rastî. Ev bi hinceta ji bo êrîşên Tirk gelek li ser herêmên Kurdistanê ji Iraqê hatine.

Di hezîrana 2007an de, Tirkiye texmînkir ku 3,000 şervanên PKK li [[Kurdistana Iraqê]] heye.

== Şer ==
=== Çirûska Yekem (1972-1973) ===

Kongreya PKK’ê ya yekemîn li sala 1978an e lê di sala 1973an li [[Enqere]]yê bingeha xwe digire. Li Enqereyê yekemîn civîna xwe li bendava Çubukê pêktîne. Divê civînê de Rêberê Gelê Kurd û sazûmankarê PKK Abdullah Ocalan bi şiara Kurdistan tê mêtîngerkirin ve derdikevin rê û dibe tevgera gel a azadiyê. Di salê 70î  li cihanê rewşeke du alî bi navê durexiya [[NATO]] û [[Sovyet]]an ve hevayeke cuda li gorî rewşê wê demê hebû û her wiha li Tirkiyeyê jî demokrat û çepgir birêxistin dibû û her wiha durexiya dijberiya vê avadibû. Rêberê Gelê Kurd Ocalan di navbera salên 1972 û 1973an de rêxistinên çepgirên Tirkiyeyê nasdike û biryar dide ku pêwîstî bi tevgereke Kurdistanî heye her wiha PKK di qonaxa xwe ya di grubê de di nava  saziyên wekî ADYÖD û DDKO de cih digire.Rêberê Gelê Kurd Ocalan wê demê wiha rave dike: “Ez di nava nêvengên tevgerên civanên şoreşger hem ên tirk hem ên kurdan de bûm.Diyar e ku ez ji wan tevgeran bandorbûm. Di salên DDKO û Dev-Genç’an de sempatîzanbûyina van avaniyan ne bûyereke kêm bibandor e. Min navên [[THKP-C]], [[THKO]], [[TKP/ML-TİKKO]] bihitibûm û min şahîdî ji şahadeta rêberên wan ên merxas kiribû.Di  serî de berxwedana Rêberê THKP-C [[Mahir Çayan]] a bi [[Hüseyin Cevahir]] li Maltepeyê û piştre jî bi deh hevalên xwe re ji girtîgehê fîrara wan û li Kizildere’yê gihiştina wan a şahadetê pir bi bandor bû.Bandora wan ev çendî bû ku min pêşengtî ji çalakiya boykotê ya yekemîn kir.Min çûyina Rêberê [[THKO]] [[Deniz Gezmiş]] û du hevalên wî ya sêdarê dît. Di heman demê şahadeta Rêberê [[TİKKO]] [[İbrahim Kaypakkaya]] ya li [[Zindana Amedê]] jî bi bandor bû.”

=== Derketina Kurdistanê (1977-1978) ===

Gruba Apoî ji tevgerên şoreşger û demokrat bibandorbû û li paytexta Tirkyeyê gava xwe ya yekemîn avet. Gruba Apo’îji sala 1976an de berê xwe de Kurdistanê û li çarperceyê vê belavbû û rêxistinbûyîna xwe kêlî bi kêlî hûnand. Ocalan pêvajoya Enqereyê û derketina ser dika Kurdistanê di daxuyaniyê xwe de wiha diyar dike: “Avêtina esasê PKK’ê li Enqereyê rûdayina polîtîkayên mêtînger a klasîk e. Bi giştî cihanê di girêdana têkîlya mêtîngerî-metropolê de gelek mînakên şiba vê hatiye jiyin. Min hewlda ez diyar bikim ku derketina ji Enqereyê bijan derbasbû. Bi awayekî wekirî pêvajoyek zehmetbû. Zehmetî ne ji hêza tund,ji xwesertiya faşîzma spî ya tirk û ji nêvenga wê ya di warê psîkolojîk û çandî ditengîjîne bû. Ketina wir çiqas bi zehmet be derketina wê jî ew qas bi zehmet bû.Bi kijan ruh û çandî ve wê bê derketin pir girîng bû. Di nêvenga ku qirkirina çandî serfiraziya xwe jiyan dikir vejîna tevgera netewî ya kurd, şiba miri ji mezel sax derxistin e. Ev rewş gotina ‘Canê ku ruh jê dernekeve hêvî jê qut nabe’ tîne bîra mirov. Veguhestina nexweşa ku rêça vejînê dide, ji nêvengekê birina nêvengeke bi tendirûstî pêywira sereke û ya bingehînbû.’’

Gruba ku li Enqereyê destpêkir li Kurdistanê belavbû. Li Kurdistanê bi hewldana bingeha hişmendiyeyeke îdeolojîk avabike û vê yekê belav bike gun gund, bajar bajar xebat meşandin û gelê kurd û ciwanan di vê bingehê de qezenç kirin. Di sala 1977an de Rêberê grubê Ocalan li pênç- şeş bajaran civînê berendamên qaroyan pêk anî. Ev liv û tevger di demekê kin de li hemû Kurdistanê belavbû û kurdên di bin zextên dewletê hatibûn tepisandin bi vê vtevgerê ve teşeyeke nû girt. Her wiha pêşveçûyina Gruba Apoî li Kurdistanê hate dîtîn ev yek bû sedema ku Gruba Apoî bibe hedefa alîgirên xwînxaran. Di vê pêvajoyê de di 18’ê gulana 1977an de ji pêşengê gruba îdeoljîkbûyînê [[Haki Karer]] ji aliyê rêxistineke aligirê dewletê ya bi navê  Sterka Sor  hate kuştin. Rêberê GelêKurd Ocalan di nirxandinê xwe yê berê de diyar dike ku li gorî hewcedariya girêdana biranîna [[Haki Karer]] û ji bo ku li hemberî zextên mêtîngeran têkoşînek bi hêz bide di havîna 1977an de li [[Dîlok]]ê bername û gelaleya partiyê amadekir û pêvajoya partîbûyînê da destpêkirin.PKK a ku bi awayekî fermî hate damezarandin danezaneya xwe ya yekemîn di sala 1978an de di bexwedana Sîverekê de weşand.

=== Derbeya 12’ê îlonê ===

Piştî damezrandina PKK’ê du salan darbeya 12’ê îlonê bi piştgiriya durexiya Nato pêk hat. Bi darbeya 12’ê îlonê ve dewleta tirk û çeteya kûr Gladio  plan û dezge dikir ku kurdan û hêzên çepgir û demokrat qir bikin. Ev yek girêdayî rewşa cihanê ya wê demê bû jî Ocalan di daxuyaniyê xwe yê dawî de ev rewşê wisa bi lêv dikir:“Encam 12’ê îlonê bû. Geo pêwîstiyê hûndirîn û derve ev darbe hatibû dezge kirin. Di wateya dîrokî de rastî hîlweşîna pergala faşîst a tirkên spî dihat û dixwest vê hişweşîne rawestîne. Ji bo vê yekê jî dewsa netewperestiya laîk netewperestiya tirk îslam ji xwe re esas girt,di warê aborî xwe hûndir de girtin û her wiha pêşvekirina global a tekel ve girêda, ji burjîvaziya piraniya wê brokrat derbasî pêşengtiya sermayeya taybetdibe, di warê siyaysî de jî derbasî vesayeta leşkerî dibe.Vê sazûmanê jî destûra bingehîn a 12’ê îlonê ku bi darê zorê hatibû qebûlkirin avakir.”

PKK li hemberî darbeyê berxweda û berovajî planê dewleta tirk biheztir û xurtir bû. PKK plana darbeyê hiskir û pêvajoyê pêşbinîkir. Beriya darbeyê hin qadroyên xwe derbasî Rojhilata Navîn kir. Kadroyên PKK ji aliyê Ocalan ve li [[Filîstîn]]ê di warê îdeolojî û di warê şerê gerîla ve hatin perwerdekirin. Rêberê gelê Kurd Ocalan vê demê wiha şirove dike:“me ezmûneke serkeftî di şênberiya Kurdistanê pêş dixist. Ji eniya dij şoreşê dengê tep repa darbeya 12’ê îlonê ya leşkerî dihat. Qetlîamên Meraş, [[Komkujiya Çorumê]], [[Komkujiya Bahçelievlerê]] û qetilkirina gelek kes û ciwanên şoreşger û rewşenbîr nîşan dida ku bêyî ku tu derneke ve derveyî welat ne mimkûne ku tu sax bifilite. Ezmûna 12’ê adara 1971’an ji bo derxstina zanebûnê têr û tijîbû. Îmha kirina kadroyên pêşeng ên rêxistina nîşan dida ku êdî zû biz û nikarin di serxwe de werin.Di 2’ê tîrmeha 1979’an de ji ser Suruçê çûyina [[Rojhilata Navîn]] li gorî rûhê têkoşîna demdirêjîbû.Ji bo şerê gel a demdirêjî û piştgiriya dîplomatîk tam di dema xwe de bû û gavek di cih de htibû avêtin.Gava darbeya leşkerî ya 12’ê îlonê pêk hat hemû grûbên çepgir derbeyên stratejîk xarin. Lê PKK’ê dest bi qonaxeke nû û bi hêvîtir dikir. Bi avayekî wekirî gavên tektîkî û serkeftîbû.”

=== Têkoşîna Çekdarî ===
Li wê demê kadroyên PKK’ê yên li Tirkiyeyê hatibûn girtin di Zindana Amedê de ji îşkenceyan dihatin derbaskirin li hemberî îşkenceya derveyî mirovahiyê kadroyên PKK berxwedaneke bêhempa nîşanda. Kadroyên PKK di Zindana Amedê de berxwedana 14’ê tîrmehê ve darbea 12’ê îlonê vala derxistin. Ji bo girêdan û bîranîna şehîdên kadroyên pêşeng ên PKK ê ku di berxwedana mezin a 14’ê tîrmehê de rûmeta gelê kurd gihandin lutkeya herî jor pêngava 15’ê tebaxê pêk hat.  Bi pêngava [[15’ê tebaxê]] ve PKK yekemîn çalakiya gerîla li Botanêpêk anî.Berbi salên 1990 ve li [[Bakurê Kurdistanê]] êdî raperîna gelan û serhildan gihiştin asta herî jor. Têkoşîna çekdarî gelek guherînên mezin bi xwe re anî Ocalan li ser pêngavê wan nirxandinana kiribû: “di serî de di vê pêvajoyê zor û zahmet de bi pêşengtiya PKK’ê û bi taybetî bi pêngava 15’ê tebaxê ve berxwedaniya hate kirin hew ne tasfiyekirina rastiya kurdan rawestan di heman demê de di riya azadiyê de navbereke girin hate derbas kirin… Pêşwekirina Rojhilata Navîn berêxwedayîneke stratejîkbû. Dê asoyê rastiya me vekira.Vegera sîstematîk a têkoşîna çekdarî rê da ku rastiya me xwe bigihîne zanebûneke pêştir. Rê daku têkiliya Kurdistan û zorê bê lêkolîn kirin. Pêngava 15’ê tebaxê pêvajoyeke di warê dîtbarî de leşkerî di cewherî de jî rastiyeke polîtîk da bû destpêkirin. Têkiliya di navbera polîtîka û şîdetê de her diçû zelaltir dibû. Şexsiyeta ciwakî, afireneriya ferd, hêza rêxistinbûyinê, netewbûyîna ciwakî û azadiya jinê xwe bêhtir rawedikir û derdiket holê.”

=== Destpêka Şer (1974-1984) ===
Di sala 1973an de bi rêbertiya Abdullah Ocalan daxuyaniyekê li ser komek ji nasnameya kurdî hat weşandin.
[[Alî Haydar Kaytan]], [[Cemîl Bayik]], [[Haki Karer]] û [[Kemal Pir]] xwe kişandin ser vê komê û ji xwe re Şoreşgerên Kurdistanê bi nav kirin. Di sala 1974an de, li ser navê mafên kurdan biryara avakirina tevgerê kirin. Endamên komê ji bo mafên kurdan li gelek bajaran belavbûn û dest bi avakirina rêxistinên xwendekaran kirin. Piştî vê tevgerê karkeran û cotkaran dest bi piştgirîya rêxistina Şoreşgerên Kurdistanê kirin. Di navbera salên 1977an û 1978an de li gelek deverên Kurdistanê rêwîtiyê û civînan pêk anîn. Di vê demê de endamên komê ji aliyê [[Gurên Boz]] ên rastgirên tundrew û çend eşîrên kurd rastî êrîşan hat.

Di 27ê çiriya paşîn a 1978an de, li gundê [[Fîs]]ê ya [[Licê]] de PKK bi awayekî fermî hat damezrandin&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.xs4all.nl/~kicadam/kurdistan/2_99/ocalan.html |sernav=Abdullah Öcalan en de ontwikkeling van de PKK |weşanger=Xs4all.nl |tarîxa-gihiştinê=29 tebax 2010 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20070517214403/http://www.xs4all.nl/~kicadam/kurdistan/2_99/ocalan.html |tarîxa-arşîvê=17 gulan 2007 }}&lt;/ref&gt;.
Li dora heman demê de komkujiya kurdên elewî bi bala nêzî [[Komkujiya Gurgumê]] dan. Hêzên ewlekariyê yên Tirk bi rastgirên tundrew û bi eşîrên kurd re ket pevçûnê. Di şerên rastgir-çepgiran de aliyên çepgir hatin girtin. Di havîna 1979an de Ocalan çû ye [[Libnan]]ê û [[Sûrî]]yê. Li vir bi Rêberên Fîlîstîn û Sûriyê re hevdîtin pêk anî. Endamên PKKê li kampên vir perwerde ditin. Di dema [[Şerê Libnanê ya navxweyî]] de bi rêjîma Sûriyê re şer kirin.

Di [[Derbeya leşkerî ya 12ê îlona 1980î]] de gelek endamên PKKê hatin girtin, li girtîgehên cuda lê danîn, endamên PKKê di mayîna [[Zîndana Amedê]] de gotinên îşkence binav kirin. Dîsa di tebaxa 1982an de PKKê di civîna li bajarê [[Dera]] a Sûriyê peyam da ku bi armanca destpêka şerê gerîlla wê li Tirkiye &quot;dewleteke serbixwe ya kurdan&quot; were avakirin. Di 21ê adarê 1982an de endamê PKKê [[Mazlum Doğan]] bi encama şewitandina bedena xwe ya li girtîgeha amedê de serhildan û grêva birçîbûnê ya endamên PKKê ku çend kes ji wan jiyana xwe ji dest danî bû dest pê kir.

=== Serhildana Yekem (1984-1999) ===
[[Wêne:OHAL.png|thumb|rast|300px|Di salên 1987–2002an de bajarên li Kurdistanê  (sor) [[OHAL]] hate îlankirin]]
PKKê êrîşa xwe ya yekem li [[Eruh]] a [[Şemzînan]]ê pêk anî. Piştî du rojan li [[Sêrt]]ê qereqola polîsê hat hedefkirin. Di sala 1990an dema serokê Komara Tirkiye [[Turgut Özal]] muzakereya bi PKKê re qebûl kir. Çi ye ku li ser Siyasetmedarên Tirk û PKK muzakere nehate germ nirxandin. Di sala 1993an de, bi rêbertiya [[Eşref Bitlis]] û Turgut Özal re di encama hevdîtina aşitiyê de: PKKê 20ê adarê 1993an de agirbest îlan kir. Dema Turgut Özal xebata çareseriyê kir, wefat kir (17ê nîsanê) û ev çareserî tu car neket rewacê. 24ê gulanê de bi êrîşkirina PKKê agirbest dawî lê hat.

=== Operesyona Polayê dijî PKKê (22 adar 1995) ===
{{Gotara bingehîn|Operesyona Polayê}}

=== Kuştina hovane ya 7 şivanan ===
Di berddewamiya Operesyona Polayê ya Tirkiyeyê de li herêmên leşkerê tirk xistî bin destê xwe 7 şivanên kurd guhên wan hatine birî û kuştî peyda bûn

=== Kuştina 3 endamên MÎTê ===
Piştî belavbûna kuştina 7 şivanên kurd li Duhokê dijî hinek efserên tirk êrîş pêk tê. Di encamê de 3 endamên MÎTê, çar pêşmerge û 4 jî xwepêşanderên kurd tên kuştin. Bi dûçûna angaştan li ser termê efserên tirk de ji 150an zêdetir gule hebûn û çavên wan hatibûn derxistin û guhên wan jî hatibûn birîn &lt;ref&gt;CIA Kürtleri, Tuncay Özkan, r:165&lt;/ref&gt;

== Pirtûk ==
* Kürt Kapanı, Murat Yetkin
* PKK: Ayrılıkçı Şiddetin 20 Yılı, İsmet Giray İmset

== Mijarên têkildar ==
* [[Dîroka Bakurê Kurdistanê]]
* [[Şerê birakujî]]
* [[Çeteya Geverê]]
* [[Şerê Sofîk û Tirkiyeyê]]

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Sedsala 20an li Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Sedsala 21ê li Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Şerên Pêşmergeyê]]
[[Kategorî:Şerên Tirkiyeyê]]</text>
      <sha1>59csizwuyuq712f5e6wvy1gkn6hlk8a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xanedana Zirkan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>96505</id>
    <revision>
      <id>2003453</id>
      <parentid>1689512</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T15:45:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VikiAzad</username>
        <id>99135</id>
      </contributor>
      <origin>2003453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2208" sha1="jns4ezc10046xmjjytroh5g17ho4k3a" xml:space="preserve">{{Agahîdank dewleta dîrokî
| nav kurdî          = Mîrîtiya Zirqan
| berê1 al           = Flag of Ilkhanate.svg
| sal destpêk        = 1335
| sal dawî           = 1835
| paşê1 al           = Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg
| al                 = Principality of Zirqan flag.png
| nexşe              = Zirqan.png
| binnexşe           = Nexşeya Xanedana Zirkan
| paytext            = [[Mêrdîn]] (1335 - 1414)&lt;br&gt;[[Sêrt]] (1414 - 1709)&lt;br&gt;[[Amed]] (1709 - 1835)
| ziman              = [[Kurdî]] (fermî)
| dîn                = [[Îslam]]
| rêveberî           = [[Mîrîtî]]
| bûyer1 sal         = 1135
| bûyer2 sal         = 1835
| bûyer1             = Damezrandin
| bûyer2             = Ji aliyê osmaniyan hate hilweşandin
| berê1              = [[Îlxanî|Dewleta Îlxaniyan]]
| paşê1              = [[Împeratoriya Osmanî]]
}}
'''Mîrîtiya Zirqan''' (1335-1835) mîrektiya kurdan bû ku di 1335an de li bakurê [[Mêrdîn]]ê hatiye damezrandin. Mîrîtiya Zirqan piştî dagirkirina Keleha Buat a li Farqînê, di 1335an de ji hêla Zeydo ve ku ji neviyê Şêx Hasan Zerraki ye, hate damezrandin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=İbnu'l-Münşi |paşnav=Zeyd, Şeyh Zarrakin soyundan (Zeydo), 1335 yılında Boğat Kalesi'ni aldı ve buranın hükümdarı oldu. |pêşnav= |weşanger= |sal= |isbn= |cih= |rr= }}&lt;/ref&gt;

Mîrektiya Zirqan di serdema [[Aqqoyûnî|Aqqoyunîyan]] de serdema xwe ya herî bihêz jiyaye, bajarên mîrektiyê, Mêrdîn, [[Amed]] û [[Bedlîs]]ê ne. Mîrên mîrektiyê di 1830an de serî hildan, lê ew di 1835an de ji hêla [[Împeratoriya Osmanî|osmaniyan]] ve hatin têkbirin&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Mülkün Restorasyonu: 1858 Arazi Kanunu ve Osmanlı Kürdistanı'ndaki Özel Mülkiyet. S76 |paşnav=1 |pêşnav= |weşanger= |sal= |isbn= |cih= |rr= }}&lt;/ref&gt; û endamên malbatê şandin bajarê [[Edirne]]yê û bi vî awayî mîrektiya Zirqan bi dawî bû.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1335an de hatine avakirin]]
[[Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1835an de hilweşiyan]]
[[Kategorî:Dîroka kurdan]]
[[Kategorî:Dîroka Kurdistanê]]
[[Kategorî:Mîritî]]</text>
      <sha1>jns4ezc10046xmjjytroh5g17ho4k3a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bikarhêner:Balyozbot/kontrol/beralîkirinên kategoriyan</title>
    <ns>2</ns>
    <id>156563</id>
    <revision>
      <id>2003701</id>
      <parentid>2003350</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T08:20:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bota sererastkirina beralîkirinên kategoriyan</comment>
      <origin>2003701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="194818" sha1="tkbc0dhzbmfhfw05atz2j3v3b52utd0" xml:space="preserve">
== 2026-04-21T08:20:49Z ==
* [[:Kategorî:Kîpros]]: 1 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin
* [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 34 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin
* Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]]
* Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve:


== 2026-04-20T08:20:56Z ==
* [[:Kategorî:Kîpros]]: 1 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin
* [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 34 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin
* Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]]
* Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve:


== 2026-04-19T08:20:38Z ==
* [[:Kategorî:Kîpros]]: 1 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin
* [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 33 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin
* Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]]
* Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve:


== 2026-04-18T08:20:55Z ==
* [[:Kategorî:Kîpros]]: 1 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin
* [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 33 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin
* Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]]
* Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve:


== 2026-04-17T08:20:51Z ==
* [[:Kategorî:Kîpros]]: 1 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin
* [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 33 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin
* Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]]
* Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve:


== 2026-04-16T11:52:54Z ==
* Ne-beralîkirina nehêvîkirî: [[:Kategorî:Beralîkirinên kategoriyan yên ne vala ne]]
* [[:Kategorî:Kîpros]]: 1 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin
* [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 33 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin
* Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]]
* Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve:
*# [[:Kategorî:1890î li Portugalê]] → [[:Kategorî:1890î li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:1893 li Portugalê]] → [[:Kategorî:1893 li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:1930î li Portugalê]] → [[:Kategorî:1930î li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:1938 li Portugalê]] → [[:Kategorî:1938 li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:1960î li Walesê]] → [[:Kategorî:1960î li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:1970î li Walesê]] → [[:Kategorî:1970î li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:1974 li Walesê]] → [[:Kategorî:1974 li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:1990î li Portugalê]] → [[:Kategorî:1990î li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:1996 li Portugalê]] → [[:Kategorî:1996 li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:2010an şitlek drama fîlm]] → [[:Kategorî:Şitilên fîlmên dramayê 2010an]]
*# [[:Kategorî:Aboriya Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Aboriya Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Aboriya Walesê]] → [[:Kategorî:Aboriya Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Aborîzan li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Aborînas li gorî neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Aborîzan]] → [[:Kategorî:Aborînas]]
*# [[:Kategorî:Aborîzanên amerîkî]] → [[:Kategorî:Aborînasên amerîkî]]
*# [[:Kategorî:Aborîzanên bangladeşî]] → [[:Kategorî:Aborînasên bengladeşî]]
*# [[:Kategorî:Aborîzanên bengladeşî]] → [[:Kategorî:Aborînasên bengladeşî]]
*# [[:Kategorî:Abxazya]] → [[:Kategorî:Ebxazya]]
*# [[:Kategorî:Agahîdank wargeh/wîkîdane bêdûgel]] → [[:Kategorî:Agahîdank wargeh/wîkîdane bêdewlet]]
*# [[:Kategorî:Ajalnasî]] → [[:Kategorî:Zoolojî]]
*# [[:Kategorî:Ajalên difirin]] → [[:Kategorî:Heywanên difirin]]
*# [[:Kategorî:Ajalên ku rewşa wan baş e]] → [[:Kategorî:Cureyên bi kêmtirîn metirsî]]
*# [[:Kategorî:Ajalên çîrokî]] → [[:Kategorî:Heywanên mîtolojîk]]
*# [[:Kategorî:Akademiyên netewî]] → [[:Kategorî:Akademiyên neteweyî]]
*# [[:Kategorî:Akademiyên zanistî yên netewî]] → [[:Kategorî:Akademiyên zanistî yên neteweyî]]
*# [[:Kategorî:Aktor li gorî bajar an bajarokê Îtalyayê]] → [[:Kategorî:Aktor li gorî bajar an bajarokên Îtalyayê]]
*# [[:Kategorî:Aktor li gotî neteweyan]] → [[:Kategorî:Aktor li gorî neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Aktorên Fîlîpînî]] → [[:Kategorî:Aktorên filîpînî]]
*# [[:Kategorî:Aktorên awistralyayî]] → [[:Kategorî:Aktorên awistralî]]
*# [[:Kategorî:Aktorên fîlîpînî]] → [[:Kategorî:Aktorên filîpînî]]
*# [[:Kategorî:Aktorên hindî]] → [[:Kategorî:Aktorên hindistanî]]
*# [[:Kategorî:Aktorên kîprosî]] → [[:Kategorî:Aktorên qibrisî]]
*# [[:Kategorî:Aktorên polon]] → [[:Kategorî:Aktorên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Aktorên walesî]] → [[:Kategorî:Aktorên wêlsî]]
*# [[:Kategorî:Aktrîsên awistralyayî]] → [[:Kategorî:Aktrîsên awistralî]]
*# [[:Kategorî:Aktrîsên brazîlî]] → [[:Kategorî:Aktrîsên brezîlî]]
*# [[:Kategorî:Aktrîsên hindî]] → [[:Kategorî:Aktrîsên hindistanî]]
*# [[:Kategorî:Aktrîsên ji Meksîkê]] → [[:Kategorî:Aktrîsên ji Meksîkoyê]]
*# [[:Kategorî:Aktrîsên walesî]] → [[:Kategorî:Aktrîsên wêlsî]]
*# [[:Kategorî:Alava avakirina avahiyan]] → [[:Kategorî:Keresteyên avakirinê]]
*# [[:Kategorî:Alim dînî]] → [[:Kategorî:Alimên dînî]]
*# [[:Kategorî:Alîm li gorî binebeşê]] → [[:Kategorî:Alim li gorî binebeşê]]
*# [[:Kategorî:Alîm û akademisyen li gorî mijaran]] → [[:Kategorî:Alim û akademisyen li gorî mijaran]]
*# [[:Kategorî:Alîm û akademisyen]] → [[:Kategorî:Alim û akademisyen]]
*# [[:Kategorî:Alîmên dînî]] → [[:Kategorî:Alimên dînî]]
*# [[:Kategorî:Anarşî]] → [[:Kategorî:Anarşîzm]]
*# [[:Kategorî:Anatolya Navîn]] → [[:Kategorî:Anatolyaya Navîn]]
*# [[:Kategorî:Ansîklopedîstên ketelan]] → [[:Kategorî:Ensîklopedîstên ketelan]]
*# [[:Kategorî:Ansîklopedîstên swîsrî]] → [[:Kategorî:Ensîklopedîstên swîsrî]]
*# [[:Kategorî:Antigûa û Berbûda]] → [[:Kategorî:Antîgua û Berbûda]]
*# [[:Kategorî:Antropologên brîtanî]] → [[:Kategorî:Mirovnasên brîtanî]]
*# [[:Kategorî:Antîkomûnîzm]] → [[:Kategorî:Antîkomunîzm]]
*# [[:Kategorî:Apocynaceae]] → [[:Kategorî:Famîleya kinfan]]
*# [[:Kategorî:Apple Inc.]] → [[:Kategorî:Apple, Inc.]]
*# [[:Kategorî:Apîyolojî]] → [[:Kategorî:Apiyolojî]]
*# [[:Kategorî:Arizona (erdnîgarî)]] → [[:Kategorî:Arîzona (erdnîgarî)]]
*# [[:Kategorî:Arjantîn]] → [[:Kategorî:Arjentîn]]
*# [[:Kategorî:Arjantînî]] → [[:Kategorî:Arjentînî]]
*# [[:Kategorî:Arma]] → [[:Kategorî:Nîşan]]
*# [[:Kategorî:Article namespace templates]] → [[:Kategorî:Şablonên ji bo gotaran]]
*# [[:Kategorî:Articles which use infobox templates with no data rows]] → [[:Kategorî:Articles using infobox templates with no data rows]]
*# [[:Kategorî:Articles with multiple maintenance issues]] → [[:Kategorî:Gotarên bi gelek probleman]]
*# [[:Kategorî:Artuklu]] → [[:Kategorî:Ertuqî]]
*# [[:Kategorî:Artêşa Parastina ên Şoreşa Îslamî]] → [[:Kategorî:Artêşa Pasdaran a Şoreşa Îslamî ya Îranê]]
*# [[:Kategorî:Arşîvên li Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Arşîvên li Awistiryayê]]
*# [[:Kategorî:Asklipîos]] → [[:Kategorî:Asklêpios]]
*# [[:Kategorî:Astrofizîk]] → [[:Kategorî:Stêrfizîk]]
*# [[:Kategorî:Astrofîzîknas]] → [[:Kategorî:Stêrfîzîknas]]
*# [[:Kategorî:Astronom]] → [[:Kategorî:Stêrnas]]
*# [[:Kategorî:Astronomên DYAyê]] → [[:Kategorî:Stêrnasên amerîkî]]
*# [[:Kategorî:Astronomên ereb]] → [[:Kategorî:Stêrnasên ereb]]
*# [[:Kategorî:Astronomên fars]] → [[:Kategorî:Stêrnasên faris]]
*# [[:Kategorî:Astronomên hindî]] → [[:Kategorî:Stêrnasên hindistanî]]
*# [[:Kategorî:Astronomên jin]] → [[:Kategorî:Stêrnasên jin]]
*# [[:Kategorî:Astronomên kurd]] → [[:Kategorî:Stêrnasên kurd]]
*# [[:Kategorî:Astronomên misilman]] → [[:Kategorî:Stêrnasên misilman]]
*# [[:Kategorî:Astronomên swêdî]] → [[:Kategorî:Stêrnasên swêdî]]
*# [[:Kategorî:Astronomên tirk]] → [[:Kategorî:Stêrnasên tirk]]
*# [[:Kategorî:Astronomên yewnanî]] → [[:Kategorî:Stêrnasên yewnan]]
*# [[:Kategorî:Astronomî li Ûkraynayê]] → [[:Kategorî:Stêrnasî li Ûkraynayê]]
*# [[:Kategorî:Astronomî]] → [[:Kategorî:Stêrnasî]]
*# [[:Kategorî:Astronot]] → [[:Kategorî:Esmanger]]
*# [[:Kategorî:Asîd]] → [[:Kategorî:Tirşe]]
*# [[:Kategorî:Asûrî]] → [[:Kategorî:Suryanî]]
*# [[:Kategorî:Av li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Av li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Av li Walesê]] → [[:Kategorî:Av li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Avabûn 1663 li Înglistanê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1663an li Înglistanê]]
*# [[:Kategorî:Avabûn li gorî welat û hezarsalê]] → [[:Kategorî:Avabûn li gorî welat û hezarsalan]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 1890î li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1890î li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 1893an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1893an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 1901an li Norwêcê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1901ê li Norwêcê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 1901an li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1901ê li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 1901an]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1901ê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 1930î li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1930î li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 1938an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1938an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 1961ê li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1961ê li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 1970î li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1970î li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 1990î li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1990î li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 1996an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1996an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 2012an li Sûrîyê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 2012an li Sûriyê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 1ê li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 1ê li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 3an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 3an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 3an li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 3an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên li Kroatyayê li gorî hezarsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Xirwatistanê li gorî hezarsalan]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên li Kroatyayê li gorî sedsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Xirwatistanê li gorî sedsalan]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên li Portugalê li gorî dehsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Portûgalê li gorî dehsalan]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên li Portugalê li gorî hezarsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Portûgalê li gorî hezarsalan]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên li Portugalê li gorî salan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Portûgalê li gorî salan]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên li Portugalê li gorî sedsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Portûgalê li gorî sedsalan]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên li Walesê li gorî dehsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Wêlsê li gorî dehsalan]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên li Walesê li gorî hezarsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Wêlsê li gorî hezarsalan]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 11an li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 11an li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 19an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 19an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 20an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 20an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 20an li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 20an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 8an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 8an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avahiya dîrokî]] → [[:Kategorî:Avahiyên dîrokî]]
*# [[:Kategorî:Avahiyên li Kîprosê li gorî bajaran]] → [[:Kategorî:Avahiyên li Qibrisê li gorî bajaran]]
*# [[:Kategorî:Avahiyên li Kîprosê li gorî cureyan]] → [[:Kategorî:Avahiyên li Qibrisê li gorî cureyan]]
*# [[:Kategorî:Avahî li Berlînê]] → [[:Kategorî:Avahiyên li Berlînê]]
*# [[:Kategorî:Avahîsaz li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Mîmar li gorî neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Avahîsaz]] → [[:Kategorî:Mîmar]]
*# [[:Kategorî:Avahîsazên kurd]] → [[:Kategorî:Mîmarên kurd]]
*# [[:Kategorî:Avahîsazî]] → [[:Kategorî:Mîmarî]]
*# [[:Kategorî:Avûstûrya]] → [[:Kategorî:Awistirya]]
*# [[:Kategorî:Awayên rêvebirinan]] → [[:Kategorî:Şiklên birevêbirinê]]
*# [[:Kategorî:Awistralyayî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Awistralî li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Awistralyayî]] → [[:Kategorî:Awistralî]]
*# [[:Kategorî:Awistriya]] → [[:Kategorî:Awistirya]]
*# [[:Kategorî:Awustralya]] → [[:Kategorî:Awistralya]]
*# [[:Kategorî:Azerbeycan]] → [[:Kategorî:Azerbaycan]]
*# [[:Kategorî:Aşik]] → [[:Kategorî:Gede]]
*# [[:Kategorî:Aşîtî]] → [[:Kategorî:Aştî]]
*# [[:Kategorî:BIBSYS]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera BIBSYS]]
*# [[:Kategorî:BNE]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera BNE]]
*# [[:Kategorî:BNF]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera BNF]]
*# [[:Kategorî:Babel - Users by language]] → [[:Kategorî:Bikarhêner ziman]]
*# [[:Kategorî:Babîl - Bikarhênerên li gorî zimanê]] → [[:Kategorî:Bikarhêner ziman]]
*# [[:Kategorî:Bahamas]] → [[:Kategorî:Bahama]]
*# [[:Kategorî:Bajar û komûnên Basilicatayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Basilicatayê]]
*# [[:Kategorî:Bajaren parêzgeha Xorasana Rezewî]] → [[:Kategorî:Bajarên parêzgeha Xorasana Rezewî]]
*# [[:Kategorî:Bajarokên Hessen]] → [[:Kategorî:Bajarokên Hessenê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên Almanî]] → [[:Kategorî:Bajarên Almanyayê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Bajarên Awistiryayê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên Brazîlê]] → [[:Kategorî:Bajarên Brezîlê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên Danîmarkê]] → [[:Kategorî:Bajarên Danîmarkayê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên Kirmanşanê]] → [[:Kategorî:Bajarên parêzgeha Kirmaşanê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên Komara Çekî]] → [[:Kategorî:Bajarên Çekyayê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên Macaristanê]] → [[:Kategorî:Bajarên Mecaristanê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên Nemsayê]] → [[:Kategorî:Bajarên Awistriyayê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên Polendayê]] → [[:Kategorî:Bajarên Polonyayê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên Walesê]] → [[:Kategorî:Bajarên Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên herêma Emîliya Romanyayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Emîliya Romanyayê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên herêma Friuli-Venezia Giulia]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Friuli-Venezia Giulia]]
*# [[:Kategorî:Bajarên herêma Kampaniyayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Kampaniyayê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên herêma Lombardiyayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Lombardiyayê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên herêma Markeyê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Markeyê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên herêma Molîzeyê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Molîzeyê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên herêma Piemontê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Piemontê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên herêma Pugliayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Pugliayê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên herêma Trentino-Alto Adige/Südtirolê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Trentino-Alto Adige/Südtirolê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên herêma Umbriyayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Umbriyayê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên herêma Venetoyê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Venetoyê]]
*# [[:Kategorî:Balindeyên wîçwîçokan]] → [[:Kategorî:Fîkar]]
*# [[:Kategorî:Bandora civakî]] → [[:Kategorî:Tesîra civakî]]
*# [[:Kategorî:Bangeşe li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Propaganda li gorî neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Bangeşe li Îranê]] → [[:Kategorî:Propaganda li Îranê]]
*# [[:Kategorî:Bangeşe]] → [[:Kategorî:Propaganda]]
*# [[:Kategorî:Bangladeş]] → [[:Kategorî:Bengladeş]]
*# [[:Kategorî:Bangladeşî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Bengladeşî li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Bangladeşî]] → [[:Kategorî:Bengladeşî]]
*# [[:Kategorî:Bedlîs (navend)]] → [[:Kategorî:Bidlîs (navend)]]
*# [[:Kategorî:Bedlîs]] → [[:Kategorî:Bidlîs]]
*# [[:Kategorî:Bees (bîrdozî)]] → [[:Kategorî:Be's (bîrdozî)]]
*# [[:Kategorî:Berhem li gorî nivîskarên awistirî]] → [[:Kategorî:Berhemên nivîskarên awistirî]]
*# [[:Kategorî:Berhem li gorî nivîskarên swêdî]] → [[:Kategorî:Berhemên nivîskarên swêdî]]
*# [[:Kategorî:Berhemên 2001an]] → [[:Kategorî:Berhemên 2001ê]]
*# [[:Kategorî:Berhemên japonan]] → [[:Kategorî:Berhemên japoniyan]]
*# [[:Kategorî:Bernamenûsên kurd]] → [[:Kategorî:Bernamenivîsên kurd]]
*# [[:Kategorî:Bestekarên kroatî]] → [[:Kategorî:Bestekarên xirwat]]
*# [[:Kategorî:Bestekarên kîprosî]] → [[:Kategorî:Bestekarên qibrisî]]
*# [[:Kategorî:Bexşên parêzgeha Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Nahiyeyên parêzgeha Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Bexşên Îranê]] → [[:Kategorî:Nahiyeyên Îranê]]
*# [[:Kategorî:Bexşên şaristana Sineyê]] → [[:Kategorî:Nahiyeyên navçeya Sineyê]]
*# [[:Kategorî:Bexşên şaristana Ûrmiyeyê]] → [[:Kategorî:Nahiyeyên Ûrmiyeyê (navçe)]]
*# [[:Kategorî:Beşên psîkolojiyê]] → [[:Kategorî:Beşên derûnnasiyê]]
*# [[:Kategorî:Bijîşkên fars]] → [[:Kategorî:Bijîşkên faris]]
*# [[:Kategorî:Bijîşkên yewnanî]] → [[:Kategorî:Bijîşkên yewnan]]
*# [[:Kategorî:Bikarhênerê kurd]] → [[:Kategorî:Bikarhênerên kurd]]
*# [[:Kategorî:Binebeşên zanista siyasetê]] → [[:Kategorî:Binebeşên siyasetnasiyê]]
*# [[:Kategorî:Blogerên polon]] → [[:Kategorî:Blogerên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Blogerên walesî]] → [[:Kategorî:Blogerên wêlsî]]
*# [[:Kategorî:Bolîvîa]] → [[:Kategorî:Bolîvya]]
*# [[:Kategorî:Bomhemya]] → [[:Kategorî:Bohemya]]
*# [[:Kategorî:Bordèu]] → [[:Kategorî:Bordo]]
*# [[:Kategorî:Brazîl]] → [[:Kategorî:Brezîl]]
*# [[:Kategorî:Brazîlî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Brezîlî li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Brazîlî]] → [[:Kategorî:Brezîlî]]
*# [[:Kategorî:Burkîna Fazo]] → [[:Kategorî:Burkîna Faso]]
*# [[:Kategorî:Bîrdozî]] → [[:Kategorî:Îdeolojî]]
*# [[:Kategorî:Bûyer li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Bûyer li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Bûyer li Portugalê]] → [[:Kategorî:Bûyer li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Bûyer li Walesê]] → [[:Kategorî:Bûyer li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Bûyerên dîrokî li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Bûyerên dîrokî li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Bûyerên dîrokî li Portugalê]] → [[:Kategorî:Bûyerên dîrokî li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:CDU]] → [[:Kategorî:Yekîtiya Demokratên Xiristiyan a Almanyayê]]
*# [[:Kategorî:CS1 American English-language sources (en-us)]] → [[:Kategorî:CS1 îngilîziya amerîkî-language sources (en-us)]]
*# [[:Kategorî:CS1 British English-language sources (en-gb)]] → [[:Kategorî:CS1 îngilîziya brîtanî-language sources (en-gb)]]
*# [[:Kategorî:CS1 Canadian English-language sources (en-ca)]] → [[:Kategorî:CS1 îngilîziya kanadayî-language sources (en-ca)]]
*# [[:Kategorî:CS1 English-language sources (en)]] → [[:Kategorî:CS1 îngilîzî-language sources (en)]]
*# [[:Kategorî:CS1 European Spanish-language sources (es-es)]] → [[:Kategorî:CS1 spanî (Ewropa)-language sources (es-es)]]
*# [[:Kategorî:CS1 indonezî-language sources (id)]] → [[:Kategorî:CS1 endonezî-language sources (id)]]
*# [[:Kategorî:CS1 uses Korean-language script (ko)]] → [[:Kategorî:CS1 uses koreyî-language script (ko)]]
*# [[:Kategorî:CS1 uses rusî-language script (ru)]] → [[:Kategorî:CS1 uses rûsî-language script (ru)]]
*# [[:Kategorî:CS1 îngilîziya amerîkî-language sources (en)]] → [[:Kategorî:CS1 îngilîziya amerîkî-language sources (en-us)]]
*# [[:Kategorî:Cardiff]] → [[:Kategorî:Kardîf]]
*# [[:Kategorî:Cejnên êzîdiyan]] → [[:Kategorî:Cejnên êzdiyan]]
*# [[:Kategorî:Ceng li gorî şêwazan]] → [[:Kategorî:Cureyên şer]]
*# [[:Kategorî:Cihên arkeolojîkên li Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Şûnewarên Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Cihên dîrokî li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Cihên dîrokî li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Cihên merkezî li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Cihên merkezî li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Cihên turîstîk li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk li gorî parzemînan]]
*# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk li Îtalyayê]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk li Îtalyayê]]
*# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk ên Ewropayê li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk ên Ewropayê li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk ên Ewropayê]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk ên Ewropayê]]
*# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk]]
*# [[:Kategorî:Citation Style 1 templates]] → [[:Kategorî:Şablonên Çavkaniyên Stîl 1]]
*# [[:Kategorî:Citation Style 1 translation templates]] → [[:Kategorî:Şablonên Çavkaniyên Stîl 1 yên tercimekirinê]]
*# [[:Kategorî:Citation and verifiability maintenance templates]] → [[:Kategorî:Şablonên çavdêriyê ji bo çavkanî û teyîdkirinê]]
*# [[:Kategorî:Citation templates]] → [[:Kategorî:Şablonên çavkaniyan]]
*# [[:Kategorî:Civaka Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Civaka Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Civaka Walesê]] → [[:Kategorî:Civaka Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Classification templates]] → [[:Kategorî:Şablonên sinifandinê]]
*# [[:Kategorî:Cleanup templates]] → [[:Kategorî:Şablonên paqijkirinê]]
*# [[:Kategorî:Cureya wêjeyî]] → [[:Kategorî:Cureyê wêjeyî]]
*# [[:Kategorî:Cureyên tûrîzmê]] → [[:Kategorî:Cureyên turîzmê]]
*# [[:Kategorî:Cêwîyên yewnan]] → [[:Kategorî:Cêwiyên yewnan]]
*# [[:Kategorî:Cîhadvan]] → [[:Kategorî:Micahîd]]
*# [[:Kategorî:Dabeşkirina îdarî ya asta duyem li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Dabeşkirinên îdarî yên asta duyem li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Dabeşkirinên siyayî yên DYAyê]] → [[:Kategorî:Dabeşkirinên siyasî yên DYAyê]]
*# [[:Kategorî:Dabeşkirinên îdarî li gorî dûgelan]] → [[:Kategorî:Dabeşkirinên îdarî li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Dada leşkerî]] → [[:Kategorî:Dadweriya leşkerî]]
*# [[:Kategorî:Dadgehên Albanyayê]] → [[:Kategorî:Dadgehên li Albanyayê]]
*# [[:Kategorî:Dadgehên Awistiryayê]] → [[:Kategorî:Dadgehên li Awistiryayê]]
*# [[:Kategorî:Dadgehên Awistralyayê]] → [[:Kategorî:Dadgehên li Awistralyayê]]
*# [[:Kategorî:Dadgehên Belçîkayê]] → [[:Kategorî:Dadgehên li Belçîkayê]]
*# [[:Kategorî:Dadgehên Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Dadgehên li Tirkiyeyê]]
*# [[:Kategorî:Dadgehên Yewnanistanê]] → [[:Kategorî:Dadgehên li Yewnanistanê]]
*# [[:Kategorî:Dadgehên li Kenya]] → [[:Kategorî:Dadgehên li Kenyayê]]
*# [[:Kategorî:Dadweriya mafên telîfê]] → [[:Kategorî:Dadweriya mafê daneriyê]]
*# [[:Kategorî:Daneya Komputerê]] → [[:Kategorî:Daneyên komputerê]]
*# [[:Kategorî:Danserên kamboçyayî]] → [[:Kategorî:Danserên kambocayî]]
*# [[:Kategorî:Danserên kîprosî]] → [[:Kategorî:Danserên qibrisî]]
*# [[:Kategorî:Danserên skotlendî mêr]] → [[:Kategorî:Danserên skotlendî yên mêr]]
*# [[:Kategorî:Danserên yewnan yên jin]] → [[:Kategorî:Danserên yewnan ên jin]]
*# [[:Kategorî:Danserên îngilîz yên mêr]] → [[:Kategorî:Danserên îngilîz ên mêr]]
*# [[:Kategorî:Daxwazên yekkirina dîrokê]] → [[:Kategorî:Yekkirina dîrokê]]
*# [[:Kategorî:Dehsal li Portugalê]] → [[:Kategorî:Dehsal li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Dem]] → [[:Kategorî:Zeman]]
*# [[:Kategorî:Departement]] → [[:Kategorî:Departmen]]
*# [[:Kategorî:Departmanên Fransayê]] → [[:Kategorî:Departementên Fransayê]]
*# [[:Kategorî:Deryaya Azov]] → [[:Kategorî:Deryaya Azovê]]
*# [[:Kategorî:Destpêkirinên 1901an]] → [[:Kategorî:Destpêkirinên 1901ê]]
*# [[:Kategorî:Destpêkirinên hezarsala 2yem]] → [[:Kategorî:Destpêkirinên hezarsala 2an]]
*# [[:Kategorî:Destpêkirinên sedsala 21an]] → [[:Kategorî:Destpêkirinên sedsala 21ê]]
*# [[:Kategorî:Dewletên DYA]] → [[:Kategorî:Dewletên DYAyê]]
*# [[:Kategorî:Dewletên berê li gorî şiklê birêvebirinê]] → [[:Kategorî:Dewletên dîrokî li gorî şiklê birêvebirinê]]
*# [[:Kategorî:Dewletên biniqaş]] → [[:Kategorî:Herêmên binîqaş]]
*# [[:Kategorî:Dewletên kurda]] → [[:Kategorî:Dewletên kurdan]]
*# [[:Kategorî:Dewê Xinis]] → [[:Kategorî:Xinûs]]
*# [[:Kategorî:Dezgehên birêvebirinê]] → [[:Kategorî:Dezgehên hikûmetê]]
*# [[:Kategorî:Diana, prensesa Wales]] → [[:Kategorî:Diana, prensesa Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Documentation assistance templates]] → [[:Kategorî:Şablonên alîkar ji bo belgekirinê]]
*# [[:Kategorî:Documentation see also templates]] → [[:Kategorî:Şablonên belgekirinê yên binêre herwiha]]
*# [[:Kategorî:Documentation templates]] → [[:Kategorî:Şablonên belgekirinê]]
*# [[:Kategorî:Dotmîrên swîsreyî]] → [[:Kategorî:Dotmîrên swîsrî]]
*# [[:Kategorî:Dozger]] → [[:Kategorî:Dozgêr]]
*# [[:Kategorî:Dozgerên kurd]] → [[:Kategorî:Dozgêrên kurd]]
*# [[:Kategorî:Doğu Anadolu Bölgesi]] → [[:Kategorî:Herêma Rojhilatê Anatolyayê]]
*# [[:Kategorî:Drag queen]] → [[:Kategorî:Dragqueen]]
*# [[:Kategorî:Dêrên Çiyayên Athosê]] → [[:Kategorî:Dêrên Çiyayê Athosê]]
*# [[:Kategorî:Dîgor]] → [[:Kategorî:Dîxor]]
*# [[:Kategorî:Dînnasî]] → [[:Kategorî:Îlahiyat]]
*# [[:Kategorî:Dîroka Cihûyan li Ewropayê]] → [[:Kategorî:Dîroka cihûyan li Ewropayê]]
*# [[:Kategorî:Dîroka Jenev ê]] → [[:Kategorî:Dîroka Jenevê]]
*# [[:Kategorî:Dîroka Kroatyayê li gorî mijaran]] → [[:Kategorî:Dîroka Xirwatistanê li gorî mijaran]]
*# [[:Kategorî:Dîroka Kroatyayê li gorî serdeman]] → [[:Kategorî:Dîroka Xirwatistanê li gorî serdeman]]
*# [[:Kategorî:Dîroka Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Dîroka Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Dîroka Portugalê li gorî serdeman]] → [[:Kategorî:Dîroka Portûgalê li gorî serdeman]]
*# [[:Kategorî:Dîroka Portugalê]] → [[:Kategorî:Dîroka Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Dîroka Rojavayê Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Dîroka Rojavaya Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Dîroka Walesê li gorî serdeman]] → [[:Kategorî:Dîroka Wêlsê li gorî serdeman]]
*# [[:Kategorî:Dîroka Walesê]] → [[:Kategorî:Dîroka Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Dîroka dadweriyê]] → [[:Kategorî:Dîroka dadê]]
*# [[:Kategorî:Dîroka dînê li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Dîroka dîn li gorî parzemînan]]
*# [[:Kategorî:Dîroka leşkerî ya Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Dîroka leşkerî ya Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Dîroka leşkerî ya Kîprosê]] → [[:Kategorî:Dîroka leşkerî ya Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Dîroka Îsraelê]] → [[:Kategorî:Dîroka Îsraêlê]]
*# [[:Kategorî:Dîroknasên fars]] → [[:Kategorî:Dîroknasên faris]]
*# [[:Kategorî:Dîroknasên polon]] → [[:Kategorî:Dîroknasên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Dîrokzan]] → [[:Kategorî:Dîroknas]]
*# [[:Kategorî:Dîzayner li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Sêwirîner li gorî neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Dîzayner]] → [[:Kategorî:Sêwirîner]]
*# [[:Kategorî:Edalet]] → [[:Kategorî:Dadmendî]]
*# [[:Kategorî:Edaleta tawanî]] → [[:Kategorî:Dadmendiya sizayî]]
*# [[:Kategorî:Edebiyatvanên kurd]] → [[:Kategorî:Wêjevanên kurd]]
*# [[:Kategorî:Efrîka]] → [[:Kategorî:Afrîka]]
*# [[:Kategorî:Efrîqa]] → [[:Kategorî:Afrîka]]
*# [[:Kategorî:Efrîqaya Başûr]] → [[:Kategorî:Afrîkaya Başûr]]
*# [[:Kategorî:Elbîstan]] → [[:Kategorî:Albistan]]
*# [[:Kategorî:Elewiyên tirk]] → [[:Kategorî:Tirkên elewî]]
*# [[:Kategorî:Elewî li gorî neteweyê]] → [[:Kategorî:Elewî li gorî neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Elmanya]] → [[:Kategorî:Almanya]]
*# [[:Kategorî:Elî Xaminêyî]] → [[:Kategorî:Elî Xamineyî]]
*# [[:Kategorî:Emerîkaya Başûr]] → [[:Kategorî:Amerîkaya Başûr]]
*# [[:Kategorî:Emerîkî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Amerîkî li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Emerîkî]] → [[:Kategorî:Amerîkî]]
*# [[:Kategorî:Emîrtiyên Erebî yên Yekbûyî]] → [[:Kategorî:Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]]
*# [[:Kategorî:Endamê Konseya Ewropayê]] → [[:Kategorî:Endamên Konseya Ewropayê]]
*# [[:Kategorî:Endamên G20yê]] → [[:Kategorî:Endamên G20ê]]
*# [[:Kategorî:Endamên akademiyên netewî]] → [[:Kategorî:Endamên akademiyên neteweyî]]
*# [[:Kategorî:Endazyar]] → [[:Kategorî:Endezyar]]
*# [[:Kategorî:Endazyarên alman]] → [[:Kategorî:Endezyarên alman]]
*# [[:Kategorî:Endazyarên elman]] → [[:Kategorî:Endezyarên alman]]
*# [[:Kategorî:Endustriyên xizmetê li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Endustriyên xizmetê li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Endustrlî li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Endustrî li gorî parzemînan]]
*# [[:Kategorî:Endustrî li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Endustrî li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Enerjî]] → [[:Kategorî:Wize]]
*# [[:Kategorî:Ensîklopediyên serhêl]] → [[:Kategorî:Ensîklopediyên înternetê]]
*# [[:Kategorî:Erdhejên li DYA'yê]] → [[:Kategorî:Erdhejên li DYAyê]]
*# [[:Kategorî:Erdhejên Şîleyê]] → [[:Kategorî:Erdhejên li Şîleyê]]
*# [[:Kategorî:Erdnasên fars]] → [[:Kategorî:Erdnîgarnasên faris]]
*# [[:Kategorî:Erdnigariya Bulgaristanê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Bulgaristanê]]
*# [[:Kategorî:Erdnigariya Qirgizistanê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Qirgizistanê]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Awistiryayê]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya Brazîlê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Brezîlê]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya Fransayê li gorî departmanan]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Fransayê li gorî departementan]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya Hessen]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Hessenê]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya Holandayê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Holendayê]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya Komara Çekî]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Çekyayê]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya Nemsayê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Awistiryayê]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya Rojavayê Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Rojavaya Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya Sudanê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Sûdanê]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya Walesê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya tûrîzmê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya turîzmê]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya yewnana kevnare]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Yewnanistana kevnare]]
*# [[:Kategorî:Erdzanî]] → [[:Kategorî:Erdnasî]]
*# [[:Kategorî:Erzirom]] → [[:Kategorî:Erzîrom]]
*# [[:Kategorî:Escalloniaceae]] → [[:Kategorî:Famîleya eskalonyayan]]
*# [[:Kategorî:Esmangerên polon]] → [[:Kategorî:Esmangerên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Estonî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Eston li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Estonî]] → [[:Kategorî:Eston]]
*# [[:Kategorî:Eyûbiyan]] → [[:Kategorî:Eyûbî]]
*# [[:Kategorî:Ezman]] → [[:Kategorî:Esman]]
*# [[:Kategorî:Eşîrên Rojavayê Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Eşîrên Rojavaya Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:FAST]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera FAST]]
*# [[:Kategorî:Famîleya keweran]] → [[:Kategorî:Famîleya şêfeletan]]
*# [[:Kategorî:Famîleya sosinên Înka]] → [[:Kategorî:Famîleya sosinên înka]]
*# [[:Kategorî:Fas]] → [[:Kategorî:Maroko]]
*# [[:Kategorî:Faunaya Okyanûsya]] → [[:Kategorî:Faunaya Okanûsiyayê]]
*# [[:Kategorî:Faunaya Çemê Dîcleyê]] → [[:Kategorî:Faunaya Dîcleyê]]
*# [[:Kategorî:Faunaya Çemê Firatê]] → [[:Kategorî:Faunaya Firatê]]
*# [[:Kategorî:Felsefevanên kurd]] → [[:Kategorî:Fîlozofên kurd]]
*# [[:Kategorî:Felsefevanên tirk]] → [[:Kategorî:Fîlozofên tirk]]
*# [[:Kategorî:Felsefeya dadweriyê]] → [[:Kategorî:Felsefeya dadê]]
*# [[:Kategorî:Femînîst]] → [[:Kategorî:Femînîzm]]
*# [[:Kategorî:Fiqihzan]] → [[:Kategorî:Fiqihnas]]
*# [[:Kategorî:Fiqihzanên kurd]] → [[:Kategorî:Fiqihnasên kurd]]
*# [[:Kategorî:Firaq]] → [[:Kategorî:Firax]]
*# [[:Kategorî:Firmesun]] → [[:Kategorî:Fîlozof]]
*# [[:Kategorî:Firokevan]] → [[:Kategorî:Pîlot]]
*# [[:Kategorî:Firîşte di Pirtûka Henox de]] → [[:Kategorî:Firîşteyên di Pirtûka Henox de]]
*# [[:Kategorî:Fizîknas ereb]] → [[:Kategorî:Fizîknasên ereb]]
*# [[:Kategorî:Fizîknasên fars]] → [[:Kategorî:Fizîknasên faris]]
*# [[:Kategorî:Fizîknasên polon]] → [[:Kategorî:Fizîknasên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Fizîkvanên kurd]] → [[:Kategorî:Fizîknasên kurd]]
*# [[:Kategorî:Folklor li gorî herêman]] → [[:Kategorî:Zargotin li gorî herêman]]
*# [[:Kategorî:Folklora Rojhilata Navîn]] → [[:Kategorî:Zargotina Rojhilata Navîn]]
*# [[:Kategorî:Folklora asyayî]] → [[:Kategorî:Zargotina asyayî]]
*# [[:Kategorî:Formata dosyayên]] → [[:Kategorî:Formata faylê]]
*# [[:Kategorî:Fotokêş]] → [[:Kategorî:Wênegir]]
*# [[:Kategorî:Fotokêşên îtalî]] → [[:Kategorî:Wênegirên îtalî]]
*# [[:Kategorî:Futbol Amerîkî]] → [[:Kategorî:Futbola amerîkî]]
*# [[:Kategorî:Fîlmên 2001]] → [[:Kategorî:Fîlmên 2001ê]]
*# [[:Kategorî:Fîlmên 2005]] → [[:Kategorî:Fîlmên 2005an]]
*# [[:Kategorî:Fîlmên honaka zanistiyê]] → [[:Kategorî:Fîlmên honaka zanistî]]
*# [[:Kategorî:Fîlmên li ser xwekujiyê]] → [[:Kategorî:Fîlmên li ser xwekuştinê]]
*# [[:Kategorî:Fîlmên superlehengên afroamerîkan]] → [[:Kategorî:Fîlmên superlehengên afroamerîkî]]
*# [[:Kategorî:Fîlmên îranê]] → [[:Kategorî:Fîlmên îranî]]
*# [[:Kategorî:Fîlozofên skotlandî]] → [[:Kategorî:Fîlozofên skotlendî]]
*# [[:Kategorî:Fîlozofên yewnanî]] → [[:Kategorî:Fîlozofên yewnan]]
*# [[:Kategorî:Fîlîpînî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Filîpînî li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Fîlîpînî]] → [[:Kategorî:Filîpînî]]
*# [[:Kategorî:Fîziyolojî]] → [[:Kategorî:Fizyolojî]]
*# [[:Kategorî:Fîzîknasên brîtanî]] → [[:Kategorî:Fizîknasên brîtanî]]
*# [[:Kategorî:Fîzîkzanên ereb]] → [[:Kategorî:Fizîknasên ereb]]
*# [[:Kategorî:GND]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera GND]]
*# [[:Kategorî:Generic WikiProject templates]] → [[:Kategorî:Şablonên Wîkîprojeyan]]
*# [[:Kategorî:Gernas]] → [[:Kategorî:Leheng]]
*# [[:Kategorî:Gerîlayên Kurd di şer de hatin kuştin]] → [[:Kategorî:Gerîlayên kurd di şer de hatin kuştin]]
*# [[:Kategorî:Girtîgehên Iraqê]] → [[:Kategorî:Girtîgehên li Iraqê]]
*# [[:Kategorî:Giyanewer]] → [[:Kategorî:Jiyan]]
*# [[:Kategorî:Globalîzasyona çandî]] → [[:Kategorî:Cîhanîbûna çandî]]
*# [[:Kategorî:Golên Anatolya Navîn]] → [[:Kategorî:Golên Anatolyaya Navîn]]
*# [[:Kategorî:Gotara bi Xwarîn]] → [[:Kategorî:Gotara bi Xwarîn]]
*# [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûr]] → [[:Kategorî:Gotarên bi kurdiya başûr]]
*# [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya navendî]] → [[:Kategorî:Gotara bi soranî]]
*# [[:Kategorî:Gotara bi zaravayên kurdî]] → [[:Kategorî:Gotarên bi zaravayên din]]
*# [[:Kategorî:Gotara bijartî]] → [[:Kategorî:Gotarên bijartî]]
*# [[:Kategorî:Gotarên Fransayê yên bi muhîmiya Herî kêm]] → [[:Kategorî:Gotarên Fransayê bi muhîmiya Herî kêm]]
*# [[:Kategorî:Gotarên Fransayê yên bi sinifa NA]] → [[:Kategorî:Gotarên Fransayê bi sinifa NA]]
*# [[:Kategorî:Gotarên bi &quot;Agahîdank Bajar&quot; û koordînatê]] → [[:Kategorî:Gotarên bi &quot;Agahîdank bajar&quot; û koordînatê]]
*# [[:Kategorî:Gotarên bi &quot;Infobox Navçe&quot; û koordînatê]] → [[:Kategorî:Gotarên bi &quot;Agahîdank navçe&quot; û koordînatê]]
*# [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera WORLDCATID]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera WorldCat Entities]]
*# [[:Kategorî:Gotarên bi wergerandina xirab]] → [[:Kategorî:Rûpelên bi wergerandina xirab]]
*# [[:Kategorî:Gotarên bingehîn bi Nesinifandî]] → [[:Kategorî:Gotarên bingehîn ên nehatine sinifandin]]
*# [[:Kategorî:Gotarên bê çavkanî]] → [[:Kategorî:Gotarên bêçavkanî]]
*# [[:Kategorî:Gotarên ku divê werin sererastkirin]] → [[:Kategorî:Gotarên ku divê werin paqijkirin]]
*# [[:Kategorî:Gotarên ku ne ensîklopedîk in]] → [[:Kategorî:Gotarên bi navdariya ne eşkere]]
*# [[:Kategorî:Gotarên ku werin sererastkirin]] → [[:Kategorî:Gotarên ku divê werin sererastkirin]]
*# [[:Kategorî:Goştê berazê]] → [[:Kategorî:Goştê berazan]]
*# [[:Kategorî:Gundistanên şaristana Ûrmiyeyê]] → [[:Kategorî:Gundistanên Ûrmiyeyê (navçe)]]
*# [[:Kategorî:Gundên Depeyê]] → [[:Kategorî:Gundên Depê]]
*# [[:Kategorî:Gundên Kuluyê]] → [[:Kategorî:Gundên Qulekê]]
*# [[:Kategorî:Gundên Melkişîyê]] → [[:Kategorî:Gundên Melkişiyê]]
*# [[:Kategorî:Gundên Pirsûsê]] → [[:Kategorî:Gundên Sirûcê]]
*# [[:Kategorî:Gundên Silîvana]] → [[:Kategorî:Gundên Mirgewerê]]
*# [[:Kategorî:Gundên noqavkirî bi sedema Projeya Başûrê Rojhilata Anatoliyayê (GAP)]] → [[:Kategorî:Cihên noqavkirî bi sedema Projeya Başûrê Rojhilata Anatoliyayê (GAP)]]
*# [[:Kategorî:Gundên parêzgeha Dêrsimê]] → [[:Kategorî:Gundên Dêrsimê (parêzgeh)]]
*# [[:Kategorî:Gundên Çaypareê]] → [[:Kategorî:Gundên Çaypareyê]]
*# [[:Kategorî:Gundên çaypareyê]] → [[:Kategorî:Gundên Çaypareyê]]
*# [[:Kategorî:Gundên çaypareê]] → [[:Kategorî:Gundên Çaypareyê]]
*# [[:Kategorî:Gundên şaristana Şot]] → [[:Kategorî:Gundên Şotê (navçe)]]
*# [[:Kategorî:Gundên şaristana Şotê]] → [[:Kategorî:Gundên Şotê (navçe)]]
*# [[:Kategorî:Gîtarvanên kîprosî]] → [[:Kategorî:Gîtarvanên qibrisî]]
*# [[:Kategorî:Gûatêmala]] → [[:Kategorî:Guatemala]]
*# [[:Kategorî:Gûatêmalî]] → [[:Kategorî:Guatemalî]]
*# [[:Kategorî:Güneydoğu Anadolu Bölgesi]] → [[:Kategorî:Herêma Başûrê Rojhilatê Anatolyayê]]
*# [[:Kategorî:Hedîsvanê fars]] → [[:Kategorî:Hedîsvanên faris]]
*# [[:Kategorî:Hedîsvanên fars]] → [[:Kategorî:Hedîsvanên faris]]
*# [[:Kategorî:Helbestvan li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Helbestvan li gorî neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Helbestvanên fars]] → [[:Kategorî:Helbestvanên faris]]
*# [[:Kategorî:Helbestvanên fînlandî]] → [[:Kategorî:Helbestvanên fînlendî]]
*# [[:Kategorî:Helbestvanên kurd Xorasanê]] → [[:Kategorî:Helbestvanên kurdên Xorasanê]]
*# [[:Kategorî:Helbestvanên polon]] → [[:Kategorî:Helbestvanên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Helbestvanên romantîkê]] → [[:Kategorî:Helbestvanên romantîk]]
*# [[:Kategorî:Helbestvanên zimanê farsî]] → [[:Kategorî:Helbestvanên zimanê farisî]]
*# [[:Kategorî:Helbestvanên şîlîyî]] → [[:Kategorî:Helbestvanên şîliyî]]
*# [[:Kategorî:Hemîd Kerzeî]] → [[:Kategorî:Hamid Kerzay]]
*# [[:Kategorî:Hemû gotarên reklamî]] → [[:Kategorî:Hemû gotarên wekî reklamê]]
*# [[:Kategorî:Hemû rûpelên bi kêm girêdanan]] → [[:Kategorî:Hemû gotarên bi kêm girêdanan]]
*# [[:Kategorî:Hemû rûpelên bi kêm girêdanên]] → [[:Kategorî:Hemû rûpelên bi kêm girêdanan]]
*# [[:Kategorî:Hemû şirket]] → [[:Kategorî:Şirket]]
*# [[:Kategorî:Herpetologî]] → [[:Kategorî:Herpetolojî]]
*# [[:Kategorî:Herêmên Holandayê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Holendayê]]
*# [[:Kategorî:Herêmên Holendayê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Holendayê]]
*# [[:Kategorî:Herêmên Komara Çekî]] → [[:Kategorî:Herêmên Çekyayê]]
*# [[:Kategorî:Herêmên Yewnanistanê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Yewnanistanê]]
*# [[:Kategorî:Herêmên dîrokî li Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Herêmên dîrokî yên Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Herêmên otonom]] → [[:Kategorî:Herêmên xweser]]
*# [[:Kategorî:Hewanasî]] → [[:Kategorî:Meteorolojî]]
*# [[:Kategorî:Heywanên çîrokî]] → [[:Kategorî:Heywanên mîtolojîk]]
*# [[:Kategorî:Hezarsal li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Hezarsal li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Hezarsal li Portugalê]] → [[:Kategorî:Hezarsal li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Hezarsal li Walesê]] → [[:Kategorî:Hezarsal li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Hezarsala 1em]] → [[:Kategorî:Hezarsala 1ê]]
*# [[:Kategorî:Hezarsala 1ê li Portugalê]] → [[:Kategorî:Hezarsala 1ê li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Hezarsala 2an li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Hezarsala 2an li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Hezarsala 2an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Hezarsala 2an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Hezarsala 2yem]] → [[:Kategorî:Hezarsala 2an]]
*# [[:Kategorî:Hezarsala 3an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Hezarsala 3an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Hezarsala 3an li Walesê]] → [[:Kategorî:Hezarsala 3an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Hezzo]] → [[:Kategorî:Hezo]]
*# [[:Kategorî:Hikûmdarên Asyayê]] → [[:Kategorî:Hikûmdarên li Asyayê]]
*# [[:Kategorî:Hikûmeta Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Hikûmeta Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Hilanok]] → [[:Kategorî:Asansor]]
*# [[:Kategorî:Hochsauerland]] → [[:Kategorî:Hochsauerlandkreis]]
*# [[:Kategorî:Homoseksuelî]] → [[:Kategorî:Hevzayendîtî]]
*# [[:Kategorî:Huner li Walesê]] → [[:Kategorî:Huner li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Hunermendê Operayê]] → [[:Kategorî:Hunermendê operayê]]
*# [[:Kategorî:Hunermendê operayê]] → [[:Kategorî:Hunermendên operayê]]
*# [[:Kategorî:Hunermendên hindî]] → [[:Kategorî:Hunermendên hindistanî]]
*# [[:Kategorî:Hunermendên ji Cardiffê]] → [[:Kategorî:Hunermendên ji Kardîfê]]
*# [[:Kategorî:Hunermendên jin ên bîseksuel]] → [[:Kategorî:Hunermendên bîseksuel ên jin]]
*# [[:Kategorî:Hunermendên kurd Xorasanê]] → [[:Kategorî:Hunermendên kurdên Xorasanê]]
*# [[:Kategorî:Hunerên ahengê li Walesê]] → [[:Kategorî:Hunerên ahengê li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Hêzên esmanî yên Brîtanyayê]] → [[:Kategorî:Hêzên Esmanî yên Brîtanyayê]]
*# [[:Kategorî:Hêzên esmanî yên Keyaniyê]] → [[:Kategorî:Hêzên esmanî yên Brîtanyayê]]
*# [[:Kategorî:ISNI]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera ISNI]]
*# [[:Kategorî:Infobox]] → [[:Kategorî:Agahîdank]]
*# [[:Kategorî:Japonya]] → [[:Kategorî:Japon]]
*# [[:Kategorî:Jazz]] → [[:Kategorî:Caz]]
*# [[:Kategorî:Jidayikbun 1970]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1970]]
*# [[:Kategorî:Jidayikbûn hezarsala 2yem]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn hezarsala 2an]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 0î b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 0î b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 10 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 10 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 100 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 100 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1000î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1000î]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1001]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1001]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1002]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1002]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1003]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1003]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1004]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1004]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1005]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1005]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1006]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1006]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1007]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1007]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1008]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1008]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1009]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1009]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 100]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 100]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 100î b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 100î b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 100î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 100î]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1010]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1010]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1010î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1010î]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1012]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1012]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1013]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1013]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1014]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1014]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1015]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1015]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1016]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1016]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1017]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1017]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1018]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1018]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1019]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1019]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1020]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1020]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1020î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1020î]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1021]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1021]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1022]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1022]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1023]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1023]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1024]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1024]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1025]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1025]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1026]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1026]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1027]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1027]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1028]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1028]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1029]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1029]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1030]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1030]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1030î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1030î]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1031]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1031]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1032]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1032]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1033]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1033]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1034]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1034]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1035]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1035]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1036]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1036]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1037]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1037]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1038]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1038]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1039]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1039]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1040]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1040]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1040î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1040î]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1041]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1041]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1042]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1042]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1043]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1043]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1044]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1044]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1045]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1045]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1046]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1046]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1047]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1047]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1048]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1048]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1049]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1049]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1050]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1050]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1050î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1050î]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1051]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1051]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1052]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1052]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1053]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1053]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1054]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1054]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1055]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1055]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1056]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1056]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1057]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1057]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1058]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1058]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1059]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1059]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 106 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 106 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1060]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1060]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1061]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1061]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1062]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1062]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1063]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1063]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1064]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1064]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1065]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1065]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1066]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1066]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1067]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1067]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1068]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1068]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1069]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1069]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1070]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1070]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1071]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1071]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1072]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1072]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1073]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1073]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1074]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1074]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1075]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1075]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1076]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1076]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1077]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1077]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1078]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1078]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1079]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1079]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1080]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1080]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1081]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1081]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1082]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1082]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1083]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1083]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1084]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1084]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1085]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1085]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1086]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1086]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1087]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1087]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1088]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1088]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1089]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1089]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1090]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1090]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1091]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1091]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1092]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1092]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1093]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1093]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1094]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1094]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1095]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1095]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1096]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1096]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1097]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1097]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1098]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1098]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1099]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1099]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1100]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1100]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1101]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1101]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1102]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1102]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1103]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1103]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1104]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1104]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1105]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1105]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1106]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1106]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1107]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1107]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1108]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1108]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1109]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1109]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1110]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1110]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1111]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1111]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1112]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1112]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1113]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1113]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1114]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1114]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1115]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1115]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1116]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1116]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1117]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1117]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1118]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1118]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1119]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1119]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1120]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1120]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1121]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1121]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1122]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1122]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1123]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1123]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1124]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1124]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1125]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1125]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1126]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1126]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1127]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1127]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1128]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1128]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1129]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1129]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1130]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1130]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1131]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1131]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1132]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1132]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1133]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1133]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1134]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1134]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1135]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1135]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1136]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1136]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1137]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1137]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1138]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1138]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1139]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1139]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1140]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1140]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1141]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1141]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1142]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1142]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1143]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1143]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1144]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1144]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1145]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1145]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1146]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1146]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1147]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1147]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1148]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1148]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1149]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1149]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1150]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1150]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1151]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1151]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1152]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1152]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1153]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1153]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1154]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1154]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1155]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1155]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1156]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1156]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1157]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1157]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1158]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1158]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1159]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1159]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1160]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1160]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1161]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1161]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1162]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1162]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1163]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1163]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1164]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1164]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1165]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1165]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1166]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1166]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1167]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1167]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1168]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1168]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1169]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1169]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1170]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1170]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1171]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1171]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1172]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1172]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1173]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1173]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1174]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1174]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1175]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1175]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1176]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1176]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1177]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1177]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1178]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1178]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1179]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1179]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1180]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1180]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1181]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1181]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1182]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1182]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1183]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1183]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1184]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1184]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1185]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1185]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1186]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1186]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1187]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1187]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1188]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1188]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1189]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1189]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1190]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1190]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1191]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1191]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1192]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1192]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1193]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1193]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1194]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1194]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1195]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1195]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1196]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1196]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1197]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1197]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1198]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1198]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1199]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1199]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1200]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1200]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1201]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1201]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1202]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1202]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1203]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1203]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1204]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1204]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1205]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1205]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1206]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1206]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1207]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1207]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1208]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1208]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1209]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1209]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1210]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1210]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1211]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1211]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1212]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1212]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1213]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1213]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1214]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1214]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1215]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1215]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1216]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1216]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1217]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1217]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1218]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1218]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1219]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1219]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 121]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 121]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1220]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1220]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1221]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1221]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1222]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1222]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1223]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1223]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1224]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1224]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1225]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1225]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1226]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1226]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1227]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1227]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1228]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1228]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1229]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1229]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1230]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1230]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1231]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1231]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1232]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1232]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1233]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1233]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1234]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1234]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1235]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1235]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1236]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1236]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1237]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1237]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1238]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1238]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1239]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1239]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 123]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 123]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1240]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1240]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1241]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1241]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1242]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1242]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1243]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1243]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1244]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1244]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1245]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1245]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1246]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1246]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1247]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1247]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1248]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1248]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1249]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1249]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 124]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 124]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1250]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1250]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1251]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1251]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1252]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1252]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1253]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1253]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1254]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1254]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1255]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1255]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1256]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1256]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1257]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1257]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1258]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1258]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1259]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1259]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1260]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1260]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1261]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1261]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1262]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1262]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1263]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1263]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1264]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1264]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1265]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1265]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1266]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1266]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1267]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1267]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1268]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1268]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1269]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1269]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 126]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 126]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1270]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1270]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1271]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1271]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1272]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1272]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1273]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1273]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1274]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1274]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1275]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1275]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1276]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1276]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1277]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1277]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1278]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1278]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1279]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1279]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1280]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1280]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1281]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1281]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1282]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1282]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1283]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1283]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1284]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1284]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1285]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1285]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1286]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1286]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1287]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1287]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1288]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1288]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1289]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1289]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1290]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1290]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1291]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1291]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1292]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1292]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1293]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1293]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1294]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1294]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1295]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1295]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1296]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1296]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1297]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1297]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1298]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1298]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1299]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1299]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 129]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 129]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 12]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 12]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1301]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1301]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1302]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1302]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1303]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1303]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1304]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1304]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1305]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1305]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1306]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1306]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1307]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1307]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1308]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1308]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1309]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1309]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 130]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 130]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1310]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1310]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1312]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1312]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1313]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1313]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1314]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1314]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1315]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1315]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1316]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1316]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1317]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1317]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1318]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1318]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1319]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1319]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1320]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1320]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1321]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1321]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1322]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1322]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1323]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1323]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1324]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1324]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1325]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1325]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1326]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1326]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1327]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1327]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1328]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1328]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1329]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1329]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1330]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1330]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1331]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1331]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1332]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1332]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1333]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1333]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1334]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1334]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1335]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1335]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1336]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1336]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1337]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1337]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1338]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1338]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1339]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1339]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1340]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1340]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1341]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1341]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1342]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1342]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1343]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1343]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1344]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1344]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1345]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1345]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1346]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1346]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1347]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1347]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1348]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1348]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1349]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1349]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1350]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1350]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1351]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1351]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1352]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1352]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1353]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1353]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1354]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1354]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1355]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1355]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1356]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1356]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1357]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1357]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1358]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1358]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1359]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1359]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1360]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1360]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1361]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1361]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1362]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1362]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1363]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1363]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1364]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1364]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1365]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1365]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1366]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1366]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1367]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1367]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1368]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1368]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1369]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1369]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1370]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1370]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1371]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1371]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1372]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1372]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1373]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1373]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1374]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1374]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1375]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1375]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1376]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1376]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1377]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1377]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1378]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1378]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1379]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1379]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1380]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1380]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1381]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1381]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1382]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1382]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1383]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1383]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1384]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1384]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1385]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1385]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1386]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1386]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1387]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1387]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1388]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1388]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1389]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1389]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1390]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1390]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1391]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1391]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1392]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1392]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1393]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1393]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1394]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1394]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1395]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1395]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1396]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1396]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1397]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1397]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1398]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1398]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1399]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1399]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 140 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 140 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1401]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1401]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1402]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1402]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1403]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1403]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1404]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1404]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1405]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1405]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1406]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1406]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1407]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1407]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1408]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1408]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1409]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1409]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1410]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1410]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1412]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1412]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1413]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1413]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1414]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1414]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1415]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1415]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1416]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1416]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1417]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1417]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1418]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1418]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1419]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1419]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1420]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1420]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1421]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1421]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1422]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1422]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1423]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1423]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1424]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1424]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1425]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1425]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1426]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1426]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1427]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1427]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1428]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1428]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1429]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1429]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1430]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1430]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1431]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1431]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1432]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1432]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1433]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1433]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1434]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1434]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1435]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1435]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1436]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1436]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1437]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1437]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1438]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1438]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1439]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1439]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1440]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1440]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1441]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1441]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1442]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1442]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1443]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1443]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1444]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1444]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1445]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1445]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1446]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1446]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1447]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1447]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1448]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1448]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1449]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1449]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1450]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1450]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1451]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1451]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1452]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1452]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1453]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1453]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1454]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1454]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1455]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1455]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1456]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1456]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1457]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1457]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1458]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1458]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1459]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1459]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 145]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 145]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1460]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1460]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1461]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1461]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1462]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1462]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1463]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1463]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1464]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1464]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1465]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1465]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1466]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1466]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1467]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1467]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1468]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1468]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1469]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1469]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1470]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1470]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1471]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1471]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1472]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1472]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1473]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1473]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1474]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1474]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1475]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1475]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1476]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1476]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1477]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1477]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1478]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1478]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1479]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1479]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1480]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1480]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1481]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1481]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1482]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1482]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1483]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1483]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1484]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1484]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1485]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1485]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1486]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1486]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1487]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1487]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1488]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1488]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1489]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1489]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1490]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1490]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1491]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1491]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1492]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1492]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1493]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1493]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1494]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1494]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1495]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1495]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1496]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1496]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1497]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1497]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1498]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1498]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1499]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1499]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1500]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1500]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1501]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1501]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1502]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1502]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1503]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1503]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1504]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1504]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1505]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1505]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1506]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1506]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1507]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1507]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1508]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1508]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1509]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1509]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1510]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1510]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1511]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1511]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1512]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1512]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1513]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1513]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1514]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1514]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1515]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1515]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1516]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1516]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1517]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1517]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1518]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1518]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1519]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1519]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1520]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1520]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1521]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1521]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1522]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1522]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1523]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1523]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1524]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1524]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1525]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1525]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1526]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1526]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1527]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1527]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1528]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1528]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1529]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1529]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1530]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1530]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1531]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1531]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1532]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1532]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1533]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1533]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1534]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1534]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1535]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1535]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1536]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1536]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1537]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1537]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1538]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1538]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1539]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1539]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1540]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1540]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1541]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1541]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1542]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1542]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1543]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1543]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1544]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1544]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1545]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1545]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1546]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1546]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1547]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1547]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1548]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1548]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1549]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1549]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1550]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1550]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1551]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1551]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1552]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1552]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1553]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1553]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1554]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1554]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1555]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1555]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1556]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1556]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1557]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1557]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1558]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1558]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1559]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1559]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1560]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1560]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1561]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1561]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1562]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1562]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1563]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1563]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1564]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1564]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1565]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1565]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1566]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1566]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1567]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1567]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1568]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1568]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1569]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1569]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1570]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1570]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1571]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1571]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1572]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1572]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1573]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1573]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1574]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1574]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1575]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1575]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1576]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1576]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1577]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1577]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1578]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1578]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1579]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1579]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1580]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1580]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1581]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1581]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1582]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1582]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1583]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1583]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1584]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1584]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1585]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1585]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1586]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1586]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1587]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1587]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1588]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1588]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1589]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1589]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1590]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1590]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1591]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1591]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1592]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1592]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1593]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1593]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1594]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1594]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1595]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1595]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1596]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1596]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1597]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1597]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1598]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1598]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1599]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1599]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 15]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 15]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1601]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1601]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1602]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1602]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1603]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1603]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1604]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1604]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1605]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1605]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1606]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1606]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1607]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1607]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1608]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1608]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1609]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1609]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1610]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1610]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1611]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1611]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1612]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1612]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1613]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1613]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1614]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1614]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1615]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1615]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1616]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1616]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1617]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1617]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1618]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1618]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1619]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1619]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 161]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 161]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1620]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1620]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1621]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1621]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1622]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1622]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1623]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1623]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1624]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1624]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1625]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1625]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1626]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1626]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1627]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1627]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1628]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1628]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1629]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1629]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1630]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1630]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1631]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1631]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1632]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1632]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1633]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1633]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1634]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1634]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1635]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1635]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1636]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1636]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1637]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1637]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1638]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1638]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1639]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1639]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1640]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1640]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1641]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1641]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1642]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1642]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1643]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1643]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1644]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1644]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1645]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1645]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1646]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1646]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1647]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1647]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1648]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1648]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1649]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1649]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1650]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1650]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1651]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1651]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1652]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1652]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1653]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1653]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1654]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1654]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1655]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1655]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1656]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1656]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1657]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1657]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1658]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1658]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1659]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1659]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 165]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 165]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1660]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1660]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1661]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1661]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1662]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1662]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1663]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1663]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1664]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1664]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1665]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1665]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1666]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1666]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1667]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1667]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1668]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1668]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1669]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1669]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1670]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1670]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1671]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1671]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1672]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1672]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1673]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1673]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1674]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1674]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1675]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1675]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1676]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1676]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1677]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1677]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1678]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1678]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1679]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1679]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1680]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1680]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1681]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1681]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1682]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1682]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1683]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1683]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1684]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1684]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1685]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1685]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1686]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1686]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1687]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1687]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1688]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1688]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1689]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1689]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1690]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1690]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1691]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1691]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1692]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1692]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1693]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1693]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1694]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1694]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1695]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1695]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1696]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1696]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1697]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1697]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1698]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1698]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1699]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1699]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1700]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1700]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1701]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1701]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1702]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1702]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1703]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1703]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1704]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1704]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1705]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1705]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1706]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1706]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1707]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1707]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1708]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1708]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1709]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1709]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1710]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1710]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1711]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1711]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1712]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1712]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1713]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1713]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1714]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1714]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1715]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1715]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1716]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1716]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1717]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1717]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1718]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1718]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1719]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1719]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1720]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1720]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1721]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1721]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1722]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1722]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1723]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1723]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1724]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1724]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1725]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1725]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1726]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1726]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1727]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1727]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1728]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1728]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1729]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1729]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1730]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1730]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1731]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1731]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1732]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1732]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1733]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1733]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1734]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1734]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1735]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1735]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1736]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1736]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1737]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1737]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1738]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1738]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1739]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1739]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1740]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1740]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1741]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1741]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1742]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1742]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1743]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1743]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1744]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1744]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1745]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1745]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1746]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1746]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1747]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1747]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1748]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1748]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1749]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1749]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1750]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1750]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1751]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1751]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1752]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1752]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1753]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1753]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1754]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1754]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1755]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1755]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1756]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1756]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1757]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1757]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1758]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1758]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1759]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1759]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1760]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1760]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1761]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1761]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1762]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1762]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1763]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1763]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1764]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1764]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1765]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1765]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1766]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1766]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1767]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1767]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1768]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1768]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1769]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1769]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1770]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1770]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1771]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1771]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1772]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1772]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1773]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1773]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1774]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1774]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1775]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1775]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1776]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1776]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1777]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1777]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1778]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1778]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1779]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1779]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1780]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1780]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1781]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1781]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1782]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1782]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1783]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1783]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1784]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1784]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1785]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1785]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1786]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1786]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1787]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1787]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1788]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1788]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1789]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1789]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1790]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1790]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1791]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1791]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1792]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1792]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1793]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1793]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1794]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1794]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1795]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1795]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1796]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1796]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1797]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1797]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1798]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1798]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1799]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1799]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1800]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1800]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1801]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1801]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1802]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1802]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1803]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1803]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1804]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1804]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1805]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1805]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1806]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1806]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1807]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1807]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1808]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1808]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1809]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1809]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 180]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 180]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1810]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1810]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1811]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1811]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1812]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1812]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1813]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1813]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1814]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1814]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1815]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1815]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1816]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1816]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1817]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1817]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1818]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1818]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1819]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1819]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1820]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1820]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1821]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1821]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1822]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1822]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1823]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1823]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1824]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1824]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1825]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1825]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1826]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1826]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1827]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1827]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1828]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1828]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1829]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1829]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1830]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1830]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1831]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1831]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1832]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1832]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1833]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1833]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1834]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1834]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1835]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1835]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1836]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1836]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1837]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1837]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1838]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1838]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1839]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1839]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1840]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1840]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1841]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1841]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1842]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1842]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1843]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1843]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1844]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1844]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1845]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1845]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1846]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1846]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1847]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1847]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1848]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1848]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1849]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1849]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 185 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 185 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1850]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1850]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1851]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1851]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1852]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1852]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1853]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1853]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1854]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1854]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1855]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1855]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1856]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1856]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1857]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1857]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1858]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1858]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1859]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1859]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1860]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1860]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1861]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1861]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1862]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1862]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1863]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1863]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1864]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1864]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1865]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1865]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1866]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1866]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1867]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1867]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1868]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1868]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1869]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1869]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1870]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1870]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1871]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1871]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1872]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1872]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1873]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1873]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1874]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1874]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1875]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1875]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1876]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1876]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1877]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1877]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1878]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1878]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1879]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1879]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1880]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1880]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1881]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1881]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1882]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1882]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1883]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1883]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1884]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1884]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1885]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1885]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1886]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1886]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1887]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1887]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1888]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1888]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1889]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1889]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 188]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 188]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1890]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1890]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1891]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1891]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1892]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1892]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1893]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1893]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1894]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1894]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1895]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1895]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1896]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1896]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1897]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1897]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1898]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1898]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1899]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1899]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 189]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 189]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1900]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1900]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1901]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1901]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1903]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1903]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1904]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1904]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1905]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1905]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1906]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1906]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1907]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1907]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1908]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1908]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1909]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1909]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1910]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1910]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1911]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1911]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1912]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1912]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1913]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1913]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1914]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1914]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1915]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1915]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1916]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1916]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1917]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1917]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1918]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1918]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1919]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1919]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1920]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1920]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1921]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1921]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1922]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1922]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1923]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1923]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1924]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1924]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1925]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1925]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1926]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1927]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1927]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1928]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1928]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 192]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 192]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1930]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1930]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1931]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1931]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1932]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1932]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1933]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1933]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1934]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1934]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1935]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1935]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1936]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1936]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1937]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1937]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1938]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1938]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1939]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1939]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1940]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1940]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1941]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1941]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1942]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1942]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1943]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1943]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1944]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1944]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1945]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1945]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1948]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1948]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1949]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1949]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1952]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1952]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1953]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1953]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1955]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1955]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1958]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1958]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1959]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1959]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1961]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1961]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1962]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1962]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1963]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1963]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1964]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1964]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1965]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1965]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1966]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1966]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1967]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1967]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1971]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1971]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1972]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1972]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1973]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1973]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1976]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1976]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1978]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1978]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1979]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1979]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1980]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1980]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1981]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1981]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1982]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1982]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1983]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1983]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1984]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1984]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1985]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1985]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1986]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1986]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1987]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1987]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1988]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1988]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1989]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1989]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1990]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1990]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1991]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1991]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1992]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1992]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1993]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1993]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1994]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1994]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1995]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1995]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1996]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1996]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1997]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1997]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1998]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1998]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2000]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2000]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2001]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2001]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2002]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2002]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2003]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2003]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2006]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2006]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2007]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2007]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2009]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2009]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2012]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2012]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 204]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 204]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 205]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 205]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 208]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 208]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 216]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 216]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 225]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 225]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 229 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 229 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 240]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 240]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 247 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 247 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 260 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 260 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 265 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 265 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 272]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 272]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 27]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 27]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 284 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 284 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 286 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 286 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 298]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 298]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 3 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 3 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 309 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 309 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 309]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 309]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 30]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 30]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 321]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 321]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 328]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 328]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 32]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 32]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 347]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 347]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 354]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 354]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 356 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 356 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 360]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 360]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 37]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 37]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 384 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 384 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 384]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 384]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 39]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 39]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 40]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 40]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 42 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 42 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 428 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 428 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 43 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 43 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 473]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 473]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 476]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 476]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 497]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 497]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 51]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 51]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 539]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 539]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 53]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 53]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 544 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 544 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 546]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 546]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 549]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 549]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 551 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 551 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 555]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 555]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 556]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 556]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 560]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 560]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 563]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 563]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 565]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 565]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 567]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 567]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 568]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 568]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 569]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 569]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 570]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 570]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 573]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 573]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 574]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 574]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 575]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 575]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 576]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 576]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 579]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 579]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 580]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 580]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 581]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 581]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 583]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 583]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 584]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 584]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 585]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 585]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 588]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 588]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 590]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 590]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 591]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 591]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 592]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 592]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 593]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 593]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 594]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 594]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 595]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 595]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 596]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 596]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 598]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 598]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 599]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 599]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 600]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 600]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 601]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 601]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 603]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 603]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 605]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 605]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 606]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 606]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 608]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 608]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 610]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 610]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 611]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 611]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 612]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 612]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 614]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 614]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 615]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 615]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 619]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 619]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 61]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 61]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 624]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 624]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 625]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 625]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 626]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 626]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 63 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 63 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 646]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 646]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 65 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 65 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 668]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 668]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 675 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 675 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 675]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 675]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 677]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 677]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 69 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 69 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 699]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 699]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 70 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 70 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 700]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 700]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 711]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 711]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 714]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 714]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 718]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 718]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 721]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 721]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 724]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 724]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 740]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 740]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 742]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 742]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 750]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 750]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 766]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 766]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 767]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 767]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 768]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 768]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 76]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 76]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 776]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 776]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 780]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 780]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 781]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 781]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 786]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 786]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 787]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 787]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 789]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 789]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 790]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 790]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 796]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 796]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 798]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 798]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 800]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 800]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 801]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 801]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 802]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 802]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 804]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 804]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 805]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 805]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 810]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 810]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 815]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 815]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 820]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 820]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 821]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 821]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 824]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 824]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 827]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 827]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 828]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 828]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 830]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 830]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 835]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 835]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 839]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 839]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 850]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 850]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 853]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 853]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 858]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 858]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 864]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 864]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 865]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 865]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 86]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 86]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 873]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 873]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 880]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 880]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 893]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 893]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 895]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 895]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 896]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 896]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 900]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 900]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 901]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 901]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 903]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 903]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 908]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 908]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 910]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 910]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 920]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 920]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 932]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 932]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 935]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 935]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 936]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 936]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 940]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 940]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 945]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 945]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 950]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 950]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 953]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 953]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 960]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 960]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 965]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 965]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 966]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 966]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 971]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 971]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 972]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 972]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 973]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 973]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 974]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 974]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 978]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 978]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 980]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 980]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 998]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 998]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn Dijon]] → [[:Kategorî:Kesên ji Dijonê]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn sedsala 7'an]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn sedsala 7an]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn sedsala 7an]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn sedsala 7an]]
*# [[:Kategorî:Jin li Antarktîka]] → [[:Kategorî:Jin li Antarktîkayê]]
*# [[:Kategorî:Jinên Azerî]] → [[:Kategorî:Jinên azerî]]
*# [[:Kategorî:Jinên awistralyayî]] → [[:Kategorî:Jinên awistralî]]
*# [[:Kategorî:Jinên fînlandî]] → [[:Kategorî:Jinên fînlendî]]
*# [[:Kategorî:Jinên li Awistralyayê]] → [[:Kategorî:Jin li Awistralyayê]]
*# [[:Kategorî:Jinên li Okyanûsyayê]] → [[:Kategorî:Jin li Okyanûsyayê]]
*# [[:Kategorî:Jinên polon]] → [[:Kategorî:Jinên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Joanne K. Rowling]] → [[:Kategorî:J. K. Rowling]]
*# [[:Kategorî:Jîngeh li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Jîngeh li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Jîngeh li Walesê]] → [[:Kategorî:Jîngeh li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Kabilcevz]] → [[:Kategorî:Qabilcewz]]
*# [[:Kategorî:Kafkasya]] → [[:Kategorî:Qefqasya]]
*# [[:Kategorî:Kamboçyayî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Kambocayî li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Kamboçyayî]] → [[:Kategorî:Kambocayî]]
*# [[:Kategorî:Kanalên Amerîkayê]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Amerîkayê]]
*# [[:Kategorî:Kanalên pirzimanî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên pirzimanî]]
*# [[:Kategorî:Kanalên televîzyona yên Brezîlya]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Brezîlê]]
*# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Arjantînî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Arjentînê]]
*# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Brezîlya]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Brezîlê]]
*# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi spanî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê spanî]]
*# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên inglîzî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê inglîzî]]
*# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên portekîzî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê portûgalî]]
*# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên portûgalî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê portûgalî]]
*# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên spanî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê spanî]]
*# [[:Kategorî:Karakterên honakî]] → [[:Kategorî:Kesayetên honakî]]
*# [[:Kategorî:Kardiyolojî]] → [[:Kategorî:Dilnasî]]
*# [[:Kategorî:Kareba]] → [[:Kategorî:Elektrîk]]
*# [[:Kategorî:Karsazên walesî]] → [[:Kategorî:Karsazên wêlsî]]
*# [[:Kategorî:Karsazî li Walesê]] → [[:Kategorî:Karsazî li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Karta dayikî]] → [[:Kategorî:Makekart]]
*# [[:Kategorî:Kasa Cîhanê ya Jinan a FIFA]] → [[:Kategorî:Kasa Cîhanî ya Jinan a FIFA]]
*# [[:Kategorî:Kasa Cîhanê]] → [[:Kategorî:Kasa Cîhanî]]
*# [[:Kategorî:Katalan]] → [[:Kategorî:Ketelan]]
*# [[:Kategorî:Kategoriyên li gorî parzemîn û sedsalan]] → [[:Kategorî:Kategorî li gorî parzemîn û sedsalan]]
*# [[:Kategorî:Kategoriyên mirovan ên antropolojîk]] → [[:Kategorî:Kategoriyên antropolojîk ên mirovan]]
*# [[:Kategorî:Kategorî li gorî bajarên li Înglistanê]] → [[:Kategorî:Kategorî li gorî bajarên Înglistanê]]
*# [[:Kategorî:Kategorî li gorî dûgelan]] → [[:Kategorî:Kategorî li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Kel]] → [[:Kategorî:Keleh]]
*# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Asyayê li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Asyayê li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Asyayê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Asyayê]]
*# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Efxanistanê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Efxanistanê]]
*# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Ewropayê li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Ewropayê li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Ewropayê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Ewropayê]]
*# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Tirkiyeyê]]
*# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li gorî parzemînan]]
*# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Îranê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Îranê]]
*# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Îtalyayê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Îtalyayê]]
*# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê]]
*# [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Kelheyên Wanê]] → [[:Kategorî:Kelehên Wanê]]
*# [[:Kategorî:Kelheyên li Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Kelehên li Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Kembodja]] → [[:Kategorî:Kamboca]]
*# [[:Kategorî:Keneda]] → [[:Kategorî:Kanada]]
*# [[:Kategorî:Kentucky]] → [[:Kategorî:Kentakî]]
*# [[:Kategorî:Kes li gorî olan]] → [[:Kategorî:Kes li gorî dînan]]
*# [[:Kategorî:Kes li gorî pîşe,sedsal û neteweyan]] → [[:Kategorî:Kes li gorî pîşe, sedsal û neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Keseyetên di destanên kurdan de]] → [[:Kategorî:Kesayetên di destanên kurdan de]]
*# [[:Kategorî:Kesên Asyayî yên sedsala 20an]] → [[:Kategorî:Kesên asyayî yên sedsala 20an]]
*# [[:Kategorî:Kesên Asyayî yên sedsala 21an]] → [[:Kategorî:Kesên asyayî yên sedsala 21an]]
*# [[:Kategorî:Kesên Leşciwanî]] → [[:Kategorî:Leşciwanî]]
*# [[:Kategorî:Kesên hezarsala 2yem]] → [[:Kategorî:Kesên hezarsala 2an]]
*# [[:Kategorî:Kesên ji Almanya]] → [[:Kategorî:Kesên ji Almanyayê]]
*# [[:Kategorî:Kesên ji Arjentînê]] → [[:Kategorî:Arjentînî]]
*# [[:Kategorî:Kesên ji Awistriyayê li gorî bajaran]] → [[:Kategorî:Kesên ji Awistiryayê li gorî bajaran]]
*# [[:Kategorî:Kesên ji Cardiffê li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Kesên ji Kardîfê li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Kesên ji Cardiffê]] → [[:Kategorî:Kesên ji Kardîfê]]
*# [[:Kategorî:Kesên ji Kinikan]] → [[:Kategorî:Kesên ji Kinikanê]]
*# [[:Kategorî:Kesên ji Navçeyên Kurdistanê (parêzgeh)]] → [[:Kategorî:Kesên ji Kurdistanê (parêzgeh)]]
*# [[:Kategorî:Kesên ji Ohioê]] → [[:Kategorî:Kesên ji Ohioyê]]
*# [[:Kategorî:Kesên ji Seqiz]] → [[:Kategorî:Kesên ji Seqizê]]
*# [[:Kategorî:Kesên ji Stenbolê]] → [[:Kategorî:Kesên ji Stembolê]]
*# [[:Kategorî:Kesên leşciwan]] → [[:Kategorî:Leşciwanî]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 10'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 10an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 11'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 11an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 12'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 12an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 13'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 13an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 14'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 14an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 15'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 15an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 16'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 16an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 17'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 17an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 18'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 18an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 19'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 19an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 20'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 20an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 6'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 6an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 7'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 7an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 8'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 8an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 9'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 9an]]
*# [[:Kategorî:Keyaniya Asturiasê]] → [[:Kategorî:Keyaniya Astûryayê]]
*# [[:Kategorî:Keyaniya Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Keyaniya Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Keyaniyên Walesê]] → [[:Kategorî:Keyaniyên Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Keyên Markoyê]] → [[:Kategorî:Keyên Marokoyê]]
*# [[:Kategorî:Koandamêt heywanan]] → [[:Kategorî:Anatomiya guhandaran]]
*# [[:Kategorî:Kobanê]] → [[:Kategorî:Kobanî]]
*# [[:Kategorî:Kolonîtî]] → [[:Kategorî:Kolonyalîzm]]
*# [[:Kategorî:Koma etnodînî]] → [[:Kategorî:Komên etnodînî]]
*# [[:Kategorî:Komagene]] → [[:Kategorî:Komagênê]]
*# [[:Kategorî:Komara Mehabadê]] → [[:Kategorî:Komara Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Komara Tirk a Bakurê Kîprosê]] → [[:Kategorî:Bakurê Kîprosê]]
*# [[:Kategorî:Komara Tirkî ya Bakurê Kîprosê]] → [[:Kategorî:Bakurê Kîprosê]]
*# [[:Kategorî:Komara Çekî]] → [[:Kategorî:Çekya]]
*# [[:Kategorî:Komunên Aveyronê]] → [[:Kategorî:Komunên Avaironê]]
*# [[:Kategorî:Komunên Fransayê li gorî departmanan]] → [[:Kategorî:Komunên Fransayê li gorî departementan]]
*# [[:Kategorî:Komunên parêzgeha Agrigentoyê]] → [[:Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Agrigentoyê]]
*# [[:Kategorî:Komunên parêzgeha Alessandriayê]] → [[:Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Alessandriayê]]
*# [[:Kategorî:Komunên parêzgeha Chieti]] → [[:Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Chieti]]
*# [[:Kategorî:Komên avê li Asyayê]] → [[:Kategorî:Komên avê yên Asyayê]]
*# [[:Kategorî:Komên avê li Pakistanê]] → [[:Kategorî:Komên avê yên Pakistanê]]
*# [[:Kategorî:Komên avê yên Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Komên avê yên Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Komên avê yên Sudanê]] → [[:Kategorî:Komên avê yên Sûdanê]]
*# [[:Kategorî:Komên avê yên Walesê]] → [[:Kategorî:Komên avê yên Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Komên etnîk li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Komên etnîk li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Komên etnîkî li Çînê]] → [[:Kategorî:Komên etnîk li Çînê]]
*# [[:Kategorî:Komên etnîkî yên bi hidûdên navmiletî hatine parkirin]] → [[:Kategorî:Komên etnîkî yên bi hidûdên navneteweyî hatine parkirin]]
*# [[:Kategorî:Komên etnîkî yên Çînê]] → [[:Kategorî:Komên etnîk li Çînê]]
*# [[:Kategorî:Komûnên Fransayê]] → [[:Kategorî:Komunên Fransayê]]
*# [[:Kategorî:Komûnên departementa Girondeê]] → [[:Kategorî:Komunên Girondayê]]
*# [[:Kategorî:Komûnên departementa Loire-Atlantique]] → [[:Kategorî:Komunên departementa Loire-Atlantique]]
*# [[:Kategorî:Komûnîzm]] → [[:Kategorî:Komunîzm]]
*# [[:Kategorî:Konfederalîzma Demokratîk]] → [[:Kategorî:Konfederalîzma demokratîk]]
*# [[:Kategorî:Konfusyus]] → [[:Kategorî:Konfuçyus]]
*# [[:Kategorî:Koordînat li ser Wîkîdatayê ye]] → [[:Kategorî:Koordînat li ser Wîkîdaneyê ye]]
*# [[:Kategorî:Kosovo]] → [[:Kategorî:Kosova]]
*# [[:Kategorî:Kroatya]] → [[:Kategorî:Xirwatistan]]
*# [[:Kategorî:Kroatî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Xirwat li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Kroatî]] → [[:Kategorî:Xirwat]]
*# [[:Kategorî:Krowatî]] → [[:Kategorî:Xirwatî]]
*# [[:Kategorî:Krîmînolojî]] → [[:Kategorî:Tawannasî]]
*# [[:Kategorî:Kulu]] → [[:Kategorî:Qulek]]
*# [[:Kategorî:Kurdnas li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Kurdolog li gorî neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Kurdnas]] → [[:Kategorî:Kurdolog]]
*# [[:Kategorî:Kurdnasên awistirî]] → [[:Kategorî:Kurdologên awistirî]]
*# [[:Kategorî:Kurdnasên fransî]] → [[:Kategorî:Kurdologên fransî]]
*# [[:Kategorî:Kurdnasên kurd]] → [[:Kategorî:Kurdologên kurd]]
*# [[:Kategorî:Kurdnasên rûs]] → [[:Kategorî:Kurdologên rûs]]
*# [[:Kategorî:Kurdnasên îtalî]] → [[:Kategorî:Kurdologên îtalî]]
*# [[:Kategorî:Kurdnasî]] → [[:Kategorî:Kurdolojî]]
*# [[:Kategorî:Kurdên Anatoliyaya Navîn]] → [[:Kategorî:Kurdên Anatolyaya Navîn]]
*# [[:Kategorî:Kurdên Kafkasyayê]] → [[:Kategorî:Kurdên Qefqasyayê]]
*# [[:Kategorî:Kurdên Osmanî]] → [[:Kategorî:Kurdên Împeratoriya Osmanî]]
*# [[:Kategorî:Kurdên YKKS'ê]] → [[:Kategorî:Kurdên Sovyeta Berê]]
*# [[:Kategorî:Kurdên ji Misirê]] → [[:Kategorî:Kurdên Misirê]]
*# [[:Kategorî:Kurdên osmanî]] → [[:Kategorî:Kurdên Împeratoriya Osmanî]]
*# [[:Kategorî:Kurdên rojhilat]] → [[:Kategorî:Kurdên Rojhilata Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Kurt]] → [[:Kategorî:Şitil]]
*# [[:Kategorî:Kuv]] → [[:Kategorî:Karok]]
*# [[:Kategorî:Kîmyagerên çek (gel)]] → [[:Kategorî:Kîmyagerên çekyayî]]
*# [[:Kategorî:Kîmyagerên çek]] → [[:Kategorî:Kîmyagerên çekyayî]]
*# [[:Kategorî:Kîprosî li gorî sedsal û pîşeyan]] → [[:Kategorî:Qibrisî li gorî sedsal û pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Kîprosî li gorî sedsalan]] → [[:Kategorî:Qibrisî li gorî sedsalan]]
*# [[:Kategorî:Kîvroşk]] → [[:Kategorî:Kerguh]]
*# [[:Kategorî:LCCN]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera LCCN]]
*# [[:Kategorî:LNB]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera LNB]]
*# [[:Kategorî:Language maintenance templates]] → [[:Kategorî:Şablonên çavdêriyê ji bo zimên]]
*# [[:Kategorî:Language templates]] → [[:Kategorî:Şablonên zimanan]]
*# [[:Kategorî:Latînî]] → [[:Kategorî:Zimanê latînî]]
*# [[:Kategorî:Lezbiyentî]] → [[:Kategorî:Lezbiyenî]]
*# [[:Kategorî:Leşkeriya Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Leşkeriya Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Leşkeriya Kîprosê]] → [[:Kategorî:Leşkeriya Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Leşkerên Kurd]] → [[:Kategorî:Leşkerên kurd]]
*# [[:Kategorî:Li gorî zayendê kes]] → [[:Kategorî:Kes li gorî zayendê]]
*# [[:Kategorî:Lîga Şampiyonên UEFA'yê ya 2010/2011]] → [[:Kategorî:Lîga Şampiyonên UEFAyê 2010/2011]]
*# [[:Kategorî:Lîsteya fîlmên kurdî]] → [[:Kategorî:Sînemaya kurdî]]
*# [[:Kategorî:Lîsteya navên Xwedê li gorî îslamê]] → [[:Kategorî:Navên Xwedê di îslamê de]]
*# [[:Kategorî:Lîstikvanên kurd]] → [[:Kategorî:Aktorên kurd]]
*# [[:Kategorî:Macar]] → [[:Kategorî:Mecar]]
*# [[:Kategorî:Malbata Mihemedê]] → [[:Kategorî:Malbata Muhemmed]]
*# [[:Kategorî:Malbatên ji Ohioê]] → [[:Kategorî:Malbatên ji Ohioyê]]
*# [[:Kategorî:Malbatên kurd]] → [[:Kategorî:Malbatên kurdî]]
*# [[:Kategorî:Malperên ku 2004'ê avabûne]] → [[:Kategorî:Malperên ku di 2004an de ava bûne]]
*# [[:Kategorî:Mangavan]] → [[:Kategorî:Mangaka]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzan li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Matematîknas li gorî neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzan]] → [[:Kategorî:Matematîknas]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzanên ereb]] → [[:Kategorî:Matematîknasên ereb]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzanên faris]] → [[:Kategorî:Matematîknasên faris]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzanên fars]] → [[:Kategorî:Matematîknasên faris]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzanên fransî]] → [[:Kategorî:Matematîknasên fransî]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzanên hindistanî]] → [[:Kategorî:Matematîknasên hindistanî]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzanên hindî]] → [[:Kategorî:Matematîknasên hindistanî]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzanên kurd]] → [[:Kategorî:Matematîknasên kurd]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzanên swêdî]] → [[:Kategorî:Matematîknasên swêdî]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzanên tirk]] → [[:Kategorî:Matematîknasên tirk]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzanên yewnan]] → [[:Kategorî:Matematîknasên yewnan]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzanên yewnanî]] → [[:Kategorî:Matematîknasên yewnan]]
*# [[:Kategorî:Meclîsa Mezin a Newengeran a Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
*# [[:Kategorî:Meclîsa Mezin ya Neteweyî ya Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
*# [[:Kategorî:Medya almanî]] → [[:Kategorî:Medyaya Almanyayê]]
*# [[:Kategorî:Medya azerî]] → [[:Kategorî:Medyaya Azerbaycanê]]
*# [[:Kategorî:Medya fransî]] → [[:Kategorî:Medyaya Fransayê]]
*# [[:Kategorî:Meksîka]] → [[:Kategorî:Meksîk]]
*# [[:Kategorî:Mela Hisênê Bateyî]] → [[:Kategorî:Mela Huseynê Bateyî]]
*# [[:Kategorî:Melayê Bateyî]] → [[:Kategorî:Mela Huseynê Bateyî]]
*# [[:Kategorî:Meledî]] → [[:Kategorî:Meletî]]
*# [[:Kategorî:Melek]] → [[:Kategorî:Firîşte]]
*# [[:Kategorî:Merên kûbayî]] → [[:Kategorî:Mêrên kûbayî]]
*# [[:Kategorî:Mexlûqên efsanevî]] → [[:Kategorî:Mexlûqên efsanewî]]
*# [[:Kategorî:Mezheba îslamî]] → [[:Kategorî:Mezhebên îslamê]]
*# [[:Kategorî:Mihemed]] → [[:Kategorî:Muhemmed]]
*# [[:Kategorî:Mirin hezarsala 1em]] → [[:Kategorî:Mirin hezarsala 1ê]]
*# [[:Kategorî:Mirin hezarsala 2yem]] → [[:Kategorî:Mirin hezarsala 2an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 10'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 10an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 11'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 11an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 12'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 12an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 13'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 13an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 14'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 14an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 15'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 15an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 16'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 16an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 17'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 17an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 18'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 18an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 19'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 19an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 20'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 20an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 21'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 21ê]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 21an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 21ê]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 4'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 4an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 6'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 6an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 8'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 8an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 8an b.z.]] → [[:Kategorî:Mirinên di sedsala 8an a b.z. de]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 9'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 9an]]
*# [[:Kategorî:Mirovnasiya çandî]] → [[:Kategorî:Antropolojiya çandî]]
*# [[:Kategorî:Mirovnasî]] → [[:Kategorî:Antropolojî]]
*# [[:Kategorî:Modelên jin ên arjentînî]] → [[:Kategorî:Modelên arjentînî yên jin]]
*# [[:Kategorî:Modelên kîprosî]] → [[:Kategorî:Modelên qibrisî]]
*# [[:Kategorî:Modelên çek (gel)]] → [[:Kategorî:Modelên çekyayî]]
*# [[:Kategorî:Modelên çek]] → [[:Kategorî:Modelên çekyayî]]
*# [[:Kategorî:Modulên nexşeya cihanên welatan]] → [[:Kategorî:Modulên nexşeya cihan ên welatan]]
*# [[:Kategorî:Morarşiyên berê li gorî cureyan]] → [[:Kategorî:Monarşiyên berê li gorî cureyan]]
*# [[:Kategorî:Moskow]] → [[:Kategorî:Mosko]]
*# [[:Kategorî:Motorçerxe]] → [[:Kategorî:Motorsiklet]]
*# [[:Kategorî:Muhemmed Reza Pehlewî]] → [[:Kategorî:Mohammad Reza Pehlewî]]
*# [[:Kategorî:MusicBrainz]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera MusicBrainz]]
*# [[:Kategorî:Muzîknasên brezîlí]] → [[:Kategorî:Muzîknasên brezîlî]]
*# [[:Kategorî:Muzîknasên şîlîyî]] → [[:Kategorî:Muzîknasên şîliyî]]
*# [[:Kategorî:Muzîkologên kurd]] → [[:Kategorî:Muzîknasên kurd]]
*# [[:Kategorî:Muzîkvanên ji Cardiffê]] → [[:Kategorî:Muzîkvanên ji Kardîfê]]
*# [[:Kategorî:Muzîkvanên jin ên amerîkî]] → [[:Kategorî:Muzîkvanên amerîkî yên jin]]
*# [[:Kategorî:Muzîkvanên kîprosî]] → [[:Kategorî:Muzîkvanên qibrisî]]
*# [[:Kategorî:Muzîkvanên polon]] → [[:Kategorî:Muzîkvanên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Muzîkvanên walesî]] → [[:Kategorî:Muzîkvanên wêlsî]]
*# [[:Kategorî:Mêmfis]] → [[:Kategorî:Memfîs]]
*# [[:Kategorî:Mêrên awistralyayî]] → [[:Kategorî:Mêrên awistralî]]
*# [[:Kategorî:Mêrên kîprosî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Mêrên qibrisî li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Mêrên kîprosî]] → [[:Kategorî:Mêrên qibrisî]]
*# [[:Kategorî:Mîmarî li Taywanê]] → [[:Kategorî:Avahîsazî li Taywanê]]
*# [[:Kategorî:Mîtolojiya walesî]] → [[:Kategorî:Mîtolojiya wêlsî]]
*# [[:Kategorî:Mîtolojîya yewnanî]] → [[:Kategorî:Mîtolojiya yewnanî]]
*# [[:Kategorî:NDL]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera NDL]]
*# [[:Kategorî:NKC]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera NKC]]
*# [[:Kategorî:NLA]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera NLA]]
*# [[:Kategorî:NTA]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera NTA]]
*# [[:Kategorî:NY]] → [[:Kategorî:Neteweyên Yekbûyî]]
*# [[:Kategorî:Nanjing]] → [[:Kategorî:Nankîn]]
*# [[:Kategorî:Navçeya Avûstûrya jêr]] → [[:Kategorî:Navçeya Awistriya Jêrîn]]
*# [[:Kategorî:Navçeya Baden-Württemberg]] → [[:Kategorî:Baden-Württemberg]]
*# [[:Kategorî:Navçeya Bayern]] → [[:Kategorî:Bavyera]]
*# [[:Kategorî:Navçeya Hessen]] → [[:Kategorî:Hessen]]
*# [[:Kategorî:Navçeya Niedersachsen]] → [[:Kategorî:Saksonya Jêrîn]]
*# [[:Kategorî:Navçeya Nordrhein-Westfalen]] → [[:Kategorî:Nordrhein-Westfalen]]
*# [[:Kategorî:Navçeya Overijsselê]] → [[:Kategorî:Overijssel]]
*# [[:Kategorî:Navçeya Sachsen]] → [[:Kategorî:Saksonya]]
*# [[:Kategorî:Navçeyên Enqerê]] → [[:Kategorî:Navçeyên Enqereyê]]
*# [[:Kategorî:Navçeyên Hessen]] → [[:Kategorî:Navçeyên Hessenê]]
*# [[:Kategorî:Navê gedan]] → [[:Kategorî:Navê gedeyan]]
*# [[:Kategorî:Naxçivan]] → [[:Kategorî:Komara Xweser a Naxçivanê]]
*# [[:Kategorî:Nebat]] → [[:Kategorî:Riwek]]
*# [[:Kategorî:Nemsa]] → [[:Kategorî:Awistirya]]
*# [[:Kategorî:Neurolog]] → [[:Kategorî:Norolog]]
*# [[:Kategorî:Neurolojî]] → [[:Kategorî:Norolojî]]
*# [[:Kategorî:Neuss (navçe)]] → [[:Kategorî:Rhein-Kreis Neuss]]
*# [[:Kategorî:Nexweşiyên neurolojîk]] → [[:Kategorî:Nexweşiyên norolojîk]]
*# [[:Kategorî:Nifûs]] → [[:Kategorî:Gelhe]]
*# [[:Kategorî:Nijada Qefqasoîd]] → [[:Kategorî:Nijada spî]]
*# [[:Kategorî:Niue]] → [[:Kategorî:Niûe]]
*# [[:Kategorî:Nivîskarên belarûs]] → [[:Kategorî:Nivîskarên belarûsî]]
*# [[:Kategorî:Nivîskarên fars]] → [[:Kategorî:Nivîskarên faris]]
*# [[:Kategorî:Nivîskarên fransayî]] → [[:Kategorî:Nivîskarên fransî]]
*# [[:Kategorî:Nivîskarên honaka zanistiyê]] → [[:Kategorî:Nivîskarên honaka zanistî]]
*# [[:Kategorî:Nivîskarên jin ên bîseksuel]] → [[:Kategorî:Nivîskarên bîseksuel ên jin]]
*# [[:Kategorî:Nivîskarên komûnîst]] → [[:Kategorî:Nivîskarên komunîst]]
*# [[:Kategorî:Nivîskarên kurd Xorasanê]] → [[:Kategorî:Nivîskarên kurdên Xorasanê]]
*# [[:Kategorî:Nivîskarên kîprosî]] → [[:Kategorî:Nivîskarên qibrisî]]
*# [[:Kategorî:Nivîskarên polon]] → [[:Kategorî:Nivîskarên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Nivîskarên yewnanî]] → [[:Kategorî:Nivîskarên yewnan]]
*# [[:Kategorî:Nivîskarên çek (gel)]] → [[:Kategorî:Nivîskarên çekyayî]]
*# [[:Kategorî:Nivîskarên çek]] → [[:Kategorî:Nivîskarên çekyayî]]
*# [[:Kategorî:Norway stub templates]] → [[:Kategorî:Şablonên şitilên Norwêcê]]
*# [[:Kategorî:Norweg]] → [[:Kategorî:Norwêc]]
*# [[:Kategorî:Nêrîna bêalî hewce ye]] → [[:Kategorî:Gotarên ku nêrîna bêalî hewce ye]]
*# [[:Kategorî:Nîvxwedayên mîtolojiya yewnanî]] → [[:Kategorî:Nîvxwedayên mîtolojiya klasîk]]
*# [[:Kategorî:Nû Înglistan]] → [[:Kategorî:New England]]
*# [[:Kategorî:Olzan]] → [[:Kategorî:Teolog]]
*# [[:Kategorî:Organ]] → [[:Kategorî:Endam (biyolojî)]]
*# [[:Kategorî:Organel]] → [[:Kategorî:Endamok]]
*# [[:Kategorî:PDK-Î]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê]]
*# [[:Kategorî:PDK-Îran]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê]]
*# [[:Kategorî:PDK-Îraq]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Demokrat a Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:PDS]] → [[:Kategorî:Partiya Sosyalîzma Demokrat]]
*# [[:Kategorî:PLWABN]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera PLWABN]]
*# [[:Kategorî:PSK]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Sosyalîst a Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Padîşahên seleukîd]] → [[:Kategorî:Şahên seleukî]]
*# [[:Kategorî:Pages using citations with old-style implicit et al.]] → [[:Kategorî:CS1 errors: explicit use of et al.]]
*# [[:Kategorî:Pages with citations having redundant parameters]] → [[:Kategorî:CS1 errors: redundant parameter]]
*# [[:Kategorî:Pages with citations using unsupported parameters]] → [[:Kategorî:CS1 errors: unsupported parameter]]
*# [[:Kategorî:Pakrewan]] → [[:Kategorî:Şehîd]]
*# [[:Kategorî:Pakrewanên misilman]] → [[:Kategorî:Şehîdên misilman]]
*# [[:Kategorî:Pakrewanên xiristiyan]] → [[:Kategorî:Şehîdên xiristiyan]]
*# [[:Kategorî:Palatîna Jorîn]] → [[:Kategorî:Oberpfalz]]
*# [[:Kategorî:Paqijkirina zimanî]] → [[:Kategorî:Purîzma zimanî]]
*# [[:Kategorî:Parastina xwezayê li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Parastina xwezayê li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Parlamena Kîprosê]] → [[:Kategorî:Parlamena Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Partiya Gel a Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Partiya Gel a Awistiryayê]]
*# [[:Kategorî:Partiya Gel]] → [[:Kategorî:Partiya Gel a Awistriyayê]]
*# [[:Kategorî:Partiya Sosyaldemokrat]] → [[:Kategorî:Partiyên sosyaldemokrat]]
*# [[:Kategorî:Partiya Sosyalizma Demokrat]] → [[:Kategorî:Partiya Sosyalîzma Demokrat]]
*# [[:Kategorî:Partiya Xirîstiyanî]] → [[:Kategorî:Partiyên xirîstiyanî]]
*# [[:Kategorî:Partiya sosyalîst]] → [[:Kategorî:Partiyên sosyalîst]]
*# [[:Kategorî:Partiya xirîstiyanî]] → [[:Kategorî:Partiyên xirîstiyanî]]
*# [[:Kategorî:Partiyên Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Tirkiyeyê]]
*# [[:Kategorî:Partî (Başûrê Kurdistanê)]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Başûrê Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Partî (Iraq)]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Iraqê]]
*# [[:Kategorî:Partî (Rojavayê Kurdistanê)]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Rojavaya Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Partî (Tirkiye)]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Tirkiyeyê]]
*# [[:Kategorî:Partî (Îran)]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Îranê]]
*# [[:Kategorî:Partî siyasî yên Îranê]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Îranê]]
*# [[:Kategorî:Parêzgeha Dêrsimê]] → [[:Kategorî:Dêrsim (parêzgeh)]]
*# [[:Kategorî:Parêzgehên Kanadayê]] → [[:Kategorî:Parêzgeh û herêmên Kanadayê]]
*# [[:Kategorî:Parêzgehên Walesê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Pasîfîst]] → [[:Kategorî:Aştîxwaz]]
*# [[:Kategorî:Paytextên DYA]] → [[:Kategorî:Paytextên DYAyê]]
*# [[:Kategorî:Paytextên dabeşkirinên îdarî li Ewropeyê]] → [[:Kategorî:Paytextên dabeşkirinên îdarî li Ewropayê]]
*# [[:Kategorî:Perwerde li Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Perwerde li Awistiryayê]]
*# [[:Kategorî:Perwerde li Jenevre]] → [[:Kategorî:Perwerde li Jenevê]]
*# [[:Kategorî:Perwerdehî li Nîkosyayê]] → [[:Kategorî:Perwerde li Nîkosyayê]]
*# [[:Kategorî:Peykertiraş]] → [[:Kategorî:Peykervan]]
*# [[:Kategorî:Peymana Versailles]] → [[:Kategorî:Peymana Versayê]]
*# [[:Kategorî:Peştûnan]] → [[:Kategorî:Peştûn]]
*# [[:Kategorî:Pirtûk li ser îslamê]] → [[:Kategorî:Pirtûkên li ser îslamê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkhezên polon]] → [[:Kategorî:Pirtûkhezên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkhezên walesî]] → [[:Kategorî:Pirtûkhezên wêlsî]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxane Azerbaycanê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Azerbaycanê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxane li gorî dewletan]] → [[:Kategorî:Pirtûkxane li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneya Wîkîpediyayê]] → [[:Kategorî:Kitêbxaneya Wîkîpediyayê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Afrîkayê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Afrîkayê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Almanyayê li gorî bajaran]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Almanyayê li gorî bajaran]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Amerîkaya Bakur]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Amerîkaya Bakur]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Asyayê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Asyayê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Azerbaycanê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Azerbaycanê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Keyaniya Yekbûyî]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Keyaniya Yekbûyî]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Misirê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Misirê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Orşelîmê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Orşelîmê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Tirkiyeyê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Yewnanistanê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Yewnanistanê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên dîjîtal ên Brîtanyayê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên dîjîtal ên li Brîtanyayê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Înglistanê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Înglistanê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Îsraêlê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Îsraêlê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkên Erdnîgariyê]] → [[:Kategorî:Pirtûkên erdnîgarî]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkên Erdnîgarî]] → [[:Kategorî:Pirtûkên Erdnîgariyê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkên astronomiyê]] → [[:Kategorî:Pirtûkên stêrnasiyê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkên bê bergê]] → [[:Kategorî:Pirtûkên bê berg]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkên erdnîgarî]] → [[:Kategorî:Pirtûkên erdnîgariyê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkên li ser astronomiyê]] → [[:Kategorî:Pirtûkên stêrnasiyê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkên zimanê azerî]] → [[:Kategorî:Pirtûkên azerî]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkên îngilîzî]] → [[:Kategorî:Pirtûkên inglîzî]]
*# [[:Kategorî:Playmates]] → [[:Kategorî:Playmate]]
*# [[:Kategorî:Polon li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Polonyayî li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Polonên honakî]] → [[:Kategorî:Kesên polonyayî yên honakî]]
*# [[:Kategorî:Popvanên polon]] → [[:Kategorî:Popvanên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Pornostêrkên Japon]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên japonî]]
*# [[:Kategorî:Pornostêrkên fransiz]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên fransî]]
*# [[:Kategorî:Pornostêrkên macar]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên mecar]]
*# [[:Kategorî:Pornostêrkên marokanî]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên marokan]]
*# [[:Kategorî:Pornostêrkên Ûkraynî]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên ûkraynî]]
*# [[:Kategorî:Pornostêrkên çek (gel)]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên çekyayî]]
*# [[:Kategorî:Porê mirovan]] → [[:Kategorî:Porê mirov]]
*# [[:Kategorî:Psîkologî]] → [[:Kategorî:Derûnnasî]]
*# [[:Kategorî:Psîkolojiya sepandî]] → [[:Kategorî:Derûnnasiya sepandî]]
*# [[:Kategorî:Pêjgeha awistriyayî]] → [[:Kategorî:Pêjgeha awistirî]]
*# [[:Kategorî:Pêjgeha kroatî]] → [[:Kategorî:Pêjgeha xirwat]]
*# [[:Kategorî:Pêjgeha kurd]] → [[:Kategorî:Pêjgeha kurdî]]
*# [[:Kategorî:Pêjgeha macar]] → [[:Kategorî:Pêjgeha mecar]]
*# [[:Kategorî:Pêjgeha mecar]] → [[:Kategorî:Pêjgeha mecarî]]
*# [[:Kategorî:Pêjgeha polon]] → [[:Kategorî:Pêjgeha polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Pêjgeha polonyayî]] → [[:Kategorî:Pêjgeha polonî]]
*# [[:Kategorî:Pêjgeha serb]] → [[:Kategorî:Pêjgeha serbî]]
*# [[:Kategorî:Pêjgeha şîleyê]] → [[:Kategorî:Pêjgeha Şîliyê]]
*# [[:Kategorî:Pêvayoyên biyolojîk]] → [[:Kategorî:Pêvajoyên biyolojîk]]
*# [[:Kategorî:Pîşesaziya çapemeniyê]] → [[:Kategorî:Pîşesaziya medyayê]]
*# [[:Kategorî:Pîşeyê MusicBrainz]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera MusicBrainz work]]
*# [[:Kategorî:Qehreman]] → [[:Kategorî:Leheng]]
*# [[:Kategorî:Qeyser]] → [[:Kategorî:Împerator]]
*# [[:Kategorî:Qirtasî]] → [[:Kategorî:Nivîsemenî]]
*# [[:Kategorî:Qubris]] → [[:Kategorî:Kîpros]]
*# [[:Kategorî:Qûm (parêzgeh)]] → [[:Kategorî:Qum (parêzgeh)]]
*# [[:Kategorî:Rapvanên jin ên amerîkî]] → [[:Kategorî:Rapvanên amerîkî yên jin]]
*# [[:Kategorî:Rejîsor]] → [[:Kategorî:Derhêner]]
*# [[:Kategorî:Rejîsorên fransî]] → [[:Kategorî:Derhênerên fransî]]
*# [[:Kategorî:Rewşa gîyanî]] → [[:Kategorî:Rewşa giyanî]]
*# [[:Kategorî:Roja hefteyê]] → [[:Kategorî:Rojên hefteyê]]
*# [[:Kategorî:Rojavayê Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Rojavaya Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Rojbûnî yên 1985'an]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1985]]
*# [[:Kategorî:Rojbûyînên 1985'an]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1985]]
*# [[:Kategorî:Rojhilatnasên polon]] → [[:Kategorî:Rojhilatnasên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Rojnamegerên jin li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Rojnamevanên jin li gorî neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Rojnamegerên jin ên îtalî]] → [[:Kategorî:Rojnamevanên jin ên îtalî]]
*# [[:Kategorî:Rojnamevanên hindî]] → [[:Kategorî:Rojnamevanên hindistanî]]
*# [[:Kategorî:Rojnamevanên jin ên îtalî]] → [[:Kategorî:Rojnamevanên îtalî yên jin]]
*# [[:Kategorî:Rojnameyên DYA'yê]] → [[:Kategorî:Rojnameyên DYAyê]]
*# [[:Kategorî:Rojnameyên mûsewî]] → [[:Kategorî:Rojnamegeriya mûsewî]]
*# [[:Kategorî:Romaya Kevnare]] → [[:Kategorî:Romaya kevnare]]
*# [[:Kategorî:Rêbaza civakî]] → [[:Kategorî:Polîtîkaya civakî]]
*# [[:Kategorî:Rêbaza raya giştî]] → [[:Kategorî:Polîtîkaya raya giştî]]
*# [[:Kategorî:Rêxistinên Apoyî li Sûriyê]] → [[:Kategorî:Rêxistinên apoyî li Sûriyê]]
*# [[:Kategorî:Rêxistinên Apoyî]] → [[:Kategorî:Rêxistinên apoyî]]
*# [[:Kategorî:Rêxistinên Ermeniyên Sûriyê]] → [[:Kategorî:Rêxistinên ermeniyên Sûriyê]]
*# [[:Kategorî:Rêxistinên netewî]] → [[:Kategorî:Rêxistinên neteweyî]]
*# [[:Kategorî:Rêxistinên paramilîter bi merkeza li Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Rêxistinên paramilîter ên li Tirkiyeyê]]
*# [[:Kategorî:Rêxistinên siyasî ji li gorî îdeolojiyan]] → [[:Kategorî:Rêxistinên siyasî li gorî îdeolojiyan]]
*# [[:Kategorî:Rêxistinên têkildarî birêvebirinê]] → [[:Kategorî:Rêxistinên têkildarî hikûmetê]]
*# [[:Kategorî:Rêxistinên îslamî yên kurd]] → [[:Kategorî:Rêxistinên îslamî yên kurdan]]
*# [[:Kategorî:Rêzimana xelet]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêzimana xelet]]
*# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank balafirgeh yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank balafirgeh bi parametreyên xelet bi kar tînin]]
*# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank hunermend yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank hunermend bi parametreyên xelet bi kar tînin]]
*# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank jînenîgarî (Wîkîdane) yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank mirov/wîkîdane bi parametreyên xelet bi kar tînin]]
*# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank mirov yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank mirov bi parametreyên xelet bi kar tînin]]
*# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank model yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank model bi parametreyên xelet bi kar tînin]]
*# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank nivîskar yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank nivîskar bi parametreyên xelet bi kar tînin]]
*# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank xwedî meqam yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank xwedî meqam bi parametreyên xelet bi kar tînin]]
*# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank zanyar yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank zanyar bi parametreyên xelet bi kar tînin]]
*# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Taxobox yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Taxobox bi parametreyên xelet bi kar tînin]]
*# [[:Kategorî:Rûpelên bêgirêdanên gotarên din]] → [[:Kategorî:Rûpelên bê dergeh]]
*# [[:Kategorî:Rûpelên ku agahîdanka pirtûkê bi parametreyên nakokî bikar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdanka pirtûk bi parametreyên xelet bi kar tînin]]
*# [[:Kategorî:Rûpelên pîvanên bikaranîna kontrola otorîte]] → [[:Kategorî:Gotarên bi agahiyên kontrola otorîteyê]]
*# [[:Kategorî:Rûsya Sipî]] → [[:Kategorî:Belarûs]]
*# [[:Kategorî:Rûsî]] → [[:Kategorî:Rûs]]
*# [[:Kategorî:SUDOC]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera SUDOC]]
*# [[:Kategorî:Sal li Portugalê]] → [[:Kategorî:Sal li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Sala 1663an li gorî welatan]] → [[:Kategorî:1663 li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Salên sedsala 19an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Salên sedsala 19an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Salên sedsala 20an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Salên sedsala 20an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Salên sedsala 20an li Walesê]] → [[:Kategorî:Salên sedsala 20an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Saziya Zimanê kurdî]] → [[:Kategorî:Saziya Zimanê Kurdî]]
*# [[:Kategorî:Sedsal li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Sedsal li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Sedsal li Portugalê]] → [[:Kategorî:Sedsal li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 10'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 10an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 10an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 10an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 11'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 11an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 11an li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Sedsala 11an li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 11an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 11an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 12'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 12an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 12an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 12an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 13'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 13an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 13an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 13an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 14'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 14an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 15'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 15an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 16'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 16an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 17'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 17an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 18'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 18an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 19'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 19an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 19an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Sedsala 19an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 20'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 20an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 20.]] → [[:Kategorî:Sedsala 20an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 20an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Sedsala 20an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 20an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 20an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 21'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 21ê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 21an]] → [[:Kategorî:Sedsala 21ê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 4'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 4an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 5'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 5an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 5an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 5an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 6'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 6an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 6an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 6an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 7'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 7an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 8'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 8an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 8an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Sedsala 8an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 8an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 8an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 9'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 9an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 9an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 9an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Sefewiyan]] → [[:Kategorî:Dewleta Sefewiyan]]
*# [[:Kategorî:Sefewî]] → [[:Kategorî:Dewleta Sefewiyan]]
*# [[:Kategorî:Sehebayên Mihemed]] → [[:Kategorî:Sehebayên Muhemmed]]
*# [[:Kategorî:Selçûqî]] → [[:Kategorî:Selcûqî]]
*# [[:Kategorî:Sembol]] → [[:Kategorî:Çeveng]]
*# [[:Kategorî:Senarîst]] → [[:Kategorî:Senaryonivîs]]
*# [[:Kategorî:Senifandina mijarên sereke]] → [[:Kategorî:Sinifandina mijarên sereke]]
*# [[:Kategorî:Serdem]] → [[:Kategorî:Serdemên dîrokê]]
*# [[:Kategorî:Serdema Kevnare]] → [[:Kategorî:Serdema kevnare]]
*# [[:Kategorî:Serdema Navîn]] → [[:Kategorî:Serdema navîn]]
*# [[:Kategorî:Serdema helenîstîk]] → [[:Kategorî:Serdema helenîstî]]
*# [[:Kategorî:Serhildanan]] → [[:Kategorî:Serhildan]]
*# [[:Kategorî:Serhildêrên êzîdî]] → [[:Kategorî:Serhildêrên êzdî]]
*# [[:Kategorî:Serokdewletên Bangladeşê]] → [[:Kategorî:Serokdewletên Bengladeşê]]
*# [[:Kategorî:Serokdewletên DYA'yê]] → [[:Kategorî:Serokdewletên DYAyê]]
*# [[:Kategorî:Serokkomarên Komara Çekî]] → [[:Kategorî:Serokkomarên Çekyayê]]
*# [[:Kategorî:Serokwezîrên Fînlandê]] → [[:Kategorî:Serokwezîrên Fînlendayê]]
*# [[:Kategorî:Sinciq]] → [[:Kategorî:Sincik]]
*# [[:Kategorî:Siyaseta Ekuadorê]] → [[:Kategorî:Siyaseta Ekwadorê]]
*# [[:Kategorî:Siyaseta Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Siyaseta Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Siyaseta Walesê]] → [[:Kategorî:Siyaseta Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Siyaseta Ûrûguay]] → [[:Kategorî:Siyaseta Ûrûguayê]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarê CDU]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Yekîtiya Demokratên Xiristiyan a Almanyayê]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarê PDS]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Sosyalîzma Demokrat]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarê Tirkiyê]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarên Lezbiyen]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên lezbiyen]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarên Marokan]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên marokan]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Sosyalizma Demokrat]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Sosyalîzma Demokrat]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarên almanyayê]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Almanyayê]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarên bangladeşî]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên bengladeşî]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarên hindî]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên hindistanî]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarên jin ên bîseksuel]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên bîseksuel ên jin]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarên kroatî]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên xirwat]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarên yewnanî]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên yewnan]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarên Îsraelê]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên îsraêlî]]
*# [[:Kategorî:Skot]] → [[:Kategorî:Skotlendî]]
*# [[:Kategorî:Somaliya]] → [[:Kategorî:Somalya]]
*# [[:Kategorî:Standardên Telekomunîkasyon û Komputerê]] → [[:Kategorî:Standardên telekomunîkasyon û komputerê]]
*# [[:Kategorî:Standartên Internetê]] → [[:Kategorî:Standardên Internetê]]
*# [[:Kategorî:Standartên Telekomunîkasyon û Komputerê]] → [[:Kategorî:Standardên telekomunîkasyon û komputerê]]
*# [[:Kategorî:Standartên li ser bingeha XMLê]] → [[:Kategorî:Standardên li ser bingeha XMLê]]
*# [[:Kategorî:Stranbêjên ereb]] → [[:Kategorî:Hunermendên ereb]]
*# [[:Kategorî:Stranbêjên jin ên amerîkî]] → [[:Kategorî:Stranbêjên amerîkî yên jin]]
*# [[:Kategorî:Stranbêjên kîprosî]] → [[:Kategorî:Stranbêjên qibrisî]]
*# [[:Kategorî:Stranbêjên polon]] → [[:Kategorî:Stranbêjên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Stranbêjên walesî]] → [[:Kategorî:Stranbêjên wêlsî]]
*# [[:Kategorî:Stranbêjên Îranê]] → [[:Kategorî:Stranbêjên îranî]]
*# [[:Kategorî:Strannivîsên kîprosî]] → [[:Kategorî:Strannivîsên qibrisî]]
*# [[:Kategorî:Stêrnas DYAyê]] → [[:Kategorî:Stêrnasên amerîkî]]
*# [[:Kategorî:Stêrnasên fars]] → [[:Kategorî:Stêrnasên faris]]
*# [[:Kategorî:Stêrnasên fînî]] → [[:Kategorî:Stêrnasên fînlendî]]
*# [[:Kategorî:Stêrnasên hindî]] → [[:Kategorî:Stêrnasên hindistanî]]
*# [[:Kategorî:Stêrnasî li Slovenya]] → [[:Kategorî:Stêrnasî li Slovenyayê]]
*# [[:Kategorî:Stêrnasî lî li Amerîkaya Başûr]] → [[:Kategorî:Stêrnasî li Amerîkaya Başûr]]
*# [[:Kategorî:Stêrzanên kurd]] → [[:Kategorî:Stêrnasên kurd]]
*# [[:Kategorî:Sultan]] → [[:Kategorî:Siltan]]
*# [[:Kategorî:Superlehengên Marvel Comics yên mêr]] → [[:Kategorî:Superlehengên mêr ên Marvel Comics]]
*# [[:Kategorî:Superlehengên polon]] → [[:Kategorî:Superlehengên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Supersirûştî]] → [[:Kategorî:Serxwezayî]]
*# [[:Kategorî:Swisrî]] → [[:Kategorî:Swîsrî]]
*# [[:Kategorî:Swêd (siyaset)]] → [[:Kategorî:Siyaseta Swêdê]]
*# [[:Kategorî:Swîsreyî]] → [[:Kategorî:Swîsrî]]
*# [[:Kategorî:Sîcîlya]] → [[:Kategorî:Sîsîlya]]
*# [[:Kategorî:Sîstema hezmê]] → [[:Kategorî:Koendama herisê]]
*# [[:Kategorî:Sîstema mîzê]] → [[:Kategorî:Koendama mîzê]]
*# [[:Kategorî:Sîstema rehikan]] → [[:Kategorî:Koendama demarê]]
*# [[:Kategorî:Sûcan]] → [[:Kategorî:Sûc]]
*# [[:Kategorî:Talk message boxes]] → [[:Kategorî:Şablonên hişyarde ji bo gotûbêjan]]
*# [[:Kategorî:Tatar]] → [[:Kategorî:Teter]]
*# [[:Kategorî:Tawan]] → [[:Kategorî:Sûc]]
*# [[:Kategorî:Tawanên şerên Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Tawanên şer ên Tirkiyeyê]]
*# [[:Kategorî:Teknîkên bangeşeyê]] → [[:Kategorî:Teknîkên propagandayê]]
*# [[:Kategorî:Telebe]] → [[:Kategorî:Xwendekar]]
*# [[:Kategorî:Template namespace templates]] → [[:Kategorî:Şablonên ji bo şablonan]]
*# [[:Kategorî:Templates generating COinS]] → [[:Kategorî:Şablonên ku COinS çêdikin]]
*# [[:Kategorî:Tendurustî li Efxanistanê]] → [[:Kategorî:Tenduristî li Efxanistanê]]
*# [[:Kategorî:Tendurustî li Mecaristanê]] → [[:Kategorî:Tenduristî li Mecaristanê]]
*# [[:Kategorî:Tendurustî li Misirê]] → [[:Kategorî:Tenduristî li Misirê]]
*# [[:Kategorî:Tendurustî li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Tenduristî li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Tendurustî li Îsraêlê]] → [[:Kategorî:Tenduristî li Îsraêlê]]
*# [[:Kategorî:Tennessee]] → [[:Kategorî:Tênêsî]]
*# [[:Kategorî:Tevgera wêjeyî]] → [[:Kategorî:Tevgerên wêjeyî]]
*# [[:Kategorî:Tevgerên neteweperest li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Tevgerên neteweperwer li gorî parzemînan]]
*# [[:Kategorî:Tevinek]] → [[:Kategorî:Şane]]
*# [[:Kategorî:Tevineka girdikî]] → [[:Kategorî:Masûlkeşane]]
*# [[:Kategorî:Tevineka girêdanê]] → [[:Kategorî:Bestereşane]]
*# [[:Kategorî:Tevineka rehikî]] → [[:Kategorî:Demareşane]]
*# [[:Kategorî:Tevineka serrûyî]] → [[:Kategorî:Rûkeşeşane]]
*# [[:Kategorî:Tracking templates]] → [[:Kategorî:Şablonên şopandinê]]
*# [[:Kategorî:Tramvay]] → [[:Kategorî:Tramway]]
*# [[:Kategorî:Tramwey]] → [[:Kategorî:Tramway]]
*# [[:Kategorî:Translation templates]] → [[:Kategorî:Şablonên tercimekirinê]]
*# [[:Kategorî:Trove]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera Trove]]
*# [[:Kategorî:Turîzm li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Turîzm li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Têgeh]] → [[:Kategorî:Konsept]]
*# [[:Kategorî:Têgehên siyasetê]] → [[:Kategorî:Konseptên siyasetê]]
*# [[:Kategorî:Têgihnasî]] → [[:Kategorî:Termînolojî]]
*# [[:Kategorî:Têgînên astronomiyê]] → [[:Kategorî:Têgînên stêrnasiyê]]
*# [[:Kategorî:Têkiliyên derve yên Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Têkiliyên derve yên Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Têkiliyên derve yên Kîprosê]] → [[:Kategorî:Têkiliyên derve yên Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Têlî]] → [[:Kategorî:Tîl]]
*# [[:Kategorî:Tîmên superlehengên Marvel]] → [[:Kategorî:Tîmên superlehengan ên Marvel Comics]]
*# [[:Kategorî:Tûrabdîn]] → [[:Kategorî:Tor]]
*# [[:Kategorî:Tûrîzm li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Turîzm li gorî parzemînan]]
*# [[:Kategorî:Tûrîzm li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Turîzm li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Tûrîzm li Îtalyayê]] → [[:Kategorî:Turîzm li Îtalyayê]]
*# [[:Kategorî:Tûrîzm]] → [[:Kategorî:Turîzm]]
*# [[:Kategorî:Tûrîzma li Ewropayê li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Turîzm li Ewropayê li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Tûrîzma li Ewropayê]] → [[:Kategorî:Turîzm li Ewropayê]]
*# [[:Kategorî:Tûrîzma çandî]] → [[:Kategorî:Turîzma çandî]]
*# [[:Kategorî:UN]] → [[:Kategorî:Neteweyên Yekbûyî]]
*# [[:Kategorî:User en-2]] → [[:Kategorî:Bikarhêner en-2]]
*# [[:Kategorî:User en-3]] → [[:Kategorî:Bikarhêner en-3]]
*# [[:Kategorî:VIAF]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera VIAF]]
*# [[:Kategorî:Vîrûs]] → [[:Kategorî:Vîrus]]
*# [[:Kategorî:Vîrûsnas]] → [[:Kategorî:Vîrusnas]]
*# [[:Kategorî:WORLDCATID]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera WorldCat Entities]]
*# [[:Kategorî:Walaxîye]] → [[:Kategorî:Ûlaxya]]
*# [[:Kategorî:Wales]] → [[:Kategorî:Wêls]]
*# [[:Kategorî:Walesî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Wêlsî li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Wargehên Hessen]] → [[:Kategorî:Wargehên Hessenê]]
*# [[:Kategorî:Welatên Katalanî]] → [[:Kategorî:Welatên Ketelanî]]
*# [[:Kategorî:Welatên nordî]] → [[:Kategorî:Welatên nordîk]]
*# [[:Kategorî:Wergerandina xirab]] → [[:Kategorî:Rûpelên bi wergerandina xirab]]
*# [[:Kategorî:Werziş li Îngilistanê]] → [[:Kategorî:Werziş li Înglistanê]]
*# [[:Kategorî:Werzişkar li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Werzişvan li gorî neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Werzişkar]] → [[:Kategorî:Werzişvan]]
*# [[:Kategorî:Werzişkarên alman]] → [[:Kategorî:Werzişvanên alman]]
*# [[:Kategorî:Werzişkarên amerîkî]] → [[:Kategorî:Werzişvanên amerîkî]]
*# [[:Kategorî:Werzişkarên fransî]] → [[:Kategorî:Werzişvanên fransî]]
*# [[:Kategorî:Werzişkarên holendî]] → [[:Kategorî:Werzişvanên holendî]]
*# [[:Kategorî:Werzişkarên kurd]] → [[:Kategorî:Werzişvanên kurd]]
*# [[:Kategorî:Werzişkarên swêdî]] → [[:Kategorî:Werzişvanên swêdî]]
*# [[:Kategorî:Weşandin 2004]] → [[:Kategorî:Weşanên sala 2004an]]
*# [[:Kategorî:Wikidata templates]] → [[:Kategorî:Şablonên Wîkîdaneyê]]
*# [[:Kategorî:Wikimedia]] → [[:Kategorî:Weqfa Wikimedia]]
*# [[:Kategorî:Wikipedia maintenance templates]] → [[:Kategorî:Şablonên hişyarde]]
*# [[:Kategorî:Wikipedia template categories]] → [[:Kategorî:Kategoriyên Wîkîpediyayê yên şablonan]]
*# [[:Kategorî:Wikipedia templates by namespace]] → [[:Kategorî:Şablonên Wîkîpediyayê li gorî valahiya nav]]
*# [[:Kategorî:Wikipedia translation templates]] → [[:Kategorî:Şablonên Wîkîpediyayê yên tercimekirinê]]
*# [[:Kategorî:Wîkîpediya:Çavlêgerandin]] → [[:Kategorî:Gotarên ku divê werin paqijkirin]]
*# [[:Kategorî:Wîlayetên Walesê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Walesê]]
*# [[:Kategorî:Wîlayetên Îrlendaya Bakurê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Îrlendaya Bakurê]]
*# [[:Kategorî:Wîlayetên Îrlendayê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Îrlendayê]]
*# [[:Kategorî:Xanedaniyên kurdî]] → [[:Kategorî:Xanedanên kurdan]]
*# [[:Kategorî:Xelata wêjeya honaka zanistî]] → [[:Kategorî:Xelatên wêjeya honaka zanistî]]
*# [[:Kategorî:Xelatgirên Xelata Şerefnamê]] → [[:Kategorî:Xelatgirên Xelata Şerefnameyê]]
*# [[:Kategorî:Xelatên edebî yên ewropî]] → [[:Kategorî:Xelatên wêjeyî yên ewropî]]
*# [[:Kategorî:Xelatên edebî yên spanî]] → [[:Kategorî:Xelatên edebî yên Spanyayê]]
*# [[:Kategorî:Xizinde]] → [[:Kategorî:Xijende]]
*# [[:Kategorî:Xristiyan]] → [[:Kategorî:Xirîstiyanî]]
*# [[:Kategorî:Xwedabanûyên şerê]] → [[:Kategorî:Xwedabanûyên şer]]
*# [[:Kategorî:Xwedawendên şerê]] → [[:Kategorî:Xwedawendên şer]]
*# [[:Kategorî:Xwedayan]] → [[:Kategorî:Xweda]]
*# [[:Kategorî:Xwekujî]] → [[:Kategorî:Xwekuj]]
*# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ji Amedê]] → [[:Kategorî:Yaneyên futbolê ji Amedê]]
*# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ji Diyarbekirê]] → [[:Kategorî:Yaneyên futbolê ji Diyarbekirê]]
*# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Almanyayê]] → [[:Kategorî:Yaneyên futbolê ya Almanyayê]]
*# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Holandê]] → [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Holendayê]]
*# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Macaristanê]] → [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Mecaristanê]]
*# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Skotlandê]] → [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Skotlendayê]]
*# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Îngilistanê]] → [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Înglistanê]]
*# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Îsraelê]] → [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Îsraêlê]]
*# [[:Kategorî:Yaneyên futbolê yên Îraqê]] → [[:Kategorî:Yaneyên futbolê yên Iraqê]]
*# [[:Kategorî:Yewnanistan (Wêje)]] → [[:Kategorî:Wêjeya Yewnanistanê]]
*# [[:Kategorî:Yewnanî]] → [[:Kategorî:Zimanê yewnanî]]
*# [[:Kategorî:Zanayên Ola Êzîdîtiyê]] → [[:Kategorî:Zanayên dînê êzdîtiyê]]
*# [[:Kategorî:Zanist û teknolojî li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Zanist û teknolojî li Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Zanista dadweriyê]] → [[:Kategorî:Zanista dadê]]
*# [[:Kategorî:Zanistvanên ereb]] → [[:Kategorî:Zanyarên ereb]]
*# [[:Kategorî:Zanistvanên fars]] → [[:Kategorî:Zanyarên faris]]
*# [[:Kategorî:Zanistvanên kurd]] → [[:Kategorî:Zanyarên kurd]]
*# [[:Kategorî:Zanistvanên misilman]] → [[:Kategorî:Zanyarên misilman]]
*# [[:Kategorî:Zanistên mirovatiyê]] → [[:Kategorî:Lêkolînên mirovahiyê]]
*# [[:Kategorî:Zanistên siruştê]] → [[:Kategorî:Zanistên siruştî]]
*# [[:Kategorî:Zanyarên fars]] → [[:Kategorî:Zanyarên faris]]
*# [[:Kategorî:Zanyarên kîprosî]] → [[:Kategorî:Zanyarên qibrisî]]
*# [[:Kategorî:Zanyarên polon]] → [[:Kategorî:Zanyarên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Zanyarên Îngîlîz]] → [[:Kategorî:Zanyarên îngilîz]]
*# [[:Kategorî:Zanyarên îngîlîz]] → [[:Kategorî:Zanyarên îngilîz]]
*# [[:Kategorî:Zanîngeh li gorî dûgelan]] → [[:Kategorî:Zanîngeh li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Zanîngeha Chicagoyê]] → [[:Kategorî:Zanîngeha Şîkagoyê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngeha Kîprosê]] → [[:Kategorî:Zanîngeha Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngeha Moskowê]] → [[:Kategorî:Zanîngeha Moskoyê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Almanyayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Almanyayê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Awistiryayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Awistiryayê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Belçîkayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Belçîkayê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Brazîlê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên Brezîlê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Brezîlê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Brezîlê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Fransayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Fransayê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Iraqê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Iraqê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Kanadayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Kanadayê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Keyaniya Yekbûyî]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Keyaniya Yekbûyî]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Marokoyê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Marokoyê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Misirê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Misirê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Zelandaya Nû]] → [[:Kategorî:Zanîngehên Zelendaya Nû]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Çekyayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Çekyayê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Îranê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Îranê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Îtalyayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Îtalyayê]]
*# [[:Kategorî:Zargotina walesî]] → [[:Kategorî:Zargotina wêlsî]]
*# [[:Kategorî:Zaro]] → [[:Kategorî:Zarokatî]]
*# [[:Kategorî:Zengan (parêzgeh)]] → [[:Kategorî:Zencan (parêzgeh)]]
*# [[:Kategorî:Zimanmalbat]] → [[:Kategorî:Malbatên zimanan]]
*# [[:Kategorî:Zimanê napolî]] → [[:Kategorî:Zimanê napolîtanî]]
*# [[:Kategorî:Zimanê programkirinê]] → [[:Kategorî:Zimanê bernamekirinê]]
*# [[:Kategorî:Zimanê çêkirî]] → [[:Kategorî:Zimanên çêkirî]]
*# [[:Kategorî:Zimanên Asyayê li gorî welat]] → [[:Kategorî:Zimanên Asyayê li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Zimanên Bosniya û Herzegovînayê]] → [[:Kategorî:Zimanên Bosniya û Herzegovîna]]
*# [[:Kategorî:Zimanên Ewropayê li gorî welat]] → [[:Kategorî:Zimanên Ewropayê li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Zimanên Keltî]] → [[:Kategorî:Zimanên keltî]]
*# [[:Kategorî:Zimanên Kolumbiyayê]] → [[:Kategorî:Zimanên Kolombiyayê]]
*# [[:Kategorî:Zimanên Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Zimanên Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Zimanên Slavî]] → [[:Kategorî:Zimanên slavî]]
*# [[:Kategorî:Zimanên Walesê]] → [[:Kategorî:Zimanên Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Zimanên galloîtalî]] → [[:Kategorî:Zimanên galoîtalî]]
*# [[:Kategorî:Zimanên karlûkî]] → [[:Kategorî:Zimanên qarlûqî]]
*# [[:Kategorî:Zimanên laponî]] → [[:Kategorî:Zimanên sámî]]
*# [[:Kategorî:Zoolocî]] → [[:Kategorî:Zoolojî]]
*# [[:Kategorî:Zoologî]] → [[:Kategorî:Zoolojî]]
*# [[:Kategorî:Çalakvan li gorî mijar û neteweyan]] → [[:Kategorî:Çalakvan li gorî pirsgirêk û neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Çalakvanên kîprosî]] → [[:Kategorî:Çalakvanên qibrisî]]
*# [[:Kategorî:Çalakvanên mafên mirovan ên bûrkînafasoyî]] → [[:Kategorî:Çalakvanên mafên mirovan ên burkînafasoyî]]
*# [[:Kategorî:Çand li Cardiffê]] → [[:Kategorî:Çand li Kardîfê]]
*# [[:Kategorî:Çanda Kolumbiyayê]] → [[:Kategorî:Çanda Kolombiyayê]]
*# [[:Kategorî:Çanda Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Çanda Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Çanda Meksîkî]] → [[:Kategorî:Çanda Meksîkê]]
*# [[:Kategorî:Çanda Portugalê]] → [[:Kategorî:Çanda Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Çanda Walesê]] → [[:Kategorî:Çanda Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Çanda almanî]] → [[:Kategorî:Çanda Almanyayê]]
*# [[:Kategorî:Çanda farsî]] → [[:Kategorî:Çanda farisî]]
*# [[:Kategorî:Çanda hindî]] → [[:Kategorî:Çanda Hindistanê]]
*# [[:Kategorî:Çanda japonî]] → [[:Kategorî:Çanda Japonê]]
*# [[:Kategorî:Çanda li gorî serdeman]] → [[:Kategorî:Çand li gorî serdeman]]
*# [[:Kategorî:Çanda rojhilata navîn]] → [[:Kategorî:Hunera rojhilata navîn]]
*# [[:Kategorî:Çanda Înternetê]] → [[:Kategorî:Çanda înternetê]]
*# [[:Kategorî:Çanda Îtalyayê li gorî herêman]] → [[:Kategorî:Çanda îtalî li gorî herêman]]
*# [[:Kategorî:Çax]] → [[:Kategorî:Serdemên dîrokê]]
*# [[:Kategorî:Çaxa Antîk]] → [[:Kategorî:Serdema kevnare]]
*# [[:Kategorî:Çaxa Nû]] → [[:Kategorî:Serdema Nû]]
*# [[:Kategorî:Çek (gel) li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Çekyayî li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Çek (gel)]] → [[:Kategorî:Çekyayî]]
*# [[:Kategorî:Çemên Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Çemên Awistiryayê]]
*# [[:Kategorî:Çemên Ewropayê yên navnetewî]] → [[:Kategorî:Çemên Ewropayê yên navneteweyî]]
*# [[:Kategorî:Çemên Macaristanê]] → [[:Kategorî:Çemên Mecaristanê]]
*# [[:Kategorî:Çemên Sudanê]] → [[:Kategorî:Çemên Sûdanê]]
*# [[:Kategorî:Çermnasî]] → [[:Kategorî:Dermatolojî]]
*# [[:Kategorî:Çiyayên DYA'yê]] → [[:Kategorî:Çiyayên DYAyê]]
*# [[:Kategorî:Çêkerên hind]] → [[:Kategorî:Çêkerên hindistanî]]
*# [[:Kategorî:Çêlikan]] → [[:Kategorî:Komîşîr]]
*# [[:Kategorî:Çînên civakî li împeratoriya Romayê]] → [[:Kategorî:Çînên civakî li împeratoriya Romê]]
*# [[:Kategorî:Êzîdîtî]] → [[:Kategorî:Êzdîtî]]
*# [[:Kategorî:Êşkence]] → [[:Kategorî:Îşkence]]
*# [[:Kategorî:Îcatker]] → [[:Kategorî:Dahêner]]
*# [[:Kategorî:Împeratoriya Romê ya Pîroz]] → [[:Kategorî:Împeratoriya Romayê ya Pîroz]]
*# [[:Kategorî:Împeratoriya Selçûqiyan]] → [[:Kategorî:Împeratoriya Selcûqiyan]]
*# [[:Kategorî:Îngilistan]] → [[:Kategorî:Înglistan]]
*# [[:Kategorî:Îrlandî]] → [[:Kategorî:Îrlendî]]
*# [[:Kategorî:Îslam li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Îslam li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Îsraîl]] → [[:Kategorî:Îsraêl]]
*# [[:Kategorî:Ûrûgûay]] → [[:Kategorî:Ûrûguay]]
*# [[:Kategorî:Şablon (Brazîl)]] → [[:Kategorî:Şablon (Brezîl)]]
*# [[:Kategorî:Şablon (Kosovo)]] → [[:Kategorî:Şablon (Kosova)]]
*# [[:Kategorî:Şablon (bi zimanê)]] → [[:Kategorî:Şablon (sîmbol zimanê)]]
*# [[:Kategorî:Şablon (bi-x)]] → [[:Kategorî:Şablon (bi-zimanê)]]
*# [[:Kategorî:Şablon (tipên erebî)]] → [[:Kategorî:Şablon (tîpguhêziya erebî)]]
*# [[:Kategorî:Şablon (tipên kîrîlî)]] → [[:Kategorî:Şablon (tîpguhêziya kîrîlî)]]
*# [[:Kategorî:Şablon (tipên latînî)]] → [[:Kategorî:Şablon (tîpguhêziya latînî)]]
*# [[:Kategorî:Şablonên erdnîgarî]] → [[:Kategorî:Şablonên erdnîgariyê]]
*# [[:Kategorî:Şablonên fîzyolojiyê]] → [[:Kategorî:Şablonên fizyolojiyê]]
*# [[:Kategorî:Şablonên heşyarde]] → [[:Kategorî:Şablonên hişyarde]]
*# [[:Kategorî:Şablonên hişyarde ji bo kategoriyan]] → [[:Kategorî:Şablonên ji bo kategoriyan]]
*# [[:Kategorî:Şablonên hişyarde yên bi parametreyên kêm]] → [[:Kategorî:Şablonên hişyarde ji bo gotaran bi parametreyên kêm]]
*# [[:Kategorî:Şablonên ji bo valahiya nav ya kategoriyê]] → [[:Kategorî:Şablonên ji bo kategoriyan]]
*# [[:Kategorî:Şablonên navbera bikarhêner]] → [[:Kategorî:Şablonên valahiya nava bikarhêneran]]
*# [[:Kategorî:Şablonên şitilên jînenigariyê]] → [[:Kategorî:Şablonên şitilên jînenîgariyê]]
*# [[:Kategorî:Şahên efsanewî]] → [[:Kategorî:Keyên efsanewî]]
*# [[:Kategorî:Şahên seleukîd]] → [[:Kategorî:Şahên seleukî]]
*# [[:Kategorî:Şanezanist]] → [[:Kategorî:Biyolojiya xaneyî]]
*# [[:Kategorî:Şaredariyên Hessen]] → [[:Kategorî:Şaredariyên Hessenê]]
*# [[:Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Palermoyê]] → [[:Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan ê Palermoyê]]
*# [[:Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Torînoyê]] → [[:Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan ê Torînoyê]]
*# [[:Kategorî:Şaredariyên metropola Napoliyê]] → [[:Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan ê Napoliyê]]
*# [[:Kategorî:Şaristana Şot]] → [[:Kategorî:Şot (navçe)]]
*# [[:Kategorî:Şaristana Şotê]] → [[:Kategorî:Şot (navçe)]]
*# [[:Kategorî:Şaristanên Azerbaycana Rojavayê]] → [[:Kategorî:Navçeyên Azerbaycana Rojavayê]]
*# [[:Kategorî:Şaristanên Hemedanê]] → [[:Kategorî:Navçeyên Hemedanê]]
*# [[:Kategorî:Şaristanên Kirmanşanê]] → [[:Kategorî:Navçeyên Kirmanşanê]]
*# [[:Kategorî:Şaristanên Kurdistanê (parêzgeh)]] → [[:Kategorî:Navçeyên Kurdistanê (parêzgeh)]]
*# [[:Kategorî:Şaristanên Îranê]] → [[:Kategorî:Navçeyên Îranê]]
*# [[:Kategorî:Şaşiyên agahîdankan]] → [[:Kategorî:Xeletiyên agahîdankan]]
*# [[:Kategorî:Şerê Rûs-Ûkraynayê]] → [[:Kategorî:Şerê Rûsyayê li ser Ûkraynayê]]
*# [[:Kategorî:Şerên Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Şerên Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Şerên Kîprosê]] → [[:Kategorî:Şerên Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Sudanê]] → [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Sûdanê]]
*# [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Walesê]] → [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Şitilên Kurdistan'ê]] → [[:Kategorî:Şitilên Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Şitilên Nivîsbariyê]] → [[:Kategorî:Şitilên nivîsbariyê]]
*# [[:Kategorî:Şitilên Nivîsbarîyê]] → [[:Kategorî:Şitilên nivîsbariyê]]
*# [[:Kategorî:Şitilên Riha'yê]] → [[:Kategorî:Şitilên Rihayê]]
*# [[:Kategorî:Şitilên Teknolojiyê]] → [[:Kategorî:Şitilên teknolojiyê]]
*# [[:Kategorî:Şitilên Teknolojîyê]] → [[:Kategorî:Şitilên teknolojiyê]]
*# [[:Kategorî:Şitilên Televîzyonê]] → [[:Kategorî:Şitilên televîzyonê]]
*# [[:Kategorî:Şitilên Wikimedia'yê]] → [[:Kategorî:Şitilên Wikimediayê]]
*# [[:Kategorî:Şitilên astronoman]] → [[:Kategorî:Şitilên stêrnasan]]
*# [[:Kategorî:Şitilên bi şaşî û kêmasî]] → [[:Kategorî:Şablonên şitilan ên bi şaşî û kêmasî]]
*# [[:Kategorî:Şitilên dînî]] → [[:Kategorî:Şitilên dîn]]
*# [[:Kategorî:Şitilên fîlmên dramayê 2010an]] → [[:Kategorî:Şitilên fîlmên dramayê yên 2010î]]
*# [[:Kategorî:Şoreşa Pîşesaziyê]] → [[:Kategorî:Şoreşa pîşesaziyê]]
*# [[:Kategorî:Şotê (navçe)]] → [[:Kategorî:Şot (navçe)]]

== 2026-04-16T08:20:38Z ==
* [[:Kategorî:Kîpros]]: 1 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin
* [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 34 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin
* Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]]
* Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve:


'''[//ku.wikipedia.org/w/index.php?title=Bikarh%C3%AAner%3ABalyozbot%2Fkontrol%2Fberal%C3%AEkirin%C3%AAn_kategoriyan&amp;oldid=2002187 Qeydên kevn]'''</text>
      <sha1>tkbc0dhzbmfhfw05atz2j3v3b52utd0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bikarhêner:Balyozbot/Xeletiyên gotarên bingehîn</title>
    <ns>2</ns>
    <id>211750</id>
    <revision>
      <id>2003507</id>
      <parentid>2002996</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T20:05:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Problemek hat qeydkirin</comment>
      <origin>2003507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24855" sha1="8s9i3hu3khg9g9xhqopbgz9lpmywd7y" xml:space="preserve">* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Çete]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Gang]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Iskwaş]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Powerlîftîng]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Tov]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Seed]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Tov]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Seed]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Belemvanîya bavanî]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Snokêr]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Bîlard]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Iskêytbordîng]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Iskêyta Lezê]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Iskêyta pênîşanî]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Krît]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Zanistên fizîkî]]: Rûpela [[Acre]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Hiyeroglîfên misrî]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Rûpela [[Yom Kippur]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Rûpela [[Idi Amin]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Hilbijartin]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Election]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Êtenazî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Euthanasia]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Neptûn (gerstêrk)]] tine ye
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Otenazî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Euthanasia]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Cografya]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Kuweyt (bajar)]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Kuwait City]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Alfabetîzm]] tine ye
* [[Gotûbêj:Germahî (fizîk)]] tine ye
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Rûpela [[OECD]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Koma Bankeya Dinyayê]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[World Bank Group]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Muhemmed Reza Pehlewî]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Kujî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Murder]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Ortografî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Orthography]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Fatimî]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Fêkî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Fruit]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Fêkî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Fruit]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Rûpela [[Tim Berners-Lee]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Deryaya Mermereyê]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Dengnasî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Phonology]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Rûpela [[Leonhard Euler]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Rûpela [[Leonhard Euler]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Rûpela [[David Hilbert]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Rûpela [[Ernest Rutherford]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Dmîtrî Mendeleyev]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Dmitri Mendeleev]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Dmîtrî Mendeleyev]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Dmitri Mendeleev]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Rûpela [[Carl Friedrich Gauss]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Rûpela [[Antoine Lavoisier]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Rûpela [[Sun Yat-sen]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Jiyana rojane]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Zewac]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Marriage]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Fonolojî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Phonology]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Zewac]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Marriage]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Rûpela [[Carl Friedrich Gauss]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Rûpela [[Antoine Lavoisier]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Rûpela [[Jawaharlal Nehru]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Ebû Nuwas]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Abu Nuwas]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Huner]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Wêjeya fransî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[French literature]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Teknolojî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Jîriya çêkirî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Artificial intelligence]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Jîriya çêkirî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Artificial intelligence]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Rûpela [[Sima Qian]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Rûpela [[Ludwig Wittgenstein]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Rûpela [[Joseph Haydn]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Rûpela [[John Maynard Keynes]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Çanakya]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Chanakya]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Rûpela [[Martin Heidegger]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Felsefe û dîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Pirxwedayî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Polytheism]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Nexweşiya Alzheimer]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Alzheimer's disease]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Germahî (fizîk)]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Neptûn (gerstêrk)]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Alfabetîzm]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Cardiff]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Zanistên fizîkî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Stêrka nûtronê]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Neutron star]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Perîn]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Pollination]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Cografya]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Ûlan Bator]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Ulaanbaatar]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Zanîngeha Chicagoyê]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Êrîvan]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Chicago]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Kalîforniya]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Rûpela [[Stoma]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Bombebarana atomî ya Hîroşîma û Nagazakî]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Qed]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Plant stem]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Konfusyus]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Bordèu]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Deryaya Azov]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Nanjing]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Çiyayê Etna]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Syracuse, Sîsîlya]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Napoli]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Réunion]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Trablûs]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Reh]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Hannibal]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Cografya]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Rêzeçiyayên Dabeşkirina ya Mezin]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Great Dividing Range]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Fîjî]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Filîpîn]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Cografya]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Rêzeçiyayên Transantarktîk]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Transantarctic Mountains]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:La Manche]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Rûpela [[David Ben-Gurion]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Komediya Xwedayî]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Ehmed Şahê Abdali]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Ahmad Shah Durrani]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Rûpela [[Joan Miró]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Rûpela [[Golda Meir]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Pau Casals]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Pablo Casals]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Şaneya lûleyî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Vascular tissue]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Poz (endam)]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Nose]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Şaneya binçîne]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Ground tissue]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Bakurê Kîprosê]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Felsefe û dîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Xwedabanû]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Goddess]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Şaneya merîstemî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Meristem]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Enqere]] tine ye
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Şaneya rûpoşî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Epidermis (botany)]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Prîmat]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Primate]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Prîmat]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Primate]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Rûpela [[Jane Goodall]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Zanistên fizîkî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Çavdêrî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Observation]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Xaneya riwekan]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Plant cell]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Serxes]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Fern]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Kaviyayê berazî]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Berazê avê]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Zanistên fizîkî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Bûyera nemanê]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Extinction event]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Kevz]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Bryophyte]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Yûzpiling]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Zimanê pencabî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Punjabi language]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Spor (biyolojî)]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Spore]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Enstîtuya Teknolojiyê ya Massachusetts]] tine ye
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Zanistên fizîkî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Îyod]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Iodine]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Şîle]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Cografya]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Çemê Missouriyê]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Missouri River]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Okalîptûs]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Cografya]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Parka Neteweyî ya Yellowstonê]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Yellowstone National Park]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Huner]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Koreografî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Choreography]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Huner]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Kareografî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Choreography]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Huner]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Çîxulk]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Flute]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Pagend]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Eukariyot]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Zanistên fizîkî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Paleozoyî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Paleozoic]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Zanistên fizîkî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Dîroka Erdê]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[History of Earth]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Dîroka Erdê]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[History of Earth]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Teknolojî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Jîriya destkarî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Artificial intelligence]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Jîriya destkarî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Artificial intelligence]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Antalya (parêzgeh)]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Sîdney]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Tarîx]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Torinî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Nobility]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Zanistên fizîkî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Dîroka erdê]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[History of Earth]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Dîroka erdê]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[History of Earth]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Teknolojî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Zekaya sûnî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Artificial intelligence]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Zekaya sûnî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Artificial intelligence]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Wales]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Walesa Başûr a Nû]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Karkirina zaroyan]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Ga (tuxm)]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Cattle]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Ga (tuxm)]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Cattle]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Mêmfis]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Iskî]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Cografya]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Parka neteweyî ya Yosemiteyê]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Yosemite National Park]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Deryaya Egeyî]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Futbol Awistralya]] tine ye
* [[Gotûbêj:Yûropa (mang)]] tine ye
* [[Gotûbêj:Tenochtitlán]] tine ye
* [[Gotûbêj:UEFA Champions League]] tine ye
* [[Gotûbêj:Zimanê burmayî]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Rûpela [[HIV]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Giraneta]] tine ye
* [[Gotûbêj:Şîraz (Îran)]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Rêyahesinî ya veguhastinê]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Komûnîzm]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Teknolojî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Şidandin]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Encryption]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Liyon]] tine ye
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Serwerî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Sovereignty]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Mîkrop]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Archaea]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Kantonezî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Yue Chinese]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Cihû]] tine ye
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Mîkrop]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Archaea]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Mîkrop]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Archaea]] bi kar tîne.</text>
      <sha1>8s9i3hu3khg9g9xhqopbgz9lpmywd7y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003508</id>
      <parentid>2003507</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T20:21:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Problemek hat qeydkirin</comment>
      <origin>2003508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25018" sha1="qibn72r48d4bmow6r96p0apcyz5se8s" xml:space="preserve">* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Rûpela [[Iskandar Muda]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Çete]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Gang]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Iskwaş]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Powerlîftîng]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Tov]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Seed]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Tov]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Seed]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Belemvanîya bavanî]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Snokêr]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Bîlard]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Iskêytbordîng]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Iskêyta Lezê]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Iskêyta pênîşanî]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Krît]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Zanistên fizîkî]]: Rûpela [[Acre]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Hiyeroglîfên misrî]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Rûpela [[Yom Kippur]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Rûpela [[Idi Amin]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Hilbijartin]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Election]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Êtenazî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Euthanasia]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Neptûn (gerstêrk)]] tine ye
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Otenazî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Euthanasia]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Cografya]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Kuweyt (bajar)]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Kuwait City]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Alfabetîzm]] tine ye
* [[Gotûbêj:Germahî (fizîk)]] tine ye
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Rûpela [[OECD]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Koma Bankeya Dinyayê]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[World Bank Group]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Muhemmed Reza Pehlewî]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Kujî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Murder]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Ortografî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Orthography]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Fatimî]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Fêkî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Fruit]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Fêkî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Fruit]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Rûpela [[Tim Berners-Lee]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Deryaya Mermereyê]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Dengnasî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Phonology]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Rûpela [[Leonhard Euler]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Rûpela [[Leonhard Euler]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Rûpela [[David Hilbert]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Rûpela [[Ernest Rutherford]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Dmîtrî Mendeleyev]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Dmitri Mendeleev]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Dmîtrî Mendeleyev]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Dmitri Mendeleev]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Rûpela [[Carl Friedrich Gauss]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Rûpela [[Antoine Lavoisier]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Rûpela [[Sun Yat-sen]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Jiyana rojane]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Zewac]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Marriage]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Fonolojî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Phonology]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Zewac]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Marriage]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Rûpela [[Carl Friedrich Gauss]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Rûpela [[Antoine Lavoisier]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Rûpela [[Jawaharlal Nehru]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Ebû Nuwas]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Abu Nuwas]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Huner]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Wêjeya fransî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[French literature]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Teknolojî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Jîriya çêkirî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Artificial intelligence]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Jîriya çêkirî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Artificial intelligence]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Rûpela [[Sima Qian]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Rûpela [[Ludwig Wittgenstein]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Rûpela [[Joseph Haydn]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Rûpela [[John Maynard Keynes]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Çanakya]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Chanakya]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Rûpela [[Martin Heidegger]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Felsefe û dîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Pirxwedayî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Polytheism]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Nexweşiya Alzheimer]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Alzheimer's disease]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Germahî (fizîk)]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Neptûn (gerstêrk)]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Alfabetîzm]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Cardiff]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Zanistên fizîkî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Stêrka nûtronê]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Neutron star]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Perîn]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Pollination]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Cografya]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Ûlan Bator]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Ulaanbaatar]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Zanîngeha Chicagoyê]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Êrîvan]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Chicago]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Kalîforniya]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Rûpela [[Stoma]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Bombebarana atomî ya Hîroşîma û Nagazakî]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Qed]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Plant stem]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Konfusyus]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Bordèu]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Deryaya Azov]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Nanjing]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Çiyayê Etna]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Syracuse, Sîsîlya]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Napoli]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Réunion]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Trablûs]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Reh]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Hannibal]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Cografya]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Rêzeçiyayên Dabeşkirina ya Mezin]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Great Dividing Range]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Fîjî]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Filîpîn]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Cografya]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Rêzeçiyayên Transantarktîk]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Transantarctic Mountains]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:La Manche]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Rûpela [[David Ben-Gurion]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Komediya Xwedayî]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Ehmed Şahê Abdali]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Ahmad Shah Durrani]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Rûpela [[Joan Miró]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Rûpela [[Golda Meir]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Pau Casals]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Pablo Casals]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Şaneya lûleyî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Vascular tissue]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Poz (endam)]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Nose]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Şaneya binçîne]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Ground tissue]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Bakurê Kîprosê]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Felsefe û dîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Xwedabanû]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Goddess]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Şaneya merîstemî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Meristem]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Enqere]] tine ye
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Şaneya rûpoşî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Epidermis (botany)]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Prîmat]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Primate]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Prîmat]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Primate]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Mirov]]: Rûpela [[Jane Goodall]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Zanistên fizîkî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Çavdêrî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Observation]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Xaneya riwekan]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Plant cell]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Serxes]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Fern]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Kaviyayê berazî]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Berazê avê]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Zanistên fizîkî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Bûyera nemanê]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Extinction event]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Kevz]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Bryophyte]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Yûzpiling]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Zimanê pencabî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Punjabi language]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Spor (biyolojî)]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Spore]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Enstîtuya Teknolojiyê ya Massachusetts]] tine ye
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Zanistên fizîkî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Îyod]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Iodine]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Şîle]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Cografya]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Çemê Missouriyê]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Missouri River]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Okalîptûs]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Cografya]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Parka Neteweyî ya Yellowstonê]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Yellowstone National Park]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Huner]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Koreografî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Choreography]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Huner]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Kareografî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Choreography]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Huner]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Çîxulk]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Flute]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Pagend]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Eukariyot]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Zanistên fizîkî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Paleozoyî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Paleozoic]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Zanistên fizîkî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Dîroka Erdê]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[History of Earth]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Dîroka Erdê]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[History of Earth]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Teknolojî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Jîriya destkarî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Artificial intelligence]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Jîriya destkarî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Artificial intelligence]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Antalya (parêzgeh)]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Sîdney]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Tarîx]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Torinî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Nobility]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Zanistên fizîkî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Dîroka erdê]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[History of Earth]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Dîroka erdê]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[History of Earth]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Teknolojî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Zekaya sûnî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Artificial intelligence]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Zekaya sûnî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Artificial intelligence]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Wales]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Walesa Başûr a Nû]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Karkirina zaroyan]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Ga (tuxm)]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Cattle]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Ga (tuxm)]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Cattle]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Mêmfis]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Iskî]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Cografya]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Parka neteweyî ya Yosemiteyê]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Yosemite National Park]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Deryaya Egeyî]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Futbol Awistralya]] tine ye
* [[Gotûbêj:Yûropa (mang)]] tine ye
* [[Gotûbêj:Tenochtitlán]] tine ye
* [[Gotûbêj:UEFA Champions League]] tine ye
* [[Gotûbêj:Zimanê burmayî]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Rûpela [[HIV]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Giraneta]] tine ye
* [[Gotûbêj:Şîraz (Îran)]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Rêyahesinî ya veguhastinê]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Gotûbêj:Komûnîzm]] şablona Kalika wîkîprojeyê bi kar nayîne
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Teknolojî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Şidandin]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Encryption]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Liyon]] tine ye
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Serwerî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Sovereignty]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Mîkrop]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Archaea]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Kantonezî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Yue Chinese]] bi kar tîne.
* [[Gotûbêj:Cihû]] tine ye
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Mîkrop]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Archaea]] bi kar tîne.
* [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Mîkrop]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Archaea]] bi kar tîne.</text>
      <sha1>qibn72r48d4bmow6r96p0apcyz5se8s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorî:Kelehên Tirkiyeyê</title>
    <ns>14</ns>
    <id>258518</id>
    <revision>
      <id>2003670</id>
      <parentid>1713170</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:52:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.)</comment>
      <origin>2003670</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="159" sha1="s4dmu58rpt59rdal7napq9qqlbhr6j4" xml:space="preserve">{{Kategoriya Commonsê}}

[[Kategorî:Cihên dîrokî li Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Kelehên li Ewropayê li gorî welatan]]
[[Kategorî:Keleh li gorî welatan]]</text>
      <sha1>s4dmu58rpt59rdal7napq9qqlbhr6j4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorî:Cureyên rêxistinan</title>
    <ns>14</ns>
    <id>259742</id>
    <revision>
      <id>2003455</id>
      <parentid>1744195</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T15:52:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.)</comment>
      <origin>2003455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="kvy7mvxmmi40tylnue2xt7om4gfaia5" xml:space="preserve">{{standard-kat}}

[[Kategorî:Rêxistin]]
[[Kategorî:Rêxistin li gorî cureyan]]</text>
      <sha1>kvy7mvxmmi40tylnue2xt7om4gfaia5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Êrîşa li ser dibistana navîn a Ayser Çalık 2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>316161</id>
    <revision>
      <id>2003481</id>
      <parentid>2003394</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T16:47:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2003481</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7404" sha1="1z9nzluq4g3nm4j78ru4ycs8tysdw1j" xml:space="preserve">{{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}}
{{Agahîdank êrîşa sivîlan
| sernav             = Êrîşa li ser dibistana navîn a Ayser Çalık
| lêpirsîn           = 
| êrîşkar            = İsa Aras Mersinli  &lt;small&gt;(Xwendekarekî pola 8an a ji dibistanê)&lt;small&gt;
| sûcdarên gumanker  = 
| çek                = 
| hj_beşdaran        = 
| parêzvan           = 
| sedem              = 
| fermanberê_kelişînê = 
| qurbanî            = 
| hj_bertawan        = 
| hj_sizakirî        = 
| biryara_dadgehê    = Dayîk û bavê xwendekarê êrîşkar hatine girtin
| mehkûmî            = 
| îtham              = 
| doza_medenî        = 
| malper             = 
| fail               = 
| birîndar           = 12 kes
| parçeyekî          = 
| alt_nexşe          = 
| wêne               = Students trying to escape the 2026 Onikişubat school shooting by jumping out of windows.png
| mezinahiya_wêne    = 
| alt_wêne           = 
| sernavê_wêne       = Dîmenek ji dema êrîşê ku xwendevanên zarok xwe ji qata yekem ê dibistanê de diavêjin
| nexşe              = 
| mezinahiya_nexşeyê = 
| sernavê_nexşeyê    = 
| kuştî              = 11 kes  &lt;small&gt;(tevê êrîşkar)&lt;small&gt;
| cih                = [[Dozdehsibat]] ([[Onikişubat]]), [[Mereş]]
| hedef              = Xwendekar û mamosteyên dibistanê
| koordînat          = 
| dîrok              = {{Destpêka dem|2026|4|15}}
| dem                = 
| saet               = 13:30 (Dema herêmî)
| cure               = Êrîşa çekdarî
| modul              = 
}}
'''Êrîşa li ser dibistana navîn a Ayser Çalık''' êrîşa li ser dibistaneke navîn e ku 15ê nîsana 2026an de li navçeya [[Dozdehsibat]]ê ([[Onikişubat]]) a&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.hurriyet.com.tr/yerel-haberler/kahramanmaras/onikisubat/kahramanmarasta-okula-silahli-saldiri-43151726 |sernav=Li Mereşê êrîşa çekdarî li dibistanekê pêk hat |malper=www.hurriyet.com.tr |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=tr |paşnav=DHA}}&lt;/ref&gt; bi ser parêzgeha [[Mereş (parêzgeh)|Mereş]] a [[Bakurê Kurdistanê]] pêk hatiye. Ev êrîşa duyem 28 saet piştê êrîşa li ser [[Dibistana Amedeyî Anatolyayê ya Teknîkî û Pîşeyî ya Ahmet Koyuncu]] ya li navçeya [[Sêwreg|Siwêreg]] a bi ser parêzgeha [[Riha (parêzgeh)|Rihayê]] ve pêk hatiye.

== Paşperdeh ==
Heya van êrîşan, li [[Bakurê Kurdistanê]] û li deverên din ên [[Tirkiye]]yê êrîşên li ser dibistanan pir kêm bûn. Li Bakurê Kurdistanê û li Tirkiyeyê qanûnên hilanîn a çekan hişk e ku ji bo çek wergirtine şertên wekê lîsans, qeydkirin, tenduristiya derûnî û kontrolkirina qeydên sûc vedihewîne û cezayên giran ji bo sûcên hebûna neqanûnî ya çekan hene.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260414-turkey-school-shooting-wounds-16-attacker-dead |sernav=Turkey school shooting wounds 16, attacker dead |malper=France 24 |tarîx=2026-04-14 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=en}}&lt;/ref&gt;

Piştî êrîşa Siwêregê ku di 14ê nîsana 2026an de pêk hatiye û encamê 16e xwendevan û mamosteyê dibistanê birîndar dibe li gelek bajarên Bakurê Kurdistanê û Tirkiyeyê gelek sendîkayên mamosteyan ragihandibûn ku ew ê di 15ê nîsanê de ji bo protestokirina nebûna ewlehiya mamoste û xwendekaran dest ji kar berdin. Di encamê de li gelek bajaran mamosteyên dibistanan neçûn ser karên xwe lê hinek mamoste û dibistan beşdarê vê çalakiyê nebûn û yek ji van dibistanan, dibistana navîn a Ayser Çalık e ku 15ê nîsanê de rastî êrîşê hatiye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.cumhuriyet.com.tr/siyaset/egitimcilerden-sanliurfa-daki-lise-saldirisi-sonrasi-is-birakma-karari-okul-guvenligini-saglamayanlarin-acik-sorumlulugudur-2495162 |sernav=Perwerdekar li ber Wezareta Perwerdehiya Neteweyî derbarê êrîşên dibistanan de ji Wezîr Tekin re wiha gotin: &quot;Heke em ne ewle bin, hûn jî nikarin bi rehetî bikevin Wezaretê.&quot; |malper=www.cumhuriyet.com.tr |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Gülkanat |pêşnav=Taylan}}&lt;/ref&gt;

== Êrîş ==
Li gorî agahiyên destpêkê ku ji parêzgerê Gurgumê û rayedarên ewlehiya herêmî, êrîşa çekdarî li gorî dema herêmî saet di 13:30an dest pê kiriye.&lt;ref name=&quot;Merkezi2026&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://medyascope.tv/2026/04/15/kahramanmarasta-ortaokula-silahli-saldiri-en-az-9-kisi-oldu/ |sernav=Li Mereşê li dijî dibistana navîn êrîşeke çekdarî: 9 kes mirin, 13 kes birîndar bûn, 3 ji wan giran in. |malper=Medyascope |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Merkezi |pêşnav=Haber}}&lt;/ref&gt; Hatiye ragihandin ku êrîşkar ji hewşa dibistanê dest bi gulebaranê kiriye û derbasê nav avahiya dibistanê bûye û êrîşên xwe di nav dibistanê de berdewam kiriye. Di êrîşê de pênc çek û heft cercor hatine bikaranîn. Di dîmenên ku li ser medyaya civakî hatine parvekirin, hatiye dîtin ku xwendekaran hewl dane ku xwe ji êrîşan xilas bikin xwe ji qata yekem diavêjin xwarê û ji qata zemînê jî di pencereyên dibistanê re direvin derve.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.sozcu.com.tr/kahramanmaras-ta-ogrenciler-kurtulmak-icin-camdan-atladi-p310512 |sernav=Xwendekaran bi avêtina ji pencereyê jiyana xwe xilas kirin - Rojnameya Sözcü |malper=www.sozcu.com.tr |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Karadağ |pêşnav=Derleyen: Ümit}}&lt;/ref&gt;

Di êrîşê de tevlê êrîşkar û mamosteyan bi tevahî 9 kes jiyana xwe jidest dane 3 ji wan bi giranî 13 kes jî birîndar bûne.&lt;ref name=&quot;Merkezi2026&quot; /&gt;

== Êrîşkar ==
Hatiye ragihandin xwendekarê bi navê İsa Aras Mersinli ya ku di temenê 14 saliya xwe de bû û xwendekarê pola 8an ê dibistanê bû vê êrîşê pêk aniye. Li gorî agahiyan, wî bi çekên bavê xwe ku berê polîs bû, çekan di çenteya xwe de veşartiye û ketiye dibistanê û êrîşî pêk aniye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.piquenewsmagazine.com/world-news/student-kills-9-in-turkeys-second-school-shooting-in-2-days-12144227 |sernav=Student kills 9 in Turkey's second school shooting in 2 days |malper=Pique Newsmagazine |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |paşnav4= |pêşnav4= |paşnav5= |pêşnav5=}}&lt;/ref&gt;
== Qurbaniyên êrîşê ==
Di êrîşê de mamosteyek û neh xwendekarên dibistanê di encama êrîşan de jiyana xwe jidest dane û 12 kes jî birîndar bûne ku pênc ji wan bi giranî birîndar bûne.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/04/15/asia/turkey-second-school-shooting-intl |sernav=Nine people killed in second school shooting in Turkey in two days |malper=CNN |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-16 |ziman=en |paşnav=Tuysuz |pêşnav=Gul}}&lt;/ref&gt; Hatiye ragihandin ku mamosteya jin Ayla Kara di dema êrîşê de hewl daye ku xwendekarên xwe ji êrîşê biparêze û dema ku xwe diavêje ser xwendekarên xwe dibe armanca êrîşê û jiyana xwe jidest daye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/ceqwwe7y523o |sernav=Êrîşa li ser Dibistana Gurgumê: Bavê êrîşkar di îfadeya xwe de çi gotiye? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-16 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Êrîş]]</text>
      <sha1>1z9nzluq4g3nm4j78ru4ycs8tysdw1j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003482</id>
      <parentid>2003481</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T16:48:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <comment>Guhartoya [[Special:Diff/2003481|2003481]] yê [[Special:Contributions/Penaber49|Penaber49]] ([[User talk:Penaber49|gotûbêj]]) şûnde kir</comment>
      <origin>2003482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7245" sha1="iwrv4zs5rgyywy7r1hvwc3r0l0t9pcc" xml:space="preserve">{{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}}
{{Agahîdank êrîşa sivîlan
| sernav             = Êrîşa li ser dibistana navîn a Ayser Çalık
| lêpirsîn           = 
| êrîşkar            = İsa Aras Mersinli  &lt;small&gt;(Xwendekarekî pola 8an a ji dibistanê)&lt;small&gt;
| sûcdarên gumanker  = 
| çek                = 
| hj_beşdaran        = 
| parêzvan           = 
| sedem              = 
| fermanberê_kelişînê = 
| qurbanî            = 
| hj_bertawan        = 
| hj_sizakirî        = 
| biryara_dadgehê    = Dayîk û bavê xwendekarê êrîşkar hatine girtin
| mehkûmî            = 
| îtham              = 
| doza_medenî        = 
| malper             = 
| fail               = 
| birîndar           = 12 kes
| parçeyekî          = 
| alt_nexşe          = 
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| alt_wêne           = 
| sernavê_wêne       = Dîmenek ji dema êrîşê
| nexşe              = 
| mezinahiya_nexşeyê = 
| sernavê_nexşeyê    = 
| kuştî              = 11 kes  &lt;small&gt;(tevê êrîşkar)&lt;small&gt;
| cih                = [[Dozdehsibat]] ([[Onikişubat]]), [[Mereş]]
| hedef              = Xwendekar û mamosteyên dibistanê
| koordînat          = 
| dîrok              = {{Destpêka dem|2026|4|15}}
| dem                = 
| saet               = 13:30 (Dema herêmî)
| cure               = Êrîşa çekdarî
| modul              = 
}}
'''Êrîşa li ser dibistana navîn a Ayser Çalık''' êrîşa li ser dibistaneke navîn e ku 15ê nîsana 2026an de li navçeya [[Dozdehsibat]]ê ([[Onikişubat]]) a&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.hurriyet.com.tr/yerel-haberler/kahramanmaras/onikisubat/kahramanmarasta-okula-silahli-saldiri-43151726 |sernav=Li Mereşê êrîşa çekdarî li dibistanekê pêk hat |malper=www.hurriyet.com.tr |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-17 |ziman=tr |paşnav=DHA}}&lt;/ref&gt; bi ser parêzgeha [[Mereş (parêzgeh)|Mereş]] a [[Bakurê Kurdistanê]] pêk hatiye. Ev êrîşa duyem 28 saet piştê êrîşa li ser [[Dibistana Amedeyî Anatolyayê ya Teknîkî û Pîşeyî ya Ahmet Koyuncu]] ya li navçeya [[Sêwreg|Siwêreg]] a bi ser parêzgeha [[Riha (parêzgeh)|Rihayê]] ve pêk hatiye.

== Paşperdeh ==
Heya van êrîşan, li [[Bakurê Kurdistanê]] û li deverên din ên [[Tirkiye]]yê êrîşên li ser dibistanan pir kêm bûn. Li Bakurê Kurdistanê û li Tirkiyeyê qanûnên hilanîn a çekan hişk e ku ji bo çek wergirtine şertên wekê lîsans, qeydkirin, tenduristiya derûnî û kontrolkirina qeydên sûc vedihewîne û cezayên giran ji bo sûcên hebûna neqanûnî ya çekan hene.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260414-turkey-school-shooting-wounds-16-attacker-dead |sernav=Turkey school shooting wounds 16, attacker dead |malper=France 24 |tarîx=2026-04-14 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=en}}&lt;/ref&gt;

Piştî êrîşa Siwêregê ku di 14ê nîsana 2026an de pêk hatiye û encamê 16e xwendevan û mamosteyê dibistanê birîndar dibe li gelek bajarên Bakurê Kurdistanê û Tirkiyeyê gelek sendîkayên mamosteyan ragihandibûn ku ew ê di 15ê nîsanê de ji bo protestokirina nebûna ewlehiya mamoste û xwendekaran dest ji kar berdin. Di encamê de li gelek bajaran mamosteyên dibistanan neçûn ser karên xwe lê hinek mamoste û dibistan beşdarê vê çalakiyê nebûn û yek ji van dibistanan, dibistana navîn a Ayser Çalık e ku 15ê nîsanê de rastî êrîşê hatiye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.cumhuriyet.com.tr/siyaset/egitimcilerden-sanliurfa-daki-lise-saldirisi-sonrasi-is-birakma-karari-okul-guvenligini-saglamayanlarin-acik-sorumlulugudur-2495162 |sernav=Perwerdekar li ber Wezareta Perwerdehiya Neteweyî derbarê êrîşên dibistanan de ji Wezîr Tekin re wiha gotin: &quot;Heke em ne ewle bin, hûn jî nikarin bi rehetî bikevin Wezaretê.&quot; |malper=www.cumhuriyet.com.tr |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Gülkanat |pêşnav=Taylan}}&lt;/ref&gt;

== Êrîş ==
Li gorî agahiyên destpêkê ku ji parêzgerê Gurgumê û rayedarên ewlehiya herêmî, êrîşa çekdarî li gorî dema herêmî saet di 13:30an dest pê kiriye.&lt;ref name=&quot;Merkezi2026&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://medyascope.tv/2026/04/15/kahramanmarasta-ortaokula-silahli-saldiri-en-az-9-kisi-oldu/ |sernav=Li Mereşê li dijî dibistana navîn êrîşeke çekdarî: 9 kes mirin, 13 kes birîndar bûn, 3 ji wan giran in. |malper=Medyascope |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Merkezi |pêşnav=Haber}}&lt;/ref&gt; Hatiye ragihandin ku êrîşkar ji hewşa dibistanê dest bi gulebaranê kiriye û derbasê nav avahiya dibistanê bûye û êrîşên xwe di nav dibistanê de berdewam kiriye. Di êrîşê de pênc çek û heft cercor hatine bikaranîn. Di dîmenên ku li ser medyaya civakî hatine parvekirin, hatiye dîtin ku xwendekaran hewl dane ku xwe ji êrîşan xilas bikin xwe ji qata yekem diavêjin xwarê û ji qata zemînê jî di pencereyên dibistanê re direvin derve.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.sozcu.com.tr/kahramanmaras-ta-ogrenciler-kurtulmak-icin-camdan-atladi-p310512 |sernav=Xwendekaran bi avêtina ji pencereyê jiyana xwe xilas kirin - Rojnameya Sözcü |malper=www.sozcu.com.tr |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=tr |paşnav=Karadağ |pêşnav=Derleyen: Ümit}}&lt;/ref&gt;

Di êrîşê de tevlê êrîşkar û mamosteyan bi tevahî 9 kes jiyana xwe jidest dane 3 ji wan bi giranî 13 kes jî birîndar bûne.&lt;ref name=&quot;Merkezi2026&quot; /&gt;

== Êrîşkar ==
Hatiye ragihandin xwendekarê bi navê İsa Aras Mersinli ya ku di temenê 14 saliya xwe de bû û xwendekarê pola 8an ê dibistanê bû vê êrîşê pêk aniye. Li gorî agahiyan, wî bi çekên bavê xwe ku berê polîs bû, çekan di çenteya xwe de veşartiye û ketiye dibistanê û êrîşî pêk aniye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.piquenewsmagazine.com/world-news/student-kills-9-in-turkeys-second-school-shooting-in-2-days-12144227 |sernav=Student kills 9 in Turkey's second school shooting in 2 days |malper=Pique Newsmagazine |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-15 |ziman=en |paşnav= |pêşnav= |paşnav2= |pêşnav2= |paşnav3= |pêşnav3= |paşnav4= |pêşnav4= |paşnav5= |pêşnav5=}}&lt;/ref&gt;
== Qurbaniyên êrîşê ==
Di êrîşê de mamosteyek û neh xwendekarên dibistanê di encama êrîşan de jiyana xwe jidest dane û 12 kes jî birîndar bûne ku pênc ji wan bi giranî birîndar bûne.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2026/04/15/asia/turkey-second-school-shooting-intl |sernav=Nine people killed in second school shooting in Turkey in two days |malper=CNN |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-16 |ziman=en |paşnav=Tuysuz |pêşnav=Gul}}&lt;/ref&gt; Hatiye ragihandin ku mamosteya jin Ayla Kara di dema êrîşê de hewl daye ku xwendekarên xwe ji êrîşê biparêze û dema ku xwe diavêje ser xwendekarên xwe dibe armanca êrîşê û jiyana xwe jidest daye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/ceqwwe7y523o |sernav=Êrîşa li ser Dibistana Gurgumê: Bavê êrîşkar di îfadeya xwe de çi gotiye? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2026-04-15 |roja-gihiştinê=2026-04-16 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Êrîş]]</text>
      <sha1>iwrv4zs5rgyywy7r1hvwc3r0l0t9pcc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gotûbêja şablonê:Bajarên mezin</title>
    <ns>11</ns>
    <id>316223</id>
    <revision>
      <id>2003524</id>
      <parentid>2003326</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T03:53:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: {{[[Şablon:Serê gotûbêjê|Serê gotûbêjê]]}} lê hat zêdekirin</comment>
      <origin>2003524</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="455" sha1="kn70ipvilomfgzcub9ufe80jnd1cu8p" xml:space="preserve">{{Serê gotûbêjê}}

== Sererastkirina şablonê  ==

Silav @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ji ber kêmasiya li vir navê li ser şablona bajarên mezin ê welatan navê welatan dernakeve. Kêmasî li gotara [[Kanada]]yê li şablona bajarên mezin ê li beşa Demografiyê tê dîtin. Ji kerema ku tu dikarî di demekî guncav de lê binêre. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 07:50, 20 nîsan 2026 (UTC)</text>
      <sha1>kn70ipvilomfgzcub9ufe80jnd1cu8p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gotûbêja şablonê:Bajarên Herêma Kurdistanê</title>
    <ns>11</ns>
    <id>316224</id>
    <revision>
      <id>2003523</id>
      <parentid>2003336</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T03:53:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: {{[[Şablon:Serê gotûbêjê|Serê gotûbêjê]]}} lê hat zêdekirin</comment>
      <origin>2003523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="392" sha1="m449880pazpddcfr8hz4ferg16vc31a" xml:space="preserve">{{Serê gotûbêjê}}

== Sererastkirina şablonê  ==

Silav @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] kêmasiyeke din jî li vir e. Li ser gotara [[Herêma Kurdistanê]] sernavê beşa Ziman, nivîsa ziman li kêleka çepê şablonê derdikeve. Şablona çepê paqij bike jî sererast nake. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 08:05, 20 nîsan 2026 (UTC)</text>
      <sha1>m449880pazpddcfr8hz4ferg16vc31a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gotûbêja şablonê:Wikidata image</title>
    <ns>11</ns>
    <id>316225</id>
    <revision>
      <id>2003525</id>
      <parentid>2003369</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T03:53:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: {{[[Şablon:Serê gotûbêjê|Serê gotûbêjê]]}} lê hat zêdekirin</comment>
      <origin>2003525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1977" sha1="gw1u6uuu54vdue4tvarbex6g8k8r4oz" xml:space="preserve">{{Serê gotûbêjê}}

== Edit request: Update Template:Wikidata_image to close null operation loop ==

''(Apologies for posting in English)''

Hello everyone,

This is a notice regarding this Template that is used in many pages. The template contains operations that have no output; despite having no result, the operation is still processed.

As this Template is used on millions of pages across the Wikimedia Projects, this creates a significant but unnecessary additional load on Wikimedia servers: we would like to reduce this.

'''// The change //'''

Currently, the template performs a series of functions, some of which have no output (known as a null operation loop). These functions can be removed without changing or harming the template’s functionality.

'''// What you need to do //'''

Please update the local template code of Template:Wikidata_image with this version we have created, available here: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Template_Optimisation#Suggested_Change|Suggested edit for Template:Wikidata_image]], and it is also pasted below, for you convenience:

&lt;syntaxhighlight lang=lua&gt;
{{ #if:{{NAMESPACE}}||
  {{ #if:{{{1|}}} 
  | 
  | 
 {{ #if:{{{2|}}}
    |
    | {{ #if:{{#property:P18}}
      | [[Category:No local image but image on Wikidata]]
      | 
     }}
    }}
  }}
}}&lt;noinclude&gt;
{{doc}}
&lt;/noinclude&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;

'''Note:''' The '''&lt;nowiki&gt;[[Category:No local image but image on Wikidata]]&lt;/nowiki&gt;''' name is often locally translated, please check what is in the previous version and replace if needed.

Let me know if you have any questions about this change or need assistance to make the edit. Thank you for your help! – [[Bikarhêner:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Danny Benjafield (WMDE)|gotûbêj]]) 08:35, 20 nîsan 2026 (UTC)

:@[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 08:38, 20 nîsan 2026 (UTC)</text>
      <sha1>gw1u6uuu54vdue4tvarbex6g8k8r4oz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Çete</title>
    <ns>0</ns>
    <id>316228</id>
    <revision>
      <id>2003413</id>
      <timestamp>2026-04-20T14:07:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>Bi wergerandina beşa destpêkê ya rûpela &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1349895985|Gang]]&quot; hatiye çêkirin</comment>
      <origin>2003413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003414</id>
      <parentid>2003413</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T14:07:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9" sha1="5pyls4libz67dy65ymzxmp1kqy6xerf" xml:space="preserve">{{Xebat}}</text>
      <sha1>5pyls4libz67dy65ymzxmp1kqy6xerf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003415</id>
      <parentid>2003414</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T14:08:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="s8wzfz7x54rb0bqbfcq5zxpugkd30ag" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Çete, komek an komeleyek</text>
      <sha1>s8wzfz7x54rb0bqbfcq5zxpugkd30ag</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003416</id>
      <parentid>2003415</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T14:09:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="rc08a7xrrm9bgwai8eytiqeoznbm5la" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Çete, [[Kom|komek]] an [[Komele|komeleyek]] ji</text>
      <sha1>rc08a7xrrm9bgwai8eytiqeoznbm5la</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003417</id>
      <parentid>2003416</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T14:09:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="101" sha1="em9swh8zeisc3qog2nmdugw1nx1o7b4" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Çete, [[Kom|komek]] an [[Komele|komeleyek]] ji hevkaran, hevalan an endamên malbatekê ne</text>
      <sha1>em9swh8zeisc3qog2nmdugw1nx1o7b4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003418</id>
      <parentid>2003417</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T14:09:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="111" sha1="h4vcrs3voz1wvqkxj9t4b0yf0jvplrb" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Çete, [[Kom|komek]] an [[Komele|komeleyek]] ji hevkaran, hevalan an endamên malbatekê ne ku xwedî</text>
      <sha1>h4vcrs3voz1wvqkxj9t4b0yf0jvplrb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003419</id>
      <parentid>2003418</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T14:10:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="150" sha1="dtce0cde9863e6vz6hdssgj9tk7ciyd" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Çete, [[Kom|komek]] an [[Komele|komeleyek]] ji hevkaran, hevalan an endamên malbatekê ne ku xwedî [[Serokatî|serokatiyekê]] diyarkirî</text>
      <sha1>dtce0cde9863e6vz6hdssgj9tk7ciyd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003420</id>
      <parentid>2003419</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T14:10:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003420</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="161" sha1="gxtt8jhnmzu9d7vin2w3kv2xe9z2djs" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Çete, [[Kom|komek]] an [[Komele|komeleyek]] ji hevkaran, hevalan an endamên [[Malbat|malbatekê]] ne ku xwedî [[Serokatî|serokatiyekê]] diyarkirî</text>
      <sha1>gxtt8jhnmzu9d7vin2w3kv2xe9z2djs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003421</id>
      <parentid>2003420</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T14:10:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="191" sha1="lzwa9airgaidlmyhsyc77412hv0kscp" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Çete, [[Kom|komek]] an [[Komele|komeleyek]] ji hevkaran, hevalan an endamên [[Malbat|malbatekê]] ne ku xwedî [[Serokatî|serokatiyekê]] diyarkirî û rêxistinekê navxweyî ye</text>
      <sha1>lzwa9airgaidlmyhsyc77412hv0kscp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003422</id>
      <parentid>2003421</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T14:10:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="191" sha1="c6kxms692cgybv71vigf5bcxew3rfg9" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Çete, [[Kom|komek]] an [[Komele|komeleyek]] ji hevkaran, hevalan an endamên [[Malbat|malbatekê]] ne ku xwedî [[Serokatî|serokatiyekê]] diyarkirî û rêxistinekê navxweyî ne</text>
      <sha1>c6kxms692cgybv71vigf5bcxew3rfg9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003423</id>
      <parentid>2003422</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T14:11:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="209" sha1="5hsmv9zkwcoru6d6d0luyadyoetdpw8" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Çete, [[Kom|komek]] an [[Komele|komeleyek]] ji hevkaran, hevalan an endamên [[Malbat|malbatekê]] ne ku xwedî [[Serokatî|serokatiyekê]] diyarkirî û rêxistinekê navxweyî ne ku xwe bi herêma</text>
      <sha1>5hsmv9zkwcoru6d6d0luyadyoetdpw8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003424</id>
      <parentid>2003423</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T14:12:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="252" sha1="rp2xewmgfzjvscnexqhf5dvpdkdzrfl" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Çete, [[Kom|komek]] an [[Komele|komeleyek]] ji hevkaran, hevalan an endamên [[Malbat|malbatekê]] ne ku xwedî [[Serokatî|serokatiyekê]] diyarkirî û rêxistinekê navxweyî ne ku xwe bi herêmekê di nav [[Civak|civakê]] de dide nasîn</text>
      <sha1>rp2xewmgfzjvscnexqhf5dvpdkdzrfl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003425</id>
      <parentid>2003424</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T14:12:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="307" sha1="ev81zp9ilf9op6qknczve0eb448n6me" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Çete, [[Kom|komek]] an [[Komele|komeleyek]] ji hevkaran, hevalan an endamên [[Malbat|malbatekê]] ne ku xwedî [[Serokatî|serokatiyekê]] diyarkirî û rêxistinekê navxweyî ne ku xwe bi herêmekê di nav [[Civak|civakê]] de dide nasîn, an jî îdîa dike ku herêma diyarkirî kontrol dike</text>
      <sha1>ev81zp9ilf9op6qknczve0eb448n6me</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003426</id>
      <parentid>2003425</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T14:14:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003426</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="455" sha1="benfauli4d326ti5a0nnd01chaxdeyp" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Çete, [[Kom|komek]] an [[Komele|komeleyek]] ji hevkaran, hevalan an endamên [[Malbat|malbatekê]] ne ku xwedî [[Serokatî|serokatiyekê]] diyarkirî û rêxistinekê navxweyî ne ku xwe bi herêmekê di nav [[Civak|civakê]] de dide nasîn, an jî îdîa dike ku herêma diyarkirî kontrol dike, û bi ferdî an bi hev re, tevlî tevgerên neqanûnî, dibe ku tundûtûjî dibe ku ev tevger pir caran celebek sûcê rêxistinkirî pêk tîne.</text>
      <sha1>benfauli4d326ti5a0nnd01chaxdeyp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003427</id>
      <parentid>2003426</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T14:14:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="472" sha1="34msn9yv4u63xsxrlunfoa5bm1s06ni" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Çete, [[Kom|komek]] an [[Komele|komeleyek]] ji hevkaran, hevalan an endamên [[Malbat|malbatekê]] ne ku xwedî [[Serokatî|serokatiyekê]] diyarkirî û rêxistinekê navxweyî ne ku xwe bi herêmekê di nav [[Civak|civakê]] de dide nasîn, an jî îdîa dike ku herêma diyarkirî kontrol dike, û bi ferdî an bi hev re, tevlî tevgerên neqanûnî, dibe ku tundûtûjî dibe ku ev tevger pir caran celebek sûcê rêxistinkirî pêk tîne.

== Çavkanî ==</text>
      <sha1>34msn9yv4u63xsxrlunfoa5bm1s06ni</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003428</id>
      <parentid>2003427</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T14:14:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="486" sha1="tcuemsa5w5jjnvwxv0ywycp07weeohr" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Çete, [[Kom|komek]] an [[Komele|komeleyek]] ji hevkaran, hevalan an endamên [[Malbat|malbatekê]] ne ku xwedî [[Serokatî|serokatiyekê]] diyarkirî û rêxistinekê navxweyî ne ku xwe bi herêmekê di nav [[Civak|civakê]] de dide nasîn, an jî îdîa dike ku herêma diyarkirî kontrol dike, û bi ferdî an bi hev re, tevlî tevgerên neqanûnî, dibe ku tundûtûjî dibe ku ev tevger pir caran celebek sûcê rêxistinkirî pêk tîne.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}</text>
      <sha1>tcuemsa5w5jjnvwxv0ywycp07weeohr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003429</id>
      <parentid>2003428</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T14:16:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="531" sha1="8u1y4kcycqdbs4fs3y1e7g1dtorz6zw" xml:space="preserve">{{Xebat}}
[[Wêne:Apachesvspolicebastille.jpg|thumb|]]
Çete, [[Kom|komek]] an [[Komele|komeleyek]] ji hevkaran, hevalan an endamên [[Malbat|malbatekê]] ne ku xwedî [[Serokatî|serokatiyekê]] diyarkirî û rêxistinekê navxweyî ne ku xwe bi herêmekê di nav [[Civak|civakê]] de dide nasîn, an jî îdîa dike ku herêma diyarkirî kontrol dike, û bi ferdî an bi hev re, tevlî tevgerên neqanûnî, dibe ku tundûtûjî dibe ku ev tevger pir caran celebek sûcê rêxistinkirî pêk tîne.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}</text>
      <sha1>8u1y4kcycqdbs4fs3y1e7g1dtorz6zw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003430</id>
      <parentid>2003429</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T14:16:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="612" sha1="5zfauoik0748od573j9ftfhvq2l30ge" xml:space="preserve">{{Xebat}}
[[Wêne:Apachesvspolicebastille.jpg|thumb|Şerê di kolanên fransî di navbera çeteyên Apaché û polîsa fransî (1904)]]
Çete, [[Kom|komek]] an [[Komele|komeleyek]] ji hevkaran, hevalan an endamên [[Malbat|malbatekê]] ne ku xwedî [[Serokatî|serokatiyekê]] diyarkirî û rêxistinekê navxweyî ne ku xwe bi herêmekê di nav [[Civak|civakê]] de dide nasîn, an jî îdîa dike ku herêma diyarkirî kontrol dike, û bi ferdî an bi hev re, tevlî tevgerên neqanûnî, dibe ku tundûtûjî dibe ku ev tevger pir caran celebek sûcê rêxistinkirî pêk tîne.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}</text>
      <sha1>5zfauoik0748od573j9ftfhvq2l30ge</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003431</id>
      <parentid>2003430</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T14:17:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="829" sha1="ayvw16cqkcn96pmgq0r3nmdz2u9au4g" xml:space="preserve">{{Xebat}}
[[Wêne:Apachesvspolicebastille.jpg|thumb|Şerê di kolanên fransî di navbera çeteyên Apaché û polîsa fransî (1904)]]
Çete, [[Kom|komek]] an [[Komele|komeleyek]] ji hevkaran, hevalan an endamên [[Malbat|malbatekê]] ne ku xwedî [[Serokatî|serokatiyekê]] diyarkirî û rêxistinekê navxweyî ne ku xwe bi herêmekê di nav [[Civak|civakê]] de dide nasîn, an jî îdîa dike ku herêma diyarkirî kontrol dike, û bi ferdî an bi hev re, tevlî tevgerên neqanûnî, dibe ku tundûtûjî dibe ku ev tevger pir caran celebek sûcê rêxistinkirî pêk tîne.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.theguardian.com/society/joepublic/2011/nov/10/gangs-good-society-youth-crime |title=Gangs are good for society |work=theguardian.com |date=10 November 2011 |author=Caspar Walsh}}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}</text>
      <sha1>ayvw16cqkcn96pmgq0r3nmdz2u9au4g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003432</id>
      <parentid>2003431</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T14:18:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003432</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="849" sha1="r4v9ahipib9igybfoxg5et4330a1of6" xml:space="preserve">{{Xebat}}
[[Wêne:Apachesvspolicebastille.jpg|thumb|Şerê di kolanên fransî di navbera çeteyên Apaché û polîsa fransî (1904)]]
Çete, [[Kom|komek]] an [[Komele|komeleyek]] ji hevkaran, hevalan an endamên [[Malbat|malbatekê]] ne ku xwedî [[Serokatî|serokatiyekê]] diyarkirî û rêxistinekê navxweyî ne ku xwe bi herêmekê di nav [[Civak|civakê]] de dide nasîn, an jî îdîa dike ku herêma diyarkirî kontrol dike, û bi ferdî an bi hev re, tevlî tevgerên neqanûnî, dibe ku tundûtûjî dibe ku ev tevger pir caran celebek sûcê rêxistinkirî pêk tîne.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.theguardian.com/society/joepublic/2011/nov/10/gangs-good-society-youth-crime |title=Gangs are good for society |work=theguardian.com |date=10 November 2011 |author=Caspar Walsh}}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Sûc]]</text>
      <sha1>r4v9ahipib9igybfoxg5et4330a1of6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003433</id>
      <parentid>2003432</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T14:18:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="855" sha1="f4xdp2wakbl0bagc78lciyqsqo9powl" xml:space="preserve">{{Xebat}}
[[Wêne:Apachesvspolicebastille.jpg|thumb|Şerê di kolanên fransî di navbera çeteyên Apaché û polîsa fransî (1904)]]
'''Çete''', [[Kom|komek]] an [[Komele|komeleyek]] ji hevkaran, hevalan an endamên [[Malbat|malbatekê]] ne ku xwedî [[Serokatî|serokatiyekê]] diyarkirî û rêxistinekê navxweyî ne ku xwe bi herêmekê di nav [[Civak|civakê]] de dide nasîn, an jî îdîa dike ku herêma diyarkirî kontrol dike, û bi ferdî an bi hev re, tevlî tevgerên neqanûnî, dibe ku tundûtûjî dibe ku ev tevger pir caran celebek sûcê rêxistinkirî pêk tîne.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.theguardian.com/society/joepublic/2011/nov/10/gangs-good-society-youth-crime |title=Gangs are good for society |work=theguardian.com |date=10 November 2011 |author=Caspar Walsh}}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Sûc]]</text>
      <sha1>f4xdp2wakbl0bagc78lciyqsqo9powl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003434</id>
      <parentid>2003433</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T14:18:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="845" sha1="9f44sur6218wmo2ca0ponmhreoaas8i" xml:space="preserve">[[Wêne:Apachesvspolicebastille.jpg|thumb|Şerê di kolanên fransî di navbera çeteyên Apaché û polîsa fransî (1904)]]
'''Çete''', [[Kom|komek]] an [[Komele|komeleyek]] ji hevkaran, hevalan an endamên [[Malbat|malbatekê]] ne ku xwedî [[Serokatî|serokatiyekê]] diyarkirî û rêxistinekê navxweyî ne ku xwe bi herêmekê di nav [[Civak|civakê]] de dide nasîn, an jî îdîa dike ku herêma diyarkirî kontrol dike, û bi ferdî an bi hev re, tevlî tevgerên neqanûnî, dibe ku tundûtûjî dibe ku ev tevger pir caran celebek sûcê rêxistinkirî pêk tîne.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.theguardian.com/society/joepublic/2011/nov/10/gangs-good-society-youth-crime |title=Gangs are good for society |work=theguardian.com |date=10 November 2011 |author=Caspar Walsh}}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Sûc]]</text>
      <sha1>9f44sur6218wmo2ca0ponmhreoaas8i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003437</id>
      <parentid>2003434</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T14:52:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Şablonên beralîkirî guhart, Binê standard kir, Lînk paqij kir.)</comment>
      <origin>2003437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="861" sha1="bj6kvltjannhuio55d2td2a1qy25v23" xml:space="preserve">[[Wêne:Apachesvspolicebastille.jpg|thumb|Şerê di kolanên fransî di navbera çeteyên Apaché û polîsa fransî (1904)]]
'''Çete''', [[kom]]ek an [[komele]]yek ji hevkaran, hevalan an endamên [[malbat]]ekê ne ku xwedî [[Serokatî|serokatiyekê]] diyarkirî û rêxistinekê navxweyî ne ku xwe bi herêmekê di nav [[civak]]ê de dide nasîn, an jî îdîa dike ku herêma diyarkirî kontrol dike, û bi ferdî an bi hev re, tevlî tevgerên neqanûnî, dibe ku tundûtûjî dibe ku ev tevger pir caran celebek sûcê rêxistinkirî pêk tîne.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.theguardian.com/society/joepublic/2011/nov/10/gangs-good-society-youth-crime |title=Gangs are good for society |work=theguardian.com |date=10 November 2011 |author=Caspar Walsh}}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Cureyên rêxistinan]]
[[Kategorî:Sûc]]</text>
      <sha1>bj6kvltjannhuio55d2td2a1qy25v23</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003452</id>
      <parentid>2003437</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T15:12:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan</comment>
      <origin>2003452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="876" sha1="3v5fk3ks9nzpgpoj6kopmuhuwxp2fhw" xml:space="preserve">[[Wêne:Apachesvspolicebastille.jpg|thumb|Şerê di kolanên fransî di navbera çeteyên Apaché û polîsa fransî (1904)]]
'''Çete''', [[kom]]ek an [[komele]]yek ji hevkaran, hevalan an endamên [[malbat]]ekê ne ku xwedî [[Serokatî|serokatiyekê]] diyarkirî û rêxistinekê navxweyî ne ku xwe bi herêmekê di nav [[civak]]ê de dide nasîn, an jî îdîa dike ku herêma diyarkirî kontrol dike, û bi ferdî an bi hev re, tevlî tevgerên neqanûnî, dibe ku tundûtûjî dibe ku ev tevger pir caran celebek sûcê rêxistinkirî pêk tîne.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.theguardian.com/society/joepublic/2011/nov/10/gangs-good-society-youth-crime |sernav=Gangs are good for society |xebat=theguardian.com |tarîx=10 çiriya paşîn 2011 |nivîskar=Caspar Walsh }}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Cureyên rêxistinan]]
[[Kategorî:Sûc]]</text>
      <sha1>3v5fk3ks9nzpgpoj6kopmuhuwxp2fhw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003722</id>
      <parentid>2003452</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T11:12:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: +{{[[Şablon:Kontrola otorîteyê|Kontrola otorîteyê]]}} (bnr. [[Taybet:PermanentLink/1295521#Şablona_Kontrola_otorîteyê|gotûbêjê]]); paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.)</comment>
      <origin>2003722</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="902" sha1="31tupicjxw1af1g65qbu17asuec6whx" xml:space="preserve">[[Wêne:Apachesvspolicebastille.jpg|thumb|Şerê di kolanên fransî di navbera çeteyên Apaché û polîsa fransî (1904)]]
'''Çete''', [[kom]]ek an [[komele]]yek ji hevkaran, hevalan an endamên [[malbat]]ekê ne ku xwedî [[Serokatî|serokatiyekê]] diyarkirî û rêxistinekê navxweyî ne ku xwe bi herêmekê di nav [[civak]]ê de dide nasîn, an jî îdîa dike ku herêma diyarkirî kontrol dike, û bi ferdî an bi hev re, tevlî tevgerên neqanûnî, dibe ku tundûtûjî dibe ku ev tevger pir caran celebek sûcê rêxistinkirî pêk tîne.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.theguardian.com/society/joepublic/2011/nov/10/gangs-good-society-youth-crime |sernav=Gangs are good for society |xebat=theguardian.com |tarîx=10 çiriya paşîn 2011 |nivîskar=Caspar Walsh }}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Cureyên rêxistinan]]
[[Kategorî:Sûc]]</text>
      <sha1>31tupicjxw1af1g65qbu17asuec6whx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Serokatî</title>
    <ns>0</ns>
    <id>316229</id>
    <revision>
      <id>2003438</id>
      <timestamp>2026-04-20T14:58:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>Bi wergerandina beşa destpêkê ya rûpela &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1344180859|Leadership]]&quot; hatiye çêkirin</comment>
      <origin>2003438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003439</id>
      <parentid>2003438</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T14:58:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9" sha1="5pyls4libz67dy65ymzxmp1kqy6xerf" xml:space="preserve">{{Xebat}}</text>
      <sha1>5pyls4libz67dy65ymzxmp1kqy6xerf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003440</id>
      <parentid>2003439</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T14:59:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19" sha1="any3vf2vbtmmx1ugv6l8n180g8ot38c" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Serokatî</text>
      <sha1>any3vf2vbtmmx1ugv6l8n180g8ot38c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003441</id>
      <parentid>2003440</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T15:00:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="167" sha1="r543akv9p4qflfb8ucl2jopqr77nsz9" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Serokatî wekî şiyana takekes, komek, an [[Rêxistin|rêxistinekê]] ji bo bandorê li ser, an rêberiya kesan, tîm, an rêxistinên din tê pênasekirin.</text>
      <sha1>r543akv9p4qflfb8ucl2jopqr77nsz9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003442</id>
      <parentid>2003441</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T15:01:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="341" sha1="jvr0aj1fcunniqubajp28rycgef0lsf" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Serokatî wekî şiyana takekes, komek, an [[Rêxistin|rêxistinekê]] ji bo bandorê li ser, an rêberiya kesan, tîm, an rêxistinên din tê pênasekirin.

Serokatî binkategoriyeke rêbertiyê ye ku pîvanên wê rêveberiya jiyanê û rêveberiya karsaziyê jî dihewîne. Rêveberiya jiyanê bi gelemperî rêveberiya xwe ye.</text>
      <sha1>jvr0aj1fcunniqubajp28rycgef0lsf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003443</id>
      <parentid>2003442</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T15:01:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="347" sha1="1suerfgacsrhayuz552ripnh5lc520k" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Serokatî wekî şiyana takekes, komek, an [[Rêxistin|rêxistinekê]] ji bo bandorê li ser, an rêberiya kesan, tîm, an rêxistinên din tê pênasekirin.

Serokatî binkategoriyeke rêbertiyê ye ku pîvanên wê rêveberiya jiyanê û rêveberiya karsaziyê jî dihewîne. Rêveberiya jiyanê bi gelemperî rêveberiya xwe bixwe ye.</text>
      <sha1>1suerfgacsrhayuz552ripnh5lc520k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003444</id>
      <parentid>2003443</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T15:02:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="683" sha1="7c0wpny0053zexa60jvudu2ulk8gka6" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Serokatî wekî şiyana takekes, komek, an [[Rêxistin|rêxistinekê]] ji bo bandorê li ser, an rêberiya kesan, tîm, an rêxistinên din tê pênasekirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Dictionary of Politics: Selected American and Foreign Political and Legal Terms |paşnav=Raymond |pêşnav=Walter John |weşanger=Brunswick Publishing Corp |tarîx=1992 |isbn=978-1-55618-008-8 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=1dtn0olA8PcC&amp;dq=dictionary+of+politics&amp;pg=PA276&amp;redir_esc=y}}&lt;/ref&gt; Serokatî binkategoriyeke rêbertiyê ye ku pîvanên wê rêveberiya jiyanê û rêveberiya karsaziyê jî dihewîne. Rêveberiya jiyanê bi gelemperî rêveberiya xwe bixwe ye.</text>
      <sha1>7c0wpny0053zexa60jvudu2ulk8gka6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003445</id>
      <parentid>2003444</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T15:02:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="700" sha1="59mw55xt83xkpuiq303sgubzttharu1" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Serokatî wekî şiyana takekes, komek, an [[Rêxistin|rêxistinekê]] ji bo bandorê li ser, an rêberiya kesan, tîm, an rêxistinên din tê pênasekirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Dictionary of Politics: Selected American and Foreign Political and Legal Terms |paşnav=Raymond |pêşnav=Walter John |weşanger=Brunswick Publishing Corp |tarîx=1992 |isbn=978-1-55618-008-8 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=1dtn0olA8PcC&amp;dq=dictionary+of+politics&amp;pg=PA276&amp;redir_esc=y}}&lt;/ref&gt; Serokatî binkategoriyeke rêbertiyê ye ku pîvanên wê rêveberiya jiyanê û rêveberiya karsaziyê jî dihewîne. Rêveberiya jiyanê bi gelemperî rêveberiya xwe bixwe ye.

== Çavkanî ==</text>
      <sha1>59mw55xt83xkpuiq303sgubzttharu1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003446</id>
      <parentid>2003445</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T15:02:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="714" sha1="0m8ngo9v0qwf6u0fwn6d0z9xupq6v9o" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Serokatî wekî şiyana takekes, komek, an [[Rêxistin|rêxistinekê]] ji bo bandorê li ser, an rêberiya kesan, tîm, an rêxistinên din tê pênasekirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Dictionary of Politics: Selected American and Foreign Political and Legal Terms |paşnav=Raymond |pêşnav=Walter John |weşanger=Brunswick Publishing Corp |tarîx=1992 |isbn=978-1-55618-008-8 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=1dtn0olA8PcC&amp;dq=dictionary+of+politics&amp;pg=PA276&amp;redir_esc=y}}&lt;/ref&gt; Serokatî binkategoriyeke rêbertiyê ye ku pîvanên wê rêveberiya jiyanê û rêveberiya karsaziyê jî dihewîne. Rêveberiya jiyanê bi gelemperî rêveberiya xwe bixwe ye.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}</text>
      <sha1>0m8ngo9v0qwf6u0fwn6d0z9xupq6v9o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003447</id>
      <parentid>2003446</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T15:02:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="720" sha1="iz5uvms60krwjf5i8ca2rm7igxsam1n" xml:space="preserve">{{Xebat}}
'''Serokatî''' wekî şiyana takekes, komek, an [[Rêxistin|rêxistinekê]] ji bo bandorê li ser, an rêberiya kesan, tîm, an rêxistinên din tê pênasekirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Dictionary of Politics: Selected American and Foreign Political and Legal Terms |paşnav=Raymond |pêşnav=Walter John |weşanger=Brunswick Publishing Corp |tarîx=1992 |isbn=978-1-55618-008-8 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=1dtn0olA8PcC&amp;dq=dictionary+of+politics&amp;pg=PA276&amp;redir_esc=y}}&lt;/ref&gt; Serokatî binkategoriyeke rêbertiyê ye ku pîvanên wê rêveberiya jiyanê û rêveberiya karsaziyê jî dihewîne. Rêveberiya jiyanê bi gelemperî rêveberiya xwe bixwe ye.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}</text>
      <sha1>iz5uvms60krwjf5i8ca2rm7igxsam1n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003448</id>
      <parentid>2003447</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T15:04:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="910" sha1="fp2y9w3w1r9wbu3sklyo4scjp3m3kgt" xml:space="preserve">{{Xebat}}
[[Wêne:2019-10-14 Luxembourg Kurdische Demonstration zum Außenministertreffen DSC 7495.jpg|thumb|Alayekê bi [[Abdullah Öcalan]] li ser de ku wekî ''serokê kurdan'' jî tê nas kirin]]
'''Serokatî''' wekî şiyana takekes, komek, an [[Rêxistin|rêxistinekê]] ji bo bandorê li ser, an rêberiya kesan, tîm, an rêxistinên din tê pênasekirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Dictionary of Politics: Selected American and Foreign Political and Legal Terms |paşnav=Raymond |pêşnav=Walter John |weşanger=Brunswick Publishing Corp |tarîx=1992 |isbn=978-1-55618-008-8 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=1dtn0olA8PcC&amp;dq=dictionary+of+politics&amp;pg=PA276&amp;redir_esc=y}}&lt;/ref&gt; Serokatî binkategoriyeke rêbertiyê ye ku pîvanên wê rêveberiya jiyanê û rêveberiya karsaziyê jî dihewîne. Rêveberiya jiyanê bi gelemperî rêveberiya xwe bixwe ye.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}</text>
      <sha1>fp2y9w3w1r9wbu3sklyo4scjp3m3kgt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003449</id>
      <parentid>2003448</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T15:05:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="935" sha1="buc59dxmcrzbyx7hv1lk6653nzbp2p3" xml:space="preserve">{{Xebat}}
[[Wêne:2019-10-14 Luxembourg Kurdische Demonstration zum Außenministertreffen DSC 7495.jpg|thumb|Alayekê bi [[Abdullah Öcalan]] li ser de ku wekî ''serokê kurdan'' jî tê nas kirin]]
'''Serokatî''' wekî şiyana takekes, komek, an [[Rêxistin|rêxistinekê]] ji bo bandorê li ser, an rêberiya kesan, tîm, an rêxistinên din tê pênasekirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Dictionary of Politics: Selected American and Foreign Political and Legal Terms |paşnav=Raymond |pêşnav=Walter John |weşanger=Brunswick Publishing Corp |tarîx=1992 |isbn=978-1-55618-008-8 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=1dtn0olA8PcC&amp;dq=dictionary+of+politics&amp;pg=PA276&amp;redir_esc=y}}&lt;/ref&gt; Serokatî binkategoriyeke rêbertiyê ye ku pîvanên wê rêveberiya jiyanê û rêveberiya karsaziyê jî dihewîne. Rêveberiya jiyanê bi gelemperî rêveberiya xwe bixwe ye.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Serokatî]]</text>
      <sha1>buc59dxmcrzbyx7hv1lk6653nzbp2p3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003450</id>
      <parentid>2003449</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T15:05:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="925" sha1="3pq0uiois1hv6xepep3ro2sjr9xxenl" xml:space="preserve">[[Wêne:2019-10-14 Luxembourg Kurdische Demonstration zum Außenministertreffen DSC 7495.jpg|thumb|Alayekê bi [[Abdullah Öcalan]] li ser de ku wekî ''serokê kurdan'' jî tê nas kirin]]
'''Serokatî''' wekî şiyana takekes, komek, an [[Rêxistin|rêxistinekê]] ji bo bandorê li ser, an rêberiya kesan, tîm, an rêxistinên din tê pênasekirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Dictionary of Politics: Selected American and Foreign Political and Legal Terms |paşnav=Raymond |pêşnav=Walter John |weşanger=Brunswick Publishing Corp |tarîx=1992 |isbn=978-1-55618-008-8 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=1dtn0olA8PcC&amp;dq=dictionary+of+politics&amp;pg=PA276&amp;redir_esc=y}}&lt;/ref&gt; Serokatî binkategoriyeke rêbertiyê ye ku pîvanên wê rêveberiya jiyanê û rêveberiya karsaziyê jî dihewîne. Rêveberiya jiyanê bi gelemperî rêveberiya xwe bixwe ye.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Serokatî]]</text>
      <sha1>3pq0uiois1hv6xepep3ro2sjr9xxenl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003451</id>
      <parentid>2003450</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T15:06:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="922" sha1="23aogi1g7mj0hqdsyld99o4wizvrr7z" xml:space="preserve">[[Wêne:2019-10-14 Luxembourg Kurdische Demonstration zum Außenministertreffen DSC 7495.jpg|thumb|Alayekê bi [[Abdullah Öcalan]] li ser de ku wekî ''serokê kurdan'' jî tê nas kirin]]
'''Serokatî''' wekî şiyana takekes, komek, an [[Rêxistin|rêxistinekê]] ji bo bandorê li ser, an rêberiya kesan, tîm, an rêxistinên din tê pênasekirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Dictionary of Politics: Selected American and Foreign Political and Legal Terms |paşnav=Raymond |pêşnav=Walter John |weşanger=Brunswick Publishing Corp |tarîx=1992 |isbn=978-1-55618-008-8 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=1dtn0olA8PcC&amp;dq=dictionary+of+politics&amp;pg=PA276&amp;redir_esc=y}}&lt;/ref&gt; Serokatî binkategoriyeke rêbertiyê ye ku pîvanên wê rêveberiya jiyanê û rêveberiya karsaziyê jî dihewîne. Rêveberiya jiyanê bi gelemperî rêveberiya xweyî ye.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Serokatî]]</text>
      <sha1>23aogi1g7mj0hqdsyld99o4wizvrr7z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003454</id>
      <parentid>2003451</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T15:52:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir, Lînk paqij kir.)</comment>
      <origin>2003454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="995" sha1="qim5cmkh03nkb7qndym4rx6po57imxt" xml:space="preserve">[[Wêne:2019-10-14 Luxembourg Kurdische Demonstration zum Außenministertreffen DSC 7495.jpg|thumb|Alayekê bi [[Abdullah Öcalan]] li ser de ku wekî ''serokê kurdan'' jî tê nas kirin]]
'''Serokatî''' wekî şiyana takekes, komek, an [[rêxistin]]ekê ji bo bandorê li ser, an rêberiya kesan, tîm, an rêxistinên din tê pênasekirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Dictionary of Politics: Selected American and Foreign Political and Legal Terms |paşnav=Raymond |pêşnav=Walter John |weşanger=Brunswick Publishing Corp |tarîx=1992 |isbn=978-1-55618-008-8 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=1dtn0olA8PcC&amp;dq=dictionary+of+politics&amp;pg=PA276&amp;redir_esc=y}}&lt;/ref&gt; Serokatî binkategoriyeke rêbertiyê ye ku pîvanên wê rêveberiya jiyanê û rêveberiya karsaziyê jî dihewîne. Rêveberiya jiyanê bi gelemperî rêveberiya xweyî ye.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Konseptên civakî]]
[[Kategorî:Serokatî| ]]
[[Kategorî:Têkiliyên piranî û kêmaniyan]]</text>
      <sha1>qim5cmkh03nkb7qndym4rx6po57imxt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003479</id>
      <parentid>2003454</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T16:40:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1004" sha1="bpx356yllv66yuoosauux48onxbrnli" xml:space="preserve">[[Wêne:2019-10-14 Luxembourg Kurdische Demonstration zum Außenministertreffen DSC 7495.jpg|thumb|Alayekê bi [[Abdullah Öcalan]] li ser de ku wekî ''serokê kurdan'' jî tê nas kirin]]
'''Serokatî''' wekî şiyana takekes, komek, an [[rêxistin]]ekê ji bo bandorê li ser, an rêberiya kesan, [[Tîm|tîm]], an rêxistinên din tê pênasekirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Dictionary of Politics: Selected American and Foreign Political and Legal Terms |paşnav=Raymond |pêşnav=Walter John |weşanger=Brunswick Publishing Corp |tarîx=1992 |isbn=978-1-55618-008-8 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=1dtn0olA8PcC&amp;dq=dictionary+of+politics&amp;pg=PA276&amp;redir_esc=y}}&lt;/ref&gt; Serokatî binkategoriyeke rêbertiyê ye ku pîvanên wê rêveberiya jiyanê û rêveberiya karsaziyê jî dihewîne. Rêveberiya jiyanê bi gelemperî rêveberiya xweyî ye.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Konseptên civakî]]
[[Kategorî:Serokatî| ]]
[[Kategorî:Têkiliyên piranî û kêmaniyan]]</text>
      <sha1>bpx356yllv66yuoosauux48onxbrnli</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003498</id>
      <parentid>2003479</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T17:32:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (Lînk paqij kir.)</comment>
      <origin>2003498</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="999" sha1="0m1fsoabvxo5r215k3ngin1ci9wn5nj" xml:space="preserve">[[Wêne:2019-10-14 Luxembourg Kurdische Demonstration zum Außenministertreffen DSC 7495.jpg|thumb|Alayekê bi [[Abdullah Öcalan]] li ser de ku wekî ''serokê kurdan'' jî tê nas kirin]]
'''Serokatî''' wekî şiyana takekes, komek, an [[rêxistin]]ekê ji bo bandorê li ser, an rêberiya kesan, [[tîm]], an rêxistinên din tê pênasekirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Dictionary of Politics: Selected American and Foreign Political and Legal Terms |paşnav=Raymond |pêşnav=Walter John |weşanger=Brunswick Publishing Corp |tarîx=1992 |isbn=978-1-55618-008-8 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=1dtn0olA8PcC&amp;dq=dictionary+of+politics&amp;pg=PA276&amp;redir_esc=y}}&lt;/ref&gt; Serokatî binkategoriyeke rêbertiyê ye ku pîvanên wê rêveberiya jiyanê û rêveberiya karsaziyê jî dihewîne. Rêveberiya jiyanê bi gelemperî rêveberiya xweyî ye.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Konseptên civakî]]
[[Kategorî:Serokatî| ]]
[[Kategorî:Têkiliyên piranî û kêmaniyan]]</text>
      <sha1>0m1fsoabvxo5r215k3ngin1ci9wn5nj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003509</id>
      <parentid>2003498</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T21:17:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2003509</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1145" sha1="hr860ndh34n4bbdki1qmdcrg496qdpj" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî
}}
'''Serokatî''' wekî şiyana takekes, komek, an [[rêxistin]]ekê ji bo bandorê li ser, an rêberiya kesan, [[tîm]], an rêxistinên din tê pênasekirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Dictionary of Politics: Selected American and Foreign Political and Legal Terms |paşnav=Raymond |pêşnav=Walter John |weşanger=Brunswick Publishing Corp |tarîx=1992 |isbn=978-1-55618-008-8 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=1dtn0olA8PcC&amp;dq=dictionary+of+politics&amp;pg=PA276&amp;redir_esc=y}}&lt;/ref&gt; Serokatî binkategoriyeke rêbertiyê ye ku pîvanên wê rêveberiya jiyanê û rêveberiya karsaziyê jî dihewîne. Rêveberiya jiyanê bi gelemperî rêveberiya xweyî ye.

== Galerî ==
&lt;gallery&gt;
Barzani1.jpg|[[Mistefa Barzanî]], yek ji serokên navdar ên dîrokî yên kurdan e.
2019-10-14 Luxembourg Kurdische Demonstration zum Außenministertreffen DSC 7495.jpg|Siyasetmedar [[Abdullah Öcalan]] wekî yek ji serokên kurdan jî li Bakurê Kurdistanê tê naskirin.
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Konseptên civakî]]
[[Kategorî:Serokatî| ]]
[[Kategorî:Têkiliyên piranî û kêmaniyan]]</text>
      <sha1>hr860ndh34n4bbdki1qmdcrg496qdpj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003510</id>
      <parentid>2003509</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T21:22:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Galerî */</comment>
      <origin>2003510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1244" sha1="sjk7ondrmwqf4ba6w5cpanl4qgmpsxd" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî
}}
'''Serokatî''' wekî şiyana takekes, komek, an [[rêxistin]]ekê ji bo bandorê li ser, an rêberiya kesan, [[tîm]], an rêxistinên din tê pênasekirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Dictionary of Politics: Selected American and Foreign Political and Legal Terms |paşnav=Raymond |pêşnav=Walter John |weşanger=Brunswick Publishing Corp |tarîx=1992 |isbn=978-1-55618-008-8 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=1dtn0olA8PcC&amp;dq=dictionary+of+politics&amp;pg=PA276&amp;redir_esc=y}}&lt;/ref&gt; Serokatî binkategoriyeke rêbertiyê ye ku pîvanên wê rêveberiya jiyanê û rêveberiya karsaziyê jî dihewîne. Rêveberiya jiyanê bi gelemperî rêveberiya xweyî ye.

== Galerî ==
&lt;gallery&gt;
Barzani1.jpg|[[Mistefa Barzanî]], yek ji serokên navdar ên dîrokî yên kurdan e.
2019-10-14 Luxembourg Kurdische Demonstration zum Außenministertreffen DSC 7495.jpg|Siyasetmedar [[Abdullah Öcalan]] wekî yek ji serokên kurdan jî li Bakurê Kurdistanê tê naskirin.
Bundesarchiv Bild 183-H1216-0500-002, Adolf Hitler.jpg|Adolf Hitler serokê Almanyaya naziyan bû.
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Konseptên civakî]]
[[Kategorî:Serokatî| ]]
[[Kategorî:Têkiliyên piranî û kêmaniyan]]</text>
      <sha1>sjk7ondrmwqf4ba6w5cpanl4qgmpsxd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003511</id>
      <parentid>2003510</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T21:28:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2003511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1363" sha1="ay0agu6sgdocyu08jxi0fgxkaphyb83" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî
}}
'''Serokatî''' wekî şiyana takekes, komek, an [[rêxistin]]ekê ji bo bandorê li ser, an rêberiya kesan, [[tîm]], an rêxistinên din tê pênasekirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Dictionary of Politics: Selected American and Foreign Political and Legal Terms |paşnav=Raymond |pêşnav=Walter John |weşanger=Brunswick Publishing Corp |tarîx=1992 |isbn=978-1-55618-008-8 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=1dtn0olA8PcC&amp;dq=dictionary+of+politics&amp;pg=PA276&amp;redir_esc=y}}&lt;/ref&gt; Serokatî binkategoriyeke rêbertiyê ye ku pîvanên wê rêveberiya jiyanê û rêveberiya karsaziyê jî dihewîne. Rêveberiya jiyanê bi gelemperî rêveberiya xweyî ye.

== Galerî ==
&lt;gallery&gt;
Cristofano dell'altissimo, saladino, ante 1568 - Serie Gioviana.jpg|Selahedînê Eyûbî, serokekî misilmantiyê bû.
Barzani1.jpg|[[Mistefa Barzanî]], yek ji serokên navdar ên dîrokî yên kurdan e.
2019-10-14 Luxembourg Kurdische Demonstration zum Außenministertreffen DSC 7495.jpg|Siyasetmedar [[Abdullah Öcalan]] wekî yek ji serokên kurdan jî li Bakurê Kurdistanê tê naskirin.
Bundesarchiv Bild 183-H1216-0500-002, Adolf Hitler.jpg|Adolf Hitler serokê Almanyaya naziyan bû.
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Konseptên civakî]]
[[Kategorî:Serokatî| ]]
[[Kategorî:Têkiliyên piranî û kêmaniyan]]</text>
      <sha1>ay0agu6sgdocyu08jxi0fgxkaphyb83</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003512</id>
      <parentid>2003511</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T21:29:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Galerî */</comment>
      <origin>2003512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1371" sha1="et9fbrnbc94qrab6claswq43lq4kx7i" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî
}}
'''Serokatî''' wekî şiyana takekes, komek, an [[rêxistin]]ekê ji bo bandorê li ser, an rêberiya kesan, [[tîm]], an rêxistinên din tê pênasekirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Dictionary of Politics: Selected American and Foreign Political and Legal Terms |paşnav=Raymond |pêşnav=Walter John |weşanger=Brunswick Publishing Corp |tarîx=1992 |isbn=978-1-55618-008-8 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=1dtn0olA8PcC&amp;dq=dictionary+of+politics&amp;pg=PA276&amp;redir_esc=y}}&lt;/ref&gt; Serokatî binkategoriyeke rêbertiyê ye ku pîvanên wê rêveberiya jiyanê û rêveberiya karsaziyê jî dihewîne. Rêveberiya jiyanê bi gelemperî rêveberiya xweyî ye.

== Galerî ==
&lt;gallery&gt;
Cristofano dell'altissimo, saladino, ante 1568 - Serie Gioviana.jpg|Selahedînê Eyûbî, kurd û serokekî misilmantiyê bû.
Barzani1.jpg|[[Mistefa Barzanî]], yek ji serokên navdar ên dîrokî yên kurdan e.
2019-10-14 Luxembourg Kurdische Demonstration zum Außenministertreffen DSC 7495.jpg|Siyasetmedar [[Abdullah Öcalan]] wekî yek ji serokên kurdan jî li Bakurê Kurdistanê tê naskirin.
Bundesarchiv Bild 183-H1216-0500-002, Adolf Hitler.jpg|Adolf Hitler serokê Almanyaya naziyan bû.
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Konseptên civakî]]
[[Kategorî:Serokatî| ]]
[[Kategorî:Têkiliyên piranî û kêmaniyan]]</text>
      <sha1>et9fbrnbc94qrab6claswq43lq4kx7i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003513</id>
      <parentid>2003512</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T03:43:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* Galerî */</comment>
      <origin>2003513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1375" sha1="rwk0dtu4kv4alp7puwutr9ddsfzkhi7" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî
}}
'''Serokatî''' wekî şiyana takekes, komek, an [[rêxistin]]ekê ji bo bandorê li ser, an rêberiya kesan, [[tîm]], an rêxistinên din tê pênasekirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Dictionary of Politics: Selected American and Foreign Political and Legal Terms |paşnav=Raymond |pêşnav=Walter John |weşanger=Brunswick Publishing Corp |tarîx=1992 |isbn=978-1-55618-008-8 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=1dtn0olA8PcC&amp;dq=dictionary+of+politics&amp;pg=PA276&amp;redir_esc=y}}&lt;/ref&gt; Serokatî binkategoriyeke rêbertiyê ye ku pîvanên wê rêveberiya jiyanê û rêveberiya karsaziyê jî dihewîne. Rêveberiya jiyanê bi gelemperî rêveberiya xweyî ye.

== Galerî ==
&lt;gallery&gt;
Cristofano dell'altissimo, saladino, ante 1568 - Serie Gioviana.jpg|[[Selahedînê Eyûbî]], kurd û serokekî misilmantiyê bû.
Barzani1.jpg|[[Mistefa Barzanî]], yek ji serokên navdar ên dîrokî yên kurdan e.
2019-10-14 Luxembourg Kurdische Demonstration zum Außenministertreffen DSC 7495.jpg|Siyasetmedar [[Abdullah Öcalan]] wekî yek ji serokên kurdan jî li Bakurê Kurdistanê tê naskirin.
Bundesarchiv Bild 183-H1216-0500-002, Adolf Hitler.jpg|Adolf Hitler serokê Almanyaya naziyan bû.
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Konseptên civakî]]
[[Kategorî:Serokatî| ]]
[[Kategorî:Têkiliyên piranî û kêmaniyan]]</text>
      <sha1>rwk0dtu4kv4alp7puwutr9ddsfzkhi7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003645</id>
      <parentid>2003513</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:07:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2003645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1308" sha1="b6adieat5mlvcj1lbgq2ks2682poicn" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî
}}
'''Serokatî''' wekî şiyana takekes, komek, an [[rêxistin]]ekê ji bo bandorê li ser, an rêberiya kesan, [[tîm]], an rêxistinên din tê pênasekirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Dictionary of Politics: Selected American and Foreign Political and Legal Terms |paşnav=Raymond |pêşnav=Walter John |weşanger=Brunswick Publishing Corp |tarîx=1992 |isbn=978-1-55618-008-8 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=1dtn0olA8PcC&amp;dq=dictionary+of+politics&amp;pg=PA276&amp;redir_esc=y}}&lt;/ref&gt; Serokatî binkategoriyeke rêbertiyê ye ku pîvanên wê rêveberiya jiyanê û rêveberiya karsaziyê jî dihewîne. Rêveberiya jiyanê bi gelemperî rêveberiya xweyî ye.

== Galerî ==
&lt;gallery&gt;
Cristofano dell'altissimo, saladino, ante 1568 - Serie Gioviana.jpg|[[Selahedînê Eyûbî]] rêveberekî kurd û serokekî Îslamê bû.
Barzani1.jpg|[[Mistefa Barzanî]], yek ji serokên navdar ên dîrokî yên kurdan e.
2019-10-14 Luxembourg Kurdische Demonstration zum Außenministertreffen DSC 7495.jpg|Siyasetmedar [[Abdullah Öcalan]] wekî yek ji serokên kurdan e ku bi taybetî li Bakurê Kurdistanê gelek girseyeke wî heye.
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Konseptên civakî]]
[[Kategorî:Serokatî| ]]
[[Kategorî:Têkiliyên piranî û kêmaniyan]]</text>
      <sha1>b6adieat5mlvcj1lbgq2ks2682poicn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003704</id>
      <parentid>2003645</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T09:39:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Galerî */</comment>
      <origin>2003704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1407" sha1="fxfyvqo68dgvyjqwkpefrdcup5sb52v" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî
}}
'''Serokatî''' wekî şiyana takekes, komek, an [[rêxistin]]ekê ji bo bandorê li ser, an rêberiya kesan, [[tîm]], an rêxistinên din tê pênasekirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Dictionary of Politics: Selected American and Foreign Political and Legal Terms |paşnav=Raymond |pêşnav=Walter John |weşanger=Brunswick Publishing Corp |tarîx=1992 |isbn=978-1-55618-008-8 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=1dtn0olA8PcC&amp;dq=dictionary+of+politics&amp;pg=PA276&amp;redir_esc=y}}&lt;/ref&gt; Serokatî binkategoriyeke rêbertiyê ye ku pîvanên wê rêveberiya jiyanê û rêveberiya karsaziyê jî dihewîne. Rêveberiya jiyanê bi gelemperî rêveberiya xweyî ye.

== Galerî ==
&lt;gallery&gt;
Cristofano dell'altissimo, saladino, ante 1568 - Serie Gioviana.jpg|[[Selahedînê Eyûbî]] rêveberekî kurd û serokekî Îslamê bû.
Barzani1.jpg|[[Mistefa Barzanî]], yek ji serokên navdar ên dîrokî yên kurdan e.
2019-10-14 Luxembourg Kurdische Demonstration zum Außenministertreffen DSC 7495.jpg|Siyasetmedar [[Abdullah Öcalan]] wekî yek ji serokên kurdan e ku bi taybetî li Bakurê Kurdistanê gelek girseyeke wî heye.
Bundesarchiv Bild 183-H1216-0500-002, Adolf Hitler.jpg|Adolf Hitler serokê Almanyaya naziyan bû.
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Konseptên civakî]]
[[Kategorî:Serokatî| ]]
[[Kategorî:Têkiliyên piranî û kêmaniyan]]</text>
      <sha1>fxfyvqo68dgvyjqwkpefrdcup5sb52v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003705</id>
      <parentid>2003704</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T09:46:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2003705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1597" sha1="7cv4a2j8i3x20y1udbpksr5rvnhl312" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî
}}
'''Serokatî''' wekî şiyana takekes, komek, an [[rêxistin]]ekê ji bo bandorê li ser, an rêberiya kesan, [[tîm]], an rêxistinên din tê pênasekirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Dictionary of Politics: Selected American and Foreign Political and Legal Terms |paşnav=Raymond |pêşnav=Walter John |weşanger=Brunswick Publishing Corp |tarîx=1992 |isbn=978-1-55618-008-8 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=1dtn0olA8PcC&amp;dq=dictionary+of+politics&amp;pg=PA276&amp;redir_esc=y}}&lt;/ref&gt; Serokatî binkategoriyeke rêbertiyê ye ku pîvanên wê rêveberiya jiyanê û rêveberiya karsaziyê jî dihewîne. Rêveberiya jiyanê bi gelemperî rêveberiya xweyî ye.

== Cureyên serokatiyê ==
* [[Serokatiya otokratîk]]
* [[Serokatiya demokratîk]] 
* [[Serokatiya ''laissez faire'']]
* [[Serokatiya paternalîst]]
* [[Serokatiya karîzmatîk]]{{Çavk}}

== Galerî ==
&lt;gallery&gt;
Cristofano dell'altissimo, saladino, ante 1568 - Serie Gioviana.jpg|[[Selahedînê Eyûbî]] rêveberekî kurd û serokekî Îslamê bû.
Barzani1.jpg|[[Mistefa Barzanî]], yek ji serokên navdar ên dîrokî yên kurdan e.
2019-10-14 Luxembourg Kurdische Demonstration zum Außenministertreffen DSC 7495.jpg|Siyasetmedar [[Abdullah Öcalan]] wekî yek ji serokên kurdan e ku bi taybetî li Bakurê Kurdistanê gelek girseyeke wî heye.
Bundesarchiv Bild 183-H1216-0500-002, Adolf Hitler.jpg|Adolf Hitler serokê Almanyaya naziyan bû.
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Konseptên civakî]]
[[Kategorî:Serokatî| ]]
[[Kategorî:Têkiliyên piranî û kêmaniyan]]</text>
      <sha1>7cv4a2j8i3x20y1udbpksr5rvnhl312</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003706</id>
      <parentid>2003705</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T09:52:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Galerî */</comment>
      <origin>2003706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1736" sha1="c2m9rargb3avs28ivpgzncmbmcxh39v" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî
}}
'''Serokatî''' wekî şiyana takekes, komek, an [[rêxistin]]ekê ji bo bandorê li ser, an rêberiya kesan, [[tîm]], an rêxistinên din tê pênasekirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Dictionary of Politics: Selected American and Foreign Political and Legal Terms |paşnav=Raymond |pêşnav=Walter John |weşanger=Brunswick Publishing Corp |tarîx=1992 |isbn=978-1-55618-008-8 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=1dtn0olA8PcC&amp;dq=dictionary+of+politics&amp;pg=PA276&amp;redir_esc=y}}&lt;/ref&gt; Serokatî binkategoriyeke rêbertiyê ye ku pîvanên wê rêveberiya jiyanê û rêveberiya karsaziyê jî dihewîne. Rêveberiya jiyanê bi gelemperî rêveberiya xweyî ye.

== Cureyên serokatiyê ==
* [[Serokatiya otokratîk]]
* [[Serokatiya demokratîk]] 
* [[Serokatiya ''laissez faire'']]
* [[Serokatiya paternalîst]]
* [[Serokatiya karîzmatîk]]{{Çavk}}

== Galerî ==
&lt;gallery&gt;
0092 - Wien - Kunsthistorisches Museum - Gaius Julius Caesar-edit.jpg|Gaius Julius Caesar serokê leşkerî yê Împeratoriya Romayê bû.
Cristofano dell'altissimo, saladino, ante 1568 - Serie Gioviana.jpg|[[Selahedînê Eyûbî]] rêveberekî kurd û serokekî Îslamê bû.
Barzani1.jpg|[[Mistefa Barzanî]], yek ji serokên navdar ên dîrokî yên kurdan e.
2019-10-14 Luxembourg Kurdische Demonstration zum Außenministertreffen DSC 7495.jpg|Siyasetmedar [[Abdullah Öcalan]] wekî yek ji serokên kurdan e ku bi taybetî li Bakurê Kurdistanê gelek girseyeke wî heye.
Bundesarchiv Bild 183-H1216-0500-002, Adolf Hitler.jpg|Adolf Hitler serokê Almanyaya naziyan bû.
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Konseptên civakî]]
[[Kategorî:Serokatî| ]]
[[Kategorî:Têkiliyên piranî û kêmaniyan]]</text>
      <sha1>c2m9rargb3avs28ivpgzncmbmcxh39v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003707</id>
      <parentid>2003706</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T10:06:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Gotar li ser konsepta serokatiyê ye, ne li ser serokên siyasî, dîrokî û hwd. Min bi xeletî galeriya wêneyan çêkirin.</comment>
      <origin>2003707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="834" sha1="1fleup4nadqepojvd1ji19474dcsut3" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî
}}
'''Serokatî''' wekî şiyana takekes, komek, an [[rêxistin]]ekê ji bo bandorê li ser, an rêberiya kesan, [[tîm]], an rêxistinên din tê pênasekirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Dictionary of Politics: Selected American and Foreign Political and Legal Terms |paşnav=Raymond |pêşnav=Walter John |weşanger=Brunswick Publishing Corp |tarîx=1992 |isbn=978-1-55618-008-8 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=1dtn0olA8PcC&amp;dq=dictionary+of+politics&amp;pg=PA276&amp;redir_esc=y}}&lt;/ref&gt; Serokatî binkategoriyeke rêbertiyê ye ku pîvanên wê rêveberiya jiyanê û rêveberiya karsaziyê jî dihewîne. Rêveberiya jiyanê bi gelemperî rêveberiya xweyî ye.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Konseptên civakî]]
[[Kategorî:Serokatî| ]]
[[Kategorî:Têkiliyên piranî û kêmaniyan]]</text>
      <sha1>1fleup4nadqepojvd1ji19474dcsut3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003708</id>
      <parentid>2003707</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T10:07:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MikaelF</username>
        <id>935</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>- agahîdank</comment>
      <origin>2003708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="809" sha1="fikd6curq0t9v75948ciakynse5zt0t" xml:space="preserve">'''Serokatî''' wekî şiyana takekes, komek, an [[rêxistin]]ekê ji bo bandorê li ser, an rêberiya kesan, [[tîm]], an rêxistinên din tê pênasekirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Dictionary of Politics: Selected American and Foreign Political and Legal Terms |paşnav=Raymond |pêşnav=Walter John |weşanger=Brunswick Publishing Corp |tarîx=1992 |isbn=978-1-55618-008-8 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=1dtn0olA8PcC&amp;dq=dictionary+of+politics&amp;pg=PA276&amp;redir_esc=y}}&lt;/ref&gt; Serokatî binkategoriyeke rêbertiyê ye ku pîvanên wê rêveberiya jiyanê û rêveberiya karsaziyê jî dihewîne. Rêveberiya jiyanê bi gelemperî rêveberiya xweyî ye.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Konseptên civakî]]
[[Kategorî:Serokatî| ]]
[[Kategorî:Têkiliyên piranî û kêmaniyan]]</text>
      <sha1>fikd6curq0t9v75948ciakynse5zt0t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003721</id>
      <parentid>2003708</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T11:12:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: +{{[[Şablon:Kontrola otorîteyê|Kontrola otorîteyê]]}} (bnr. [[Taybet:PermanentLink/1295521#Şablona_Kontrola_otorîteyê|gotûbêjê]]); paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.)</comment>
      <origin>2003721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="835" sha1="ti2ejsptkt5q4cwklhw4w65trxxb7gk" xml:space="preserve">'''Serokatî''' wekî şiyana takekes, komek, an [[rêxistin]]ekê ji bo bandorê li ser, an rêberiya kesan, [[tîm]], an rêxistinên din tê pênasekirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Dictionary of Politics: Selected American and Foreign Political and Legal Terms |paşnav=Raymond |pêşnav=Walter John |weşanger=Brunswick Publishing Corp |tarîx=1992 |isbn=978-1-55618-008-8 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=1dtn0olA8PcC&amp;dq=dictionary+of+politics&amp;pg=PA276&amp;redir_esc=y}}&lt;/ref&gt; Serokatî binkategoriyeke rêbertiyê ye ku pîvanên wê rêveberiya jiyanê û rêveberiya karsaziyê jî dihewîne. Rêveberiya jiyanê bi gelemperî rêveberiya xweyî ye.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Konseptên civakî]]
[[Kategorî:Serokatî| ]]
[[Kategorî:Têkiliyên piranî û kêmaniyan]]</text>
      <sha1>ti2ejsptkt5q4cwklhw4w65trxxb7gk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tîm</title>
    <ns>0</ns>
    <id>316230</id>
    <revision>
      <id>2003456</id>
      <timestamp>2026-04-20T16:25:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>Bi wergerandina beşa destpêkê ya rûpela &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1345873111|Team]]&quot; hatiye çêkirin</comment>
      <origin>2003456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003457</id>
      <parentid>2003456</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T16:25:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9" sha1="5pyls4libz67dy65ymzxmp1kqy6xerf" xml:space="preserve">{{Xebat}}</text>
      <sha1>5pyls4libz67dy65ymzxmp1kqy6xerf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003458</id>
      <parentid>2003457</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T16:26:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="d9tumn8214ro50i39rwgma361ltlzwy" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Tîm di [[Civaknas|civaknasiyê]] de</text>
      <sha1>d9tumn8214ro50i39rwgma361ltlzwy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003459</id>
      <parentid>2003458</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T16:27:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91" sha1="6b8as4s3aorvc0ebvs2w8zchq8urq1q" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Tîm di [[Civaknas|civaknasiyê]] de wekî yekîneyekê [[Rêxistin|rêxistinî]]</text>
      <sha1>6b8as4s3aorvc0ebvs2w8zchq8urq1q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003460</id>
      <parentid>2003459</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T16:27:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="104" sha1="mtjua8xqbs3nczwn8pg8hthmo7abozt" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Tîm di [[Civaknas|civaknasiyê]] de wekî yekîneyekê [[Rêxistin|rêxistinî]] te fêmkirin</text>
      <sha1>mtjua8xqbs3nczwn8pg8hthmo7abozt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003461</id>
      <parentid>2003460</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T16:28:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="150" sha1="kfhnuytvsx3xk79epedlinx1oklehkh" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Tîm di [[Civaknas|civaknasiyê]] de wekî yekîneyekê [[Rêxistin|rêxistinî]] te fêmkirin ku ji herî kêm du kesan pêk tê, û armanc</text>
      <sha1>kfhnuytvsx3xk79epedlinx1oklehkh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003462</id>
      <parentid>2003461</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T16:28:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="229" sha1="iejzboi4uye5ppgplqmezbr6joj2mgo" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Tîm di [[Civaknas|civaknasiyê]] de wekî yekîneyekê [[Rêxistin|rêxistinî]] te fêmkirin ku ji herî kêm du kesan pêk tê, û armanc dikin ku karekî taybetî bicîh bîne û/an jî armancên hevpar bişopînin.</text>
      <sha1>iejzboi4uye5ppgplqmezbr6joj2mgo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003463</id>
      <parentid>2003462</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T16:29:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="244" sha1="3yx9iy7coqir1syhiju2h88t9c3ycyc" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Tîm di [[Civaknas|civaknasiyê]] de wekî yekîneyekê [[Rêxistin|rêxistinî]] te fêmkirin ku ji herî kêm du kesan pêk tê, û armanc dikin ku karekî taybetî bicîh bîne û/an jî armancên hevpar bişopînin.

Tîmek dikare</text>
      <sha1>3yx9iy7coqir1syhiju2h88t9c3ycyc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003464</id>
      <parentid>2003463</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T16:30:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="401" sha1="8u5c6ajdoiaqwuqfd2k5qhy83loxbjs" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Tîm di [[Civaknas|civaknasiyê]] de wekî yekîneyekê [[Rêxistin|rêxistinî]] te fêmkirin ku ji herî kêm du kesan pêk tê, û armanc dikin ku karekî taybetî bicîh bîne û/an jî armancên hevpar bişopînin.

Tîmek dikare wekî du an jî zêdetir kesan were pênasekirin ku rasterast bi hev re di têkiliyê de ne û têkiliyên wan ên civakî ji astek diyarkirî derbas dibin.</text>
      <sha1>8u5c6ajdoiaqwuqfd2k5qhy83loxbjs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003465</id>
      <parentid>2003464</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T16:30:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="418" sha1="q4vlpv7aeu6nr280ba6mx4vvb7vaa6x" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Tîm di [[Civaknas|civaknasiyê]] de wekî yekîneyekê [[Rêxistin|rêxistinî]] te fêmkirin ku ji herî kêm du kesan pêk tê, û armanc dikin ku karekî taybetî bicîh bîne û/an jî armancên hevpar bişopînin.

Tîmek dikare wekî du an jî zêdetir kesan were pênasekirin ku rasterast bi hev re di têkiliyê de ne û têkiliyên wan ên civakî ji astek diyarkirî derbas dibin. Tîm di saziyên</text>
      <sha1>q4vlpv7aeu6nr280ba6mx4vvb7vaa6x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003466</id>
      <parentid>2003465</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T16:30:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="428" sha1="g23xzyyizauuub3hfgks2wx3du79ewy" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Tîm di [[Civaknas|civaknasiyê]] de wekî yekîneyekê [[Rêxistin|rêxistinî]] te fêmkirin ku ji herî kêm du kesan pêk tê, û armanc dikin ku karekî taybetî bicîh bîne û/an jî armancên hevpar bişopînin.

Tîmek dikare wekî du an jî zêdetir kesan were pênasekirin ku rasterast bi hev re di têkiliyê de ne û têkiliyên wan ên civakî ji astek diyarkirî derbas dibin. Tîm di saziyên aborî de</text>
      <sha1>g23xzyyizauuub3hfgks2wx3du79ewy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003467</id>
      <parentid>2003466</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T16:31:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="532" sha1="hz3ec2kcgo6bysuq8fari1h5bd66l9r" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Tîm di [[Civaknas|civaknasiyê]] de wekî yekîneyekê [[Rêxistin|rêxistinî]] te fêmkirin ku ji herî kêm du kesan pêk tê, û armanc dikin ku karekî taybetî bicîh bîne û/an jî armancên hevpar bişopînin.

Tîmek dikare wekî du an jî zêdetir kesan were pênasekirin ku rasterast bi hev re di têkiliyê de ne û têkiliyên wan ên civakî ji astek diyarkirî derbas dibin. Tîm di saziyên aborî de (şîrket, komeleyên din ên kesan, û rêveberî bi beşên xwe) û di [[Werziş|werzişê]] de hene.</text>
      <sha1>hz3ec2kcgo6bysuq8fari1h5bd66l9r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003468</id>
      <parentid>2003467</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T16:33:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="665" sha1="toeeijvmga3tmalpnxbenlnzrboezuh" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Tîm di [[Civaknas|civaknasiyê]] de wekî yekîneyekê [[Rêxistin|rêxistinî]] te fêmkirin ku ji herî kêm du kesan pêk tê, û armanc dikin ku karekî taybetî bicîh bîne û/an jî armancên hevpar bişopînin.

Tîmek dikare wekî du an jî zêdetir kesan were pênasekirin ku rasterast bi hev re di têkiliyê de ne û têkiliyên wan ên civakî ji astek diyarkirî derbas dibin. Tîm di saziyên aborî de (şîrket, komeleyên din ên kesan, û rêveberî bi beşên xwe) û di [[Werziş|werzişê]] de hene. Di şîrketan an dezgehên giştî de, tîm komeke xebatê ye ku ji karmendan ji bo armancek taybetî pêk tê, wek tîmek projeyê.</text>
      <sha1>toeeijvmga3tmalpnxbenlnzrboezuh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003469</id>
      <parentid>2003468</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T16:34:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003469</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="827" sha1="rl3vnw89x2zp4etszgn3zgy8g52zuab" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Tîm di [[Civaknas|civaknasiyê]] de wekî yekîneyekê [[Rêxistin|rêxistinî]] te fêmkirin ku ji herî kêm du kesan pêk tê, û armanc dikin ku karekî taybetî bicîh bîne û/an jî armancên hevpar bişopînin.

Tîmek dikare wekî du an jî zêdetir kesan were pênasekirin ku rasterast bi hev re di têkiliyê de ne û têkiliyên wan ên civakî ji astek diyarkirî derbas dibin. Tîm di saziyên aborî de (şîrket, komeleyên din ên kesan, û rêveberî bi beşên xwe) û di [[Werziş|werzişê]] de hene. Di şîrketan an dezgehên giştî de, tîm komeke xebatê ye ku ji karmendan ji bo armancek taybetî pêk tê, wek tîmek projeyê.

Mîna komên din ên civakî, tîm bi kevneşopî ji serok, di rêxistinan de serokê tîmê, an di werzîşê de kaptanê tîmê, û endamên tîmê pêk tên.</text>
      <sha1>rl3vnw89x2zp4etszgn3zgy8g52zuab</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003470</id>
      <parentid>2003469</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T16:35:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003470</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="830" sha1="ndpqrti608exv3vxisbfyagyz6en200" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Tîm di [[Civaknas|civaknasiyê]] de wekî yekîneyekê [[Rêxistin|rêxistinî]] te fêmkirin ku ji herî kêm du kesan pêk tê, û armanc dikin ku karekî taybetî bicîh bîne û/an jî armancên hevpar bişopînin.

Tîmek dikare wekî du an jî zêdetir kesan were pênasekirin ku rasterast bi hev re di têkiliyê de ne û têkiliyên wan ên civakî ji astek diyarkirî derbas dibin. Tîm di saziyên aborî de (şîrket, komeleyên din ên kesan, û rêveberî bi beşên xwe) û di [[Werziş|werzişê]] de hene. Di şîrketan an dezgehên giştî de, tîm komeke xebatê ye ku ji karmendan ji bo armancek taybetî pêk tê, wek tîmek projeyê.

Mîna komên din ên civakî, tîm bi kevneşopî ji serok, di rêxistinan de serokê tîmê, an di werzîşê de kaptanê tîmê, û ji endamên tîmê pêk tên.</text>
      <sha1>ndpqrti608exv3vxisbfyagyz6en200</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003471</id>
      <parentid>2003470</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T16:35:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="847" sha1="t7nody1r0h2uiwkzqzhm4kfb9542hvl" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Tîm di [[Civaknas|civaknasiyê]] de wekî yekîneyekê [[Rêxistin|rêxistinî]] te fêmkirin ku ji herî kêm du kesan pêk tê, û armanc dikin ku karekî taybetî bicîh bîne û/an jî armancên hevpar bişopînin.

Tîmek dikare wekî du an jî zêdetir kesan were pênasekirin ku rasterast bi hev re di têkiliyê de ne û têkiliyên wan ên civakî ji astek diyarkirî derbas dibin. Tîm di saziyên aborî de (şîrket, komeleyên din ên kesan, û rêveberî bi beşên xwe) û di [[Werziş|werzişê]] de hene. Di şîrketan an dezgehên giştî de, tîm komeke xebatê ye ku ji karmendan ji bo armancek taybetî pêk tê, wek tîmek projeyê.

Mîna komên din ên civakî, tîm bi kevneşopî ji serok, di rêxistinan de serokê tîmê, an di werzîşê de kaptanê tîmê, û ji endamên tîmê pêk tên.

== Çavkanî ==</text>
      <sha1>t7nody1r0h2uiwkzqzhm4kfb9542hvl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003472</id>
      <parentid>2003471</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T16:36:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003472</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="861" sha1="7psgsg56i31ziy01frr1piyz8iwn0x0" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Tîm di [[Civaknas|civaknasiyê]] de wekî yekîneyekê [[Rêxistin|rêxistinî]] te fêmkirin ku ji herî kêm du kesan pêk tê, û armanc dikin ku karekî taybetî bicîh bîne û/an jî armancên hevpar bişopînin.

Tîmek dikare wekî du an jî zêdetir kesan were pênasekirin ku rasterast bi hev re di têkiliyê de ne û têkiliyên wan ên civakî ji astek diyarkirî derbas dibin. Tîm di saziyên aborî de (şîrket, komeleyên din ên kesan, û rêveberî bi beşên xwe) û di [[Werziş|werzişê]] de hene. Di şîrketan an dezgehên giştî de, tîm komeke xebatê ye ku ji karmendan ji bo armancek taybetî pêk tê, wek tîmek projeyê.

Mîna komên din ên civakî, tîm bi kevneşopî ji serok, di rêxistinan de serokê tîmê, an di werzîşê de kaptanê tîmê, û ji endamên tîmê pêk tên.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}</text>
      <sha1>7psgsg56i31ziy01frr1piyz8iwn0x0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003473</id>
      <parentid>2003472</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T16:36:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003473</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="899" sha1="jm1nqyk40veoc0eektrg6yd5gbn1r98" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Tîm di [[Civaknas|civaknasiyê]] de wekî yekîneyekê [[Rêxistin|rêxistinî]] te fêmkirin ku ji herî kêm du kesan pêk tê, û armanc dikin ku karekî taybetî bicîh bîne û/an jî armancên hevpar bişopînin.

Tîmek dikare wekî du an jî zêdetir kesan were pênasekirin ku rasterast bi hev re di têkiliyê de ne û têkiliyên wan ên civakî ji astek diyarkirî derbas dibin. Tîm di saziyên aborî de (şîrket, komeleyên din ên kesan, û rêveberî bi beşên xwe) û di [[Werziş|werzişê]] de hene. Di şîrketan an dezgehên giştî de, tîm komeke xebatê ye ku ji karmendan ji bo armancek taybetî pêk tê, wek tîmek projeyê.

Mîna komên din ên civakî, tîm bi kevneşopî ji serok, di rêxistinan de serokê tîmê, an di werzîşê de kaptanê tîmê, û ji endamên tîmê pêk tên.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kom]]
[[Kategorî:Tîm]]</text>
      <sha1>jm1nqyk40veoc0eektrg6yd5gbn1r98</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003474</id>
      <parentid>2003473</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T16:37:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003474</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="937" sha1="3atcouy0ar5qvujmyoz8ziczsiuycq6" xml:space="preserve">{{Xebat}}
[[Wêne:AmedSK2019-20 (5).jpg|thumb]]
Tîm di [[Civaknas|civaknasiyê]] de wekî yekîneyekê [[Rêxistin|rêxistinî]] te fêmkirin ku ji herî kêm du kesan pêk tê, û armanc dikin ku karekî taybetî bicîh bîne û/an jî armancên hevpar bişopînin.

Tîmek dikare wekî du an jî zêdetir kesan were pênasekirin ku rasterast bi hev re di têkiliyê de ne û têkiliyên wan ên civakî ji astek diyarkirî derbas dibin. Tîm di saziyên aborî de (şîrket, komeleyên din ên kesan, û rêveberî bi beşên xwe) û di [[Werziş|werzişê]] de hene. Di şîrketan an dezgehên giştî de, tîm komeke xebatê ye ku ji karmendan ji bo armancek taybetî pêk tê, wek tîmek projeyê.

Mîna komên din ên civakî, tîm bi kevneşopî ji serok, di rêxistinan de serokê tîmê, an di werzîşê de kaptanê tîmê, û ji endamên tîmê pêk tên.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kom]]
[[Kategorî:Tîm]]</text>
      <sha1>3atcouy0ar5qvujmyoz8ziczsiuycq6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003475</id>
      <parentid>2003474</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T16:37:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="972" sha1="c9ra4j9hamaai4ekqer2v6skvqhmgrg" xml:space="preserve">{{Xebat}}
[[Wêne:AmedSK2019-20 (5).jpg|thumb|Tîma [[Amedspor]] ya jinan (2019)]]
Tîm di [[Civaknas|civaknasiyê]] de wekî yekîneyekê [[Rêxistin|rêxistinî]] te fêmkirin ku ji herî kêm du kesan pêk tê, û armanc dikin ku karekî taybetî bicîh bîne û/an jî armancên hevpar bişopînin.

Tîmek dikare wekî du an jî zêdetir kesan were pênasekirin ku rasterast bi hev re di têkiliyê de ne û têkiliyên wan ên civakî ji astek diyarkirî derbas dibin. Tîm di saziyên aborî de (şîrket, komeleyên din ên kesan, û rêveberî bi beşên xwe) û di [[Werziş|werzişê]] de hene. Di şîrketan an dezgehên giştî de, tîm komeke xebatê ye ku ji karmendan ji bo armancek taybetî pêk tê, wek tîmek projeyê.

Mîna komên din ên civakî, tîm bi kevneşopî ji serok, di rêxistinan de serokê tîmê, an di werzîşê de kaptanê tîmê, û ji endamên tîmê pêk tên.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kom]]
[[Kategorî:Tîm]]</text>
      <sha1>c9ra4j9hamaai4ekqer2v6skvqhmgrg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003476</id>
      <parentid>2003475</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T16:37:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003476</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="978" sha1="1ju71x3u5ja0xn8vbpfhvkgn28on70a" xml:space="preserve">{{Xebat}}
[[Wêne:AmedSK2019-20 (5).jpg|thumb|Tîma [[Amedspor]] ya jinan (2019)]]
'''Tîm''' di [[Civaknas|civaknasiyê]] de wekî yekîneyekê [[Rêxistin|rêxistinî]] te fêmkirin ku ji herî kêm du kesan pêk tê, û armanc dikin ku karekî taybetî bicîh bîne û/an jî armancên hevpar bişopînin.

Tîmek dikare wekî du an jî zêdetir kesan were pênasekirin ku rasterast bi hev re di têkiliyê de ne û têkiliyên wan ên civakî ji astek diyarkirî derbas dibin. Tîm di saziyên aborî de (şîrket, komeleyên din ên kesan, û rêveberî bi beşên xwe) û di [[Werziş|werzişê]] de hene. Di şîrketan an dezgehên giştî de, tîm komeke xebatê ye ku ji karmendan ji bo armancek taybetî pêk tê, wek tîmek projeyê.

Mîna komên din ên civakî, tîm bi kevneşopî ji serok, di rêxistinan de serokê tîmê, an di werzîşê de kaptanê tîmê, û ji endamên tîmê pêk tên.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kom]]
[[Kategorî:Tîm]]</text>
      <sha1>1ju71x3u5ja0xn8vbpfhvkgn28on70a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003477</id>
      <parentid>2003476</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T16:38:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1271" sha1="b1ufkkdcy6b1q59346774jn668covf7" xml:space="preserve">{{Xebat}}
[[Wêne:AmedSK2019-20 (5).jpg|thumb|Tîma [[Amedspor]] ya jinan (2019)]]
'''Tîm''' di [[Civaknas|civaknasiyê]] de wekî yekîneyekê [[Rêxistin|rêxistinî]] te fêmkirin ku ji herî kêm du kesan pêk tê, û armanc dikin ku karekî taybetî bicîh bîne û/an jî armancên hevpar bişopînin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Making the team : a guide for managers |paşnav=Thompson |pêşnav=Leigh L. |weşanger=Upper Saddle River, NJ : Pearson/Prentice Hall |tarîx=2008 |isbn=978-0-13-186135-0 |kesên-din=Internet Archive |url=http://archive.org/details/makingteamguidef0003thom}}&lt;/ref&gt;

Tîmek dikare wekî du an jî zêdetir kesan were pênasekirin ku rasterast bi hev re di têkiliyê de ne û têkiliyên wan ên civakî ji astek diyarkirî derbas dibin. Tîm di saziyên aborî de (şîrket, komeleyên din ên kesan, û rêveberî bi beşên xwe) û di [[Werziş|werzişê]] de hene. Di şîrketan an dezgehên giştî de, tîm komeke xebatê ye ku ji karmendan ji bo armancek taybetî pêk tê, wek tîmek projeyê.

Mîna komên din ên civakî, tîm bi kevneşopî ji serok, di rêxistinan de serokê tîmê, an di werzîşê de kaptanê tîmê, û ji endamên tîmê pêk tên.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kom]]
[[Kategorî:Tîm]]</text>
      <sha1>b1ufkkdcy6b1q59346774jn668covf7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003478</id>
      <parentid>2003477</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T16:39:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003478</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1652" sha1="em3varzw1l96nqvs2tfb6mf2i5wh1q1" xml:space="preserve">{{Xebat}}
[[Wêne:AmedSK2019-20 (5).jpg|thumb|Tîma [[Amedspor]] ya jinan (2019)]]
'''Tîm''' di [[Civaknas|civaknasiyê]] de wekî yekîneyekê [[Rêxistin|rêxistinî]] te fêmkirin ku ji herî kêm du kesan pêk tê, û armanc dikin ku karekî taybetî bicîh bîne û/an jî armancên hevpar bişopînin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Making the team : a guide for managers |paşnav=Thompson |pêşnav=Leigh L. |weşanger=Upper Saddle River, NJ : Pearson/Prentice Hall |tarîx=2008 |isbn=978-0-13-186135-0 |kesên-din=Internet Archive |url=http://archive.org/details/makingteamguidef0003thom}}&lt;/ref&gt;

Tîmek dikare wekî du an jî zêdetir kesan were pênasekirin ku rasterast bi hev re di têkiliyê de ne û têkiliyên wan ên civakî ji astek diyarkirî derbas dibin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Lexikon der Internen Revision |paşnav=Lück |pêşnav=Wolfgang |weşanger=Walter de Gruyter GmbH &amp; Co KG |tarîx=2015-07-24 |rûpel=317 |isbn=978-3-486-80196-5 |ziman=de |url=https://books.google.de/books?id=PY9dDwAAQBAJ&amp;pg=PA317&amp;dq=Team+lexikon&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjir-24_tHrAhXDqaQKHZ-IC3cQuwUwAnoECAIQBg#v=onepage&amp;q=Team%20lexikon&amp;f=false}}&lt;/ref&gt; Tîm di saziyên aborî de (şîrket, komeleyên din ên kesan, û rêveberî bi beşên xwe) û di [[Werziş|werzişê]] de hene. Di şîrketan an dezgehên giştî de, tîm komeke xebatê ye ku ji karmendan ji bo armancek taybetî pêk tê, wek tîmek projeyê.

Mîna komên din ên civakî, tîm bi kevneşopî ji serok, di rêxistinan de serokê tîmê, an di werzîşê de kaptanê tîmê, û ji endamên tîmê pêk tên.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kom]]
[[Kategorî:Tîm]]</text>
      <sha1>em3varzw1l96nqvs2tfb6mf2i5wh1q1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003480</id>
      <parentid>2003478</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T16:40:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003480</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1642" sha1="8ru0ciw72sq8m2brtzyp2trv6wr2uhd" xml:space="preserve">[[Wêne:AmedSK2019-20 (5).jpg|thumb|Tîma [[Amedspor]] ya jinan (2019)]]
'''Tîm''' di [[Civaknas|civaknasiyê]] de wekî yekîneyekê [[Rêxistin|rêxistinî]] te fêmkirin ku ji herî kêm du kesan pêk tê, û armanc dikin ku karekî taybetî bicîh bîne û/an jî armancên hevpar bişopînin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Making the team : a guide for managers |paşnav=Thompson |pêşnav=Leigh L. |weşanger=Upper Saddle River, NJ : Pearson/Prentice Hall |tarîx=2008 |isbn=978-0-13-186135-0 |kesên-din=Internet Archive |url=http://archive.org/details/makingteamguidef0003thom}}&lt;/ref&gt;

Tîmek dikare wekî du an jî zêdetir kesan were pênasekirin ku rasterast bi hev re di têkiliyê de ne û têkiliyên wan ên civakî ji astek diyarkirî derbas dibin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Lexikon der Internen Revision |paşnav=Lück |pêşnav=Wolfgang |weşanger=Walter de Gruyter GmbH &amp; Co KG |tarîx=2015-07-24 |rûpel=317 |isbn=978-3-486-80196-5 |ziman=de |url=https://books.google.de/books?id=PY9dDwAAQBAJ&amp;pg=PA317&amp;dq=Team+lexikon&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjir-24_tHrAhXDqaQKHZ-IC3cQuwUwAnoECAIQBg#v=onepage&amp;q=Team%20lexikon&amp;f=false}}&lt;/ref&gt; Tîm di saziyên aborî de (şîrket, komeleyên din ên kesan, û rêveberî bi beşên xwe) û di [[Werziş|werzişê]] de hene. Di şîrketan an dezgehên giştî de, tîm komeke xebatê ye ku ji karmendan ji bo armancek taybetî pêk tê, wek tîmek projeyê.

Mîna komên din ên civakî, tîm bi kevneşopî ji serok, di rêxistinan de serokê tîmê, an di werzîşê de kaptanê tîmê, û ji endamên tîmê pêk tên.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kom]]
[[Kategorî:Tîm]]</text>
      <sha1>8ru0ciw72sq8m2brtzyp2trv6wr2uhd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003497</id>
      <parentid>2003480</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T17:32:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir, Lînk paqij kir.)</comment>
      <origin>2003497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1617" sha1="5801nufahtopoe4uyb5ijgsgxvcofk8" xml:space="preserve">[[Wêne:AmedSK2019-20 (5).jpg|thumb|Tîma [[Amedspor]] ya jinan (2019)]]
'''Tîm''' di [[civaknas]]iyê de wekî yekîneyekê [[rêxistin]]î te fêmkirin ku ji herî kêm du kesan pêk tê, û armanc dikin ku karekî taybetî bicîh bîne û/an jî armancên hevpar bişopînin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Making the team : a guide for managers |paşnav=Thompson |pêşnav=Leigh L. |weşanger=Upper Saddle River, NJ : Pearson/Prentice Hall |tarîx=2008 |isbn=978-0-13-186135-0 |kesên-din=Internet Archive |url=http://archive.org/details/makingteamguidef0003thom}}&lt;/ref&gt;

Tîmek dikare wekî du an jî zêdetir kesan were pênasekirin ku rasterast bi hev re di têkiliyê de ne û têkiliyên wan ên civakî ji astek diyarkirî derbas dibin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Lexikon der Internen Revision |paşnav=Lück |pêşnav=Wolfgang |weşanger=Walter de Gruyter GmbH &amp; Co KG |tarîx=2015-07-24 |rûpel=317 |isbn=978-3-486-80196-5 |ziman=de |url=https://books.google.de/books?id=PY9dDwAAQBAJ&amp;pg=PA317&amp;dq=Team+lexikon&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjir-24_tHrAhXDqaQKHZ-IC3cQuwUwAnoECAIQBg#v=onepage&amp;q=Team%20lexikon&amp;f=false}}&lt;/ref&gt; Tîm di saziyên aborî de (şîrket, komeleyên din ên kesan, û rêveberî bi beşên xwe) û di [[werziş]]ê de hene. Di şîrketan an dezgehên giştî de, tîm komeke xebatê ye ku ji karmendan ji bo armancek taybetî pêk tê, wek tîmek projeyê.

Mîna komên din ên civakî, tîm bi kevneşopî ji serok, di rêxistinan de serokê tîmê, an di werzîşê de kaptanê tîmê, û ji endamên tîmê pêk tên.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kom]]
[[Kategorî:Tîm| ]]</text>
      <sha1>5801nufahtopoe4uyb5ijgsgxvcofk8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003500</id>
      <parentid>2003497</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T17:53:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.)</comment>
      <origin>2003500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1646" sha1="5vtopbn40sqdp2u08cga2w2535re11i" xml:space="preserve">[[Wêne:AmedSK2019-20 (5).jpg|thumb|Tîma [[Amedspor]] ya jinan (2019)]]
'''Tîm''' di [[civaknas]]iyê de wekî yekîneyekê [[rêxistin]]î te fêmkirin ku ji herî kêm du kesan pêk tê, û armanc dikin ku karekî taybetî bicîh bîne û/an jî armancên hevpar bişopînin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Making the team : a guide for managers |paşnav=Thompson |pêşnav=Leigh L. |weşanger=Upper Saddle River, NJ : Pearson/Prentice Hall |tarîx=2008 |isbn=978-0-13-186135-0 |kesên-din=Internet Archive |url=http://archive.org/details/makingteamguidef0003thom}}&lt;/ref&gt;

Tîmek dikare wekî du an jî zêdetir kesan were pênasekirin ku rasterast bi hev re di têkiliyê de ne û têkiliyên wan ên civakî ji astek diyarkirî derbas dibin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Lexikon der Internen Revision |paşnav=Lück |pêşnav=Wolfgang |weşanger=Walter de Gruyter GmbH &amp; Co KG |tarîx=2015-07-24 |rûpel=317 |isbn=978-3-486-80196-5 |ziman=de |url=https://books.google.de/books?id=PY9dDwAAQBAJ&amp;pg=PA317&amp;dq=Team+lexikon&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjir-24_tHrAhXDqaQKHZ-IC3cQuwUwAnoECAIQBg#v=onepage&amp;q=Team%20lexikon&amp;f=false}}&lt;/ref&gt; Tîm di saziyên aborî de (şîrket, komeleyên din ên kesan, û rêveberî bi beşên xwe) û di [[werziş]]ê de hene. Di şîrketan an dezgehên giştî de, tîm komeke xebatê ye ku ji karmendan ji bo armancek taybetî pêk tê, wek tîmek projeyê.

Mîna komên din ên civakî, tîm bi kevneşopî ji serok, di rêxistinan de serokê tîmê, an di werzîşê de kaptanê tîmê, û ji endamên tîmê pêk tên.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kom]]
[[Kategorî:Komên civakî]]
[[Kategorî:Tîm| ]]</text>
      <sha1>5vtopbn40sqdp2u08cga2w2535re11i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003720</id>
      <parentid>2003500</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T11:12:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: +{{[[Şablon:Kontrola otorîteyê|Kontrola otorîteyê]]}} (bnr. [[Taybet:PermanentLink/1295521#Şablona_Kontrola_otorîteyê|gotûbêjê]]); paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.)</comment>
      <origin>2003720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1672" sha1="7ql56qx6smqm7qyxx58s67t10zl7jjh" xml:space="preserve">[[Wêne:AmedSK2019-20 (5).jpg|thumb|Tîma [[Amedspor]] ya jinan (2019)]]
'''Tîm''' di [[civaknas]]iyê de wekî yekîneyekê [[rêxistin]]î te fêmkirin ku ji herî kêm du kesan pêk tê, û armanc dikin ku karekî taybetî bicîh bîne û/an jî armancên hevpar bişopînin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Making the team : a guide for managers |paşnav=Thompson |pêşnav=Leigh L. |weşanger=Upper Saddle River, NJ : Pearson/Prentice Hall |tarîx=2008 |isbn=978-0-13-186135-0 |kesên-din=Internet Archive |url=http://archive.org/details/makingteamguidef0003thom}}&lt;/ref&gt;

Tîmek dikare wekî du an jî zêdetir kesan were pênasekirin ku rasterast bi hev re di têkiliyê de ne û têkiliyên wan ên civakî ji astek diyarkirî derbas dibin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Lexikon der Internen Revision |paşnav=Lück |pêşnav=Wolfgang |weşanger=Walter de Gruyter GmbH &amp; Co KG |tarîx=2015-07-24 |rûpel=317 |isbn=978-3-486-80196-5 |ziman=de |url=https://books.google.de/books?id=PY9dDwAAQBAJ&amp;pg=PA317&amp;dq=Team+lexikon&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjir-24_tHrAhXDqaQKHZ-IC3cQuwUwAnoECAIQBg#v=onepage&amp;q=Team%20lexikon&amp;f=false}}&lt;/ref&gt; Tîm di saziyên aborî de (şîrket, komeleyên din ên kesan, û rêveberî bi beşên xwe) û di [[werziş]]ê de hene. Di şîrketan an dezgehên giştî de, tîm komeke xebatê ye ku ji karmendan ji bo armancek taybetî pêk tê, wek tîmek projeyê.

Mîna komên din ên civakî, tîm bi kevneşopî ji serok, di rêxistinan de serokê tîmê, an di werzîşê de kaptanê tîmê, û ji endamên tîmê pêk tên.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Kom]]
[[Kategorî:Komên civakî]]
[[Kategorî:Tîm| ]]</text>
      <sha1>7ql56qx6smqm7qyxx58s67t10zl7jjh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Keleha Selahedîn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>316231</id>
    <revision>
      <id>2003514</id>
      <timestamp>2026-04-21T03:44:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>Bi wergerandina beşa destpêkê ya rûpela &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1334206695|Cairo Citadel]]&quot; hatiye çêkirin</comment>
      <origin>2003514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003515</id>
      <parentid>2003514</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T03:45:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9" sha1="5pyls4libz67dy65ymzxmp1kqy6xerf" xml:space="preserve">{{Xebat}}</text>
      <sha1>5pyls4libz67dy65ymzxmp1kqy6xerf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003516</id>
      <parentid>2003515</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T03:47:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27" sha1="n75vqslehkind4655g0xggbj5dkat6v" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn</text>
      <sha1>n75vqslehkind4655g0xggbj5dkat6v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003517</id>
      <parentid>2003516</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T03:47:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="copruccu7zl7mg7k7n9k2tsutmswxl1" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê</text>
      <sha1>copruccu7zl7mg7k7n9k2tsutmswxl1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003518</id>
      <parentid>2003517</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T03:47:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="ll02sz1wy9909jjomnq2p5rucrta5md" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê,</text>
      <sha1>ll02sz1wy9909jjomnq2p5rucrta5md</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003519</id>
      <parentid>2003518</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T03:51:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83" sha1="2x5egwmzjqgbnibpijskhqmhaws9329" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê, (bi [[Zimanê erebî|erebî]]</text>
      <sha1>2x5egwmzjqgbnibpijskhqmhaws9329</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003520</id>
      <parentid>2003519</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T03:51:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="84" sha1="9r5ymj9jywwympn06gsi56zkq7hqtz5" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê, (bi [[Zimanê erebî|erebî]]:</text>
      <sha1>9r5ymj9jywwympn06gsi56zkq7hqtz5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003521</id>
      <parentid>2003520</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T03:51:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114" sha1="7q875dff2021vpbjy9abfn7u4g2ss2b" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê, (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين,</text>
      <sha1>7q875dff2021vpbjy9abfn7u4g2ss2b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003522</id>
      <parentid>2003521</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T03:52:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="145" sha1="oebz9cophe0ufmbjnq60s0hc929owhv" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê, (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn'')</text>
      <sha1>oebz9cophe0ufmbjnq60s0hc929owhv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003526</id>
      <parentid>2003522</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T03:58:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="145" sha1="f9sn278ttuus631z7ychs5gr2urq89u" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''),</text>
      <sha1>f9sn278ttuus631z7ychs5gr2urq89u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003527</id>
      <parentid>2003526</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T03:59:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="190" sha1="9omn6h547vrtmwyfza11zz8n9krkaiw" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]]</text>
      <sha1>9omn6h547vrtmwyfza11zz8n9krkaiw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003528</id>
      <parentid>2003527</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:00:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003528</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="227" sha1="gr0g40ah4afdz0lkhwvu32wjrydbl66" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]]</text>
      <sha1>gr0g40ah4afdz0lkhwvu32wjrydbl66</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003529</id>
      <parentid>2003528</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:00:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="259" sha1="1i692lj8h4t82yaq98ih11iv6f83kg8" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]]</text>
      <sha1>1i692lj8h4t82yaq98ih11iv6f83kg8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003530</id>
      <parentid>2003529</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:00:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="260" sha1="apz24022gchgiv4wkmao1xvtwddp9vs" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]],</text>
      <sha1>apz24022gchgiv4wkmao1xvtwddp9vs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003531</id>
      <parentid>2003530</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:00:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="272" sha1="ghgqumzb70e6jzusfr5bt4xj4a2yfs4" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire.</text>
      <sha1>ghgqumzb70e6jzusfr5bt4xj4a2yfs4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003532</id>
      <parentid>2003531</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:01:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="379" sha1="817xsaovhezsk3nsmj3h6r4nd4n6h06" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin.</text>
      <sha1>817xsaovhezsk3nsmj3h6r4nd4n6h06</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003533</id>
      <parentid>2003532</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:02:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="448" sha1="d4zwjn8rh8usmy1yqhyvj5mzjz33yt1" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê bi berdewamî hatiye bikaranîn.</text>
      <sha1>d4zwjn8rh8usmy1yqhyvj5mzjz33yt1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003534</id>
      <parentid>2003533</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:02:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="499" sha1="80z7xu8znb7a7k7r1qxuunxajtwpv96" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê bi berdewamî hatiye bikaranîn.</text>
      <sha1>80z7xu8znb7a7k7r1qxuunxajtwpv96</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003535</id>
      <parentid>2003534</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:02:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003535</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="512" sha1="9uvgkrmbcfd8brvv3urpi5wjzk91kc4" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn.</text>
      <sha1>9uvgkrmbcfd8brvv3urpi5wjzk91kc4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003536</id>
      <parentid>2003535</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:03:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="599" sha1="h51njvrrzidtpdnt2wkj1euken5qrys" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.</text>
      <sha1>h51njvrrzidtpdnt2wkj1euken5qrys</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003537</id>
      <parentid>2003536</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:04:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="767" sha1="8kn1zx5xhm7lub92bt1a15wlwr8apkc" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.</text>
      <sha1>8kn1zx5xhm7lub92bt1a15wlwr8apkc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003538</id>
      <parentid>2003537</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:10:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="800" sha1="59uimy7njxpo49a8ply9fx0gm3ei62a" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê</text>
      <sha1>59uimy7njxpo49a8ply9fx0gm3ei62a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003539</id>
      <parentid>2003538</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:11:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="826" sha1="cnttkpmau6q6dmci22f7nc5zvaip5f4" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye.</text>
      <sha1>cnttkpmau6q6dmci22f7nc5zvaip5f4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003540</id>
      <parentid>2003539</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:11:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="842" sha1="r39u5jvg4gq76xlwi0c19yarf5c0a74" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê,</text>
      <sha1>r39u5jvg4gq76xlwi0c19yarf5c0a74</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003541</id>
      <parentid>2003540</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:11:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="901" sha1="k74a1jxwoialomujvn155wlbtag75rw" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne.</text>
      <sha1>k74a1jxwoialomujvn155wlbtag75rw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003542</id>
      <parentid>2003541</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:12:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="933" sha1="9argxpoq3nuv0hu9ucarypwsf9kkqq9" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de</text>
      <sha1>9argxpoq3nuv0hu9ucarypwsf9kkqq9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003543</id>
      <parentid>2003542</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:12:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="934" sha1="ry2nn41izfj7ppvai7b1hpy3yuuuzz5" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de,</text>
      <sha1>ry2nn41izfj7ppvai7b1hpy3yuuuzz5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003544</id>
      <parentid>2003543</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:12:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="973" sha1="tkzdd8cr3vt8pvm0q2kafzf45j56iyk" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]]</text>
      <sha1>tkzdd8cr3vt8pvm0q2kafzf45j56iyk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003545</id>
      <parentid>2003544</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:13:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="993" sha1="k3kw0r0rkpz9xpyr5hn3uoyugtryqcf" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne.</text>
      <sha1>k3kw0r0rkpz9xpyr5hn3uoyugtryqcf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003546</id>
      <parentid>2003545</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:14:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1049" sha1="ihh1l9hq6stdpj92cgirfcmncz05soe" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye</text>
      <sha1>ihh1l9hq6stdpj92cgirfcmncz05soe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003547</id>
      <parentid>2003546</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:16:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003547</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1119" sha1="cps6dw46h5gw2yeu3d7wjdsirwxygir" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.</text>
      <sha1>cps6dw46h5gw2yeu3d7wjdsirwxygir</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003548</id>
      <parentid>2003547</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:18:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1133" sha1="rrrq0nhxf9qzzba8to3yy8z91abauq1" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==</text>
      <sha1>rrrq0nhxf9qzzba8to3yy8z91abauq1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003549</id>
      <parentid>2003548</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:19:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003549</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1151" sha1="1wivzv075lo0icjk2vkuz69m9qovxoh" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê</text>
      <sha1>1wivzv075lo0icjk2vkuz69m9qovxoh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003550</id>
      <parentid>2003549</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:20:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1220" sha1="4vnrlg83fua5hvri5td9gqz77w3xsas" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]]</text>
      <sha1>4vnrlg83fua5hvri5td9gqz77w3xsas</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003551</id>
      <parentid>2003550</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:23:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1257" sha1="ojfog1bp6yitwnr0cr5l957j7eul42j" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin,</text>
      <sha1>ojfog1bp6yitwnr0cr5l957j7eul42j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003552</id>
      <parentid>2003551</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:24:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1333" sha1="4rgt93t34rdu5z88kufgh7bnfpbjp5u" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]].</text>
      <sha1>4rgt93t34rdu5z88kufgh7bnfpbjp5u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003553</id>
      <parentid>2003552</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:25:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1374" sha1="b8hmejko0818e5rej2slb3sur7wwnqq" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de</text>
      <sha1>b8hmejko0818e5rej2slb3sur7wwnqq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003554</id>
      <parentid>2003553</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:26:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1375" sha1="mndxl3kea2x9sz5orj886d77c1hf694" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de,</text>
      <sha1>mndxl3kea2x9sz5orj886d77c1hf694</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003555</id>
      <parentid>2003554</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:26:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1390" sha1="knllgei1iutn8hdoojwtaninhzkh5yh" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê</text>
      <sha1>knllgei1iutn8hdoojwtaninhzkh5yh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003556</id>
      <parentid>2003555</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:26:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1437" sha1="3q0xag798sadk6cjm4dd37405k47jlf" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên</text>
      <sha1>3q0xag798sadk6cjm4dd37405k47jlf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003557</id>
      <parentid>2003556</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:27:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1477" sha1="55t49rys2dtguepl7z8o2gxvzhng6gq" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]]</text>
      <sha1>55t49rys2dtguepl7z8o2gxvzhng6gq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003558</id>
      <parentid>2003557</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:27:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1539" sha1="a6n7xo6i617k4p13jud5yzb12d54mto" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye.</text>
      <sha1>a6n7xo6i617k4p13jud5yzb12d54mto</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003559</id>
      <parentid>2003558</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:28:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1569" sha1="eqeqrl4jz13jbblk1iiwfvzu3pb0kgk" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê</text>
      <sha1>eqeqrl4jz13jbblk1iiwfvzu3pb0kgk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003560</id>
      <parentid>2003559</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:28:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003560</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1602" sha1="5od9lddusrkry36ccsn4vme30orun4i" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye</text>
      <sha1>5od9lddusrkry36ccsn4vme30orun4i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003561</id>
      <parentid>2003560</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:28:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1624" sha1="sob3l65i0y3pr5x1gy40831nz3z1bj0" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilatê</text>
      <sha1>sob3l65i0y3pr5x1gy40831nz3z1bj0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003562</id>
      <parentid>2003561</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:29:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1631" sha1="dm99o2zrpt54agroeg68wva0lsb7wga" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê</text>
      <sha1>dm99o2zrpt54agroeg68wva0lsb7wga</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003563</id>
      <parentid>2003562</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:29:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1668" sha1="tvzccxf2iwgec33rqhaoe063mk9tfc2" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.</text>
      <sha1>tvzccxf2iwgec33rqhaoe063mk9tfc2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003564</id>
      <parentid>2003563</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:37:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1692" sha1="rsnqyvd8sav2hwohfnyaxpwt8364a2b" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]]</text>
      <sha1>rsnqyvd8sav2hwohfnyaxpwt8364a2b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003565</id>
      <parentid>2003564</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:37:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1704" sha1="km1r5lt6640bpc470l61pki26eg4bn1" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849)</text>
      <sha1>km1r5lt6640bpc470l61pki26eg4bn1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003566</id>
      <parentid>2003565</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:37:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1735" sha1="j52fhotdz2om0u7j9p3ods38sryko41" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de -</text>
      <sha1>j52fhotdz2om0u7j9p3ods38sryko41</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003567</id>
      <parentid>2003566</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:38:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1813" sha1="10pksmtk8pmyq9o3rrsvv9hsglvj5j9" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye</text>
      <sha1>10pksmtk8pmyq9o3rrsvv9hsglvj5j9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003568</id>
      <parentid>2003567</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:38:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1857" sha1="pyt9tmpt035evfpb1eiazwxj848ofp9" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe.</text>
      <sha1>pyt9tmpt035evfpb1eiazwxj848ofp9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003569</id>
      <parentid>2003568</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:39:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1884" sha1="8nlr8md7jdxqe1g2zx0bo7j03iv67we" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda</text>
      <sha1>8nlr8md7jdxqe1g2zx0bo7j03iv67we</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003570</id>
      <parentid>2003569</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:39:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1891" sha1="p9xy57wxgt6xss2e85zrhcmf30ocy24" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811)</text>
      <sha1>p9xy57wxgt6xss2e85zrhcmf30ocy24</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003571</id>
      <parentid>2003570</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:39:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1892" sha1="a449j3wnvh89b44cfoz23julkp84bzt" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811),</text>
      <sha1>a449j3wnvh89b44cfoz23julkp84bzt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003572</id>
      <parentid>2003571</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:40:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1930" sha1="4m4d87jmw329f84suck2i0v6olf1a8s" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên memlûkî</text>
      <sha1>4m4d87jmw329f84suck2i0v6olf1a8s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003573</id>
      <parentid>2003572</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:40:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1942" sha1="5ni8y4ni3cywltr8c71cd87hs5xh69k" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[Memlûk|memlûkî]]</text>
      <sha1>5ni8y4ni3cywltr8c71cd87hs5xh69k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003574</id>
      <parentid>2003573</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:43:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1972" sha1="dalgy0lhzidfzn8zw7h1sdxojihxtcs" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[Memlûk|memlûkî]] ji bo xwarinê teklîf kiriye</text>
      <sha1>dalgy0lhzidfzn8zw7h1sdxojihxtcs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003575</id>
      <parentid>2003574</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:48:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003575</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2011" sha1="4kb36j5u891d3iyh9sglyv8lsselc8t" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[Memlûk|memlûkî]] ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da</text>
      <sha1>4kb36j5u891d3iyh9sglyv8lsselc8t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003576</id>
      <parentid>2003575</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:48:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003576</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2071" sha1="g4e5oij189l6igmomn9my8ftnpfp9w6" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[Memlûk|memlûkî]] ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye.</text>
      <sha1>g4e5oij189l6igmomn9my8ftnpfp9w6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003577</id>
      <parentid>2003576</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:49:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2142" sha1="d1ho7n7yx8h9f2mhw7jmldg946aeysn" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[Memlûk|memlûkî]] ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn.</text>
      <sha1>d1ho7n7yx8h9f2mhw7jmldg946aeysn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003578</id>
      <parentid>2003577</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:50:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2229" sha1="hu41l68awq5pj7hdmf6jpkab7i497pb" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[Memlûk|memlûkî]] ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.</text>
      <sha1>hu41l68awq5pj7hdmf6jpkab7i497pb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003579</id>
      <parentid>2003578</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:51:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2241" sha1="5m1i2e749gigpcqz82xkivvl1gi4lgw" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[Memlûk|memlûkî]] ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka</text>
      <sha1>5m1i2e749gigpcqz82xkivvl1gi4lgw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003580</id>
      <parentid>2003579</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:51:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2269" sha1="et4wd894829nrthz1t07bfkjqg95p10" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[Memlûk|memlûkî]] ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa</text>
      <sha1>et4wd894829nrthz1t07bfkjqg95p10</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003582</id>
      <parentid>2003580</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:52:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2310" sha1="pzrnn76atzs2u8f5th58tpkth0yx0no" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[Memlûk|memlûkî]] ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye</text>
      <sha1>pzrnn76atzs2u8f5th58tpkth0yx0no</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003583</id>
      <parentid>2003582</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:53:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2332" sha1="hrnmlqvh6vce4bygxzdy6w197nkt9e5" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[Memlûk|memlûkî]] ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, Bîra Şemzinan heye</text>
      <sha1>hrnmlqvh6vce4bygxzdy6w197nkt9e5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003584</id>
      <parentid>2003583</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:54:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2336" sha1="m3b0airxn8i2xrr10xbkvlcmd3uuwsd" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[Memlûk|memlûkî]] ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye</text>
      <sha1>m3b0airxn8i2xrr10xbkvlcmd3uuwsd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003585</id>
      <parentid>2003584</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:54:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2370" sha1="tomdcyi79bf3l9bh0ejwdmmzu4yarzp" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[Memlûk|memlûkî]] ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral</text>
      <sha1>tomdcyi79bf3l9bh0ejwdmmzu4yarzp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003586</id>
      <parentid>2003585</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:55:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2390" sha1="ewy41o18t01rk6hoolx0g6m5ftbaev5" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[Memlûk|memlûkî]] ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de</text>
      <sha1>ewy41o18t01rk6hoolx0g6m5ftbaev5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003587</id>
      <parentid>2003586</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:55:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2425" sha1="6iqwfmhk8gphaiq51npeovzz2v7qlm1" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[Memlûk|memlûkî]] ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê</text>
      <sha1>6iqwfmhk8gphaiq51npeovzz2v7qlm1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003588</id>
      <parentid>2003587</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:55:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2440" sha1="7fnp0vsey32ntz6rbvhetknh6984elx" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[Memlûk|memlûkî]] ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye.</text>
      <sha1>7fnp0vsey32ntz6rbvhetknh6984elx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003589</id>
      <parentid>2003588</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:56:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2618" sha1="7qgjm3j2q1rpnz7elck911b24nqaekf" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[Memlûk|memlûkî]] ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye. Kûrahiya çalê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (sakija) ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.</text>
      <sha1>7qgjm3j2q1rpnz7elck911b24nqaekf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003590</id>
      <parentid>2003589</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:56:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2635" sha1="52ms9vp054xp5ap8g9znx7z13h4fo2e" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[Memlûk|memlûkî]] ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye. Kûrahiya çalê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (sakija) ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.

== Wênedank ==</text>
      <sha1>52ms9vp054xp5ap8g9znx7z13h4fo2e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003591</id>
      <parentid>2003590</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:56:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2652" sha1="k65addg8r7cwypdgx8wvr40qiamimcp" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[Memlûk|memlûkî]] ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye. Kûrahiya çalê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (sakija) ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.

== Wênedank ==

== Çavkanî ==</text>
      <sha1>k65addg8r7cwypdgx8wvr40qiamimcp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003592</id>
      <parentid>2003591</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:56:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2666" sha1="mrkychpgsbt91adgwktpuj3b2vroxmy" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[Memlûk|memlûkî]] ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye. Kûrahiya çalê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (sakija) ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.

== Wênedank ==

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}</text>
      <sha1>mrkychpgsbt91adgwktpuj3b2vroxmy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003593</id>
      <parentid>2003592</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:57:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2768" sha1="1crb5iw75p6q1f14dmtrncqnn0l0gwk" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[Memlûk|memlûkî]] ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye. Kûrahiya çalê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (sakija) ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.

== Wênedank ==

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kelehên cihanê]]
[[Kategorî:Kelehên kurdî]]
[[Kategorî:Avahiya Dewleta Eyûbiyan]]</text>
      <sha1>1crb5iw75p6q1f14dmtrncqnn0l0gwk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003594</id>
      <parentid>2003593</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:58:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2846" sha1="658qfjq091u1pgdx2fmhuldok75j2x5" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[Memlûk|memlûkî]] ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye. Kûrahiya çalê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (sakija) ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.

== Wênedank ==

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Avakirinên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Kelehên cihanê]]
[[Kategorî:Kelehên kurdî]]
[[Kategorî:Avahiya Dewleta Eyûbiyan]]</text>
      <sha1>658qfjq091u1pgdx2fmhuldok75j2x5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003595</id>
      <parentid>2003594</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:58:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003595</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2936" sha1="cm3yuas6ad61zhjcaflroaf482ubter" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[Memlûk|memlûkî]] ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye. Kûrahiya çalê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (sakija) ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.

== Wênedank ==

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Avakirinên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema îslamî]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema navîn]]
[[Kategorî:Kelehên cihanê]]
[[Kategorî:Kelehên kurdî]]
[[Kategorî:Avahiya Dewleta Eyûbiyan]]</text>
      <sha1>cm3yuas6ad61zhjcaflroaf482ubter</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003596</id>
      <parentid>2003595</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:58:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003596</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2962" sha1="i3plncx912b9uxov72b3a0lph68mhfm" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[Memlûk|memlûkî]] ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye. Kûrahiya çalê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (sakija) ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.

== Wênedank ==

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==


[[Kategorî:Avakirinên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema îslamî]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema navîn]]
[[Kategorî:Kelehên cihanê]]
[[Kategorî:Kelehên kurdî]]
[[Kategorî:Avahiya Dewleta Eyûbiyan]]</text>
      <sha1>i3plncx912b9uxov72b3a0lph68mhfm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003597</id>
      <parentid>2003596</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:59:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003597</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2981" sha1="kfmz0h6bpiv5pyf8jbiovook8by9s8q" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[Memlûk|memlûkî]] ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye. Kûrahiya çalê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (sakija) ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.

== Wênedank ==

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

[[Kategorî:Avakirinên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema îslamî]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema navîn]]
[[Kategorî:Kelehên cihanê]]
[[Kategorî:Kelehên kurdî]]
[[Kategorî:Avahiya Dewleta Eyûbiyan]]</text>
      <sha1>kfmz0h6bpiv5pyf8jbiovook8by9s8q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003598</id>
      <parentid>2003597</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:59:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3004" sha1="10d5odyaagsat2kdzf5l94zha3br3na" xml:space="preserve">{{Xebat}}{{Agahîdanka giştî}}
Keleha Selahedîn an jî Keleha Qahîreyê (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[Memlûk|memlûkî]] ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye. Kûrahiya çalê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (sakija) ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.

== Wênedank ==

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

[[Kategorî:Avakirinên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema îslamî]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema navîn]]
[[Kategorî:Kelehên cihanê]]
[[Kategorî:Kelehên kurdî]]
[[Kategorî:Avahiya Dewleta Eyûbiyan]]</text>
      <sha1>10d5odyaagsat2kdzf5l94zha3br3na</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003599</id>
      <parentid>2003598</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T04:59:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003599</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3016" sha1="9yakw9wsv48mbe4djqet11f1xoooobf" xml:space="preserve">{{Xebat}}{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Selahedîn''' an jî '''Keleha Qahîreyê''' (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[Memlûk|memlûkî]] ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye. Kûrahiya çalê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (sakija) ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.

== Wênedank ==

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

[[Kategorî:Avakirinên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema îslamî]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema navîn]]
[[Kategorî:Kelehên cihanê]]
[[Kategorî:Kelehên kurdî]]
[[Kategorî:Avahiya Dewleta Eyûbiyan]]</text>
      <sha1>9yakw9wsv48mbe4djqet11f1xoooobf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003600</id>
      <parentid>2003599</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T05:01:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003600</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3231" sha1="bajvl5nqinwugbn0obgcp8yiqvyefua" xml:space="preserve">{{Xebat}}{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Selahedîn''' an jî '''Keleha Qahîreyê''' (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://whc.unesco.org/en/list/89/ |sernav=Historic Cairo |malper=UNESCO World Heritage Centre |roja-gihiştinê=2026-04-21 |ziman=en |paşnav=Centre |pêşnav=UNESCO World Heritage}}&lt;/ref&gt;

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]]. Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye. Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[Memlûk|memlûkî]] ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye. Kûrahiya çalê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (sakija) ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.

== Wênedank ==

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

[[Kategorî:Avakirinên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema îslamî]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema navîn]]
[[Kategorî:Kelehên cihanê]]
[[Kategorî:Kelehên kurdî]]
[[Kategorî:Avahiya Dewleta Eyûbiyan]]</text>
      <sha1>bajvl5nqinwugbn0obgcp8yiqvyefua</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003601</id>
      <parentid>2003600</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T05:02:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003601</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3432" sha1="e5ubrxy6t1vbmjkxzajfp6p8oxhvcfd" xml:space="preserve">{{Xebat}}{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Selahedîn''' an jî '''Keleha Qahîreyê''' (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://whc.unesco.org/en/list/89/ |sernav=Historic Cairo |malper=UNESCO World Heritage Centre |roja-gihiştinê=2026-04-21 |ziman=en |paşnav=Centre |pêşnav=UNESCO World Heritage}}&lt;/ref&gt;

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]].&lt;ref name=&quot;Ades226&quot;&gt;{{cite book |title=A Traveller's History of Egypt |last=Ades |first=Harry |publisher=Arris Publishing Ltd. |year=2007 |page=226 |isbn=978-1-905214-01-3}}&lt;/ref&gt; Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt; Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[Memlûk|memlûkî]] ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye. Kûrahiya çalê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (sakija) ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.

== Wênedank ==

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

[[Kategorî:Avakirinên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema îslamî]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema navîn]]
[[Kategorî:Kelehên cihanê]]
[[Kategorî:Kelehên kurdî]]
[[Kategorî:Avahiya Dewleta Eyûbiyan]]</text>
      <sha1>e5ubrxy6t1vbmjkxzajfp6p8oxhvcfd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003602</id>
      <parentid>2003601</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T05:03:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003602</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3453" sha1="gxg6pq9484oc4j5yq4qtsu3s1zcmyf4" xml:space="preserve">{{Xebat}}{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Selahedîn''' an jî '''Keleha Qahîreyê''' (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://whc.unesco.org/en/list/89/ |sernav=Historic Cairo |malper=UNESCO World Heritage Centre |roja-gihiştinê=2026-04-21 |ziman=en |paşnav=Centre |pêşnav=UNESCO World Heritage}}&lt;/ref&gt;

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]].&lt;ref name=&quot;Ades226&quot;&gt;{{cite book |title=A Traveller's History of Egypt |last=Ades |first=Harry |publisher=Arris Publishing Ltd. |year=2007 |page=226 |isbn=978-1-905214-01-3}}&lt;/ref&gt; Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt; Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[Memlûk|memlûkî]] ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye. Kûrahiya çalê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (sakija) ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.

== Wênedank ==
&lt;gallery&gt;
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

[[Kategorî:Avakirinên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema îslamî]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema navîn]]
[[Kategorî:Kelehên cihanê]]
[[Kategorî:Kelehên kurdî]]
[[Kategorî:Avahiya Dewleta Eyûbiyan]]</text>
      <sha1>gxg6pq9484oc4j5yq4qtsu3s1zcmyf4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003603</id>
      <parentid>2003602</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T05:04:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003603</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3523" sha1="6eewtab5i5wtqq9398343qmuxra0qwx" xml:space="preserve">{{Xebat}}{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Selahedîn''' an jî '''Keleha Qahîreyê''' (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://whc.unesco.org/en/list/89/ |sernav=Historic Cairo |malper=UNESCO World Heritage Centre |roja-gihiştinê=2026-04-21 |ziman=en |paşnav=Centre |pêşnav=UNESCO World Heritage}}&lt;/ref&gt;

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]].&lt;ref name=&quot;Ades226&quot;&gt;{{cite book |title=A Traveller's History of Egypt |last=Ades |first=Harry |publisher=Arris Publishing Ltd. |year=2007 |page=226 |isbn=978-1-905214-01-3}}&lt;/ref&gt; Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt; Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[Memlûk|memlûkî]] ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye. Kûrahiya çalê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (sakija) ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.

== Wênedank ==
&lt;gallery&gt;
Wêne:Cairo Citadel, 1950's.tif|Dîmenek ji kelehê di sala 1955an de
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

[[Kategorî:Avakirinên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema îslamî]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema navîn]]
[[Kategorî:Kelehên cihanê]]
[[Kategorî:Kelehên kurdî]]
[[Kategorî:Avahiya Dewleta Eyûbiyan]]</text>
      <sha1>6eewtab5i5wtqq9398343qmuxra0qwx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003604</id>
      <parentid>2003603</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T05:06:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003604</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3660" sha1="8lw9w5bez1b0trlh3uu0ktj3zh0tgag" xml:space="preserve">{{Xebat}}{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Selahedîn''' an jî '''Keleha Qahîreyê''' (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://whc.unesco.org/en/list/89/ |sernav=Historic Cairo |malper=UNESCO World Heritage Centre |roja-gihiştinê=2026-04-21 |ziman=en |paşnav=Centre |pêşnav=UNESCO World Heritage}}&lt;/ref&gt;

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]].&lt;ref name=&quot;Ades226&quot;&gt;{{cite book |title=A Traveller's History of Egypt |last=Ades |first=Harry |publisher=Arris Publishing Ltd. |year=2007 |page=226 |isbn=978-1-905214-01-3}}&lt;/ref&gt; Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt; Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[Memlûk|memlûkî]] ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye. Kûrahiya çalê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (sakija) ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.

== Wênedank ==
&lt;gallery&gt;
Wêne:Cairo Citadel, 1950's.tif|Dîmenek ji kelehê di sala 1955an de
Wêne:مشهد بانورامي لقلعة صلاح الدين الأيوبي.JPG|Nêrînek li ser kelehê ji aliyê başûr-rojhilat ve
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

[[Kategorî:Avakirinên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema îslamî]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema navîn]]
[[Kategorî:Kelehên cihanê]]
[[Kategorî:Kelehên kurdî]]
[[Kategorî:Avahiya Dewleta Eyûbiyan]]</text>
      <sha1>8lw9w5bez1b0trlh3uu0ktj3zh0tgag</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003605</id>
      <parentid>2003604</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T05:06:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003605</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3682" sha1="55zt5rhlzzjhtnnebqb2hyvpfsnn4ib" xml:space="preserve">{{Xebat}}{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Selahedîn''' an jî '''Keleha Qahîreyê''' (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê ya UNESCOyê]] de cih digire.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://whc.unesco.org/en/list/89/ |sernav=Historic Cairo |malper=UNESCO World Heritage Centre |roja-gihiştinê=2026-04-21 |ziman=en |paşnav=Centre |pêşnav=UNESCO World Heritage}}&lt;/ref&gt;

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]].&lt;ref name=&quot;Ades226&quot;&gt;{{cite book |title=A Traveller's History of Egypt |last=Ades |first=Harry |publisher=Arris Publishing Ltd. |year=2007 |page=226 |isbn=978-1-905214-01-3}}&lt;/ref&gt; Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt; Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[Memlûk|memlûkî]] ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye. Kûrahiya çalê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (sakija) ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt;

== Wênedank ==
&lt;gallery&gt;
Wêne:Cairo Citadel, 1950's.tif|Dîmenek ji kelehê di sala 1955an de
Wêne:مشهد بانورامي لقلعة صلاح الدين الأيوبي.JPG|Nêrînek li ser kelehê ji aliyê başûr-rojhilat ve
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

[[Kategorî:Avakirinên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema îslamî]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema navîn]]
[[Kategorî:Kelehên cihanê]]
[[Kategorî:Kelehên kurdî]]
[[Kategorî:Avahiya Dewleta Eyûbiyan]]</text>
      <sha1>55zt5rhlzzjhtnnebqb2hyvpfsnn4ib</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003606</id>
      <parentid>2003605</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T05:12:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan; paqijiyên kozmetîk (Destpêkê standard kir, Binê standard kir, Lînk paqij kir.)</comment>
      <origin>2003606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3660" sha1="sgnri0cld8x5on2lad48dirnzsc085a" xml:space="preserve">{{Xebat}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Selahedîn''' an jî '''Keleha Qahîreyê''' (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO]]yê de cih digire.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://whc.unesco.org/en/list/89/ |sernav=Historic Cairo |malper=UNESCO World Heritage Centre |roja-gihiştinê=2026-04-21 |ziman=en |paşnav=Centre |pêşnav=UNESCO World Heritage }}&lt;/ref&gt;

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]].&lt;ref name=&quot;Ades226&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A Traveller's History of Egypt |paşnav=Ades |pêşnav=Harry |weşanger=Arris Publishing Ltd. |sal=2007 |rûpel=226 |isbn=978-1-905214-01-3 }}&lt;/ref&gt; Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt; Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[memlûk]]î ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye. Kûrahiya çalê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (sakija) ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt;

== Wênedank ==
&lt;gallery&gt;
Wêne:Cairo Citadel, 1950's.tif|Dîmenek ji kelehê di sala 1955an de
Wêne:مشهد بانورامي لقلعة صلاح الدين الأيوبي.JPG|Nêrînek li ser kelehê ji aliyê başûr-rojhilat ve
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

[[Kategorî:Avahiya Dewleta Eyûbiyan]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema îslamî]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema navîn]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Kelehên cihanê]]
[[Kategorî:Kelehên kurdî]]</text>
      <sha1>sgnri0cld8x5on2lad48dirnzsc085a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003607</id>
      <parentid>2003606</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T05:12:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003607</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3724" sha1="j4tg9hwa3ppjq4a58gi9tmi1w43mawm" xml:space="preserve">{{Xebat}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Selahedîn''' an jî '''Keleha Qahîreyê''' (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO]]yê de cih digire.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://whc.unesco.org/en/list/89/ |sernav=Historic Cairo |malper=UNESCO World Heritage Centre |roja-gihiştinê=2026-04-21 |ziman=en |paşnav=Centre |pêşnav=UNESCO World Heritage }}&lt;/ref&gt;

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]].&lt;ref name=&quot;Ades226&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A Traveller's History of Egypt |paşnav=Ades |pêşnav=Harry |weşanger=Arris Publishing Ltd. |sal=2007 |rûpel=226 |isbn=978-1-905214-01-3 }}&lt;/ref&gt; Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt; Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[memlûk]]î ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye. Kûrahiya çalê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (sakija) ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt;

== Wênedank ==
&lt;gallery&gt;
Wêne:Cairo Citadel, 1950's.tif|Dîmenek ji kelehê di sala 1955an de
Wêne:مشهد بانورامي لقلعة صلاح الدين الأيوبي.JPG|Nêrînek li ser kelehê ji aliyê başûr-rojhilat ve
Wêne:GD-EG-Citadelle du Caire-map.svg|thumb|Nexşeya kelehê]]
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

[[Kategorî:Avahiya Dewleta Eyûbiyan]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema îslamî]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema navîn]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Kelehên cihanê]]
[[Kategorî:Kelehên kurdî]]</text>
      <sha1>j4tg9hwa3ppjq4a58gi9tmi1w43mawm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003608</id>
      <parentid>2003607</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T05:12:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003608</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3722" sha1="8at4qt2c1ow87ml6ph2b1yqhvrc9jxa" xml:space="preserve">{{Xebat}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Selahedîn''' an jî '''Keleha Qahîreyê''' (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO]]yê de cih digire.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://whc.unesco.org/en/list/89/ |sernav=Historic Cairo |malper=UNESCO World Heritage Centre |roja-gihiştinê=2026-04-21 |ziman=en |paşnav=Centre |pêşnav=UNESCO World Heritage }}&lt;/ref&gt;

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]].&lt;ref name=&quot;Ades226&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A Traveller's History of Egypt |paşnav=Ades |pêşnav=Harry |weşanger=Arris Publishing Ltd. |sal=2007 |rûpel=226 |isbn=978-1-905214-01-3 }}&lt;/ref&gt; Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt; Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[memlûk]]î ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye. Kûrahiya çalê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (sakija) ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt;

== Wênedank ==
&lt;gallery&gt;
Wêne:Cairo Citadel, 1950's.tif|Dîmenek ji kelehê di sala 1955an de
Wêne:مشهد بانورامي لقلعة صلاح الدين الأيوبي.JPG|Nêrînek li ser kelehê ji aliyê başûr-rojhilat ve
Wêne:GD-EG-Citadelle du Caire-map.svg|thumb|Nexşeya kelehê
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

[[Kategorî:Avahiya Dewleta Eyûbiyan]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema îslamî]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema navîn]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Kelehên cihanê]]
[[Kategorî:Kelehên kurdî]]</text>
      <sha1>8at4qt2c1ow87ml6ph2b1yqhvrc9jxa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003609</id>
      <parentid>2003608</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T05:13:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003609</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3790" sha1="pjtl955dh5kdi23g8snbkh62jluqtrr" xml:space="preserve">{{Xebat}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Selahedîn''' an jî '''Keleha Qahîreyê''' (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO]]yê de cih digire.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://whc.unesco.org/en/list/89/ |sernav=Historic Cairo |malper=UNESCO World Heritage Centre |roja-gihiştinê=2026-04-21 |ziman=en |paşnav=Centre |pêşnav=UNESCO World Heritage }}&lt;/ref&gt;

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]].&lt;ref name=&quot;Ades226&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A Traveller's History of Egypt |paşnav=Ades |pêşnav=Harry |weşanger=Arris Publishing Ltd. |sal=2007 |rûpel=226 |isbn=978-1-905214-01-3 }}&lt;/ref&gt; Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt; Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[memlûk]]î ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye. Kûrahiya çalê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (sakija) ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt;

== Wênedank ==
&lt;gallery&gt;
Wêne:Cairo Citadel, 1950's.tif|Dîmenek ji kelehê di sala 1955an de
Wêne:مشهد بانورامي لقلعة صلاح الدين الأيوبي.JPG|Nêrînek li ser kelehê ji aliyê başûr-rojhilat ve
Wêne:GD-EG-Citadelle du Caire-map.svg|thumb|Nexşeya kelehê
Wêne:Cairo Citadel DSCF3411.jpg|Dîmenekê kelehê ji nêzîkê de
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

[[Kategorî:Avahiya Dewleta Eyûbiyan]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema îslamî]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema navîn]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Kelehên cihanê]]
[[Kategorî:Kelehên kurdî]]</text>
      <sha1>pjtl955dh5kdi23g8snbkh62jluqtrr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003610</id>
      <parentid>2003609</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T05:14:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wênedank */</comment>
      <origin>2003610</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3866" sha1="8ecgb9m15gvt21vep1rsfv15xlubhh8" xml:space="preserve">{{Xebat}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Selahedîn''' an jî '''Keleha Qahîreyê''' (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO]]yê de cih digire.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://whc.unesco.org/en/list/89/ |sernav=Historic Cairo |malper=UNESCO World Heritage Centre |roja-gihiştinê=2026-04-21 |ziman=en |paşnav=Centre |pêşnav=UNESCO World Heritage }}&lt;/ref&gt;

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]].&lt;ref name=&quot;Ades226&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A Traveller's History of Egypt |paşnav=Ades |pêşnav=Harry |weşanger=Arris Publishing Ltd. |sal=2007 |rûpel=226 |isbn=978-1-905214-01-3 }}&lt;/ref&gt; Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt; Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[memlûk]]î ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye. Kûrahiya çalê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (sakija) ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt;

== Wênedank ==
&lt;gallery&gt;
Wêne:Cairo Citadel, 1950's.tif|Dîmenek ji kelehê di sala 1955an de
Wêne:مشهد بانورامي لقلعة صلاح الدين الأيوبي.JPG|Nêrînek li ser kelehê ji aliyê başûr-rojhilat ve
Wêne:GD-EG-Citadelle du Caire-map.svg|thumb|Nexşeya kelehê
Wêne:Cairo Citadel DSCF3411.jpg|Dîmenekê kelehê ji nêzîkê de
Wêne:Citadel view from northern cemetery.jpg|Dîmenekê kelehê ji dûr ve
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

[[Kategorî:Avahiya Dewleta Eyûbiyan]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema îslamî]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema navîn]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Kelehên cihanê]]
[[Kategorî:Kelehên kurdî]]</text>
      <sha1>8ecgb9m15gvt21vep1rsfv15xlubhh8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003612</id>
      <parentid>2003610</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T05:16:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003612</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3912" sha1="cjwlcdl1wk4g9cs97814pr3r8s9z1oh" xml:space="preserve">{{Xebat}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Selahedîn''' an jî '''Keleha Qahîreyê''' (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO]]yê de cih digire.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://whc.unesco.org/en/list/89/ |sernav=Historic Cairo |malper=UNESCO World Heritage Centre |roja-gihiştinê=2026-04-21 |ziman=en |paşnav=Centre |pêşnav=UNESCO World Heritage }}&lt;/ref&gt;

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]].&lt;ref name=&quot;Ades226&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A Traveller's History of Egypt |paşnav=Ades |pêşnav=Harry |weşanger=Arris Publishing Ltd. |sal=2007 |rûpel=226 |isbn=978-1-905214-01-3 }}&lt;/ref&gt; Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt; Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[memlûk]]î ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye. Kûrahiya çalê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (sakija) ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt;

== Wênedank ==
&lt;gallery&gt;
Wêne:Cairo Citadel, 1950's.tif|Dîmenek ji kelehê di sala 1955an de
Wêne:مشهد بانورامي لقلعة صلاح الدين الأيوبي.JPG|Nêrînek li ser kelehê ji aliyê başûr-rojhilat ve
Wêne:GD-EG-Citadelle du Caire-map.svg|thumb|Nexşeya kelehê
Wêne:Cairo Citadel DSCF3411.jpg|Dîmenekê kelehê ji nêzîkê de
Wêne:Citadel view from northern cemetery.jpg|Dîmenekê kelehê ji dûr ve
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

[[Kategorî:Avahiya Dewleta Eyûbiyan]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema îslamî]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema navîn]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Kelehên cihanê]]
[[Kategorî:Kelehên kurdî]]
[[Kategorî:Kelepûrên Cîhanê ya UNESCOyê</text>
      <sha1>cjwlcdl1wk4g9cs97814pr3r8s9z1oh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003613</id>
      <parentid>2003612</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T05:16:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003613</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3914" sha1="q7zk63a1uq1306uje31tc473qakjcjx" xml:space="preserve">{{Xebat}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Selahedîn''' an jî '''Keleha Qahîreyê''' (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO]]yê de cih digire.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://whc.unesco.org/en/list/89/ |sernav=Historic Cairo |malper=UNESCO World Heritage Centre |roja-gihiştinê=2026-04-21 |ziman=en |paşnav=Centre |pêşnav=UNESCO World Heritage }}&lt;/ref&gt;

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]].&lt;ref name=&quot;Ades226&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A Traveller's History of Egypt |paşnav=Ades |pêşnav=Harry |weşanger=Arris Publishing Ltd. |sal=2007 |rûpel=226 |isbn=978-1-905214-01-3 }}&lt;/ref&gt; Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt; Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[memlûk]]î ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye. Kûrahiya çalê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (sakija) ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt;

== Wênedank ==
&lt;gallery&gt;
Wêne:Cairo Citadel, 1950's.tif|Dîmenek ji kelehê di sala 1955an de
Wêne:مشهد بانورامي لقلعة صلاح الدين الأيوبي.JPG|Nêrînek li ser kelehê ji aliyê başûr-rojhilat ve
Wêne:GD-EG-Citadelle du Caire-map.svg|thumb|Nexşeya kelehê
Wêne:Cairo Citadel DSCF3411.jpg|Dîmenekê kelehê ji nêzîkê de
Wêne:Citadel view from northern cemetery.jpg|Dîmenekê kelehê ji dûr ve
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

[[Kategorî:Avahiya Dewleta Eyûbiyan]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema îslamî]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema navîn]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Kelehên cihanê]]
[[Kategorî:Kelehên kurdî]]
[[Kategorî:Kelepûrên Cîhanê ya UNESCOyê]]</text>
      <sha1>q7zk63a1uq1306uje31tc473qakjcjx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003614</id>
      <parentid>2003613</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T05:16:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003614</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3939" sha1="ayncfskx132vex7e9aedn5c2onr7d13" xml:space="preserve">{{Xebat}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Selahedîn''' an jî '''Keleha Qahîreyê''' (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO]]yê de cih digire.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://whc.unesco.org/en/list/89/ |sernav=Historic Cairo |malper=UNESCO World Heritage Centre |roja-gihiştinê=2026-04-21 |ziman=en |paşnav=Centre |pêşnav=UNESCO World Heritage }}&lt;/ref&gt;

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]].&lt;ref name=&quot;Ades226&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A Traveller's History of Egypt |paşnav=Ades |pêşnav=Harry |weşanger=Arris Publishing Ltd. |sal=2007 |rûpel=226 |isbn=978-1-905214-01-3 }}&lt;/ref&gt; Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt; Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[memlûk]]î ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye. Kûrahiya çalê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (sakija) ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt;

== Wênedank ==
&lt;gallery&gt;
Wêne:Cairo Citadel, 1950's.tif|Dîmenek ji kelehê di sala 1955an de
Wêne:مشهد بانورامي لقلعة صلاح الدين الأيوبي.JPG|Nêrînek li ser kelehê ji aliyê başûr-rojhilat ve
Wêne:GD-EG-Citadelle du Caire-map.svg|thumb|Nexşeya kelehê
Wêne:Cairo Citadel DSCF3411.jpg|Dîmenekê kelehê ji nêzîkê de
Wêne:Citadel view from northern cemetery.jpg|Dîmenekê kelehê ji dûr ve
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

{{Kontrola otorîteye}}

[[Kategorî:Avahiya Dewleta Eyûbiyan]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema îslamî]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema navîn]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Kelehên cihanê]]
[[Kategorî:Kelehên kurdî]]
[[Kategorî:Kelepûrên Cîhanê ya UNESCOyê]]</text>
      <sha1>ayncfskx132vex7e9aedn5c2onr7d13</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003615</id>
      <parentid>2003614</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T05:16:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* Girêdanên derve */</comment>
      <origin>2003615</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3937" sha1="nv761wcfkki3k0hisr42lyk5v6xw1a8" xml:space="preserve">{{Xebat}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Selahedîn''' an jî '''Keleha Qahîreyê''' (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO]]yê de cih digire.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://whc.unesco.org/en/list/89/ |sernav=Historic Cairo |malper=UNESCO World Heritage Centre |roja-gihiştinê=2026-04-21 |ziman=en |paşnav=Centre |pêşnav=UNESCO World Heritage }}&lt;/ref&gt;

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]].&lt;ref name=&quot;Ades226&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A Traveller's History of Egypt |paşnav=Ades |pêşnav=Harry |weşanger=Arris Publishing Ltd. |sal=2007 |rûpel=226 |isbn=978-1-905214-01-3 }}&lt;/ref&gt; Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt; Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[memlûk]]î ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye. Kûrahiya çalê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (sakija) ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt;

== Wênedank ==
&lt;gallery&gt;
Wêne:Cairo Citadel, 1950's.tif|Dîmenek ji kelehê di sala 1955an de
Wêne:مشهد بانورامي لقلعة صلاح الدين الأيوبي.JPG|Nêrînek li ser kelehê ji aliyê başûr-rojhilat ve
Wêne:GD-EG-Citadelle du Caire-map.svg|thumb|Nexşeya kelehê
Wêne:Cairo Citadel DSCF3411.jpg|Dîmenekê kelehê ji nêzîkê de
Wêne:Citadel view from northern cemetery.jpg|Dîmenekê kelehê ji dûr ve
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

{{Kontrola otorîte}}

[[Kategorî:Avahiya Dewleta Eyûbiyan]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema îslamî]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema navîn]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Kelehên cihanê]]
[[Kategorî:Kelehên kurdî]]
[[Kategorî:Kelepûrên Cîhanê ya UNESCOyê]]</text>
      <sha1>nv761wcfkki3k0hisr42lyk5v6xw1a8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003616</id>
      <parentid>2003615</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T05:17:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003616</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3927" sha1="m94lke3jwdvhy03e78baxi4yu9ijwoq" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Selahedîn''' an jî '''Keleha Qahîreyê''' (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO]]yê de cih digire.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://whc.unesco.org/en/list/89/ |sernav=Historic Cairo |malper=UNESCO World Heritage Centre |roja-gihiştinê=2026-04-21 |ziman=en |paşnav=Centre |pêşnav=UNESCO World Heritage }}&lt;/ref&gt;

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]].&lt;ref name=&quot;Ades226&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A Traveller's History of Egypt |paşnav=Ades |pêşnav=Harry |weşanger=Arris Publishing Ltd. |sal=2007 |rûpel=226 |isbn=978-1-905214-01-3 }}&lt;/ref&gt; Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt; Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[memlûk]]î ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye. Kûrahiya çalê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (sakija) ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt;

== Wênedank ==
&lt;gallery&gt;
Wêne:Cairo Citadel, 1950's.tif|Dîmenek ji kelehê di sala 1955an de
Wêne:مشهد بانورامي لقلعة صلاح الدين الأيوبي.JPG|Nêrînek li ser kelehê ji aliyê başûr-rojhilat ve
Wêne:GD-EG-Citadelle du Caire-map.svg|thumb|Nexşeya kelehê
Wêne:Cairo Citadel DSCF3411.jpg|Dîmenekê kelehê ji nêzîkê de
Wêne:Citadel view from northern cemetery.jpg|Dîmenekê kelehê ji dûr ve
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

{{Kontrola otorîte}}

[[Kategorî:Avahiya Dewleta Eyûbiyan]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema îslamî]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema navîn]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Kelehên cihanê]]
[[Kategorî:Kelehên kurdî]]
[[Kategorî:Kelepûrên Cîhanê ya UNESCOyê]]</text>
      <sha1>m94lke3jwdvhy03e78baxi4yu9ijwoq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003617</id>
      <parentid>2003616</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T05:32:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (Şablonên beralîkirî guhart.)</comment>
      <origin>2003617</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3930" sha1="7ps95e8x3cn48q8viq7p0uj9afm8fsb" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Selahedîn''' an jî '''Keleha Qahîreyê''' (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO]]yê de cih digire.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://whc.unesco.org/en/list/89/ |sernav=Historic Cairo |malper=UNESCO World Heritage Centre |roja-gihiştinê=2026-04-21 |ziman=en |paşnav=Centre |pêşnav=UNESCO World Heritage }}&lt;/ref&gt;

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]].&lt;ref name=&quot;Ades226&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A Traveller's History of Egypt |paşnav=Ades |pêşnav=Harry |weşanger=Arris Publishing Ltd. |sal=2007 |rûpel=226 |isbn=978-1-905214-01-3 }}&lt;/ref&gt; Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt; Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[memlûk]]î ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye. Kûrahiya çalê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (sakija) ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt;

== Wênedank ==
&lt;gallery&gt;
Wêne:Cairo Citadel, 1950's.tif|Dîmenek ji kelehê di sala 1955an de
Wêne:مشهد بانورامي لقلعة صلاح الدين الأيوبي.JPG|Nêrînek li ser kelehê ji aliyê başûr-rojhilat ve
Wêne:GD-EG-Citadelle du Caire-map.svg|thumb|Nexşeya kelehê
Wêne:Cairo Citadel DSCF3411.jpg|Dîmenekê kelehê ji nêzîkê de
Wêne:Citadel view from northern cemetery.jpg|Dîmenekê kelehê ji dûr ve
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Avahiya Dewleta Eyûbiyan]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema îslamî]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema navîn]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Kelehên cihanê]]
[[Kategorî:Kelehên kurdî]]
[[Kategorî:Kelepûrên Cîhanê ya UNESCOyê]]</text>
      <sha1>7ps95e8x3cn48q8viq7p0uj9afm8fsb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003618</id>
      <parentid>2003617</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T05:52:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.)</comment>
      <origin>2003618</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4023" sha1="qb5f1gp90lrfowut0f26qypidpaxdy6" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Selahedîn''' an jî '''Keleha Qahîreyê''' (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]], cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]], hatiye avakirin. Keleh navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, bi alîyê rojhilat ber bi başûr-rojhilatê navenda bajêr ve.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO]]yê de cih digire.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://whc.unesco.org/en/list/89/ |sernav=Historic Cairo |malper=UNESCO World Heritage Centre |roja-gihiştinê=2026-04-21 |ziman=en |paşnav=Centre |pêşnav=UNESCO World Heritage }}&lt;/ref&gt;

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]].&lt;ref name=&quot;Ades226&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A Traveller's History of Egypt |paşnav=Ades |pêşnav=Harry |weşanger=Arris Publishing Ltd. |sal=2007 |rûpel=226 |isbn=978-1-905214-01-3 }}&lt;/ref&gt; Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt; Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[memlûk]]î ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye. Kûrahiya çalê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (sakija) ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt;

== Wênedank ==
&lt;gallery&gt;
Wêne:Cairo Citadel, 1950's.tif|Dîmenek ji kelehê di sala 1955an de
Wêne:مشهد بانورامي لقلعة صلاح الدين الأيوبي.JPG|Nêrînek li ser kelehê ji aliyê başûr-rojhilat ve
Wêne:GD-EG-Citadelle du Caire-map.svg|thumb|Nexşeya kelehê
Wêne:Cairo Citadel DSCF3411.jpg|Dîmenekê kelehê ji nêzîkê de
Wêne:Citadel view from northern cemetery.jpg|Dîmenekê kelehê ji dûr ve
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Avahiya Dewleta Eyûbiyan]]
[[Kategorî:Avahiyên di 1183an de hatine xilaskirin]]
[[Kategorî:Avahiyên li Qahîreyê]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema îslamî]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema navîn]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Kelehên cihanê]]
[[Kategorî:Kelehên kurdî]]
[[Kategorî:Kelepûrên Cîhanê ya UNESCOyê]]</text>
      <sha1>qb5f1gp90lrfowut0f26qypidpaxdy6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003623</id>
      <parentid>2003618</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T06:20:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2003623</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4038" sha1="ts9qmjrufdqq9unfa9o6fz184yg3g9e" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Selahedîn''' an jî '''Keleha Qahîreyê''' (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]]&lt;nowiki/&gt;ê cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]] ve hatiye avakirin ku navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn ve bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, li aliyê rojhilat ber bi başûrê rojhilatê navenda bajêr ve ye.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekî beşek ji Qahîreya Dîrokî di Lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO]]yê de cih digire.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://whc.unesco.org/en/list/89/ |sernav=Historic Cairo |malper=UNESCO World Heritage Centre |roja-gihiştinê=2026-04-21 |ziman=en |paşnav=Centre |pêşnav=UNESCO World Heritage }}&lt;/ref&gt;

Keleh ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo mêvanan ava ye. Li ser kelehê, mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bimîne. Di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê bibîne. Binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê ye. Ew navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]].&lt;ref name=&quot;Ades226&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A Traveller's History of Egypt |paşnav=Ades |pêşnav=Harry |weşanger=Arris Publishing Ltd. |sal=2007 |rûpel=226 |isbn=978-1-905214-01-3 }}&lt;/ref&gt; Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt; Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[memlûk]]î ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye. Kûrahiya çalê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (sakija) ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt;

== Wênedank ==
&lt;gallery&gt;
Wêne:Cairo Citadel, 1950's.tif|Dîmenek ji kelehê di sala 1955an de
Wêne:مشهد بانورامي لقلعة صلاح الدين الأيوبي.JPG|Nêrînek li ser kelehê ji aliyê başûr-rojhilat ve
Wêne:GD-EG-Citadelle du Caire-map.svg|thumb|Nexşeya kelehê
Wêne:Cairo Citadel DSCF3411.jpg|Dîmenekê kelehê ji nêzîkê de
Wêne:Citadel view from northern cemetery.jpg|Dîmenekê kelehê ji dûr ve
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Avahiya Dewleta Eyûbiyan]]
[[Kategorî:Avahiyên di 1183an de hatine xilaskirin]]
[[Kategorî:Avahiyên li Qahîreyê]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema îslamî]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema navîn]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Kelehên cihanê]]
[[Kategorî:Kelehên kurdî]]
[[Kategorî:Kelepûrên Cîhanê ya UNESCOyê]]</text>
      <sha1>ts9qmjrufdqq9unfa9o6fz184yg3g9e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003624</id>
      <parentid>2003623</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T06:29:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2003624</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4096" sha1="m8bxboqj2kkgqf6jeclqgu6tl4af2bb" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Selahedîn''' an jî '''Keleha Qahîreyê''' (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] ye ku li [[Qahîre]], [[Misir]]&lt;nowiki/&gt;ê cih digire. Keleh di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]] ve hatiye avakirin ku navê xwe ji Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn ve bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, li aliyê rojhilat ber bi başûrê rojhilatê navenda bajêr ve ye.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekê beşek ji Qahîreya Dîrokî di lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO]]yê de cih digire.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://whc.unesco.org/en/list/89/ |sernav=Historic Cairo |malper=UNESCO World Heritage Centre |roja-gihiştinê=2026-04-21 |ziman=en |paşnav=Centre |pêşnav=UNESCO World Heritage }}&lt;/ref&gt;

Keleha Selahedîn ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo serlêdanên geştiyarî vekiriye. Li ser kelehê ve mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bibîne. Di heman demê de di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê ve bibîne. Li binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê heye. Ev navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]].&lt;ref name=&quot;Ades226&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A Traveller's History of Egypt |paşnav=Ades |pêşnav=Harry |weşanger=Arris Publishing Ltd. |sal=2007 |rûpel=226 |isbn=978-1-905214-01-3 }}&lt;/ref&gt; Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt; Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[memlûk]]î ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye. Kûrahiya çalê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (sakija) ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt;

== Wênedank ==
&lt;gallery&gt;
Wêne:Cairo Citadel, 1950's.tif|Dîmenek ji kelehê di sala 1955an de
Wêne:مشهد بانورامي لقلعة صلاح الدين الأيوبي.JPG|Nêrînek li ser kelehê ji aliyê başûr-rojhilat ve
Wêne:GD-EG-Citadelle du Caire-map.svg|thumb|Nexşeya kelehê
Wêne:Cairo Citadel DSCF3411.jpg|Dîmenekê kelehê ji nêzîkê de
Wêne:Citadel view from northern cemetery.jpg|Dîmenekê kelehê ji dûr ve
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Avahiya Dewleta Eyûbiyan]]
[[Kategorî:Avahiyên di 1183an de hatine xilaskirin]]
[[Kategorî:Avahiyên li Qahîreyê]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema îslamî]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema navîn]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Kelehên cihanê]]
[[Kategorî:Kelehên kurdî]]
[[Kategorî:Kelepûrên Cîhanê ya UNESCOyê]]</text>
      <sha1>m8bxboqj2kkgqf6jeclqgu6tl4af2bb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003625</id>
      <parentid>2003624</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T06:31:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2003625</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4122" sha1="mnm5dogt3feo40wj4q58lqyrq4o3m1y" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Selahedîn''' an jî '''Keleha Qahîreyê''' (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] e ku li [[Qahîre]], [[Misir]]&lt;nowiki/&gt;ê cih digire. Kelehe Selahedîn di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]] ve hatiye avakirin ku kelehê navê xwe ji navê  Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn ve bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, li aliyê rojhilat ber bi başûrê rojhilatê navenda bajêr ve ye.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekê beşek ji Qahîreya Dîrokî di lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO]]yê de cih digire.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://whc.unesco.org/en/list/89/ |sernav=Historic Cairo |malper=UNESCO World Heritage Centre |roja-gihiştinê=2026-04-21 |ziman=en |paşnav=Centre |pêşnav=UNESCO World Heritage }}&lt;/ref&gt;

Keleha Selahedîn ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo serlêdanên geştiyarî vekiriye. Li ser kelehê ve mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bibîne. Di heman demê de di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê ve bibîne. Li binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê heye. Ev navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]].&lt;ref name=&quot;Ades226&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A Traveller's History of Egypt |paşnav=Ades |pêşnav=Harry |weşanger=Arris Publishing Ltd. |sal=2007 |rûpel=226 |isbn=978-1-905214-01-3 }}&lt;/ref&gt; Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt; Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[memlûk]]î ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye. Kûrahiya çalê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (sakija) ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt;

== Wênedank ==
&lt;gallery&gt;
Wêne:Cairo Citadel, 1950's.tif|Dîmenek ji kelehê di sala 1955an de
Wêne:مشهد بانورامي لقلعة صلاح الدين الأيوبي.JPG|Nêrînek li ser kelehê ji aliyê başûr-rojhilat ve
Wêne:GD-EG-Citadelle du Caire-map.svg|thumb|Nexşeya kelehê
Wêne:Cairo Citadel DSCF3411.jpg|Dîmenekê kelehê ji nêzîkê de
Wêne:Citadel view from northern cemetery.jpg|Dîmenekê kelehê ji dûr ve
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Avahiya Dewleta Eyûbiyan]]
[[Kategorî:Avahiyên di 1183an de hatine xilaskirin]]
[[Kategorî:Avahiyên li Qahîreyê]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema îslamî]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema navîn]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Kelehên cihanê]]
[[Kategorî:Kelehên kurdî]]
[[Kategorî:Kelepûrên Cîhanê ya UNESCOyê]]</text>
      <sha1>mnm5dogt3feo40wj4q58lqyrq4o3m1y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003626</id>
      <parentid>2003625</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T06:32:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (--&lt;nowiki/&gt;, --Valahiyên nehewce.)</comment>
      <origin>2003626</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4112" sha1="7d1t4nprogpshr5ciqvl85b6xnqlv9a" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Selahedîn''' an jî '''Keleha Qahîreyê''' (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] e ku li [[Qahîre]], [[Misir]]ê cih digire. Kelehe Selahedîn di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]] ve hatiye avakirin ku kelehê navê xwe ji navê Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn ve bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, li aliyê rojhilat ber bi başûrê rojhilatê navenda bajêr ve ye.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekê beşek ji Qahîreya Dîrokî di lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO]]yê de cih digire.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://whc.unesco.org/en/list/89/ |sernav=Historic Cairo |malper=UNESCO World Heritage Centre |roja-gihiştinê=2026-04-21 |ziman=en |paşnav=Centre |pêşnav=UNESCO World Heritage }}&lt;/ref&gt;

Keleha Selahedîn ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo serlêdanên geştiyarî vekiriye. Li ser kelehê ve mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bibîne. Di heman demê de di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê ve bibîne. Li binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê heye. Ev navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn ve hatiye dest pê kirin, bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]].&lt;ref name=&quot;Ades226&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A Traveller's History of Egypt |paşnav=Ades |pêşnav=Harry |weşanger=Arris Publishing Ltd. |sal=2007 |rûpel=226 |isbn=978-1-905214-01-3 }}&lt;/ref&gt; Piştî temambûna wê di sala 1207an de, ew wekî cihê rûniştine yê xanedanên paşîn, mîna yên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt; Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye, lê beşa rojhilata kelehê ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[memlûk]]î ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye. Kûrahiya çalê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (sakija) ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt;

== Wênedank ==
&lt;gallery&gt;
Wêne:Cairo Citadel, 1950's.tif|Dîmenek ji kelehê di sala 1955an de
Wêne:مشهد بانورامي لقلعة صلاح الدين الأيوبي.JPG|Nêrînek li ser kelehê ji aliyê başûr-rojhilat ve
Wêne:GD-EG-Citadelle du Caire-map.svg|thumb|Nexşeya kelehê
Wêne:Cairo Citadel DSCF3411.jpg|Dîmenekê kelehê ji nêzîkê de
Wêne:Citadel view from northern cemetery.jpg|Dîmenekê kelehê ji dûr ve
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Avahiya Dewleta Eyûbiyan]]
[[Kategorî:Avahiyên di 1183an de hatine xilaskirin]]
[[Kategorî:Avahiyên li Qahîreyê]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema îslamî]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema navîn]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Kelehên cihanê]]
[[Kategorî:Kelehên kurdî]]
[[Kategorî:Kelepûrên Cîhanê ya UNESCOyê]]</text>
      <sha1>7d1t4nprogpshr5ciqvl85b6xnqlv9a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003627</id>
      <parentid>2003626</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T06:36:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2003627</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4122" sha1="d64i7hb4qbw4itsu80jaeqldyimrxjo" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Selahedîn''' an jî '''Keleha Qahîreyê''' (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] e ku li [[Qahîre]], [[Misir]]ê cih digire. Kelehe Selahedîn di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]] ve hatiye avakirin ku kelehê navê xwe ji navê Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn ve bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, li aliyê rojhilat ber bi başûrê rojhilatê navenda bajêr ve ye.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekê beşek ji Qahîreya Dîrokî di lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO]]yê de cih digire.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://whc.unesco.org/en/list/89/ |sernav=Historic Cairo |malper=UNESCO World Heritage Centre |roja-gihiştinê=2026-04-21 |ziman=en |paşnav=Centre |pêşnav=UNESCO World Heritage }}&lt;/ref&gt;

Keleha Selahedîn ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo serlêdanên geştiyarî vekiriye. Li ser kelehê ve mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bibîne. Di heman demê de di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê ve bibîne. Li binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê heye. Ev navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn Eyûbî ve bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]], hatiye dest pê kirin.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A Traveller's History of Egypt |paşnav=Ades |pêşnav=Harry |weşanger=Arris Publishing Ltd. |sal=2007 |rûpel=226 |isbn=978-1-905214-01-3 }}&lt;/ref&gt; Piştî temambûna kelehê di sala 1207an de, keleh wekê navenda rêveberiyên xanedanên paşîn ên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt; Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye lê beşa rojhilata kelehê jî ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de - dema ku ew hîn ji aliyê siyasetê ve girêdayî Împeratoriya Osmanî bûye - wî kelehê kiriye navenda hikûmeta xwe. Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[memlûk]]î ji bo xwarinê teklîf kiriye, û dûr ve hemî ji wan bi kuştin da, wî serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî îlan kiriye. Bêrî ve bûyerê, memlûkan desthildariya elîteyî ya Misirê bûn. Wan bi piranî hatin tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatin sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye. Kûrahiya çalê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (sakija) ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt;

== Wênedank ==
&lt;gallery&gt;
Wêne:Cairo Citadel, 1950's.tif|Dîmenek ji kelehê di sala 1955an de
Wêne:مشهد بانورامي لقلعة صلاح الدين الأيوبي.JPG|Nêrînek li ser kelehê ji aliyê başûr-rojhilat ve
Wêne:GD-EG-Citadelle du Caire-map.svg|thumb|Nexşeya kelehê
Wêne:Cairo Citadel DSCF3411.jpg|Dîmenekê kelehê ji nêzîkê de
Wêne:Citadel view from northern cemetery.jpg|Dîmenekê kelehê ji dûr ve
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Avahiya Dewleta Eyûbiyan]]
[[Kategorî:Avahiyên di 1183an de hatine xilaskirin]]
[[Kategorî:Avahiyên li Qahîreyê]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema îslamî]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema navîn]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Kelehên cihanê]]
[[Kategorî:Kelehên kurdî]]
[[Kategorî:Kelepûrên Cîhanê ya UNESCOyê]]</text>
      <sha1>d64i7hb4qbw4itsu80jaeqldyimrxjo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003628</id>
      <parentid>2003627</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T06:40:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2003628</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4134" sha1="morlzwd7v5yeaj5hdym4ayyy99u548d" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Selahedîn''' an jî '''Keleha Qahîreyê''' (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] e ku li [[Qahîre]], [[Misir]]ê cih digire. Kelehe Selahedîn di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]] ve hatiye avakirin ku kelehê navê xwe ji navê Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn ve bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, li aliyê rojhilat ber bi başûrê rojhilatê navenda bajêr ve ye.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekê beşek ji Qahîreya Dîrokî di lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO]]yê de cih digire.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://whc.unesco.org/en/list/89/ |sernav=Historic Cairo |malper=UNESCO World Heritage Centre |roja-gihiştinê=2026-04-21 |ziman=en |paşnav=Centre |pêşnav=UNESCO World Heritage }}&lt;/ref&gt;

Keleha Selahedîn ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo serlêdanên geştiyarî vekiriye. Li ser kelehê ve mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bibîne. Di heman demê de di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê ve bibîne. Li binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê heye. Ev navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn Eyûbî ve bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]], hatiye dest pê kirin.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A Traveller's History of Egypt |paşnav=Ades |pêşnav=Harry |weşanger=Arris Publishing Ltd. |sal=2007 |rûpel=226 |isbn=978-1-905214-01-3 }}&lt;/ref&gt; Piştî temambûna kelehê di sala 1207an de, keleh wekê navenda rêveberiyên xanedanên paşîn ên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt; Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye lê beşa rojhilata kelehê jî ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de, dema ku ew hê jî ji aliyê siyasetê ve girêdayî xanedena osmaniyan bû, wî kelehê wekê navenda rêveberiya hikûmeta xwe bikar aniye . Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[memlûk]]î ji bo xwarinê gazî kiriye û piştre jî hemî ji wan bi kuştiye, wî serxwebûna xwe ji xanedaniya osmanî ragihandye. Bêrî ve bûyerê, memlûkî desthildarên elît ên Misirê bûn. Ew bi piranî hatine tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatine sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye. Kûrahiya çalê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (sakija) ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt;

== Wênedank ==
&lt;gallery&gt;
Wêne:Cairo Citadel, 1950's.tif|Dîmenek ji kelehê di sala 1955an de
Wêne:مشهد بانورامي لقلعة صلاح الدين الأيوبي.JPG|Nêrînek li ser kelehê ji aliyê başûr-rojhilat ve
Wêne:GD-EG-Citadelle du Caire-map.svg|thumb|Nexşeya kelehê
Wêne:Cairo Citadel DSCF3411.jpg|Dîmenekê kelehê ji nêzîkê de
Wêne:Citadel view from northern cemetery.jpg|Dîmenekê kelehê ji dûr ve
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Avahiya Dewleta Eyûbiyan]]
[[Kategorî:Avahiyên di 1183an de hatine xilaskirin]]
[[Kategorî:Avahiyên li Qahîreyê]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema îslamî]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema navîn]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Kelehên cihanê]]
[[Kategorî:Kelehên kurdî]]
[[Kategorî:Kelepûrên Cîhanê ya UNESCOyê]]</text>
      <sha1>morlzwd7v5yeaj5hdym4ayyy99u548d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003629</id>
      <parentid>2003628</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T06:42:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2003629</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4150" sha1="pds0icciuholz81443vyeva6nob85ek" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Selahedîn''' an jî '''Keleha Qahîreyê''' (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] e ku li [[Qahîre]], [[Misir]]ê cih digire. Kelehe Selahedîn di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]] ve hatiye avakirin ku kelehê navê xwe ji navê Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn ve bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, li aliyê rojhilat ber bi başûrê rojhilatê navenda bajêr ve ye.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekê beşek ji Qahîreya Dîrokî di lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO]]yê de cih digire.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://whc.unesco.org/en/list/89/ |sernav=Historic Cairo |malper=UNESCO World Heritage Centre |roja-gihiştinê=2026-04-21 |ziman=en |paşnav=Centre |pêşnav=UNESCO World Heritage }}&lt;/ref&gt;

Keleha Selahedîn ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo serlêdanên geştiyarî vekiriye. Li ser kelehê ve mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bibîne. Di heman demê de di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê ve bibîne. Li binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê heye. Ev navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn Eyûbî ve bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]], hatiye dest pê kirin.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A Traveller's History of Egypt |paşnav=Ades |pêşnav=Harry |weşanger=Arris Publishing Ltd. |sal=2007 |rûpel=226 |isbn=978-1-905214-01-3 }}&lt;/ref&gt; Piştî temambûna kelehê di sala 1207an de, keleh wekê navenda rêveberiyên xanedanên paşîn ên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt; Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye lê beşa rojhilata kelehê jî ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de, dema ku ew hê jî ji aliyê siyasetê ve girêdayî xanedena osmaniyan bû, wî kelehê wekê navenda rêveberiya hikûmeta xwe bikar aniye . Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[memlûk]]î ji bo xwarinê gazî kiriye û piştre jî hemî ji wan kuştiye û bi vê bûyerê wî serxwebûna xwe ji xanedaniya osmaniyan ragihandye. Bêrî ve bûyerê, memlûkî desthildarên elît ên Misirê bûn ku bi piranî hatine tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatine sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser platoya kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye, bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye. Kûrahiya çalê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (sakija) ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt;

== Wênedank ==
&lt;gallery&gt;
Wêne:Cairo Citadel, 1950's.tif|Dîmenek ji kelehê di sala 1955an de
Wêne:مشهد بانورامي لقلعة صلاح الدين الأيوبي.JPG|Nêrînek li ser kelehê ji aliyê başûr-rojhilat ve
Wêne:GD-EG-Citadelle du Caire-map.svg|thumb|Nexşeya kelehê
Wêne:Cairo Citadel DSCF3411.jpg|Dîmenekê kelehê ji nêzîkê de
Wêne:Citadel view from northern cemetery.jpg|Dîmenekê kelehê ji dûr ve
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Avahiya Dewleta Eyûbiyan]]
[[Kategorî:Avahiyên di 1183an de hatine xilaskirin]]
[[Kategorî:Avahiyên li Qahîreyê]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema îslamî]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema navîn]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Kelehên cihanê]]
[[Kategorî:Kelehên kurdî]]
[[Kategorî:Kelepûrên Cîhanê ya UNESCOyê]]</text>
      <sha1>pds0icciuholz81443vyeva6nob85ek</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003630</id>
      <parentid>2003629</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T06:44:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2003630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4171" sha1="iv86fevrzidmwpqgcz5no07soe3jvei" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Selahedîn''' an jî '''Keleha Qahîreyê''' (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] e ku li [[Qahîre]], [[Misir]]ê cih digire. Kelehe Selahedîn di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]] ve hatiye avakirin ku kelehê navê xwe ji navê Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn ve bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, li aliyê rojhilat ber bi başûrê rojhilatê navenda bajêr ve ye.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekê beşek ji Qahîreya Dîrokî di lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO]]yê de cih digire.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://whc.unesco.org/en/list/89/ |sernav=Historic Cairo |malper=UNESCO World Heritage Centre |roja-gihiştinê=2026-04-21 |ziman=en |paşnav=Centre |pêşnav=UNESCO World Heritage }}&lt;/ref&gt;

Keleha Selahedîn ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo serlêdanên geştiyarî vekiriye. Li ser kelehê ve mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bibîne. Di heman demê de di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê ve bibîne. Li binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê heye. Ev navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn Eyûbî ve bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]], hatiye dest pê kirin.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A Traveller's History of Egypt |paşnav=Ades |pêşnav=Harry |weşanger=Arris Publishing Ltd. |sal=2007 |rûpel=226 |isbn=978-1-905214-01-3 }}&lt;/ref&gt; Piştî temambûna kelehê di sala 1207an de, keleh wekê navenda rêveberiyên xanedanên paşîn ên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt; Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye lê beşa rojhilata kelehê jî ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de, dema ku ew hê jî ji aliyê siyasetê ve girêdayî xanedena osmaniyan bû, wî kelehê wekê navenda rêveberiya hikûmeta xwe bikar aniye . Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[memlûk]]î ji bo xwarinê gazî kiriye û piştre jî hemî ji wan kuştiye û bi vê bûyerê wî serxwebûna xwe ji xanedaniya osmaniyan ragihandye. Bêrî ve bûyerê, memlûkî desthildarên elît ên Misirê bûn ku bi piranî hatine tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatine sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser deşta bilind a kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye ku bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye heye. Kûrahiya çala bîrê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (sakija) ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt;

== Wênedank ==
&lt;gallery&gt;
Wêne:Cairo Citadel, 1950's.tif|Dîmenek ji kelehê di sala 1955an de
Wêne:مشهد بانورامي لقلعة صلاح الدين الأيوبي.JPG|Nêrînek li ser kelehê ji aliyê başûr-rojhilat ve
Wêne:GD-EG-Citadelle du Caire-map.svg|thumb|Nexşeya kelehê
Wêne:Cairo Citadel DSCF3411.jpg|Dîmenekê kelehê ji nêzîkê de
Wêne:Citadel view from northern cemetery.jpg|Dîmenekê kelehê ji dûr ve
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Avahiya Dewleta Eyûbiyan]]
[[Kategorî:Avahiyên di 1183an de hatine xilaskirin]]
[[Kategorî:Avahiyên li Qahîreyê]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema îslamî]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema navîn]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Kelehên cihanê]]
[[Kategorî:Kelehên kurdî]]
[[Kategorî:Kelepûrên Cîhanê ya UNESCOyê]]</text>
      <sha1>iv86fevrzidmwpqgcz5no07soe3jvei</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003631</id>
      <parentid>2003630</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T06:44:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2003631</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4167" sha1="g14na4kkzcv7bjya5ly8qk42ugzuqo1" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Selahedîn''' an jî '''Keleha Qahîreyê''' (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] e ku li [[Qahîre]], [[Misir]]ê cih digire. Kelehe Selahedîn di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]] ve hatiye avakirin ku kelehê navê xwe ji navê Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn ve bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, li aliyê rojhilat ber bi başûrê rojhilatê navenda bajêr ve ye.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekê beşek ji Qahîreya Dîrokî di lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO]]yê de cih digire.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://whc.unesco.org/en/list/89/ |sernav=Historic Cairo |malper=UNESCO World Heritage Centre |roja-gihiştinê=2026-04-21 |ziman=en |paşnav=Centre |pêşnav=UNESCO World Heritage }}&lt;/ref&gt;

Keleha Selahedîn ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo serlêdanên geştiyarî vekiriye. Li ser kelehê ve mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bibîne. Di heman demê de di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê ve bibîne. Li binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê heye. Ev navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn Eyûbî ve bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]], hatiye dest pê kirin.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A Traveller's History of Egypt |paşnav=Ades |pêşnav=Harry |weşanger=Arris Publishing Ltd. |sal=2007 |rûpel=226 |isbn=978-1-905214-01-3 }}&lt;/ref&gt; Piştî temambûna kelehê di sala 1207an de, keleh wekê navenda rêveberiyên xanedanên paşîn ên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt; Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye lê beşa rojhilata kelehê jî ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de, dema ku ew hê jî ji aliyê siyasetê ve girêdayî xanedena osmaniyan bû, wî kelehê wekê navenda rêveberiya hikûmeta xwe bikar aniye . Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[memlûk]]î ji bo xwarinê gazî kiriye û piştre jî hemî ji wan kuştiye û bi vê bûyerê wî serxwebûna xwe ji xanedaniya osmaniyan ragihandye. Bêrî ve bûyerê, memlûkî desthildarên elît ên Misirê bûn ku bi piranî hatine tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatine sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser deşta bilind a kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye ku bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye heye. Kûrahiya çala bîrê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (sakija) ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt;

== Wêne ==
&lt;gallery&gt;
Wêne:Cairo Citadel, 1950's.tif|Dîmenek ji kelehê di sala 1955an de
Wêne:مشهد بانورامي لقلعة صلاح الدين الأيوبي.JPG|Nêrînek li ser kelehê ji aliyê başûr-rojhilat ve
Wêne:GD-EG-Citadelle du Caire-map.svg|thumb|Nexşeya kelehê
Wêne:Cairo Citadel DSCF3411.jpg|Dîmenekê kelehê ji nêzîkê de
Wêne:Citadel view from northern cemetery.jpg|Dîmenekê kelehê ji dûr ve
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Avahiya Dewleta Eyûbiyan]]
[[Kategorî:Avahiyên di 1183an de hatine xilaskirin]]
[[Kategorî:Avahiyên li Qahîreyê]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema îslamî]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema navîn]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Kelehên cihanê]]
[[Kategorî:Kelehên kurdî]]
[[Kategorî:Kelepûrên Cîhanê ya UNESCOyê]]</text>
      <sha1>g14na4kkzcv7bjya5ly8qk42ugzuqo1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003634</id>
      <parentid>2003631</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T06:58:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003634</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4171" sha1="mlv5jyac4qbum5teovmsejd1rpwbiyz" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Selahedîn''' an jî '''Keleha Qahîreyê''' (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قلعة صلاح الدين, ''Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn''), kelehekê ji [[Xelîfetî|serdema îslamî]] ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] e ku li [[Qahîre]], [[Misir]]ê cih digire. Kelehe Selahedîn di sala 1176an de ji aliyê rêveberê kurd yê dîrokî, [[Selahedînê Eyûbî]] ve hatiye avakirin ku kelehê navê xwe ji navê Selahedînê Eyûbî werdigire. Keleh ji gelek hikûmdarên Misirê yên paşîn ve bi berdewamî hatiye bikaranîn. Ew li ser girekî ye, li aliyê rojhilat ber bi başûrê rojhilatê navenda bajêr ve ye.

Kompleksa Kelehê ji sala 1979an vir ve wekê beşek ji Qahîreya Dîrokî di lîsteya [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO]]yê de cih digire.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://whc.unesco.org/en/list/89/ |sernav=Historic Cairo |malper=UNESCO World Heritage Centre |roja-gihiştinê=2026-04-21 |ziman=en |paşnav=Centre |pêşnav=UNESCO World Heritage }}&lt;/ref&gt;

Keleha Selahedîn ji destpêka sedsala 21ê ve ji bo serlêdanên geştiyarî vekiriye. Li ser kelehê ve mirov dikare dîmenek berfireh ji navenda Qahîre bibîne. Di heman demê de di rojên bi hewayekê zelal de, mirov dikare [[Pîramîdên Gîzeyê]] ji kelehê ve bibîne. Li binê kelehê navenda îslamî ya bajarê Qahîreyê heye. Ev navend cihên Mizgefta Siltan Hesen û Mizgefta îbn Tûlunê ye.

== Dîrok ==
Avakirina kelehê di sala 1176an de ji aliyê padîşahê [[Xanedana Eyûbî|eyûbî]] Selahedîn Eyûbî ve bi armanca parastina bajarê Qahîreyê li dijî [[seferên xaçperestan]], hatiye dest pê kirin.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A Traveller's History of Egypt |paşnav=Ades |pêşnav=Harry |weşanger=Arris Publishing Ltd. |sal=2007 |rûpel=226 |isbn=978-1-905214-01-3 }}&lt;/ref&gt; Piştî temambûna kelehê di sala 1207an de, keleh wekê navenda rêveberiyên xanedanên paşîn ên [[Dewleta Memlûkan|siltanên memlûk]] û [[Împeratoriya Osmanî|paşayên osmanî]] xizmet kiriye.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt; Beşa rojavayî ya kompleksê ji bo vê armancê xizmet kiriye lê beşa rojhilata kelehê jî ji bo leşkeriyê hatiye bikaranîn.

[[Mihemed Elî Paşa]] (1769-1849) di destpêka sedsala 19an de, dema ku ew hê jî ji aliyê siyasetê ve girêdayî xanedena osmaniyan bû, wî kelehê wekê navenda rêveberiya hikûmeta xwe bikar aniye . Lêbelê çend sal şûnda (1811), piştî ku wî 480 serokên [[memlûk]]î ji bo xwarinê gazî kiriye û piştre jî hemî ji wan kuştiye û bi vê bûyerê wî serxwebûna xwe ji xanedaniya osmaniyan ragihandye. Bêrî ve bûyerê, memlûkî desthildarên elît ên Misirê bûn ku bi piranî hatine tasfiyekirin an jî ber bi welatên cîran ve hatine sirgûnkirin.

Li kêleka Mizgefta Mihemed Elî Paşa ku wî li ser deşta bilind a kelehê ava kiriye, ''Bîra Şemzinan'' heye ku bîrekê bi merdewanekî spîral ku di destpêkê de wekî dabînkirina avê ya kelehê xizmet kiriye heye. Kûrahiya çala bîrê 88 metre ye; di kûrahiya 48 metreyan de qiraxek heye ku di demên berê de amûrek rakirina avê (''sakija'') ku bi ga dihat xebitandin av ji kûrahiyê dikişand.&lt;ref name=&quot;Ades226&quot; /&gt;

== Wêne ==
&lt;gallery&gt;
Wêne:Cairo Citadel, 1950's.tif|Dîmenek ji kelehê di sala 1955an de
Wêne:مشهد بانورامي لقلعة صلاح الدين الأيوبي.JPG|Nêrînek li ser kelehê ji aliyê başûr-rojhilat ve
Wêne:GD-EG-Citadelle du Caire-map.svg|thumb|Nexşeya kelehê
Wêne:Cairo Citadel DSCF3411.jpg|Dîmenekê kelehê ji nêzîkê de
Wêne:Citadel view from northern cemetery.jpg|Dîmenekê kelehê ji dûr ve
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Avahiya Dewleta Eyûbiyan]]
[[Kategorî:Avahiyên di 1183an de hatine xilaskirin]]
[[Kategorî:Avahiyên li Qahîreyê]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema îslamî]]
[[Kategorî:Avakirinên ji serdema navîn]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Kelehên cihanê]]
[[Kategorî:Kelehên kurdî]]
[[Kategorî:Kelepûrên Cîhanê ya UNESCOyê]]</text>
      <sha1>mlv5jyac4qbum5teovmsejd1rpwbiyz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorî:Avahiyên di 1183an de hatine xilaskirin</title>
    <ns>14</ns>
    <id>316232</id>
    <revision>
      <id>2003581</id>
      <timestamp>2026-04-21T04:52:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <comment>[[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/category creator.py|Bot]]: Wekheva [[en:Category:Buildings and structures completed in 1183]] hat çêkirin</comment>
      <origin>2003581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72" sha1="5f5dkzhdzxsq05dtm1t6krwfd9i6mue" xml:space="preserve">{{Standard-kat|wext=1}}

[[Kategorî:Avahî li gorî sala xilaskirinê]]</text>
      <sha1>5f5dkzhdzxsq05dtm1t6krwfd9i6mue</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003622</id>
      <parentid>2003581</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T05:53:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.)</comment>
      <origin>2003622</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="190" sha1="houzesisvxubvj9sorsxtma9ilgka1m" xml:space="preserve">{{Standard-kat|wext=1}}

[[Kategorî:Avabûnên 1183an]]
[[Kategorî:Avahiyên di 1180î de hatine xilaskirin]]
[[Kategorî:Avahî li gorî sala xilaskirinê]]
[[Kategorî:Berhemên 1183an]]</text>
      <sha1>houzesisvxubvj9sorsxtma9ilgka1m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorî:Avabûnên 1183an</title>
    <ns>14</ns>
    <id>316233</id>
    <revision>
      <id>2003619</id>
      <timestamp>2026-04-21T05:53:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <comment>[[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/category creator.py|Bot]]: Wekheva [[en:Category:1183 establishments]] hat çêkirin</comment>
      <origin>2003619</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="k9w34ebspiolaytmq1bieg2sr28hxep" xml:space="preserve">{{Otokat}}</text>
      <sha1>k9w34ebspiolaytmq1bieg2sr28hxep</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorî:Berhemên 1183an</title>
    <ns>14</ns>
    <id>316234</id>
    <revision>
      <id>2003620</id>
      <timestamp>2026-04-21T05:53:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <comment>[[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/category creator.py|Bot]]: Wekheva [[en:Category:1183 works]] hat çêkirin</comment>
      <origin>2003620</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="k9w34ebspiolaytmq1bieg2sr28hxep" xml:space="preserve">{{Otokat}}</text>
      <sha1>k9w34ebspiolaytmq1bieg2sr28hxep</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorî:Avahiyên di 1180î de hatine xilaskirin</title>
    <ns>14</ns>
    <id>316235</id>
    <revision>
      <id>2003621</id>
      <timestamp>2026-04-21T05:53:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <comment>[[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/category creator.py|Bot]]: Wekheva [[en:Category:Buildings and structures completed in the 1180s]] hat çêkirin</comment>
      <origin>2003621</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="168" sha1="2njxgv65bxto3vp4ldpdtq6s4xrtyvu" xml:space="preserve">{{Standard-kat|wext=1}}

[[Kategorî:Avabûnên 1180î]]
[[Kategorî:Avahî li gorî dehsala xilaskirinê]]
[[Kategorî:Avahiyên di sedsala 12an de hatine xilaskirin]]</text>
      <sha1>2njxgv65bxto3vp4ldpdtq6s4xrtyvu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003633</id>
      <parentid>2003621</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T06:52:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.)</comment>
      <origin>2003633</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="199" sha1="s6oqoor2d5cd1sg2gal2dsuhdbchxac" xml:space="preserve">{{Standard-kat|wext=1}}

[[Kategorî:Avabûnên 1180î]]
[[Kategorî:Avahiyên di sedsala 12an de hatine xilaskirin]]
[[Kategorî:Avahî li gorî dehsala xilaskirinê]]
[[Kategorî:Berhemên 1180î]]</text>
      <sha1>s6oqoor2d5cd1sg2gal2dsuhdbchxac</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorî:Berhemên 1180î</title>
    <ns>14</ns>
    <id>316236</id>
    <revision>
      <id>2003632</id>
      <timestamp>2026-04-21T06:52:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <comment>[[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/category creator.py|Bot]]: Wekheva [[en:Category:1180s works]] hat çêkirin</comment>
      <origin>2003632</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="k9w34ebspiolaytmq1bieg2sr28hxep" xml:space="preserve">{{Otokat}}</text>
      <sha1>k9w34ebspiolaytmq1bieg2sr28hxep</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003672</id>
      <parentid>2003632</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:53:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.)</comment>
      <origin>2003672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="is9er1pw5ck5bkru83f47lgiw1gs0af" xml:space="preserve">{{Otokat}}

[[Kategorî:1180î di hunerê de]]</text>
      <sha1>is9er1pw5ck5bkru83f47lgiw1gs0af</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Keleha Yilankale</title>
    <ns>0</ns>
    <id>316237</id>
    <revision>
      <id>2003635</id>
      <timestamp>2026-04-21T07:01:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>Bi wergerandina beşa destpêkê ya rûpela &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1328168186|Yılankale]]&quot; hatiye çêkirin</comment>
      <origin>2003635</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9" sha1="5pyls4libz67dy65ymzxmp1kqy6xerf" xml:space="preserve">{{Xebat}}</text>
      <sha1>5pyls4libz67dy65ymzxmp1kqy6xerf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003636</id>
      <parentid>2003635</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:02:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003636</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="rjeewxofscmhhjfzxa7gqay72gruccj" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Yilankale an jî Keleha Levonklayê</text>
      <sha1>rjeewxofscmhhjfzxa7gqay72gruccj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003637</id>
      <parentid>2003636</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:02:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003637</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="jyb6zwl4g550s2pauxhjb7lc50pbm06" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Yilankale an jî Keleha Levonklayê,</text>
      <sha1>jyb6zwl4g550s2pauxhjb7lc50pbm06</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003638</id>
      <parentid>2003637</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:03:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003638</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="134" sha1="n44j8vskyi9u9i1r3cx0215fxrg9f5g" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Yilankale an jî Keleha Levonklayê, kelehekê [[Kîlîkya|ermenî]] di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye.</text>
      <sha1>n44j8vskyi9u9i1r3cx0215fxrg9f5g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003639</id>
      <parentid>2003638</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:03:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003639</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="165" sha1="8j1jrpazilnms4icy4st96ty3zka3p1" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Yilankale an jî Keleha Levonklayê, kelehekê [[Kîlîkya|ermenî]] di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye. Keleh ji aliyê qralê ermenî</text>
      <sha1>8j1jrpazilnms4icy4st96ty3zka3p1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003640</id>
      <parentid>2003639</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:03:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003640</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="177" sha1="t1b6y1zrpjs3b05xyxp9t5wmt6myuek" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Yilankale an jî Keleha Levonklayê, kelehekê [[Kîlîkya|ermenî]] di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye. Keleh ji aliyê qralê ermenî [[Levon I]]</text>
      <sha1>t1b6y1zrpjs3b05xyxp9t5wmt6myuek</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003641</id>
      <parentid>2003640</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:04:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003641</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="220" sha1="9qr3mhn1652kz0sfndqsk28bd08z2zi" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Yilankale an jî Keleha Levonklayê, kelehekê [[Kîlîkya|ermenî]] di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye. Keleh ji aliyê qralê ermenî [[Levon I]] di destpêka sedsala 13an hatiye avakirin.</text>
      <sha1>9qr3mhn1652kz0sfndqsk28bd08z2zi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003642</id>
      <parentid>2003641</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:04:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003642</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="250" sha1="j5npsabwcen687vt4kry2sinov0wugm" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Yilankale an jî Keleha Levonklayê, kelehekê [[Kîlîkya|ermenî]] di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye. Keleh ji aliyê qralê ermenî [[Levon I]] di destpêka sedsala 13an hatiye avakirin. Wekî kelehekê ser çiyayî,</text>
      <sha1>j5npsabwcen687vt4kry2sinov0wugm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003643</id>
      <parentid>2003642</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:05:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003643</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="318" sha1="eivbhmv4r792z3haqhfnbseq918q511" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Yilankale an jî Keleha Levonklayê, kelehekê [[Kîlîkya|ermenî]] di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye. Keleh ji aliyê qralê ermenî [[Levon I]] di destpêka sedsala 13an hatiye avakirin. Wekî kelehekê ser çiyayî, Yilankale li rojhilata [[Ceyhan (çem)|çemê Ceyhanê]] cih digire</text>
      <sha1>eivbhmv4r792z3haqhfnbseq918q511</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003644</id>
      <parentid>2003643</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:06:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="330" sha1="ggmeums3ma3e3j2rak27ne5d7jlibmc" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Yilankale an jî Keleha Levonklayê, kelehekê [[Kîlîkya|ermenî]] di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye. Keleh ji aliyê qralê ermenî [[Levon I]] di destpêka sedsala 13an hatiye avakirin. Wekî kelehekê ser çiyayî, Yilankale li ser qeraxa rojhilatê [[Ceyhan (çem)|çemê Ceyhanê]] cih digire</text>
      <sha1>ggmeums3ma3e3j2rak27ne5d7jlibmc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003646</id>
      <parentid>2003644</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:07:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="480" sha1="d8y385ymrvnk0z406epdrvzpbwzh0uk" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Yilankale an jî Keleha Levonklayê, kelehekê [[Kîlîkya|ermenî]] di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye. Keleh ji aliyê qralê ermenî [[Levon I]] di destpêka sedsala 13an hatiye avakirin. Wekî kelehekê ser çiyayî, Yilankale li ser qeraxa rojhilatê [[Ceyhan (çem)|çemê Ceyhanê]] cih digire, û cihê Sîrkelî Hoyûk ya [[serdema bronzî]] û [[Serdema hesinî|hesinî]], şeş kîlometre li rojavayê bajarê [[Ceyhan|Ceyhanê]], dimîne.</text>
      <sha1>d8y385ymrvnk0z406epdrvzpbwzh0uk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003647</id>
      <parentid>2003646</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:07:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="480" sha1="p5dwyntfct335hjf9bh1roovlz1rnky" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Yilankale an jî Keleha Levonklayê, kelehekê [[Kîlîkya|ermenî]] di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye. Keleh ji aliyê qralê ermenî [[Levon I]] di destpêka sedsala 13an hatiye avakirin. Wekî kelehekê ser çiyayî, Yilankale li ser qeraxa rojhilatê [[Ceyhan (çem)|çemê Ceyhanê]] cih digire, û cihê Sîrkelî Hoyûk ya [[serdema bronzî]] û [[Serdema hesinî|hesinî]], şeş kîlometre li rojavayê bajarê [[Ceyhan|Ceyhanê]], dinêre.</text>
      <sha1>p5dwyntfct335hjf9bh1roovlz1rnky</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003648</id>
      <parentid>2003647</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:07:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="487" sha1="m45t9lxllwtlj061esvz7nrxngolq1l" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Yilankale an jî Keleha Levonklayê, kelehekê [[Kîlîkya|ermenî]] di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye. Keleh ji aliyê qralê ermenî [[Levon I]] di destpêka sedsala 13an hatiye avakirin. Wekî kelehekê ser çiyayî, Yilankale li ser qeraxa rojhilatê [[Ceyhan (çem)|çemê Ceyhanê]] cih digire, û li ser cihê Sîrkelî Hoyûk ya [[serdema bronzî]] û [[Serdema hesinî|hesinî]], şeş kîlometre li rojavayê bajarê [[Ceyhan|Ceyhanê]], dinêre.</text>
      <sha1>m45t9lxllwtlj061esvz7nrxngolq1l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003649</id>
      <parentid>2003648</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:08:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="531" sha1="3518cyd14m404nl7e7cred5f7zupxjd" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Yilankale an jî Keleha Levonklayê, kelehekê [[Kîlîkya|ermenî]] di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye. Keleh ji aliyê qralê ermenî [[Levon I]] di destpêka sedsala 13an hatiye avakirin. Wekî kelehekê ser çiyayî, Yilankale li ser qeraxa rojhilatê [[Ceyhan (çem)|çemê Ceyhanê]] cih digire, û li ser cihê Sîrkelî Hoyûk ya [[serdema bronzî]] û [[Serdema hesinî|hesinî]], şeş kîlometre li rojavayê bajarê [[Ceyhan|Ceyhanê]], dinêre. Avahî li herêmê wekî mala [[Şahmaran]]</text>
      <sha1>3518cyd14m404nl7e7cred5f7zupxjd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003650</id>
      <parentid>2003649</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:08:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="546" sha1="jmeysz93owhyrp1pm4g4umn80fkvixo" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Yilankale an jî Keleha Levonklayê, kelehekê [[Kîlîkya|ermenî]] di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye. Keleh ji aliyê qralê ermenî [[Levon I]] di destpêka sedsala 13an hatiye avakirin. Wekî kelehekê ser çiyayî, Yilankale li ser qeraxa rojhilatê [[Ceyhan (çem)|çemê Ceyhanê]] cih digire, û li ser cihê Sîrkelî Hoyûk ya [[serdema bronzî]] û [[Serdema hesinî|hesinî]], şeş kîlometre li rojavayê bajarê [[Ceyhan|Ceyhanê]], dinêre. Avahî li herêmê wekî mala [[Şahmaran]] tê nas kirin.</text>
      <sha1>jmeysz93owhyrp1pm4g4umn80fkvixo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003651</id>
      <parentid>2003650</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:09:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="563" sha1="8v49ey2oavvdkqigheumhh37grxafj8" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Yilankale an jî Keleha Levonklayê, kelehekê [[Kîlîkya|ermenî]] di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye. Keleh ji aliyê qralê ermenî [[Levon I]] di destpêka sedsala 13an hatiye avakirin. Wekî kelehekê ser çiyayî, Yilankale li ser qeraxa rojhilatê [[Ceyhan (çem)|çemê Ceyhanê]] cih digire, û li ser cihê Sîrkelî Hoyûk ya [[serdema bronzî]] û [[Serdema hesinî|hesinî]], şeş kîlometre li rojavayê bajarê [[Ceyhan|Ceyhanê]], dinêre. Avahî li herêmê wekî mala [[Şahmaran]] tê nas kirin.

== Çavkanî ==</text>
      <sha1>8v49ey2oavvdkqigheumhh37grxafj8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003652</id>
      <parentid>2003651</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:09:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="577" sha1="mlikwu7exin8hre9v0ws7spzf7k7sgk" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Yilankale an jî Keleha Levonklayê, kelehekê [[Kîlîkya|ermenî]] di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye. Keleh ji aliyê qralê ermenî [[Levon I]] di destpêka sedsala 13an hatiye avakirin. Wekî kelehekê ser çiyayî, Yilankale li ser qeraxa rojhilatê [[Ceyhan (çem)|çemê Ceyhanê]] cih digire, û li ser cihê Sîrkelî Hoyûk ya [[serdema bronzî]] û [[Serdema hesinî|hesinî]], şeş kîlometre li rojavayê bajarê [[Ceyhan|Ceyhanê]], dinêre. Avahî li herêmê wekî mala [[Şahmaran]] tê nas kirin.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}</text>
      <sha1>mlikwu7exin8hre9v0ws7spzf7k7sgk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003653</id>
      <parentid>2003652</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:10:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="788" sha1="axsnna05jdikxet0j293vucfz8jm7ul" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Yilankale an jî Keleha Levonklayê, kelehekê [[Kîlîkya|ermenî]] di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye. Keleh ji aliyê qralê ermenî [[Levon I]] di destpêka sedsala 13an hatiye avakirin. Wekî kelehekê ser çiyayî, Yilankale li ser qeraxa rojhilatê [[Ceyhan (çem)|çemê Ceyhanê]] cih digire, û li ser cihê Sîrkelî Hoyûk ya [[serdema bronzî]] û [[Serdema hesinî|hesinî]], şeş kîlometre li rojavayê bajarê [[Ceyhan|Ceyhanê]], dinêre. Avahî li herêmê wekî mala [[Şahmaran]] tê nas kirin.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Avahiyên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Kelehên ermenî]]
[[Kategorî:Kelehên Kîlîkiyayê]]
[[Kategorî:Kelehên Edeneyê]]
[[Kategorî:Kelehên Tirkiyeyê]]</text>
      <sha1>axsnna05jdikxet0j293vucfz8jm7ul</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003654</id>
      <parentid>2003653</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:10:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="813" sha1="qfuufc3ztuil0noxht1v3nf7gcuguoj" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Yilankale an jî Keleha Levonklayê, kelehekê [[Kîlîkya|ermenî]] di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye. Keleh ji aliyê qralê ermenî [[Levon I]] di destpêka sedsala 13an hatiye avakirin. Wekî kelehekê ser çiyayî, Yilankale li ser qeraxa rojhilatê [[Ceyhan (çem)|çemê Ceyhanê]] cih digire, û li ser cihê Sîrkelî Hoyûk ya [[serdema bronzî]] û [[Serdema hesinî|hesinî]], şeş kîlometre li rojavayê bajarê [[Ceyhan|Ceyhanê]], dinêre. Avahî li herêmê wekî mala [[Şahmaran]] tê nas kirin.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==

[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Avahiyên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Kelehên ermenî]]
[[Kategorî:Kelehên Kîlîkiyayê]]
[[Kategorî:Kelehên Edeneyê]]
[[Kategorî:Kelehên Tirkiyeyê]]</text>
      <sha1>qfuufc3ztuil0noxht1v3nf7gcuguoj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003655</id>
      <parentid>2003654</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:10:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="833" sha1="qjy31xbmoisa74md5nsur4amw5jrmwq" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Yilankale an jî Keleha Levonklayê, kelehekê [[Kîlîkya|ermenî]] di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye. Keleh ji aliyê qralê ermenî [[Levon I]] di destpêka sedsala 13an hatiye avakirin. Wekî kelehekê ser çiyayî, Yilankale li ser qeraxa rojhilatê [[Ceyhan (çem)|çemê Ceyhanê]] cih digire, û li ser cihê Sîrkelî Hoyûk ya [[serdema bronzî]] û [[Serdema hesinî|hesinî]], şeş kîlometre li rojavayê bajarê [[Ceyhan|Ceyhanê]], dinêre. Avahî li herêmê wekî mala [[Şahmaran]] tê nas kirin.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Avahiyên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Kelehên ermenî]]
[[Kategorî:Kelehên Kîlîkiyayê]]
[[Kategorî:Kelehên Edeneyê]]
[[Kategorî:Kelehên Tirkiyeyê]]</text>
      <sha1>qjy31xbmoisa74md5nsur4amw5jrmwq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003656</id>
      <parentid>2003655</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:11:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003656</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="856" sha1="2r9jie8uvxp4bee7c8rgnza6h2t96jo" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Yilankale an jî Keleha Levonklayê, kelehekê [[Kîlîkya|ermenî]] di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye. Keleh ji aliyê qralê ermenî [[Levon I]] di destpêka sedsala 13an hatiye avakirin. Wekî kelehekê ser çiyayî, Yilankale li ser qeraxa rojhilatê [[Ceyhan (çem)|çemê Ceyhanê]] cih digire, û li ser cihê Sîrkelî Hoyûk ya [[serdema bronzî]] û [[Serdema hesinî|hesinî]], şeş kîlometre li rojavayê bajarê [[Ceyhan|Ceyhanê]], dinêre. Avahî li herêmê wekî mala [[Şahmaran]] tê nas kirin.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

{{Kontrola otorîte}}

[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Avahiyên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Kelehên ermenî]]
[[Kategorî:Kelehên Kîlîkiyayê]]
[[Kategorî:Kelehên Edeneyê]]
[[Kategorî:Kelehên Tirkiyeyê]]</text>
      <sha1>2r9jie8uvxp4bee7c8rgnza6h2t96jo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003657</id>
      <parentid>2003656</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:11:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="879" sha1="nqomxzbmddh2r0xlfjhiqzql47n40ao" xml:space="preserve">{{Xebat}}{{Agahîdanka giştî}}
Keleha Yilankale an jî Keleha Levonklayê, kelehekê [[Kîlîkya|ermenî]] di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye. Keleh ji aliyê qralê ermenî [[Levon I]] di destpêka sedsala 13an hatiye avakirin. Wekî kelehekê ser çiyayî, Yilankale li ser qeraxa rojhilatê [[Ceyhan (çem)|çemê Ceyhanê]] cih digire, û li ser cihê Sîrkelî Hoyûk ya [[serdema bronzî]] û [[Serdema hesinî|hesinî]], şeş kîlometre li rojavayê bajarê [[Ceyhan|Ceyhanê]], dinêre. Avahî li herêmê wekî mala [[Şahmaran]] tê nas kirin.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

{{Kontrola otorîte}}

[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Avahiyên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Kelehên ermenî]]
[[Kategorî:Kelehên Kîlîkiyayê]]
[[Kategorî:Kelehên Edeneyê]]
[[Kategorî:Kelehên Tirkiyeyê]]</text>
      <sha1>nqomxzbmddh2r0xlfjhiqzql47n40ao</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003658</id>
      <parentid>2003657</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:11:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="891" sha1="hb8kg8uv9ipziqy3qka7o0z0n5pycgp" xml:space="preserve">{{Xebat}}{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Yilankale''' an jî '''Keleha Levonklayê''', kelehekê [[Kîlîkya|ermenî]] di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye. Keleh ji aliyê qralê ermenî [[Levon I]] di destpêka sedsala 13an hatiye avakirin. Wekî kelehekê ser çiyayî, Yilankale li ser qeraxa rojhilatê [[Ceyhan (çem)|çemê Ceyhanê]] cih digire, û li ser cihê Sîrkelî Hoyûk ya [[serdema bronzî]] û [[Serdema hesinî|hesinî]], şeş kîlometre li rojavayê bajarê [[Ceyhan|Ceyhanê]], dinêre. Avahî li herêmê wekî mala [[Şahmaran]] tê nas kirin.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

{{Kontrola otorîte}}

[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Avahiyên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Kelehên ermenî]]
[[Kategorî:Kelehên Kîlîkiyayê]]
[[Kategorî:Kelehên Edeneyê]]
[[Kategorî:Kelehên Tirkiyeyê]]</text>
      <sha1>hb8kg8uv9ipziqy3qka7o0z0n5pycgp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003659</id>
      <parentid>2003658</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:12:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1378" sha1="qa0n9zjj2wjlhbo5jusufch93jc7ekl" xml:space="preserve">{{Xebat}}{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Yilankale''' an jî '''Keleha Levonklayê''', kelehekê [[Kîlîkya|ermenî]] di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye. Keleh ji aliyê qralê ermenî [[Levon I]] di destpêka sedsala 13an hatiye avakirin.&lt;ref&gt;Edwards, Robert W., &quot;Settlements and Toponymy in Armenian Cilicia&quot;, ''[[Revue des Études Arméniennes]]'' 24, 1993, pp.219, 228-29.&lt;/ref&gt; Wekî kelehekê ser çiyayî, Yilankale li ser qeraxa rojhilatê [[Ceyhan (çem)|çemê Ceyhanê]] cih digire, û li ser cihê Sîrkelî Hoyûk ya [[serdema bronzî]] û [[Serdema hesinî|hesinî]], şeş kîlometre li rojavayê bajarê [[Ceyhan|Ceyhanê]], dinêre. Avahî li herêmê wekî mala [[Şahmaran]] tê nas kirin.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Murray |first=J. |date=1837 |title=A General Statement of the Labours and Proceedings of the Expedition to Euphrates, Under the Command of Colonel Chesney |url=https://books.google.com/books?id=te8RAAAAYAAJ |journal=The Journal of the Royal Geographical Society of London |volume=7 |pages=420 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

{{Kontrola otorîte}}

[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Avahiyên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Kelehên ermenî]]
[[Kategorî:Kelehên Kîlîkiyayê]]
[[Kategorî:Kelehên Edeneyê]]
[[Kategorî:Kelehên Tirkiyeyê]]</text>
      <sha1>qa0n9zjj2wjlhbo5jusufch93jc7ekl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003660</id>
      <parentid>2003659</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:12:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1375" sha1="3b2jaqkfpilir7j098syq7ppmynrci9" xml:space="preserve">{{Xebat}}{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Yilankale''' an jî '''Keleha Levonklayê''', kelehekê [[Kîlîkya|ermenî]] di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye. Keleh ji aliyê qralê ermenî [[Levon I]] di destpêka sedsala 13an hatiye avakirin.&lt;ref&gt;Edwards, Robert W., &quot;Settlements and Toponymy in Armenian Cilicia&quot;, ''Revue des Études Arméniennes'' 24, 1993, rr. 219, 228-29.&lt;/ref&gt; Wekî kelehekê ser çiyayî, Yilankale li ser qeraxa rojhilatê [[Ceyhan (çem)|çemê Ceyhanê]] cih digire, û li ser cihê Sîrkelî Hoyûk ya [[serdema bronzî]] û [[Serdema hesinî|hesinî]], şeş kîlometre li rojavayê bajarê [[Ceyhan|Ceyhanê]], dinêre. Avahî li herêmê wekî mala [[Şahmaran]] tê nas kirin.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Murray |first=J. |date=1837 |title=A General Statement of the Labours and Proceedings of the Expedition to Euphrates, Under the Command of Colonel Chesney |url=https://books.google.com/books?id=te8RAAAAYAAJ |journal=The Journal of the Royal Geographical Society of London |volume=7 |pages=420 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

{{Kontrola otorîte}}

[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Avahiyên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Kelehên ermenî]]
[[Kategorî:Kelehên Kîlîkiyayê]]
[[Kategorî:Kelehên Edeneyê]]
[[Kategorî:Kelehên Tirkiyeyê]]</text>
      <sha1>3b2jaqkfpilir7j098syq7ppmynrci9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003661</id>
      <parentid>2003660</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:13:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1366" sha1="r1z0ab07d4fdg69uc60owjkihgt737c" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Yilankale''' an jî '''Keleha Levonklayê''', kelehekê [[Kîlîkya|ermenî]] di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye. Keleh ji aliyê qralê ermenî [[Levon I]] di destpêka sedsala 13an hatiye avakirin.&lt;ref&gt;Edwards, Robert W., &quot;Settlements and Toponymy in Armenian Cilicia&quot;, ''Revue des Études Arméniennes'' 24, 1993, rr. 219, 228-29.&lt;/ref&gt; Wekî kelehekê ser çiyayî, Yilankale li ser qeraxa rojhilatê [[Ceyhan (çem)|çemê Ceyhanê]] cih digire, û li ser cihê Sîrkelî Hoyûk ya [[serdema bronzî]] û [[Serdema hesinî|hesinî]], şeş kîlometre li rojavayê bajarê [[Ceyhan|Ceyhanê]], dinêre. Avahî li herêmê wekî mala [[Şahmaran]] tê nas kirin.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Murray |first=J. |date=1837 |title=A General Statement of the Labours and Proceedings of the Expedition to Euphrates, Under the Command of Colonel Chesney |url=https://books.google.com/books?id=te8RAAAAYAAJ |journal=The Journal of the Royal Geographical Society of London |volume=7 |pages=420 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

{{Kontrola otorîte}}

[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Avahiyên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Kelehên ermenî]]
[[Kategorî:Kelehên Kîlîkiyayê]]
[[Kategorî:Kelehên Edeneyê]]
[[Kategorî:Kelehên Tirkiyeyê]]</text>
      <sha1>r1z0ab07d4fdg69uc60owjkihgt737c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003662</id>
      <parentid>2003661</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:13:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1370" sha1="b2vfxmfj51ouvg9klaotwj3qkic994v" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Yilankale''' an jî '''Keleha Levonklayê''', kelehekê [[Kîlîkya|ermenî]] di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye. Keleh ji aliyê qralê ermenî [[Levon I]] di destpêka sedsala 13an hatiye avakirin.&lt;ref&gt;Edwards, Robert W., &quot;Settlements and Toponymy in Armenian Cilicia&quot;, ''Revue des Études Arméniennes'' 24, 1993, rr. 219, 228-29.&lt;/ref&gt; Wekî kelehekê ser çiyayî, Yilankale li ser qeraxa rojhilatê [[Ceyhan (çem)|çemê Ceyhanê]] cih digire, û li ser cihê Sîrkelî Hoyûk ya [[serdema bronzî]] û [[Serdema hesinî|hesinî]], şeş kîlometre li rojavayê bajarê [[Ceyhan|Ceyhanê]], dinêre. Avahî li herêmê wekî ''mala [[Şahmaran]]'' tê nas kirin.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Murray |first=J. |date=1837 |title=A General Statement of the Labours and Proceedings of the Expedition to Euphrates, Under the Command of Colonel Chesney |url=https://books.google.com/books?id=te8RAAAAYAAJ |journal=The Journal of the Royal Geographical Society of London |volume=7 |pages=420 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

{{Kontrola otorîte}}

[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Avahiyên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Kelehên ermenî]]
[[Kategorî:Kelehên Kîlîkiyayê]]
[[Kategorî:Kelehên Edeneyê]]
[[Kategorî:Kelehên Tirkiyeyê]]</text>
      <sha1>b2vfxmfj51ouvg9klaotwj3qkic994v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003698</id>
      <parentid>2003662</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T08:12:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan; paqijiyên kozmetîk (Şablonên beralîkirî guhart, +{{Sêwî}}, Binê standard kir, Lînk paqij kir.)</comment>
      <origin>2003698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1399" sha1="0z5ad176jj8cmuffwl7hdt5rys9p4z7" xml:space="preserve">{{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Yilankale''' an jî '''Keleha Levonklayê''', kelehekê [[Kîlîkya|ermenî]] di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye. Keleh ji aliyê qralê ermenî [[Levon I]] di destpêka sedsala 13an hatiye avakirin.&lt;ref&gt;Edwards, Robert W., &quot;Settlements and Toponymy in Armenian Cilicia&quot;, ''Revue des Études Arméniennes'' 24, 1993, rr. 219, 228-29.&lt;/ref&gt; Wekî kelehekê ser çiyayî, Yilankale li ser qeraxa rojhilatê [[Ceyhan (çem)|çemê Ceyhanê]] cih digire, û li ser cihê Sîrkelî Hoyûk ya [[serdema bronzî]] û [[Serdema hesinî|hesinî]], şeş kîlometre li rojavayê bajarê [[Ceyhan]]ê, dinêre. Avahî li herêmê wekî ''mala [[Şahmaran]]'' tê nas kirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Murray |pêşnav=J. |tarîx=1837 |sernav=A General Statement of the Labours and Proceedings of the Expedition to Euphrates, Under the Command of Colonel Chesney |url=https://books.google.com/books?id=te8RAAAAYAAJ |kovar=The Journal of the Royal Geographical Society of London |cild=7 |rr=420 |via=Google Books }}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Avahiyên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Kelehên ermenî]]
[[Kategorî:Kelehên Edeneyê]]
[[Kategorî:Kelehên Kîlîkiyayê]]
[[Kategorî:Kelehên Tirkiyeyê]]</text>
      <sha1>0z5ad176jj8cmuffwl7hdt5rys9p4z7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003709</id>
      <parentid>2003698</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T10:21:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2003709</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1445" sha1="3u62gdoydtzb27hb3smqvh7i5lky8h2" xml:space="preserve">{{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Yilankale''' an jî '''Keleha Levonklayê''', kelehekê ku ji aliyê [[Kîlîkya|ermeniyan]] ve li [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] hatiye avakirin û avakirina keleh ji aliyê qralê ermenî [[Levon I]] di destpêka sedsala 13an hatiye despêkirin.&lt;ref&gt;Edwards, Robert W., &quot;Settlements and Toponymy in Armenian Cilicia&quot;, ''Revue des Études Arméniennes'' 24, 1993, rr. 219, 228-29.&lt;/ref&gt; Wekî kelehekê ser çiyayî, Yilankale li ser qeraxa rojhilatê [[Ceyhan (çem)|çemê Ceyhanê]] cih digire, û li ser cihê Sîrkelî Hoyûk ya [[serdema bronzî]] û [[Serdema hesinî|hesinî]], şeş kîlometre li rojavayê bajarê [[Ceyhan]]ê, dinêre. Avahî li herêmê wekî ''mala [[Şahmaran]]'' tê nas kirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Murray |pêşnav=J. |tarîx=1837 |sernav=A General Statement of the Labours and Proceedings of the Expedition to Euphrates, Under the Command of Colonel Chesney |url=https://books.google.com/books?id=te8RAAAAYAAJ |kovar=The Journal of the Royal Geographical Society of London |cild=7 |rr=420 |via=Google Books }}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Avahiyên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Kelehên ermenî]]
[[Kategorî:Kelehên Edeneyê]]
[[Kategorî:Kelehên Kîlîkiyayê]]
[[Kategorî:Kelehên Tirkiyeyê]]</text>
      <sha1>3u62gdoydtzb27hb3smqvh7i5lky8h2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003710</id>
      <parentid>2003709</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T10:21:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2003710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1433" sha1="dci5hqlie07erjxfy4imk5tff88qswl" xml:space="preserve">{{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Yilankale''' an jî '''Keleha Levonklayê''', kelehekê ku ji aliyê [[Kîlîkya|ermeniyan]] ve li [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] hatiye avakirin û keleh ji aliyê qralê ermenî [[Levon I]] di destpêka sedsala 13an hatiye çêkirin.&lt;ref&gt;Edwards, Robert W., &quot;Settlements and Toponymy in Armenian Cilicia&quot;, ''Revue des Études Arméniennes'' 24, 1993, rr. 219, 228-29.&lt;/ref&gt; Wekî kelehekê ser çiyayî, Yilankale li ser qeraxa rojhilatê [[Ceyhan (çem)|çemê Ceyhanê]] cih digire, û li ser cihê Sîrkelî Hoyûk ya [[serdema bronzî]] û [[Serdema hesinî|hesinî]], şeş kîlometre li rojavayê bajarê [[Ceyhan]]ê, dinêre. Avahî li herêmê wekî ''mala [[Şahmaran]]'' tê nas kirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Murray |pêşnav=J. |tarîx=1837 |sernav=A General Statement of the Labours and Proceedings of the Expedition to Euphrates, Under the Command of Colonel Chesney |url=https://books.google.com/books?id=te8RAAAAYAAJ |kovar=The Journal of the Royal Geographical Society of London |cild=7 |rr=420 |via=Google Books }}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Avahiyên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Kelehên ermenî]]
[[Kategorî:Kelehên Edeneyê]]
[[Kategorî:Kelehên Kîlîkiyayê]]
[[Kategorî:Kelehên Tirkiyeyê]]</text>
      <sha1>dci5hqlie07erjxfy4imk5tff88qswl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003711</id>
      <parentid>2003710</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T10:24:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2003711</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1437" sha1="qaotlbl63to34xxrash24ti3367vb3u" xml:space="preserve">{{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Yilankale''' an jî '''Keleha Levonklayê''', kelehekê ku ji aliyê [[Kîlîkya|ermeniyan]] ve li [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] hatiye avakirin û keleh ji aliyê qralê ermenî [[Levon I]] di destpêka sedsala 13an hatiye çêkirin.&lt;ref&gt;Edwards, Robert W., &quot;Settlements and Toponymy in Armenian Cilicia&quot;, ''Revue des Études Arméniennes'' 24, 1993, rr. 219, 228-29.&lt;/ref&gt; Keleha Yılankaleyê wekê kelehekê çiyayî, li ser qeraxa rojhilatê [[Ceyhan (çem)|çemê Ceyhanê]] hatiye avakirin û li ser cihê Sîrkelî Hoyûk a [[serdema bronzê]] û [[Serdema hesinî|hesinî]], şeş kîlometre li rojavayê bajarê [[Ceyhan]]ê ye. Avahî li herêmê wekî ''mala [[Şahmaran]]'' tê nas kirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Murray |pêşnav=J. |tarîx=1837 |sernav=A General Statement of the Labours and Proceedings of the Expedition to Euphrates, Under the Command of Colonel Chesney |url=https://books.google.com/books?id=te8RAAAAYAAJ |kovar=The Journal of the Royal Geographical Society of London |cild=7 |rr=420 |via=Google Books }}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Avahiyên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Avakirinên sedsala 13an]]
[[Kategorî:Kelehên ermenî]]
[[Kategorî:Kelehên Edeneyê]]
[[Kategorî:Kelehên Kîlîkiyayê]]
[[Kategorî:Kelehên Tirkiyeyê]]</text>
      <sha1>qaotlbl63to34xxrash24ti3367vb3u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Keleha Anawarza</title>
    <ns>0</ns>
    <id>316238</id>
    <revision>
      <id>2003666</id>
      <timestamp>2026-04-21T07:51:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>Bi wergerandina beşa destpêkê ya rûpela &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1326198663|Anavarza Castle]]&quot; hatiye çêkirin</comment>
      <origin>2003666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9" sha1="5pyls4libz67dy65ymzxmp1kqy6xerf" xml:space="preserve">{{Xebat}}</text>
      <sha1>5pyls4libz67dy65ymzxmp1kqy6xerf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003667</id>
      <parentid>2003666</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:51:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="2ixscjhbxm0zpy7znyry2ms6bnq1k3n" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Anawarza, kelehekê antîkî di</text>
      <sha1>2ixscjhbxm0zpy7znyry2ms6bnq1k3n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003668</id>
      <parentid>2003667</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:52:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94" sha1="89ybkn5xgjkwl93kiwwuovu4hcuyi6k" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Anawarza, kelehekê antîkî di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye.</text>
      <sha1>89ybkn5xgjkwl93kiwwuovu4hcuyi6k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003669</id>
      <parentid>2003668</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:52:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="108" sha1="91gssle8b4ip8ari36179mbt456phgt" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Anawarza, kelehekê antîkî di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye.

== Avahî ==</text>
      <sha1>91gssle8b4ip8ari36179mbt456phgt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003673</id>
      <parentid>2003669</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:53:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="137" sha1="mk8w6g3k4egrppqehstdd42ikfl2x9j" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Anawarza, kelehekê antîkî di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye.

== Avahî ==
Bilindahiya sûrê nêzîkî</text>
      <sha1>mk8w6g3k4egrppqehstdd42ikfl2x9j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003674</id>
      <parentid>2003673</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:53:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="149" sha1="fz9yn1zufk6w9uv5mdkdjmi2m8p1fd9" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Anawarza, kelehekê antîkî di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye.

== Avahî ==
Bilindahiya sûrê nêzîkî 8 metre ye.</text>
      <sha1>fz9yn1zufk6w9uv5mdkdjmi2m8p1fd9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003675</id>
      <parentid>2003674</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:53:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="190" sha1="2hjjexaqf1qv6bg3qmnaxuk7wnt5mu2" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Anawarza, kelehekê antîkî di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye.

== Avahî ==
Bilindahiya sûrê nêzîkî 8 metre ye. Dirêjiya sûrê ji bakur ber bi başûr</text>
      <sha1>2hjjexaqf1qv6bg3qmnaxuk7wnt5mu2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003676</id>
      <parentid>2003675</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:54:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="215" sha1="0nw9lgg9q4rasr0jjqqs2vqltkn3vhz" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Anawarza, kelehekê antîkî di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye.

== Avahî ==
Bilindahiya sûrê nêzîkî 8 metre ye. Dirêjiya sûrê ji bakur ber bi başûr bi qasî 1.500 metre ye.</text>
      <sha1>0nw9lgg9q4rasr0jjqqs2vqltkn3vhz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003677</id>
      <parentid>2003676</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:54:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="230" sha1="6mb0fzcynt163mvkjwagyir6oaozjjl" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Anawarza, kelehekê antîkî di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye.

== Avahî ==
Bilindahiya sûrê nêzîkî 8 metre ye. Dirêjiya sûrê ji bakur ber bi başûr bi qasî 1.500 metre ye. 20 keleh hene.</text>
      <sha1>6mb0fzcynt163mvkjwagyir6oaozjjl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003678</id>
      <parentid>2003677</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:55:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="231" sha1="ehapbikp9s69b0ogyfob5h57wn8l664" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Anawarza, kelehekê antîkî di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye.

== Avahî ==
Bilindahiya sûrê nêzîkî 8 metre ye. Dirêjiya sûrê ji bakur ber bi başûr bi qasî 1.500 metre ye. 20 bircan hene.</text>
      <sha1>ehapbikp9s69b0ogyfob5h57wn8l664</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003679</id>
      <parentid>2003678</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:55:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="253" sha1="c9mk7d55rcx9f89f2acs573asn91rvb" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Anawarza, kelehekê antîkî di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye.

== Avahî ==
Bilindahiya sûrê nêzîkî 8 metre ye. Dirêjiya sûrê ji bakur ber bi başûr bi qasî 1.500 metre ye. 20 bircan hene. Pîvanên ji rojhilat</text>
      <sha1>c9mk7d55rcx9f89f2acs573asn91rvb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003680</id>
      <parentid>2003679</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:55:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="267" sha1="b8cbm9dqkjfmif1q4teoeyav2jbwvcr" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Anawarza, kelehekê antîkî di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye.

== Avahî ==
Bilindahiya sûrê nêzîkî 8 metre ye. Dirêjiya sûrê ji bakur ber bi başûr bi qasî 1.500 metre ye. 20 bircan hene. Pîvanên ji rojhilat ber bi rojava</text>
      <sha1>b8cbm9dqkjfmif1q4teoeyav2jbwvcr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003681</id>
      <parentid>2003680</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:56:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="299" sha1="1nphd16qvcdoyxpkk2pfngwpk5qymks" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Anawarza, kelehekê antîkî di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye.

== Avahî ==
Bilindahiya sûrê nêzîkî 8 metre ye. Dirêjiya sûrê ji bakur ber bi başûr bi qasî 1.500 metre ye. 20 bircan hene. Pîvanên ji rojhilat ber bi rojava ji dirêjahiyê pir kêmtir in.</text>
      <sha1>1nphd16qvcdoyxpkk2pfngwpk5qymks</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003682</id>
      <parentid>2003681</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:56:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="344" sha1="rpy80bbrcb7b44uaqr0bjzd3snk4yex" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Anawarza, kelehekê antîkî di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye.

== Avahî ==
Bilindahiya sûrê nêzîkî 8 metre ye. Dirêjiya sûrê ji bakur ber bi başûr bi qasî 1.500 metre ye. 20 bircan hene. Pîvanên ji rojhilat ber bi rojava ji dirêjahiyê pir kêmtir in. Bayleya bakur hîn nehatiye lêkolîn kirin.</text>
      <sha1>rpy80bbrcb7b44uaqr0bjzd3snk4yex</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003683</id>
      <parentid>2003682</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:57:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="467" sha1="i99mzf1ca6y6mmfagrs3jm2rwx5xyhx" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Anawarza, kelehekê antîkî di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye.

== Avahî ==
Bilindahiya sûrê nêzîkî 8 metre ye. Dirêjiya sûrê ji bakur ber bi başûr bi qasî 1.500 metre ye. 20 bircan hene. Pîvanên ji rojhilat ber bi rojava ji dirêjahiyê pir kêmtir in. Bayleya bakur hîn nehatiye lêkolîn kirin. Qesra leşkerî bi bayleyên başûr û navendî ve sinrokirî ne ku bi ''donjona'' ''xaçperestan'' ji hev veqetandî ne.</text>
      <sha1>i99mzf1ca6y6mmfagrs3jm2rwx5xyhx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003684</id>
      <parentid>2003683</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:57:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="508" sha1="nn6te4w726vbco30lr7sbl0z3ccothk" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Anawarza, kelehekê antîkî di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye.

== Avahî ==
Bilindahiya sûrê nêzîkî 8 metre ye. Dirêjiya sûrê ji bakur ber bi başûr bi qasî 1.500 metre ye. 20 bircan hene. Pîvanên ji rojhilat ber bi rojava ji dirêjahiyê pir kêmtir in. Bayleya bakur hîn nehatiye lêkolîn kirin. Qesra leşkerî bi bayleyên başûr û navendî ve sinrokirî ne ku bi ''donjona'' ''xaçperestan'' ji hev veqetandî ne. Keleh dikare bêpere were ziyaret kirin.</text>
      <sha1>nn6te4w726vbco30lr7sbl0z3ccothk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003685</id>
      <parentid>2003684</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:57:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="525" sha1="n43ple4iyt5mupl8eon8gu3uosy7kvv" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Anawarza, kelehekê antîkî di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye.

== Avahî ==
Bilindahiya sûrê nêzîkî 8 metre ye. Dirêjiya sûrê ji bakur ber bi başûr bi qasî 1.500 metre ye. 20 bircan hene. Pîvanên ji rojhilat ber bi rojava ji dirêjahiyê pir kêmtir in. Bayleya bakur hîn nehatiye lêkolîn kirin. Qesra leşkerî bi bayleyên başûr û navendî ve sinrokirî ne ku bi ''donjona'' ''xaçperestan'' ji hev veqetandî ne. Keleh dikare bêpere were ziyaret kirin.

== Çavkanî ==</text>
      <sha1>n43ple4iyt5mupl8eon8gu3uosy7kvv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003686</id>
      <parentid>2003685</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:57:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="539" sha1="gc8aaakt6keartni5inix879oc3qwuj" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Anawarza, kelehekê antîkî di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye.

== Avahî ==
Bilindahiya sûrê nêzîkî 8 metre ye. Dirêjiya sûrê ji bakur ber bi başûr bi qasî 1.500 metre ye. 20 bircan hene. Pîvanên ji rojhilat ber bi rojava ji dirêjahiyê pir kêmtir in. Bayleya bakur hîn nehatiye lêkolîn kirin. Qesra leşkerî bi bayleyên başûr û navendî ve sinrokirî ne ku bi ''donjona'' ''xaçperestan'' ji hev veqetandî ne. Keleh dikare bêpere were ziyaret kirin.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}</text>
      <sha1>gc8aaakt6keartni5inix879oc3qwuj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003687</id>
      <parentid>2003686</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:58:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="564" sha1="629zthc806fh9scpf4q4rsfx5o1b389" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Anawarza, kelehekê antîkî di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye.

== Avahî ==
Bilindahiya sûrê nêzîkî 8 metre ye. Dirêjiya sûrê ji bakur ber bi başûr bi qasî 1.500 metre ye. 20 bircan hene. Pîvanên ji rojhilat ber bi rojava ji dirêjahiyê pir kêmtir in. Bayleya bakur hîn nehatiye lêkolîn kirin. Qesra leşkerî bi bayleyên başûr û navendî ve sinrokirî ne ku bi ''donjona'' ''xaçperestan'' ji hev veqetandî ne. Keleh dikare bêpere were ziyaret kirin.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==</text>
      <sha1>629zthc806fh9scpf4q4rsfx5o1b389</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003688</id>
      <parentid>2003687</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:58:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="584" sha1="rtxwdgr2idmiogl1fh1h6u9g6fi2tw3" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Anawarza, kelehekê antîkî di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye.

== Avahî ==
Bilindahiya sûrê nêzîkî 8 metre ye. Dirêjiya sûrê ji bakur ber bi başûr bi qasî 1.500 metre ye. 20 bircan hene. Pîvanên ji rojhilat ber bi rojava ji dirêjahiyê pir kêmtir in. Bayleya bakur hîn nehatiye lêkolîn kirin. Qesra leşkerî bi bayleyên başûr û navendî ve sinrokirî ne ku bi ''donjona'' ''xaçperestan'' ji hev veqetandî ne. Keleh dikare bêpere were ziyaret kirin.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}</text>
      <sha1>rtxwdgr2idmiogl1fh1h6u9g6fi2tw3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003689</id>
      <parentid>2003688</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:58:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="649" sha1="t1mhctz933jd7j383atgby0mt1y7ych" xml:space="preserve">{{Xebat}}
Keleha Anawarza, kelehekê antîkî di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye.

== Avahî ==
Bilindahiya sûrê nêzîkî 8 metre ye. Dirêjiya sûrê ji bakur ber bi başûr bi qasî 1.500 metre ye. 20 bircan hene. Pîvanên ji rojhilat ber bi rojava ji dirêjahiyê pir kêmtir in. Bayleya bakur hîn nehatiye lêkolîn kirin. Qesra leşkerî bi bayleyên başûr û navendî ve sinrokirî ne ku bi ''donjona'' ''xaçperestan'' ji hev veqetandî ne. Keleh dikare bêpere were ziyaret kirin.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

[[Kategorî:Kelehên Edeneyê]]
[[Kategorî:Kelehên antîkî]]</text>
      <sha1>t1mhctz933jd7j383atgby0mt1y7ych</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003690</id>
      <parentid>2003689</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:59:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="672" sha1="2kz6o276we0yp78c8mu0ilt2db9lr4n" xml:space="preserve">{{Xebat}}{{Agahîdanka giştî}}
Keleha Anawarza, kelehekê antîkî di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye.

== Avahî ==
Bilindahiya sûrê nêzîkî 8 metre ye. Dirêjiya sûrê ji bakur ber bi başûr bi qasî 1.500 metre ye. 20 bircan hene. Pîvanên ji rojhilat ber bi rojava ji dirêjahiyê pir kêmtir in. Bayleya bakur hîn nehatiye lêkolîn kirin. Qesra leşkerî bi bayleyên başûr û navendî ve sinrokirî ne ku bi ''donjona'' ''xaçperestan'' ji hev veqetandî ne. Keleh dikare bêpere were ziyaret kirin.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

[[Kategorî:Kelehên Edeneyê]]
[[Kategorî:Kelehên antîkî]]</text>
      <sha1>2kz6o276we0yp78c8mu0ilt2db9lr4n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003691</id>
      <parentid>2003690</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T07:59:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003691</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="741" sha1="awdfgn7t1zzra6b4v7jlmzcqow3gn6z" xml:space="preserve">{{Xebat}}{{Agahîdanka giştî}}
Keleha Anawarza, kelehekê antîkî di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye.

== Avahî ==
[[Wêne:LANGLOIS(1861) p507 - VUE DES RUINES D' ANAZARBE.jpg|thumb]]
Bilindahiya sûrê nêzîkî 8 metre ye. Dirêjiya sûrê ji bakur ber bi başûr bi qasî 1.500 metre ye. 20 bircan hene. Pîvanên ji rojhilat ber bi rojava ji dirêjahiyê pir kêmtir in. Bayleya bakur hîn nehatiye lêkolîn kirin. Qesra leşkerî bi bayleyên başûr û navendî ve sinrokirî ne ku bi ''donjona'' ''xaçperestan'' ji hev veqetandî ne. Keleh dikare bêpere were ziyaret kirin.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

[[Kategorî:Kelehên Edeneyê]]
[[Kategorî:Kelehên antîkî]]</text>
      <sha1>awdfgn7t1zzra6b4v7jlmzcqow3gn6z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003692</id>
      <parentid>2003691</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T08:00:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="795" sha1="hxqqwfycvvzfastbd8hwrdazbxkmjuf" xml:space="preserve">{{Xebat}}{{Agahîdanka giştî}}
Keleha Anawarza, kelehekê antîkî di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye.

== Avahî ==
[[Wêne:LANGLOIS(1861) p507 - VUE DES RUINES D' ANAZARBE.jpg|thumb|Nêrînekê giştî li ser kelehê ({{Derdora}} 1860)]]
Bilindahiya sûrê nêzîkî 8 metre ye. Dirêjiya sûrê ji bakur ber bi başûr bi qasî 1.500 metre ye. 20 bircan hene. Pîvanên ji rojhilat ber bi rojava ji dirêjahiyê pir kêmtir in. Bayleya bakur hîn nehatiye lêkolîn kirin. Qesra leşkerî bi bayleyên başûr û navendî ve sinrokirî ne ku bi ''donjona'' ''xaçperestan'' ji hev veqetandî ne. Keleh dikare bêpere were ziyaret kirin.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

[[Kategorî:Kelehên Edeneyê]]
[[Kategorî:Kelehên antîkî]]</text>
      <sha1>hxqqwfycvvzfastbd8hwrdazbxkmjuf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003693</id>
      <parentid>2003692</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T08:00:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003693</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="992" sha1="q5mcei0sz25hnlnhtfxhlpcn6q34939" xml:space="preserve">{{Xebat}}{{Agahîdanka giştî}}
Keleha Anawarza, kelehekê antîkî di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye.

== Avahî ==
[[Wêne:LANGLOIS(1861) p507 - VUE DES RUINES D' ANAZARBE.jpg|thumb|Nêrînekê giştî li ser kelehê ({{Derdora}} 1860)]]
Bilindahiya sûrê nêzîkî 8 metre ye. Dirêjiya sûrê ji bakur ber bi başûr bi qasî 1.500 metre ye. 20 bircan hene. Pîvanên ji rojhilat ber bi rojava ji dirêjahiyê pir kêmtir in. Bayleya bakur hîn nehatiye lêkolîn kirin.&lt;ref name=&quot;castle&quot;&gt;[http://www.castles.nl/tr/avz/avz.html Castles page] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140416175012/http://www.castles.nl/tr/avz/avz.html|date=April 16, 2014}}&lt;/ref&gt; Qesra leşkerî bi bayleyên başûr û navendî ve sinrokirî ne ku bi ''donjona'' ''xaçperestan'' ji hev veqetandî ne. Keleh dikare bêpere were ziyaret kirin.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

[[Kategorî:Kelehên Edeneyê]]
[[Kategorî:Kelehên antîkî]]</text>
      <sha1>q5mcei0sz25hnlnhtfxhlpcn6q34939</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003694</id>
      <parentid>2003693</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T08:00:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1013" sha1="2wlgy8uysotobn06ur8w5097hmhnzph" xml:space="preserve">{{Xebat}}{{Agahîdanka giştî}}
Keleha Anawarza, kelehekê antîkî di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye.

== Avahî ==
[[Wêne:LANGLOIS(1861) p507 - VUE DES RUINES D' ANAZARBE.jpg|thumb|Nêrînekê giştî li ser kelehê ({{Derdora}} 1860)]]
Bilindahiya sûrê nêzîkî 8 metre ye. Dirêjiya sûrê ji bakur ber bi başûr bi qasî 1.500 metre ye. 20 bircan hene. Pîvanên ji rojhilat ber bi rojava ji dirêjahiyê pir kêmtir in. Bayleya bakur hîn nehatiye lêkolîn kirin.&lt;ref name=&quot;castle&quot;&gt;[http://www.castles.nl/tr/avz/avz.html Castles page] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140416175012/http://www.castles.nl/tr/avz/avz.html|date=April 16, 2014}}&lt;/ref&gt; Qesra leşkerî bi bayleyên başûr û navendî ve sinrokirî ne ku bi ''donjona'' ''xaçperestan'' ji hev veqetandî ne. Keleh dikare bêpere were ziyaret kirin.&lt;ref name=&quot;castle&quot; /&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

[[Kategorî:Kelehên Edeneyê]]
[[Kategorî:Kelehên antîkî]]</text>
      <sha1>2wlgy8uysotobn06ur8w5097hmhnzph</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003695</id>
      <parentid>2003694</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T08:01:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1019" sha1="pggvsstkd2wirsqw9vud1oqdq02nau7" xml:space="preserve">{{Xebat}}{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Anawarza''', kelehekê antîkî di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye.

== Avahî ==
[[Wêne:LANGLOIS(1861) p507 - VUE DES RUINES D' ANAZARBE.jpg|thumb|Nêrînekê giştî li ser kelehê ({{Derdora}} 1860)]]
Bilindahiya sûrê nêzîkî 8 metre ye. Dirêjiya sûrê ji bakur ber bi başûr bi qasî 1.500 metre ye. 20 bircan hene. Pîvanên ji rojhilat ber bi rojava ji dirêjahiyê pir kêmtir in. Bayleya bakur hîn nehatiye lêkolîn kirin.&lt;ref name=&quot;castle&quot;&gt;[http://www.castles.nl/tr/avz/avz.html Castles page] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140416175012/http://www.castles.nl/tr/avz/avz.html|date=April 16, 2014}}&lt;/ref&gt; Qesra leşkerî bi bayleyên başûr û navendî ve sinrokirî ne ku bi ''donjona'' ''xaçperestan'' ji hev veqetandî ne. Keleh dikare bêpere were ziyaret kirin.&lt;ref name=&quot;castle&quot; /&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

[[Kategorî:Kelehên Edeneyê]]
[[Kategorî:Kelehên antîkî]]</text>
      <sha1>pggvsstkd2wirsqw9vud1oqdq02nau7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003696</id>
      <parentid>2003695</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T08:01:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1010" sha1="tkvb6f6ct6jd182s1mqvb643vw3r9x1" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Anawarza''', kelehekê antîkî di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] ye.

== Avahî ==
[[Wêne:LANGLOIS(1861) p507 - VUE DES RUINES D' ANAZARBE.jpg|thumb|Nêrînekê giştî li ser kelehê ({{Derdora}} 1860)]]
Bilindahiya sûrê nêzîkî 8 metre ye. Dirêjiya sûrê ji bakur ber bi başûr bi qasî 1.500 metre ye. 20 bircan hene. Pîvanên ji rojhilat ber bi rojava ji dirêjahiyê pir kêmtir in. Bayleya bakur hîn nehatiye lêkolîn kirin.&lt;ref name=&quot;castle&quot;&gt;[http://www.castles.nl/tr/avz/avz.html Castles page] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140416175012/http://www.castles.nl/tr/avz/avz.html|date=April 16, 2014}}&lt;/ref&gt; Qesra leşkerî bi bayleyên başûr û navendî ve sinrokirî ne ku bi ''donjona'' ''xaçperestan'' ji hev veqetandî ne. Keleh dikare bêpere were ziyaret kirin.&lt;ref name=&quot;castle&quot; /&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

[[Kategorî:Kelehên Edeneyê]]
[[Kategorî:Kelehên antîkî]]</text>
      <sha1>tkvb6f6ct6jd182s1mqvb643vw3r9x1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003697</id>
      <parentid>2003696</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T08:01:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2003697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1035" sha1="aesf5rpt0h6g16xcleprcdixy2z5y4n" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Anawarza''', kelehekê ji serdema antîkî ye ku di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] cih digire.

== Avahî ==
[[Wêne:LANGLOIS(1861) p507 - VUE DES RUINES D' ANAZARBE.jpg|thumb|Nêrînekê giştî li ser kelehê ({{Derdora}} 1860)]]
Bilindahiya sûrê nêzîkî 8 metre ye. Dirêjiya sûrê ji bakur ber bi başûr bi qasî 1.500 metre ye. 20 bircan hene. Pîvanên ji rojhilat ber bi rojava ji dirêjahiyê pir kêmtir in. Bayleya bakur hîn nehatiye lêkolîn kirin.&lt;ref name=&quot;castle&quot;&gt;[http://www.castles.nl/tr/avz/avz.html Castles page] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140416175012/http://www.castles.nl/tr/avz/avz.html|date=April 16, 2014}}&lt;/ref&gt; Qesra leşkerî bi bayleyên başûr û navendî ve sinrokirî ne ku bi ''donjona'' ''xaçperestan'' ji hev veqetandî ne. Keleh dikare bêpere were ziyaret kirin.&lt;ref name=&quot;castle&quot; /&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

[[Kategorî:Kelehên Edeneyê]]
[[Kategorî:Kelehên antîkî]]</text>
      <sha1>aesf5rpt0h6g16xcleprcdixy2z5y4n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003702</id>
      <parentid>2003697</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T08:52:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (+{{Sêwî}}, Binê standard kir.)</comment>
      <origin>2003702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1099" sha1="n2l90s9npkamyvlhp0xldvp7ws6gahe" xml:space="preserve">{{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Anawarza''', kelehekê ji serdema antîkî ye ku di [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] cih digire.

== Avahî ==
[[Wêne:LANGLOIS(1861) p507 - VUE DES RUINES D' ANAZARBE.jpg|thumb|Nêrînekê giştî li ser kelehê ({{Derdora}} 1860)]]
Bilindahiya sûrê nêzîkî 8 metre ye. Dirêjiya sûrê ji bakur ber bi başûr bi qasî 1.500 metre ye. 20 bircan hene. Pîvanên ji rojhilat ber bi rojava ji dirêjahiyê pir kêmtir in. Bayleya bakur hîn nehatiye lêkolîn kirin.&lt;ref name=&quot;castle&quot;&gt;[http://www.castles.nl/tr/avz/avz.html Castles page] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140416175012/http://www.castles.nl/tr/avz/avz.html|date=April 16, 2014}}&lt;/ref&gt; Qesra leşkerî bi bayleyên başûr û navendî ve sinrokirî ne ku bi ''donjona'' ''xaçperestan'' ji hev veqetandî ne. Keleh dikare bêpere were ziyaret kirin.&lt;ref name=&quot;castle&quot; /&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

[[Kategorî:Kelehên antîkî]]
[[Kategorî:Kelehên Edeneyê]]
[[Kategorî:Kelehên Tirkiyeyê]]</text>
      <sha1>n2l90s9npkamyvlhp0xldvp7ws6gahe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003712</id>
      <parentid>2003702</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T10:25:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2003712</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1103" sha1="2lgpq6b6uua96g3v1sjx93j18m73cqh" xml:space="preserve">{{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Anawarza''', kelehekê ji serdema kevnara ye ku li [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] hatiye avakirin.

== Avahî ==
[[Wêne:LANGLOIS(1861) p507 - VUE DES RUINES D' ANAZARBE.jpg|thumb|Nêrînekê giştî li ser kelehê ({{Derdora}} 1860)]]
Bilindahiya sûrê nêzîkî 8 metre ye. Dirêjiya sûrê ji bakur ber bi başûr bi qasî 1.500 metre ye. 20 bircan hene. Pîvanên ji rojhilat ber bi rojava ji dirêjahiyê pir kêmtir in. Bayleya bakur hîn nehatiye lêkolîn kirin.&lt;ref name=&quot;castle&quot;&gt;[http://www.castles.nl/tr/avz/avz.html Castles page] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140416175012/http://www.castles.nl/tr/avz/avz.html|date=April 16, 2014}}&lt;/ref&gt; Qesra leşkerî bi bayleyên başûr û navendî ve sinrokirî ne ku bi ''donjona'' ''xaçperestan'' ji hev veqetandî ne. Keleh dikare bêpere were ziyaret kirin.&lt;ref name=&quot;castle&quot; /&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

[[Kategorî:Kelehên antîkî]]
[[Kategorî:Kelehên Edeneyê]]
[[Kategorî:Kelehên Tirkiyeyê]]</text>
      <sha1>2lgpq6b6uua96g3v1sjx93j18m73cqh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003713</id>
      <parentid>2003712</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T10:27:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2003713</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1142" sha1="c7o701b7ne3zhupw9alq9e4511ccnui" xml:space="preserve">{{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Anawarza''', kelehekê ji serdema kevnara ye ku li [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] hatiye avakirin.

== Avahî ==
[[Wêne:LANGLOIS(1861) p507 - VUE DES RUINES D' ANAZARBE.jpg|thumb|Nêrînekê giştî li ser kelehê ({{Derdora}} 1860)]]
Bilindahiya sûrê kelehê nêzîkî 8 metre bilind e û dirêjiya sûrê kelehê ji bakur ber bi başûr bi qasî 1.500 metre dirêj e. 20 bircên kelehê hene. Pîvanên ji rojhilat ber bi rojava ji dirêjahiyê pir kêmtir in. Bayleya bakur hîn nehatiye lêkolîn kirin.&lt;ref name=&quot;castle&quot;&gt;[http://www.castles.nl/tr/avz/avz.html Castles page] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140416175012/http://www.castles.nl/tr/avz/avz.html|date=April 16, 2014}}&lt;/ref&gt; Qesra leşkerî bi bayleyên başûr û navendî ve sinrokirî ne ku bi ''donjona'' ''xaçperestan'' ji hev veqetandî ne. Keleh dikare bêpere were ziyaret kirin.&lt;ref name=&quot;castle&quot; /&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

[[Kategorî:Kelehên antîkî]]
[[Kategorî:Kelehên Edeneyê]]
[[Kategorî:Kelehên Tirkiyeyê]]</text>
      <sha1>c7o701b7ne3zhupw9alq9e4511ccnui</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003714</id>
      <parentid>2003713</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T10:29:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2003714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1141" sha1="rbi28qm2o1dnuex6otj169oln6xrut5" xml:space="preserve">{{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Anawarza''', kelehekê ji serdema kevnara ye ku li [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] hatiye avakirin.

== Avahî ==
[[Wêne:LANGLOIS(1861) p507 - VUE DES RUINES D' ANAZARBE.jpg|thumb|Nêrînekê giştî li ser kelehê ({{Derdora}} 1860)]]
Bilindahiya sûrê kelehê nêzîkî 8 metre bilind e û dirêjiya sûrê kelehê ji bakur ber bi başûr bi qasî 1.500 metre dirêj e. 20 bircên kelehê hene. Pîvanên ji rojhilat ber bi rojava ji dirêjahiyê pir kêmtir in. Hewşa bakurê kelehê hê nehatiye pîvan.&lt;ref name=&quot;castle&quot;&gt;[http://www.castles.nl/tr/avz/avz.html Castles page] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140416175012/http://www.castles.nl/tr/avz/avz.html|date=April 16, 2014}}&lt;/ref&gt; Qesra leşkerî bi bayleyên başûr û navendî ve sinrokirî ne ku bi ''donjona'' ''xaçperestan'' ji hev veqetandî ne. Keleh dikare bêpere were ziyaret kirin.&lt;ref name=&quot;castle&quot; /&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

[[Kategorî:Kelehên antîkî]]
[[Kategorî:Kelehên Edeneyê]]
[[Kategorî:Kelehên Tirkiyeyê]]</text>
      <sha1>rbi28qm2o1dnuex6otj169oln6xrut5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003715</id>
      <parentid>2003714</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T10:30:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2003715</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1158" sha1="t8dm8rg3hoy5kzlyh6dx99keup27vdp" xml:space="preserve">{{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Anawarza''', kelehekê ji serdema kevnara ye ku li [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] hatiye avakirin.

== Avahî ==
[[Wêne:LANGLOIS(1861) p507 - VUE DES RUINES D' ANAZARBE.jpg|thumb|Nêrînekê giştî li ser kelehê ({{Derdora}} 1860)]]
Bilindahiya sûrê kelehê nêzîkî 8 metre bilind e û dirêjiya sûrê kelehê ji bakur ber bi başûr bi qasî 1.500 metre dirêj e. 20 bircên kelehê hene. Pîvanên ji rojhilat ber bi rojava ji dirêjahiya  heyî ya kelehê pir kêmtir in. Hewşa bakurê kelehê hê nehatiye pîvan.&lt;ref name=&quot;castle&quot;&gt;[http://www.castles.nl/tr/avz/avz.html Castles page] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140416175012/http://www.castles.nl/tr/avz/avz.html|date=April 16, 2014}}&lt;/ref&gt; Qesra leşkerî bi bayleyên başûr û navendî ve sinrokirî ne ku bi ''donjona'' ''xaçperestan'' ji hev veqetandî ne. Keleh dikare bêpere were ziyaret kirin.&lt;ref name=&quot;castle&quot; /&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

[[Kategorî:Kelehên antîkî]]
[[Kategorî:Kelehên Edeneyê]]
[[Kategorî:Kelehên Tirkiyeyê]]</text>
      <sha1>t8dm8rg3hoy5kzlyh6dx99keup27vdp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003716</id>
      <parentid>2003715</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T10:31:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2003716</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1169" sha1="42ic18fzlnuzs6td0ybgblwt7elc7jn" xml:space="preserve">{{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Anawarza''', kelehekê ji serdema kevnara ye ku li [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] hatiye avakirin.

== Avahî ==
[[Wêne:LANGLOIS(1861) p507 - VUE DES RUINES D' ANAZARBE.jpg|thumb|Nêrînekê giştî li ser kelehê ({{Derdora}} 1860)]]
Bilindahiya sûrê kelehê nêzîkî 8 metre bilind e û dirêjiya sûrê kelehê ji bakur ber bi başûr bi qasî 1.500 metre dirêj e. 20 bircên kelehê hene. Pîvanên ji rojhilat ber bi rojava ji dirêjahiya  heyî ya kelehê pir kêmtir in. Hewşa bakurê kelehê hê nehatiye pîvan.&lt;ref name=&quot;castle&quot;&gt;[http://www.castles.nl/tr/avz/avz.html Castles page] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140416175012/http://www.castles.nl/tr/avz/avz.html|date=April 16, 2014}}&lt;/ref&gt; Qesra leşkerî ya kelehê bi  hewşên başûr û navendî ve sinrokirî ne ku bi ''donjona'' ''xaçperestan'' ji hev veqetandî ne. Keleh dikare bêpere were ziyaret kirin.&lt;ref name=&quot;castle&quot; /&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

[[Kategorî:Kelehên antîkî]]
[[Kategorî:Kelehên Edeneyê]]
[[Kategorî:Kelehên Tirkiyeyê]]</text>
      <sha1>42ic18fzlnuzs6td0ybgblwt7elc7jn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003717</id>
      <parentid>2003716</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T10:34:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2003717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1177" sha1="n21fykf30bk3j1b8bj6kw0fkr3vwpp9" xml:space="preserve">{{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Anawarza''', kelehekê ji serdema kevnara ye ku li [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] hatiye avakirin.

== Avahî ==
[[Wêne:LANGLOIS(1861) p507 - VUE DES RUINES D' ANAZARBE.jpg|thumb|Nêrînekê giştî li ser kelehê ({{Derdora}} 1860)]]
Bilindahiya sûrê kelehê nêzîkî 8 metre bilind e û dirêjiya sûrê kelehê ji bakur ber bi başûr bi qasî 1.500 metre dirêj e. 20 bircên kelehê hene. Pîvanên ji rojhilat ber bi rojava ji dirêjahiya  heyî ya kelehê pir kêmtir in. Hewşa bakurê kelehê hê nehatiye pîvan.&lt;ref name=&quot;castle&quot;&gt;[http://www.castles.nl/tr/avz/avz.html Castles page] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140416175012/http://www.castles.nl/tr/avz/avz.html|date=April 16, 2014}}&lt;/ref&gt; Padîganên leşkerî (qişle) yên kelehê bi hewşên başûr û navendî ve sinrokirî ne ku bi zindana xaçperestan ji hev veqetandî ne. Keleh dikare bêpere were ziyaret kirin.&lt;ref name=&quot;castle&quot; /&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

[[Kategorî:Kelehên antîkî]]
[[Kategorî:Kelehên Edeneyê]]
[[Kategorî:Kelehên Tirkiyeyê]]</text>
      <sha1>n21fykf30bk3j1b8bj6kw0fkr3vwpp9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003718</id>
      <parentid>2003717</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T10:35:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2003718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1177" sha1="2bdc7bstx6pwrluht3pxropza5jylmb" xml:space="preserve">{{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Anawarza''', kelehekê ji serdema kevnare ye ku li [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] hatiye avakirin.

== Avahî ==
[[Wêne:LANGLOIS(1861) p507 - VUE DES RUINES D' ANAZARBE.jpg|thumb|Nêrînekê giştî li ser kelehê ({{Derdora}} 1860)]]
Bilindahiya sûrê kelehê nêzîkî 8 metre bilind e û dirêjiya sûrê kelehê ji bakur ber bi başûr bi qasî 1.500 metre dirêj e. 20 bircên kelehê hene. Pîvanên ji rojhilat ber bi rojava ji dirêjahiya  heyî ya kelehê pir kêmtir in. Hewşa bakurê kelehê hê nehatiye pîvan.&lt;ref name=&quot;castle&quot;&gt;[http://www.castles.nl/tr/avz/avz.html Castles page] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140416175012/http://www.castles.nl/tr/avz/avz.html|date=April 16, 2014}}&lt;/ref&gt; Padîganên leşkerî (qişle) yên kelehê bi hewşên başûr û navendî ve sinrokirî ne ku bi zindana xaçperestan ji hev veqetandî ne. Keleh dikare bêpere were ziyaret kirin.&lt;ref name=&quot;castle&quot; /&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

[[Kategorî:Kelehên antîkî]]
[[Kategorî:Kelehên Edeneyê]]
[[Kategorî:Kelehên Tirkiyeyê]]</text>
      <sha1>2bdc7bstx6pwrluht3pxropza5jylmb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003719</id>
      <parentid>2003718</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T11:12:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: +{{[[Şablon:Kontrola otorîteyê|Kontrola otorîteyê]]}} (bnr. [[Taybet:PermanentLink/1295521#Şablona_Kontrola_otorîteyê|gotûbêjê]]); paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir, --Valahiyên nehewce.)</comment>
      <origin>2003719</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1202" sha1="8y3q5z8up51a5lh0javv4681kd9ckh0" xml:space="preserve">{{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''Keleha Anawarza''', kelehekê ji serdema kevnare ye ku li [[Edene (parêzgeh)|parêzgeha Edeneyê]] hatiye avakirin.

== Avahî ==
[[Wêne:LANGLOIS(1861) p507 - VUE DES RUINES D' ANAZARBE.jpg|thumb|Nêrînekê giştî li ser kelehê ({{Derdora}} 1860)]]
Bilindahiya sûrê kelehê nêzîkî 8 metre bilind e û dirêjiya sûrê kelehê ji bakur ber bi başûr bi qasî 1.500 metre dirêj e. 20 bircên kelehê hene. Pîvanên ji rojhilat ber bi rojava ji dirêjahiya heyî ya kelehê pir kêmtir in. Hewşa bakurê kelehê hê nehatiye pîvan.&lt;ref name=&quot;castle&quot;&gt;[http://www.castles.nl/tr/avz/avz.html Castles page] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140416175012/http://www.castles.nl/tr/avz/avz.html|date=April 16, 2014}}&lt;/ref&gt; Padîganên leşkerî (qişle) yên kelehê bi hewşên başûr û navendî ve sinrokirî ne ku bi zindana xaçperestan ji hev veqetandî ne. Keleh dikare bêpere were ziyaret kirin.&lt;ref name=&quot;castle&quot; /&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Kelehên antîkî]]
[[Kategorî:Kelehên Edeneyê]]
[[Kategorî:Kelehên Tirkiyeyê]]</text>
      <sha1>8y3q5z8up51a5lh0javv4681kd9ckh0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorî:1180î di hunerê de</title>
    <ns>14</ns>
    <id>316239</id>
    <revision>
      <id>2003671</id>
      <timestamp>2026-04-21T07:53:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <comment>[[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/category creator.py|Bot]]: Wekheva [[en:Category:1180s in the arts]] hat çêkirin</comment>
      <origin>2003671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124" sha1="kedh1iss34mez6ycywolxql9wqc0jkw" xml:space="preserve">{{Standard-kat|wext=1}}

[[Kategorî:1180î]]
[[Kategorî:Sedsala 12an di hunerê de]]
[[Kategorî:Huner li gorî dehsalan]]</text>
      <sha1>kedh1iss34mez6ycywolxql9wqc0jkw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2003703</id>
      <parentid>2003671</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T09:32:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.)</comment>
      <origin>2003703</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124" sha1="cdqevnalq044z9sojl68tddqc4e4wha" xml:space="preserve">{{Standard-kat|wext=1}}

[[Kategorî:Huner li gorî dehsalan]]
[[Kategorî:Sedsala 12an di hunerê de]]
[[Kategorî:1180î]]</text>
      <sha1>cdqevnalq044z9sojl68tddqc4e4wha</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>