Wikipedia
kwwiki
https://kw.wikipedia.org/wiki/Folen_dre
MediaWiki 1.47.0-wmf.6
first-letter
Media
Arbennek
Keskows
Devnydhyer
Keskows Devnydhyer
Wikipedia
Keskows Wikipedia
Restren
Keskows Restren
MediaWiki
Keskows MediaWiki
Skantlyn
Keskows Skantlyn
Gweres
Keskows Gweres
Klass
Keskows Klass
Porth
Keskows Porth
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Rod Serling
0
11392
226675
225018
2026-06-16T09:50:34Z
Aqchampion
8099
klass
226675
wikitext
text/x-wiki
[[Restren:Rod Serling photo portrait 1959.JPG|thumb]]
'''Rodman Edward Serling''' ([[1924]]–[[1975]]) o dramatydh, askorrer, ha hwedhlor a'n [[Statys Unys]].
{{DEFAULTSORT:Serling, Rod}}
{{stock-tus-sua}}
[[Klass:Dinethyansow 1924]]
[[Klass:Demokratyon]]
[[Klass:Gwarioryon amerikanek]]
[[Klass:Gweythresoryon]]
[[Klass:Mernansow 1975]]
[[Klass:Pellwolok amerikanek]]
[[Klass:Skriforyon euth]]
[[Klass:Skriforyon fugieth amerikanek]]
[[Klass:Soudoryon]]
[[Klass:Ynkleudhyansow yn Evrek Nowydh]]
24oen7iajry2jgnjn70erl0sr1te3kd
Caryl Churchill
0
16053
226676
220447
2026-06-16T09:59:13Z
Aqchampion
8099
klass
226676
wikitext
text/x-wiki
{{Den | fetchwikidata=ALL | onlysourced=yes | suppressfields= }}
'''Caryl Lesley Churchill''' (genys 3 mis Gwynngala [[1938]])<ref>{{Cite web|url=https://www.freebmd.org.uk/cgi/information.pl?cite=TgVKWy9gPUg%2BAO%2F4ZpcUUg&scan=1|title=Index entry|access-date=4 November 2021|website=FreeBMD|publisher=ONS}}</ref> yw dramasydh bretennek.
[[Klass:Dinethyansow 1938]]
[[Klass:Gwariva]]
[[Klass:Skriforesow sowsnek]]
fqu0w5lu14bv631gttuhc3xbbn9okks
Elestren
0
16423
226672
205191
2026-06-15T15:58:16Z
JackyM59
18780
Photographs updated
226672
wikitext
text/x-wiki
{{Boks klassans
| hanow = Elestren
| imaj = Iris_pseudacorus_iris_des_marais.jpg
| isskrifik_imaj = [[Elestren]]<br />(''Iris pseudacorus'')
| regnum = [[Plans|Plantae]]
| ordo = Asparagales
| familia = [[Iridaceae]]
| genus = Iris
| eghen = I. pseudacorus
| renk_isrannans = Eghen
| binomial = ''Iris pseudacorus''
| binomial_authority = Linneaus
| unranked_divisio = [[Plansow bleujennek|Angiosperms]]
| unranked_classis = Monocots
}}
'''Iris pseudacorus''', po '''elestren''', (yn [[Sowsnek]], ''yellow flag'' po ''yellow iris'') yw eghen a blans bleujyowek y'n teylu Iridaceae. Teythyek yw dhe [[Europa]], [[Asi]] west hag [[Afrika]] north-west. Plans pubvledhynnyek yw, hag a dyv dhe ughelder a 100–150 cm, gans del a hys a 90 cm ha les a 3 cm. An bleujennow yw melyn glew, 7-10cm a-dreus y'n furv iris tipek. An frooth yw bolghennow segh, 4-7 cm aga hys, ow komprehendya lies hasen gell golow.
Elestren a dyv gwella yn studhyow pur leb, hag ytho kemmyn yw yn glebtiryow le ma hwrello godheva beudhans, pH isel ha [[Gweres|gweresow]] heb [[Oksyjen|oksyjen]]. Elestren a les yn uskis, dre gyfgwreydhyow ha has lesys gans dowr. Gwreydh ha del an plans yw gwenonek.
<gallery>
Restren:Yellow Iris Iris pseudacorus Flower 1469px.jpg|Bleujen elestren
Restren:Iris pseudacorus fruit.JPG|Frothen elestren
Restren:Iris pseudacorus MHNT.BOT.2004.0.115a.JPG|Has elestren
Restren:Iris Jaunes (Iris pseudacorus).jpg|Elestren yn hy bewva
Restren:Bourdon des prés et Charançon de l'Iris sur un iris jaune.jpg
</gallery>
[[Klass:Plansow afinus]]
dmr07ajrje59krhjrr3kzvp81ihoi6n
Helgh perthyans
0
19415
226673
2026-06-15T21:10:17Z
Flynn Peck
18125
Ow kwruthyl an folen
226673
wikitext
text/x-wiki
{{Fixkw}}
'''Helgh perthyans''' yw eghen a helgh le mayth omsettyer a ladh fethesik yn andhidro, kepar ha ludh, kleves tomder, po shyndyans. Helghoryon a'n par ma a wra omdhiskwedhes aswiwansow rag ponyansow hir, kepar ha diwarr hirra, rewlyans tempredh, ha kevreythyow kardiovaskulek arbennik.
[[Restren:Hunting call.JPG|skeusennik|Bagas helghya a'n Hadza]]
Nebes helghyoryon a brefer dhe shyndya yn kontrewaytyans kyns an helgh ha kregi war helerghyans rag kavos aga fethesik. Helghyoryon-kuntelloryon a'n Hadza ny helghya yndelma, mes i a res yn tardhow berr hag ow helghya gam byghan.
== Tus ha hendasow ==
Tus nag yw an uskissa po an krevva, mes i a helgh y'n maner ma yn ta, gans diwarr hir yn kemusurel, hag aswiwansow erel a'n kinda ''Homo'' ankevys y'n [[Chympansi|chympansis]] ha'n orangutan.
Helgh perthyans a yll bos gwrys gans ow kerdhes, mes gans kevradhow sewena 30-70% le es ow ponya. Hag yma 10-30% le nerth a res rag ow kerdhes gans diwweyth mar hir. Byttegyns, martesen ow kerdhes fethesigow a dhallethas yn ''[[Homo erectus]]'', kyns ponyans perthyans. Martesen ''Homo erectus'' a gollas aga flew rag gwellhe koll tomder dres helghow perthyans, hemm a wrussa displegya an devedhyans a nas a vri a'n kinda ''Homo''.
Helgh perthyans o derivys avel forsakys y'n brassa rann a dylleryow kyns an gansbledhen ugensves diwettha, mes an [[Tus San|dus San]] ha kordhow erel yw aswonys dhe dhevnydhya an teknek y'n gansbledhen kynsa warn ugens. Studhyans a gavas kansow a ensamplys rekordys a'n method ma ow pos praktisys war oll brastiryow anedhys.
== Bronnviles erel ==
[[Restren:Wolves and elk (cropped).jpg|skeusennik|Kordh bleydh ow helghya kowrgarow]]
[[Bleydh|Bleydhi]], dingos, ha keun liwys yw aswonys rag ow helghya fethesigow bras war bellderyow bras. Oll tri a'n eghennow a wra bratha rag gwannhe an mil dres an helgh. Miles kius a wra hwytha pan domm ynwedh. Hemm a woyeynha an mil der ethennans a glottow hag a gress an myns a oksyjen lenkys gans an skevens. Yn despit dhe aga furv korf haval, miles kius yw helghyoryon ollgemmyn neb a greg war opportunystieth, dre vras y'n klass pursewyans.
Bleydhi a alsa bos hwarhes awos aga theknegow helgh haval dhe dus. Nebes linyethow a geun dov re beu megys linyeth rag perthyans, kepar ha'n mamalut, huski, hag Eskimo.
Hienas a dhevnydh meur a deknegow ow kregi war aga fethesigow dewisys. Treweythyow, i a wra devnydhya strateji haval dhe helghyoryon perthyans keun.
== Kramv ==
[[Restren:Komodo Dragon Eating Rinca.jpg|skeusennik|Dragon Komodo ow tybri bual dowr. Helghyoryon perthyans a yll helghya fethesigow brassa essa.]]
[[Archelosauria]]-lemmyn vyth a [[Archelosauria]] yw godhvedhys dhe vos helghyoryon hirbel, kyn nebes eghennow ydhyn a yll devnydhya helghyans pursewyans uskis. Krokodiles byw ha morgrobanes neb a helgh yw gwrys yn arbennik rag kontrewaytyans hag i jass namenowgh fethesigow hirbel.
A-berth yn [[Squamata]], yma pedrevanes varanyd gans septum ventrikularek neb a dhiberth an tuyow pulmonek ha systemek a'n kevreyth kylghresek dres [[systol]]. An kesweyth kolon unnik ma a as varanydys dhe bonya uskissa yn hirbel es pedrevanes erel. I a dhevnydh ynwedh taves gowlek rag helerghi fethesigow yn hirbel wosa kammkontrewaytyans. Nebes pedrevanes gorwolyas kepar ha dragones Komodo a dhevnydh venym ynwedh rag surhe an mernans a'ga fethesik.
== Eghennow difudhek ==
[[Restren:Sprawling and erect hip joints - horizontal-kw.svg|skeusennik|387x387px]]
Nyns eus meur a dhustuni rag helgh perthyans yn eghennow difudhek, kynth ombrofyoryon alladow a gomprehend an bleydh euthyk (''Aenocyon dirus'') awos bos an furv a'n korf haval dhe vleydhi loos arnowydh.
[[Arghpedrevan|Arghpedrevanes]] theropod kepar ha tyrannosauroydys ha troodontydys a omdhiskwedh aswiwans resellek neb a alsa alowys rag ponyans hirbel. Martesen yth esa dhe theropodys "skevens frosa-dres", owth alowa rag keschanj oksyjen effeythus.
Nebes theriodontys anbronvilek a alsa ponya yn hirbel awos bos eseli gans sav yn-dar stons ow korlesa a synapsydys ha kramviles.
2rt4y136c4tx787odcqjjqy0lfuh422
226674
226673
2026-06-15T21:11:57Z
Flynn Peck
18125
/* Kramv */
226674
wikitext
text/x-wiki
{{Fixkw}}
'''Helgh perthyans''' yw eghen a helgh le mayth omsettyer a ladh fethesik yn andhidro, kepar ha ludh, kleves tomder, po shyndyans. Helghoryon a'n par ma a wra omdhiskwedhes aswiwansow rag ponyansow hir, kepar ha diwarr hirra, rewlyans tempredh, ha kevreythyow kardiovaskulek arbennik.
[[Restren:Hunting call.JPG|skeusennik|Bagas helghya a'n Hadza]]
Nebes helghyoryon a brefer dhe shyndya yn kontrewaytyans kyns an helgh ha kregi war helerghyans rag kavos aga fethesik. Helghyoryon-kuntelloryon a'n Hadza ny helghya yndelma, mes i a res yn tardhow berr hag ow helghya gam byghan.
== Tus ha hendasow ==
Tus nag yw an uskissa po an krevva, mes i a helgh y'n maner ma yn ta, gans diwarr hir yn kemusurel, hag aswiwansow erel a'n kinda ''Homo'' ankevys y'n [[Chympansi|chympansis]] ha'n orangutan.
Helgh perthyans a yll bos gwrys gans ow kerdhes, mes gans kevradhow sewena 30-70% le es ow ponya. Hag yma 10-30% le nerth a res rag ow kerdhes gans diwweyth mar hir. Byttegyns, martesen ow kerdhes fethesigow a dhallethas yn ''[[Homo erectus]]'', kyns ponyans perthyans. Martesen ''Homo erectus'' a gollas aga flew rag gwellhe koll tomder dres helghow perthyans, hemm a wrussa displegya an devedhyans a nas a vri a'n kinda ''Homo''.
Helgh perthyans o derivys avel forsakys y'n brassa rann a dylleryow kyns an gansbledhen ugensves diwettha, mes an [[Tus San|dus San]] ha kordhow erel yw aswonys dhe dhevnydhya an teknek y'n gansbledhen kynsa warn ugens. Studhyans a gavas kansow a ensamplys rekordys a'n method ma ow pos praktisys war oll brastiryow anedhys.
== Bronnviles erel ==
[[Restren:Wolves and elk (cropped).jpg|skeusennik|Kordh bleydh ow helghya kowrgarow]]
[[Bleydh|Bleydhi]], dingos, ha keun liwys yw aswonys rag ow helghya fethesigow bras war bellderyow bras. Oll tri a'n eghennow a wra bratha rag gwannhe an mil dres an helgh. Miles kius a wra hwytha pan domm ynwedh. Hemm a woyeynha an mil der ethennans a glottow hag a gress an myns a oksyjen lenkys gans an skevens. Yn despit dhe aga furv korf haval, miles kius yw helghyoryon ollgemmyn neb a greg war opportunystieth, dre vras y'n klass pursewyans.
Bleydhi a alsa bos hwarhes awos aga theknegow helgh haval dhe dus. Nebes linyethow a geun dov re beu megys linyeth rag perthyans, kepar ha'n mamalut, huski, hag Eskimo.
Hienas a dhevnydh meur a deknegow ow kregi war aga fethesigow dewisys. Treweythyow, i a wra devnydhya strateji haval dhe helghyoryon perthyans keun.
== Kramviles ==
[[Restren:Komodo Dragon Eating Rinca.jpg|skeusennik|Dragon Komodo ow tybri bual dowr. Helghyoryon perthyans a yll helghya fethesigow brassa essa.]]
[[Archelosauria]]-lemmyn vyth a [[Archelosauria]] yw godhvedhys dhe vos helghyoryon hirbel, kyn nebes eghennow ydhyn a yll devnydhya helghyans pursewyans uskis. Krokodiles byw ha morgrobanes neb a helgh yw gwrys yn arbennik rag kontrewaytyans hag i jass namenowgh fethesigow hirbel.
A-berth yn [[Squamata]], yma pedrevanes varanyd gans septum ventrikularek neb a dhiberth an tuyow pulmonek ha systemek a'n kevreyth kylghresek dres [[systol]]. An kesweyth kolon unnik ma a as varanydys dhe bonya uskissa yn hirbel es pedrevanes erel. I a dhevnydh ynwedh taves gowlek rag helerghi fethesigow yn hirbel wosa kammkontrewaytyans. Nebes pedrevanes gorwolyas kepar ha dragones Komodo a dhevnydh venym ynwedh rag surhe an mernans a'ga fethesik.
== Eghennow difudhek ==
[[Restren:Sprawling and erect hip joints - horizontal-kw.svg|skeusennik|387x387px]]
Nyns eus meur a dhustuni rag helgh perthyans yn eghennow difudhek, kynth ombrofyoryon alladow a gomprehend an bleydh euthyk (''Aenocyon dirus'') awos bos an furv a'n korf haval dhe vleydhi loos arnowydh.
[[Arghpedrevan|Arghpedrevanes]] theropod kepar ha tyrannosauroydys ha troodontydys a omdhiskwedh aswiwans resellek neb a alsa alowys rag ponyans hirbel. Martesen yth esa dhe theropodys "skevens frosa-dres", owth alowa rag keschanj oksyjen effeythus.
Nebes theriodontys anbronnvilek a alsa ponya yn hirbel awos bos eseli gans sav yn-dar stons ow korlesa a synapsydys ha kramviles.
8efxt7hbts93t5l1rmmh1sl4nt5se4a