Википедия kywiki https://ky.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter Медиа Атайын Талкуу Колдонуучу Колдонуучунун баарлашуулары Википедия Википедияны талкуулоо Файл Файлды талкуулоо МедиаВики МедиаВикини талкуулоо Калып Калыпты талкуулоо Жардам Жардамды талкуулоо Категория Категорияны талкуулоо Макала долбоору Макала долбоорун талкуулоо TimedText TimedText talk Модуль Модулду талкуулоо Event Event talk Ruby on Rails 0 6118 645991 553877 2026-05-11T02:42:52Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 645991 wikitext text/x-wiki [[Файл:Ruby On Rails Logo.svg|thumb]] '''Ruby on Rails''' (адатынча '''Rails''' же '''RoR''' деп кыскартылат) бул [[ачык баштапкы код]]у менен [[Ruby]] үчүн [[веб программанын фрэймворк]]у. == Тарыхы == {| class="wikitable sortable" align="right" |+ Версиялардын чыгарылышы |- ! Версия !! Күнү |- | 1.0<ref>[http://weblog.rubyonrails.org/2005/12/13/rails-1-0-party-like-its-one-oh-oh/ "Rails 1.0: Party like it's one oh oh!"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151217174626/http://weblog.rubyonrails.org/2005/12/13/rails-1-0-party-like-its-one-oh-oh/ |date=2015-12-17 }}. Riding Rails. Retrieved June 9, 2010.</ref> || {{dts|2005|12|13}} |- | 1.2<ref>[http://weblog.rubyonrails.org/2007/1/19/rails-1-2-rest-admiration-http-lovefest-and-utf-8-celebrations "Rails 1.2: REST admiration, HTTP lovefest, and UTF-8 celebrations"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121102040417/http://weblog.rubyonrails.org/2007/1/18/rails-1-2-rest-admiration-http-lovefest-and-utf-8-celebrations/ |date=2012-11-02 }}. Riding Rails. Retrieved June 9, 2010.</ref> || {{dts|2007|1|19}} |- | 2.0<ref>[http://weblog.rubyonrails.org/2007/12/7/rails-2-0-it-s-done "Rails 2.0: It's done!"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100528225206/http://weblog.rubyonrails.org/2007/12/7/rails-2-0-it-s-done |date=2010-05-28 }}. Riding Rails. Retrieved June 9, 2010.</ref> || {{dts|2007|12|7}} |- | 2.1<ref>[http://weblog.rubyonrails.org/2008/6/1/rails-2-1-time-zones-dirty-caching-gem-dependencies-caching-etc Rails 2.1: Time zones, dirty, caching, gem dependencies, caching, etc] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110612012247/http://weblog.rubyonrails.org/2008/6/1/rails-2-1-time-zones-dirty-caching-gem-dependencies-caching-etc |date=2011-06-12 }}. Riding Rails. Retrieved June 9, 2010.</ref> || {{dts|2008|6|1}} |- | 2.2<ref>[http://weblog.rubyonrails.org/2008/11/21/rails-2-2-i18n-http-validators-thread-safety-jruby-1-9-compatibility-docs "Rails 2.2: i18n, HTTP validators, thread safety, JRuby/1.9 compatibility, docs"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081202082934/http://weblog.rubyonrails.org/2008/11/21/rails-2-2-i18n-http-validators-thread-safety-jruby-1-9-compatibility-docs |date=2008-12-02 }}. Riding Rails. Retrieved June 9, 2010.</ref> || {{dts|2008|11|21}} |- | 2.3<ref>[http://weblog.rubyonrails.org/2009/3/16/rails-2-3-templates-engines-rack-metal-much-more "Rails 2.3: Templates, Engines, Rack, Metal, much more!"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090321021909/http://weblog.rubyonrails.org/2009/3/16/rails-2-3-templates-engines-rack-metal-much-more |date=2009-03-21 }}. Riding Rails. Retrieved June 9, 2010.</ref> || {{dts|2009|3|16}} |- | 3.0<ref>[http://weblog.rubyonrails.org/2010/8/29/rails-3-0-it-s-done "Rails 3.0: It's ready!"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100831063441/http://weblog.rubyonrails.org/2010/8/29/rails-3-0-it-s-done |date=2010-08-31 }}. Riding Rails. Retrieved August 30, 2010.</ref> || {{dts|2010|8|29}} <!-- --> |} 2004-жылы [[Теке айы|Теке айында]] Hansson Ruby on Rails'ти ачык баштапкы код менен чыгарган, бирок 2005-жылы Бирдин айына чейин ачыкка чыгарылган эмес. 2009-жылы [[Жалган Куран]] айынын 15-де Ruby on Rails'тин 2.3 версиясы чыгарылган. 2008-жылы Бештин айынын 23-дө, [[Merb]] аталыштуу, башка бир веб программанын фрэймворку чыккан, жана Ruby on Rails бирге иш жүргүзүүгө ниет бардыгын жарыялады. == Техникалык мүнөздөмө == Көптөгөн фрэймаворктордой, Ruby on Rails программалоонун уюштуруу үчүн [[Model-View-Controller]] (MVC) архитектурасынын үлгүсүн колдонот. === Фрэймворктун түзүлүшү === Ruby on Rails бир канча пакеттерге бөлүнгөн, айрыкча [[ActiveRecord (Rails)|ActiveRecord]] (an [[object-relational mapping]] маалыматтар базасына жетүү үчүн тутум), ActiveResource (веб тейлөөлөр менен камсыздайт), ActionPack, ActiveSupport жана ActionMailer. === Өнүгүшү === ... == Философиясы жана түзүлүшү == "Макулдашуу конфигурациядан жогору". "Өзүндү туураба". == Сатуу маркалары == ... == Кабыл алуу == ... == Рекомендациялар == {{Булактар|2}} == Библиография == .... == Шилтемелер == * http://rusrails.ru{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<br> * http://www.rubyonrails.org [[Категория:Маалымат технологиялары]] [[Категория:Таажы-2012]] d5t9iq0c14nn6hgx62fo82vdm4alypy Дароот-Коргон 0 10453 646004 509517 2026-05-11T07:14:59Z Aiyanakk 38273 646004 wikitext text/x-wiki '''Дароот – Коргон''' – сансыз жылдардын санаты төгүлүп, сапар карып, ат арып, сан – миң өмүрлөр кыйылган жер. Опол тоого орногон бул жерде айтылбай калган калган өктөм тарыхтынырын ырдап, күүсүн черткен бир гана элес; бир тарабы көчүп, маанайы өчүп калган бир сепил.<br> Бул алп тоолордун кучагында тээ эзелтен эч кимге баш ийип, кулдук урбай; амал кылып ажал келсе алдынан кыя тозуп айбыкпай найза сунган, кылычы кындан түшпөй, журт уюткусу бузулбай көчүп – конгон бир ууч Кыпчак уруусу атадан балага, муундан – муунга калган зор өмүрдүн нарк насилин төмөндөтпөй, урпагына шек келтирбөө мыйзамын бек тутуп жашап турган. “Жерине жараша эли” деген илгерки эл сөзү бекеринен айтылган эмес белем. Бул чөлкөмдө таң агарып атканда, аалам акактын суусуна жуунуп алгансып, көпкөк асман, тээалда кайда шаңкайган улуу тоолор дапдаана көрүнүп, чексиз кенендик, бейкуттук сезилээр эле. Анан түш ообой капилет шамал чыгып, добол уруп, көтөрүлгөн чаң нөшөрлөгөн жамгыр менен аяктап, ээ жаа бербеген [[Кызыл – Суу]] өз нугунан улам оодарылып, күпүлдөп жар кемип агаар эле. А эл болсо, алп тоолордун колтугуна баш калкалап, күнүмдүк турмуштун лазатын тартып, жай баракат жашап, анан бир туруп кадимки тоо карышкырларындай тынымсыз жортуп, чыгыштан Кашкар, батыштан Кара – Тегин менен жоолашып, капилет изин жашырып, коктудан – коктуга, тоодон – тоого ооп, сиңип кетээр эле. Бул бир ууч элге эч кандай үстүрттөн келген өкүмдарлыктын, бийликтин кереги жок болчу...<br> Бирок, ушул кезде Кокон хандыгы улам кеңейип, [[Кудаяр хан]] экинчи ирээт бийликке келип, Тыяктан [[Кара – Тегин вилаети]]н колго алып, өз бийлигин Чоң – Алай өрөөнүнө чейин жайылтуунун үстүнөн кам көрүп жаткан. Кан жиберген “Кара тумшук бүркүт” Кул датка болжол менен миңге тете колдун коштоосунда эч каршылыксыз Дароот – Коргонго келип түштү.<br> Улуту тажик болгон [[Кул датка]] Кара – Тегин вилайетин Кокон хандыгына кошууда, Кокондун, Маргалаңдын айланасында жашаган тажик уруулардын башын бириктирүүдө өзгөчө кызмат кылганы үчүн Кудаяр хан өз колу менен “датка” деген наамды ыйгарган ишненимдүү адамы эле.Кебете – кешпирин адамга караганда кадимки тапка келген бүркүттөй чамынып, кочкор тумшук мурдунун астында оозун жапкан кара коюу муруту ого бетер каардуу кылып көргөзчү. Ошондуктан аны “Кара бүркүт, кара тумшук” деп аташчу. Ошол эле жылы Кул датка Дароот – Коргон суусунун чыгыш тарабына коргонуу сепилин курууну баштады. Айылдан – айылга кыдырып, элдин мал – мүлкүн тоноп, төөнүн сүтүн, эчкинин жүнүн жыйдырып, казылган топурактын үстүнө жайнаган малды мууздап, канга жууруп, эчкинин жүнүн, төөнүн сүтүн коштуруп кийиз жаптырып тапка келтиртти. Бу болсо Кул датканын ата – бабасынан алып калган сыры эле. Канга жуурулган топурак таштай катып, төөнүн сүтү ширелүү келип, жаанга жуулбас касиетке ээ.<br> Сепил төрт чарчы келип, узуну сексен, туурасы алтымыш, бийиктиги алты метрди түзгөн, төрт бурчуна төрт мунара тургузулуп, аларды атайын төрт тарапка мылтык атылчу тешикчелер коюлуп, түндүк тарабынан жалгыз дарбаза курулду. == Булактар == Шоокум журналы.№8(37),август.2009-ж. 0muo3tlmrke2vcvf5njvr8k3vxe86my Ак-Талаа району 0 34794 645996 643093 2026-05-11T05:53:31Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 645996 wikitext text/x-wiki {{Административдик бирдик |Түс1 = {{Түс|Кыргызстан}} |Кыргызча аталышы = Ак-Талаа району |Расмий аталышы = |Герб = Ак-Талаа району.svg |Желек = |Гербдин көлөмү = |Желектин көлөмү = |гербдин чечмелениши = |Желектин чечмелениши = |Өлкө = [[Кыргызстан]] |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region = |type = |деңгээл = |CoordScale = |Гимн = |Статус = район |Курамына кирет = [[Нарын облусу]] |Курамына алат = |Борбору = [[Баетов]] |Чоң шаар = |Ири шаарлары = |Негизделген = [[2-сентябрь]] [[1936-жыл]] |Жоюлушу = |Областка карайт = [[Нарын облусу]] |Башчысынын аталышы2 = Аким |Башчысы = Камчыбеков Мирлан Мамырбекович |ИДП = |ИДП жылы = |ИДП оруну = |ИДП киши баашына = |ИДП калк санынана жараша = |Тили = |Тилдери = |Калкы = 34 141 адам<ref name="Калк"/> |Катталган жылы = 2021 |Калк боюнча пайызы = |Оруну = |Жыштыгы = |Калк боюнча орду = |улуттук курамы = 99,9% - [[кыргыздар]] |Диний курамы = 99,9% - [[ислам]] |Аянты = 7266 |Аянты боюнча пайызы = |Аянт боюнча орду = |Максималдык бийиктиги = |Орточо бийиктиги = |Минималдык бийиктиги = |Кеңдиги = |Узактыгы = |Карта = Kyrgyzstan_Ak-Talaa_Raion.png |Картанын көлөмү = |Адм. бирдиктин картасы = |Адм. б-тин картасынын көлөмү = |Саат поясы = [[UTC+06:00]] |Аббревиатура = |ISO = |FIPS = |Телефон коду = 996 03537 |Интернет-домен = |Автомобилдик номерлердин коду = |Почта индекси = 722640 |Сайт = |Commonsтогу түрмөк = |Эскертүү = }} '''Ак-Талаа району''' ― [[Нарын облусу|Нарын облусундагы]] район. Административдик борбору ― [[Баетов кыштагы|Баетов айылы]]. Райондо 13 [[айыл аймагы]] бар. Ак-Талаа району Нарын облусундагы административдик бирдик катары 1936-жылдын 2-сентябрында уюшулган<ref>{{Cite web|title=Enrin.grida.no|url=http://enrin.grida.no/htmls/kyrghiz/soe2/english/map/map3.htm|accessdate=2012-12-04|archivedate=2009-08-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090802180521/http://enrin.grida.no/htmls/kyrghiz/soe2/english/map/map3.htm}}</ref>. Район чыгышынан [[Нарын району]], түндүгүнөн [[Жумгал району]], түндүк-чыгышынан [[Кочкор району]], батышынан Чаар-Таш ([[Ак-Шыйрак тоо кыркасы|Ак-Шырак]] тоо кыркасы аркылуу [[Жалал-Абад облусу|Жалал-Абад обласунун]] [[Тогуз-Торо району]], түштүгүнөн [[Байбиче-Тоо|Байбиче]] тоосу аркылуу [[Ат-Башы району]], түштүк-батышынан [[Ош облусу|Ош облусунун]] [[Өзгөн району]] менен чектешет. Райондун аянты 7266 км² түзүп, Нарын облусунун аянтынын 14,2% ээлейт. Райондун аймагы 13 айыл өкмөтүнө бөлүнгөн. Ак-Талаа районунун жана [[Баетов айыл аймагы|Баетов айыл аймагынын]] административдик борбору [[Баетов (Ак-Талаа району)|Баетов айылы]]. == Тарых == === Тарыхый жерлери === Район тарыхый эстеликтерге бай. Алардын катарына б.з.ч. коргондор тобу, [[Шырдакбек чеби|«Шырдакбектин чеби»]]<ref>[https://kyrgyzmedia.kg/shyrdakbektin-chebi-zhogolup-ket-korkunuchunda-turgan-estelikterdin-biri/?ysclid=lxaf1604fc70905778 Шырдакбектин чеби жоголуп кетүү коркунучунда турган эстеликтердин бири.]</ref>, «Чолок-Коргон»,[[Куртка чеби|«Куртка чеби»]] , [[Тайлак баатырдын күмбөзү|«Тайлак баатырдын күмбөзү»]], «Арап өлгөн» бели,[[Тоголок Молдо|Тоголок молдонун мектеби]] жана XVI-IX кылымдарга таандык болгон күмбөздөрүнүн топтому кирет. Соң-Көлдөгү тарыхый эстеликтер - [[«Манастын» географиясы|«Манастын таштулгасы»]], [[Аккуланын мамысы|«Ак-куланын мамысы»]]<ref>[https://saat.kg/2016/04/18/kyrgyzstandy-d-jn-g-taanytkan-taryhyj-murastar/ Кыргызстанды дүйнөгө тааныткан тарыхый мурастар.]</ref>. == Физикалык жана географиялык мүнөздөмө == === Географиялык абал === Ак-Талаа району [[Ички Теңир-Тоо|Ички Теӊир-Тоо]], [[Ортоңку Нарын өрөөнү|Ортоӊку Нарын өрөөнүндө]] жайгашкан. Райондун түндүк тарабынан [[Молдо-Тоо]], түштүгүнөн Жаман-Тоо, түштүк батышынан [[Фергана тоо тизмеги]] менен курчалган. Деңиз деңгээлинен 1170-4737 м бийиктикте жайгашкан<ref>Ак-Талаа району: Энциклопедия.-Б.:"Учкун", 2006.-248 б. ISBN 9967-428-30-9 </ref>. [[Ак-Талаа (Нарын району)|Ак-Талаа району]] түндүктөн түштүккө кара 99 км, чыгыштан батышка карай 107 кмге созулат. === Рельеф === Ак-талаа району [[Ички Теңир-Тоо]], [[Ортоңку Нарын өрөөнү|Ортонку Нарын өрөөнүндө]] жайгашкан. Райондун аймагы тоолуу келип, түндүк тарабынан [[Молдо-Тоо]], түштүгүнөн Жаман-Тоо, түштүк батышынан [[Фергана тоо тизмеги]] менен курчалган. [[Нарын дарыясы|Нарын]] дарыясынын куймасы [[Ала-Буга суусу|Ала-Буга]] суусунун боюндагы түзөңдөрдө Орто-Терең сай жана адырлуу чаптар жатат. Ак-Талаа району түштүк бөлүгүнөн Сырт өрөөнү орун алган. Орто-Сырт өрөөнү Ак-Талаа районуна карайт. Өрөөндүн аймагы тоолуу, тоонун капталдары көптөгөн суу өрөөндөрү менен тилмеленген. Деңиз денгээлинен 2700-4500 м бийиктикте жайгашкан Орто-Сырт өрөөнү жайыт чарбасы жагынан мааниси чоң, аянты 121,7 миң гектарды түзөт жана анын ичинен жайытка жарактуу жерлер 54,1 миң гектар жерди ээлейт. Ошондуктан Ак-Талаа бийик тоолуу өрөөндөрү анын ичинен Орто-Сырт өрөөнү райондун субальпылык, альпылык зоналык жайлоо иретинде пайдаланылат. Райондун түндүгүндө [[Соң-Көл өрөөнү|Сон-Көл өрөөнү]] деңиз деңгээлинен 3016 м бийиктикте жайгашкан. Өрөөндүн айланасы жайлоо иретинде пайдаланылат. Тоо кыркаларды таянган бийик бөксөлөрдүн этек жактарында өтө тилмеленген майда дөбөлөр, чаптар жайгашкан. [[Нарын дарыясы|Нарын дарыясынын]] оң өйүзүндө жана сол өйүзүндө батышты карай чаптуу рельефти кездештирүүгө болот. Чаптардын капталдары тик, жыланач келет. === Климат === [[Файл:2021-жыл.Кош-Дөбө_айылы_(Ак-Талаа_району)._Айылдын_төмөнкү_бөлүгүнүн_бийиктиктен_көрүнүшү.jpg|thumb|420x420px|[[Кош-Дөбө (Ак-Талаа району)|Кош-Дөбө]] айылындагы жаз]] Өрөөндүн климаттык шарттарынын өзгөчөлүктөрү: биринчиден, анын төмөнкү кеңдиктен алган географиялык ордуна; экинчиден анын түндүк жана түштүгүнөн бийик тоолор-климат бөлгүчтөр менен далдаланып турушу; үчүнчүдөн өрөөндүн таманынан деңиз деңгээлинен абсолюттук бийиктигин жогору б.а. 1500м-2300м бийиктикте жатышына карата шартталган. Климаты дээрлик катаал мүнөзгө ээ. [[Ортоңку Нарын өрөөнү|Ортонку Нарын өрөөнүндө]] кыш узакка созулуп (4-5 ай), кургак жана суук келет. Кыш мезгили аба ырайынын антициклондук тиби менен мүнөздөлөт. Бул мезгилдерде аймакта жогорку басымдагы аба массасы үстөмдүк кылат. Кышкы узак түндөр, туруктуу ачык, тынч аба ырайы жер бетинин өтө муздашына жана муздак абанын тоо арасындагы өрөөндө топтолуп туруп калышына көмөкчү болот. [[Январь|Январдын]] орточо температурасы -25°C — -30 С, [[Июль|июлдуку]] +20°C — + 25°C. Жылдык жаан-чачыны 200-500мм. Жылдын жылуу мезгилинде абал кескин өзгөрүп, аба ырайы туруксуз жаан-чачындуу боло баштайт. Жалпысынан Ички Тянь-Шань жаан-чачыны жетишсиз мелүүн климаттуу район. Жаан-чачындын көбөйгөн мезгили жаз айларынын аягы жана жай айларына туура келет. Ортонку Нарын ойдунунун вегатациалык мезгили апрель, май, июнь, июль, август, сентябрь айларын камтыйт. Көпчүлүк учурда бул мезгил май айынан, тоолордо июнь айынан башталат. Кээ бир жылдары бул айларда абанын температурасы 0°C дан өтө төмөн түшүп, үшүк жүрүшү байкалат. Өрөөндүн шамал режими туруксуз жана районда, сутка ичинде багытын өзгөртүп турган тоолуу өрөөндө согуучу шамал басымдуулук кылат. Жалпысынан алып караганда өрөөндү, кыш бою чыгыш шамалы көбүрөөк согот, андан кийинки орун батыш шамалына таандык. [[Ортоңку Нарын өрөөнү|Ортонку Нарын өрөөнүндө]] тоо кыркаларынын жана алардын арасындагы өрөөндөрдүн багыттарына жараша тоо-өрөөн шамалдары басымдуулук кылат. === Топурак === Климатынын кургак болгондугуна байланыштуу чөл, жарым чөл жана талаа ландшафтары кеңири таралган. Боз жана күрөң топурактар басымдуу, топурагы таштактуу келет. === Суу ресурстары (гидрология) === ==== Дарыялар ==== Ири дарыялары [[Нарын дарыясы|Нарын]] жана [[Ала-Буга суусу|Ала-Буга]]. Майда суулары: [[Жерге-Тал (Ак-Талаа району)|Жерге-Тал]], [[Коңорчок|Коӊорчок]], [[Жаман-Даван агын суусу|Жаман-Даван]] [[Мазар-Суу, Токтогул району|Мазар]], [[Терек (Ак-Талаа району)|Терек]], [[Ак-Тал]], [[Куртка суусу|Куртка]] ж.б<ref>H. M. Прокопенко. [https://fmm.ru/images/7/74/TMM_1931_Prokopenko.pdf Молодые свинцоворудные процессы в хребте Ак-шийряк в центральном Тянь-Шане] // Труды минералогического института Академии Наук СССР. — 1931. — Т. I. — С. 69—89.</ref>. ==== Көлдөр ==== ===== Соң-Көл ===== {{Негизги макала|Соң-Көл}}Соң-Көл — Ак-Талаа районунун ири көлү, ал райондун түндүгүндө, деңиз деңгээлинен 3016 метр бийиктикте жайгашкан. Аянты 278 км² узундугу 29 км туурасы 18 км ге барабар (Кыргызстанда аянты боюнча [[Ысык-Көл|Ысык -Көлдөн]] кийинки экинчи көл). Суунун көлөмү 2,64 км3, орточо тереӊдиги 9,2 метр, эң терең жери 13,2 метр, көлдүн чыгыш жагы тайыз 4—5 м болуп, түбү тегиз. Соң-Көлгө 18 суу куят. Эң ири куймалары [[Ак-Таш|Ак-Таш,]] [[Жаман-Эчки мөңгүлөрү|Жаман-Эчки]], Өзбек, [[Кара-Кече, агын суу|Кара-Кече]], [[Куртка суусу|Куртка]], [[Таш дөбө көрүстөнү|Таш-Дөбө]], [[Кум-Бел көмүр кени|Кум-Бел]], Кумдуу суулары. Соң-Көлдөн [[Кажырты|Кажырты суусу]] агып чыгат. Көлдүн пайда болушу орто эсеп менен 4000 жылга барабар. Суунун температурасы жайында 11°C — 12°C, кышында 3°C градустан ашпайт. Кышында көлдүн бетинде тоңгон муздун калыңдыгы 1 метрге чейин жетет. Суу агып чыгып тургандыктан суунун деңгээли анча өзгөрбөйт. Суунун тунуктугу 7 метр жана тузсуз гидрокарбанаттуу сульфаттуу-кальцийлүү суулардын түрүнө кирет<ref>[https://www.orexca.com/rus/kyrgyzstan/rivers_lakes.htm Кыргызстандын дарыялары жана көлдөрү.]</ref>. === Флора и фауна === [[Файл:Ак-Талаа_районундагы_жай.jpg|left|thumb|320x320px|Тоо өсүмдүктөрү. Ак-Талаа району.]] Боз топурактуу жерлеринде [[шыбак]], эрмен, кара бүргөн, тоолуу бөлүгүндө [[бетеге]] өсөт. Түзөңдөрдө жана чөл, жарым чөл тектирлерде шыбак-эфемер өсүмдүктөрү басымдуу келет. Топурагы агыш коңур жана бозомтук күрөң. Чаптуу жерлерде өсүмдүктөр өтө сейрек. Өрөөндүн батыш жагында жана [[Алабуга өрөөнү|Алабуга өрөөнүндө]] таш шагылдуу жерлеринде тикендүү куурай кезигет<ref name=":0">[https://s3.eu-central-1.amazonaws.com/biom/lib/article/ionov-rastitelnyi-mir-kyrgystana.pdf Кыргызстандагы өсүмдүктөр дүйнөсү.] «Горы Кыргызстана». Бишкек: «Технология», 2001.- С.121-138.</ref>. Ойдуңдун рельефинин татаал болушу мындагы өсүмдүктөр дүйнөсүнүн ар түрдүүлүгүнө алып келген. Өсүмдүктөр климаттык, экологиялык факторлорго байланыштуу түрдүү абсолюттук бийиктиктерде, бийиктик жана алкактуулук закон ченемдүүлүгүнө ылайык жайгашкан. Ойдуңдун кескин кургак континенттик климаты чөл тибиндеги өсүмдүктөрдүн таралышына алып келген. Чөл өсүмдүктөрү өрөөндөрдө жана тоо этектеринде, ошондой эле бийик тоо беттеринде да өсөт. Чөл өсүмдүктөрүнүн ичинен кеңири тараганы шыбактуу чөптөр.Шыбак менен бирге жылтыркан, боз терескен жана көп жылдык бадал сымалдар кездешет<ref name=":0" /><ref name=":1">Лазьков Г.А., Султанова Б.А. [https://info.undp.org/docs/pdc/Documents/KGZ/00085844_Flora_Cadastre_Rus.pdf Кадастр флоры Кыргызстана]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Сосудистые растения. Б.:2014 - 126 стр. ISBN 978-9967-11-427-2</ref>. Кыртышты, нымды сактоо ролдору, капталдардагы ар кандай гравитациялык процесстерге туруштук берүү жана рекреациялык мааниси жагынан өзгөчө орунда турган өсүмдүктөрдүн түркүму токойлор болуп саналат. Райондун аймагында арчалуу токойлордун басымдуу бөлүгү Ички Тянь-Шандын бир далай аймактарында кездешет. 3000 метрге жакын бийик капталдарда, күнөстүү беттерде арчалардын жапалак формалары кездешет. Арча менен кошо токойлуу тилкелерге тиешелүү бадалдар (бөрү карагат, ит мурун, шилби, ж.б.) жана шалбаа өсүмдүктөрү өсөт. Шалбаалар жапалак ачалардын топтору менен аралаш таралган<ref name=":0" /><ref name=":1" />. Өрөөндө карагай, [[арча]], сейрек арча, [[терек]], [[Талдар|талдан]] турган токойлор бар. Тоолу аймактарында карагай токойлору башка токойлорго караганда көбүрөөк кездешет. Райондун аймагында жаныбарлардын өтө сейрек кездешкен түрлөрү тоо текеси, [[илбирс]], [[Бөрү|карышкыр]], суур, кашкулак, майда кемирүүчүлөрдүн түрлөрү кездешет<ref name=":2">Челпакова Ж. М. [https://www.osce.org/files/f/documents/f/8/80510.pdf Животный мир Кыргызстана] (Кыргызстандагы жаныбарлар дүйнөсү) / Ж. М. Челпакова, А. Т. Давлетбаков, Л. А. Кустарёва. — Б.: «Аль салам», 2011. — 264 с. ISBN 978-9967-435-96-4</ref>. Ошондой эле көпөлөктөрдүн өтө сейрек кездешкен түрлөрү да бар<ref name=":2" />. Соң-Көлдө балыктардын ондон ашык түрү бар. Ошондой эле ар кандай маалыматтар боюнча көлдө канаттуулардын 41ден 69га чейин түрү байырлашат. Ошондой эле сууга жакын жашаган канаттуулардын 52 түрү аныкталган<ref name=":2" /><ref>[https://web.archive.org/web/20110818184143/http://iucnca.net/inforeserve588 Соң-Көлдүн фаунасы.]</ref>. === Жайлоо === [[Арпа өрөөнү|Арпа]], [[Орто-Сырт өрөөнү|Орто-Сырт]], [[Бычан, суусу|Бычан]], [[Соң-Көл өрөөнү|Соӊ-Көл]], Ат-Кулак. === Кен байлыктар === [[Файл:Жерге-Тал_айылы._(Ак-Талаа_району)_2.jpg|thumb|320x320px|Чоң-Туздун [[Жерге-Тал (Ак-Талаа району)|Жерге-Тал]] айылы тараптан көрүнүшү]] Ак-Талаа районунун аймагында отун-энергетикалык ресурстардын ири жана түрдүү запастары бар. Алар: [[мунай]] жана жаратылыш газы, традициялык эмес кайрадан калыбына келүүчү энергия булактары. Бирок алардын колдонуу деңгээли өтө эле төмөн абалда калууда. Райондо Ак-Сай жана Турук аз күлдүү [[Ташкөмүр|таш көмүр]] кендери белгилүү. [[Фарфор]], [[фаянс]], [[Керамика|карапа]] буюмдарын жана [[Кыш (курулуш материалы)|кыш]] жасоого колдонулган [[Чопо|чопонун]] да кендери кездешет. Райондо мунай жана газ чыгуучу жерлер райондун [[Жерге-Тал (Ак-Талаа району)|Жерге-Тал]], [[Коңорчок]], Кайкалак аймактарында жайгашкан. Бирок нефть менен газ кендери бар жерлердин геологиялык, геофизикалык изилдөөлөрү начар жүргүзүлгөн. [[Жерге-Тал (Ак-Талаа району)|Жерге-Тал]] айылынын Май-Булак аймагында 1980-жыдарга чейин геологиялык чалгындоо иштери жүргүзүлүп турган, бирок СССРдин тарашы менен бул иштер аягына чыкпай токтоп калган. Асыл жана кооз таштар райондун Жаман-Даван аймагында кездешет. Алар [[циркон]], [[сапфир]], [[оникс]], [[яшма]], [[агат]], [[арагонит]], [[родонит]], [[берилл]] жана башка кооз таштар. Туздун кендери [[Үгүт (айыл)|Үгүт]], Бөйрөк-Туз аймактарында жана Кош-Дөбөнүн «Чоң-Туз» аймагында жайгашкан.Мында туздун катмары чопонун катмары менен аралышып, калыңдыгы 10-12 метрге чейин жетет. Райондун аймагында минералдуу жана ысык суулардын булак түрүндөгү өзү чыккан жерлери бар. Алардын катарына [[Үгүт (айыл)|Үгүт]], Бычан минералдык суусу кирет. Бул сууларды райондун жергиликтүү калкы дарылануу үчүн пайдаланат. == Калкы == Калктын саны ― 34 141 киши (2023-жылдын башына карата)<ref name="Калк">[http://www.stat.kg/ru/statistics/download/operational/825 Кыргыз Республикасынын облустарынын, райондорунун, шаарларынын, шаарчаларынын, айыл аймактарынын жана айылдарынын калкынын саны (2021-ж. башында айыл өкмөттөрү берген маалымат боюнча)]</ref>, 30тан ашык уруулардын өкүлдөрү жашайт. Райондо Нарын облусунун калкынын 12,3% ти жашайт. Ак-Талаа районунун калкынын санынын өзгөрүшүнө миграциялык процесстер өтө чоң таасирин берип жатат. Акыркы он жылдыкта райондун калкы өтө жай темпте өскөн. === Жыныстык жана курактык түзүм === Ак-Талаа районунун негизги өзгөчөлүгү болуп калктын курамындагы эркектердин көптүгү болуп саналат. Эркектердин саны аялдарга караганда (1000 аялга 1002 эркек туура келет) көп<ref name="Калк" />. Жаш курагы боюнча эмгекке чейинки курактагылар (0-15) калктын жалпы санынын 37,5 % түзөт. Калктын эмгекке жарамдуу курамы 50,5% түзөт<ref name="Калк" />. === Этникалык курам === Райондун калкы бир улутуу. Негизинен бул аймакта кыргыздар калктын жалпы санынын 99,9 % түзөт. Башка улуттардан өзбектер, тажиктер, орустар, татарлар, түрктөр жана башка улуттар аз санда же болбосо жокко эсе<ref name="Калк" />. == Экономика == Районудун экономикасы негизинен айыл чарбасына жана мал чарбасына негизделген. Ири өнөр-жай объектери жок, айылдарында кичи ишканалар жана эл аралык уюмдардын атайын долбоорлору аркылуу каржыланган чакан коммерциялык тама-аш азыктарын жана салттуу буюмдарды даярдаган чакан топтор бар. Акыркы жылдары туризм багыты да жандана баштады. === Мал чарба === [[Файл:2023-жыл._Кош-Дөбө_айылы_(Ак-Талаа_району)._Колдо_кармалган_малдардын_төл_учуру.jpg|thumb|428x428px|Колдо кармалган малдардын төл учуру.]] Райондун негизги чарбачылыгы мал чарбасы болуп саналат. Ак-Талаа району Нарын облусу гана эмес, республиканын ири мал чарба району болуп эсептелет<ref>[https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/721624 Кыргызстанда үй-чарбаларында мал-чарбачылыктын өнүгүүсү.]</ref>. Ак-Талаа районунун аймагында табигый жайыттардын, өзгөчө кургак талаалуу жана жарым чөлдүү жайыттардын кеңири болушу илгертеден бери эле айыл чарбасында кой чарбасынын басымдуу болушуна шарт түзгөн. Кой чарбачылыгында уяң жүндүү кой басымдуулук кылат. Жайкысын койдун көпчүлүгү жайлоолордо багылып келет. Табигый жайыттын негизги бөлүгүн Орто-Сырттын жана Жогорку Нарын сууларынын алабындагы Ала-Бел, Ак-Шыйрак, Тарагай, Кара-Сайдагы жана башка жайыттар түзөт. Ак-Талаа районунун малы Сон-Көл, Бычан, Орто-Сырт кыштоолорунда, Ак-Сай, Арпа өрөөндөрүндө кыштайт. Райондо «Орто-Сырт» асыл тукум мал өстүрү чарбасы, Терек үрѳнчүлүк чарбасы жана 2009-жылдын көрсөткүчү боюнча 781 фермердик дыйкан чарбалары катталган. Фермердик дыйкан чарбаларында 2009 жылы 103269 баш кой, 14269 баш мүйүздүү ири мал, 11790 баш жылкы, 60 топоз, 25846 миң үй канатуулары болгон. === Айыл чарба === Ак-Талаа районунун экономикасында айыл чарба тармагы негизги орунду ээлейт. Райондо айыл чарбага жарактуу жери 2009-жылдын башына 389,2 миң га (райондун аймагынын 60,6%) түзгөн. Ойдуңдун таманындагы түздүктүү жерлер дыйканчылыкта пайдаланылат. Анда негизинен тоют өсүмдүктөрү [[беде]], [[эспарцет]], тоюттук [[жүгөрү]], [[дан эгиндери]]: [[арпа]], [[буудай]], [[сулу]] жана жашылча жемиштер: [[Картөшкө|картошка]], [[пияз]], [[сабиз]], [[керем]] ж.б. эгилет. Тоо капталдарын айылдардагы малдарды кезүү менен кайтарууда колдонушат. Негизинен өрөөндүн рельефи өтө татаал, бийик тоолуу келип, табигый шарттарына да чарбачылыка да чоң таасир тийгизет. === Өнөр жай === Өнөр жайынын өнүгүшү боюнча Ак-Талаа району азырынча республиканын ошондой эле Нарын облусунун калган бөлүктөрүнөн артта турат. Район облуста өндүрүлгөн өнөр жай продукциясынын 5,4 % берет<ref name=":3">{{Cite web |title=Производство основных видов продукции животноводства по территории Кыргызской Республики на 1 марта 2024 г. |url=https://stat.gov.kg/kg/statistics/download/operational/1768/ |accessdate=2024-06-11 |archivedate=2024-06-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240611141302/https://stat.gov.kg/kg/statistics/download/operational/1768/ }}</ref>. Өнөр жайынын негизги тармактары: отун-өнөр жайы, тамак-аш, ун жана жем тартып чыгаруу болуп саналат. Райондо Турук көмүр кени бар. Турук көмүр кени 10100 тонна көмүр өндүрөт. Көмүрдү казып алуунуну эң жогорку деңгээли 2000-жылга туура келип, ал жылы 206,5 миң тонна казылып алынган. Акыркы беш жылда жылына орточо 160,0 миң тоннадан көмүр казылып алынып жатат. === Жеңил өнөр жай === Ак-Талаа районунун борбору Баетов айылында чакан кийим тигүү, турмуш-тиричилик комбинаттары, бут, кийим тигүүчү цехтер болгон. Азыркы учурда жеңил өнөр жай бат темп менен өнүгүп, райондун баардык айылдарында чакан тигүү цехтери ачылууда<ref>[https://stat.kg/media/files/a4c09cd7-d52e-4df9-8162-6895ac4e8b56.doc Объем промышленной продукции по видам экономической деятельности Ак-Талинского района за январь 2024 г.]</ref>. === Тамак аш өнөр жайы === Ак-Талаа районунда өнөр жайдын эң маанилүү жана жакшы өнүккөн тармагына тамак- аш өнөр жайы кирет. Райондун борбору Баетов айылында нан бышыруучу, сүт иштетүүчү майда ишканалар бар. Ак-Талаа районунда тамак-аш өнөр жайынын тармагы болуп саналган 70 тен ашкан тегирмен калкка кызмат көрсөтүүдө<ref name=":3" />. === Туризм === Райондо, экологиялык таза улуттук тамак- ашты, уникалдуу туристтик ресурстарды, кооз табияты көрүүгө болот. Аймактагы түбөлүк мөңгүлөр, тоо капчыгайлары, ашуулар, тарыхый эстеликтер, трекинг, атчан жана жөө жүрүштөр, этнографиялык жана тоо туризмин, тоо сууларында рафтинг менен агуу сыяктуу туризм түрлөрү жаңыдан жандана баштады. == Административдик түзүлүшү == {{Кошумча караңыз|Кыргызстандын административдик-аймактык түзүлүшү}} Райондо 13 [[айыл аймагы]] жана алардын курамына кирген 19 айыл бар<ref name="Кыргыз Республикасынын администрациялык-аймактык жана аймактык бирдиктердин объектилерин белгилөө тутумунун мамлекеттик классификатору">[http://stat.kg/media/files/21f93e4d-9418-433e-aed9-ecb28d70ef5a.doc Кыргыз Республикасынын администрациялык-аймактык жана аймактык бирдиктердин объектилерин белгилөө тутумунун мамлекеттик классификатору, 11.05.2021]</ref>: * [[Ак-Тал айыл аймагы]]: [[Ак-Тал]] (борбору); * [[Ак-Чий айыл аймагы]]: [[Ак-Чий (Ак-Талаа району)|Ак-Чий]] (борбору), [[Жаңы-Тилек]]; * [[Баетов айыл аймагы]]: [[Баетов (Ак-Талаа району)|Баетов]] (борбору), [[Кайыңды-Булак (айыл)|Кайыңды-Булак]]; * [[Терек айыл аймагы]]: [[Терек (Ак-Талаа району)|Терек]] (борбору), [[Орто-Сырт]]; * [[Кара-Бүргөн айыл аймагы]]: [[Кара-Бүргөн]] (борбору); * [[Коңорчок айыл аймагы]]: [[Коңорчок]] (борбору); * [[Жерге-Тал айыл аймагы (Ак-Талаа району)|Жерге-Тал айыл аймагы]]: [[Чолок-Кайың]] (борбору), [[Жерге-Тал (Ак-Талаа району)|Жерге-Тал]]; * [[Кош-Дөбө айыл аймагы]]: [[Кош-Дөбө (Ак-Талаа району)|Кош-Дөбө]] (борбору); * [[Кызыл-Белес айыл аймагы]]: [[Кадыралы (айыл)|Кадыралы]] (борбору); * [[Жаңы-Талап айыл аймагы]]: [[Жаңы-Талап (Ак-Талаа району)|Жаңы-Талап]] (борбору); * [[Тоголок-Молдо айыл аймагы]]: [[Кара-Ой (Ак-Талаа району)|Кара-Ой]] (борбору); * [[Көк-Жар айыл аймагы (Ак-Талаа району)|Көк-Жар айыл аймагы]]: [[Ак-Кыя (Ак-Талаа району)|Ак-Кыя]] (борбору), [[Көк-Жар (Ак-Талаа району)|Көк-Жар]]; * [[Үгүт айыл аймагы]]: [[Үгүт (айыл)|Үгүт]] (борбору), [[Байгөнчөк]]. {{Ак-Талаа районунун картасы}} == Райондун атактуу инсандары == * [[Тоголок Молдо]] (1860—1942) — кыргыз акыны. * [[Калый Молдобасанов|Молдобасанов Калый Молдобасанович]] (1929—2006) — композитор. * [[Бейшеналиев Шүкүрбек]] (1928— 2000) — жазуучу. * [[Муса Баетов]] (1902— 1949) — ырчы, обончу. * [[Тайлак баатыр]] (1796-1838). * [[Нурак Абдыракманов]] (1947—2014) — комузчу, күүчү. * [[Жутакеев Абылкасым]] (1888—1931) — акын. == Булактар == {{Булактар}} {{Кыргызстандын райондору}} [[Категория:Ак-Талаа району| ]] 7qou7g1ame6nclogfj9gb767hpxotkn Айсалкын Кыйыкбаева 0 44770 645995 639668 2026-05-11T05:26:36Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 645995 wikitext text/x-wiki {{Кинематографчы |ысымы = Айсалкын Кыйыкбаева |нукура ысымы = |сүрөт =Кыйыкбаева Айсалкын.jpg |туурасы = |сүрөттүн баяндамасы = |төрөлгөндөгү ысымы = |туулган датасы =0.0.1971 |өлгөн датасы = |туулган жери =[[Тегирменти]], [[Кемин району]], [[Чүй облусу]], [[Кыргыз ССРи]] |өлгөн жери = |кесиби = {{актриса|Кыргызстандын}} |жарандыгы = {{Өлкө желеги|Кыргызстан}} |активдүү жылдары = 1992 — азыркы учурда |багыты = |киностудия = |сыйлыктары = Кыргыз Республикасынын жаштар сыйлыгынын лауреаты (2005) [[ Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген артисти]] (2019)<ref>{{Cite web|url=https://nagrada.srs.kg/site/person/65869|title=Сыйлык:Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген артисти|publisher=Мамсыйлыктар|lang=ky|accessdate=2024-05-05}}</ref> |imdb_id = |сайт = }} '''Айсалкын Кыйыкбаева''' — [[Кыргызстан|Кыргызстандык]] [[театр]] жана [[кино]] [[артист]]и. "Жайсаң” театрында, Кыргыз мамлекеттик Б.Кыдыкеева атындагы жаштар жана балдар театрында жана [[Кыргыз улуттук академиялык Т.Абдумомунов атындагы драма театры]]нда актриса болуп эмгектенет. == Өмүр баяны == Айсалкындын атасы көп жылдар боюу колхоздун жылкы фермасынын башчысы болуп иштегендиктен жайкысын үй-бүлөөсүн дайыма жайлоолго чыгарып кетчү. <br> Андыктан Айсалкындын балалыгы Кеминдин ажайып кооз жерлеринин кучагында, шылдыраган булак бойлорунун жээгинде өткөн. <br> Кыйыкбаева Айсалкын өз айылы [[Тегирменти|Тегирментидеги]] [[Белек Солтоноев]] атындагы орто мектепти бүтүргөн. <br> Ата-энесинин каршы болгонуна карабастан, 1990-1992-жылдары [[Бишкек|Фрунзе]] (азыркы Бишкек) шаарындагы Кыргыз мамлекеттик академиялык драма театрынын театр окууу жайында окуган. <br> Аталган окуу жайынын аяктагандан кийин курсу менен кошо ошол кезде драматург жана сынчы [[Кулмамбетов, Жаныш Осмонович|Жаныш Кулмамбетов]] уюштурган “Жайсаң” театрына актриса катары кирет. <br> [[Файл: Айсалкын Кыйыкбаева.jpg|thumb|left|220px|”Курорттогу роман” фильмин тартуу учурунан]] 1993-1996-жылдары [[Кыргыз мамлекеттик Б.Кыдыкеева атындагы жаш көрүүчүлөр театры|Кыргыз мамлекеттик жаштар жана жеткинчектер театрында]] иштеген. <br> 1996-жылдан тартып ушул кезге чейин [[Кыргыз улуттук академиялык Т.Абдумомунов атындагы драма театры|Кыргыз улуттук академиялык Т.Абдумомунов атындагы драма театрда]] эмгектенет. <br> Театр өнөрүндө эмгектенген жыйырма жылдан ашуун жигердүү чыгармачылык жолунун ичинде Айсалкын сахнада ондогон ролдорду ийгиликтүү ойноп, кыргыз көрүүчүлөрүнүн арзуусуна татыды. <br> Айсалкын бир нече жыл илгери кыргыз киносунда да өз чыгармачылык чыйырын баштаган. “Дөнөнбай куш” фильминде эпизоддук ролго тартылган. 2013-жылы Айсалкын Кыйыкбаева “Курорттогу роман” фильминде башкы роль ойноп, кыргыз көрүүчүлөрүнө таланттуу киноактриса катары кеңири таанымал боло баштады. <br> <br> Театрда жетишкен чыгармачылык ийгиликтери үчүн Айсалкын Кыргызстандын жаштар сыйлыгы менен сыйланган. <br> == Чыгармачылыгы == Айсалкын Кыйыкбаева чыгармачылык диапозону боюнча Кыргызстандагы эң күчтүү драмалык актрисалардын катарына кирет. Анын Зайна (“Каргыш тийсин сага, Жаңыл Мырза!”), Корделия (“Король Лир”), Догулаң (“Чыңгыз хандын ак булуту”) сыяктуу ролдору өтө күчтүү драмалык чыңалуу менен ойнолгону аркылуу айырмалынып турат. <br> Ошол эле учурда, ал психологиялык чындыкты өтө так жана ынанымдуу бере билет. Ушунусу менен Айсалкын сахнада болобу, кинодо болобу театралдуулукка алдырбаган, билинээр-билинбес психологиялык нюанстарды аябагандай даана жана так бере билгени менен көрүүчүнү турмуш чындыгына толук ишендире алган актриса. <br> <br> == Театрда ойногон негизги ролдору == Зулайда ([[Абдумомунов, Токтоболот|Т. Абдумомунов]], “Машырбек үйлөнөт”) <br> Зайна ([[Кулмамбетов, Жаныш Осмонович|Ж. Кулмамбетов]], “Каргыш тийсин сага, Жаңыл Мырза!”) <br> Мээркүл ([[Өзүбекова Жеңишгүл|Ж.Өзүбекова]], "Толгоо")<br> Курманжандын жаш кези ([[Касымбеков Төлөгөн|Т.Касымбеков]], [[Сактанов Көчкөн Мидинович|К.Сактанов]], “Курманжан-датка”) <br> Корделия ([[Шекспир]], “Король Лир”) <br> Тили (Ян Теттер, “Дубал”) <br> Догулаң ([[Айтматов, Чыңгыз Төрөкулович|Ч.Айтматов]], “Чыңгыз хандын ак булуту”) <br> Келин ([[Темирова Алтынай Эгембердиева|А.Темирова]], "Сынык асман")<br> Татьяна ([[Чехов, Антон Павлович|А.П.Чехов]], “Юбилей”)<br> Агафья Тихоновна ([[Гоголь, Николай Васильевич|Н.В.Гоголь]], “Үйлөнүү”) <br> Натаха (Н.Коляда, “Назиктик”) <br> Сайраш ([[Байжиев, Мар Ташымович|М.Байжиев]], “Алтынчы күнү кечинде”) ж.б. <br> == Тасмаграфиясы == {{Тасмада (үстүндө)}} {{Тасмада|2013|Курорттогу роман|Курорттогу роман||Алла Тураровна}} {{Тасмада|2017|Махабат|Махабат| |}} {{Тасмада|2018|[[Дарак ыры (тасма)|Дарак ыры]]|Дарак ыры|Уулке|}} {{Сериалда|2020| |Таң алдында|Таң алдында| - |}} {{Сериалда|2020| |Мектеп шайлоосу|Мектеп шайлоосу| - |}} {{Тасмада|2021| Супер кудалар 2|Super кудалар 2| - |}} {{Сериалда|2022| |Акча|Акча| - |}} {{Тасмада|2022| Супер кудалар 3|Super кудалар 3| - |}} {{Тасмада|2023|Жаным|Жаным| - |}} {{Тасмада|2023|Бошетунмай|Бошетунмай| - |}} {{Тасмада|2023|- |Разбой|Күйөө баланын апасы|}} {{Сериалда|2024| |Чоочун киши|Чоочун киши<br> (жүрөк гана алдабайт)| - |}} {{Тасмада|2024|[[Бейиш эненин таманында]]|Рай под ногами матерей|Бекеттеги аял, жаш кези |Райхан апа}} {{Тасмада|2024|Такси<ref>{{Cite web|url=https://el.kz/ru/kyrgyzstanskiy-horror-taksi-razryvaet-prokat-v-kazahstane_109372/|title=Кыргызстанский хоррор "Такси" разрывает прокат в Казахстане|publisher=el.kz|lang=ru|accessdate=2024-05-05}}</ref>|Такси|Шеф|}} {{Тасмада|2024|Абысынки||3 келинди кайненеси|}} {{Сериалда|2024| |Чоочун киши|Чоочун киши<br> (жек көрөм)| - |}} {{Тасмада|2024|Белек|Белек| - |}} {{Тасмада|2025|Эки дос<ref>{{Cite web|url=https://www.kinopoisk.ru/film/7576319/|title=Два друга|publisher=Кинопоиск|lang=ru|accessdate=2025-07-18}}</ref>|Эки дос|Үмүттүн апасы|}} {{Тасмада|2025|Кош дегим келбейт|Кош дегим келбейт||}} {{Тасмада|2025|Кара дуба|Кара дуба|Айсалкын|}} {{Тасмада|2025|Аиша|Аиша||Элизанын апасы}} {{Тасмада|2025|Жүрөгүм|Жүрөгүм||Мадинанын апасы}} {{Тасмада|2025|Эсимде|Эсимде||}} {{Тасмада|2025| ~ |Бабник жана Подкаблучник||[[Аскат Сулайманов|Айбектин]] аялы}} {{Тасмада|2026|[[Бейиш 2: Апама кат]]<ref>{{Cite web|url=https://www.cinema.kg/movies/1871|title=Бейиш 2: Апама кат 12+|publisher=Cinema.kg|lang=ru|accessdate=2024-01-15}}{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>|Бейиш 2: Апама кат||}} {{Тасмада (түбүндө)}} == Сыйлыктары жана наамдары == *2005-жыл: Мамлекеттик жаштар сыйлыгынын лауреаты (Тилинин образы үчүн) *2008-жыл: [[Кыдыкеева, Бакен|Бакен Кыдыкеева]] атындагы сыйлык (Догулаңдын образы үчүн) *2019-жыл: [[Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген артисти]] == Жеке жашоосу == * [[Марат Козукеев]] (1970-2017) — Күйөөсү<ref>{{Cite web|url=https://sputnik.kg/20211127/marat-kozukeev-tuuraluu-maek-1054758926.html|title=Кырсык өтө тез болуп кетти... Марат Козукеевдин жубайы Айсалкын менен маек|publisher=Sputnik|lang=ky|accessdate=2024-05-05}}</ref>. == Булактар == {{Булактар}} [[Категория: Таажы-2012]] 5cwewt6yt3noy6ta9rjueq754moofdl Ахмадия 0 49325 646008 543420 2026-05-11T10:47:45Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 646008 wikitext text/x-wiki [[Файл:Liwa-e-Ahmadiyya and Minarat-ul-Massih.jpg|thumb|Кадияндагы (Индия) Ак Мунара Ахмадиянын байрагы менен. Ахмадий мусулмандар үчүн Убада Кылынган Мессиянын келүүсүн символдоштурат.]] '''[[Ахмадия]]''', расмий түрдө '''Ахмадия Мусулман Жамааты''' деп аталат; Арабчасы:الجماعة الإسلامية الأحمدية., '''ал-Жамаъах ал-Исламия ал-Ахмадия''' деп транслитерацияланат) XIX кылымдын акырында Британияга караштуу [[Индия|Индияда]] негизделген бир [[Ислам|Исламдык]] диний кыймыл.<ref>[[https://books.google.co.uk/books?ei=aDJnT9SzMsWr8AOw54WpCA&id=Q78O1mjX2tMC&dq=Ahmadiyya+islamic&q=+islamic+reform&hl=ru#v=snippet&q=islamic%20reform&f=false [[Ислам]] жана Ахмадия Жамааты: Тарых, Ишеним, Парактика]]</ref><ref>[https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BB%D1%83%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%BD%D0%B0%D1%8F:%D0%98%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%87%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B8_%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3/9780313360251 Китептердин булактары]</ref>Бул кыймыл Мырза Гулам Ахмаддын (1835-1908) жашоосу жана окуулары менен түптөлгөн, ал киши акырзаманда дүйнөгө келе турган Оңдоочу (реформатор) жөнүндөгү алдын ала кабарлардын тастыктоочусу экенин билдирген, дүйнөдөгү ар кайсы [[Дин|дин]]дердин [[Китеп|китеп]]теринде алдын ала кабарлангандай, ал (реформатор) [[кыямат]]тын белгиси болушу керек болчу жана [[Ислам]] дининде алдын ала кабар берилгендей, Ислам динин соңку жеңишине чыгаруусу керек болчу. Ал 14-хижра кылымдын Мужаддиди (Кудайдан келген Реформатор), [[Мусулман|мусулман]]дар күтүп жаткан Убада Кылынган Мессия жана [[Махдий]] экенин билдирген.<ref>[http://www.alislam.org/books/3in1/chap2/index.html Экинчи Бөлүм Азирети Ахмад(ас)дын билдирүүлөрү]</ref><ref>[http://www.alislam.org/books/truth/reflection.html Бардык Пайгамбарлардын Күзгүсү]</ref><ref>[https://books.google.ru/books?id=9vREBgAAQBAJ&pg=PA312&lpg=PA312&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Бирөөнү башка бирөөдө көрүү справочниги, 312-бет]</ref><ref>[http://www.alislam.org/library/books/revelation/part_7_section_1.html Азирети Мырза Тахир Ахмад, «Вахий-[[аян]], акыл, билим жана чындык», 7-бөлүм, вахий-аяндын келечеги]</ref>Ахмадия кыймылын ээрчигендер Ахмадий мусулмандар же Ахмадийлер жана ([[Пакистан|Пакистанда]] кеңири таралган атама боюнча) кадиянийлер деген ат менен таанылышат. Ахмадия түшүнүгү төмөндөгүдөй ишенимди өзгөчө баса белгилейт: Мухаммадга түшкөн [[Ислам]] дини [[адамзат]] үчүн акыркы чечим жана кылымдардан бери жоголуп кеткен анын чыныгы маңызын жана түпкү көрүнүшүн калыбына келтирүү керек.<ref>[http://www.thetimes.co.uk/tto/faith// «Ахмадия Мусулман Жамааты, алар кимдер?». Таймз. 27-май, 2008-ж.]</ref> Ахмадия агымын ээрчигендер төмөндөгүдөй ишенишет: Гулам Ахмад [[Диний|диний]] [[Согуш|согуш]]тарды токтотуу, кан төгүүлөрдү сындоо жана кайрадан адеп-ахлактарды, адилеттүүлүктү жана дүйнөдө тынчтыкты орнотуу үчүн Ыйса Машаяка окшош болуп келди. Алар дагы мындай деп ишенишет: ал киши алардын пикиринче Мухаммад жана алгачкы [[Мусулман|мусулман]]дар аткарып келген [[Ислам]]дын чыныгы жана маанилүү таалимдеринин жардамы менен Ислам динин фанатикалык жана бидъат (динге жат болгон) ишенимдерден тазалады.<ref>[http://www.alislam.org/introduction/index.html «Обзор». Ахмадия Мусулман Жамаатынын расмий сайты.]</ref> Ошентип, Ахмадийлер өздөрүн Исламды кайрадан жандандырып, тынчтык жол менен жайлытууга жетекчилик кылып жатабыз деп көрүшүүдө. Мырза Гулам Ахмад 1889-жылдын 23-[[Март|март]]ында аталган кыймылга негиз салган жана ал «Ахмадия Мусулман жамааты» деп аталган. Ал киши дүйнө менен коштошкондон кийин, аталган [[Жамаат]] [[Халифат|Халифа]]лар (орун басарлар) тарабынан башкарылып келет жана дүйнөнүн 200дөн ашуун өлкөлөрү жана [[Аймак|аймак]]тарына чейин жайылып кеткен. Ахмадийлер [[Англия]]да жана башка [[Батыш]] өлкөлөрүнө келген эң алгачкы [[Мусулман|мусулман]] жамааттардын бири. Учурда аталган Жамаат өзүнүн Халифасы – Мырза Масрур Ахмад тарабынан башкарылып келинүүдө жана расмий божомолдорго караганда жер жүзүндө анын саны 10дон 20 [[Миллион|миллион]]дун ортосунда <ref>{{Cite web |title=«Диндердин ири тармактары». Adherents.com. 28 October 2005. |url=http://www.adherents.com/adh_branches.html |accessdate=2015-08-14 |archivedate=2015-03-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150315022054/http://www.adherents.com/adh_branches.html }} {{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://www.adherents.com/adh_branches.html |accessdate=2015-08-14 |archivedate=2015-03-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150315022054/http://www.adherents.com/adh_branches.html }}</ref><ref>[http://www.alislam.org/introduction/index.html «Ахмадия Мусулман Жамаатынын расмий сайты: Обзор».]</ref><ref>[http://www.pbs.org/wnet/religionandethics/2012/01/20/january-20-2012-ahmadiyya-muslims/10124/ Лоутон, Ким.]</ref>.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/3098725.stm Клоудури Барни «[[Ислам]] агымы Суррейге чогулушкан». Би-Би-Си жаңылыктары.]</ref> Көпчүлүк мусулмандар Ахмадийлерди [[Каапыр|каапыр]]лар же адашкандар деп ойлошот жана [[Мусулман|мусулман]]дардын негизги бөлүгү жалпысынан аларды [[Мусулман|мусулман]] эмес деп ойлойт.<ref>[http://www.pri.org/stories/2013-06-20/ahmadi-muslims-facing-persecution-abroad-finding-home-us Верман, Марко Гиди, Руксандра «Ахмадий [[Мусулман]]дар: чет өлкөдө кысымга алынууда, ал эми АКШта үй-жай табышууда». Эл аралык Республикалык [[Радио]].]</ref><ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/BBC_News «Ахмадийлер кимдер?» Би-Би-Си жаңылыктары. 28-май 2010-ж.]</ref><ref>{{Cite web |title=Бурхани, Ахмад Нажиб. Качан Мусулмандар «Мусулмандар» эмес: Ахмадия &#91;&#91;Мусулман&#93;&#93; Жамааты жана &#91;&#91;Индонезия&#93;&#93;дагы эки жүздүүлүктүн үстүндө сүйлөшүү. Санта Барбара, &#91;&#91;Калифорния&#93;&#93;: Калифорния &#91;&#91;Университет&#93;&#93;и. |url=http://www.hindustantimes.com/newdelhi/heretical-ahmadiyya-sect-raises-muslim-hackles/article1-752846.aspx |access-date=2015-08-14 |archive-date=2018-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224191600/https://www.hindustantimes.com/delhi-news/heretical-ahmadiyya-sect-raises-muslim-hackles/story-MVDN0CjTYRvsI9w7ib94dN.html |dead-url=yes |accessdate=2015-08-14 |archivedate=2018-12-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224191600/https://www.hindustantimes.com/delhi-news/heretical-ahmadiyya-sect-raises-muslim-hackles/story-MVDN0CjTYRvsI9w7ib94dN.html }} {{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://www.hindustantimes.com/delhi-news/heretical-ahmadiyya-sect-raises-muslim-hackles/story-MVDN0CjTYRvsI9w7ib94dN.html |accessdate=2021-08-11 |archivedate=2018-12-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224191600/https://www.hindustantimes.com/delhi-news/heretical-ahmadiyya-sect-raises-muslim-hackles/story-MVDN0CjTYRvsI9w7ib94dN.html }}</ref> == Атынын келип чыгуусу == 1889-жылы Ахмадия кыймылына негиз салынган, бирок «Ахмадия» деген ат бир канча жылдардан кийин берилген. 1900-жылдын 4-[[Ноябрь|ноябарында]] жазылган бир манифестте Мырза Гулам Ахмад төмөнкүлөрдү чечмелеген: ушул ат мага эмес, тескерисинче Мухаммаддын экинчи аты болгон «Ахмадга» таандык. Анын айтымында, «аябагандай эле макталган» деген маанини билдирүүчү «[[Мухаммед пайгамбар|Мухаммад]]» сөзү пайгамбардын бийик салтанаттуу [[Тагдыр|тагдырына]], улуулугуна жана күч-кубатына таандык, ал Хижрага (көчүү) убакытта кабыл алынган, ал эми «Ахмад» деген сөз арабчадан алынган, «жогорку даражада макталган» жана «камкор» деген маанини билдирет, жана анын насаат-сөздөрүнүн сулуулугун даңазалайт, Мухаммад аркылуу ачыкка чыккан жумшак көңдүүлүк, ачык жүздүүлүк, карапайымдык, сүйүү, мээримдүүлүк деген өңдүү баалуулуктарын даңазалайт. Ошондой эле ал Мухаммад Пайгамбар өзүнүн таалимдери аркылуу дүйнөдө орнотмокчу болгон тынчтыкка да таандык. Ошентип, Ахмаддын пикиринче, ушинтип мына ушул аттар [[Ислам]]дын эки аспектине же баскычына таандык, жана соңку мезгилдерде аягында сөз кылынган жагы (аспекти) көңүл борборунда болушу керек болчу.<ref>{{Cite web |title=Мырза Гулам Ахмад: «Таблиг-э-Рисаалат», 9-том, 90-91-бет; Мавлана Муртаза Хан: «Ахмадия» деген ат жана анын зарылчылыгы», 1945) |url=http://www.aaiil.org/text/books/others/murtazakhan/nameahmadiyyanecessity/nameahmadiyyanecessity.pdf |accessdate=2015-08-15 |archivedate=2008-07-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080718191237/http://aaiil.org/text/books/others/murtazakhan/nameahmadiyyanecessity/nameahmadiyyanecessity.pdf }} {{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://aaiil.org/text/books/others/murtazakhan/nameahmadiyyanecessity/nameahmadiyyanecessity.pdf |accessdate=2022-10-14 |archivedate=2008-07-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080718191237/http://aaiil.org/text/books/others/murtazakhan/nameahmadiyyanecessity/nameahmadiyyanecessity.pdf }}</ref> Ислам дининдеги ар кандай агымдар жана мазхабдар кабыл алган миңдеген ар түрдүү аттарды ал киши «бидъат» (динге жаңылык) деп, Исламдын Пайгамбарынын ушул эле эки аты бар болгон дейт.<ref>[http://www.alislam.org/library/books/Essence-4.pdf «Исламдын маңызы» 4-том]</ref> Ахмадийлердин пикиринче, ошол эле себептен «Байыркы Осиятта» «Мусага окшош» бир Пайгамбар жөнүндө алдын ала айтылган кабар Мухаммадга таандык, ал эми [[Куран]] боюнча Ыйса Машайак Ахмад аттуу пайгамбар жөнүндө алдын ала айткан.([[Куран]] 61:6)Ахмад дагы буга Ахмадия мазхабы деп ат койгон ([[Ислам]] мазхабдарынын бири): اور جائز ہے کہ اِس کو احمدی مذہب کے مسلمان کے نام سے بھی پکاریں۔- Бул (Жамаат)ты «Ахмадий мазхабындагы мусулмандар» деген ат менен дагы чакыруу дурус».<ref>[http://www.alislam.org/urdu/rk/Ruhani-Khazain-Vol-15.pdf «Тарякул-Кулууб», «Руханий хазааин», 15-том, 526-бет.]</ref> == Ишенимдеринин корутундусу == Бул [[Ислам]] [[Кыймыл|кыймыл]]ы болгондуктан (тактап айтканда, Ахмадйилер [[Мусулман|мусулман]]дар) болгондуктан алардын [[Ишеним|ишеним]]дери Исламдагындай, айрыкча алардын [[Ишеним|ишеним]]дери көбүрөөк Суний рабаяттар катарында турат, мисалга, Исламдын беш негизи же тиреги жана [[ыйман]]дын алты негизи. Ошондой эле Ахмадийлер [[Куран]]ды өзүнүн ыйык китеби катары кабыл алышат, [[Намаз|намаз]] аткарганда [[Кааба]]га жүздөнүшөт, [[Хадис]]тердин (Мухаммаддын айткандары жана [[Окуя|окуя]]лары) [[Өкүм|өкүм]]үн кабыл алышат жана Мухаммаддын [[Сүннөт]]үн ээрчишет.<ref>Annemarie Schimmel et al.: Der Islam III. Volksfrömmigkeit, Islamische Kultur, Zeitgenössische Strömungen. Kohlhammer, Stuttgart 1990, S. 418–420</ref> Ахмадий [[Мусулман]]дардын көз карашын түзө турган борбордук [[Ишеним|ишеним]]дер ушулар. Ахмадия [[Мусулман]] [[Жамаат]]ынын ишенимдеринин маанилүү өзгөчөлүгү – бул [[Ислам]] дининин [[Пайгамбар]]ы Мухаммад айткан алдын ала кабарына ылайык Мырза Гулам Ахмадга Убада кылынган Мессия жана Махдий катары ишенишкендиги. Өзүнүн билдирүүсүн жыйынтыктап, Ахмад мындай деп жазат: [[Аллах|Алла]] таала мага жүктөп, мени жөнөткөн милдет бул: [[Аллах|Алла]] таала менен Анын пенделеринин ортосундагы байланышта пайда болуп калган таарынычты кетирип, сүйүү-махабат жана ыкыластуулук алакасын кайрадан жандандыруу үчүн, чындыкты даңазалап, [[Диний|диний]] [[Согуш|согуш]]тарга чекит коюп, элдешүүчүлүккө негиз салуу үчүн, дүйнөнүн көзүнө көрүнбөй калган жашыруун болгон чындыктарды ачыкка чыгаруу үчүн, напсилик караңгылыктардын астында калып кеткен руханийликтин үлгүсүн көрсөтүү үчүн, [[Адам|адам]] баласынын ичине кирип, көңүл буруу же [[Дуба|дуба]] аркылуу даңазалана турган [[Аллах|Алла]] тааланын күч-кубаттарынын ахвалын куру сөздөр менен эмес, тескерисинче иш жүзүндө айтып берүү үчүн, баарынан да аша чаап ар түрдүү ширктин аралашуусунан таза болуп, азыркы күндө жоголуп кеткен жаркыраган Таухийддин ([[Аллах|Алла]]нын жалгыздыгы) көчөтүн кайрадан түбөлүккө отургузуу үчүн жөнөтүлгөнмүн. Ушулардын баары менин кудуреттүүлүгүм менен болбойт, жок асман менен [[Жер|жер]]дин Кудайынын кудуреттүүлүгү менен болот.<ref>[http://tarbiyyat.org.uk/ А.Б. Дард: Ахмаддын өмүр баяны. Эл аралык [[Ислам]] Басмасы. XV-бет.]</ref> Буга байланыштуу, ал өзүнүн максат-мүдөөсү деп [[Ислам]]ды коргоо жана тынчтык жол менен бүткүл дүйнөгө жайылтуу, Исламдын унутулуп калган тынчтык, кечиримдүүлүк жана бардык [[Адам|адам]]дарга боорукер болуу деген баалуулуктарын калыбына келтирүү жана Ислам окуулары аркылуу дүйнөдө тынчтыкты орнотуу экенине ишенет. Ал киши менин кабарымдын [[Материализм|материализм]]ге чөгүп кеткен [[Батыш]] дүйнөсү менен өзгөчө алакасы бар экенине ишенет. <ref>[Ina Wunn: Muslimische Gruppierungen in Deutschland. Kohlhammer, Stuttgart 2007, S. 158] </ref> Ахмадий окуулар дүйнөдөгү бардык ири [[Дин|дин]]дердин негиздөөчүлөрү [[Аллах|Алла]] тарабынан келген деп окутат. Алла таала [[Ислам]]ды акыркы дин катары орнотуунун үстүнөн иштеп жаткан эле, себеби ал эң толук жана башка диндердин мурунку бардык таалимдерин да өз ичине алган [[Дин|дин]] болчу. <ref>[http://www.alislam.org/library/articles/The_Promised_Messiah_Prophecies_Fulfilled-20081007MN.html «Убада кылынган Мессия – Орундалган алдын ала кабарлар». [[Жамаат]]тын расмий сайты.]</ref>(Бирок алар башка [[Дин|дин]]дердин баары өзүнүн азыркы көрүнүшүндө адашкан деп ишенишет). [[Дин]]дин өсүп-өнүгүүсү Мухаммаддын келүүсү менен толукталып жеткилеңди; Мухаммаддын пайгамбарчылыгынын «программасы» Махдийдин келүүсү менен толукталып, анын кабары жайылышы керек болчу.<ref>[http://www.alislam.org/quran/tafseer/?page=2739&region=E1&CR=EN,E2 «[[Куран]]и карим». [[Жамаат]]тын расмий сайты.]</ref> Мына ошондон улам Ахмадия [[Мусулман]] Жамааты Мырза Гулам Ахмадды Ибрахиймге таандык диндердин [[Китеп|китеп]]теринде кезигүүчү алдын ала кабарларды, ошондой эле [[Зороастризм]] дининде, [[Индия]] диндеринде, америкалык руханий рабаяттарда ([[Уламыш|уламыш]]тарда) ж.б.ларда кезигүүчү алдын ала айтылган кабарларды орундатуучу «Убада кылынган инсан» катары кабыл алат.<ref>Азирети Мырза Башируддин Махмуд Ахмад: Ахмадияга чакыруу.3-бөлүк, 4-далил, «Бардык диндерде алдын ала кабарланган – Убада кылынган Мессия» бөлүмү.</ref> Ахмадий [[Мусулман|мусулман]]дар [[Аллах|Алла]]нын жалгыздыгын орнотуу жана адамдарды Аллага таандык жана Алланын жаратылышына таандык милдеттерин кайрадан [[Эскертүү|эскертүү]] үчүн Ахмад Мухаммаддын пайгамбарчылыгынын чыныгы күзгүсү (чагылдырылуусу)катары Алла таала тарабынан дайындалган деп ишенишет.<ref>[https://books.google.ru/books?id=Q78O1mjX2tMC&printsec=frontcover&dq=simon+ross+valentine+ahmadiyya&hl=en&ei=TxzyTZTSOMSp8APp55CIBA&sa=X&oi=book_result&ct=book-preview-link&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Саймон Росс Валентина.[[Ислам]] жана Ахмадия [[Жамаат]]ы: [[Тарых|тарых]], [[Ишеним|ишеним]], практика. Колумбия [[Университет]]и Басмасы. 32-33-бет.]</ref><ref>[http://www.alislam.org/library/articles/2007WCJSSpeech_20071228.pdf Насир Махмуд Малик, Улуттук Тарбия иштери Катчысы, АКШ (2007). «Батышта Ахмадий Балдарды Тарбиялоо» (ПДФ). [[Жамаат]]тын расмий сайты.]</ref>[[Ислам]] акыйдасын жыйынтыктап, Ахмад мындай деп жазат: «[[Ыйман]]дын экөө гана толук бөлүгү бар: бири - Алланы сүйүү; экинчиси – [[Адамзат|адамзат]]ты ушунчалык катуу сүйүп, алардын башына түшкөн кыйынчылыктарын, сыноолорун жана балээ-кырсыктарын өзүнүкү деп ойлоо жана алар үчүн [[Дуба|дуба]] суроо».<ref>[http://reviewofreligions.org/11030/islam-a-threat-or-a-source-of-peace/ «[[Ислам]] – бул Коркунуч же Тынчтыктын Булагы». Диндер Обзору.]</ref> Ахмадия [[Ишеним|ишеним]]и акыркы күндөрдө [[Ислам]] динин кайрадан жандандырып жаткандыгын билдирет. Чет өлкөлөрдө Ахмадиянын [[Миссионер|миссионер]]дик ишмердүүлүктөрү кандайдыр бир система түрүндө 1913-жылдары башталган (мисалга, [[Лондон]] шаарындагы Патни деген аймакта [[Англия]]дагы миссиясы). [[Мусулман]] дүйнөсүнүн ичинен дүйнөдөгү көптөгөн өнүккөн мамлекеттер менен биринчилерден болуп, байланыша турган кыймыл - бул Ахмадия кыймылы.<ref>{{Cite web |title=Эгдунас Расиус. &#91;&#91;Ислам&#93;&#93; Дааватынын Көп кырдуу Табигаты (ПДФ) Хельсинки Университети. 158-160-бет. |url=http://ethesis.helsinki.fi/julkaisut/hum/aasia/vk/racius/themulti.pdf |accessdate=2015-08-17 |archivedate=2016-04-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160414031149/http://ethesis.helsinki.fi/julkaisut/hum/aasia/vk/racius/themulti.pdf }} {{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://ethesis.helsinki.fi/julkaisut/hum/aasia/vk/racius/themulti.pdf |accessdate=2015-08-17 |archivedate=2016-04-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160414031149/http://ethesis.helsinki.fi/julkaisut/hum/aasia/vk/racius/themulti.pdf }}</ref>Кээ бир тарыхчылар Ахмадия кыймылын Африкалык-Америкалыктар тарабынан [[Америка]]да жарандык укуктарды алуу үчүн башталган кыймылга жетекчи деп ойлошот. Кээ бир адистердин<ref>[https://books.google.ru/books?vid=ISBN0521840953&id=Kzm4-D1-ODQC&pg=RA1-PA253&lpg=RA1-PA253&dq=Ahmadiyya&sig=MASRv579aOkQPr6X1XdzYbqllAk&redir_esc=y#v=onepage&q=Ahmadiyya&f=false Майкл Анджело Гомес. (2005). Кара Жарымай. Америкада Африкалык мусулмандардын тажрыйбасы жана мурасы. Кембридж Университети Басмасы. 254-256-бет.]</ref> пикиринче, 1950жылдарга чейин Ахмадия «Африкалык- Америкалык мусулмандардын арасында күчтүү таасир этүүчү Жамаат» катары таанылган. Бүгүнкү күндө дүйнөдө эң активдүү миссионердик программалары бар жамааттардын бири Ахмадия Мусулман Жамааты. Айрыкча кеңири деңгээлде Африкада бар. Колониялаштыруу доорунда аталган Жамаат көбүрөөк бул континентте [[Ислам]]ды жайылтуу менен бааланат.<ref>[https://books.google.ru/books?vid=ISBN0791423972&id=og_u0Re1uwUC&pg=PA280&lpg=PA280&dq=Ahmadiyya&sig=hkO32Dn7ksOZ0StFHX6kmRc2-Lk&redir_esc=y#v=onepage&q=Ahmadiyya&f=false Тимоти Миллер (1995).Америкалыктардын альтернативдүү диндери. Нью-Йорк Улуттук Университети Басмасы. 280-бет.]</ref> == Ыймандын негиздери == Ахмадий Мусулмандар мусулмандардын көпчүлүгү карманган ишенимдерди эле карманганын билдиришет, ал эми «Хаатамун-Набиййин» сөзүнүн мааниси деген маселеде башкалардан айырмаланышат. Мухаммаддын сүннөтүнө негизделген, сунний мусулмандар ишенген [[ыйман]]дын алты негизи боюнча алар өз ара окшош: === Алланын жалгыздыгы === [[Файл:Mahmud Moschee1.jpg|thumb|Цюрихте жайгашкан «Махмуд» аттуу мечиттин тышында күбөлүк, Алланын жалгыздыгын билдирүүчү күбөлүк [[келиме]]си жазылган.]] Ахмадий мусулмандар албетте Алланын бирөө экендигине чечкиндүү түрдө ишенишет. Аталган Жамааттын түшүндүрүүсү боюнча, ушул принципти кабыл алуу өтө эле зарыл жана ал [[Ислам|Исламдын]] негизги принциби. Исламдагы башка бардык ишенимдер ушул эле ишенимден атылып чыгат. [[Аллах|Алланын]] бирөө экенине ишенүү адамдын жашоосунун бардык тармактарына өз таасирин тийгизет, ошондой эле анда кеңири жана терең маани бар деп түшүнүлөт. Мисалга, Алланын жалгыздыгын түшүндүрүп, [[Куран]]дын «Алардан башка курчоого алуучу күч эч кимде жок» деген аяты Алладан коркуудан башка бардык коркунучтарды жокко чыгарат деп түшүнүлөт. Бул бүтүндөй Аллага тобокел кылуу жана ар бир жакшылык Андан гана чыгарына басым жасайт. Жалпысынан, Алланын жалгыздыгына ишенүү момун-мусулмандарды напсилик каалоолордун, кулчулуктун жана сезим-туйгулардын дүйнөлүк көз карандылыгынын бардык көрүнүштөрүнөн куткарат деп түшүнүлөт. Жамааттын негиздөөчүсү мындай деп жазат: Таухийд (Алланын жалгыздыгы) – бул бардык ички жана тышкы дүйнөгө таандык кудайларды жокко чыгаргандан кийин жүрөктө пайда боло турган бир нур. Анан ал адам денесинин ар бир бөлүкчөсүнө сиңип кетет. Демек, ал Алла жана Анын Пайгамбарынын жардамысыз болгону адамдын өз күчү менен насип этилиши мүмкүнбү? Адамдын мен илим-билимдер менен чоңойгонмун деген шайтандык көйрөңдөнүүнү таштап салсын жана өзүн кандайдыр бир билимсиз адам сыяктуу элестетип, дуба менен алектенип турсун. Ошондо Таухийддин нуру [[Аллах|Алла]] таала тарабынан ага түшүп, ага кандайдыр бир жаңы жашоо тартуулайт.<ref>[https://books.google.ru/books?id=7tlxoF7Y5BEC&pg=PA89&lpg=PA89&dq=&source=bl&ots=R2nhtPT5pl&sig=A-LMqpmezrNnwpAxWi1RCY65iUk&hl=en&sa=X&ei=8ksIVObCPMKw7AaQv4G4Aw&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Майкл Нкузи Ннам. Африкада Колониалдык Менталитет. АКШ. 89-бет]</ref> [[Ислам]] дининдеги Таухийд деген түшүнүк ар түрдүү адамдардын биримдүүлүгү деген сезимди жаратат жана ушул жааттагы бардык тоскоолдуктарды жогот деп да түшүнүлөт. Бардык адамдардын, этниктердин жана өң-түстөрдүн ар түрдүүлүгү кабыл болууга ылайык нерсе деп түшүнүлөт. Ошентсе да, Алла тааланын жалгыздыгына ишенүү Жаратуучу менен жаратылыштын ортосунда бүтүндөй гармония деген түшүнүктү пайда кылат деп түшүнүлөт. Алланын айтканы менен кылганынын ортосунда кандайдыр бир карама-каршылык болуу мүмкүн эмес деп түшүнүлөт.<ref>{{Cite web |title=Мырза Гулам Ахмад: Алланын жалгыздыгы жөнүндө. Жамааттын расмий сайты; «Руханий хазааин», 22-том, «Хакыйкатул-Вахий», 148-бет) |url=https://www.alislam.org/allah/roohani%20khazain.html |access-date=2015-08-17 |archive-date=2014-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140703080224/http://www.alislam.org/allah/roohani%20khazain.html |dead-url=yes |accessdate=2015-08-17 |archivedate=2014-07-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140703080224/http://www.alislam.org/allah/roohani%20khazain.html }} {{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://www.alislam.org/allah/roohani%20khazain.html |accessdate=2021-08-30 |archivedate=2014-07-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140703080224/http://www.alislam.org/allah/roohani%20khazain.html }}</ref><ref>[http://www.alislam.org/books/ahmadiyyat/WelcomeBook2ndEd.pdf Ахмадия – Чыныгы [[Ислам]]га Кош келиңиздер. (ПДФ). Эл аралык]</ref> Аталган Жамааттын түшүнүгү боюнча, [[Ислам]] дини Алла тааланы бардык жакшылыктардын башаты жана бардык айып-кемчиликтерден таза экенин айтат. [[Аллах|Алла]] таала Өзүн ар бир жерде даңазалай турган жана Өз пенделеринин дубаларын кабыл ала турган Тирүү Кудай деп эсептелинет. Ахмадий мусулмандар Алла тааланын сапаттары түбөлүктүү деп ачык-айкын ишенишет. Ошондон улам гана Ахмадия окуулары [[Аллах|Алла]] таала кудум мурун кылгандай, азыр дагы адамдар менен алака-байланышын түзөт деген көз карашты баяндайт. === Периштелер === Негизги макала: [[Периште|Периштелер]] жөнүндө [[Ислам]] дининин көз карашы Периштелерге ишенүү Ахмадия Мусулман Жамаатынын негизги акыйдаларынын бири. Алар Алла таала тарабынан Ага баш ийүү үчүн жана Анын буйруктарын ишке ашыруу үчүн жаратылган руханий жаратылыштар. Адамдарга окшоп [[Периште|периштерлер]] көз карандысыз каалоого ээ эмес жана өз эрки менен иштей алышпайт. Алар Алла тааланын буйругунун негизинде вахий-аянды пайгамбарларга алып келишет, пайгамбарлардын душмандарына жаза беришет, Алла тааланы улуктап, Ага мактоо-алкоо айтышат, жана адамдар жасаган иштеринин эсеп-кысабын жазып турушат. [[Периште|Периштерлер]] жөнөкөй көздөргө көрүнбөйт. Ошентсе да, Ахмадия Мусулман Жамаатынын айтымында, кээде алар адам баласына бул же тигил көрүнүштө ачыкка чыгышат. Бул ачыкка чыгуу физикалык түрдө эмес, тескерисинче руханий көрүнүштө болот.<ref>[http://www.alislam.org/books/ahmadiyyat/WelcomeBook2ndEd.pdf «Ахмадият – Чыныгы [[Ислам]]га Кош келиңиздер» (ПДФ). Эл аралык [[Ислам]] Басмасы. 64-бет.]</ref>Ахмадий муслумандар [[Периште|периштелерди]] өзүнчө жаратылыш катары бар болгон асмандык макулуктар деп түшүнүшөт. Алар аткарып жаткан башкы роль – бул Алланын кабарларын адамдарга жеткизүү. [[Куран]]и каримдин негизинде, материалдык жана диний ааламдын баардыгы [[Периште|периштелер]] делинген кээ бир руханий күчтөр тарабынан башкарылып жатат. Алар аткара турган ар бир иши бүтүндөй Алла тааланын Каалоосуна жана Ал нерселер үчүн түзгөн схемага моюн сунган болот. Ахмадий мусулмандар чечмелеп жаткан [[Ислам]] дини боюнча, алар үчүн белгилеп коюлган жумуштар же ишмердүүлүктөн же [[Аллах|Алла таала]] нерселер үчүн түзгөн жалпы эрежелерден четке чыга алышпайт.<ref>[http://www.alislam.org/books/ahmadiyyat/WelcomeBook2ndEd.pdf «Ахмадият – Чыныгы [[Ислам]]га Кош келиңиздер» (ПДФ). Эл аралык [[Ислам]] Басмасы. 65-бет.]</ref> === Китептер === [[Файл:Einige Koran Übersetzungen der Ahmadiyya.JPG|right|thumb|Ахмадий котормочулар тарабынан которулган айрым [[Куран]] котормолору 2009-жылы Франкфурт Китеп Көргөзмөсүнө коюлган.]] Ахмадий мусулмандардын ишеними боюнча, [[ыйман]]дын үчүнчү негизи же тиреги – бул [[Аллах|Алла]] таала тарабынан бардык пайгамбарларга түшүрүлгөн [[китеп]]трге ишенүү деп эсептелинет. Буга Тоорат, Инжил, Забур, Ибрахиймдин баракчалары жана [[Куран]] кирет. [[Ислам]] дининин пайда болушунан мурун диндин тарыхы кандайдыр бир диний курамдарга бөлүнгөн деп түшүнүлөт, анда ар бир пайгамбар атайын бир мезгилге жана жайга ылайыктуу таалимдерди алып келчү. Ошентип, алардын башталышында Алла таала тарабынан жөнөтүлүүчү таалимдерде бар болгон майда-барат жактарынан башка негизги ишеним бири-бирине окшош болуп, ошол мезгилге жана жайга жараша тандалчу. [[Куран]]дан башка Кудай тарабынан келген китептерге адам баласы кол тийгизүүсү мүмкүн болчу деп ишенилет. [[Ислам]] дини Алла таала Өз пайгамбарларын ар бир коомго жана жер жүзүндө өзүнчө жашаган жамааттарга жөнөткөн деп моюнга алат. Ошондуктан, Ахмадия окуулары боюнча, Ибраахийм динине таандык [[китеп]]терден тышкары, мисалы Ведалар жана Авеста дагы [[Аллах|Алла]] таала тарабынан жөнөтүлгөн деп эсептелинүүсү керек. Аталган Жамаат ишенет: кабыл алынган [[китеп]]тердин арасында [[Куран]]и карим Алла таала тарабынан адамдар үчүн түшүрүлгөн эң акыркы [[Китеп]]. [[Куран]]дын таалимдери түбөлүктүү деп түшүнүлөт.<ref>Вахийд Ахмад: «Диний билим жөнүндөгү [[Китеп]]». 34-бет.</ref> === Пайгамбарлар === Ахмадий мусулмандардын пикиринче, [[ыйман]]дын төртүнчү негизи же тиреги – бул [[Аллах|Алла]] таала тарабынан жөнөтүлгөн пайгамбарларга ишенүүгө тиешелүү. Ахмадий мусулмандар мындай деп ишенишет: качан дүйнө адашууга жана бузукулукка толуп кетсе, же качан дүйнөдөгү бир аймак мына ошондой жаман кылыктарды көрсөтсө, же качан кайсы бир мыйзамды (динди) ээрчигендердин амалдары жаман болуп кетсе, же ошол жаманчылык таалимдери [[ыйман]]га аралашып кетсе, ошентип [[ыйман]] таштанды нерселер сыяктуу болуп калса, же Кудайдын Жардамынын зарылдыгы туулса, анда Алланын Каалоосун кайрадан орнотуу үчүн [[Аллах|Алла]]нын пайгамбары жөнөтүлөт. [[Куран]]да жана Байыркы Осуятта айтылган бардык пайгамбарларга ишенүүдөн тышкары аталган Жамаат Зараостраны, Кришнаны, Будданы жана Конфуцийди да пайгамбар катары тааныйт.<ref>[http://www.alislam.org/books/truth/finality.html «Пайгамбарлыктын «хаатам» экендиги – Эң акыркы Пайгамбар Азирети Мухаммад(САВ)». Жамааттын расмий сайты.]</ref> Ахмадия ишенимдери боюнча, «эскертүүчү» (نذیر), «пайгамбар» (نبی), «элчи» (رسول) жана «ма'мур» (مرسل) деген [[Ислам]] терминдери маани жагынан өз ар синоним болуп саналат. Ошентсе да, аталган Жамааттын түшүнүгү боюнча, пайгамбарлыктын эки түрү бар: Шарият алып келүүчү пайгамбар, алар жаңы мыйзам жана шариятты алып келишет, мисалы Муса(ас) (ага Тоорат берилген) жана Мухаммад(сав) (ага [[Куран]] берилген); жана жаңы шариятты алып келбөөчү пайгамбарлар, алар өзүнөн мурун түзүлгөн үммөттүн ичинен чыгышат, мисалы, Жеремия, Ыйса жана Мырза Гулам Ахмад. Адам менен [[Аллах|Алла]] таала сүйлөшкөн жана ага Өз Каалоосун түшүргөн биринчи инсан болуп саналат, ошон үчүн башка көпчүлүк мусулмандар, жөөттөр жана христиандардын ишениминен айырмаланып, Ахмадия Мусулман Жамаатынын айтымында, ал жер үстүндө биринчи инсан эмес, тескерисинче биринчи пайгамбар деп түшүнүлөт. Ахмадия Мусулман Жамаатынын айтымында, ушул көз караш [[Куран]]дын өзүнө негизделет.<ref>[http://www.alislam.org/library/links/00000179.html «Адамдын жаралуусунан мурун да адамзат жердин үстүндө жашаган». Жамааттын расмий сайты.]</ref> Ахмадийлер Мухаммад акыркы шариятты алып келген пайгамбар экенине ишенишет, бирок шариятсыз пайгамбарлыктын уланаарын окутушат. === Акырет (кыямат күнү) === Бешинчи [[ыйман]] негизи же тиреги [[акырет]]ке тиешелүү <ref>[http://www.alislam.org/books/ahmadiyyat/WelcomeBook2ndEd.pdf «Ахмадият – Чыныгы [[Ислам]]га Кош келиңиздер» (ПДФ). Эл аралык [[Ислам]] Басмасы. 72-бет.]</ref> Ахмадийлердин айтымында, Таухийдге (Алланын жалгыздыгына) ишенгенден кийин эң баса белгиленген доктрина – бул [[акырет]]ке ([[кыямат]] күнүнө) ишенүү.Ахмадий мусулмандардын ишенимдери боюнча, [[Кыямат]] күнү бүтүн аалам жок болуп кетет, башка бардык мусулман агымдар жана фикх мектептери дагы дал ошол эле көз карашта. Өлүктөр кайрадан тирилтилип, алар дүйнөдө жасап жүргөн амалдары боюнча алардан эсеп-кысап алынат. Амалдары жакшы болгондор бейишке киришет, ал эми амалдары жаман болгондор тозокко ташталышат. Ахмадийлер боюнча, тозок узак убакытка созулуучу, ал эми түбөлүккө уланбоочу, убактылуу жай деп түшүнүлөт, бул көбүрөөк Иудаизмге окшоп кеткен жана байыркы мусулман уламаларынын, мисалы Ибн Таймия жана Ибн Арабий сыяктуулардан алынган көз караш. Ал адамдардын күнөөлөрү тазалана турган оорукана сыяктуу деп окутулат, жана ушул көз караш [[Куран]] жана [[хадис]]ке негизделинет.<ref>[http://www.alislam.org/books/ahmadiyyat/WelcomeBook2ndEd.pdf «Ахмадият – Чыныгы [[Ислам]]га Кош келиңиздер» (ПДФ). Эл аралык [[Ислам]] Басмасы. 72-бет.]</ref> === Алланын тагдыры === Ахмадия Мусулман Жамаатын мындай деп ишенет: ушул ааламдагы бардык иш-амалдардын соңку натыйжасын Алланын [[Тагдыр|тагдыры]] башкарат. [[Аллах|Алла]]нын тагдырынын чек араларынын ичинде адам баласына өз жолун тандоо эрки берилген.<ref>[http://www.alislam.org/books/ahmadiyyat/WelcomeBook2ndEd.pdf «Ахмадият – Чыныгы [[Ислам|Исламга]] Кош келиңиздер» (ПДФ). Эл аралык [[Ислам]] Басмасы. 72-бет.]</ref> Ахмадий мусулмандар бардык адамдар [[кыямат]] күнү өздөрүнүн ниеттеринин жана амалдарынын негизинде соттошулат деп ишенишет. Ахмадийлер мындай деп ишенишет: илим-наука – бул Алланын иш-амалдарын окуп-үйрөнүү жана дин – бул Алланын Сөздөрүн окуп-үйрөнүү жана ал экөөсүнүн ортосунда карама-каршылык болушу такыр мүмкүн эмес. Алар [[Куран]] бизге түшүндүргөндөй, Адам жер үстүндө биринчи инсан болбостон, болгону биринчи пайгамбар болгон деп ишенишет. Ахмадий мусулмандар [[Аллах|Алла]] тарабынан туура багытталгандыгына карабастан, денелик эволюция деген теорияга ишенишет. === Беш негизи же тиреги === [[Файл:Kaaba at night.jpg|right|200px|thumb|Көптөгөн Ахмадий мусулмандар [[ажылык]] зыяратына барышса да, бирок Сауд Арабиясанын мыйзамы мыйзам түрүндө аларга тыюу салат.]] [[Ислам|Исламдын]] беш тиреги (اركان الاسلام); (اركان الدين), «диндин тиректери» деп да аталат, алар Исламдын негизги беш амалы, бардык Ахмадий мусулмандар үчүн парыз деп эсептелинет.<ref>[https://books.google.ru/books?id=jWymQkzSAtMC&pg=PA37&dq=&hl=en&sa=X&ei=yfoGVKPmJoTG7Aak_YCQDg&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Роберт Даннин. Исламдагы Кара [[Ажылык]]. 37-бет.]</ref>[[Куран]] аларды сыйынуу үчүн схема жана [[ыйман]]дын чын ыкыластуулугунун белгиси катары сунуш кылат. Алар 1) Шахаадах, күбөлүк [[келиме]]си; 2) күндө беш маал намаз (Салаат); 3) [[Зекет]]; 4) [[Рамазан]] айынын [[орозо]]сун кармоо 5) жана өмүрүндө кеминде бир жолу [[Мекке]]ни зыярат кылуу ([[ажылык]]).<ref>[https://books.google.ru/books?id=OZbyz_Hr-eIC&pg=PA24&dq=&hl=en&sa=X&ei=XfwGVMCsGsrQ7Aa8xICYBw&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Хуан Эдуардо Кампо. Исламдын Энциклопедиясы. 24-бет.]</ref>Ушул амалдарды аткаруу жолундагы зарыл түшүнүктөрдүн маселесинде Ахмадий мусулмандар [[Ислам]] дининин Шиит жана Сунний багыттарынын экөөсү менен бир кыл пикирде. Пакистанда мыйзам жолу менен жана башка кээ бир мусулман өлкөлөрүндө зулумдук жол менен өздөрүн мусулман деп айтууга тыюу салынган. Бул нерсе кайсы бир деңгээлде ушул парыз амалдарын аткарууга кыйынчылыктарды туудурат. Ахмадий мусулмандар кээ бир өлкөлөрдөн [[ажылык]] зыярат үчүн [[Мекке]]ге барышса дагы, бирок Сауд Арабиясынын мыйзамы боюнча аларга уруксат жок.<ref>[http://www.globalsecurity.org/military/intro/islam-ahmadi.htm Ахмадия Исламы.]</ref> == Өзгөчө таалимдери == Ахмадий мусулмандардын Исламдын беш тирегине жана [[ыйман]]дын алты негизине болгон ишеними көпчүлүк Сунний мусулмандардыкындай жана ал Ахмадия ишенимдеринин негизи болсо дагы,<ref>[http://www.alislam.org/islam/ «Ислам». Жамааттын расмий сайты.]</ref> Ахмадия ишенимдеринин өзгөчөлүктөрү төмөнкүлөр: === Экинчи келүү === Башка көпчүлүк мусулмандардан айырмаланып, Ахмадий мусулмандар мындай деп ишенишет: Ыйса крестке кагылган жана төрт сааттан кийин эле кресттен алынган. Андан кийин мүрзөгө коюлган соң ал өзүнүн эсине келген.<ref>[http://www.alislam.org/topics/jesus/index.php «Ыйса – [[Аллах|Алла]]нын Ардактуу Пайгамбары». Жамааттын расмий сайты.]</ref> Ахмадийлер Ыйса Израилдин жоголгон урууларын издеп барып, карылык жаш курагында Кашмирде көз жумган деп ишенишет.<ref>{{Cite web |title=Шахид Азиз: «Ыйсанын өлгөндүгү». Ахмадия Анжуман Ишаат &#91;&#91;Ислам&#93;&#93; Лахор (Англия); Азиз Ахмад Чаудхрий: «Убада Кылынган Махдий жана Мессия», 50-бет, «Ыйса Индияга көчкөн». &#91;&#91;Ислам&#93;&#93; Интернейшнал Публикациясы Лимитид. |url=http://www.aaiil.org/uk/newsletters/2001/1001ukbulletin.pdf |accessdate=2015-08-27 |archivedate=2016-03-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305011911/http://www.aaiil.org/uk/newsletters/2001/1001ukbulletin.pdf }} {{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://www.aaiil.org/uk/newsletters/2001/1001ukbulletin.pdf |accessdate=2015-08-27 |archivedate=2016-03-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305011911/http://www.aaiil.org/uk/newsletters/2001/1001ukbulletin.pdf }}</ref> Ыйса Кашмирде Йууз Асаф деген ат менен көмүлгөн деп түшүнүшөт. Айрыкча, мындай деп ишенишет: Ыйсанын кайра келүүсү жөнүндөгү Библияда жана [[Ислам]] дининде бар алдын ала айтылган кабарлар сөзмө-сөз эмес, тескерисинче метофорикалык маанидеги кабарлар жана ошол алдын ала айтылган кабарлардагы Ыйсанын кайра келүүсү Мырза Гулам Ахмаддын сыпатында орундалды. Ахмадий мусулмандар «Убада Кылынган Мессия» жана «Имам Махдий» бир эле инсан, ошондой эле анын таалимдери, таасирлери, дубалары жана аны ээрчигендер аркылуу [[Ислам]] дини Анти-Христи же Дажжалды, кандай христиан дини дүйнөдө жайылганына кеткен убакыттын ичиндегидей убакытта жеңилүүгө дуушар кылат, жана Дажжалдын кудуреттүүлүгү акырындап жоголуп, [[Ислам]]дын соңку жеңиши жана тынчтыктын доору жөнүндөгү алдын ала кабарлардын орундалганына жарыя болуп саналат деп дагы ишенишет. == Пайгамбарлардын мөөрү == [[Файл:Weißes Minarett, Qadian (Minarat ul-Massih).jpg|thumb|upright|169px|Кадияндагы (Индия) Ак Мунара, Ахмадий мусулмандар үчүн Убада Кылынган Мессиянын түшүүсүн символдоштурат.]] Ахмадий мусулмандар [[Куран]] [[Аллах|Алла таала]] тарабынан адамдар үчүн жөнөтүлгөн акыркы кабар экенине ишенишкендигине карабай, [[Аллах|Алла таала]] мурункудай эле, азыр дагы Өзүнүн тандалган пенделери менен алака-байланышты түзүүнү улантат. [[Аллах|Алла]] тааланын бардык сыпаттары түбөлүктүү деп да ишенишет. Айрыкча Ахмадий мусулмандар мындай деп ишенишет: Мухаммад эң жеткилең пайгамбарлыкты алып келди, ошондой эле акыркы шариятты жана адамзатка эң бийик руханий ыңкылап алып келген пайгамбар болчу. Мухаммадга бүтүндөй көз каранды болуп гана жаңы пайгамбарлар келе алышат, бирок жакшылыктар боюнча андан өтө алышпайт, ошондой эле анын таалимдерин өзгөртө алышпайт, же кандайдыр бир жаңы мыйзамды же динди алып келе алышпайт. Алар мындай деп дагы ойлошот: мурунку келген пайгамбарлар сыяктуу болуп көз карандысыз пайгамбарлар болуунун ордуна Мухаммаддын күзгүлөрү катары келишет.<ref>[http://www.alislam.org/library/books/promisedmessiah/index.htm?page=37 Д-р. Азиз Ахмад Чаудхрий: «Убада Кылынган Махдий жана Мессия», 50-бет, «Пайгамбарлыктын акыркы экендиги деген суроо». [[Ислам]] Интернейшнал Публикациясы Лимитид.]</ref> === Жихад === Ахмадий мусулмандардын ишенимдери боюнча «жихад» үчкө бөлүнөт: Жихадул-Акбар (эң улуу Жихад) – бул өзүнө каршы күрөшүү жана ачуулануу, кызуу кандуулук, жек көрүү өңдүү төмөн каалоолорго каршы катуу аракеттенүү; Жихадул-Кабийр (эң бийик жихад) – бул тынчтык жолу менен [[Ислам]] динине чакыруу, калем аркылуу [[Ислам]]дын чыныгы кабарын жайылтууга өзгөчө басым жасоо; Жихадул-Асгар (Эң кичүү жихад) – бул кимдир бирөө өзүнүн негизги диний ишенимдерин иш жүзүндө аткара албай, катуу кысымдарга дуушар болуп, өтө оор ахвалда болгондо коргонуу.<ref>{{Cite web |title=«Жихаддын токтотулгандыгы». |url=http://whyahmadi.org/3_10.html |access-date=2015-08-27 |archive-date=2014-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141128120508/http://www.whyahmadi.org/3_10.html |dead-url=yes |accessdate=2015-08-27 |archivedate=2014-11-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141128120508/http://www.whyahmadi.org/3_10.html }} {{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://www.whyahmadi.org/3_10.html |accessdate=2021-08-11 |archivedate=2014-11-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141128120508/http://www.whyahmadi.org/3_10.html }}</ref> Ахмадий мусулмандар төмөндөгүдөй баса белгилешет: [[Ислам]] дининде алдын ала айтылгандай, Мырза Гулам Ахмад жихаддын куралдуу көрүнүшүн [[Ислам]]дын бул доорунда ишке ашыруу мүмкүн эмес деп тыюу салган, дин катары ага аскердик чабуулдар жасалбайт, тескерисинче [[китеп]]тер жана башка медиалар аркылуу чабуулдар жасалат, ошон үчүн жооп дагы дал ошондой ыкмада кайтарылуу керек.<ref>[https://books.google.ru/books?id=MdRth02Q6nAC&pg=PA190&lpg=PA190&dq=&source=bl&ots=E4RqQq9q4R&sig=6ZsWK2hcauzNpMoPWkrwawbHCq4&hl=en&sa=X&ei=Q_8GVJvqGsie7AbOnYDgAg&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Саймон Росс Валентина. [[Ислам]] жана Ахмадия Жамааты: тарых, ишеним, практика. Колумбия Университети Басмасы. 190-бет.]</ref> Алар жек көрүүгө сүйүү жана мээримдүүлүк менен жооп кайтаруу керек деп ишенишет.<ref>[http://reviewofreligions.org/2671/true-concept-of-islamic-jihad/ «[[Ислам]] жихадынын чыныгы түшүнүгү».]</ref> Терроризм маселесинде Жамааттын төртүнчү Халифасы мындай деп жазат: «[[Ислам]] дининин таалимдери боюнча, ал кескиндүү түрдө терроризмдин бардык көрүнүштөрүн жокко чыгарат жана сынга алат, ал эч бир чыр-чатакта жана баш аламандыкты, мейли ал жеке адам тарабынан жасалсын же кандайдыр бир топ тарабынан же өкмөт тарабынан жасалсын, колдобойт же аны орундуу деп айтпайт.<ref>[http://reviewofreligions.org/2621/is-islam-a-threat-to-poland-and-world-peace/ «[[Ислам]] Польшага коркунучпу же Дүйнөлүк Тынчтыкпы?»]</ref> == Дин жана илим-наука == Дин жана илим-наука Ахмадий мусулмандар мындай деп ишенишет: [[Аллах|Алла]] тааланын сөзү менен Алла тааланын иш-амалынын ортосунда кандайдыр бир карама-каршылык болушу такыр мүмкүн эмес, ошон үчүн дин жана илим-наука бири-бири менен гармонияда иштеши керек.<ref>[https://books.google.ru/books?id=tCvhzGiDMYsC&pg=PA22&dq=&hl=en&sa=X&ei=UwMHVMXQCaiI7Aba24C4Aw&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Матье Гуидере: «[[Ислам]] фундаментализминин тарыхый сөздүгү». 22-бет.]</ref> Өзгөчө ушул алака-байланыш маселесинде Ахмадия Мусулман Жамаатынын Экинчи Халифасы мындай деп айтат: [[Аллах|Алла]]нын вахий-аянын түшүнүү үчүн Анын иш-амалын окуп-үйрөнүү керек, жана Анын иш-амалынын белгилерин (жышаандарын) сезүү үчүн Анын сөзүн окуп-үйрөнүү керек.<ref>[http://reviewofreligions.org/4023/from-the-archives-why-i-believe-in-islam/ «Архиевдерден: эмне үчүн мен [[Ислам]]га ишенем?»]</ref> Нобел сыйлыгына ээ болгон, өтө эле берилген бир Ахмадий мусулман – Абдус Саламдын айтымында, Курандын 750 аяты (чамасы ал Китептин 1/8 бөлүгү) момун-мусулмандарга мындай деп басым жасайт: Табиятты окуу, ага ой жүгүртүү, нерселердин акыйкатын билүүгө акылды мыкты пайдалануу, илим-билимди үйрөнүү жана илим-науканын түшүнүктөрүнө ээ болуу коомдун жашоосунун бөлүгү.<ref>{{Cite web |title=Аюб. К. Оммая. «&#91;&#91;Ислам&#93;&#93; дининде илим-науканы өнүктүрүү жана четке кагуу». |url=http://www.members.tripod.com/ppim/page571.htm |accessdate=2015-08-27 |archivedate=2015-01-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150119094418/http://www.members.tripod.com/ppim/page571.htm }}</ref> == Башка айырмалары == [[Куран]]дын бир дагы аяты башка аятын жокко чыгарбайт же бекер кылбайт. Алар [[Куран]]дын эң мыкты сулуулугуна жана ишенимдүү жарамдуулугуна жасаган басымдары боюнча, [[Куран]]дын бардык аяттары бирдей жарамдуулукка ээ.<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Yohanan_Friedmann Фридман: «Ахмадий окууларда жихад түшүнүгү». 227-бет]</ref> Сыртынан караганда, фатвалардын ортосундагы карама-каршылык алардын фикхтик дефляциясы аркылуу Ахмадий фикхинде бир чечим кылынды, демек кандайдыр бир фатва (ал өзү түшкөн өзгөчө кырдаалда ишке ашырылат деп түшүнүлөт) эң аягында түшкөндүгү үчүн таасирдүү эмес, тескерисинче убакыттын талаптарына аябай ылайык келгендиги үчүн таасирдүү.<ref>Фридман: «Ахмадий окууларда жихад түшүнүгү». 227-бет</ref> Диндин тарыхы кандайдыр бир алкак жана ар жети миң жылдан кийин жаңыланат. Азыркы доор Библиядагы Адамдан башталып, жети заман же доорго бөлүнөт, ал жуманын жети күнүнө окшоп кетет, анда жарык жана караңылык доорлору да бар. Мырза Гулам Ахмад алтынчы доордо Убада Кылынган Мессия катары келип, адамзаттын жетинчи жана акыркы доору экенин жарыялоодо.<ref>[http://www.alislam.org/library/articles/new/Prophets_of_God.html Дауд А. Ханиф (2003): «[[Аллах|Алла]]нын пайгамбарлары». Муслим Санрайз журналы.]</ref> [[Аллах|Алла]]нын бир күнү адамдардын бир миң жылына тете. ([[Куран]] 22:47) Гулам Ахмад боюнча, жуманын алтынчы күнү жума үчүн өзгөчөлөнгөн (Жамаат намаздары), кудум ушундай анын доору адамзаттын бүткүл дүйнөлүк чогулушу үчүн белгиленген, анда дүйнө бир эле эл аралык дин – [[Ислам]] дининин астында чогулат. == Тарых == {| style="float:right; width:20%; border:1px solid #ddd; margin:0 0 1em 1em; padding:0 0 1em 1em; vertical-align:right; font-size:80%;" |- ! colspan="2" style="text-align:center;"|<big>Ахмадиялык күндарек</big><hr /> |- |valign="top" align="right">|1882 |Мырза Гулам Ахмад (элге жарыялабай) 14-[[Ислам]] кылымынын Мужаддиди экенин билдирген)<hr /> |- |valign="top" align="right">|1889 |Мырза Гулам Ахмад Ахмадия Мусулман Жамаатын түзгөн.<hr /> |- |valign="top" align="right">|1890 |Мырза Гулам Ахмад өзүнүн акырзаманда келе турган «Убада Кылынган Мессия» жана «Имам Махдий» экенин билдирген.<hr /> |- |valign="top" align="right">|1908 |Мырза Гулам Ахмад Лахор шаарында каза тапкан. Хакийм Нуруддин Биринчи Халифасы болуп шайланды.<hr /> |- |valign="top" align="right">|1914 |Мырза Башируддин Махмуд Ахмад Экинчи Халифасы болуп шайланган.<hr /> |- |valign="top" align="right">|1947 |Мырза Башируддин Махмуд Ахмад Лахор шаарына (Пакистанга) көчүп келген.<hr /> |- |valign="top" align="right">|1948 |Мырза Башируддин Махмуд Ахмад Рабвах шаарын Жамааттын жаңы борбору катары негиз салган.<hr /> |- |valign="top" align="right">|1965 |Мырза Насир Ахмад Үчүнчү Халифасы болуп шайланган.<hr /> |- |valign="top" align="right">|1982 |Мырза Тахир Ахмад Төртүнчү Халифасы болуп шайланган.<hr /> |- |valign="top" align="right">|1984 |Мырза Тахир Ахмад Лондонго (Англия) көчкөн, Жамааттын борбору дагы Лондонго көчкөн.<hr /> |- |valign="top" align="right">|2003 |Мырза Масрур Ахмад Бешинчи Халифасы болуп шайланган.<hr /> |} <!-- END TIMELINE --> Расмий түрдө Ахмадия Мусулман Жамаатынын тарыхы Мырза Гулам Ахмад 1889-жылдын 23-мартында Индиянын Лудхияна шаарында жайгашкан бир үйдө өзүнүн бир топ шериктеринен алган байъат (ант) менен башталат. Ошентсе да, тарыхты Ахмаддын башталгыч жашоосунан баштасак дагы болот, качан ал өзүнүн келечеги жөнүндө вахий-аян ала баштаган деп айтылат, ал эмес ар кандай дүйнөлүк диндердин рабаяттарынан баштасак да болот. ХIX кылымдын аягында Кадияндык Мырза Гулам Ахмад өзүнүн «[[Ислам]]дын Жүз жылдык Реформатору» (Мужаддиди), каймана мааниде Ыйсанын Экинчи келүүсү жана мусулмандар күтүп жаткан Махдий (туура жолго багытталган инсан) экенин жарыялап, өзүн ээрчигендердин кандайдыр бир көзгө көрүнүүчү санын айрыкча эки облуста, Пенжаб жана Синдхте чогулткан. Ал жана аны ээрчигендер мындай деп билдиришкен: анын келүүсү жөнүндө [[Ислам]]дын Пайгамбары Мухаммад алдын ала айткан, ошондой эле дүйнөдөгү башка диний китептерде дагы алдын ала айтылган. Ахмадия – бул Индияда XIX кылымда миссионердик ишмердүүлүгү кеңири жайылган Христиан динине жана Аария Самаажга жооп катары пайда болгон [[Ислам]] Жамааты. === Биринчи Халифа === Мырза Гулам Ахмад каза тапкандан кийин [[Хакийм Нуруддин]] бир ооздон анын биринчи орун басары жана Жамаааттын биринчи Халифасы катары шайланган. Анын алты жылга созулган халифалык доорунда ал Курандын англис тилиндеги котормосуна эң жакшы көзөмөлдүк кылган, Англияда Ахмадия Мусулман Жамаатынын биринчи миссиясын ачкан жана Жамааттын ар кандай газета-журналдарына негиз салган, Жамааттын финансылык каражаттарынын өсүп жаткан муктаждыктарынын натыйжасында ал расмий түрдө казынаны ачкан. Аябай көңүл буруучу нерсе, качан Ахмадия Анжуманындагы жогорку кызматты ээлеген кээ бир адамдар анын кээ бир башкаруучулук концепциялары жана Халифанын милдеттери маселесинде ага макул болбогондо, ал киши ички карама-каршылыкты бир жаңсыл кылган. === Экинчи Халифа === [[Файл:Liwa-e-Ahmadiyya 1-2.svg|left|thumb|300px|Ахмадия Мусулман Жамаатынын Желеги, эң алгач 1939-жылы Экинчи Халифанын доорунда жасалган.]] Биринчи Халифа каза тапкан соң Азирети Мырза Башируддин Махмуд Ахмад өзүнөн мурунку Халифанын тилегине ылайык экинчи Халифа катары шайланган. Ошентсе да, Мавлана Мухаммад Али жана Хаважа Камалуддин баш болгон тайпа анын орунбасарлыгына катуу каршы чыгып, аны кезектеги Халифа катары кабыл алуудан баш тартышкан, анан көп өтпөй ушул топ Лахордогу Ахмадия Кыймылын негиздешкен. Мырза Гулам Ахмаддын пайгамбарлыгы жана орунбасарлыгы сыяктуу маселелерде кээ бир көз караштык айырмалардын айынан Халифага каршы чыгышкан.<ref>[https://books.google.ru/books?id=MdRth02Q6nAC&pg=PA250&dq=&hl=en&sa=X&ei=OGD7U4_mH87G7AaXpIHgCg&redir_esc=y#v=onepage&q=split&f=false Саймон Росс Валентина. Ислам жана Ахмадия Жамааты: тарых, ишеним, практика. Колумбия Университети Басмасы. 56-бет.]</ref> Каршылык көрсөткөндөр менен Халифанын салыштырмалуу аз окугандыгы дагы өз ролун ойногон.<ref>[Фридман Йоханан (2003): Алдын ала кабар уланат: Ахмадий диний ойлорунун аспектилери жанан анын орто кылымдык фону. Оксфорд Университети Басмасы. 21-бет.]</ref> Ошентип, Лахордогу Ахмадия Кыймылы Лахор шаарында жайгашып, салыштырмалуу бир аз ийгиликке жетишишкен, бирок аларды ээрчигендердин салмактуу санын өзүнө тарта алышкан эмес.<ref>Лахордогу Ахмадия Кыймылы расмий эмес түрдө өз адамдарынын 30,000 болуп, алардан 5,000ден 10,000ге жакын Пакистанда жашганын жарыялаган. Бул жактан алганда, Лахордогу Ахмадия Кыймылы чамасы бүтүн Ахмадия элинин 0.2 пайызын түзөт. Каралсын: Саймон Росс Валентина. Ислам жана Ахмадия Жамааты: тарых, ишеним, практика. Колумбия Университети Басмасы. 61-бет; «Пакистан: Пакистанда Лахордогу Ахмадия Кыймылынын мүчөлөрүнүн ахвалы».</ref> Жамааттын тарыхында бул окуя «Адашуу» деп эсептелинет жана Жамааттын негиздөөчүсү айткан алдын ала кабарына дагы ишаарат кылат. Жаш курагында шайланган Махмуд Ахмаддын халифалык доору чамасы 52 жылга созулган. Ал Жамааттын башкаруучулук структурасын түзгөн жана Индия деген суб-континенттен тышкары кеңири жайылган миссионердик ишмердүүлүгүнө көзөмөлдүк жүргүзгөн. Ал шайлангандан бир канча жумадан кийин бүткүл Индиядан Исламга даават кылуу темасында талкуу жүргүзүү үчүн делегаттар чакырылган. Жыйырма жылдан кийин Махмуд Ахмад чет өлкөлөрдө миссияларды ачуу үчүн жана Ахмадий мусулмандарды адеп-ахлактар жагынан өнүктүрүү үчүн бир проектти баштаган. Тахрик-э-Жадид жана Вакф-э-Жадид же «Жаңы Долбоор» жана «Жаңы багыштоолор» биринин артынан бири ачылган, башында Ахмадий мусулмандардын каршылаштарына каршы руханий согуш сыяктуу каралган, ал аркылуу Ахмадий мусулмандар дин үчүн өз убакыттарын жана мал-мүлктөрүн арноого чакырылган. Бир убакытта аталган проект жалпысынан Ислам динин, айрыкча Ахмадия ишенимдерин коргоп, өтө эле кенен адабияттар менен камсыздаган. Ахмадий миссионерлерди даярдоого жана Индия суб-континентинен башка жерлерге жөнөтүүгө да ал акча коротулган.<ref>[http://www.alislam.org/library/mahmood1.html Мавлавий Башир Ахмад Дехлавий: «Азирети Мырза Башируддин Махмуд Ахмад»]</ref> Анын доорунда 46 өлкөдө миссиялар ачылган, бир топ чет өлкөлөрдө мечиттер салынган жана дүйнөдөгү бир топ ири тилдерде Куран котормолору басмадан чыгарылган. Кийинки халифалардын доорунда дагы Жамаат өз өсүп-өнүгүүсүн уланта берген болсо, кээде тездик менен, бирок ошол өсүп-өнүгүү доорун баштоо иши менен Экинчи Халифа сыймыкта алат. Махмуд Ахмад толтура китептерди жазган, алардын арасында эң маанилүүсү – бул он томдон турган Курани каримдин тафсири. === Үчүнчү Халифа === [[Мырза Насир Ахмад]] [[Ахмадия]] [[Мусулман]] [[Жамаат]]ынын үчүнчү Халифасы катары 1965-[[Жыл|жыл]]дын 8-ноябрында шайланган. Андан мурунку халифа баштаган [[Миссионер|миссионер]]дик ишмердүүлүгүн дагы өнүктүргөн, айрыкча [[Африка]]да, ошондой эле [[Пакистан]]дын [[Жогорку Кеңеш]]и аталган [[Жамаат]]ты [[Мусулман|мусулман]] эмес азчылык деп токтом чыгарган күндөр аралыгында [[Жамаат]]ка күчтүү жетекчилик кылып жана багыт берип турган.<ref>[https://www.alislam.org/library/nasir1.html «Азирети Хафиз [[Мырза Насир Ахмад]]».]</ref><ref>[https://books.google.ru/books?id=2T8oSfy3GZgC&pg=PA89&dq=&hl=en&sa=X&ei=ogP_U9W4GYa57AaGw4CQBw&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Иштияк Ахмед: «[[Түштүк]] жана [[Түштүк]]-[[Чыгыш]] [[Азия]]да [[Диний|диний]] [[Саясат|саясат]]». Рутледж. 89-бет.]</ref> Нусрат Жахан Саким деген проект аркылуу [[Африка]]да бир топ клиникалар менен [[Мектеп|мектеп]]терди ачкан жана ал кишинин 1970-[[Жыл|жыл]]ы [[Батыш]] [[Африка]]га жасаган иш сапарынын жемиштеринин бири болуп саналат, ошондой эле бир Ахмадий Халифа тарабынан ал [[Континент|континент]]ке жасалган алгачкы иш сапары деп айтылат. Ал киши заманбап [[Испания]]дагы биринчи [[Мечит|мечит]]инин эң башталгыч таш коюу аземи сапарында: Сүйүү баарына, жек көрүү эч кимге эмес деген Ахмадия [[Девиз|девиз]]ин негиздеген.<ref>Иэн Адамсон: [[Аллах|Алла]]нын бир Пендеси. 127-бет.</ref><ref>{{Cite web |title=«Убада кылынган Мессиянын Орун басарларынын &#91;&#91;Өмүр баян{{!}}өмүр баян&#93;&#93;дары». |url=http://whyahmadi.org/1_12.html |access-date=2015-08-31 |archive-date=2014-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141126204519/http://www.whyahmadi.org/1_12.html |dead-url=yes |accessdate=2015-08-31 |archivedate=2014-11-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141126204519/http://www.whyahmadi.org/1_12.html }} {{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://www.whyahmadi.org/1_12.html |accessdate=2021-08-11 |archivedate=2014-08-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140817122519/http://www.whyahmadi.org/1_12.html }}</ref> [[Мырза Насир Ахмад]] аталган [[Жамаат]]тын негиздөөчүсү – Мырза Гулам Ахмаддын [[Диалог|диалог]]дорун жана айткандарын топтоо ишине көзөмөлдүк кылган, ошондой эле негиздөөчү көргөн түштөр, ачылыштар жана [[Аллах|Алла]]дан алган вахий-[[Аян|аян]]дарды толук бойдон чогултуу ишине көрсөтмө берген, өзүнөн мурунку халифаны сыйлап, Фазли Умар Фондун негиздеген. === Төртүнчү Халифа === [[Файл:Baitur Rehman, Washington.jpg|thumb|right|Вашингтон Д.С.ге жакын жайгашкан «Байтур-Рахмаан» аттуу мечит төртүнчү Халифа ачкан бир канча мечиттердин бири.]] [[Мырза Тахир Ахмад]] 1982-жылдын 10-июнунда өзүнөн мурунку Халифа каза тапкандан кийин эртеси күнү Ахмадия Мусулман Жамаатынын төртүнчү Халифасы катары шайланган. 1984-жылы Пакистан бийлиги тарабынан чыгарылган №20 токтомдон кийин Халифа өзүнө жүктөлгөн милдеттерин аткара албай калган жана Хилаафат институту коркунуч астында калган, Тахир Ахмад Пакистанды таштап, Лондонго (Англияга) көчкөн. Жамааттын борбору Лондондо салынган эң биринчи мечит – «Фазл» мечитине көчүрүлгөн.<ref>Ричард С. Мартин: Ислам жана Мусулман Дүйнөсүнүн Энциклопедиясы. 31-бет.</ref> Ахмадий мусулмандар үчүн ушул көчүү Жамааттын тарыхында кандайдыр бир жаңы доорду белгилеген. Тахир Ахмад «Муслим Телевидения Ахмадия» аттуу эң алгачкы спутник телеканалын ачкан, Ахмадий мусулман балдардын өмүрүн Жамаат кызматына арноо максатында Вакф-э-Нау проектисин баштаган; жана гуманитардык жардам берүү максатында ар кандай фонддорду ачкан, мисалы: Марям Шаади Фанд (Марям Той Фонду), кысымдарга дуушар болгон адамдар үчүн Саййиднаа Билал Фанд (Саййиднаа Билал Фонду), жана табигый кырсыктарда жабыр тарткандарга жардам көрсөтүү үчүн Humanity First (Адамзат – Биринчи орунда). Жамаат үчүн Тахир Ахмад ар кандай диндерди тутунган, ар кандай кесиптерди аркалаган жана маданий шарттарга ээ адамдар менен ар кайсы тилдерде Суроо-Жооп жыйындарын өткөргөн. Ошондой эле Ахмад бир топ китептерди да жазган. Алардын эң белгилүүсү төмөнкүлөр: Ислам заманбап суроолорго жооп берет, Алланын атынан адамдарды өлтүрүү? Бүтүндөй адилеттүүлүк, Мээримдүүлүк жана жакын тууганчылык, Перс булуңундагы кризис жана жаңы Дүйнөлүк Тартиптүүлүк жана анын башкы чыгармасы (магнум опус)<ref>[https://books.google.ru/books?id=k7C1sRfldM4C&pg=PA75&dq=&hl=en&sa=X&ei=OogHVLqpJurD7AaPsoDoCQ&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Дэвид Бакли: Суулар кайда кездешет: Конвергенция и взаимодополняемость в терапии и теологии. Карнас Китептери. 75-бет.]</ref> Вахий-аян, Акыл, Билим жана Чындык. === Бешинчи Халифа === Төртүнчү Халифа каза болгондон кийин Жамааттын тарыхында эң алгачкы жолу Шайлоо Комитет Мучөлөрү Лондон шаарында жыйынга чакырылган, анда Азирети Мырза Масрур Ахмад Ахмадия Мусулман Жамаатынын бешинчи жана азыркы Халифасы катары шайланган. Өзүнүн тынчтык кабарын өнүктүрүү жана адамзатка кызмат кылууну камсыздоо максатында Ахмад бүткүл дүйнөгө иш сапарын тартып, өлкө жетекчилери менен жолугушууларды өткөргөн, тынчтык конференцияларды өткөрүп келе жатат, жана дүйнөлүк көйгөйлөрдү чечүү үчүн көргөзмөлөрдү ачкан.<ref>[http://www.wsj.com/news/articles/SB10001424127887324059704578474981045877660 «Халифанын керектүүлүгү». The Wall Street Journal. 12-май, 2013-жыл.]</ref> Учурда өкүм сүргөн чыр-чатактарга жооп кылып, Ахмад дүйнөлүк лидерлерге анын ичинде Каныша Элизабет жана Рим атасы Францискке каттарды жолдогон. Дүйнөдөгү 200дөн ашык өлкөлөрдө жана аймактарда жашаган миллиондогон Ахмадий мусулмандардын руханий жетекчиси болгондугунан, аларга таалим-тарбия берүү үчүн, ага ишенген жамааттар жана жеке адамдарга Ислам дининин принциптерин жеткирүү үчүн жана алар менен алака-байланышты туруктуу бойдон кармоо үчүн Ахмад жер жүзүн кыдырып турат. == Демографиялар == 2013-жылга чейин аталган Жамаат дүйнөдөгү 204 өлкөдө жана аймактарда түзүлгөн, көбүрөөк Түштүк Азияда, Батыш Африкада, Чыгыш Африкада жана Индонезияда. Аталган Жамаат дээрлик дүйнөдөгү ар бир өлкөдө саны азчылык мусулман агым болуп саналат.<ref>[«Азчылыктын азчылыгы»]</ref> Экинчи жагынан алганда, ал дүйнөдөгү көпчүлүк өлкөлөрдө жайылган. Пакистанга окшогон кээ бир өлкөлөрдө иш жүзүндө Ахмадий мусулман болуу мыйзамсыз болуп саналат.<ref>[http://www.dawn.com/news/1057427 1974-жылы «бидъатчылардын» чыгышы: чындыгында эмне болгон?»]</ref> Жогорудагы кыйынчылыктардын айынан Ахмадий мусулмандарынын санын Жамаат аркылуу дагы жана көз карандысыз уюмдар аркылуу дагы эсептеп чыгууга өтө кыйын. Мына ошондон улам аталган Жамаат «миллиондогон» санда экенин айтат,<ref>[http://www.alislam.org/introduction/index.html «Обзор». Жамааттын расмий сайты.]</ref> ошентсе да, көпчүлүк көз карандысыз булактар ар кандай божомолдорду айтып, бүткүл дүйнөдө 10 миллиондон 20 миллионго чейин деп божомолдошуп,<ref>Ишенимге каршы чыгуу. «Хьюман райтс вотч» Июнь 2005. 8-бет. «20 миллионго жакын экенин болжолдойт» - Ларри Деврийз , Дон Бейкер, жана Дэн Овермайер. Британиялык Колумбиядагы Азиялык Диндер. Колумбия Университетинин басмасы. «Учурда аталган Жамааттын 15 миллионго жакын мүчөлөрү жер жүзүнө жайылган». - Хуан Эдуардо Кампо. Ислам энциклопедиясы. 24-бет. «Ахмадия жамаатынын мүчөлөрүнүн бардыгы 2001-жылы 10 миллиондон көбүрөөк деп болжолдолгон» - «Ахмадия мусулмандары». pbs.org</ref> дүйнөдөгү мусулмандардын бир пайызын түзөт деп айтышат.<ref>10дон 20 миллион деген сан дүйнөдөгү мусулман жарандарынын 0.62 пайызынан 1.25 пайызына чейинди билдирет.</ref> Дүйнөлүк Христиан Энциклопедия боюнча Ахмадия Кыймылы XXI кылымдын башында мусулмандардын эң бат өскөн агымы болуп саналат.<ref>Дүйнөлүк Христиан Энциклопедия боюнча Ахмадия Кыймылы бир канча жылдардан бери эң бат өскөн агымы болуп саналат. Бул үчүн анын эң алгачкы басылмасына каралсын. 2001-жылы басылган нускада өсүш тездиги 3.25 пайыз деп жазылган, бул бардык мусулман агымдардын жана фикх мектептеринин арасында эң жогорку даражадагы көрсөткүч. Каралсын: Дэвид Б. Барретт , Джордж Томас Курьян , Тодд М. Джонсон , Эд . (15-февраль, 2001). Дүйнөлүк Христиандык Энциклопедия. АКШтагы Оксфорд университети басмасы.</ref> Эң көп Ахмадий мусулмандар жашаган өлкө Пакистан деп айтылат, божомолдорго караганда 4 миллион Ахмадий мусулмандар жашашат. Жарандары бүтүндөй, бирдей уюшулган жана бириккен кыймылдан туруп Халифа тарабынан башкарылат. Ал эми Лахордогу Ахмадия Кыймылы бүтүн Ахмадия жарандарынын 0,2ден да аз пайызын түзөт.<ref>Лахордогу Ахмадия Кыймылы расмий эмес түрдө өз адамдарынын 30,000 болуп, алардан 5,000ден 10,000ге жакын Пакистанда жашганын жарыялаган. Бул жактан алганда, Лахордогу Ахмадия Кыймылы чамасы бүтүн Ахмадия элинин 0.2 пайызын түзөт. Каралсын: Саймон Росс Валентина. Ислам жана Ахмадия Жамааты: тарых, ишеним, практика. Колумбия Университети Басмасы. 61-бет; «Пакистан: Пакистанда Лахордогу Ахмадия Кыймылынын мүчөлөрүнүн ахвалы».</ref> Индияда Ахмадия мүчөлөрү 60,000ден 1 миллионго чейин бар экендиги болжолдонот. <ref>[http://www.outlookindia.com/article/wretched-of-the-land/265665 «Ата журттун төмөндөрү»]</ref> == БАШКАРУУ СТРУКТУРАСЫ == === Халифа === [[Файл:Baitul Futuh.jpg|thumb|left|«Байтул-Футух» мечити. Бул Европанын эң чоң мечиттеринин бири. Халифанын жумалык кутбасы МТА деген ТВдан түз эфир аркылуу бүткүл дүйнөгө көрсөтүлөт.]] Ахмадий мусулмандары Ахмадия Халифалыгын Туура жолдогу Халифаттын (Хилаафат-э-Раашиданын) кайрадан түзүлүшү деп ишенишет. Бул ишеним Убада Кылынган Мессия жана Махдий деп айтылган Мырза Гулам Ахмаддын келүүсү менен кайрадан орнотулган деп айтылат. Ахмадий мусулмандары мындай деп басым жасашат: Куран аяттары (мисалы Куран 24:56) жана бир топ хадистер боюнча, Халифалык бир гана Алла таала тарабынан орнотулат жана ал ыйман келтирип, такыба амалдарды жасап, Алланын жалгыздыгын жактагандарга Алла таала тарабынан берилген белек. Ошондуктан, адамдардын күчү менен Халифатты орнотуунун бир дагы аракети ийгиликтүү болбойт, айрыкча адамдар пайгамбарлык принциптерден алыстап кетишкендеринин натыйжасында аларда такыбалуулук жоголуп, ынтымаксыздыгынын айынан алар халифаны шайлай алышпайт. Алла таала ачылыштар, түштөр жана руханий жетекчилик аркылуу кимди шайлоо керектигин момун-мусулмандардын жүрөктөрүнө салат деп эсептелинет. Эч бир түрдөгү үгүттөөгө, кайрылууларды жасоого же божомолдоого такыр уруксат жок. Ошентип, халифа кандайдыр бир өзүнүн татыктуулугунун негизинде (мисалы, адамдардын көзүнчө ал татыктуу) же шайлоо аркылуу дайындалбайт, ал эми Алланын буйругу менен гана дайындалат. <ref>[http://www.alislam.org/quran/tafseer/?page=1870&region=E1 Англис тилиндеги Куран Котормосу жана Тафсири. Суррей. Эл аралык Ислам Публикациясы. 1870-бет.]</ref> Ахмадия ойлору боюнча, халифа үчүн өлкө башчысы болуу зарыл эмес, анын ордуна Халифаттын руханий жана диний маанилүүлүгүнө басым жасалат. Баарынан да жогору, ал (Халифат) Исламдын таалимдерин бийик көтөрүү, бекемдетүү жана жайылтуу үчүн, ошондой эле Мухаммад аркылуу түзүлгөн бүткүл дүйнөлүк жамаатта (үммөттө) жогорку даражадагы руханий жана адеп-ахлактык стандарттарын кармап туруу үчүн кандайдыр бир руханий башкаруучулук. Эгерде халифа өлкө башчысы катары кандайдыр бир бийликке ээ болсо, анда ал күтүлбөгөн жерден болушу мүмкүн жана халифа катары анын жалпы милдеттерине көз каранды гана болот.<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Mirza_Basheer-ud-Din_Mahmood_Ahmad Мырза Башируддин Махмуд Ахмад. Хилаафат-э-Раашидах. (ПДФ) Эл аралык Ислам Публикациясы.]</ref><ref>[http://www.alislam.org/egazette/updates/the-islamic-khilafat-its-rise-fall-and-re-emergence/ Рафий Ахмад. «Ислам халифаты – анын өсүшү, кулашы жана кайрадан түзүлүшү».]</ref> Ахмадий мусулмандар халифаны Амирул-Му'минийн (Момун-мусулмандардын Башчысы) деп да аташат. Учурлук жана бешинчи халифа Мырза Масрур Ахмад. == Кеңеш консулу == Мажлис-аш-Шуура же Кеңеш Консулу өтө ыйык термин болуп, аталган Жамаатта Халифадан кийин эң жогорку институт деп эсептелинет. Аны экинчи халифа Мырза Башируддин Махмуд Ахмад 1922-жылы баштаган. Ушул кеңешчи уюм расмий түрдө кеминде бир жылда бир жолу чакырылат. Эл аралык деңгээлде консул халифанын төрагалыгында өткөрүлөт. Анын түпкү максаты – бул өтө маанилүү маселелерде, мисалга, финансылык, проекттер, билим берүү жана Жамаат мүчөлөрү туш боло турган башка маселерде халифага кеңеш берүү. Чогулуш болуп жаткан учурда халифа өз ой-пикирин билдириши мүмкүн, көрсөтмөлөрдү бериши мүмкүн, бериле турган сунуштар жөнүндө өз чечимдерин жарыялашы мүмкүн, же кээ бир маселелелерди талкууга коюуга калтырышы мүмкүн. Ошентсе да, көпчүлүк учурларда халифа көпчүлүк адамдар берген сунуштарды кабыл кылат. Улуттук деңгээлде Кеңешке Амир (Улуттук Президент) төрагалык кылат. Чакырылган кеңеш бүткөн соң сунуштар бекитилүү үчүн халифага жөнөтүлөт, ал аларды кабыл кылышы да мүмкүн, четке кагышы да мүмкүн же кайсы бир бөлүгүн эле кабыл кылышы мүмкүн.(84)<ref>[http://www.alislam.org/books/ahmadiyyat/WelcomeBook2ndEd.pdf «Ахмадият – Чыныгы Исламга Кош келиңиздер» (ПДФ). Эл аралык Ислам Басмасы. 318-324-бет.]</ref> === Жамаат Борборлору === [[Файл:Fazl-Moschee 2010.jpg|right|thumb|«Фазл» мечити, Лондондогу эң алгачкы мечит, азыр Ахмадия Мусулман Жамаатынын бүткүл дүйнөлүк борбору болуп саналат.]] Негизинен, халифа жашаган шаар, айыл же жай гана Ахмадия Мусулман Жамаатынын борбору болуп саналат. Мисалга, 1984-жылда төртүнчү халифа Пакистандан чыгууга аргасыз болгондон бери Жамааттын расмий борбору Англиянын Лондон шаары болуп калган. Мекке жана Медина Ислам дининин ыйык шаарлары өтө эле куттуу деп эсептелинсе дагы, Кадиян шаарчасы Жамааттын руханий борбору деп түшүнүлөт.<ref>[http://www.alislam.org/books/ahmadiyyat/WelcomeBook2ndEd.pdf «Ахмадият – Чыныгы Исламга Кош келиңиздер» (ПДФ). Эл аралык Ислам Басмасы.324-бет.]</ref> Келечекте Ахмадия Халифалыгы дагы бир жолу Мырза Гулам Ахмаддын туулган жери болгон Кадиянга кайтат деп эсептелинет жана бул жөнүндө алдын ала айтылган. Ошентсе да, Индия-Пакистан бөлүнгөн соң Пакистандагы Рабвах шаары 1948-жылдын 20-сентябрында экинчи халифанын колунан негизделгенден бери жер жүзүндөгү башкаруучулук ишмердүүлүгүн аткарып келген. Айрыкча, ал шаар Жамааттын эки борбордук башкаруучулугуна жоопкер, бирок аларга гана жоопкер эмес: Садр Анжуман Ахмадия жана Тахрик-э-Жадид Анжуман.<ref>[https://books.google.ru/books?id=MdRth02Q6nAC&pg=PA77&lpg=PA77&dq=&source=bl&ots=E4RpSmcl7S&sig=JQ1kdvaNTozY6hoX80j2aSr7JQg&hl=en&sa=X&ei=5jf6U43DBMHuaPK0gOAL&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Саймон Росс Валентина. Ислам жана Ахмадия Жамааты: тарых, ишеним, практика. Колумбия Университети Басмасы. 86-бет.]</ref><ref>{{Cite web |title=«Уюштуруучулук структура». |url=http://whyahmadi.org/4_4.html |access-date=2015-09-14 |archive-date=2014-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141128120618/http://www.whyahmadi.org/4_4.html |dead-url=yes |accessdate=2015-09-14 |archivedate=2014-11-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141128120618/http://www.whyahmadi.org/4_4.html }} {{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://www.whyahmadi.org/4_4.html |accessdate=2021-08-11 |archivedate=2014-08-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140817122231/http://www.whyahmadi.org/4_4.html }}</ref> Дагы бир, бирок анча деле чоң болбогон Вакф-э-Жадид Анжуман дагы активдүү. Бардык борбордук башкармалар халифанын көрсөтмөлөрүнүн негизинде иштешет. Садр Анжуман Ахмадия же Борбордук Ахмадия Консулу а дегенде 1906-жылы Мырза Гулам Ахмад тарабынан негизделген, бүгүнкү күндө ал Индия, Пакистан жана Бангладеште Жамаат ишмердүүлүктөрүн уюштурууга жоопкер; ошондой эле экинчи халифа тарабынан түзүлгөн Анжуман Тахрик-э-Жадид же Жаңы Долбоор Консулу Индия Суб-континентинен башка дүйнөдөгү миссиялар үчүн жоопкер. Ар бир консулдук дагы башка бөлүмдөргө бөлүнөт, мисалга, Финансылык маселелер бөлүмү, Басма сөз бөлүмү, Билим берүү бөлүмү, тышкы иштер бөлүмү, жана чет өлкөлүк миссиялар бөлүмү ж.б.<ref>[http://www.alislam.org/books/ahmadiyyat/WelcomeBook2ndEd.pdf «Ахмадият – Чыныгы Исламга Кош келиңиздер» (ПДФ). Эл аралык Ислам Басмасы.324-342-бет.]</ref> Аягында сөз кылынган Бөлүмдүн көзөмөлдүгү астында Жамаат 15,000ден ашуун мечиттерди, 500дөн ашык мектептерди, 30дан ашуун бейтапканаларды курган жана Курани каримди 70тен ашык тилдерге которгон.<ref>[http://www.ahmadiyya.us/lajna/TEHRIKE-JADID-Scheme.pdf «Тахрик-э-Жадид Долбоору» (ПДФ).]</ref> Анжуман Вакф-э-Жадид же Жаңы Арноолор Консулу дагы экинчи халифа тарабынан негизделген, ал жер жүзүндөгү айыл жерлеринде жамааттар үчүн диний мугалимдерди тарбиялап-жетиштирүүгө жоопкер. == БАШКАРУУ МЕКЕМЕЛЕРИ == [[Файл:Jamia Ahmadiyya, Rabwah.JPG|left|thumb|Пакистандагы Рабвах шаарында Ахмадия Университетинин имаараты.]] Ахмадия Мусулман Жамаатынын бардык диний институттарынын арасында Жамия ал-Ахмадия, кээде айрыкча айырмаланып Теология жана Тилдердин Ахмадия Университети деп да которулат. Ал кандайдыр бир Исламий медресе жана билим берүүчү институт болуп, Африка, Азия, Европа жана Түндүк Америкада бир канча тармактары бар. 1906-жылы Мадраса Таалимул-Исламдын (кийичерээк Таалимул-Ислам Колледжи болгон) бөлүмү катары Мырза Гулам Ахмад тарабынан негизделген, ал Ислам динин үйрөтүү жана миссионерлерди тарбиялоо үчүн Ахмадия Мусулман Жамаатынын башкы борбору. Бүтүрүүчүлөр Халифа тарабынан Жамааттын миссионерлери катары дайындалышат.<ref>{{Cite web |title=«Уюштуруучулук структура». |url=http://whyahmadi.org/4_4.html |access-date=2015-09-14 |archive-date=2014-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141128120618/http://www.whyahmadi.org/4_4.html |dead-url=yes |accessdate=2015-09-14 |archivedate=2014-11-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141128120618/http://www.whyahmadi.org/4_4.html }} {{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://www.whyahmadi.org/4_4.html |accessdate=2021-08-11 |archivedate=2014-08-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140817122231/http://www.whyahmadi.org/4_4.html }}</ref> (Көбүнчө Мураббий, Имам, же Мавлана, же фикх илиминин адиси болуп, Жамааттын Казылары же Муфтийлери деп аталышат. Жамияны бүтүргөндөрдүн кээ бирлери Исламий тарыхчылар дагы болушкан. 2008-жылга чейин аталган Университетти бүтүргөн 1300дөн ашуун адамдар жер жүзүндө миссионерлер катары кызмат кылышууда.<ref>[http://www.ahmadiyya.us/lajna/TEHRIKE-JADID-Scheme.pdf «Тахрик-э-Жадид Долбоору» (ПДФ).]</ref> == ЖАРДАМЧЫ УЮМДАР == Ахмадия Мусулман Жамаатында беш тармактуу уюмдар бар. Ар бир уюм өзүнүн мүчөлөрүнүн руханий жана адеп-ахлактык таалим-тарбиясына жооп берет. Лажна Има'иллах бардык уюмдардын эң көлөмдүүсү, жана 15 жаштан өйдө кыз-аялдардан турат; Мажлис Худдаамул-Ахмадия 15 жашынан 40 жашына чейинки жаштардан турат; Мажлис Ансаруллах 40 жашынан өйдө жашындагы эркек мүчөлөрүнөн турат; Насираатул-Ахмадия 7 жашынан 15 жашка чейинки кыздардан турат; Атфалул-Ахмадия 7 жашынан 15 жашка чейинки балдардан турат.<ref>{{Cite web |title=«Уюштуруучулук структура». |url=http://whyahmadi.org/4_4.html |access-date=2015-09-14 |archive-date=2014-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141128120618/http://www.whyahmadi.org/4_4.html |dead-url=yes |accessdate=2015-09-14 |archivedate=2014-11-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141128120618/http://www.whyahmadi.org/4_4.html }} {{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://www.whyahmadi.org/4_4.html |accessdate=2021-08-11 |archivedate=2014-08-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140817122231/http://www.whyahmadi.org/4_4.html }}</ref> == АТАЛГАН ЖАМААТ == Эл аралык Ахмадия Мусулман Жамааты Улуттук Жамааттарга бөлүнөт, алардын ар бири Улуттук Борборго ээ. Ар бир Улуттук Жамааттар Аймактык Жамааттарга бөлүнөт, алар кайрадан Жергиликтүү Жамааттарга бөлүнөт.<ref>[https://books.google.ru/books?id=GbZJ2ZszYw8C&pg=PA198&dq=&hl=en&sa=X&ei=3Ez7U9OBGcXm7Ab2hoDYDQ&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Джейми С. Скотт. Канадалыктардын диндери. Торонто Университети Басмасы. 198-бет.]</ref> Көпчүлүк жайларда ар бир жергиликтүү Жамааттын өзүнүн мечити, борбору же даават үйү бар. Амир же Улуттук Президент Жамаатты борбордук мүчөлөрү аркылуу башкарат, Улуттук Амила же Улуттук Башкаруучулук Комитетке жетекчилик кылат, анын мүчөлөрү Улуттук Катчылар, мисалга, Башкы Катчы, Финансылык Катчы, Даават иштери боюнча Катчы, Тарбиялык иштер Катчысы, Билим берүү иштери боюнча Катчы, ж.б. Ушул эле тартиптүүлүк өзүнүн Президенти жана Башкаруу Комитети менен аймактык жана жергиликтүү деңгээлде кайталанат.<ref>{{Cite web |title=«Уюштуруучулук структура». |url=http://whyahmadi.org/4_4.html |access-date=2015-09-14 |archive-date=2014-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141128120618/http://www.whyahmadi.org/4_4.html |dead-url=yes |accessdate=2015-09-14 |archivedate=2014-11-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141128120618/http://www.whyahmadi.org/4_4.html }} {{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://www.whyahmadi.org/4_4.html |accessdate=2021-08-11 |archivedate=2014-08-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140817122231/http://www.whyahmadi.org/4_4.html }}</ref><ref>[http://www.alislam.org/books/ahmadiyyat/WelcomeBook2ndEd.pdf «Ахмадият – Чыныгы Исламга Кош келиңиздер» (ПДФ). Эл аралык Ислам Басмасы.357-360-бет.]</ref> [[Файл:Flags at Jalsa Salana Germany 2009.jpg|thumb|220px|2009-жылы Германиядагы Жылдык Жыйында Ахмадия желеги менен бирге Германиянын желеги.]] == ЖЫЛДЫК АЗЕМДЕР == Ахмадий мусулмандары дагы майрамдай турган мусулмандардын Орозо айт жана Курман айт деген майрамдарынан башка Ахмадийлер белгилей турган бир топ аземдер бар, алар диний майрамдар деп саналбайт. Ошондой эле алар үчүн белгиленген күндөрдө аларды белгилөө парыз же зарыл да эмес. Жамааттын эң маанилүү диний аземи – бул Жалса Салана же Жылдык Жыйын, ал Жамаат мүчөлөрүнүн ортосунда диний билимди өнүктүрүү, гармония, достук жана биримдик-ынтымакты өстүрүү максатында өткөрүлүүчү Жамааттын расмий түрдөгү жылдык чогулушу.<ref>[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/04/AR2005090401432.html «Биримдик жана Тынчтык антын жаңылатуу». Вашингтон Пост. 5-сентябрь, 2005-жыл.]</ref> «Пайгамбардын өмүр баяны күнү», «Убада Кылынган Мессия күнү», «Убада Кылынган Реформатор күнү» жана «Хилаафат күнү» өңдүү башка аземдер дагы бар. == КУУГУНТУКТАР == Расмий Ахмадий веб-сайты мүчөлөрүнүн саны он миллиондон көп экенин билдирет, бирок Ахмадийлердин саны ар кандай, 10 миллиондон 20 миллионго чейин айтылат.<ref>[https://books.google.ru/books?id=yi8ONIe1fv4C&pg=PA8&hl=en&sa=X&ei=-jgWU83CCIOZyAPJjoDYCQ&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Ишенимге каршы чыгуу. «Хьюман райтс вотч» Июнь 2005. 8-бет. «20 миллионго жакын экенин болжолдойт» - Ларри Деврийз , Дон Бейкер, жана Дэн Овермайер. Британиялык Колумбиядагы Азиялык Диндер. Колумбия Университетинин басмасы. «Учурда аталган Жамааттын 15 миллионго жакын мүчөлөрү жер жүзүнө жайылган». - Хуан Эдуардо Кампо. Ислам энциклопедиясы. 24-бет. «Ахмадия жамаатынын мүчөлөрүнүн бардыгы 2001-жылы 10 миллиондон көбүрөөк деп болжолдолгон» - «Ахмадия мусулмандары». pbs.org]</ref> Ахмадийлер Курани каримдин активдүү котормочулары жана ишенимдерди өзгөртүүчү адамдар; дүйнөдөгү бир канча аймактарда адамдарды Исламга өткөзүшүп жана биринчи жолу Ислам дини Ахмадийлер аркылуу таанылат. Ошентсе да, көптөгөн мусулман өлкөлөрдө Ахмадийлер Муртад жана каапыр деп эсептелинип, куугунтукталышып жана көбүнчө системалык зулумдуктарга кабылышат. == БАНГЛАДЕШ == Бангладеште фундаменталдык мусулман тайпалары Ахмадийлерди «расмий» түрдө каапыр деп токтом чыгарууну талап кылышкан. Ахмадийлер куугунтуктоого алынган топко айланып, аларга каршылык жана зуулумдук аракеттер кылынууда.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4556318.stm «Бир агымга каршы зордук-зомбулук митинги». Би-Би-Си Жаңылыктары.]</ref> Эл аралык адам укуктары уюмунун маалыматынын негизинде, аларды ээрчигендер «үй камагына» алынышып жана бир канчасы өлтүрүлгөн. 2003-жылдын аягында Мавлана Мухаммад Хусайн Мумтазий башчы болгон бир нече чоң зулумдук марштарында Ахмадия мечитин тартып алууга буюрган. 2004-жылы Ахмадиянын бардык адабияттарына тыюу салынган.<ref>[https://www.amnesty.org/en/library/index/engasa130052004/ Бангладеш: Ахмадия Жамааты – алардын укуктары корголууга тийиш. Эмнести Интернэшнл.]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ИНДИЯ == Индияда Ахмадийлердин олуттуу саны бар.<ref>[http://www.refworld.org/cgi-bin/texis/vtx/rwmain?page=topic&tocid=464db4f52&toid=47f237db2&docid=3ae6ad202c&skip=0 «Индияда Ахмадийлердин саны». Канаданын Иммиграция жана Качкындар боюнча Совети. 1-ноябрь, 1991-жыл.]</ref> Ахмадийлердин көбү Керала, Ражистан, Одиша, Харияна, Бихар, Делхи, Уттар Прадеште жашашат, ал эми аз гана Пенжаб облусуна караштуу Кадиян деген аймакта турушат. Индиянын мыйзамы боюнча, Ахмадийлер мусулман болуп саналат. Шихабуддин Имбичи Коя Тангал менен К.П. Ахаммед Коя ортосундагы № А.И.Р. 1971 КЭР 206 соттошуусу боюнча 1970-жылдын 8-декабрында Кераланын облустук Сот Ахмадийлердин мыйзамдуу түрдө мусулман экендиги деген тарыхый өкүмдү угузган.<ref>[http://www.thedailystar.net/law/2004/03/03/index.htm Хокуе Ридванул (21-март, 2004-жыл). «Диний эркиндик деген укук жана Ахмадийлердин ахвалы». The Daily Star.]</ref> Ал соттошууда сот мындай деп чечим чыгарган: Ахмадийлер мусулман болуп саналат жана башка мусулман агымдары аларга Муртад деп фатва чыгарууга болбойт, анткени алар Ислам тиректеринин негизги эки ишенимине ишенишет: Алладан башка сыйынууга татыктуу эч ким жок жана Мухаммад Алланын кулу жана элчиси.<ref>[http://indiankanoon.org/doc/1400223/ «1970-жылдын 8-декабрында Шихабуддин Имбичи Коя Тхангал менен К.П. Ахаммед Коянын ортосундагы соттошуу». Эки маанилүү сыноодо Ахмадийлер жөнүндөгү шек-күмөндөрдү кетирүү үчүн чыгарылган чечимде ар кандай тексттер мисал катары келтирилген «Алладан башка сыйынууга татыктуу эч ким жок... жана Мухаммад Алланын кулу жана Элчиси».]</ref> Ошондуктан, Индияда Ахмадийлердин диний ишмердүүлүктөрүнө кандайдыр бир мыйзамдык тоскоолдуктар жок, ошондой эле Ахмадийлер өздөрүнүн динине амал кылууга көз карандысыз жана өздөрүн мусулман деп айтышат.<ref>[http://www.thedailystar.net/law/2004/03/03/index.htm Хокуе Ридванул (21-март, 2004-жыл). «Диний эркиндик деген укук жана Ахмадийлердин ахвалы». The Daily Star.]</ref> Ошентсе да, Индияда Ахмадийлерге каршы башка агымдардагы мусулмандар тарабынан кээ бир адилетсиздиктер кылынат. Айрыкча, Индиянын Ислам Университети жана Дарул-Улуум Диёбанд Ахмадийлерге каапыр деген фатва чыгарышкан.<ref>{{Cite web |title=Дарул Улуум Диёбанддын Ахмадийлерге каршы фатвасы. |url=http://darulifta-deoband.org/showuserview.do?function=answerView&all=en&id=519 |access-date=2015-09-14 |archive-date=2015-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905230656/http://darulifta-deoband.org/showuserview.do?function=answerView&all=en&id=519 |dead-url=yes |accessdate=2015-09-14 |archivedate=2015-09-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150905230656/http://darulifta-deoband.org/showuserview.do?function=answerView&all=en&id=519 }}</ref> Ахмадийлерге башка агымдардын жетекчилери тарабынан Бүткүл Индия Мусулмандарынын Жеке Мыйзам Комитетине катышууга уруксаты жок, ал мусулман диний жетекчилерден турган кандайдыр бир көз карандысыз башкарма жана Индия өкмөтү аны Индия мусулмандарынын өкүчүлүгү катары эсептейт.<ref>[http://www.dawn.com/news/965384/religious-violence-hastens-india-s-leap-into-d Наквий, Жавид (1-сентябрь, 2008-жыл). «Диний зордук-зомбулук Индияны чуңкур келесоолукка тездетти». Dawn.]</ref> 2012-жылдын февраль айында Андра Прадештеги Вакф Комитети мурун болуп көрбөгөн кээ бир чечимдерди чыгарып, казыларга Ахмадия Жамааттынын мүчөлөрүнүн никесин кыйбагыла деп айткан.<ref>[http://www.siasat.com/?by_user=94.180.163.199&ref_url=/news/don%E2%80%99t-perform-nikaah-qadiyanis-ap-wakf-board-qazis Адептүүлүк: Эки Алкак (20-февраль, 2012-жыл). «Кадиянийлердин никесин кыйбагыла: АП Вакф борд Казыларга». Сиясат Урду Дейли, Хайдарабад.]</ref> == ИНДОНЕЗИЯ == Ахмадия Индонезия эгемендүүлүктү алгандан мурун эле ал жерде бар. Ошентсе да, Ахмадиянын Индонезияда кандайдыр бир диний азчылык катары талаштуу экендиги 2000-жылы муслуман фундаментализминин өсүшү менен күч алган. 2008-жылы өтө көп мусулмандар Индонезияда Ахмадия Кыймылына каршы акцияларга чыгышкан. Чоң демонстрациялар аркылуу ушул диний эскичилер (консервативдер) өкмөткө басым кылып Индонезиядагы Ахмадия Жамаатын көзөмөлдөөгө жана кугунтуктоого умтулушкан. Индонезиядагы калайык-калктын көз карашы Ахмадияга кандай мамиле кылуу керектиги жөнүндө эки башка ой-пикирди жаратты: Индонезиядагы көпчүлүк мусулмандар мындай деп суранышты: Ахмадия Исламдын Мухаммад Алланын акыркы пайгамбары деген негизге ишенимин четке каккандыгы үчүн бүтүндөй тыюу салынсын; Ахмадийлер өздөрүнүн дини катары Исламды колдонбоолору керек, Индонезияда алар үчүн диний эркиндик болуусун кааласа, анда алар өздөрүнүн таанымал динин кармоолору керек. Ахмадийлер менен кошо кээ бир азчылыктар жана бир топ бейөкмөт уюмдардын пикиринче, Ахмадийлер өз ишенимдерине жараша амал кылууга эркин болушу керек жана мыйзамда берилген динди тутуу эркиндиги деген укукту пайдаланып, Исламдын туу астында өздөрүн каалагандай чакыруусу мүмкүн. 2008-жылы Ахмадия мүчөлөрүнө «башкаларга даават кылуу» укугун чектөөгө бир мыйзам чыгарылды.<ref>[http://www.asianews.it/index.php?l=en&art=12466&size=A «Индонезия Ахмадийлердин ишмердүүлүктөрүнө тыюу салды». Азия Жаңылыктары.И.Т. 6-сентябрь, 2008-жыл.]</ref> Бир Ахмадия мечити өртөтүлдү.<ref>[http://www.youtube.com/watch?hl=en-GB&v=YIGJhKLhpE4&gl=GB Ахмадияга каршылаш молдо Ахмадия мечиттерине от койду – Индонезия. Ал-Жазийра.]</ref> Адам укуктары боюнча уюмдар диний эркиндикке коюлган ушул чектөөлөрдү сындашкан. 2011-жылдын 6-февралында Бантен облусуна караштуу Пандегланг деген жерде кээ бир Ахмадия мүчөлөрү өлтүрүлгөн.<ref>{{Cite web |title=«Айылдыктар менен Ахмадияны ээрчигендердин ортосундагы чыр-чатакта алты адам мерт болду. Жакарта Пост. 6-февраль, 2011-жыл. |url=http://www.thejakartapost.com/news/2011/02/06/six-killed-clash-between-villagers-and-ahmadiyah-followers.html |access-date=2015-09-14 |archive-date=2011-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110827070711/http://www.thejakartapost.com/news/2011/02/06/six-killed-clash-between-villagers-and-ahmadiyah-followers.html |dead-url=yes |accessdate=2015-09-14 |archivedate=2011-08-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110827070711/http://www.thejakartapost.com/news/2011/02/06/six-killed-clash-between-villagers-and-ahmadiyah-followers.html }} {{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://www.thejakartapost.com/news/2011/02/06/six-killed-clash-between-villagers-and-ahmadiyah-followers.html |accessdate=2015-09-14 |archivedate=2011-08-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110827070711/http://www.thejakartapost.com/news/2011/02/06/six-killed-clash-between-villagers-and-ahmadiyah-followers.html }}</ref> Акыркы бир канча жылдарда дин эркиндигине жасалуучу чабуулдар күчөп кетти, анын ичинде физикалык түрдө чабуулдар жасалды, айрым тайпаларга ибадат кылууга тыюу салынды, жана алардын мечиттерине от коюлду. Демократия жана Тынчтык Институту Сетаранын маалыматтары боюнча 2008, 2009 жана 2010-жылдары 17, 18 жана 64 окуялары болгон.<ref>[http://www.theguardian.com/commentisfree/belief/2011/feb/18/indonesia-pluralism-persecution-ahmadiyah Джиллиан Терзис (18-февраля 2011-жыл). «Индонезия эми плюрализм үчүн кандайдыр бир кулактандыруу бала эмес». The Guardian.]</ref> Ушул күн бардык диндерге көрсөтүлгөн кысымдарды камтыганына карабай, учурда Ахмадийлерге каршы көрсөтүлгөн кысымдар өтө маанилүү жана коркунучтуу, андан кийин христиандар жана өздөрүнүн «таза, чыныгы, фундаменталист мусулмандар» экенин билдирүүчү башка мусулман агымдар дагы кысымга алынышкан. 2011-жылы аталган агым Индонезияда бүтүндөй «тыйылсын» деген кеңири жайылган чакырууларга кабылган.<ref>[http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-13155924 МкГеоун Кейт. «Ахмадия деген мусулман агым Индонезияда чектөөлөргө дуушар болууда». Би-Би-Си. 21-апрель, 2011-жыл. (Видео)]</ref> 2011-жылдын 6-февралында жүздөгөн башка мусулмандар бир Ахмадий үйүн курчоого алышып, үч адамды сабап өлтүрүшкөн. Таяктар менен сабап өлтүрүлгөн адамдардын жылаңач сөөктөрү жана ал окуяны полиция кызматкерлери карап тургандыгы интернетке жүктөлгөн жана кийинчерээк эл аралык медиадан көрсөтүлгөн.<ref>{{Cite web |title=Аллард, Том. Зордук-зомбулук тобунун чыр-чатагы өлүм менен аяктаган соң соттошуу башталды. The Sydney Morning Herald. 27-апрель, 2011-жыл. |url=http://www.smh.com.au/world/trial-begins-after-shocking-mob-violence-ends-in-slaying-20110426-1dv37.html |accessdate=2015-09-14 |archivedate=2014-07-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140703125113/http://www.smh.com.au/world/trial-begins-after-shocking-mob-violence-ends-in-slaying-20110426-1dv37.html }} {{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://www.smh.com.au/world/trial-begins-after-shocking-mob-violence-ends-in-slaying-20110426-1dv37.html |accessdate=2015-09-14 |archivedate=2014-07-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140703125113/http://www.smh.com.au/world/trial-begins-after-shocking-mob-violence-ends-in-slaying-20110426-1dv37.html }}</ref> == ПАКИСТАН == [[Файл:Kalima erasing from Ahmadiyya-Mosque.JPG|thumb|right|Күбөлүк келимеси, Исламдын негизги тиреги жана аны Пакистандагы полиция кызматкери бир Ахмадий мечиттен өчүрүп жатат.]] Болжолу 2-5 миллионго жакын Ахмадий Пакистанда жашашат жана ал жер жүзүндө жашаган көпчүлүк Ахмадийлеридин үйү болуп саналат.<ref>Пакистандагы 1998-жылдагы каттоо боюнча 291,000 (0.2 пайыз) Ахмадий Пакистанда жашашат. Ал эми Ахмадия Мусулман Жамааты 1974-жылдан бери каттоого кошулбай калган, бул нерсе Пакистан расмий түрдө көрсөткөн сан туура эмес экенин далилдейт. Көз карандысыз уюмдар Пакистандагы Ахмадийлердин саны 2 миллиондон 5 миллиондун ортосунда болушун болжолдойт. Ошентсе да, көбүнчө 4 миллион деген сан айтылат. Каралсын: - 2 миллиондон көбүрөөк: Канаданын Иммиграция жана Качкындар боюнча Совети (2008-12-04). «Пакистан: Ахмадийлердин ахвалы, анын катарында мыйзамдык абалы жана саясий, окуу жана иштөө укуктары; коомчулуктун Ахмадийлерге мамилеси (2006-жылдын ноябры, 2008-жыл)». - 3 миллион: Адам Укуктары боюнча Эл аралык Фонду: Эл аралык Факты-Табуу Миссиясы. Ой-пикир эркиндиги жөнүндөгү Пакистандагы Уюм жана Ассамблея. Чыгыш 408/2, 2005-жылдын январы, С. 61 (ПДФ) - 3-4 миллион: Эл аралык Дин Эркиндиги боюнча Комиссия: АКШтагы Эл аралык Дин Эркиндиги боюнча Комиссиянын Жылдык Отчёту. 2005-жыл, С. 130 - 4,910,000: Джеймс Минахан: Ата мекени жок улуттардын Энциклопедиясы. Жер жүзүндөгү Этникалык жана улуттук топтор. Грийнвуд Басмасы. Вестпорт 2002-жыл. 52-бет - «Пакистан:Лахордогу Ахмадия Кыймылынын мүчөлөрүнүн Пакистандагы ахвалы».</ref> Бул Ахмадийлерди алар Мухаммад пайгамбардын акыркы пайгамбар экенине ишенишпейт деп расмий түрдө каапыр деп токтом чыгарган жападан-жалгыз өлкө; жана алардын дин эркиндиги бир катар жарлыктар, амалдар жана мыйзамдык кошумчалар аркылуу тартылып алынган. 1974-жылы Пакистандын парламенти Ахмадийлерди каапыр деп мыйзам чыгарган,<ref>{{Cite web |title=Хан, Навийда. «Бийликтин күнөөлөрү: Соода маркасы аркылуу руханий маселелерге кызмат кылуу». Сарай Рийдер 2005-жыл: Голые Деян. 184-бет. |url=http://anthropology.jhu.edu/sebin/i/d/Trespasses.pdf |access-date=2015-09-14 |archive-date=2013-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014182238/http://anthropology.jhu.edu/sebin/i/d/Trespasses.pdf |dead-url=yes |accessdate=2015-09-14 |archivedate=2013-10-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131014182238/http://anthropology.jhu.edu/sebin/i/d/Trespasses.pdf }} {{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://anthropology.jhu.edu/sebin/i/d/Trespasses.pdf |accessdate=2015-09-14 |archivedate=2013-10-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131014182238/http://anthropology.jhu.edu/sebin/i/d/Trespasses.pdf }}</ref> өлкө баш мыйзамына мусулман сөзүнө «Мухаммад пайгамбардын акыркы пайгамбар экендигине ишенген адам мусулман» деген аныктама киргизилген.<ref>{{Cite web |title=«1974-жылы башмыйзамга кылынган (экинчи кошумча)» |url=http://www.pakistani.org/pakistan/constitution/amendments/2amendment.html |accessdate=2015-09-15 |archivedate=2001-08-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20010828025648/http://www.pakistani.org/pakistan/constitution/amendments/2amendment.html }}</ref> 1984-жылы Пакистандын аскердик өкүмдары Генерал Зыяул-Хак № 20 жарлыкты чыгарган.<ref>[http://www.alislam.org/urdu/pdf/Mahzarnama.pdf Парламентка сунушталган сунуштоону ушул жерден көрүүгө болот: Хан, Навийда. Махзарнама (ПДФ). Эл аралык Ислам Басмасы.]</ref><ref>{{Cite web |title=Хан, Навийда. «Бийликтин күнөөлөрү: Соода маркасы аркылуу руханий маселелерге кызмат кылуу». Сарай Рийдер 2005-жыл: Голые Деян. 178-бет. |url=http://anthropology.jhu.edu/sebin/i/d/Trespasses.pdf |access-date=2015-09-14 |archive-date=2013-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014182238/http://anthropology.jhu.edu/sebin/i/d/Trespasses.pdf |dead-url=yes |accessdate=2015-09-14 |archivedate=2013-10-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131014182238/http://anthropology.jhu.edu/sebin/i/d/Trespasses.pdf }} {{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://anthropology.jhu.edu/sebin/i/d/Trespasses.pdf |accessdate=2015-09-14 |archivedate=2013-10-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131014182238/http://anthropology.jhu.edu/sebin/i/d/Trespasses.pdf }}</ref> «Исламга каршы ишмердүүлүктөрдү» токтотуу үчүн чыккан жарлык Ахмадийлерди өздөрүн мусулман деп айтуудан же «өзүн мусулман катары» көрсөтүүдөн тыюу салды. Мунун мааниси, аларга элдин алдында өз исламдык ишенимин колдонууга же өз ибадат жайларын мечит деп айтууга тыюу салынды.<ref>Хайнер Билефельдт: «Адам Укуктары маселесинде мусулмандардын үндөрү». Чейректик адам укуктары, 1995-жыл 17-том 4-сан 587-бет.</ref> Ахмадийлерге Пакистанда мыйзамдын негизинде Ахмадий болбогон мечиттерде же элдик намазканаларда, азан чакыруу, адамдарга Ассаламу алайкум деп айтуу, элдин алдында Куран окууга, адамдарга даават кылууга, аларды Ахмадий кылууга же өздөрүнүн диний материалдарын даярдоого, бастырууга жана жайылтууга тыюу салынды. Ушул амалдарды кылганы үчүн 3 жылга эркинен ажыратылат. Паспорт же Улуттуук ID картаны алуу үчүн арыз берилгенде, ар бир пакистандыктан Мырза Гулам Ахмадды жалганчы пайгамбар жана бардык Ахмадийлерди каапыр деп ант берүү талап кылынат.<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Mohammed_Hanif Ханиф, Мухаммад (16-июнь, 2010-жыл) «Эмнеге Пакистандагы Ахмадия Жамааты расмаий түрдө жек көрүлөт?» Би-Би-Си Жаңылыктары.]</ref> Теориялык физика боюнча Нобел сыйлыгын уткан Абдус Салам Ахмадий болгондуктан анын мүрзөсүнө коюлган таштан «мусулман» деген сөз өчүрүлүп салган.<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Mohammed_Hanif Ханиф, Мухаммад (16-июнь, 2010-жыл) «Эмнеге Пакистандагы Ахмадия Жамааты расмаий түрдө жек көрүлөт?» Би-Би-Си Жаңылыктары.]</ref> Мыйзам жана Башмыйзамга Пакистандагы Ахмадийлер жөнүндөгү киргизилген кошумчалар күчүнө киргенде өлкөнүн ар кайсы аймактарынан Ахмадийлердин үзгүлтүксүз кысымга алынып жатканы жана жек көрүүгө дуушар болгон кабарлар келе баштады. Ахмадийлер ар кандай диний тайпалар баш болгон бир топ чабуулдарга кабылышкан.<ref>[http://harvardhrj.com/ Ахмадия Жамаатынын Пакистанда кысымдарга дуушар болгондугу: Эл аралык мыйзам жана Эл аралык алака-байланыштардын негизинде бир анализ. Адам Укуктары боюнча Гарвард Журналы, 16-том сентябрь 2003. «Пакистанда бир агымга жасалган чабуулда сегиз адам өлдү». Би-Би-Си Жаңылыктары. «Пакистанда бир агымдын кеңселерине кулпу салынды». Би-Би-Си Жаңылыктары.]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Пакистандагы ар кандай мусулман агымдарга караштуу бардык диний окуу жайларында жана медреселерде айрыкча Ахмадия ишенимдерин жокко чыгаруу максатында зарыл окуу материалы окутула баштады.<ref>{{Cite web |title=Тарик Рахман: Чоочун дүйнөлөрдүн тургундары. Т Рахман – Заманбап Түштүк Азия, 2004. Пакистандагы Окуу Системасына бир обзор. 15-бет. |url=http://sites.uoit.ca/student_accessibility/index.php?utm_source=redirect&utm_medium=web&utm_campaign=sas%2FArticles%2FDAW.pdf |access-date=2021-08-23 |archive-date=2015-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150704090043/http://sites.uoit.ca/student_accessibility/index.php?utm_source=redirect&utm_medium=web&utm_campaign=sas%2FArticles%2FDAW.pdf |dead-url=yes |accessdate=2021-08-23 |archivedate=2015-07-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150704090043/http://sites.uoit.ca/student_accessibility/index.php?utm_source=redirect&utm_medium=web&utm_campaign=sas%2FArticles%2FDAW.pdf }} {{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://sites.uoit.ca/student_accessibility/index.php?utm_source=redirect&utm_medium=web&utm_campaign=sas%2FArticles%2FDAW.pdf |accessdate=2021-08-23 |archivedate=2015-07-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150704090043/http://sites.uoit.ca/student_accessibility/index.php?utm_source=redirect&utm_medium=web&utm_campaign=sas%2FArticles%2FDAW.pdf }}</ref> Пакистанда 2005-жылы өткөрүлгөн «сурамжылоо» боюнча, Пакистандагы бейөкмөт мектептердеги окуучулар өлкөлдөгү диний сабырдуулук жөнүндө өз ой-пикирлерин билдиришти. Жүргүзүлгөн изилдөөдө топтолгон маалымааттар боюнча, а түгүл Пакистандын кат-сабаттуу класстарынын арасында дагы эң аз укукка ээ адамдар болуп Ахмадийлер эсептелинет экен. Ушул эле изилдөөдө, ошол мыкты даражадагы мектептердеги мугалимдер өздөрүнүн окуучуларына караганда Ахмадийлерге карата дагы азыраак даражадагы сабырдуулукту көрсөтүштү. Пакистандагы Пенжаб облусунда жайгашкан ошондой мектептер, университеттер жана мугалимдер тарабынан Ахмадийлер куугунтукталган. Куугунтуктоолор ар түрдүү социалдык бойкот, кубалоо, коркутуу жана саны көпчүлүк агымдардагы экстремист студенттер, мугалимдер жана ректорлор тарабынан Ахмадий студенттерге каршы чыгарылган зуулумдуктарды түзөт.<ref>[http://www.dawn.com/news/669566/ahmadis-the-lightning-rod-that-attracts-the-most-hatred «Ахмадийлер: жарыктыктын таягы эң жаман жек көрүүнү тартып алат». Dawn. 28-октябрь 2011-жыл)]</ref> 2010-жылдын 28-майында Ахмадийлерге каршы өтө эле кайгылуу жана кырсыктуу окуя болуп, бир диний экстремист уюмунун (Пенжабдагы Талибан Кыймылы) бир канча мүчөлөрү Лахордогу эки Ахмадий мечитине кирип, ок ачышып, андан кийин алардын үчөөсү өздөрүн жардырып жиберишкен. Ал чабуулдардын айынан жалпысынан 86 адам каза болуп, 100дөн ашуун адам жарадар болушкан.<ref>{{Cite web |title=«Аныктык – Лахордогу чабуулдарда 86 Ахмадий мерт болду». Жамааттын расмий сайты. 12-июнь, 2010-жыл. |url=http://www.alislam.org/egazette/press-release/clarification-86-ahmadis-died-in-the-lahore-attacks/ |accessdate=2015-09-14 |archivedate=2016-05-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160503074303/http://www.alislam.org/egazette/press-release/clarification-86-ahmadis-died-in-the-lahore-attacks/ }}</ref> Жамаат мүчөлөрү жума намазын аткарганы мечиттерде чогулушкан.<ref>[http://www.bbc.com/news/10181380 «Пакистандагы мечиттерге жасалган чабуулдардан бир топ адамдар жок болду» Би-Би-Си Жаңылыктары. 28-май, 2010-жыл.]</ref> Ал чабуулдарга жооп кылып Пакистандагы саны азчылык уюмдарынын министри Шахбаз Бхатти Ахмадия Жамаатын көрүп кетти. == ПЛЕСТИНАДАГЫ АЙМАКТАР == Плестинадагы аймактарда Ахмадийлер кысымдарга алынышууда.<ref>http://www.israeltoday.co.il/def{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == САУД АРАБИЯСЫ == Ахмадийлер Сауд Арабиясында үзгүлтүксүз кысымдарга алынышууда.<ref>[http://www.thepersecution.org/press/08/sp080324.html «Сауд Арабиясында Ахмадийлердин кысымдарга дуушар болгондугу». Persecution.org.]</ref> 2007-жылдын 24-январында Human Right Watch деген уюм Сауд Арабиясынын падышасы Шах Абдуллага ачык катты жолдоп, Сауд Арабияда Ахмадия ишенимдерине каршы диний кысымдарды токтотууну суранышкан. 2006-жылдын ноябрында жана 2007-жылдын февралында эки кат жолдонуп, Сауд Арабиясынын бийлигине сын-пикир айтуучулардын Сауда Арабиясына сапар тартуусуна коюлган чектөөлөрү алынып салуусу суралган.<ref>[https://www.hrw.org/news/2007/02/08/letter-king-abdullah «Шах Абдуллага кат». ХРВ. 8-февраль, 2007-жыл.]</ref> Human Right Watch ошол каттарга кандайдыр бир жооп кайтарылганын же кайтарылбаганын билдире элек. Сауд Арабиясынын диний мыйзамы боюнча, Ахмадийлер башка мусулман эместер менен чогуу Меккеге барууга чектелишкен, бул нерсе алардын милдетүү ибадат болуп эсептелинген ажылык зыяратын аткаруу мүмкүнчүлүгүнө чектөө салган. == Тектеш макалалар == * [[Хакийм Нуруддин]] * [[Мырза Насир Ахмад]] * [[Мырза Тахир Ахмад]] == Адабияттар == {{примечания|2}} == Шилтмелер == * [http://www.alislam.org Ахмадия Мусулман Жамаатынын расмий веб-сайты.] * [http://www.alislam.org/introduction/Islam-Ahmadiyyat.html Ислам Ахмадия – [[Ыйман]]дын кайрадан жандалуусу.] * [http://www.persecutionofahmadis.org/ Ахмадийлердин кысымга алынуусу.] * [http://www.ahmadiyya-islam.org/kg/ Ахмадия Мусулман Жамаатынын кыргызча расмий веб-сайты.] [[Категория:Ислам]] [[Категория:Ахмадия| ]] kzjt7bpkwq75y9i8390afg96mlwfdu0 Багама аралдары 0 50971 646012 512187 2026-05-11T11:23:43Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 646012 wikitext text/x-wiki {{Мамлекет |Негизделген = |Макамы = |Кыргызча аталышы = Багама аралдары |Расмий аталышы = {{lang-en|Antigua and Barbuda}} |Мамлекеттик дини = [[Динден тышкары мамлекет]] |Герб = Coat of arms of the Bahamas.svg |Желек = Flag of the Bahamas.svg |Гимн аталышы = March On, Bahamaland<br> |Аудио = National anthem of the Bahamas.oga |Урааны = Forward Upward Onward, Together (Алга, өйдө, ары, бирге) |Башкаруу формасы = [[Конституциялык монархия]] |Картада = The_Bahamas_on_the_globe_(Americas_centered).svg | lat_dir = N | lat_deg = 23 | lat_min = 55 | lat_sec = 0 | lon_dir = W | lon_deg = 77 | lon_min = 40 | lon_sec = 0 | region = BS | CoordScale = |Тили = [[англис тили]] |Эгемендүүлүк күнү = [[10-июль]] [[1973-жыл]] |Эгемендүүлүгүн алды = [[Улуу Британия|Улуу Британиядан]] |Борбор шаары = [[Нассау]] |Ири шаарлар = [[Нассау]] |Башчыларынын милдеттери = [[Король]]<br>[[Генерал-губернатор]]<br>[[Премьер-министр]] |Башчылары = [[Чарльз III]]<br>Синтия Пратт<br>Филип Дэвис |Аянты = 13 878 |Суу пайызы = 28 |Аянты боюнча орду = 156-орун |Калкы = 412 628 |Калкы боюнча орду = 181-орун |Калкты каттоо жылы = 2023 |Калктын жыштыгы = 25,21 |ИДӨ (САМ) = 18,989 млрд | ИДӨнү эсептөө жылы (ППС) = 2024 | ИДӨ (САМ) боюнча = 153-орун | ИДӨнүн ар бир жанга = 46,524 | ИДӨнүн ар бир жанга боюнча = 43-орун | ИДӨ (номинал) = 14,390 млрд | ИДӨ (номинал) эсептөө жылы = 2024 | ИДӨ (номинал) боюнча = 146-орун | ИДӨ (номинал) ар бир жанга = 35,257 |Акча бирдиги = [[Багама доллары]] (XCD)<br>[[АКШ доллары]] (USD) | АДӨИ = {{Өсүү}} 0,820 | АДӨИ деңгээли = <span style="color:#00сс33;">'''жогору'''</span> | АДӨИ боюнча орду = 57-орун |ЭОК = BAH |Этнохороним = багамалык, багамалыктар |Домени = [[.bs]] |Телефон коду = 1-242 |Убакыт аралыгы = [[UTC−05:00|-05:00]]<br>[[UTC−04:00|-04:00]] (жайкысын) |Штрих коду = |Түшүнүктөр = <div class="center">[[commons:Category:The_Bahamas|'''Викиказынадагы медиафайлдар''']]</div> }} '''Багама аралдары''', Багама Аралдары Ынтымактыгы Вест-Индиядагы арал [[мамлекет]]. [[Флорида]] жарым аралынан түштүк-чыгышта, [[Куба]] аралынан түндүк-чыгышта жайгашкан. Багама аралдар архипелагынын көп бөлүгүн (700дөй арал) ээлейт. Аянты 13,87 миң км<sup>2</sup>. Калкы 321 миң (2005); калкынын 70%тен ашыгы Нью Провиденс, 15%тен ашыгы Чоң Багама аралдарында жашайт. Борбору [[Нассау]] шаары (Нью-Провиденс аралында). Шаар калкы 86%. Ири шаарлары: Нассау, Нью-Провиденс, Фрипорт. [[Акча бирдиги]] багама доллары. Багама аралдары БУУнун (1973), Америка мамлекеттери уюмунун (1982), Эларалык валюта фондунун (1973) мүчөсү. Багама аралдары Шериктештикке кирет. Конституциясы 10. 7. 1973-ж. кабыл алынган. Башкаруунун формасы [[Монархия|конституциялык монархия]]. Мамлекеттин башчысы британиялык [[монарх]], анын жергиликтүү өкүлү генерал-губернатор. Закон чыгаруучу жогорку органы Эки палаталуу (сенаттар жана чогулуш палатасы) парламент. Негизги саясий партиялары: Прогрессивдүү либералдык, Эркин [[демократия|демократиялык]] улуттук кыймыл, 2002-жылдан Прогрессивдүү либералдык партия. Жери түздүктүү, бийикт. 60 мге чейин, карсттык [[рельеф]] кеңири таралган. Климаты тропиктик пассаттык. Айлык орт. температурасы 2124°Сден 32°Сге чейин. Жылдык жаан-чачыны 1000-1600 мм. Туздуу көлдөр көп. Таза суу карст кудуктарынан алынат. Катуу шамал тез-тез болуп турат. Тикенектүү дайыма жашыл бадал, Андрос жана Чоң Абако аралында жалбырагы күбүлмө жана дайыма жашыл токой өсөт. Калкынын 85%ке жакынын багама креолдору (негр жана мулат) түзөт. Ошондой эле негр (гаитилик), АКШлык америкалыктар, англоканадалыктар, италяндар, гректер, еврейлер жана башка улуттар жашайт. Калкынын жашынын орто узактыгы: эркектериники 63,9, аялдарыныкы 70,3 жаш. [[Христиан]] [95%; андан ичкери 19% католик, 76% протестант (андан ичкери 32% баптистер, 20% англикандар, 6% методисттер жана башка)] динин тутат. 1492-жылы [[Христофор Колумб|Х. Колумб]] аралды ачканга чейин аравактар жердешкен. Испандар аз убакыт ичинде индейлерди кырып, калгандарын Американын башка ээликтерине (кара жумушка) алып кетишкен. Ээн калган арал англичандардын көңүлүн буруп, 1629-жылы алгачкы кыштактар пайда болгон. 17-кылымда диний-саясий куугунтуктоодон качып келген англичандар тарабынан кеңейген. Испания деңиз [[каракчы|каракчыларынан]] жабырланып келишкен. 1720-жылы капитан В. Рожерс каракчыларга сокку берген. 1782-жылы арал испандыктарга берилип, бирок Версалъ тынчтык келишими боюнча 1783-жылы Улуу Британияга өткөн. 1838-жылы кулчулук жоюлган. 19-кылымдын аягына чейин экономикасы деградацияга учураган. Кийинчерээк курорт-турист бизнеси өнүгүп, аралдын өнүгүүсүнө шарт түзүлгөн. 1973-жылдын 10-июлунан көз карандысыз мамлекет. Ички дүң продукциясынын көлөмү 5,3 млрд доллар (АКШ, 2004). Ички дүң продукциясынын 90% тейлөө чөйрөсүнө, 7% өнөржайына, 3%ти айыл чарбасына таандык. Экономикасынын негизин чет элдик туризм, офшор финансы кызматы жана деңиз кемелерин каттоо түзөт. Эларалык аэропорт, ири отелдер, жаңы курорт райондору курулган. Багама аралдары кооз пляждары, тропик өсүмдүктөрү менен дүйнөгө белгилүү; «Бейиш аралы» (Парадайз Айленд; Нассау шаарынын [[гаваны|гаванында]] жайгашкан) деп да аталат. Ошондой эле туристтерди кызыктырган «деңиз бакчасы», Шарлотта (1789), Финкасл (1793) форттору, «Адастра Гарднз» ботан. багы бар. 2004-жылы 4,4 млн турист келип, андан түшкөн киреше 1,5 млрд долларды түзгөн. Туризимдин негизги түрлөрү: дайвинг, яхтинг, сёрфинг, виндсёрфинг. Багама аралдары дүйнөдөгү алдыңкы финансы борборлордун бири. Көптөгөн финансы компанияларынын 430дан ашык [[офшор]] банктары (36 өлкөнүн) бар. Алар салыктан жеңилдетилген. Өнөржай райондору Чоң Багама аралында жайгашкан. 1980-жылдан оор өнөр-жайлары жабылган. Тамак-аш («Бакорди» рому), [[текстиль]], тигүү өнөр-жайлары иштейт. Чоң Инагуа жана Лонг-Айленд аралында туз, Сэнди-Ки аралына жакын арагонит (жылына 1 миң ò) казылып алынат. 2002-жылы 1,66 млрд кВт·с электр энергиясы өндүрүлгөн. Аймагынын 1%тен азыраагы иштетилет, 84%ин токой ээлейт. Чоң Абако, Чоң Багама аралында цитрус өсүмдүктөрү (лимон, грейпфрут; 2002-ж. 30 миң ò), Эльютер, Чоң Абако аралында тропик жемиштери (папайя, банан, ананас), эрте бышчу жашылчалар (бадыраң, калемпир, томат, негизинен Чоң Абакодо), гүлдөр жана кооз дарактар ([[АКШ|АКШга]] экспорттолот) өстүрүлөт. Айыл чарба начар өнүгүп, азык-түлүк сырттан ташылат. Балкамыш плантациялары да (2003-ж. 56 миң 0) кескин кыскарган. Мал чарбасынын негизги тармагы үйкушун багуу (2002-ж. 3,5 млн). Деңиз жээктеринен балык, омар, ташбака кармалат. [[Туризм|Туризмдин]] өнүгүшүнө байланыштуу салт болуп калган колөнөрчүлүк (сизаль, таштуу үлүлдөр, ташбаканын чопкутунан жасалган буюмдар) өнүккөн. Автомобиль жолунун узундугу 2,5 миң км (андан ичкери 1,45 миң км асфальтталган). Ири деңиз порттору: Нассау, Фрипорт (круизге чыккан кемелерди кабыл алат), Матью-Таун (Чоң Инагуа аралында). Сыртка ром, рак чыгарылат. Сырттан машина жана анын жабдууларын, азык-түлүк алат. Негизги сырткы соода шериктери: АКШ, Германия, Испания, Франция. Англиянын ээлиги болгондон баштап шаарлар пайда болгон. Монтегю (1741) жана Шарлотта (1780) фортторунун дубалдары, колониалык стилдеги архитектура сакталган. Өкмөт үйү (1803-06), Ыйык Матвей англикан (1800-04), Ыйык Андрей пресвитериан (1810) чиркөөлөрү бар. Улуттук фестивал «Жанка ну» өткөрүлүп турат. Вест-Индия университетинин филиалы (1965), коллеж (1974), жалпы элдик китепкана (1837-ж.), Жамби-Виллипс (1975), Помпей (1992, улуттук искусство), Лукай индейлеринин тарыхы, тарых музейлери бар. Аралдардын маданияты африкалык (афробагамдыктар эң чоң этникалык топ болуп саналат), британдык жана америкалык маданияттардын аралашуусун көрсөтөт, себеби тарыхый үй-бүлөлүк байланыштар, бошотулган кулдардын Америка Кошмо Штаттарынан Багамага көчүп келиши, ошондой эле аймактагы үстөмдүк кылган өлкө жана туристтердин негизги булагы болуп саналат).<ref>{{Cite web|title=The Culture of the Bahamas|url=https://www.bahamastourcenter.com/the-culture-of-the-bahamas/|accessdate=2024-09-13|work=www.bahamastourcenter.com}}{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|title=Exploring the Distinct Culture of the Bahamas|url=https://rwbimini.com/exploring-the-distinct-culture-of-the-bahamas/|accessdate=2024-09-13|work=rwbimini.com}}</ref> Көптөгөн тамактар багам ашканасы менен байланышкан, ал кариб, африкалык жана европалык таасирлерди чагылдырат. Айрым калктуу конуштарда бул аймактын салттуу маданиятына же азыктарына байланыштуу фестивалдар өткөрүлөт, мисалы, Грегори-Тауне, Эльютерадагы "Ананас фестивалы" же Андростогу "Краб фестивалы".<ref>{{Cite web|title=Cultural Events in the Bahamas: A Friendly Guide to Local Celebrations|url=https://familydestinationsguide.com/cultural-events-in-the-bahamas/|accessdate=2024-09-13|work=familydestinationsguide.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=Celebrations and Festivals in the Bahamas You Don’t Want to Miss|url=https://www.cosmosmariners.com/blog/celebrations-festivals-bahamas|accessdate=2024-09-13|work=www.cosmosmariners.com}}</ref> Башка маанилүү салттарга тарыхты айтуу кирет. Джанкану - бул Нассауда (жана башка шаарларда) ар бир Кадоо күнү жана Жаңы жылда өткөрүлүүчү салттуу афробагамдык көчө парады "шашылыштык", музыка, бий жана искусство.<ref>{{Cite web|title=The Joy of Junkanoo|url=https://www.bahamas.com/events/junkanoo|accessdate=2024-09-13|work=www.bahamas.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=10 fun facts about the Bahamas|url=https://playbackmedia.net/2024/08/27/10-fun-facts-about-the-bahamas/|accessdate=2024-09-13|work=playbackmedia.net|archivedate=2024-09-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240910180552/https://playbackmedia.net/2024/08/27/10-fun-facts-about-the-bahamas/}}</ref> Джанкану ошондой эле башка майрамдарды жана иш-чараларды, мисалы Эмансипация күнүн белгилөө үчүн да колдонулат.<ref>{{Cite web|title=Visit the Junkanoo Parade in Downtown Nassau|url=https://huntingbond.com/junkanoo-at-nassau-bahamas-from-james-bond-thunderball/|accessdate=2024-09-13|work=huntingbond.com}}</ref> Регаталар көптөгөн үй-бүлөлүк арал конуштарында маанилүү коомдук иш-чаралар болуп саналат. Адатта алар бир же бир нече күн бою эски иш кайыктарында сүзүү, ошондой эле жээктеги фестивалды камтыйт.<ref>{{Cite web|title=Native Boat Regattas in The Bahamas|url=https://www.worldnomads.com/explore/caribbean/the-bahamas/native-boat-regattas-in-the-bahamas|accessdate=2024-09-13|work=www.worldnomads.com}}</ref> Багам аралдарынын эң белгилүү фольклор жана уламыштары Андросто жашаган ласка жана чикчарни, Эксума Багамда жашап жаткан Красотка Молли жана Бимини Багамадагы Жоголгон Атлантида шаары жөнүндө.<ref>{{Cite web|title=The Bahamas|url=https://www.caribbeanislands.com/the-bahamas|accessdate=2024-09-13|work=www.caribbeanislands.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=What Is The Bahamas Famous For? Discover The Top Attractions And Activities|url=https://familydestinationsguide.com/what-is-bahamas-famous-for/|accessdate=2024-09-13|work=familydestinationsguide.com}}</ref> Кээ бир багамдыктар, негизинен Багам аралдарынын үй-бүлөлүк аралдарында африкалык тектүү элдик сыйкырды практикалашат. Багамада обаа практикасы мыйзамсыз жана мыйзам боюнча жазаланат. Сырттагы аралдар, ошондой эле Үй-бүлөлүк аралдар деп аталат, кол өнөрчүлүк буюмдарына пальманын жалбырактарынан себет токуу кирет. Бул материал, адатта, "саман" деп аталат, шляпа жана сумкалар токулуп, популярдуу туристтик буюмдар болуп саналат. == Колдонулган адабияттар == * [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы]]: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14—046—1 == Булактар == {{Булактар}} == Тышкы шилтемелер == {{Түндүк Америка}} {{Улуттар Шериктештиги}} [[Категория:Дүйнө өлкөлөрү‎]] [[Категория:Аралдар]] [[Категория:Улуттар Шериктештигине мүчө мамлекеттер]] i7z8nhq630onf0gzusza4dwwoa75x9l Казарман 0 52679 646009 600323 2026-05-11T10:52:16Z Born Nomad 47370 646009 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |макамы = айыл |кыргызча аталышы = Казарман |расмий аталышы = Казарман |баш ийгени = |сүрөт = Kirghizistan 2018 - le site de Kazarman.jpg |сүрөт ачыктамасы = Казарман (2018) |өлкө = Кыргызстан |герб = |желек = |гербдин сүрөттөлүшү = |желектин сүрөттөлүшү = |гербдин туурасы = |желектин туурасы = |lat_deg= 41|lat_min=24|lat_sec= 0 |lon_deg= 74|lon_min= 3|lon_sec=0 |CoordAddon = type:city_region:KG |CoordScale = |өлкөнүн картасынын өлчөмү = 300 |облус картасынын өлчөмү = |район картасынын өлчөмү = |облус түрү = |облус = Жалал-Абад облусу |таблицадагы облус = |район түрү = |район = Тогуз-Торо району |таблицадагы район = |коомдун түрү = Айыл аймагы |коом = Каргалык айыл аймагы{{!}}Каргалык |таблицадагы коом = |ички бөлүнүшү = |башчысынын түрү = |башчысы = |негизделген күнү = |биринчи белгиленген = |мурунку аталышы = |статустун берилиши = |аймагы = |бийиктиктин түрү = |ОЖ борборунун бийиктиги = |климаты = |расмий тили = |расмий тили2 = |калкы = 9 486 |элди каттоо жылы = 2009 |жыштыгы = |агломерация = |улуттук курамы = |диний курамы = |этнохороним = |убакыт аралыгы = +6 |DST = |телефон коду = |почта индекси = |почта индекстери = |автоунаа коду = |идентификатордун түрү = |цифралык идентификатор = |Commons түрмөгүндө = |сайты = |сайтынын тили = }} '''Казарман''' — [[Кыргыз Республикасы|Кыргыз Республикасына]] караштуу [[Жалал-Абад облусу|Жалал-Абад облусунун]] [[Тогуз-Торо району|Тогуз-Торо районундагы]] айыл. [[Каргалык айыл аймагы|Каргалык айыл аймагынын]] курамына кирет. Нарын дарыясынын боюнда, деңиз деңгээлинен 1260 м бийикте жайгашкан. Облустун борбору Жалал-Абад шаарынан 145 км. Багыш темир жол бекетинен 106 км. 1916-ж. чейин Ак-Чий, Коён-Токой деп аталган. Калкы 9,1 миң (2009). Кыштакта 20-кылымдын башында орус падышалыгынын 60тай аскери жайгашып, алар өздөрү турган жерди «Казарма» деп аташкан. Кийинчерээк жергиликтүү калк ал жерди Казарман деп атап калган. Төрт орто мектеп, китепкана, кесиптик-техникалык окуу жайы, искусство мектеби, өспүрүмдөр үйү, кинотеатр, маданият үйү, оорукана, парк, базар, сауна бар. Асфальт-бетон, бетон даярдоочу, нан, сүт заводдору, механикалаштырылган көчмө колонна, турмуш-тиричилик кызматынын бөлүмдөрү, соода түйүндөрү иштейт. 6-июнда Пекинде Кытай-Кыргызстан-Өзбекстан темир жолун куруу боюнча келишимге расмий түрдө кол коюлду. Долбоор боюнча сүйлөшүүлөр 20 жылга созулду. Кытайдан башталып, Европага багытталган темир жол Борбордук Азия өлкөлөрүн аралап өтөт.<ref>https://www.azattyqasia.org/a/32985298.html</ref> Кышкысын кар калың убактарда коңшу аймактардан дээрлик кесилип турат. Саймалуу-Таштын петроглифтерине, б. а. базальтту чоң таш кесектерде чегилген аска сүрөттөр эң көп үйүлгөн жерге, экспедиция үчүн зыярат кылынуучу жер<ref>{{Cite web |title=Саймалуу-Таш или расшитые камни Тянь-Шаня<!-- Заголовок добавлен ботом --> |url=http://rus.azattyk.org/media/soundslide/24386569.html?z=3738&zp=1 |accessdate=2016-06-05 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304142156/http://rus.azattyk.org/media/soundslide/24386569.html?z=3738&zp=1 }}</ref><ref>[http://www.kyrgyzstan.orexca.com/rus/petroglyphs.shtml Петроглифы :: Наскальные рисунки. Древнее изобразительное искусство<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref>. == Калкы == Калкы — 9 486 киши.<ref name="Этно2009.Джалал-Абад">{{Cite web |title=Перепись населения Киргизии 2009. Джалал-Абадская область |url=http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%94%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB-%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |access-date=2011-08-10 |archive-date=2011-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810173253/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%94%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB-%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |dead-url=no |accessdate=2016-06-05 |archivedate=2011-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110810173253/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%94%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB-%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf }}</ref> {{Kyrgyzstan-stub}} == Инсандар == * [[Бакиев, Максим Курманбекович]] — кыргыз мамлекеттик ишмери, бизнесмен. ''Казармандын Макмал орто мектебин бутургон. * [[Эшимканов, Мелис Асаналиевич]] — кыргыз коомдук ишмери, журналист. ''Казарманда төрөлгөн'' == Колдонулган адабияттар == * [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы]]: 3-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. 784 бет, илл. ISBN 978 9967-14-074-5 == Адабият == {{Булактар}} {{Тогуз-торо районунун калкконуштары}} [[Категория:Каргалык айыл аймагы]] [[Категория:Айылдар]] hw848bsi5ko1i0vvl0ypz7pgimz6abi 646010 646009 2026-05-11T11:03:56Z Born Nomad 47370 646010 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |макамы = айыл |кыргызча аталышы = Казарман |расмий аталышы = Казарман |баш ийгени = |сүрөт = Kirghizistan 2018 - le site de Kazarman.jpg |сүрөт ачыктамасы = Казарман (2018) |өлкө = Кыргызстан |герб = |желек = |гербдин сүрөттөлүшү = |желектин сүрөттөлүшү = |гербдин туурасы = |желектин туурасы = |lat_deg= 41|lat_min=24|lat_sec= 0 |lon_deg= 74|lon_min= 3|lon_sec=0 |CoordAddon = type:city_region:KG |CoordScale = |өлкөнүн картасынын өлчөмү = 300 |облус картасынын өлчөмү = |район картасынын өлчөмү = |облус түрү = |облус = Жалал-Абад облусу |таблицадагы облус = |район түрү = |район = Тогуз-Торо району |таблицадагы район = |коомдун түрү = Айыл аймагы |коом = Каргалык айыл аймагы{{!}}Каргалык |таблицадагы коом = |ички бөлүнүшү = |башчысынын түрү = |башчысы = |негизделген күнү = |биринчи белгиленген = |мурунку аталышы = |статустун берилиши = |аймагы = |бийиктиктин түрү = |ОЖ борборунун бийиктиги = |климаты = |расмий тили = |расмий тили2 = |калкы = 9 486 |элди каттоо жылы = 2009 |жыштыгы = |агломерация = |улуттук курамы = |диний курамы = |этнохороним = |убакыт аралыгы = +6 |DST = |телефон коду = |почта индекси = |почта индекстери = |автоунаа коду = |идентификатордун түрү = |цифралык идентификатор = |Commons түрмөгүндө = |сайты = |сайтынын тили = }} '''Казарман''' — [[Кыргыз Республикасы|Кыргыз Республикасына]] караштуу [[Жалал-Абад облусу|Жалал-Абад облусунун]] [[Тогуз-Торо району|Тогуз-Торо районундагы]] айыл. [[Каргалык айыл аймагы|Каргалык айыл аймагынын]] курамына кирет. Нарын дарыясынын боюнда, деңиз деңгээлинен 1260 м бийикте жайгашкан. Облустун борбору Жалал-Абад шаарынан 145 км. Багыш темир жол бекетинен 106 км. 1916-ж. чейин Ак-Чий, Коён-Токой деп аталган. Калкы 9,1 миң (2009). Кыштакта 20-кылымдын башында орус падышалыгынын 60тай аскери жайгашып, алар өздөрү турган жерди «Казарма» деп аташкан. Кийинчерээк жергиликтүү калк ал жерди Казарман деп атап калган. Төрт орто мектеп, китепкана, кесиптик-техникалык окуу жайы, искусство мектеби, өспүрүмдөр үйү, кинотеатр, маданият үйү, оорукана, парк, базар, сауна бар. Асфальт-бетон, бетон даярдоочу, нан, сүт заводдору, механикалаштырылган көчмө колонна, турмуш-тиричилик кызматынын бөлүмдөрү, соода түйүндөрү иштейт. Кышкысын кар калың убактарда коңшу аймактардан дээрлик кесилип турат. Саймалуу-Таштын петроглифтерине, б. а. базальтту чоң таш кесектерде чегилген аска сүрөттөр эң көп үйүлгөн жерге, экспедиция үчүн зыярат кылынуучу жер<ref>{{Cite web |title=Саймалуу-Таш или расшитые камни Тянь-Шаня<!-- Заголовок добавлен ботом --> |url=http://rus.azattyk.org/media/soundslide/24386569.html?z=3738&zp=1 |accessdate=2016-06-05 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304142156/http://rus.azattyk.org/media/soundslide/24386569.html?z=3738&zp=1 }}</ref><ref>[http://www.kyrgyzstan.orexca.com/rus/petroglyphs.shtml Петроглифы :: Наскальные рисунки. Древнее изобразительное искусство<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref>. 2025-жылдын 6-июнунда Пекинде Кытай-Кыргызстан-Өзбекстан темир жолун куруу боюнча келишимге расмий түрдө кол коюлду. Долбоор боюнча сүйлөшүүлөр 20 жылга созулду. Кытайдан башталып, Европага багытталган темир жол Борбордук Азия өлкөлөрүн аралап өтөт. Кыргызстандагы бул жол Торугарт-Кош-Дөбө-Казарман-Жалал-Абад каттамы боюнча өтөт деп пландаштырылууда.<ref>https://www.azattyqasia.org/a/32985298.html</ref> == Калкы == Калкы — 9 486 киши.<ref name="Этно2009.Джалал-Абад">{{Cite web |title=Перепись населения Киргизии 2009. Джалал-Абадская область |url=http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%94%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB-%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |access-date=2011-08-10 |archive-date=2011-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810173253/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%94%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB-%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |dead-url=no |accessdate=2016-06-05 |archivedate=2011-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110810173253/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%94%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB-%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf }}</ref> {{Kyrgyzstan-stub}} == Инсандар == * [[Бакиев, Максим Курманбекович]] — кыргыз мамлекеттик ишмери, бизнесмен. ''Казармандын Макмал орто мектебин бутургон. * [[Эшимканов, Мелис Асаналиевич]] — кыргыз коомдук ишмери, журналист. ''Казарманда төрөлгөн'' == Колдонулган адабияттар == * [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы]]: 3-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. 784 бет, илл. ISBN 978 9967-14-074-5 == Адабият == {{Булактар}} {{Тогуз-торо районунун калкконуштары}} [[Категория:Каргалык айыл аймагы]] [[Категория:Айылдар]] f35ty1mneuji25duorjyts0hqdesaeu Жеймс Клерк Максвелл 0 55982 645944 645279 2026-05-10T15:00:27Z Akram sharshekeev 47252 645944 wikitext text/x-wiki [[Файл:James Clerk Maxwell big.jpg|thumb|'''Туулган күнү:''' 13-июнь '''Туулган жери:''' [[Эдинбург]], [[Шотландия]] '''Өлгөн күнү:''' 5-ноябрь, 1879-жыл (48 жашта) '''Өлгөн жери:''' [[Кэмбридж (Массачусетс)|Кембридж]], [[Англия]] '''Өлкө:''' [[Улуу Британия]] '''Кесиби:''' [[Физика|Физик]], [[математик]], [[Ойлоп табуу|ойлоп табуучу]], [[Фотография|фотограф]], университеттин окутуучусу, теориялык физик, мугалим, [[Термодинамика|термодинамик]] '''Илимий багыты:''' [[физика]], [[:ru:Математика|математика]], [[механика]] '''Иштеген жери:''' [https://www.abdn.ac.uk/ Абердин] [https://www.abdn.ac.uk/ университети], [https://www.kcl.ac.uk/study-at-kings/profed/professional-education?utm_source=Google-PMAX&utm_medium=paid_display&utm_term=profed&utm_campaign=MK-PEd-ProfEd-PaidPEd26-ProfEd-UK-Mar26-PMAX&utm_cmp1=CMP-40288-F6D2B2&utm_cmp2=&gad_source=1&gad_campaignid=23756478840&gbraid=0AAAAADAYMS56Ge0pjhZXPflDXvMn4uDLj&gclid=EAIaIQobChMIld7eqOiQlAMVzsZ5BB1oPyVwEAAYASAAEgK7F_D_BwE Кинг колледжи] (Лондон),[[:en:University_of_Cambridge|Кембридж университети]] '''Алма Матер:''' [[Эдинбург университети|Эдинбург университет]]и,[[:ru:Кембриджский_университет|Кембридж университети]] Жетекчи [[:ru:Хопкинс,_Уильям|Уильям Хопкинс]] '''Студенттер:''' Джордж Кристал, [[:en:Richard_Glazebrook|Ричард Глейзбрук]], [[:en:Arthur_Schuster|Артур Шустер]], [[:en:John_Ambrose_Fleming|Амброуз Флеминг]][[:en:John_Henry_Poynting|,Джон Генри Пойнтинг]]'''Сыйлыктар жана сыйлыктар:''' Смит сыйлыгы (1854)Адамс сыйлыгы (1857) Рамфорд медалы (1860)]] '''Жеймс Клерк Максвелл''' (англ. ''James Clerk Maxwell''; 13-июнь 1831, [[Эдинбург]] — 5-ноябрь 1879, [[Кембриджшир|Кембриджшир)]] — [[Шотландия|шотландиялык]] физик жана математик. Максвелл [[:en:Electromagnetism|электромагниттик теорияны]] иштеп чыккандыгы менен белгилүү болгон [[:en:Scotland|шотландиялык]] [[:en:Physicist|физик]]. Ал көпчүлүк заманбап физиктер тарабынан [[:en:20th_century|XX-кылымдагы]] физикага эң чоң таасир эткен [[:en:19th_century|XIX-кылымдын]] [[:en:Scientist|окумуштуусу]] катары каралат жана [[:en:Contribution|салымдарынын]] фундаменталдык мүнөзү үчүн [[:en:Isaac_Newton|Исаак Ньютон]] жана [[:en:Albert_Einstein|Альберт Эйнштейн]] менен бир катарда турат. 1931-жылы, Максвеллдин туулган күнүнүн 100 жылдыгында, [[:en:Albert_Einstein|Эйнштейн]] [https://ky.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%96%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D1%81_%D0%9A%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%BB&veaction=edit ''Максвеллдин''] эмгегинин натыйжасында [[:en:Physics|физикадагы]] чындык түшүнүгүндөгү өзгөрүүнү "[[:en:Isaac_Newton|Ньютондун]] убагынан бери физика башынан өткөргөн эң терең жана эң жемиштүү өзгөрүү" деп мүнөздөгөн. [[:en:Electromagnetic_radiation|Электромагниттик нурлануу]] түшүнүгү [https://ky.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%96%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D1%81_%D0%9A%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%BB&veaction=edit ''Максвеллден''] келип чыккан жана анын [[:en:Michael_Faraday|Майкл Фарадейдин]] күч сызыктарынын электрдик жана магниттик байкоолоруна негизделген [[:en:Classical_field_theory|талаа теңдемелери]] [[:en:Albert_Einstein|Эйнштейндин]] масса менен [[:en:Energy|энергиянын]] [[:en:Equivalence|эквиваленттүүлүгүн]] аныктаган атайын салыштырмалуулуктун [[:en:Theory|теориясына]] жол ачкан. [https://ky.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%96%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D1%81_%D0%9A%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%BB&veaction=edit ''Максвеллдин''] идеялары ошондой эле [[:en:20th_century|XX-кылымдагы]] физиканын дагы бир негизги жаңылыгы болгон [[:en:Old_quantum_theory|кванттык теорияны]] түзүүгө негиз болгон. Анын [[:en:Electromagnetic_radiation|электромагниттик нурланууну]] сүрөттөөсү [[:en:Thermal_radiation|жылуулук нурлануусунун]] канааттандырарлык эмес мыйзамынын өнүгүшүнө алып келген, бул [[:en:Max_Planck|Макс Планктын]] [[:en:Quantum_mechanics|кванттык гипотезаны]], башкача айтканда, [[:en:Radiant_heating_and_cooling|нурлануучу жылуулук энергиясы]] чектүү өлчөмдө же кванттарда гана чыгарылат деген теорияны түзүүсүнө түрткү болгон. [[:en:Max_Planck|Планктын]] [[:en:Hypothesis|гипотезасынын]] ажырагыс бөлүгү болгон [[:en:Electromagnetic_radiation|электромагниттик нурлануу]] менен заттын өз ара аракеттенүүсү өз кезегинде атомдордун жана молекулалардын түзүлүшү теориясынын өнүгүшүндө борбордук ролду ойногон. = Эрте жашоо = ''Максвелл'' орто класстын бардар үй-бүлөсүнөн чыккан. Баштапкы үй-бүлөсүнүн аты : Клерк болгон, ал эми кошумча фамилияны анын атасы, [[юрист]], ''[https://ky.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%96%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D1%81_%D0%9A%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%BB&veaction=edit Максвеллдин]'' ата-бабаларынан [[:en:Middleby|Миддлби]] мүлкүн [[:en:Inheritance|мураска]] алгандан кийин кошкон. Жеймс жалгыз бала болгон. Анын ата-энеси кеч [[:en:Life|турмушка]] чыгышкан, ал эми апасы ал төрөлгөндө 40 жашта болчу.Көп өтпөй үй-бүлө [[:en:Edinburgh|Эдинбургдан]] [[:en:Middleby|Миддлби]] мүлкүндөгү [[:en:Glen|Гленлерге]] көчүп барган. Анын апасы 1839-жылы [[:en:Stomach_cancer|ичеги-карын рагынан]] каза болгон, бул ооруга Максвелл кийин дал ошол [[Курак|курагында]] [[:en:Infection|чалдыккан]]. [https://ky.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%96%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D1%81_%D0%9A%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%BB&veaction=edit Жеймс] окууда жай деп ырастаган тажатма жана шыктанбаган мугалим жалданган, бирок чындыгында ал жаш кезинде эле кызыгуусун көрсөтүп, укмуштуудай эс тутумга ээ болгон. Бактыга жараша, аны таежеси Жейн Кей куткарып, 1841-жылдан баштап [[:en:Edinburgh_Academy|Эдинбург академиясындагы]] мектепке жөнөткөн. Башка окуучуларынын арасында анын өмүр баянын жазган [[Льюис Кэмпбелл]] жана досу [[:en:Peter_Guthrie_Tait|Питер Гатри Тейт]] болгон. [[Файл:Ellipse Animation Small.gif|thumb|Эллипс]] [https://ky.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%96%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D1%81_%D0%9A%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%BB&veaction=edit ''Максвеллдин''] кызыкчылыктары мектеп программасынан алда канча ашып түшкөн жана ал экзамендердин жыйынтыктарына өзгөчө көңүл бурчу эмес. Анын 14 жашында жарыяланган биринчи илимий макаласында [[:en:Ellipse|эллипске]] окшоштуруу аркылуу төөнөгүчтөр жана жип менен сызып алууга боло турган жалпыланган сүйрү ийри сызыктардын сериясы сүрөттөлгөн. [[Геометрия]]га жана [[механика]]лык моделдерге болгон бул кызыгуу анын карьерасында уланып, кийинки изилдөөлөрүндө чоң жардам берген. 16 жашында ал [[Эдинбург университети]]не тапшырып, бардык сабактар ​​боюнча ынталуу окуп, дагы эки илимий эмгек жарыялаган. 1850-жылы ал [[:en:University_of_Cambridge|Кембридж университети]]не тапшырып, анын өзгөчө жөндөмү тааныла баштаган. Анын математика мугалими [[:en:William_Hopkins|Уильям Хопкинс]] белгилүү "ворранглерди даярдоочу" болгон (ворранглер - Кембридждеги математика экзамендеринде биринчи класстагы артыкчылыкка ээ болгон адам), анын окуучуларынын арасында Тейт, [[:en:Sir_George_Stokes,_1st_Baronet|Джордж Габриэль Стокс]], [[:en:William_Thomson|Уильям Томсон]] (кийинчерээк Барон Кельвин), [[:en:Arthur_Cayley|Артур Кейли]] жана [[:en:Edward_Routh|Эдвард Джон Рут]] болгон. [https://ky.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%96%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D1%81_%D0%9A%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%BB&veaction=edit ''Максвелл''] жөнүндө [[:en:William_Hopkins|Хопкинс]] анын өзү жолуктурган эң өзгөчө адам болгонун, кандайдыр бир физикалык сабак боюнча туура эмес ой жүгүртүү мүмкүн эместей көрүнгөнүн, бирок анализде ал алда канча кемчиликтүү экенин айткан деп айтылат. (Башка замандаштары да ''Максвеллдин'' аналитикалык ыкмаларга караганда геометриялык ыкмаларды артык көргөнүн тастыкташкан.) Бул акылдуу баалоо кийинчерээк ''Максвелл'' тарабынан иштелип чыккан, туура эмес математикалык аргументтерден туура натыйжаларды алган бир нече маанилүү формулалар менен тастыкталган. 1854-жылы Максвелл [[экинчи рэнжер|экинчи ранглер]] жана биринчи Смиттин сыйлыгынын ээси болгон (Смиттин сыйлыгы оригиналдуу изилдөөлөрдү камтыган эссе үчүн [[:en:Reputation|абройлуу]] конкурстук сыйлык). Ал [[:en:Trinity|Тринитидеги]] стипендияга шайланган, бирок атасынын ден соолугу начарлап бараткандыктан, ал [[Шотландия]]га кайтып келүүнү каалаган. 1856-жылы ал [[Абердин (Айдахо)|Абердин]]деги [[:en:Marischal_College|Маришал колледжи]]нде [[:en:Natural_philosophy|табигый философия]] профессору болуп дайындалган, бирок дайындоо жарыяланганга чейин атасы каза болгон. Бул чоң жеке жоготуу болгон, анткени ''Максвелл'' атасы менен жакын мамиледе болгон. 1858-жылдын июнь айында ''Максвелл'' Маришал колледжинин директорунун кызы [[:en:Katherine_Clerk_Maxwell|Кэтрин Мэри Дьюарга]] (кийинчирээк "Катерин Клерк Максвелл" деп аталат) үйлөнгөн. Бул никеде балалуу болушкан эмес жана анын өмүр баянын жазган адам аны "өзгөчө берилгендик менен өткөн үй-бүлөлүк жашоо" деп мүнөздөгөн. [[Файл:King's College London Chapel 2, London - Diliff.jpg|thumb|Кингс Колледжи]] [[Файл:Marischal College, Aberdeen, Scotland-LCCN2001703571.jpg|thumb|Маришал колледжи]] [[Файл:Edinburgh University Library.jpg|thumb|Эдинбург университети]] 1860-жылы Абердин университети [[:en:King's_College|Кингс колледжи]] менен [[:en:Marischal_College|Маришал колледжинин]] биригүүсү менен түзүлгөн жана ''Максвелл'' жумуштан бошотулган деп жарыяланган. Ал [[Эдинбург университети]]ндеги бош орунга арыз берген, бирок мектептеги досу Тейттин пайдасына четке кагылган. Андан кийин ал Лондондогу Кингс колледжине [[:en:Professor_of_Natural_Philosophy_(Glasgow)|табигый философия профессору]] болуп дайындалган. Кийинки беш жыл, албетте, анын карьерасындагы эң жемиштүү жылдар болгон. Бул мезгилде анын [[электромагниттик талаа]] боюнча эки классикалык макаласы жарыяланып, түстүү фотографияны көрсөтүү иши жүгүзүлгөн. Ал 1861-жылы [[:en:Royal_Society|Королдук коомго]] шайланган. [[Газдардын илешкектиги]] боюнча анын теориялык жана эксперименталдык иши да ушул жылдары жүргүзүлүп, 1866-жылы Королдук коомго лекция окуу менен аяктаган. Ал Британиянын илимди [[өнүктүрүү]] ассоциациясы үчүн [[:en:Electricity|электрдик бирдиктер]]ди эксперименталдык аныктоону жетектеген жана өлчөө жана стандартташтыруу боюнча бул иш [[:en:National_Physical_Laboratory|Улуттук физикалык лаборатория]]нын түзүлүшүнө алып келген. Ал ошондой эле электр энергиясынын электромагниттик жана электростатикалык бирдиктеринин катышын өлчөп, анын теориясы алдын ала айткандай, ал жарыктын ылдамдыгына канааттандырарлык деңгээлде дал келерин ырастаган. == Жеймс Клерк Максвеллдин кийинки жашоосу == 1865-жылы Максвелл Кингс колледжиндеги профессордук кызматынан баш тартып, Гленлердеги үй-бүлөлүк мүлкүнө кайтып келген. Ал ар жаз сайын [[Лондон]]го барып, [[Кэмбридж (Айдахо)|Кембридж]]деги [[:en:Mathematical_Tripos|математикалык триполордун]] тышкы экзаменатору болуп иштеген. 1867-жылдын жазында жана жайынын башында ал [[Италия]]ны кыдырган. Бирок бул мезгилде анын энергиясынын көпчүлүк бөлүгү [[электр]] жана [[магнетизм]] жөнүндөгү атактуу трактатына арналган. ''Максвеллди'' тарыхтын улуу окумуштууларынын катарына кошкон нерсе анын [[Электромагнитизм|электромагнетизм]] боюнча изилдөөлөрү болгон. ''Максвелл'' өзүнүн [[теория]]сынын эң мыкты баяндамасы болгон "[[:en:A_Treatise_on_Electricity_and_Magnetism|Электр жана магнетизм жөнүндөгү трактатка]]" (1873) кириш сөзүндө [[Фарадейдин электролиз мыйзамдары|Фарадей]]дин идеяларына карата негизги милдети анын физикалык идеяларын математикалык формага айландыруу экенин айткан. Фарадейдин индукция мыйзамын (өзгөрүп турган магнит талаасы индукцияланган электромагниттик талааны пайда кылат) көрсөтүүгө аракет кылып, ''Максвелл'' механикалык моделди түзгөн. Ал бул модель диэлектрик чөйрөдө тиешелүү "жылышуу агымын" пайда кылаарын, ал андан кийин туурасынан кеткен толкундардын булагы болушу мүмкүн экенин аныктаган. Бул толкундардын ылдамдыгын эсептеп жатып, ал алардын жарыктын ылдамдыгына абдан жакын экенин аныктаган. ''Максвелл'' "жарык электрдик жана магниттик кубулуштардын себеби болгон ошол эле чөйрөнүн туурасынан кеткен толкундарынан турат деген тыянак чыгаруудан дээрлик кача албайм" деген тыянакка келген. ''Максвеллдин'' теориясы электромагниттик толкундарды лабораторияда пайда кылууга болорун айткан, бул мүмкүнчүлүктү биринчи жолу 1887-жылы, ''Максвеллдин'' өлүмүнөн сегиз жыл өткөндөн кийин, Генрих Герц көрсөткөн. Ошентип, көптөгөн колдонмолору менен бирге пайда болгон радио өнөр жайы ''Максвеллдин'' эмгектеринен келип чыккан. == Булактар == [https://www.britannica.com/biography/James-Clerk-Maxwell James Clerk Maxwell | Biography & Facts | Britannica] [[Категория: Инсандар]] [[Категория:Арип боюнча инсандар]] [[Категория:Физиктер]] [[Категория:Математиктер]] ra3zrfihfe6ykguvff3uzhoilg9tqj9 Марисфельд 0 64934 645994 607334 2026-05-11T05:18:57Z Gliwi 15757 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wappen Marisfeld.png]] → [[File:DEU Marisfeld COA.svg]] PNG → SVG 645994 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = муниципалитет |кыргызча аталышы = Марисфельд |расмий аталышы = Marisfeld |сурөтү = |баш ийгени = |өлкө = Германия |герб = DEU Marisfeld COA.svg |желек = |гербдин сүрөттөлүшү = |желектин сүрөттөлүшү = |гербдин туурасы = |желектин туурасы = |lat_dir=N |lat_deg=50 |lat_min=32 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=10 |lon_min=34 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |чек аранын түрү = |таблицадагы чек ара = |өлкөнүн картасынын өлчөмү = |облус картасынын өлчөмү = |район картасынын өлчөмү = |облус түрү = Германия жерлери{{!}}Жер |облус = Тюрингия |таблицадагы облус = Тюрингия |район түрү = Германиянын райондору{{!}}Район |район = Хильдбургхаузен |таблицадагы район = Хильдбургхаузен (район){{!}}Хильдбургхаузен |коомдун түрү = |коом = |таблицадагы коом = |ички бөлүнүшү = |башчысынын түрү = |башчысы = Херман Хап |негизделген күнү = |биринчи белгиленген = |мурунку аталышы = |статустун берилиши = |аймагы = 11,51 |бийиктиктин түрү = |ОЖ борборунун бийиктиги = 380 |климаты = |расмий тили = |калкы = 448 |элди каттоо жылы = 2010 |жыштыгы = |агломерация = |улуттук курамы = |диний курамы = |этнохороним = |убакыт аралыгы = +1 |DST = бар |телефон коду = 036846 |почта индекси = 98530 |почта индекстери = |автоунаа коду = HBN |идентификатордун түрү = Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду{{!}}Расмий коду |цифралык идентификатор = 16 0 69 028 |Commons түрмөгүндө = Marisfeld |сайты = |сайтынын тили = de }} '''Марисфельд''' ({{lang-de|Marisfeld}}) — [[Германия|Германия Федеративдик Республикасынын]] [[Тюрингия|Тюрингия жеринде]] жайгашкан [[муниципалитет]]. [[Хильдбургхаузен (район)|Хильдбургхаузен]] районуна кирет. Калкы — 448 киши (31-декабрь, 2010).<ref>[http://www.statistik.thueringen.de/datenbank/TabAnzeige.asp?tabelle=gg000102%7C%7C Thüringer Landesamt für Statistik – Bevölkerung nach Gemeinden, erfüllenden Gemeinden und Verwaltungsgemeinschaften]</ref> Болжолдуу аянты — 11,51 км². Мамлекет ичинде бекитилген [[Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду|расмий коду]] — ''16 0 69 028''. Муниципалитеттин башчысы — Херман Хап. ==Шилтемелер== {{Булактар}} ==Тышкы шилтемелер== * {{Тюрингия райондору}} {{Германия:Хильдбургхаузен Район:Шаарлар}} {{Thuringia-geo-stub}} [[Категория:Тюрингия шаарлары]] e41pus6t9y49vls4yh72yblbpjczmae Апрель революциясы 0 73617 646006 544528 2026-05-11T09:00:18Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 646006 wikitext text/x-wiki {{Төңкөрүш | Аталышы = Апрель революциясы | Сүрөт =Burning truck bishkek protests.jpg | Колу = | Орду = {{Өлкө желеги|Кыргызстан}} [[Бишкек (шаар)|Бишкек]] | Датасы = [[7-апрель]] [[2010|2010 жыл]] | Себеби = | Себептери = * Электр жарыгынын кымбатташы * Байланыш оперторлорунан кошумча төлөмдөрдүн алынышы | Максаты = [[Курманбек Бакиев|К.Бакиевдин]] тобун (бийлигин) кулаттуу | Максаттары = | Жыйынтыгы = Убактылуу бийликке [[Роза Отунбаева|Р.Отунбаева]] олтурган. | Жыйынтыктары = Ишкана, Дүкөндөр жабыр тартып, Өлкөнүн түштүгүндө жарандык уруш болуп, [[Июнь окуясы|Ош окуясы]] тутанган | Уюштуруучу = | Уюштуруучулар = | Кыймылдын_күчү = | Кыймыл_күчтөрү = | Төңкөрүшчүлөрдүн_саны = | Каршы_тарап = | Каза_болгондор = 87 адам (7-апрель)<br/>118 адам (жалпысы) | Жаракатталгандар = Анык саны такталбаган.(белгисиз) | Камакка_алынгандар = 97 адамга (кылмыш ишин козгогон) <br/>Толук камакка алына элек }} '''Апрель революциясы''', расмий түрүндө ― '''Апрель Элдик революциясы''' ― 2010-жылдын апрель айында ал учурдагы президент Курманбек Бакиевдин жүргүзгөн саясатына нааразычылыктан болгон бийлик алмашуу. [[Файл:Burning truck bishkek protests.jpg | thumb | 220x124px | right | Бишкек.]] Оппозиция өкүлдөрүнүн революциялык кадамдары жыйынтыгында Бакиевдин бийлигинин кулашына жана [[Кыргызстандын убактылуу өкмөтү|Убактылуу өкмөттүн]] колуна өтүшүнө алып келген. [[Отунбаева, Роза Исаковна|Роза Отунбаева]] башында турган Убактылуу өкмөт өз кезегинде [[Кыргыз Республикасынын Конституциясы|конституцияга]] өзгөртүүлөрдү киргизүү жана өлкөдө [[Мамлекеттик башкаруу формасы|парламенттик башкаруу]] системасын орнотуу жөнүндө иш-аракеттерин жасаган. Толкундоолор [[6-Апрель (Чын Куран)|6-апрель]] күнү [[2010|2010-жылы]] [[Талас шаары|Талас]] шаарында башталып, коопсуздук кучтөрү менен кагылышууга алып келген. Кийинки күнү Кыргызстандын бардык аймагын кучагына алып, эл президент Бакиевдин отставкага кетүүсүн талап кылган. Көптөгөн маанилүү имараттарын элдин колуна өтүшү менен Бакиев өзүнө кол чогултуу үчүн түштүктү көздөй качат. Министрлер кабинети отставкага кетет, бийликти Роза Отунбаева башында турган убактылуу өкмөттүн колуна өтөт. [[15-Апрель (Чын Куран)|15-апрелде]] Бакиев [[Кыргызстан|Кыргызстандан]] качып, коңшу [[Казакстан|Казакстанга]] барат. Ал жактан отставкага кеткендиги тууралуу арыз жазган. [[19-Апрель (Чын Куран)|19-апрель]] күнү [[Беларусия|Беларусияга]] качат, ал жактан президент [[Лукашенко Александр Григорьевич|Александр Лукашенко]] баш паанек берген. [[Кыргыз Республикасынын Убактылуу өкмөтү|Убактылуу өкмөт]] Бакиевди массалык өлтүрүүлөрдү уюштургандыгы жана бийликти толугу менен басып алгандыгы үчүн айыптап, [[22-Апрель (Чын Куран)|22-апрелде]] жаңы [[Кыргыз Республикасынын Конституциясы|конституциянын]] иштеп чыгуу маселесин карап, аны [[Референдум|референдумга]] коюу жана 2010-жылы [[октябрь]] айында [[Кыргызстандагы парламенттик шайлоолор (2010)|парламенттик шайлоолорду]] өткөрүү тууралуу маселелерди караган. == Революциянын чыгуу себептери == Кыргызстанда 2010-жылы болгон революциянын чыгуусуна төмөнкү факторлор себеп болгон: * Турмуш деңгээлинин төмөндөшү жана узакка созулушу * Өлкөнүн калкынын экономикалык жана жашоо деңгээлинин олуттуу төмөн түшүп кетиши. * Өлкөнүн калкынын белгилүү бир бөлүгүнүн маргиналдашуусу. * Мамлекеттеги мыйзам чыгаруу, аткаруу жана сот-адилет бийлигинин бир адамдык колуна топтолушу ([[авторитаризм]]). * Мамлекеттик башкарууда кыргыз коомчулугуна тийешелүү болгон, мамлекет-бийлик мамилелериндеги региондук кландуулук, [[Трайбализм|уруулук-трайбалисттик]] белгинин күч алышы. * Кадр саясатында жердешчилдик, берилгендик ([[фаворитизм]]), туугандык ([[кумовство]]), [[паракорчулук]] сыяктуу жаман илдеттердин орун-очок алышы<ref>[http://oipikir.barakelde.org/unews/un_post:3651 2005, 2010-жылдардагы кыргыз ыңкылаптарын изилдөө жана тарыхый жактан баалоо]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. * Коомчулуктун коммуналдык жана башка кызматтардын (Электр энергиясы, борбордук жылуулатуу жана ысык суу менен камсыз кылуу, газ менен камсыз кылуу, мобилдик байланыштар) тарифине болгон баанын чукул көтөрүлүшү. Буга байланыштуу [[Бишкек|Бишкекте]] 17-март күнү оппозиция өкүлдөрүнүн [[Курултай|курултайы]] (съезд) болуп өткөн. Анда бийликке 7 талап коюлган: Электр энергияга болгон тарифтерди арзандатуу, уюлдук байланышка кошумча киргизилген 60 тыйындык төлөмдү алып салуу, президенттин үй-бүлө мүчөлөрүнүн бийликке аралашуусун токтотуу баш болгон, анын ичинде [[Максим Бакиев]] жетектеген ӨИИБАны (ЦАРИИ) жоюу сыяктуу талаптар коюлган. Бул талаптардын аткарылышына бир апта мөөнөт берип, бирок эч кандай аракет болбогон соң аягы 7-апрелдеги кандуу окуя менен бүткөн. [[Файл:Kurmanbek Bakiyev, 2009.JPG|thumb|290x290px|Президент [[Бакиев, Курманбек Салиевич|Курманбек Бакиев]], [[2009]] жыл]] Мурдагы президент Курманбек Бакиев бийликке 2005-жылы [[Кыргызстандагы төңкөрүш (2005)|«Жоогазын революциясынан»]] кийин келген. Акаевдин убагында Кыргызстан КМШ өлкөлөрүнүн ичинде эң кедей мамлекет катары белгилүү болуп калган. Андан кийинки келген президент коррупцияны жоюп, өлкөдө стабилдүүлүктү орнотууну убада кылган. Бирок критиктердин жана оппозииянын айтымында берген убадаларын аткарбай, мыйзам бузуу жолдору менен авторитардык режим орноткон. 2007-жылы болуп өткөн парламенттик шалоолордо Бакиевдин [[Ак жол партиясы|«Ак жол»]] партиясы жеңишке жеткен. Бирок ал шайлоо таза өткөн жок, бир катар чет өлкөлүк байкоочулардын билдирүүсү боюнча, шайлоо демократиялык стандарттарга туура келген эмес. Эки жылдан кийин ал кайрадан президент болуп шайланган<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/8606504.stm Kyrgyzstan clashes "leave four dead"] </ref>. Оппозиция президентти коррупция, үй-бүлөлүк башкаруу жана көз карандысыз массалык маалымат каражаттарын басуу, токтотуу боюнча күнөөлөп чыккан. 2010-жылы баласы [[Бакиев, Максим Курманбекович|Максим Бакиевди]] ӨИИБАга (Өнүктүрүү, инвестиция жана инновация боюнча борбордук агенттик) башчылыкка дайындайт<ref>{{Cite web |title=Бакиев отставкага кетпей, көмүскөдө иштей баштады. |url=http://en.rian.ru/world/20100408/158488375.html |accessdate=2016-10-05 |archivedate=2013-04-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130421083331/http://en.rian.ru/world/20100408/158488375.html }}</ref>. Иниси [[Бакиев, Жаныш Салиевич|Жаныш]] болсо армия, милиия жана коопсуздук кызматтарын көзөмөлдөгөн. Мындай мыйзамсыз иш-аракеттер өлкө ичинде жумушсуздук, жашоо шартынын төмөндөшүнө жана паракорчулукту жайылтууга алып келген (2009-жылы, [https://www.transparency.org/ Transparency International]  уюмунун маалыматына караганда Кыргызстан 180 өлкөнүн ичинен 162-орунда болгон). Бийлик тарабынан чындыкты айткан журналисттерди куугунтуктоо күчөп, июль айынын башында милициянын кызматкери журналист Алмаз Ташиевди ур-токмокко алган жана оор жаракатынан улам Ташиев көз жумган. Бийликтин айтуусу боюнча журналист менен милиция кызматкери ортосунда жеке мушташ чыгып, укук коргоо кызматкери жумуштук кызматта болгон эмес. Ошол эле жылдын декабрь айында [[Казакстан|Казакстандын]] [[Алма-Ата|Алматы]] шаарында кыргыздын чыгаан журналисти, Бакиевдик бийликти активдүү сындап келген жана жаңы оппозициялык гезитти чыгарууну пландап жаткан [[Павлюк, Геннадий Георгиевич|Геннадий Павлюк]] өлтүрүлгөн. Павлюк колу-буту байланган бойдон көп кабаттуу үйдүн 6-кабатынан ыргытылган жана 6 күндөн кийин ооруканада эсине келбей каза болгон. Бул иш тууралуу Чек арасыз репортерлор уюму жана Эл аралык пресса институту бийликке таза иликтөө талабын койгон<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/8427613.stm Кыргызстанды журналисттин өлүмүн таза иликтөөгө чакырышты]</ref>. 2010-жылы январь айынын башында оппозиция [[Исаков, Исмаил Исакович|Исмаил Исаковду]] (мурдагы коргоо министри) коррупция боюнча айыпталып, 8 жылга эркинен ажыратылганына каршы эки жумага созулган ачкачылык акциясын баштап, бийликтин «саясий репрессиясын» токтотууга чакырган. Оппозициянын маалыматына ылайык, 2006-жылдан бери журналисттерге каршы 60 жолу кол салуу, коркутуу окуялары катталган<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/8496660.stm Волна жестоких нападений шокирует кыргызстанских журналистов]</ref>. Ошол эле жылдын март айында оппозиция маанайчыл «Ачык саясат» жана «Назар» гезиттеринин президенттин мыйзамсыз бийликке келгендиги тууралуу макалалары жарялангандан кийин алардын чыгуусуна тыюу салынып, 82 миң евро өлчөмүнө айыпка жыккан. 3-апрелде Бишкекте адам укуктарын коргогон активисттер тобу БУУнун имаратынын алдында уюмдун баш катчысы Пан Ги Мундун Орто Азияга алгачкы жолку келүүсү учурунда каршылык акциясын өткөрүшкөн жана кат жолдошкон. Ал катта Кыргызстанда адам укуктарынын бузулушу жана ММКнын эркин иш алып баруусуна тоскоолдуктар болуп жаткандыгы айтылган. Пан Ги Мун өз кезегинде кыргыз бийлигин адам укуктарын сактоого чакырган<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/8601792.stm Пан Ги Мундун келиши учурунда БУУнун имаратынын алдындагы каршылык акция.]</ref>. == Окуялар хроникасы == === 6-жана 7-апрелдеги төңкөрүштөр === [[Файл:Bishkek capitol revolution 2010.JPG|thumb|329x329px|Көтөрүлүшчүлөрдүн Ак Үйгө кириши, 7-апрель 2010-жыл.]] ====== Таласта ====== Төңкөрүш [[6-Апрель (Чын Куран)|6-апрель]] күнү [[Талас шаары|Таласта]] митингден кийин облустук администрациянын имаратын басып алуу менен башталган. Өлкөнүн ички ичкер министри [[Конгантиев Молдомуса Ташболотович|Молдомуса Конгантиев]] оппозициялык «Ата-Мекен» партиясынын өкүлү [[Шер-Нияз, Болот|Болот Шер-Нияздын]] кармалгандыгын билдирген. Элдин нааразычылыгынан улам, эл өкүлү бошотулган, бирок жоон топ эл Обландминистрациянын имаратына карай жол тартышкан. Ушул эле күнү кечинде Өкмөт эки самолет жана беш вертолет менен 200 коопсуздук кызматкерин басып алынган имаратты жана губернаторду бошотуу үчүн жиберген. Операцияны башкаруу вице-премьер-министр [[Жапаров Акылбек Үсөнбекович|Акылбек Жапаровго]] жүктөлгөн. Саат 21.00дө атайын операция жүргүзүлүп, жыйынтыгында губернатор бошотулуп, бирок имаратты колго ала алган эмес<ref>{{Cite web |title=Кыргыз оппозициясы спецназды куралсыздандырып, элдин катарына өттү. |url=http://www.regions.ru/news/2282382/ |accessdate=2016-10-05 |archivedate=2016-09-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160924060013/http://regions.ru/news/2282382/ }}</ref>. Укук коргоо органдарынын күч көрсөтүүсүнө жооп катары митингчилер таш, таяк сыяктуу куралдарды колдонушкан. Андан тышкары, көтөрүлүшчүлөр облустук ИИБдин имаратын да басып алууга аракет жасашкан. Оппозиция «альтернативдик губернатор» катары - Шералы Абдылдаевдин жана анын орун басарына - «[[Ата-Мекен]]» оппозициялык партиясынын өкүлү Койсун Курманалиеванын шайлангандыгын билдирген<ref>{{Cite web |title=Кыргызстан: Задержанные ранее лидеры оппозиции освобождены, здание парламента разгромлено, горит Генпрокуратура |url=http://www.ferghana.ru/news.php?id=14407&mode=snews |access-date=2016-10-05 |archive-date=2010-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100811060803/http://www.ferghana.ru/news.php?id=14407&mode=snews |dead-url=yes }}</ref>. Премьер-министр Данияр Үсөнов тез аранын ичинде Таласка Ички иштер министр М.Конгантиевди жиберет. Бирок аны оппозициянын өкүлдөрү кармап алышып, катуу ур-токмокко алган. Кээ бир маалыматтарга караганда Конгантиев алган жаракаттарынан улам ооруканага жетпей каза болгон. Бирок бул маалыматтарды оппозиция четке каккан. Андан кийин мурдагы минимтр Кыргызстандын аймагында жүргөнүн жана соттун алдында жооп берээрин билдирген. Бир нече күн өткөндөн кийин Конгантиевди аялы 40 миң долларга сатып алып жана Казакстандын аймагына жашыруун чыгып кеткендиги тууралуу маалымат ачыкка чыккан<ref>{{Cite web |title=ИИМдин башчысы Кыргызстандан жашыруун чыгып кеткен. |url=http://www.ferghana.ru/news.php?id=14425&mode=snews |access-date=2016-10-06 |archive-date=2010-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100514042504/http://www.ferghana.ru/news.php?id=14425&mode=snews |dead-url=yes }}</ref>. ====== Бишкекте ====== Бийлик көтөрүлүшкө катуу даярданган: саясатчыларды жана карапайым калкты жашыруун тыңшоо тууралуу мыйзам кабыл алынган, оппозииялык ММКнын баары жабылган. Өлкө жана коомчулук маалыматтык изоляцияда калган. Кал арасында билдирүүлөр уюлдук телефон менен гана жүргүзүлгөн, бирок аны бийлик тыңшап турган. 6-апрель күнү кечинде оппозициялык топтун лидери, мурдагы премьер жана президенттикке талапкер Алмазбек Атамбаевдин үйүндө тинтүү болуп, Таластагы көтөрүлүштү уюштурган деген айып тагылып, камалган. Мындан тышкары ушундай эле айыптоо менен оппозициянын башка лидерлери [[Текебаев, Өмүрбек Чиркешович|Өмүрбек Текебаев]] жана [[Кыргызстан социал-демократиялык партиясы|КСДП]] партиясынын өкүлү [[Өмүркулов, Иса Шейшенкулович|Иса Өмүркулов]] да камалган. Өлкөнүн [[Кыргызстандын премьер-министрлеринин тизмеси|премьер-министри]] [[Данияр Үсөнов]] көтөрүлүшчүлөрдү катуу сынга алып, уюштуруучуларды «катуу жазага тартылаарын» айткан<ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/8604955.stm</ref><ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://wiadomosci.gazeta.pl/Wiadomosci/1,80277,7738425,Zamieszki_w_Kirgistanie__demonstranci_zajmuja_budynki.html |access-date=2016-10-06 |archive-date=2010-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100410000132/http://wiadomosci.gazeta.pl/Wiadomosci/1,80277,7738425,Zamieszki_w_Kirgistanie__demonstranci_zajmuja_budynki.html |dead-url=yes |accessdate=2016-10-06 |archivedate=2010-04-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100410000132/http://wiadomosci.gazeta.pl/Wiadomosci/1,80277,7738425,Zamieszki_w_Kirgistanie__demonstranci_zajmuja_budynki.html }}</ref>. 7-апрель күнү оппозиция элди президент Бакиевдин бийлигине каршы бүткүл элдик каршы чыгуу акциясына чакырган. Ошол эле күнү Кыргызстандын башка шаарларына да оппозициянын өкүлдөрү барган. Региондогу элдерге өлкодөгү саясий жана экономикалык кырдаал тууралуу маалымат берилген. Бишкекте таң эрте башкы оппозициялык партия болгон КСДП партиясынын имаратынын алдына, «Форумга» (Шабдан баатыр көчөсү, 4б дареги боюнча) 200дөй оппозициянын өкүлдөрү чогулушкан. Бирок аларды «Форумдун» имаратына киргизишпей, 10-15 чакты прокуратура жана Октябрь районунун милиция кызматкерлери тосуп турган. Саат 10дор чамасында автобус менен милициянын кызматкерлери келет. Ошол эле убакта ЕККУнун кызматкерлери, ЕБдин бир катар элчилери жана укук коргоочулар (Т. Исмаилова, Т. Уметалиева, Д. Ошуракунова, А. Абдрасулова) чогулган элге келген. Бирок кагылышуулар башталган кезде чет өлкөлүк өкүлдөр окуя болгон жерден чыгып кетишкен. Чогулган укук коргоочулар жана эл өкүлдөрү Шабдан баатыр көчөсүндөгү (мурдагы Алма-Ата) аялдамага чогулуп, ошол жерден эле курултай өткөрүшүп, Т. Уметалиева, депутат Ирина Карамушкина чыгып сүйлөп, опозиция лидерлери камакта жаткандыгын айткан. Эл наараз болуп, лидерлерди бошотууну талап кылышты. Милиция каршылык акцияга катышып жаткандарды тегерекчеге алып, бир-экиден активдүүлөрүн кары-жашы дебей кармап, автобуска салып жатышты. Митингчилер каршылык көрсөтүшүп, аялдамага чет жактан эл чогула баштады. Милиция менен кагылышып, акыркылары аялдаман чегиништи. Бирок милиция өзүнө келип, элди таркатуу максатында бир нече көздөн жаш чыгара турчу гранаталарды ыргытышкандан кийин элдин саны көбөйүп, милиция аларга туруштук бере албай, туш-тушка качышкан. Андан соң, элдин жоон тобу Бишкектин четинен борборду көздөй жөнөштү. Алма-Ата жана Лев Толстой көчөлөрүнүн кесилишиндеги көпүрө жактан Ж.Бакиевдин атайын «Арстан» бөлүгү көтөрүлүшчүлөрдү Ак үйгө өткөрбөй, тосмолорду коюшкан. Автомат менен куралданган милиция менен таш көтөргөн элдин ортосунда кармашуу жүрүп, милиция артка чегинген. Ал жердеги милициянын унааларынан көп сандаган курал жарак жана ок-дарылар табылган, куралдын баары «Форумдун» имаратына бекитилген. Митингчилер милициядан курал жарактарды тартып алышып, шаардын борборуна карай жөнөшкөн. Ошол мезгилде оппозициянын дагы бир лидери [[Сариев, Темир Аргембаевич|Темир Сариевдин]] [[Москва|Москвадан]] учуп келгенден кийин кармалгандыгы тууралуу маалымат тараган. Бийликке каршы акциянын катышуучулары милициянын тосмолорун талкалап өтүшүп, борбордук аянтка келишкен. Алардын Ак үйдү алуу боюнча алгачкы аракеттерин коргоо кызматкерлери ок менен токтотушкан. Ак үйдүн алдында жана Ала-Тоо аянтында турган 5 миңге жакын адамга каршы ок чыгарышып, адам өлүмүнө алып келген бул кандуу буйрукту президенттин иниси Жаныш Бакиевдин бергендиги тууралуу айтылган<ref>{{Cite web |title=Жаныш Бакиев: «Ок атуу жөнүндө буйрукту мен бергем» |url=http://www.gezitter.org/politic/49530_janyish_bakiev_ya_otdal_prikaz_strelyat/ |accessdate=2016-10-06 |archivedate=2016-10-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161004202517/http://www.gezitter.org/politic/49530_janyish_bakiev_ya_otdal_prikaz_strelyat }}</ref>. Өз кезегинде өлкөнүн Мамлекеттик күзөт кызматынын башчысы Ж.Бакиев өзүнүн күнөөсүн азркыга чейин монуна алгысы келбейт:{{цитата|«Мен ок атып жаткан [[БТР|БТРге]] аткыла деп буйрук бергем. Мен муну жашырбайм, бирок мен колунда куралы бар адамдарга гана ок чыгаргыла дегем. Рациядан ким куралы менен алдыга чыкса, ага ок аткыла деп пайткам, анткени алар бизге карата ок чыгарышкан»}}  — деп РИА Новости агенттигине берген интервьюсунда билдирген. Ал эми Курманбек Бакиев өзүнүy кабинетинин терезелерине ок атылгандан кийин гана анын күзөтчүлөрү элге ок атканын айтат<ref>http://lenta.ru/news/2010/04/11/civil/</ref><ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=http://www.runewsweek.ru/globus/33736// |access-date=2016-10-06 |archive-date=2010-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100416183247/http://www.runewsweek.ru/globus/33736 |dead-url=yes |accessdate=2016-10-06 |archivedate=2010-04-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100416183247/http://www.runewsweek.ru/globus/33736 }}</ref>.  Оппозиция Ак үйдүн ичине кирүүгө аракеттенишкен. Аларга каршы чатырдан снайперлер ок чыгарышкан. Күбөлөрдүн айтымында снайперлер Мамлекеттик тарых музейинин жана «Илбирс» имаратынын чатырында да болгон: {{Цитата|«Биз митингчилер менен Ала-Тоо аянтына келген кезде, мага «Ак үйдүн» чатырында снайперлер отурганын айтышты. Анан «Илбирстин» үстүндө дагы эки снайпердин башын көрсөтүштү. Мени тыкыс шакекчеге алышып, ал имараттын чатырынын батыш жагында дагы 2 адамды көрсөттү. Тарых музейдин чатырында дагы 2 башты байкадык. Мен: санагыла дедим, балдар санап көрүшсө, 22 снайпер чыгыптыр»}} — дейт, бул окуяга активдүү катышкан укук коргоочу Токтайым Уметалиева<ref>[http://www.pr.kg/news/kg/2012/04/09/22108/ Кыргызстан. Эки жылдан кийин].</ref>. [[Файл:Prosecutors office burned bishkek.JPG|thumb|299x299px|Башкы прокуратуранын мурунку имараты апрель окуясынан кийин.]]  «Форумдун» жанынан милициянын жүк ташыган унаасын тартып алышып, аны менен имараттын тосмосун сүзүп киришет. Алгачкы курмандыктар жүк ташуучу унаанын Ак үйдүн эшигин сүзүп киргенде жана короосуна митингчилер чуркаганда болгон (8-10дой адам). Машина кайра Чүй проспектисине чыгып, Ак үйдүн экинчи эшигин арты менен сүзүүгө аракет жасаганда айдоочусуну снайпердин огу токтоткон жана унаанын дөңгөлөгүнө жана бензин багына ок атылган. Жардамга келген адамдар айдоочуну унаанн ичинен алып чыгып, ооруканага жеткиришкен. Унаа өрттөлгөн.  Аянттагы элди таркатуу үчүн асманга ок атылганда митингчилер туш тарапка качып жөнөшкөн. Бирок «Качпагыла!» деген ураан, чакырыктарды угуп, эл кайра өкмөт үйүн алууга киришти.  10-15 мүнөт сайын элдерге ок атылып турду. Снайперлер адамдарды көбүнчө башка жана жүрөккө атканга аракет кылган. Митингчилер бактардын жана унаалардын артына жашынып, бир нече адамдар курал менен милицияны көздөй ок чыгарышкан.  Митингчилердин дагы бир тобу Ак үйдөн анча алыс эмес жерде жайгашкан [[Кыргыз Респуликасынын Башкы прокуратурасы|Прокуратуранын]] имаратын тинтүүгө алышып, эшик-терезелерин талкалап, маанилүү иш кагаздары менен кошо имаратты өрттөп салышкан. Өрттөлгөн имарат азыркыга чейин оңдоло элек, бирок имарат толугу менен түртүлүп, ордуна башка имарат тургузулаары белгилүү болгон<ref>[http://kloop.kg/blog/2013/08/16/by-vshee-zdanie-genprokuratury-snesut/ Башкы прокуратуранын мурунку имараты толугу менен түртүлөт].</ref>. [[Файл:Burning truck bishkek protests.jpg|thumb|252x252px|Ак үйдүн дарбазасын жүк ташуучу унаа менен сүзүп кирүү аракети: айдоочуга жана бензин куюлган бакка ок тийип, унааны өрт каптаган.]]  Андан соң оппозиция [[Коомдук Телерадиоберүү Корпорациясы|КТРКны]] (ал кездеги УТРК) колго алышып, бир канча убакыт бою эфирге чыкпай, пландалган телекөрсөтүүлөрдүн ордуна чукул кырдаал түзүлүп, оппозициянын бир нече лидерлери, өкмөттүк эмес уюмдардын өкүлдөрү жана укук коргоочулар бүткүл элге кайрылышкан. [[Текебаев, Өмүрбек Чиркешович|Өмүрбек Текебаев]] түз эфирде «бийлик эми толугу менен элдин колуна өткөндүгүн» жана Бишкеке шаарынын комендаты болуп милициянын отставкадагы полковниги Турат Мадалбеков дайындалгандыгын билдирген<ref>{{Cite web |title=Кыргызстан: УТРКнын эфиринде Ө.Текебаев Бишкектин комендантын дайындоо жана бийликтин элге өтүшү тууралуу маалымат берди. |url=http://www.ferghana.ru/news.php?id=14410&mode=snews |access-date=2016-10-06 |archive-date=2010-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100706142314/http://www.ferghana.ru/news.php?id=14410&mode=snews |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Кыргызстан: Государственное телевидение предоставило эфир представителям НПО и правозащитникам |url=http://www.ferghana.ru/news.php?id=14404&mode=snews |access-date=2016-10-06 |archive-date=2010-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100514041812/http://www.ferghana.ru/news.php?id=14404&mode=snews |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Кыргызстан:Мурда кармалган оппозициянын лидерлери эркиндикке чыгышты, Ак үй талкаланып, Прокуратуранн имараты өрттөнүп жатат. |url=http://www.ferghana.ru/news.php?id=14407&mode=snews |access-date=2016-10-05 |archive-date=2010-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100811060803/http://www.ferghana.ru/news.php?id=14407&mode=snews |dead-url=yes }}</ref><ref>[http://www.ferghana.ru/news.php?id=14409&mode=snews Кыргызстан: В Бишкеке атаковали здание ГСНБ, протестующие подогнали к Дому правительства БТР]</ref>.   Аянтка укук коргоочулар жана бир нече эл өкүлдөрү келип (Т. Үмөталиева, Т. Акун, К. Иманалиев ж.б.), бийлик менен сүйлөшүүлөрдү жүргүзүүгө аракет кылышкан. Бирок эч кандай майнап чыкпай, ок атуулар улана берген. Митингчилердин аянттан кетпесин түшүнүп, бийлик оппозияциянын өкүлдөрүн четинен бошото баштаган. Биринчилерден болуп Т. Сариев, Т. Мадылбеков, Д. Чотонов, А. Эркебаев, Э. Ибраимовалар эркиндикке чыгышкан. Т.Сариев баштаган митингчилердин жоон тобу УКК имаратына оппозиция лидерлерин бошотуут үчүн барышканда ал жактагы митингчилер менен кошо бир нече мүнөттүн ичинде имаратты колго алышкан. Ал жактан БТРди айдап, кайрадан Ак үйдү алууга аракет кылышканда, БТРдин айдоочусуна снайпердин огу тийип, аны ичинен сууруп чыгарып жаткандарды да снайпер менен атышкан.    Борбордук аянтта Мамлекеттик тууну кайтарган Улуттук гвардиянын эки жоокери элдин таш ыргытканына карабай ордунан кетишкен эмес. Алар — Сагынбек уулу Тынчтыкбек жана Адышов Тилек болгон. Адышовдун ичине жана башына таш тийип, баш мээси чайкалган. Козголоңчулар алардын куралын тартып алууга аракет жасаганы менен жоокерлер элге куралын берген эмес жана атайын буйрук берилгенден кийин гана ордуларынан кеткен:      {{Цитата|Алар (митингчилер) бизди формабызды чечип, өзүлөрүнүн катарына кошулууга чакырышты. Биз алардын кыйкырыктарына маани бербедик. Бир маалда бизди көзой таштар ыргыды, жанымдагы Адышовдун ичине таш тийген жана айнек тосмолор күбүлүп түшүп калган. Таш ыргыган кезде мене буйтаганга үлгүрдүм, бирок төшүмө тийип калды}} — дейт Сагынбек уулу Тынчтыкбек<ref>[http://www.super.kg/mobile/article/?article=4195 Таш жааса да, милдетинен тайбагандар.] </ref>.[[Файл:Roza Otunbaeva.jpg|left|thumb|184x184px|[[Отунбаева, Роза Исаковна|Роза Отунбаева]] — оппозициянын лидери жана убактылуу өкмөттүн башчысы]] Ак үйдүн ичинде президент К. Бакиев, премьер-министр Д. Үсөнов, Мамлекеттик коргоо кызматынын башчысы Ж. Бакиев, КР президентинин аппарат жетекчиси К. Жороев, коргоо министри Б. Калыев, УККнын төрагасы М. Суталинов, транспорт жана коммуникация министри Н. Сулайманов ж.б. кызматкерлер бар болчу. Президент Бакиев Бишкек, Нарын, Талас шаарларында өзгөчө кырдаалды киргизип, комменданттык саат 22.00до башталмак. Бакиев Ак үйдүн ичинде саат 12.00дон 19.00го чеин болгон. Оппозициянын акыркы лидерлерин бошотушкан маалда Бакиев эки джип унаасы менен Ак үйдөн Ала-Тоо аянтына чейинки бомбадан калкалоочу туннель аркылуу чыгып кеткен жана жолдон аларга каршылык көрсөткөндөрдү күзөтчүлөр унаанн терезесинен аткылашкан. Ал эми снайперлер жана милиция кызматкерлери граждандык кийимдерди кийишип, элге аралашып кеткен.    Ак үйдөн кетээрде имаратты жана Президенттин кабинетин миналап (мина коюп) кетишкен. Аны убагында байкап калган адамдар миналарды иштен чыгаршкан.    Саат 19.00 чамасында Ак үйдө оппозиция өкүлдөрү түзүлгөн кырдаал туурасында талкуу жүргүзүшүп, Роза Отунбаева башында турган Убактылуу өкмөттү түзүү тууралуу чечимге келишкен. Бир катар кызматтардын башчылары дайындалган: Коргоо министри Исмаил Исаков, [[Өмүркулов, Иса Шейшенкулович|Иса Өмүркулов]] Бишкек шаарынын мэри болгон.   Өмүркулов аянтта чогулган элге оппозиция лидерлеринен турган убактылуу өкмөт түзүлүп, Р. Отунбаева жана Т. Сариев премьер Д. Үсөнов менен сүйлөшүүлөрдү жүргүзүп жатышкандыгы тууралуу айтып, аянтка нан менен суу алып келүүнү тапшыргандыгын билдирген. Сүйлөшүүлөрдөн кийин Д. Үсөнов отставкага кетүүгө кол койгон. Бир аздан кийин Үсөнов белгисиз жакты көздөй жок болуп кеткендиги ачыкка чыгат.  === 8-апрель === 8-апрель күнү өлкөнүн түштүгүнө качкан президент өзүнүн жүргөн жерин жашынып, чет элдик ММКларга берген мегинде бийликтен кетпе тургандыгын билдирген. Анын айтымында өлкөдө "гуманитардык катастрофа" болуп, көчөгө автомат менен эркин басып калган куралдуу топторду жана абалды турукташтырууга жаңы өкмөттүн күчү жетпейт болчу. Жана дагы убактылуу өкмөт менен сүйлөшүүлөргө даяр экендигин билдирген. Жалал-Абад облусунун губернатору Кошбай Масиров Курманбек Бакиев отставкага кеткени жаткандыгы тууралуу маалымат берген<ref>{{Cite web |title=Президент Киргизии Курманбек Бакиев подает в отставку |url=http://www.ekhoplanet.ru/statements_528_5029 |access-date=2016-10-07 |archive-date=2010-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100411214929/http://www.ekhoplanet.ru/statements_528_5029 |dead-url=yes |accessdate=2016-10-07 |archivedate=2010-04-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100411214929/http://www.ekhoplanet.ru/statements_528_5029 }}</ref>. Бакиевдин жолдогон жеке катында өлкөдөгү кырдаалды көзөмөлдөбөйт, бирок отставкага кетпей тургандыгы жазылган<ref>{{Cite web |title=Кыргызстан: дагы деле кете элек президент Курманбек Бакиев элге кайрылуу жасады. |url=http://www.ferghana.ru/news.php?id=14429&mode=snews |access-date=2016-10-07 |archive-date=2010-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100614082356/http://www.ferghana.ru/news.php?id=14429&mode=snews |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Бакиев бийликтен кетпей тургандыгын билдирди |url=http://www.france24.com/en/20100408-kyrgyzstan-bishkek-opposition-protests-ousted-president-bakiyev-refuses-resignation |access-date=2010-04-10 |archive-date=2010-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100410181833/http://www.france24.com/en/20100408-kyrgyzstan-bishkek-opposition-protests-ousted-president-bakiyev-refuses-resignation |dead-url=no }}</ref>. Убактылуу Өкмөттүн башчысы ММКга «Бийликтин убактылуу өкмөттүн колуна өтүшү жана КРнын Конституциясын аткаруу тартиби» жөнүндөгү декрет жөнүндө маалымат берген. Декретте «Конституцияда президенттин жана өкмөттүн ыгарым укуктарын убактылуу жңы элдик бийлик колуна алат» деп айтылган, «мыйзам бузуу менен шайланган» Жогорку Кенеш (парламент) таркатылып, жаңы парламенттик шайлоого чейин парламенттин укуктарын убактылуу өкмөткө өткөндүгү тууралуу жазылган<ref>[http://www.ferghana.ru/news.php?id=14421&mode=snews Декрет «О переходе власти к временному правительству и порядке исполнения Конституции Киргизской Республики»]</ref>. Отунбаеванын айтымында, убактылуу өкмөт жарым жылдык мөөнөткө түзүлдү жана ушул жарым жылдын ичинде «жаңы Конституцияны кабыл алынат». === 9-апрель === 9-апрель күнү, Кыргызстандын ИИМнин маалыматына ылайык, милициянын отряды жана элдик кошуундар менен бирге Бишкекти толугу менен тополончулар жана мародерлордон тазалап чыгышкан. Шаар ичинде кайрадан транспорт ишке киргизилген. 9-жана 10-апрель күндөрү курман болгондорго аза күтүү деп жарыяланган. Ушул эле күнү Жалал-Абадда белгисиздер тарабынан Кыргызстандын түштүгүндө популярдуу болгон «Дийдор» гезитинин редакциясы жайгашкан кеңсесине ок атылган<ref>[http://www.fergananews.com/news.php?id=14433 Кыргызстандын түштүгүндө Өзбек улуттук-маданий борборунун газетасынын кеңсесине ок атылды.]</ref>. ====== Башка региондордо ====== Кыргызстандын бардык региондорунда Бакиевдин бийлиги кулап жатты. [[Нарын (шаар)|Нарын шаарынын]] борбордук аянтына чогулган эл оппозициянын лидерлерин бошотуун уталап кылышкан. Митингчилер областтык администрацияны басып алышкан, ал эми губернатор тез аранын ичинде качып кеткен. Бишкекке ар кайсы тараптан адамдар жардамга кетип жаткандыгы тууралуу маалымат түшкөн. Чүйдүн бир катар райондорунан 5-10 миңге чукул эл борборду көздөй жамдамга келишкен. == Убактылуу Өкмөттүн түзүлүүшү == Данияр Үсөновдун отставкага кетүүсүнөн кийин Роза Отунбаева 8 апрель күнү бийлик Ош жана Жалал-Абад областтарынан тышкары дээрлик өлкөнүн бардык аймагында элдин колуна өткөндүгү тууралуу билдирген<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/8608708.stm Кыргызстан: оппозициядан түзүлгөн жаңы өкмөт.] </ref>. Андан тышкары парламентти жана өкмөттү таркатуу чечими кабыл алынып, куралдуу күчтөр жана чек ара кызматы убактылуу өкмөткө караган. Жаңы өкмөт мыйзамсыз приватизацияланган Бакиевдердин байлыктарын өлкө казынасына кайтаруу чечими кабыл алынып, жана болуп өткөн окуяларды иликтөө иштери башталган. Р. Отунбаеванын төрт орун басарлары дайындалган: Алмазбек Атамбаев — экономикага, Темир Сариев — каржы жана кредит маселеси боюнча, Өмүрбек Текебаев — конституциялык реформа боюнча, Азимбек Бекназаров — укук коргоо органдары жана прокуратурага бекитилген. Убактылуу өкмөттүн вице-премьер министри Өмүрбек Текебаев революциялык бийлик тууралуу төмөндөгүдөй аныктама берген<ref>[http://www.vremya.ru/2010/61/5/251474.html Заявление вице-премьера временного правительства Омурбека Текебаева.]</ref>: {{Цитата|«Ооба, биз, 14 киши, өзүбүзү өкмөт деп жарыяладык. Эмненин негизинде? Эч нерсенин. Ооба, ошондо биз узурпаторлор болуп калабыз. Биз эми өкмөт дагы, парламент дагы, президент дагыбыз. Бул өтө жаман чечим болчу. Бирок ишенип коюңуздар, мындан жакшы башка чечим жок эле»}} == Курмандыктар == Официалдуу маалыматтар боюнча, бийлик алмашуу үчүн курман болгондордун саны 86 адамды түзөт, ал эми медициналык кызмат алуу үчүн кайрылгандар 1500 адамдан ашкан<ref>[[:ru:Революция_в_Киргизии_(2010)#cite_note-74|Каза болгондордун саны 84кө жетти.]]</ref>. Алардын 500дөн ашыгы ар кандай оор жаракат алышкан. Милиция кызматкерлеринин колунан канча адам каза болгондугу азыркыга чейин белгисиз жана атылган октор баллистикалык экспертизадан өткөрүлгөн эмес. ИИМдин атайын Мамлекеттик коргоо боюнча башкы кызматынын 111 кызматкери ар кандай жаракат алышкан: 23 милиционер стационардык дарылануудан өтсө, 69 адам — амбулатордук дарылоодон өткөн. Каза болгондордун арасында ИИМдин Академияснын эки курсанты — Эдиль Такырбашев жана Никита Кущ болгон<ref>{{Cite web |title=Н. Попова: Покой нам только снится. За что погибли курсанты Академии МВД Киргизии Эдиль Такырбашев и Никита Кущ |url=http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1272147420 |access-date=2016-10-07 |archive-date=2017-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170102081741/http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1272147420 |dead-url=yes |accessdate=2016-10-07 |archivedate=2017-01-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170102081741/http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1272147420 }}</ref>. == Талап-тоноо жана мародёрчулук == [[Файл:Looted narodnyj supermarket.JPG|thumb|256x256px|«Народный» дүкөнүнүн талап-тоноочулуктан жабыр тартышы.]] 8-апрель күнү күндүзү жана түнкүсүн шаардын ар тарабынан атылган октун үнү жаңырып турду. Көчөдө токтоп турган унаалар коңторулуп, өрттөнүп жатты. Ири соода борборлоруна мародёрлор чабуул коюп, тиричилик техника, кийим-кече жана тамак-аш тонолгон. Көбүнчө түрк бизнесмендерине тиешелүү болгон  — Vefa жана Бета Сторес, жана кытай ишкерлеринин — Гоин соода борборлору, андан сырткары  — Караван, Дордой Плаза,  «Народный», «7 Дней» ж.б. дүкөндөр түйүнү жабыркаган. Улуттук көркөм сүрөт музейи жана УТРКнын имараты да талкаланган. Бир нече баалуу сүрөттөр уурдалып, ал эми телеборбордо техникалык камсыздоосу иштен чыккан. Күбөлөрдүн айтымында Бишкектин борборундагы БУМ (ЦУМ) жана Орто Азиядагы эң ири базар болгон — «Дордой» базарынын ишкерлери өз мүлктөрүн сактап калуу максатында сатуу түйүндөрүн жаап, товарларын алып чыгып кетишкен. Убактылуу өкмөт коомчулукту тартипке чакырып, абалды турукташтыруу аракетин жасаган. ИИМ мамлекеттик жана жеке мүлккө кол салгандарды атууга уруксат берип, 8нен 9на караган түнү талап-тоноочулуктун 67 катышуучусу колго түшкөн. Элдик кошуундардын рейддеринин жардам менен абал туруташып, 9-апрель күнү транспорт ишке киргизилген, дүкөндөр жана банктар иштерин улантышкан<ref>[[Kyrgyzstan holds day of mourning for uprising victims]] </ref> == Эл аралык реакция == == Бакиевдин Кыргызстандан кетиши == [[Файл:Kurmanbek Bakiyev's resignation letter.jpg|left|thumb|Курманбек Бакиевдин отставкага кетүүсү тууралуу арызы]] 15-апрель күнү Курманбек Бакиев Оштун борбордук аянтында 2 миңден ашуун талапкерлери менен митинг өткөргөн. Ошол эле учурда аянттын башка бурчунан ага каршы чыккан топ менен Бакиевди колдогондор ортосунда кагылшуу болуп, асманга ок атылган учурда Бакиевдин жактоочулары сахнадан сүйлөп жаткан жеринен алып түшүшүп, Жалал-Абадга качып кетүүсүнө жол беришкен<ref>[http://www.france24.com/en/20100415-gunfire-breaks-bakiyev-rally-cover-rival-crowd-kyrgyzstan-osh Выстрелы разбивает про Бакиеву митинг на юге Кыргызстана] </ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/8621492.stm Кыргызстандын экс-башчысы К.Бакиевге ок атылды.] </ref>. Бир нече сааттан кийин Казакстандын ТИМнин пресс-катчысы билдиргендей, Бакиев Жалал-Абаддан Тараз шаарына келип конгон. Бул иш-аракеттер Казакстандын президенти Нурсултан Назарбаев, АКШнын президенти Барак Обама жана Орусиянын президенти Дмитрий Медведевдин кийлигишүүлөрү менен болгон. ЕККУ Бакиевдин Казакстанга келишин жылуу кабыл алып, бул кадамды «өлкөдөгү курч кырдаалды жөнгө салууда жана мыйзамдуу бийликти орнотуу, Кыргызстанда жарандык согуш чыгып кетпөөсү» үчүн жасалган деп билдирет. Үч өлкөнүн президенти Вашингтондогу өзөктүк коопсуздук саммитинде Кыргызстандагы абал тууралуу талкуулашканын АКШнын мамлекеттик департаменти билдирген. 15-апрель күнү кечинде Казакстандын Кыргызстандагы элчилигине К. Бакиев отставкага кеткендиги тууралуу официалдуу кат жөнөткөн. Бакиев өзүнүн отставкага кетүүсүн «өлкөдөгү кырдаалды жөнгө салуу үчүн болгон кадам» деп билдирди. Р. Отунбаева башында турган Убактылуу өкмөттүн мүчөлөрүн сындап, Кыргызстанды «жарандык согушка алып келишти» деп айыптап чыккан. 19-апрель күнү [[Казакстандын Тышкы иштер министрлиги|Казакстандын ТИМи]] Бакиевдин белгисиз тарапка учуп кеткендиги тууралуу маалымат берген. Бир күндөн кийин, 20-апрелде Беларусиянын президенти [[Лукашенко Александр Григорьевич|Александр Лукашенко]] Бакиев жана анын үй-бүлөсү (бардыгы болуп 4 адам) менен 19-апрелди Минскте өткөргөндүгүн билдирген. Беларусиядан баш калкалоо сурап, өзүнүн отставкасын моюнга албай, дагы деле өлкөнүн мыйзамдуу президенти деп эсептеп, коомчулукту Убактылуу өкмөткө ишенбөөчүлүк көрсөтүүгө чакырган. == Видео == * [https://www.youtube.com/watch?v=Kk5N9-YQFck 7 апрелдеги борбордук аянттагы митинг] * [http://www.youtube.com/watch?v=CGj-W8tdPBE Кыргызстандагы окуялар. 06.04.2010] * [https://www.youtube.com/watch?v=za83GomnFEA Кыргызстандагы төңкөрүш: чындыгында бардыгы канда болгон] * [https://www.youtube.com/watch?v=aitiqWbAtZU Таласта башталган митинг] == Дагы көрүңүз == * [[Кыргызстандагы төңкөрүш (2005)]] * [["Аксы" окуясы|Аксы окуясы (2002)]] == Эскертүүлөр == {{Эскертүүлөр|2}} == Шилтемелер == {{Навигация |Тема = Кыргызстандагы төңкөрүш (2010) |Уикижаңылыктар = Элдик төңкөрүш (2010) |Уикитека = Элдик төңкөрүш (2010) |Уикиказына = Элдик төңкөрүш (2010) |Портал = Кыргызстан }} * [http://www.azattyk.org/a/2033316.html Кыргызстандагы революция: 2010 жылдагы 6-7 апрелдеги кандуу окуялардын хронологиясы. Азаттык үналгысы.] {{Кыргызстандагы окуялар}} [[Категория:Кыргызстандагы төңкөрүштөр]] [[Категория:Кыргызстандагы шайлоолор]] [[Категория:2010-жыл‏‎]] [[Категория:Апрель айы]] [[Категория:Коррупция]] [[Категория:Курманбек Бакиев]] [[Категория:Убактылуу өкмөт]] [[Категория:Роза Отунбаева]] 8lg9h01lurjg62inesmtidxsrl2hlbw Колдонуучунун баарлашуулары:Абдырашит Сатылганов 3 73618 645983 645062 2026-05-10T19:41:40Z Leaderbot 41373 /* Notice of expiration of your sysop right */ жаңы бөлүм 645983 wikitext text/x-wiki {{Көңүл буруңуз| жогорудагы архив калыбын өчүрбөңүз, ал архивтерге шилтеме берип турат, сиздерге баары ыңгайлуу болуусу үчүн архивке сактап койгонмун..жаңы баарлашуу калтыруу үчүнү ↓ төмөн жагынан баштай бериңиз}} {{Архив-Т|2013-2015|2016|2017|2018|2019|2020|2021|2022|2023|2024|2025}} {{Уикипедия:Жаңы баарлашуу}} == Администратор == Саламатсызбы, мен сиз рувикидеги баракчаңыздагы Кыргыз Википедиясында администратор болгуңуз келгенин көрдүм. Балким, сиз администратор болгонго сунуктайм, жетиштүү болот сыяктуу 5 добуш. [[User:Incall|Incall]] <sup>[[User talk:Incall|talk]]</sup> 07:16, 21 апрель 2025 (UTC) :Саламатчылык, сунуш үчүн чоң рахмат. Сизди сунушуңузду албетте кабыл алдым. [[Колдонуучу:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Абдырашит Сатылганов|баарлашуу]]) 03:13, 11 май 2025 (UTC) == Wikipedia Asian Month 2024 Barnstar == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border: 2px solid gold; background: #FAFAD2; padding: 1em; text-align: left;"> <div style="text-align: center;"> </div> '''Dear {{ROOTPAGENAME}}''', Thank you for joining us in celebrating the 10th year of Wikipedia Asian Month!<br> We truly appreciate your contributions, and we look forward to seeing more articles about Asia written in different languages. We also hope you continue to participate each year! '''Sincerely,<br>''' '''Wikipedia Asian Month User Group''' [[File:2024 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|center|300px]] </div> </div> <!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=28737105 --> == Калыптар боюнча жардам сураймын == Саламатсызбы, мен сизге жардам сурап кайрылып жатам. Калыптарды кошууда бир ниче кыйынчылыктарга душаар болуп, ачык булактардан Кыргыз Викисинде калыптар кандай иштеши/кошулушу жөнүндө маалыматтарды таппай жатамын. Эгерде убактыңыз жана мүмкүнчүлүгүңүз болуп калса [[Калып:Арал|Арал]] калыбын оңдоого жардам берип коюңузчу. Калыпты даярдадым бирок координаталарды кошууда, толтурулган гана пункта көрсөтүүнү жасай албай мен буйшайман болуп жатам. <nowiki>{{Карточка</nowiki> |Аталышы = Арал |from = <nowiki>{{{from|}}}</nowiki> |стиль_үстүндө = background:#91b3f2; |стиль_башжазуу = background:#91b3f2; |үстүндө = Кыргызча аталышы |үстүндө2 = Улуттук аталышы |сүрөт = <nowiki>{{#if:{{wikidata|p18|{{{Сүрөт|}}}}}| {{Сүрөттү форматтоо|[[Файл:{{wikidata|p18|{{{Сүрөт|}}}}}|{{#if:{{{Туурасы|}}}|{{{Туурасы|}}}|280px}}]]}}}}</nowiki> <nowiki>|</nowiki>сүрөттүн_аталышы = <nowiki>{{#if:{{{Сүрөткө баяндама|}}} | <small>{{{Сүрөткө баяндама|}}}</small>}}</nowiki> |башжазуу1 = Географиялык мүнөздөмөсү |белги1 = Аянты |текст2 = <nowiki>{{{Аянты|}}}</nowiki> км² |белги2 = Бийик чекити |текст3 = <nowiki>{{{Бийик чекити|}}}</nowiki> м |белги3 = Калкы |текст4 = <nowiki>{{{Калкы|}}}</nowiki> адам |белги4 = Калкты каттоо жылы |текст5 = <nowiki>[[{{{Аянты|}}}-жыл]]</nowiki> |белги5 = Калкынын жыштыгы |текст6 = <nowiki>{{{Калкынын жыштыгы|}}}</nowiki> адам/км² |башжазуу7 = Жайгашуусу |белги8 = Координаталары |текст9 = УШУНУ КОШО АЛБАЙ ЖАТАМ |белги9 = Астрономиялык объект |текст10 = <nowiki>{{{Астрономиялык объект|}}}</nowiki> |белги10 = Өлкө |текст11 = <nowiki>{{{Өлкө желеги|}}}</nowiki> |белги11 = Аймак |текст12 = <nowiki>{{{Аймак|}}}</nowiki> |белги12 = Район |текст13 = <nowiki>{{{Район|}}}</nowiki> |белги13 = АймакКартасы |текст14 = УШУНУ КОШО АЛБАЙ ЖАТАМ |белги14 = Архипелаг (Архипелаг1, Архипелаг2 ж.б.у.с. бир нече пункту) |текст15 = УШУНУ КОШО АЛБАЙ ЖАТАМ |белги15 = Акватория (Акватория1, Акватория2 ж.б.у.с. бир нече пункту) |текст16 = УШУНУ КОШО АЛБАЙ ЖАТАМ <nowiki>|</nowiki>башжазуу17 = <nowiki>{{#if: {{{Викиказына|}}} |'''{{Commonslink|{{{Викиказына|}}}|{{{Commons-text|{{{Кыргызча аталышы}}}}}}}} [Викиказына|Викиказынада]]'''}}</nowiki>}} <nowiki>[[Категория:Аралдар арип боюнча]]</nowiki><nowiki><noinclude></nowiki><nowiki>{{doc}}</nowiki><nowiki></noinclude></nowiki> [[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 06:54, 21 май 2025 (UTC) :Саламатсызбы, учурда калып боюнча изилдөөлөр жүрүп, сунуштар түзүлүп жаткандыктан, түзөтүү ишин кийинкиге калтыра турсак жакшы болмок. Эң алгач, калыптын талааларын бирдиктүү кылып, аталыштарын жамаат добуш берүү менен чечип алса, балким ботторду жардамга киргизип калышыбыз мүмкүн же болбосо кол менен оңдоо иштери аяктаганда,эң биринчи сиз сунуштаган {{tl|Арал}} калыбына эксперимент жүргүзөбүз... [[Колдонуучу:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Абдырашит Сатылганов|баарлашуу]]) 19:05, 21 май 2025 (UTC) == Макалалардын өчүрүлүшү боюнча == Саламатсызбы, Абдырашит! Википедиянын колдонуучусу катары менин бир топ укуктарымды өзүңүздүн фактылар менен жакталбаган пикириңиз менен бузбооңузду сурана кетмекчимин! Көрүшүм боюнча которулган макалалардын бирөөсүн да окуп чыкпаптырсыз, өчүрүлөр ар бир мүнөт сайын болуптур. Эмнеге сиздердин катарга жаңы кирип жаткан, кыргызча Википедиянын өнүгүүсүнө кызыкдар,  адамдардын шагын сындырып,  жардам көрсөтүп,  колдоо көрсөткөндүн ордуна,  түшүнүксүз бир да мээнетти баалабай өчүрүп салдыңыз,  түшүнө албай турам. Сураныч, объективдүү жооп бере кетиңиз жана адамдардын эмгегин сыйлоого чакырым кетмекмин,  жана сизден кенен жооп күтөм. [[Колдонуучу:Anayua|Anayua]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Anayua|баарлашуу]]) 07:59, 21 май 2025 (UTC) :Саламатсызбы, Кыргыз Википедиясына кош келиңиз... :Эң алгач эле сурайын дегеним, сиздин кайсыл укугуңуз бузууга учурады, көрсөтүп бере аласызбы?. Ал эми, сиздин "жакталбаган пикир" - деген, жеке оюңузду түшүндүрө кетсеңиз жакшы болмок, эмнеге таянуу менен андай көз карашта калдыңыз?. :Макалаларды өчүрүү төмөнкү негиз боюнча өчүрүлдү: :'''Негизи''': Макалага тез өчүрүү калыбы коюлган ({{tl|delete}}), калыпта булактардын жоктугун ошондой эле макала машиналык котормо экендиги көрсөтүлгөн. :'''Жыйынтыгы''':Калып туура коюлган, чындыгында булактар көрсөтүлбөгөн, машиналык котормо. :'''Эреже М2''': |Толугу менен кыргыз тилинде болбогон же машина менен которулган макалалар| :Толугу менен кыргыз тилине которулбаган макалалар, эгерде алар жакын арада кыргыз тилине которулбаса. Ошондой эле түзөтүүгө болбой калган машина котормосун камтыган макалалар да тездик менен өчүрүлүүсү мүмкүн. :'''Сунуш''': Макалаларда грамматикалык жана орфографикалык каталар өтө көп аны оңдоп чыгуу бир канча түйшүк жаратат, ошол себептүү көпчүлүк колдонуучулар катасы көп макаланы оңдоп чыгууга караганда, жаңы макала түзүүнү ыңгайлуу көрүшөт. Сиз алгач бир макаланы аяктап андан кийин экинчи макаланы баштасаңыз жакшы болмок же болбосо ({{tl|Түзөтүлүүдө}}) калыбын коюп коюңуз, мындай жол менен башка колдонуучуларга макала бүтө электигин маалымдайсыз, ошол эле оңдолуп жаткан макала төмөнкү категорияга кошулат:[[:Категория:Учурда активдүү түзөтүлүп жаткан барактар|Учурда активдүү түзөтүлүп жаткан барактар]]. Мисалы:[[ Трансгендердик өзгөрүү]] 14-май 2025-ж. машиналык котормо бир да оңдоп түзөө болгон эмес. [[Камиң-аут]] 2 оңдоо: Машиналык котормодо ар экинчи сүйлөмдүн башталышында "ал" - деген сөз көп колдонулган. Жалпысынан сиз түзгөн 8 макала өчүрүлүптүр, андагы тесттер сакталуу боюнча калат ал эми макаланы кайра ордуна кайтарууга болот, бирок мындай аракет оң жыйынтык берет дегенден алысмын, албетте википедияда "идеалдуу макала түзүү керек" - деген эреже жок, андыктан колдонуучулар каалагандай макала түзүүгө болот, анткен менен макала тез өчүрүүгө сунушталса, кайрадан өчүрүлүшү мүмкүн. Макала википедияда калуу үчүн минималдуу сунуштарды аткарганыңыз туура болот. [[Википедия:Негизги принциптер]]... Ишиңизге ийгилик [[Колдонуучу:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Абдырашит Сатылганов|баарлашуу]]) 18:47, 21 май 2025 (UTC) == Файл киргизүү == Ассаламу алейкум! Мен футбол клубдар жөнүндө макалаларды түзүп [[Ливерпуль (футбол клубу)|баштадым]]. Логотиптерин кошоюн дегенде Википедияга файлын киргизип туруп кошуш керек. Файл киргизе албадым, администраторлор гана киргизе алат экен. Ушул жерин карап бериңиз деп суранам. [[Колдонуучу:Arsensky|Arsensky]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Arsensky|баарлашуу]]) 08:15, 5 июль 2025 (UTC) :Валейкумсалам, [[Ливерпуль (футбол клубу)]] макаласы боюнча логотипти жүктөө сунушун калтырыптырсыз, Логотип жүктөлдү [[ky:Файл:FC Liverpool Logo.svg]], колдонуу максатын окуп чыгууну сунуштайм, ошондой эле анын сакталышын эске алууну суранам, ишиңизге ийгилик!!! [[Колдонуучу:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Абдырашит Сатылганов|баарлашуу]]) 06:02, 6 июль 2025 (UTC) ::Башка макалаларды дагы түзөйүн дедим эле. Мага файл жүктөө укугун бергенин кандай дейсиз? Сизден кечке сурай бербейин. Орус Википедиясына бир нече файлдарды [https://ru.wikipedia.org/wiki/Служебная:Список_файлов/Arsensky жүктөгөм]. [[Колдонуучу:Arsensky|Arsensky]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Arsensky|баарлашуу]]) 16:35, 11 июль 2025 (UTC) :::Саламатсызбы, албетте макалаларды чеги жок түзөтө берсеңиз болот, ал эми файл жүктөө боюнча, тилекке каршы мындай мүмкүнчүлүктөр кыргыз тил бөлүмүнөн убактылуу алынып салынган, колдонуучуларга жүктөө укугун берүү, убактылуу администраторго байланбаган, тагыраагы стюарддардын көзөмөлүндө, ошондой эле мүмкүнчүлктөрдү жаратуу интерфейс администраторго тиешелүү... ишиңизге ийгилик!!! [[Колдонуучу:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Абдырашит Сатылганов|баарлашуу]]) 17:40, 12 июль 2025 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:06, 28 апрель 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == Notice of expiration of your sysop right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "sysop" (Администраторлор) will expire on 2026-05-17 09:57:08. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[Колдонуучу:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Leaderbot|баарлашуу]]) 19:41, 10 май 2026 (UTC)</div> 1ctspan4t1roarbmt1bo8u4x4hy6ttm Ангстрем Андерс Йонас 0 89782 645948 573737 2026-05-10T15:29:06Z Joldoshbekov1ch 47422 645948 wikitext text/x-wiki [[Файл:Anders Ångström painting.jpg|thumb]] '''Андерс Йонас Ангстрем''' (''Anders Jonas Ångström'' 13-август, 1814 — 21-июнь, 1874) — [[Швеция|швециялык]] физик, [[спектроскопия]] илиминин негиздөөчүлөрүнүн бири. Анын урматына узундуктун өлчөм бирдиги «ангстрем» (<math>10^{-10}</math> метр) деп аталган. Ал 1814-жылы Швециянын Лёгдё айылында туулган, ал эми 1874-жылы Уппсалада каза болгон. Ангстрем 1839-жылы Уппсала университетинен докторлук даражасын алган. Ал 1843-жылы Уппсала обсерваториясында байкуучу болуп иштеп, 1858-жылы физика кафедрасынын башчылыгына дарга тандалган. == Илимий салым жана ачылыштар == Ангстремдин эң маанилүү илимий эмгектери жылуулук өткөргүчтүк жана спектроскопия тармактарына багытталган. Ал [[Жылуулук өткөргүчтүк|жылуулук өткөргүчтүккү]] өлчөө ыкмасын иштеп чыгып, анын электр өткөргүчтүк менен пропорционалдуу экенин далилдеген. '''Спектралдык анализ''': 1853-жылы ал электр учкунунун (разряддын) жарыгында эки башка спектр пайда болгонун далилдеген: биринчиси электроддун металлына, экинчиси болсо электрод аркылуу өткөн газга тиешелүү болгон. '''Резонанс теориясы:''' Эйлердин резонанс теориясына таянып, Ангстрем спектралдык анализдин принцибин аныктаган: Ысытылган газ өзү сиңирген (абсорбциялаган) толкун узундугундагы жарыкты эмирет. '''Күндүн спектри:'''Күн спектрин изилдөөдө ал 1862-жылы Күндүн атмосферасында суутек бар экенин аныктаган (бул маалымат ошол жылы жарыяланган. '''Түндүк жаркыроо:'''1867-жылы ал түндүк жаркыроонун спектрин биринчилерден болуп изилдеп, анын сары-жашыл аймагында (5577 ангстрем) кычкылтектин мүнөздүү ачык сызыгын таап, аны өлчөй алган. Бирок, ал бул сызык зодиак жарыгында да пайда боло алат деп жаңылыш ойлогон.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Anders-Jonas-Angstrom Anders Jonas Ångström | Biography and Facts | Britannica]</ref> == Улуу карта жана мурас == 1868-жылы ал «Recherлоches sur le spectre solaire» («Күндүн спектрин изилдөө») аттуу эмгегинде Күндүн спектринин маанилүү картасын жарыкка чыгарган. Бул эмгекте толкун узундуктарынын маанилери <math>10^{-10}</math>метрдик бирдик менен көрсөтүлгөн — бул бирдик кийинчерээк ангстрем деп аталган.Ангстрем жана анын кесиптеши Роберт Тален Күндүн спектринде да, лабораториялык шарттарда да көптөгөн химиялык элементтердин спектрдик сызыктарын изилдеп, өлчөшкөн. Алардын эмгектери тез арада дүйнөгө таанылып, чоң таасир эткен илимий иштердин катарына кирди. Ошентсе да, Ангстрем бул эсептөөлөрдө системалуу каталар болушу мүмкүн деп шектенген. Ангстремдин өлүмүнөн 10 жыл өткөндөн кийин, 1884-жылы гана Тален кээ бир сызыктардын толкун узундуктарын оңдогон жаңы жыйынтыктарды жарыкка чыгарган (катанын айырмасы бир ангстремге чейин жеткен). Катанын себеби — Ангстрем менен Тален колдонгон метрдин эталону стандарттуу өлчөмдөн бир аз кыска болгондугунда болгон == Колдонулган адабияттар == * Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. [[Физика: Энциклопедиялык окуу куралы|Физика. Энциклопедиялык окуу куралы.]] 2004 Бишкек. ISBN 9967-14-010-0 [[Категория:Физика]] lzxrhoqqgll2s1ju3cgt20sgfs19k6i 645949 645948 2026-05-10T15:29:33Z Joldoshbekov1ch 47422 645949 wikitext text/x-wiki [[Файл:Anders Ångström painting.jpg|thumb]] '''Андерс Йонас Ангстрем''' (''Anders Jonas Ångström'' 13-август, 1814 — 21-июнь, 1874) — [[Швеция|швециялык]] физик, [[спектроскопия]] илиминин негиздөөчүлөрүнүн бири. Анын урматына узундуктун өлчөм бирдиги «ангстрем» (<math>10^{-10}</math> метр) деп аталган. Ал 1814-жылы Швециянын Лёгдё айылында туулган, ал эми 1874-жылы Уппсалада каза болгон. Ангстрем 1839-жылы Уппсала университетинен докторлук даражасын алган. Ал 1843-жылы Уппсала обсерваториясында байкуучу болуп иштеп, 1858-жылы физика кафедрасынын башчылыгына дарга тандалган. == Илимий салым жана ачылыштар == Ангстремдин эң маанилүү илимий эмгектери жылуулук өткөргүчтүк жана спектроскопия тармактарына багытталган. Ал [[Жылуулук өткөргүчтүк|жылуулук өткөргүчтүккү]] өлчөө ыкмасын иштеп чыгып, анын электр өткөргүчтүк менен пропорционалдуу экенин далилдеген. '''Спектралдык анализ''': 1853-жылы ал электр учкунунун (разряддын) жарыгында эки башка спектр пайда болгонун далилдеген: биринчиси электроддун металлына, экинчиси болсо электрод аркылуу өткөн газга тиешелүү болгон. '''Резонанс теориясы:''' Эйлердин резонанс теориясына таянып, Ангстрем спектралдык анализдин принцибин аныктаган: Ысытылган газ өзү сиңирген (абсорбциялаган) толкун узундугундагы жарыкты эмирет. '''Күндүн спектри:'''Күн спектрин изилдөөдө ал 1862-жылы Күндүн атмосферасында суутек бар экенин аныктаган (бул маалымат ошол жылы жарыяланган. '''Түндүк жаркыроо:'''1867-жылы ал түндүк жаркыроонун спектрин биринчилерден болуп изилдеп, анын сары-жашыл аймагында (5577 ангстрем) кычкылтектин мүнөздүү ачык сызыгын таап, аны өлчөй алган. Бирок, ал бул сызык зодиак жарыгында да пайда боло алат деп жаңылыш ойлогон.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Anders-Jonas-Angstrom Anders Jonas Ångström | Biography and Facts | Britannica]</ref> == Улуу карта жана мурас == 1868-жылы ал «Recherлоches sur le spectre solaire» («Күндүн спектрин изилдөө») аттуу эмгегинде Күндүн спектринин маанилүү картасын жарыкка чыгарган. Бул эмгекте толкун узундуктарынын маанилери <math>10^{-10}</math>метрдик бирдик менен көрсөтүлгөн — бул бирдик кийинчерээк ангстрем деп аталган.Ангстрем жана анын кесиптеши Роберт Тален Күндүн спектринде да, лабораториялык шарттарда да көптөгөн химиялык элементтердин спектрдик сызыктарын изилдеп, өлчөшкөн. Алардын эмгектери тез арада дүйнөгө таанылып, чоң таасир эткен илимий иштердин катарына кирди. Ошентсе да, Ангстрем бул эсептөөлөрдө системалуу каталар болушу мүмкүн деп шектенген. Ангстремдин өлүмүнөн 10 жыл өткөндөн кийин, 1884-жылы гана Тален кээ бир сызыктардын толкун узундуктарын оңдогон жаңы жыйынтыктарды жарыкка чыгарган (катанын айырмасы бир ангстремге чейин жеткен). Катанын себеби — Ангстрем менен Тален колдонгон метрдин эталону стандарттуу өлчөмдөн бир аз кыска болгондугунда болгон == Булактар == [[Категория:Физика]] 6nzfg54cz1868wgpxyhgn0wofv81s13 645950 645949 2026-05-10T15:39:09Z Joldoshbekov1ch 47422 645950 wikitext text/x-wiki [[Файл:Anders Ångström painting.jpg|thumb|'''Туулган күнү''' <small>13-август 1814</small> '''Туулган жери''' <small>Лёгдё, Вестерноррланд, Швеция</small> '''Каза болгон күнү''' <small>21-июнь 1874(59 жаш)</small> '''Каза болгон жери''' <small>Уппсала, Швеция</small> '''Өлкөсү''' <small>[[Швеция]]</small> '''Кесиби''' физик, астроном, университеттин окутуучусу Илимий чөйрөсү астрономия '''Иштеген''' '''жери''' <small>Уппсала обсерваториясы</small> '''Билим алган жери''' <small>Уппсала университети</small> '''Илимий жетекчиси''' Henrik Falck Сыйлыктары жана сыйлык акылары Румфорд медалы (1872)]] '''Андерс Йонас Ангстрем''' (''Anders Jonas Ångström'' 13-август, 1814 — 21-июнь, 1874) — [[Швеция|швециялык]] физик, [[спектроскопия]] илиминин негиздөөчүлөрүнүн бири. Анын урматына узундуктун өлчөм бирдиги «ангстрем» (<math>10^{-10}</math> метр) деп аталган. Ал 1814-жылы Швециянын Лёгдё айылында туулган, ал эми 1874-жылы Уппсалада каза болгон. Ангстрем 1839-жылы Уппсала университетинен докторлук даражасын алган. Ал 1843-жылы Уппсала обсерваториясында байкуучу болуп иштеп, 1858-жылы физика кафедрасынын башчылыгына дарга тандалган. == Илимий салым жана ачылыштар == Ангстремдин эң маанилүү илимий эмгектери жылуулук өткөргүчтүк жана спектроскопия тармактарына багытталган. Ал [[Жылуулук өткөргүчтүк|жылуулук өткөргүчтүккү]] өлчөө ыкмасын иштеп чыгып, анын электр өткөргүчтүк менен пропорционалдуу экенин далилдеген. '''Спектралдык анализ''': 1853-жылы ал электр учкунунун (разряддын) жарыгында эки башка спектр пайда болгонун далилдеген: биринчиси электроддун металлына, экинчиси болсо электрод аркылуу өткөн газга тиешелүү болгон. '''Резонанс теориясы:''' Эйлердин резонанс теориясына таянып, Ангстрем спектралдык анализдин принцибин аныктаган: Ысытылган газ өзү сиңирген (абсорбциялаган) толкун узундугундагы жарыкты эмирет. '''Күндүн спектри:'''Күн спектрин изилдөөдө ал 1862-жылы Күндүн атмосферасында суутек бар экенин аныктаган (бул маалымат ошол жылы жарыяланган. '''Түндүк жаркыроо:'''1867-жылы ал түндүк жаркыроонун спектрин биринчилерден болуп изилдеп, анын сары-жашыл аймагында (5577 ангстрем) кычкылтектин мүнөздүү ачык сызыгын таап, аны өлчөй алган. Бирок, ал бул сызык зодиак жарыгында да пайда боло алат деп жаңылыш ойлогон.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Anders-Jonas-Angstrom Anders Jonas Ångström | Biography and Facts | Britannica]</ref> == Улуу карта жана мурас == 1868-жылы ал «Recherлоches sur le spectre solaire» («Күндүн спектрин изилдөө») аттуу эмгегинде Күндүн спектринин маанилүү картасын жарыкка чыгарган. Бул эмгекте толкун узундуктарынын маанилери <math>10^{-10}</math>метрдик бирдик менен көрсөтүлгөн — бул бирдик кийинчерээк ангстрем деп аталган.Ангстрем жана анын кесиптеши Роберт Тален Күндүн спектринде да, лабораториялык шарттарда да көптөгөн химиялык элементтердин спектрдик сызыктарын изилдеп, өлчөшкөн. Алардын эмгектери тез арада дүйнөгө таанылып, чоң таасир эткен илимий иштердин катарына кирди. Ошентсе да, Ангстрем бул эсептөөлөрдө системалуу каталар болушу мүмкүн деп шектенген. Ангстремдин өлүмүнөн 10 жыл өткөндөн кийин, 1884-жылы гана Тален кээ бир сызыктардын толкун узундуктарын оңдогон жаңы жыйынтыктарды жарыкка чыгарган (катанын айырмасы бир ангстремге чейин жеткен). Катанын себеби — Ангстрем менен Тален колдонгон метрдин эталону стандарттуу өлчөмдөн бир аз кыска болгондугунда болгон == Булактар == [[Категория:Физика]] l1xjewquu1ullhdpcex8ofizcio13d8 645951 645950 2026-05-10T15:43:31Z Joldoshbekov1ch 47422 645951 wikitext text/x-wiki [[Файл:Anders Ångström painting.jpg|thumb|'''Туулган күнү''' <small>13-август 1814</small> '''Туулган жери''' <small>Лёгдё, Вестерноррланд, Швеция</small> '''Каза болгон күнү''' <small>21-июнь 1874(59 жаш)</small> '''Каза болгон жери''' <small>Уппсала, Швеция</small> '''Өлкөсү''' <small>[[Швеция]]</small> '''Кесиби''' физик, астроном, университеттин окутуучусу Илимий чөйрөсү астрономия '''Иштеген''' '''жери''' <small>Уппсала обсерваториясы</small> '''Билим алган жери''' <small>Уппсала университети</small> '''Илимий жетекчиси''' Henrik Falck Сыйлыктары жана сыйлык акылары Румфорд медалы (1872)]] '''Андерс Йонас Ангстрем''' (''Anders Jonas Ångström'' 13-август, 1814 — 21-июнь, 1874) — [[Швеция|швециялык]] физик, [[спектроскопия]] илиминин негиздөөчүлөрүнүн бири. Анын урматына узундуктун өлчөм бирдиги «[[ангстрем]]» (<math>10^{-10}</math> метр) деп аталган. Ал 1814-жылы Швециянын Лёгдё айылында туулган, ал эми 1874-жылы Уппсалада каза болгон. Ангстрем 1839-жылы Уппсала университетинен докторлук даражасын алган. Ал 1843-жылы Уппсала обсерваториясында байкуучу болуп иштеп, 1858-жылы физика кафедрасынын башчылыгына дарга тандалган. == Илимий салым жана ачылыштар == Ангстремдин эң маанилүү илимий эмгектери жылуулук өткөргүчтүк жана спектроскопия тармактарына багытталган. Ал [[Жылуулук өткөргүчтүк|жылуулук өткөргүчтүккү]] өлчөө ыкмасын иштеп чыгып, анын электр өткөргүчтүк менен пропорционалдуу экенин далилдеген. '''Спектралдык анализ''': 1853-жылы ал электр учкунунун (разряддын) жарыгында эки башка спектр пайда болгонун далилдеген: биринчиси электроддун металлына, экинчиси болсо электрод аркылуу өткөн газга тиешелүү болгон. '''[[Резонанс теориясы]]:''' Эйлердин резонанс теориясына таянып, Ангстрем спектралдык анализдин принцибин аныктаган: Ысытылган газ өзү сиңирген (абсорбциялаган) толкун узундугундагы жарыкты эмирет. '''Күндүн спектри:'''Күн спектрин изилдөөдө ал 1862-жылы Күндүн атмосферасында суутек бар экенин аныктаган (бул маалымат ошол жылы жарыяланган. '''[[Түндүк жаркырагы|Түндүк жаркыроо]]:'''1867-жылы ал түндүк жаркыроонун спектрин биринчилерден болуп изилдеп, анын сары-жашыл аймагында (5577 ангстрем) кычкылтектин мүнөздүү ачык сызыгын таап, аны өлчөй алган. Бирок, ал бул сызык зодиак жарыгында да пайда боло алат деп жаңылыш ойлогон.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Anders-Jonas-Angstrom Anders Jonas Ångström | Biography and Facts | Britannica]</ref> == Улуу карта жана мурас == 1868-жылы ал «Recherлоches sur le spectre solaire» («Күндүн спектрин изилдөө») аттуу эмгегинде Күндүн спектринин маанилүү картасын жарыкка чыгарган. Бул эмгекте толкун узундуктарынын маанилери <math>10^{-10}</math>метрдик бирдик менен көрсөтүлгөн — бул бирдик кийинчерээк ангстрем деп аталган.Ангстрем жана анын кесиптеши Роберт Тален Күндүн спектринде да, лабораториялык шарттарда да көптөгөн химиялык элементтердин спектрдик сызыктарын изилдеп, өлчөшкөн. Алардын эмгектери тез арада дүйнөгө таанылып, чоң таасир эткен илимий иштердин катарына кирди. Ошентсе да, Ангстрем бул эсептөөлөрдө системалуу каталар болушу мүмкүн деп шектенген. Ангстремдин өлүмүнөн 10 жыл өткөндөн кийин, 1884-жылы гана Тален кээ бир сызыктардын толкун узундуктарын оңдогон жаңы жыйынтыктарды жарыкка чыгарган (катанын айырмасы бир ангстремге чейин жеткен). Катанын себеби — Ангстрем менен Тален колдонгон метрдин эталону стандарттуу өлчөмдөн бир аз кыска болгондугунда болгон == Булактар == [[Категория:Физика]] ttkrxfo03rqi3m9lhoc9s7ofhvfruzn Эдвард Вади Саид 0 128527 645982 609211 2026-05-10T19:27:07Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 645982 wikitext text/x-wiki {{Жазуучу|Ысымы=Эдвард Саид|Сүрөт=Edward Said and Daniel Barenboim in Sevilla, 2002 (Said).jpg|Туулган датасы=1-ноябрь 1935-жылы|Өлгөн датасы=24-сентябрь 2003-жылы (67 жашында)|Туулган жери=Иерусалим, Улуу Британия мандатындагы Палестина|Өлгөн жери=АКШнын Нью-Йорк шаары|Жарандыгы=АКШ|Багыты=Ориентализм, Оксидентализм, Башка|Сүрөттүн баяндамасы=Саид Севилья шаарында, Испания, 2002-жылы}} '''Эдвард Вади Саид''' – ( /s ɑː ˈ iː d /; {{Lang-ar|إدوارد وديع سعيد}}  [wædiːʕ sæʕiːd], ''Idwārd Wadīʿ Saʿīd''; 1935-жылдын 1-ноябрында ― 2003-жылдын 24-сентябрында) [[Колумбия Университети|Колумбия университетинин]] адабият [[Профессор|профессору]], коомдук интеллектуал жана постколониялык изилдөөлөрдүн академиялык тармагынын негиздөөчүсү болгон<ref name="ryoung">Robert Young, ''White Mythologies: Writing History and the West'', New York & London: Routledge, 1990.</ref>. [[Улуу Британия мандатындагы Палестина]] төрөлгөн [[Палестина|палестиналык]] америкалык, ал атасы аркылуу Америка Кошмо Штаттарынын жараны болгон, АКШ армиясынын ардагери. [[Улуу Британия|Британ]] жана [[Америка Кошмо Штаттары|Америка]] мектептеринде батыш канонунда билим алган Саид өзүнүн билимин жана би-маданий көз карашын Батыш дүйнөсү менен Чыгыш дүйнөсүнүн ортосундагы маданий жана саясий түшүнүүдөгү ажырымдарды, айрыкча Орто Чыгыштагы Израил-Палестина конфликти жөнүндө; негизинен ага таасирлерин тийгизгендер төмөндөгүлөр болгон: [[Антонио Грамши]], Франц Фанон, Эйме Сезер, Мишель Фуко жана [[Теодор Адорно]]. [[Категория:Articles with hCards]] Маданият сынчысы катары Саид «''[[Ориентализм]]''» (1978) китеби менен белгилүү, ал ориентализмдин негизи болгон маданий өкүлчүлүктөрдү – Батыш дүйнөсү Чыгышты кандай кабыл алат деген сын<ref name="Ghazoul2007">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Uf9_dbmJyQkC&pg=PA290|title=Edward Saïd and Critical Decolonization|publisher=American University in Cairo Press|year=2007|isbn=978-977-416-087-5|editor-last=Ferial Jabouri Ghazoul|pages=290–|quote=Edward W. Saïd (1935–2003) was one of the most influential intellectuals in the twentieth century.|access-date=19 November 2011}}</ref><ref name="Gentz2009">{{Cite book|title=Keywords re-oriented|last=Joachim Gentz|publisher=Universitätsverlag Göttingen|year=2009|isbn=978-3-940344-86-1|series=interKULTUR, European-Chinese intercultural studies, Volume IV|pages=41–|chapter=Orientalism/Occidentalism|quote=Edward Saïd's influential ''Orientalism'' (1979) effectively created a [[Discourse|discursive field]] in [[cultural studies]], stimulating fresh critical analysis of Western academic work on "The Orient". Although the book, itself, has been criticized from many angles, it is still considered to be the seminal work to the field.|access-date=18 November 2011|chapter-url=https://books.google.com/books?id=Omfg11_rzEAC&pg=PA41}}</ref><ref name="Gray2005">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=4ZLW5gXc0X4C&pg=PA212|title=A Franz Kafka encyclopedia|publisher=Greenwood Publishing Group|year=2005|isbn=978-0-313-30375-3|editor-last=Richard T. Gray|pages=212–|quote=In its current usage, ''Orient'' is a key term of cultural critique that derives from Edward W. Saïd's influential book ''Orientalism''.|access-date=18 November 2011|editor-last2=Ruth V. Gross|editor-last3=Rolf J. Goebel|editor-last4=Clayton Koelb}}</ref>. Саиддин тексттик талдоо модели адабият теориясы, адабий сын жана Орто Чыгыш таануу боюнча изилдөөчүлөрдүн академиялык [[Дискурс|дискурсун]] өзгөрттү — академиктер изилденип жаткан маданияттарды кантип изилдеп, сүрөттөп жана аныктайт<ref name="newhumanist">Stephen Howe, [http://newhumanist.org.uk/1908 "Dangerous mind?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170912144534/https://newhumanist.org.uk/1908 |date=2017-09-12 }}</ref><ref>"Between Worlds", ''Reflections on Exile, and Other Essays'' (2002) pp. 561, 565.</ref>. Негизги текст катары [[чыгыш таануу]], [[философия]] жана [[адабият]] илимпоздорунун арасында талаш-тартыштуу болгон. Саид коомдук интеллигент катары [[Израиль|Израилди]] жана араб өлкөлөрүн, айрыкча, өз элдеринин улуттук кызыкчылыктарына каршы аракеттенген мусулман режимдердин саясий жана маданий саясатын ачык сындаганы үчүн Палестинанын Улуттук кеңешинин талаштуу мүчөсү болгон<ref name="nyt">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2003/09/26/arts/edward-w-said-literary-critic-advocate-for-palestinian-independence-dies-67.html?pagewanted=all&src=pm|title=Edward W. Said, Literary Critic and Advocate for Palestinian Independence, Dies at 67|last=Bernstein|first=Richard|date=26 September 2003|work=The New York Times|page=23}}</ref><ref>Andrew N. Rubin, [https://archive.today/20120713113355/http://findarticles.com/p/articles/mi_m2501/is_4_26/ai_n13562961/ "Edward W. Said"], ''Arab Studies Quarterly'', Fall 2004: p. 1. </ref>. Саид Израилдеги палестиналыктардын тең саясий жана [[Адам укуктары|адам укуктарын]], анын ичинде мекенине кайтып келүү укугун камсыз кылуу үчүн Палестина мамлекетинин түзүлүшүн жактады. Ал [[статус-кво]] менен оппозициялык мамилесин “элденип, соттоп, сындап, тандап алышы керек, ошондуктан тандоо жана ыйгарым укук инсанга кайтып келүүчү” коомдук интеллигенциянын ыйгарым укуктары катары аныктаган. 1999-жылы дирижер Даниел Баренбойм менен Саид [[Севилья|Севильяда]] жайгашкан Батыш-Чыгыш Диван оркестрин негиздеген. Саид ошондой эле мыкты пианист болгон жана Баренбойм менен бирге Нью-Йорктогу Карнеги Холлдо өткөн музыка тууралуу баарлашууларынын жана коомдук талкууларынын жыйындысы болгон ''Параллельдер жана парадокстар: Музыка жана коомдогу изилдөөлөр'' (2002) китебин жазган. == Жашоо жана карьера == === Балалыгы === [[Файл:SaidSis.jpg|alt=A photo of Edward Said and his sister as children, dressed in Arab-style clothing.|right|thumb|342x342px| Эдвард Саид жана анын карындашы [[Розмари Саид Захлан|Розмари Саид]] (1940)]] Эдвард Вади Саид 1935-жылы 1-ноябрда Хилда Саид менен Вади Саид, [[Кудус|Иерусалимдеги]] ишкердин үй-бүлөсүндө туулган, ал кезде Палестина британ мандатына кирген (1920–1948)<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ijpj1tB3Qr0C&pg=PA2106|title=Dictionary of Modern American Philosophers|last=Sherry|first=Mark|publisher=Thoemmes Continuum|year=2005|isbn=9781843710370|editor-last=Shook|editor-first=John R.|location=Bristol|pages=2106}}</ref>. Вади Саид 1-дүйнөлүк согушта Американын экспедициялык күчтөрүнө кошулган палестиналык болгон. Согуш мезгилиндеги бул аскердик кызматтан улам Саиддин атасы жана анын үй-бүлөсү Америка жарандыгын алган. Эдварддын апасы Хилда Саиддин теги палестиналык жана ливандык болгон, [[Осмон империясы|Осмон империясынын]] Назарет шаарында туулуп-өскөн<ref>Ihab Shalback, [https://books.google.it/books?id=b9dPZ1RcSkAC&pg=PA76 'Edward Said and the Palestinian Experience,'] in Joseph Pugliese (ed.</ref>. 1919-жылы, Вади Саид тууганы менен өнөктөштүктө [[Каир|Каирде]] кеңсе бизнесин негиздеген. Күйөөсү сыяктуу эле, Хилда Саид араб христиан болгон жана Саиддин үй-бүлөсү протестантизмди карманышкан<ref>[https://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2018/11/edward-place-181114122149652.html Edward Said: 'Out of Place'] 14 November 2018, [[Aljazeera.com]]. </ref><ref>[https://www.independent.co.uk/news/obituaries/edward-said-37181.html Edward Wadie Said a political activist literary critic] 27 September 2003, [[The Independent]]. </ref>. Эдвард жана анын карындашы Розмари Саид Захлан (1937–2006) экөө тең академиялык карьераны улантышкан. Ал кийинки жылдары [[Агностицизм|агностик]] болгон<ref>{{Cite book|title=Newman's Unquiet Grave: The Reluctant Saint|last=John Cornwell|publisher=Continuum International Publishing Group|year=2010|isbn=9781441150844|page=128|quote=A hundred and fifty years on, Edward Saïd, an agnostic of Palestinian origins, who strove to correct false Western impressions of 'Orientalism', would declare Newman's university [[discourse]]s both true and 'incomparably eloquent'. . . .}}</ref><ref>{{Cite book|title=Edward Saïd: A Legacy of Emancipation and Representation|last=Adel Iskander, Hakem Rustom|publisher=University of California Press|year=2010|isbn=978-0-520-24546-4|quote=[Edward Wadie] Saïd was of Christian background, a confirmed agnostic, perhaps even an atheist, yet he had a rage for justice and a moral sensibility lacking in most [religious] believers. Saïd retained his own ethical compass without God, and persevered in an exile, once forced, from Cairo, and now chosen, affected by neither malice nor fear.}}</ref><ref name="protestant">{{Cite book|title=Palestine|last=Joe Sacco|publisher=Fantagraphics|year=2001}}</ref><ref>Amritjit Singh, ''Interviews With Edward W. Saïd'' (Oxford: UP of Mississippi, 2004) pp. 19, 219.</ref><ref>Edward Said, ''[http://www.counterpunch.org/said2.html Defamation, Revisionist Style] {{Webarchive}}'', ''CounterPunch'', 1999. </ref>. === Билим === Саид бала чагын Каир менен Иерусалимдин ортосунда өткөрдү; 1947-жылы ал Ыйык Жорж мектебинде, Иерусалимде, британиялык типтеги мектепте окуган, анын мугалимдер жамааты катаал англикандардан турган. Ал жерде болгондугу тууралуу Саид мындай деди: {{Цитата|With an unexceptionally Arab family name like "Saïd", connected to an improbably British first name...I was an uncomfortably anomalous student all through my early years: a Palestinian going to school in Egypt, with an English first name, an American passport, and no certain identity, at all. To make matters worse, Arabic, my native language, and English, my school language, were inextricably mixed: I have never known which was my first language, and have felt fully at home in neither, although I dream in both. Every time I speak an English sentence, I find myself echoing it in Arabic, and vice versa.|''Between Worlds'', ''Reflections on Exile and Other Essays'' (2002) pp. 556–57<ref name="Between Worlds">Edward Said, ''[http://www.lrb.co.uk/v20/n09/said01_.html Between Worlds] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003142154/http://www.lrb.co.uk/v20/n09/said01_.html |date=2009-10-03 }}'', ''London Review of Books'', 7 May 1998.</ref>}} 1940-жылдардын аягында Эдварддын окуусу Виктория колледжинин Египеттеги филиалын камтыган, ал жерде "классташтары Иорданиялык Хусейнди, ошондой эле академиялык карьерасы министр, премьер-министр жана өз өлкөлөрүндөгү бизнесмендер болууга жеткен египеттик, сириялык, иорданиялык жана саудиялык балдарды камтыган»<ref>{{Cite book|title=Out of Place|last=Said|first=Edward W.|publisher=Vintage Books, NY|year=1999|page=201}}</ref>. Британ мандаты астында Палестина тарыхы учурунда, Виктория колледжи сыяктуу европалык типтеги мектептин милдети араб жана левант жогорку класстарынан тандалып алынган жаштарды өз өлкөлөрүн деколонизация маалында башкара турган англиялык постколониялык саясатчылар катары тарбиялоо болгон. Виктория колледжи жөнүндө, Саид мындай деди: {{Цитата|The moment one became a student at Victoria College, one was given the student handbook, a series of regulations governing every aspect of school life—the kind of uniform we were to wear, what equipment was needed for sports, the dates of school holidays, bus schedules, and so on. But the school's first rule, emblazoned on the opening page of the handbook, read: "English is the language of the school; students caught speaking any other language will be punished." Yet, there were no native speakers of English among the students. Whereas the masters were all British, we were a motley crew of Arabs of various kinds, Armenians, Greeks, Italians, Jews, and Turks, each of whom had a native language that the school had explicitly outlawed. Yet all, or nearly all, of us spoke Arabic—many spoke Arabic and French—and so we were able to take refuge in a common language, in defiance of what we perceived as an unjust colonial structure<ref>"Between Worlds", ''Reflections on Exile, and Other Essays'' (2002) pp. 556–57.</ref>.}} 1951-жылы Виктория колледжи окуудагы ийгиликтерине карабастан, түйшүктүү бала экенин далилдеген Саидди окуудан чыгарышат. Андан кийин ал Массачусетс штатындагы Нортфилд Маунт Хермон мектебинде окуган, ал социалдык элита, колледжге даярдоо мектеп-интернатында социалдык жактан обочолонуунун оор жыл өткөргөн. Ошого карабастан, ал академиялык жактан мыкты болуп, жүз алтымыш окуучудан турган класста биринчи (валедиктор) же экинчи (саламдоочу) даражасына жетишкен. Ал Орто Чыгыштан алыс жакка жөнөтүлгөнүн ата-энесинин чечими катары карады, "биз палестиналыктар сыяктуу деракинацияланган адамдардын келечеги ушунчалык бүдөмүк болгондуктан, мени мүмкүн болушунча алыс жакка жөнөтүү жакшы болмок". Перипатетикалык турмуштун чындыгы — чырмалышкан маданияттар, өз ордун жок сезүү жана үйдү сагынуу — мектеп окуучусу Эдвардга ушунчалык таасир эткендиктен, диссонанс темалары академик Саиддин чыгармачылыгында жана дүйнө таанымында орун алган. Мектепти аяктаганда ал Эдвард В. Саид — полиглот интеллектуалы (англис, француз жана араб тилдеринде эркин сүйлөгөн) болуп таанылган. Ал 1957-жылы "The Moral Vision: [[:en:André_Gide|André Gide]] and [[:en:Graham_Greene|Graham Greene]]" аттуу жогорку диссертациясын аяктагандан кийин [[Принстон университети|Принстон университетинде]] англис тили боюнча бакалавр даражасын бүтүргөн<ref>{{Cite journal|last=Said|first=Edward William|date=1957|title=The Moral Vision: Andre Gide and Graham Greene|url=http://dataspace.princeton.edu/jspui/handle/88435/dsp01r781wh54t}}</ref>. Кийинчерээк [[Гарвард Университети|Гарвард университетинде]] англис адабияты боюнча искусство магистри (1960) жана философия доктору (1964) даражасын алган<ref>Saïd, Edward. </ref><ref>Encyclopædia Britannica Online, [https://www.britannica.com/EBchecked/topic/516540/Edward-Said ''Edward Saïd''], accessed 3 January 2010.</ref>. == Булактар == [[Категория:Pages with unreviewed translations]] rpj7p1odqu2wl6wbe4x5qfncyr9xeag Алишер Садуллаев 0 129089 646003 517597 2026-05-11T07:13:44Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 646003 wikitext text/x-wiki {{Мамлекеттик ишмер|расмий ысымы=Alisher Saʼdullayev|ысымы=Алишер Садуллаев|сүрөтү=Alisher Sa'dullayev. 2022.jpg}} '''Алишер Зафар уулу Садуллаев''' — Өзбекстандын Министрлер Кабинети жана Олий Мажлис Сенатынын эң жаш мүчөсү. Учурда Жаштар иштери боюнча агенттиктин директору жана Өзбекстан Шахмат федерациясынын төрагасы. Эмгек Даңкы орденинин ээси (2021). Алишер Саъдуллаев 2017-жылы Өзбекстандын президенти [[Шавкат Мирзиёев|Шавкат Мирзиёевдин]] көңүлүнө түшүп, студент кезинде президенттин чакыруусу менен Элдик билим берүү министринин жаштар иштери боюнча орун басары болуп дайындалган. Кийин ар кайсы жылдарда Жаштар союзунун төрагасынын биринчи орун басары (2018-2019), төрага (2019-2020), Өзбекстандын президентинин жаштар, илим, билим, саламаттыкты сактоо, маданият жана спорт боюнча кеңешчисинин биринчи орун басары болуп иштеген. (2019-2020). 2019-жылы Алишер Саъдуллаев Өзбекстандын жаштар саясатындагы позициясы жана жаштар үчүн түзүлгөн мүмкүнчүлүктөр темасында [[Бириккен Улуттар Уюму|Бириккен Улуттар Уюмунун]] трибунасында баяндама жасады. 2021-жылы ал [[Германия|Мюнхен]] шаардык кеңешинин башкы директору Клеменс Баумгертнер менен “Бир жаш дүйнө” программасынын директору Мэтью [[Мүнхен|Беллшоунун]] демилгеси менен [[Мүнхен|Мюнхенде]] өткөн “Бир жаш дүйнө” саммитине катышкан. Алишер Садуллаев 2022-жылдын 8-августунда [[Ченнаи|Ченнай шаарында]] өткөн FIDEнин кезектеги конгрессинде баяндама жасап, 2026-жылкы Олимпиаданы өткөрүүгө Өзбекстандын талапкерлиги делегаттар тарабынан жактырылды<ref name=":7">{{Cite web|url=https://daryo.uz/2022/08/08/rasman-ozbekiston-2026-yilgi-butunjahon-shaxmat-olimpiadasiga-mezbonlik-qiladi/}}</ref>. == Өмүр баяны == Алишер Садуллаев 1994-жылы 11-июлда Жиззак [[Жызак облусу|облусунун]] Жиззак районунда мугалимдин үй-бүлөсүндө туулган. Балалыгы Жиззак облусунун Жиззак [[Жызак облусу|районунда]] өткөн. Жиззак районундагы №31 мектепте жана Жиззак шаарындагы №2 орто мектепте окуган. 2017-жылы Ташкенттеги Сингапур менеджментин өнүктүрүү институтун бүтүргөн<ref name=":3">[https://www.xabar.uz/uz/jamiyat/alisher-sadullaev-yoshlar-ittifoqi-raisiga yoshlar ittifoqi raisining birinchi oʻrinbosari tayinlandi]</ref>. 2015-2017-жылдары окуу жайында англис жана орус тилдерин мыкты окуган Алишер Саъдуллаев [[Ташкен|Ташкенттеги]] “Result” билим берүү борборунун жетекчиси болуп иштейт<ref name=":3" />. 2017-жылы “Камолот” жаштар коомдук кыймылынын 4-курултайында сөз сүйлөп, ушул сөзүнөн улам Өзбекстандын президенти Шавкат Мирзиёевдин демилгеси менен 2017-жылдын 30-июнунда Өзбекстан Республикасынын Элге билим берүү министринин орун басары болуп дайындалган<ref name=":2">[https://www.xabar.uz/uz/siyosat/eng-yosh-vazir-orinbosari-alisher-sadullaev-uylandi Vazir oʻrinbosari uylandi]</ref>. Элге билим берүү министрлигинде кыска мөөнөт иштегенден кийин 2018-жылы Өзбекстандын жаштар союзунун төрагасынын биринчи орун басары болуп дайындалган<ref name=":3"/><ref>[https://www.xabar.uz/uz/jamiyat/alisher-sadullaev-bmt-minbarida Alisher Sadullayev BMTda]</ref>. 2019-жылдын 29-августунда Өзбекстандын жаштар биримдигинин төрагасы болуп дайындалган <ref name=":4">[https://www.xabar.uz/uz/siyosat/yoshlar-ittifoqiga-vaqtincha-rais-tayinlandi Yoshlar ittifoqiga vaqincha rais tayinlandi]</ref> . Жаштар системасындагы кызматтарын эске алынып [[2020]] - [[17-январь|жылдын 17-январында]] Өзбекстандын президенти тарабынан Сенаттын мүчөсү болуп дайындалып<ref>{{Cite web|url=https://senat.uz/oz/senators/region/15|title=архив көчүрмөсү|accessdate=2022-09-28|archivedate=2022-09-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220913095033/https://senat.uz/oz/senators/region/15}}</ref><ref>https://m.kun.uz/news/2020/01/18/prezident-oliy-majlis-senati-azolarini-tayinladi{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, Өзбекстандын тарыхындагы эң жаш сенатор болуп калды. [[2020]] - [[10-июль|жылдын 10-июлунда]] Өзбекстандын Жаштар иштери боюнча агенттиги түзүлүп, агенттиктин директору болуп Алишер Саъдуллаев дайындалган <ref>{{Cite web|url=https://daryo.uz/k/2020/07/10/alisher-sadullayev-yoshlar-ishlari-agentligi-direktori-etib-tayinlandi/}}</ref> . 2021-жылдын 30-июнунда «Жаштар күнүнө» карата жаштар саясатындагы демилгелери жана натыйжалуу иштери үчүн «Эмгек Даңкы» ордени менен сыйланган <ref>{{Cite web|url=https://qalampir.uz/uz/news/prezident-alisher-sa-dullayevni-me%D2%B3nat-shu%D2%B3rati-ordeni-bilan-tak-dirladi-41641}}</ref> . [[2022|2022-]] [[24-май|жылдын 24-майынан]] бери Өзбекстандын Шахмат федерациясынын төрагасы болуп иштеп келет<ref name=":1">{{Cite web |title=Alisher Saʼdullaev Shaxmat federatsiyasi raisi etib saylandi |url=https://m.kun.uz/news/2022/05/24/alisher-sadullayev-shaxmat-federatsiyasi-raisi-etib-saylandi |accessdate=2022-09-28 |archivedate=2022-09-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220929140238/https://m.kun.uz/news/2022/05/24/alisher-sadullayev-shaxmat-federatsiyasi-raisi-etib-saylandi }}</ref><ref>[https://kun.uz/news/2017/07/02/23-esli-jigit-halk-talimi-vaziri-urinbosari-buldi Xalq taʼlimi vaziri etib tayinlangan shaxs]</ref><ref>[https://kun.uz/news/2019/04/09/alisher-sadullayev-bmt-minbarida-sozga-chiqdi Alisher Saʼdullayev BMT minbarida]</ref>. Өзбекстандын президенти Шавкат Мирзиёев 2022-жылдын 20-декабрында өлкөдөгү министрликтердин жана ведомстволордун саны 61ден 28ге кыскарарын билдирген. Жаңы түзүлгөн Жаштар саясаты жана спорт министрлигине Жаштар иштери боюнча агенттик кошулду. Министрликке 54 жаштагы Адхам Икрамов дайындалды<ref>[https://sports.uz/news/view/yangi-tashkil-etilgan-yoshlar-siyosati-va-sport-vazirligiga-rahbar-tayinlandi-31-12-2022 Янги ташкил этилган Ёшлар сиёсати ва спорт вазирлигига раҳбар тайинланди]</ref>. Алишер Садуллаев министрдин биринчи орун басары болуп дайындалып, бардык кызматтарын сактап калды. == Ишмердүүлүгү жана долбоорлору == === "Result" билим берүү борбору === 2015-жылдан 2017-жылга чейин Алишер Садуллаев "Result" билим берүү борборунун директору болуп, негизинен жаштарга тил үйрөнүүгө жана чет өлкөдө билим алууга жардам берип иштеген. === Жаштар Союзу === Алишер Садуллаев Жаштар биримдигинин төрагалыгына дайындалгандан кийин системага бир катар жаңылыктарды киргизди. Уюмга мүчөлүк жокко чыгарылып, [[Өзбекстан|Өзбекстандын]] бардык жаштары Жаштар союзуна мүчө болуп санала турган болду<ref>{{Cite web|url=https://daryo.uz/2019/09/12/alisher-sadullayev-yoshlar-ittifoqiga-azolik-bekor-qilinganini-malum-qildi/}}</ref>. ЖОЖдордо окуган таланттуу жаштар үчүн контракттык акчанын белгилүү бир бөлүгүн Жаштар союзу төлөйтурган болду. Ал жетектеген мезгилде уюмда волонтердук ишмердүүлүккө көп көңүл бурулду. Натыйжада, 2020-жылдагы коронавирустук пандемия учурунда 10 000 жаш волонтерлор 500 000ден ашык жаранга жардам берүүгө активдүү катышкан<ref>{{Cite web|url=https://eventgo.uz/event/covid-19-pandemiyasi-davrida-ko-ngilli-bo-lib-yordam-berish-imkoniyati|title=архив көчүрмөсү|accessdate=2022-09-28|archivedate=2022-08-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220816111526/https://eventgo.uz/event/covid-19-pandemiyasi-davrida-ko-ngilli-bo-lib-yordam-berish-imkoniyati}}</ref>. Сардоба суу сактагычында болгон сел учурунда да волонтерлор кеңири колдонулган. Волонтердук ишмердүүлүктү колдоо максатында «Боорукердик-сахават» төш белгиси негизделди<ref>{{Cite web|url=https://qalampir.uz/uz/news/me%D2%B3r-sakhovat-kukrak-nishoni-ta-sis-etildi-20363}}</ref>. Жаш таланттарды шыктандыруу максатында «Дуэль» аттуу чыгармачылык сынак уюштурулган<ref>{{Cite web|url=https://kun.uz/uz/news/2021/09/18/duel-ijodiy-tanlovining-golib-va-sovrindorlari-aniqlandi}}</ref>. Жаштарды китеп окууга кызыктыруу максатында «Жаш окурман» сынагы кеңири жайылтылды. 2019-жылы Алишер Садуллаев Бириккен Улуттар Уюмунун платформасында Өзбекстандын жаштар саясатындагы позициясы жана жаштар үчүн түзүлгөн мүмкүнчүлүктөр тууралуу сөз сүйлөдү. Өзбекстан БУУнун 2030-жылга чейинки Жаштар Стратегиясын ишке ашыруу үчүн тез өнүгүп жаткан өлкө катары таанылды<ref name=":5">{{Cite web|url=https://m.kun.uz/uz/news/2019/04/09/alisher-sadullayev-bmt-minbarida-sozga-chiqdi}}{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":5" />. === Жаштар иштери боюнча агенттиги === 2020-жылы Жаштар иштери боюнча агенттиктин директору болуп иштеп баштаган. Агенттиктин негизги милдети жаштарга ар тараптуу колдоо көрсөтүү, жаштар саясаты жаатындагы мыйзамдардын сакталышына мамлекеттик көзөмөлдү ишке ашыруу болуп саналат жана Алишер Саъдуллаев бул жаатта бир катар иштерди ишке ашырды. Мамлекеттик кызматкерлердин бош кызмат орундарынын бирдиктүү ачык порталы аркылуу Өзбекстан Республикасынын Жаштар иштери боюнча агенттигинин системасында 11 миңден ашык ачык сынак жарыяланып, системага ылайыктуу кадрлар кабыл алынган. Алишер Саъдуллаевдин демилгеси менен жаштар менен мамлекет башчынын ачык баарлашуу системасы түзүлүп, ага ылайык, 30-июнда Жаштар күнү жана «Жаштар Форуму" алкагында президент жаштар менен жолугуп алардын сунуш жана кайрылууларын угат <ref>{{Cite web|url=https://kun.uz/uz/news/2022/06/30/prezident-yangi-ozbekiston-bogidagi-yoshlar-bayramiga-keldi}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.gazeta.uz/oz/2020/12/25/forum/}}</ref> . 2021-жылы Германия Федеративдик Республикасы Мьюнхен шаардык кеңешинин башкы директору Клеменс Баумгартнер жана „One Young World“ программасынын директору Мэтью Беллшоунун демилгеси менен Мьюнхенде өткөн „One Young World“ саммитине катышкан <ref name=":6">{{Cite web|url=https://yoshlar.gov.uz/uz/news/yoshlar-ishlari-agentligi-direktori-alisher-sa%27dullaev-%E2%80%9Cone-young-world%E2%80%9D-sammitida/|title=архив көчүрмөсү|accessdate=2022-09-28|archivedate=2022-11-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221115174259/https://yoshlar.gov.uz/uz/news/yoshlar-ishlari-agentligi-direktori-alisher-sa%27dullaev-%E2%80%9Cone-young-world%E2%80%9D-sammitida/}}</ref> . Социалдык жактан коргоого муктаж жаштар жана алардын көйгөйлөрү менен иштөөнүн жаңы электрондук системасы, yoshlardaftari.uz платформасы түзүлүп, анын жардамы менен 784 000 жаштар «Жаштар реестрине» киргизилди <ref>{{Cite web|url=https://yoshlardaftari.uz/applications/statistics?status=1|title=архив көчүрмөсү|accessdate=2022-09-28|archivedate=2022-08-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220816111527/https://yoshlardaftari.uz/applications/statistics?status=1}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://xs.uz/uz/post/ishsiz-yoshlar-bojicha-alohida-yoshlar-daftari-ishsiz-va-boquvchisiz-khotin-qizlar-bojicha-alohida-ayollar-daftari-zhorij-etiladi|title=архив көчүрмөсү|accessdate=2022-09-28|archivedate=2022-08-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220816111525/https://xs.uz/uz/post/ishsiz-yoshlar-bojicha-alohida-yoshlar-daftari-ishsiz-va-boquvchisiz-khotin-qizlar-bojicha-alohida-ayollar-daftari-zhorij-etiladi}}</ref> . Жаштар үчүн түзүлгөн жаңы жеңилдиктер тууралуу маалыматтын жалгыз булагы болгон yoshlarportali.uz жана 1093 call-борборунун ишмердүүлүгү ишке кирди. Жаштарды заманбап кесиптерге тартуу максатында «Бир миллион өзбек программисти» долбоорунун алкагында курстарды ийгиликтүү аяктаган жаштарга компьютер сатып алууга жеңилдетилген насыялар жана насыянын пайызын компенсациялоо белгиленген. 2022-жылдын 1-августуна карата 3200дөн ашык жаштарга кредит бөлүнгөн <ref>{{Cite web|url=https://www.texnoman.uz/post/bir-million-ozbek-dasturchilari-loyihasi-ishga-tushirildi.html}}</ref> . Чет тилин үйрөнүп жаткан жаштар үчүн экзамен тапшыруу акысы компенсацияланган эл аралык сынак системалары иштелип чыккан жана экзамен системасында жогорку балл алган 6915 жаштын 12,4 миллиард экзамендик чыгымы төлөнүп берилген <ref>{{Cite web|url=https://yoshlar.gov.uz/uz/project/imtihon-topshirish-xarajati-kompensatsiya-qilinadigan--xalqaro-imtihon-tizimlari-/|title=архив көчүрмөсү|accessdate=2022-09-28|archivedate=2022-08-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220815111526/https://yoshlar.gov.uz/uz/project/imtihon-topshirish-xarajati-kompensatsiya-qilinadigan--xalqaro-imtihon-tizimlari-/}}</ref> . ЖОЖдордо төлөм келишими менен билим алып жаткан 533 миң жаштарга 76 миллиард 600 миллион сом контракттык каражат төлөндү <ref>{{Cite web|url=https://kun.uz/uz/news/2021/11/02/kontrakt-pullarini-tolashda-talabaga-madad-u-kimlar-uchun-va-ariza-qanday-topshiriladi}}</ref> . Анын демилгеси менен “Өзбекстан үчүн 100 идея” республикалык конкурсу башталган. Сынактын 100 жеңүүчүсүнө 10 миллион жана сынактын республикалык этабына катышкан 135 жаштарга 3 миллион акча бөлүнгөн <ref>{{Cite web|url=https://www.spot.uz/oz/2021/06/04/hundred-idea-for-uzb/}}</ref> . Жаштар иштери боюнча агенттиги жана „Najot Taʼlim“ билим берүү борбору менен биргеликте мүмкүнчүлүгү чектелген жаштарга бекер билим берүү, аларды заманбап кесиптерге үйрөтүү, IT тармагын коомдун ар бир катмарына жеткирүү максатында „IMKON“ долбоору түзүлгөн. Өзбекстан Республикасынын Министрлер Кабинетинин «Ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү жаштарды социалдык жактан колдоо боюнча мамлекеттик кызматтарды көрсөтүүнүн административдик регламенттерин бекитүү жөнүндө» токтому кабыл алынып, ага ылайык, 2022-жылдан баштап 500 майыпка жардам көрсөтүү жаштарга кесиптик жана тил үйрөнүү үчүн BHM 50 эсе өлчөмүндө субсидияларды бөлүү системасын түзүү пландаштырылган <ref>{{Cite web|url=https://yoshlar.gov.uz/uz/project/%22imkon%22-loyihasi/|title=архив көчүрмөсү|accessdate=2022-09-28|archivedate=2022-08-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220815111432/https://yoshlar.gov.uz/uz/project/%22imkon%22-loyihasi/}}</ref> . Кыйынчылыктарды жеңип, өз тармагында чоң ийгиликтерге жетишкен жаштардын жашоосун чагылдырган “Чек арасыз” долбоору иштелип чыккан . Жаштарды улуттук жана жалпы адамзаттык баалуулуктарга, улуттук намыс жана сабырдуулукка, жаратмандыкка, боорукердикке тарбиялоо, кайрымдуулук жана салттуу аткаруучулук, опера, эстрада жаатында чыгармачылык менен алектенген жаш таланттарды табуу жана колдоо."Жаштардын үнү" «Аларды колдоо жана чоң сахналарда өз өнөрлөрүн көрсөтүүгө кеңири жол ачуу максатында Бозатов районунда жыл сайын республикалык кароо-сынак өткөрүлөт . Өзбекстанда туулуп-өскөн жана бүгүнкү күндө чет өлкөдө ийгиликтүү иштеп жаткан өзбектер тууралуу жаңы медиа долбоору „Oʻzbekistonlik“ атту документалдуу фильмин долбоор жетекчиси . [[Файл:Jadidlar.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/Jadidlar.jpg/281px-Jadidlar.jpg|thumb|281x281px| Алишер Садуллаевдин демилгеси менен 2022-жылы жарык көргөн “Жадидлар” жыйнагы]] Чет тилдерди мыкты өздөштүргөн таланттуу жана билимдүү жаштардын башын бириктирген «Ибрат» тил лагери жыл сайын июнь-август айларында уюштурулуп келет. 2021-2022-жылдар аралыгында 8 сезонго 2150 тренер даярдалган. . Интернетте өзбек тилиндеги маалыматты көбөйтүү максатында, өзгөчө Википедиянын өзбек тилиндеги бөлүмүндө WikiStipendia марафону башталды. Кыска убакыттын ичинде өзбек тилиндеги маалыматтардын саны 20 миңге көбөйүп, макалалардын саны боюнча 62-орундан 56-орунга көтөрүлдү <ref>{{Cite web|url=https://www.gazeta.uz/oz/2022/05/13/wikistipendiya/}}</ref> . Алишер Саъдуллаев социалдык тармактарда коомчулуктун көңүлүн бурган, 23 000 нуска менен жарык көргөн “Жадидлар” долбоорунун автору болуп саналат <ref>{{Cite web|url=https://daryo.uz/2022/07/26/jadidlar-kitoblar-toplamini-nashr-etish-uchun-budjetdan-qancha-mablag-sarflangani-malum-boldi/}}</ref> . === Өзбекстандын шахмат федерациясы === Алишер Садуллаев 2022-жылдын май айында Өзбекстандын Шахмат федерациясынын төрагасы болуп иштеп, аз убакыттын ичинде ийгиликтерге жетише баштаган. Алгач шахмат боюнча байге фонду 880 миллион сомду түзгөн <nowiki>“</nowiki> Жаштар иштери боюнча агенттиктин кубогу” өткөрүлүп, жаңы ысымдар табылды. Кийинчерээк [[Индия|Индиянын]] [[Ченнаи|Ченнай]] шаарында өткөн 44-шахмат олимпиадасында Өзбекстандын эркектер курама командасы алтын медалга ээ болуп, Өзбекстан тарыхта биринчи жолу дүйнөлүк шахмат олимпиадасынын чемпиону болду<ref>{{Cite web|url=https://www.xabar.uz/uz/sport/ozbekiston-butunjahon-shaxmat-olimpiadasi}}</ref>. Ошондой эле Алишер Саъдуллаев 2022-жылдын 8-августунда [[Ченнаи|Ченнайда]] өткөн FIDEнин кезектеги конгрессинде баяндама жасап, 2026-жылкы Олимпиаданы өткөрүүгө Өзбекстандын талапкерлиги делегаттар тарабынан жактырылды<ref name=":7"/>. 2022-жылдын 5-августунда Өзбекстан Президентин шахматты жайылтуу жана өнүктүрүү боюнча кошумча чаралар жөнүндө жарлыгы жарыяланды<ref name=":0">{{Cite web|url=https://lex.uz/uz/docs/-6143004}}</ref>. Ага ылайык, Өзбекстанда шахмат боюнча жаңы турнирлер уюштурулуп, шахматчылар системалуу түрдө стимулдалат. {| class="wikitable" |+''Шахматчыларга жана алардын машыктыруучуларына берилүүчү бир жолку акчалай сыйлыктардын суммасы (сандар базалык эсептик суммада көрсөтүлгөн)<ref name=":0"/>'' ! № ! '''Мелдештер (Наамы)''' ! '''Медаль''' ! '''Шахматчыга берилген''' '''акчалай сыйлыктын суммасы''' ! '''Машыктыруучуга бериле турган акча''' '''сыйлыктын суммасы''' |- ! rowspan="3" | 1. ! rowspan="3" | Бүткүл дүйнөлүк шахмат олимпиадасы (чоңдор ортосунда) ! {{1}} ! 2000 ! 1000 |- ! 02 !</img> ! 1000 ! 500 |- ! 03 !</img> ! 500 ! 250 |- ! rowspan="3" | 2. ! rowspan="3" | Эл аралык шахмат федерациясынын ( FIDE ) классификациясы боюнча дүйнөлүк деңгээлдеги мелдештер ! {{1}}</img> ! 300 ! 150 |- ! 02 !</img> ! 150 ! 75 |- ! 03 !</img> ! 75 ! 37.5 |- ! rowspan="3" | 3. ! rowspan="3" | Эл аралык шахмат федерациясынын ( FIDE ) классификациясына ылайык, Азия деңгээлиндеги мелдештер ! {{1}}</img> ! 70 ! 35 |- ! 02 !</img> ! 35 ! 17.5 |- ! 03 !</img> ! 17.5 ! 8.75 |- ! 4. ! Эл аралык гроссмейстер спорттук наамды алган учурда ! colspan="3" | '''100''' |} == Жеке жашоо == Саъдуллаевдин апасы үй кожойкеси, атасы мугалим. Жубайы Хафиза Саъдуллаева фуд-блогер болуп иштейт. Жубайлардын эки баласы бар - Садия Саъдуллаева жана Хамида Саъдуллаева<ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://m.xabaruz.com/uz/siyosat/eng-yosh-vazir-orinbosari-alisher-sadullaev-uylandi |accessdate=2022-09-28 |archivedate=2022-09-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220928124408/https://m.xabaruz.com/uz/siyosat/eng-yosh-vazir-orinbosari-alisher-sadullaev-uylandi }}</ref>. == Булактар == {{Булактар}} == Тышкы шилтемелер == * [https://t.me/s/alisher_sadullaev Расмий баракча] [[Telegram|Telegramда]] [[Категория:Адамдар]] 1lo6wlanupe5uhggs0y1kqish2mqyzv .vu 0 131589 645988 511810 2026-05-11T00:57:53Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 645988 wikitext text/x-wiki {{Жогорку деңгээлдеги домен | name=.vu | background=#ccccff | introduced=1995-жылдын 10-апрели | type=[[жогорку деңгээлдеги улуттук домен]] | status=колдонууда | registry=Telecom Vanuatu Limited | sponsor=Telecom Vanuatu Limited | intendeduse=Вануату менен байланышкан объекттер | actualuse=Вануатунун негизги домени | restrictions=жок | structure=экинчи деңгээлдеги домендерди каттоого болот | website=[http://www.vunic.vu/ vunic.vu] }} '''.vu''' — [[Вануату]] үчүн жогорку деңгээлдеги улуттук домен. Башында .vu аймагындагы домендерди эркин жана бекер каттоого мүмкүн болгон, азыр каттоо үчүн домендерди сатып алуу керек<ref>[https://www.trbr.vu/en/ TRBR]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Булактар == <references /> == Тышкы шилтемелер == * [http://www.iana.org/root-whois/vu.htm IANA сайтындагы .vu доменин whois маалыматтары] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081006205817/http://www.iana.org/root-whois/vu.htm |date=2008-10-06 }} [[Категория:Жогорку деңгээлдеги улуттук домендер]] {{Жогорку деңгээлдеги улуттук домендердин жадыбалы}} [[Категория:DNSSEC]] lsdil5o864jyen7d0226n3v8z2avf19 Леонид Хромов 0 136744 645964 639425 2026-05-10T16:27:42Z Qx55 39024 645964 wikitext text/x-wiki {{Маданият ишмери | Ысымы = Леонид Хромов | Сүрөт = LeonidKhromov.jpg | Туурасы = 220px | Сүрөттүн аталышы = | Туулгандагы ысымы = Леонид Александрович Хромов | Туулган жылы = 29.10.1980 | Туулган жери = [[Фрунзе шаары]], [[Кыргызстан]] | Каза болгон жылы = | Каза болгон жери = | Ишмердүүлүгү = [[Продюсер]]<br />[[Директор]]<br />[[Сценарист]]<br />[[Актер]]<br />[[Композитор]] | Жарандыгы = {{Орусия желеги}} [[Орусия]] | Кайман аты = | Амплуа = | Театр = | Ролдору = | Спектаклдери = | Сыйлыктары = | imdb_id = 10980676 |Активдүүлүк жылы=2012-жылдан — учурга чейин}} '''Леонид Александрович Хромов —''' ({{lang-en|Leonid Khromov}}; [[29-октябрь]] [[1976|1980-жылы]], [[Бишкек|Фрунзе шаары]], [[Кыргызстан]]) — орусиялык [[продюсер]], [[сценарист]], [[директор]], [[актёр|актер]], электрондук музыканын композитору жана эл аралык ''O29 Production'' продюсерлик компаниясынын негиздөөчүсү. == Өмүр баяны == 1980-жылы 29-октябрда Кыргыз ССРинин Фрунзе шаарында (азыркы [[Бишкек]], [[Кыргызстан]]) туулган. 2002-жылы [[Липецк]] мамлекеттик техникалык университетинин транспорт инженерлери факультетин инженер-механик адистиги боюнча аяктаган. Ал продюсерлик карьерасын 2012-жылы ''"Липецк облусунун сулуусу-2012"''<ref>https://gorod48.ru/news/109134/</ref><ref>https://fashionbank.ru/news/news3853.html</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=NhpdqyTUB9o</ref> аймактык сулуулар сынагын уюштуруу менен баштаган, анда белгилүү француз ырчысы Mourad Bouraoui<ref>https://imperiyazvezd.ru/news/198</ref> калыстар тобунун курамына чакырган. 2009-жылы ырчы Францияда өткөн Eurovision ыр сынагында финалист болуп, Патрисия Каас менен бирге "Евровидение 2009" сынагында Франциянын атынан ат салышкан эки негизги талапкердин бири болгон. [[Файл:Beauty of Lipetsk Region 2012.jpg|thumb|Леонид Хромовдун биринчи сулуулук сынагы. "Липецк областынын сулуулугу 2012" сулуулук сынагы. Калыстар тобунун мүчөлөрү кыздарга белектерди беришет.|270x270px]] Ошондой эле 2011-жылы ''Leonid Khromov Production'' продюсердик компаниясын негиздеген, ал 2014-жылдан бери сулуулук боюнча эл аралык сынактарды уюштурган: ''Queen Runet''<ref>https://rg.ru/2014/11/24/reg-cfo/konkurs.html</ref><ref>https://www.kem.kp.ru/daily/26572/3587675/</ref>, ''Beauty of'' ''Universe''<ref>https://www.eureporter.co/frontpage/2018/01/12/flag-of-beauty-contest-beauty-of-universe-conquers-antarctica/</ref><ref>https://aif.ru/event/arhiv/v_rossii_mozhet_poyavitsya_svoy_mezhdunarodnyy_konkurs_krasoty</ref><ref>https://tverigrad.ru/publication/devushka-iz-tveri-zavoevala-titul-krasa-vselennojj-2020/</ref>, ''Smile Universe''<ref>https://www.yorkpress.co.uk/news/17340599.york-woman-third-best-smile-universe/</ref><ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://www.woman.ru/beauty/medley2/article/226169/ |accessdate=2025-03-29 |archivedate=2023-02-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230207153610/https://www.woman.ru/beauty/medley2/article/226169/ }}</ref><ref>[https://www.facebook.com/comedyclub.tnt/videos/comedyguest/1978222895614021/?locale=ru_RU https://www.facebook.com/comedyclub.tnt/videos/comedyguest/1978222895614021/]</ref><ref>https://vesti-yamal.ru/ru/vjesti_jamal/zhitelnica_yamala_stala_obladatelnicei_titula_ulybka_vselennoi_-_2021/</ref>. [[Файл:Beauty of Universe 2017.jpg|thumb|270x270px|Леонид Хромов «Аалам сулуусу-2017»<ref>https://tj.sputniknews.ru/20171113/tadzhichka-anna-muminova-stala-samoy-krasivoy-devushkoy-vselennoy-1023871233.html</ref> эл аралык сулуулук сынагынын жеңүүчүсү тажикстандык Анна Муминованын жанында турат. Sochi Casino & Resort.]] [[Файл:Прощение фильм 001.jpg|left|thumb|250x250px|Леонид Хромов. Кыска метраждуу "Кечиримдүүлүк" тасмасынан кадр (2021)]] 2013-жылы ал дүйнөдөгү ири санарип музыка дүкөндөрүндө (iTunes, Deezer, Spotify, Apple Music ж.б.) ''Leonardo Velconte''<ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://www.shazam.com/ru/artist/43329378/leonardo-velconte |accessdate=2025-03-29 |archivedate=2022-10-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221026104929/https://www.shazam.com/ru/artist/43329378/leonardo-velconte }}</ref><ref>https://music.yandex.ru/artist/2683830</ref> каймана аты менен ''The First Experience''<ref>https://music.apple.com/us/album/the-first-experience/1791531358</ref> in the Trance жанрындагы дебют музыкалык альбомун чыгарган, ал эми 2016-2018-жылдары дагы бир нече музыкалык тректер жарык көргөн. 2019-жылы продюсер<ref>https://www.vb.kg/doc/395770_rossiyskiy_produser_planiryet_sniat_v_fantasticheskiy_film_v_ala_arche.html</ref><ref>https://www.tumen.kp.ru/daily/27145.5/4240081/</ref><ref>https://aif.kg/culture/movie/rossiyskiy_prodyuser_peredumal_snimat_gollivudskiy_film_v_ala-arche</ref><ref>https://asianmoviepulse.com/2024/03/producer-leonid-khromov-is-planning-to-make-a-film-tetralogy-for-1-billion/</ref><ref>https://rb.ru/news/prodyuser-hromov/</ref> өзүнүн кыска метраждуу жана толук метраждуу тасмаларын иштеп чыгып, тасмаларды жаратып, режиссёрлук кыла баштаган. 2020-жылы ал ''O29 Production''<ref>https://www.o29.pro/about/</ref> жаңы өндүрүштүк компаниясын негиздеген. Ошол эле жылы продюсер ''Long Key International Film Awards (LKIFA)''<ref>https://www.imdb.com/event/ev0023266/overview/</ref><ref>https://www.kino-teatr.ru/kino/news/y2021/5-16/24624/</ref><ref>https://asianmoviepulse.com/2024/10/indian-thriller-fear-wins-top-prize-at-long-key-awards-2024-in-new-york/</ref><ref>https://akipress.com/news:800282:Kyrgyz_film_included_in_list_of_finalists_of_Long_Key_Awards/</ref> жаңы эл аралык кино сыйлыгын негиздеген. 2021-жылы ал профессионал актрисалар үчүн жаңы эл аралык ''[[Актриса Аалам|Actress Universe]]''<ref>https://www.haberyildizi.com/magazin/sitare-akbas-a-moskova-dan-odul-h41576.html</ref><ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://correiodosacores.pt/NewsDetail/ArtMID/383/ArticleID/43188/Actriz-Ana-Lopes-cria-base-de-dados-de-actores-a231orianos-Islanders-Productions |accessdate=2025-03-29 |archivedate=2023-03-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230326184838/https://correiodosacores.pt/NewsDetail/ArtMID/383/ArticleID/43188/Actriz-Ana-Lopes-cria-base-de-dados-de-actores-a231orianos-Islanders-Productions }}</ref><ref>https://tvi.iol.pt/bigbrother/videos/marta-gil-e-surpreendida-com-premio-internacional-de-cinema/61edea3e0cf21a10a41b4e91</ref> кино сыйлыгын негиздеген. 2022-жылы Леонид Хромов жаңы эл аралык стриминг платформасын<ref>https://www.vokrug.tv/article/show/16533892361/</ref><ref>https://www.dizidoktoru.com/dunya/turk-yonetmenler-ve-yapimcilar-yeni-uluslararasi-yayin-platformuna-h37783.html</ref><ref>https://www.vb.kg/doc/431895_rejissery_iz_kr_mogyt_polychit_dostyp_k_novoy_strimingovoy_platforme.html</ref> иштеп чыгууну жарыялады, анда негизги үлүшү англис тилиндеги тасмалар болот. Платформа ошондой эле башка улуттук тилдерде (испан, француз, португал, немис, орус, кыргыз ж.б.) тасмаларды жайгаштырууну пландаштырууда. 2024-жылдын сентябрына карата стриминг платформасы жергиликтүү серверде сыналып жаткандыгы жана америкалык, европалык жана азиялык аудиториялар үчүн 2025/2026-жылдары ишке киргизилиши мүмкүн экендиги белгилүү болду. 2025-жылдын январында продюсер ''Fooxoo''<ref>https://www.o29.pro/news/2025/fooxoo-launch-test/</ref><ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://fooxoo.online/ |accessdate=2025-03-29 |archivedate=2024-12-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241225140643/http://fooxoo.online/ }}</ref> агымдык платформасын ишке киргизгенин жарыялады. Учурда платформа тесттик режимде иштеп жатат. Учурда Стартап америкалык венчурдук инвесторлор менен АКШнын жана Канаданын рынокторуна чыгуу үчүн товардын толук кандуу коммерциялык версиясын чыгаруу боюнча сүйлөшүүлөрдү жүргүзүүдө. Өзүнүн социалдык тармактарында продюсер өзүнүн стартапы дүйнөдөгү эң ири ''Y'' ''Combinator'' венчурдук фондуна инвестиция салуу үчүн сынактык тандоого катышканын, бирок долбоор эч качан бул фонд тарабынан каржыланбаганын жарыялаган. 2025-жылдын май айында продюсер социалдык медиада ''Fooxoo'' стартапы белгисиз мөөнөткө жылдырылганын жарыялаган. Кийинчерээк ал жаңы ''Keeoto''<ref>https://www.instagram.com/keeotomedia/p/DKKnXujSZzO/</ref> стартапы (эл аралык өнөктөштүк маркетинг жана инвестициялык платформа) боюнча ишин жарыялаган. Жаңы долбоор учурда Pre-Seed баскычында. == Банктык долбоорлор == 2015-жылдын 2-июнунда ''Beauty of Universe'' эл аралык сулуулук сынагынын бет ачарында Леонид Хромов ''QueenRunet'' жаңы модалуу банк картасын тартуулады. Долбоордун эмитенти-Парнтер россиялык ири "Лайф" финансылык тобу болуп калды, ага бир нече аймактык банктар жана орусиялык ири "Пробизнесбанк" кирген. "Рунет ханышасы" долбоорунун негизинде "Лайф" финансылык тобу 2015-жылдын 15-июнунан тартып ''Visa Gold PayWave QueenRunet''<ref>https://aif.ru/event/arhiv/v_rossii_mozhet_poyavitsya_svoy_mezhdunarodnyy_konkurs_krasoty</ref> банктык кредиттик жана дебеттик карталарын чыгара баштады. ''QueenRunet'' лоялдуулук программасы боюнча уюштуруучулар орус жарандарына кийим-кече, бут кийим, зергер буюмдар, тамак-аш, мейманкана, тиричилик техникасы, иш-чараларга билеттерге жана башкаларга арзандатууларды бере башташты. Долбоор бир айдан ашык убакытка созулду, анткени Россиянын Борбордук банкы<ref>https://www.cbr.ru/press/pr/?file=12082015_085127ik2015-08-12t08_46_23.htm</ref> 12-августтан тартып "Пробизнесбанк" АКБнын лицензиясын жокко чыгарды. Бул жагдайдан кийин долбоор жабылды. == Социалдык долбоорлор == 2014-жылдан 2016-жылга чейин продюсер социалдык долбоорлорго тартылган. 2014-жылы Россия Федерациясынын Ички иштер министрлигинин Жол кыймылынын коопсуздугун камсыздоо башкы башкармалыгынын көмөгү менен Россияда ишке ашырылган «Алтын Зебра»<ref>https://www.yuga.ru/news/349426/</ref><ref>https://transportryazan.ru/news/2014-11-02-787</ref> федералдык жол кыймылынын коопсуздугун камсыздоо долбоорун негиздеген. Орусиянын<ref>https://48.мвд.рф/news/item/2941986{{Жеткиликсиз шилтеме|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>https://rutube.ru/video/d41923433df0f7baf89b5b445be6ceda/</ref> бир катар аймактарында социалдык иш-чаралар өттү. == Фильмография == === '''Актер''' === {| class="wikitable" !Жыл !Аталышы !Роль |- |2019 |Триада (телесериал) |Жумушчу |- |2021 |Евгенич (телесериал) |Мончо кызматкери |- |2021 |Кечиримдүүлүк (кыска метраждуу тасма) |Маалымат берүүчү |- |2022 |Эки адыр (телесериал) |Примат |- ! style="background:#FFFFCC;" |2026 |Leonardo Velconte: Violin Dance (музыкалык видео клип) |Leonardo Velconte |- ! style="background:#FFFFCC;" |2026 |Кара сүйүү (телесериал) |Жүктөөчү |- ! style="background:#FFFFCC;" |2026 |Чат (телесериал) |Парктагы бир киши |- ! style="background:#FFFFCC;" |2026 |Баары сиздин колуңузда (телесериал) |Учак жүргүнчүсү |- ! style="background:#FFFFCC;" |2026 |Артка кылчайбай |Жүк ташуучу унаанын айдоочусу |} === '''Продюсер''' === {| class="wikitable" !Жыл !Аталышы !Кошумча |- |2021 |Кечиримдүүлүк |Кыска метраждуу тасма |- ! style="background:#FFFFCC;" |2026 |Leonardo Velconte: Violin Dance |Музыкалык видео клип |- ! style="background:#FFFFCC;" |2026 |Ex-Boyfriend |Кыска метраждуу тасма |- ! style="background:#FFFFCC;" |2026 |57 Minutes |Кыска метраждуу тасма |- ! style="background:#FFFFCC;" |2026 |Skyscraper on an Uninhabited Island: Short story |Кыска метраждуу тасма |- ! style="background:#FFFFCC;" |2026 |[[Чөл аралдагы асман тиреген имарат|Skyscraper on an Uninhabited Island]] | |- ! style="background:#FFFFCC;" |2026 |Miss Life | |- ! style="background:#FFFFCC;" |2026 |Road to the Dream | |- ! style="background:#FFFFCC;" |2027 |Smile of New York | |} === '''Директор''' === {| class="wikitable" !Жыл !Аталышы !Кошумча |- ! style="background:#FFFFCC;" |2026 |Leonardo Velconte: Violin Dance |Музыкалык видео клип |- ! style="background:#FFFFCC;" |2026 |Ex-Boyfriend |Кыска метраждуу тасма |- ! style="background:#FFFFCC;" |2026 |57 Minutes |Кыска метраждуу тасма |- ! style="background:#FFFFCC;" |2026 |Skyscraper on an Uninhabited Island: Short story |Кыска метраждуу тасма |- ! style="background:#FFFFCC;" |2026 |[[Чөл аралдагы асман тиреген имарат|Skyscraper on an Uninhabited Island]] | |- ! style="background:#FFFFCC;" |2026 |Miss Life | |- ! style="background:#FFFFCC;" |2026 |Road to the Dream | |- ! style="background:#FFFFCC;" |2027 |Smile of New York | |} === '''Сценарист''' === {| class="wikitable" !Жыл !Аталышы !Кошумча |- ! style="background:#FFFFCC;" |2026 |Leonardo Velconte: Violin Dance |Музыкалык видео клип |- ! style="background:#FFFFCC;" |2026 |Ex-Boyfriend |Кыска метраждуу тасма |- ! style="background:#FFFFCC;" |2026 |57 Minutes |Кыска метраждуу тасма |- ! style="background:#FFFFCC;" |2026 |Skyscraper on an Uninhabited Island: Short story |Кыска метраждуу тасма |- ! style="background:#FFFFCC;" |2026 |[[Чөл аралдагы асман тиреген имарат|Skyscraper on an Uninhabited Island]] | |- ! style="background:#FFFFCC;" |2026 |Miss Life | |- ! style="background:#FFFFCC;" |2026 |Road to the Dream | |- ! style="background:#FFFFCC;" |2027 |Smile of New York | |} {| class="wikitable" |+Эскертүү | style="background:#FFFFCC;" |Жыл |Ал эми чыга элек тасмаларды билдирет |} == Дискография == === Студия альбомдору === {|class="wikitable" style="font-size: 100% |- ! Аталышы ! Маалымат ! Эскертүү |- ! scope="row" | '''''The First Experience''''' | * Релиз: 4-август, 2013-жыл<ref>https://music.apple.com/ru/album/the-first-experience/1791531358</ref> * Долбоор: Leonardo Velconte * Лейбл: Leonardo Velconte * Формат: Санариптик бөлүштүрүү | {{tracklist | headline = Трек тизмеси | collapsed = yes | title1 = Experience | length1 = 8:27 | title2 = Experience (Short Edit) | length2 = 6:18 | title3 = Guitar Dance | length3 = 3:48 | title4 = Energy of Dance | length4 = 4:03 | title5 = The Trance Mutation | length5 = 4:00 | title6 = Energy of Life | length6 = 6:25 | title7 = Music | length7 = 4:39 | title8 = Ha | length8 = 4:29 | title9 = The House Mission | length9 = 4:22 | total_length = 46:31 }} |} === Бойдоктор === {|class="wikitable" style="font-size: 100% |- ! Аталышы ! Маалымат !Эскертүү |- ! scope="row" | '''''New Life''''' | * Релиз: 28-ноябрь, 2017-жыл<ref>https://music.apple.com/ru/album/new-life-single/1790841392</ref> * Долбоор: Leonardo Velconte * Лейбл: Leonardo Velconte * Формат: Санариптик бөлүштүрүү |Созулушу: 3:49 |- !''Fashion'' | * Релиз: 28-сентябрь, 2018-жыл<ref>https://www.amazon.com/dp/B0FBL7X6V4</ref> * Долбоор: Leonardo Velconte * Лейбл: Leonardo Velconte * Формат: Санариптик бөлүштүрүү |Созулушу: 5:41 |- !''Violin Dance'' | *Релиз: 28-январь, 2025-жыл<ref>https://music.apple.com/ru/album/violin-dance-single/1793049948</ref> * Долбоор: Leonardo Velconte * Лейбл: Leonardo Velconte * Формат: Санариптик бөлүштүрүү |Созулушу: 4:48 |- !''Violin Dance (Radio Edit)'' | * Релиз: 1-июнь, 2025-жыл<ref>https://music.apple.com/us/album/violin-dance-radio-edit-single/1814290870</ref> * Долбоор: Leonardo Velconte * Лейбл: Leonardo Velconte * Формат: Санариптик бөлүштүрүү |Созулушу: 2:37 |- !''From the Start'' | * Релиз: 3-июнь, 2025-жыл<ref name=":0">https://music.apple.com/us/album/exit-go-single/1855853626</ref> * Долбоор: Leonardo Velconte * Лейбл: Leonardo Velconte * Формат: Санариптик бөлүштүрүү |Созулушу: 3:23 |- !''Я буду'' | *Релиз: 22-август, 2025-жыл<ref>https://music.apple.com/us/album/я-буду-feat-елена-станиславская-single/1834408376</ref> * Долбоор: Leonardo Velconte (feat. Елена Станиславская) * Лейбл: Leonardo Velconte * Формат: Санариптик бөлүштүрүү |Созулушу: 3:43 |- !''Exit & Go'' | *Релиз: 26-ноябрь, 2025-жыл<ref>https://music.apple.com/us/album/exit-go-single/1855853626</ref> * Долбоор: Leonardo Velconte * Лейбл: Leonardo Velconte * Формат: Санариптик бөлүштүрүү |Созулушу: 3:25 |} == Сыйлыктар жана сыйлыктар == {| class="wikitable" |+ !Жыл !Сыйлыктын аталышы !Категория !Долбоор !Жыйынтыктар |- |2016 |III Luxury Lifestyle Awards<ref>https://lrnews.ru/news-1/62915-.html</ref> |Жылдын мода долбоору |Липецк облусунун сулуулугу 2016 |{{Won}} |- |2026 |Gates of Siberia International Film Festival<ref>https://vratasibirifest.ru/finalists2026</ref> |Best Short Film |Forgiveness (2021) |{{Nom}} |} == Шилтемелер == * {{imdb name|id=10980676|name=Леонид Хромов}} * {{instagram|leonid_khromov|Леонид Хромов}} * [https://www.kinopoisk.ru/name/6487579 Кинопоиск] сайтындагы баракча * [https://www.kino-teatr.ru/kino/acter/m/ros/586687/bio Kino-teatr.ru] сайтындагы баракча * [https://music.apple.com/us/artist/leonardo-velconte/684837302 Apple Music] сайтындагы баракча * [https://open.spotify.com/artist/3qL3ZZ0WVe661Y8VFLteam Spotify] сайтындагы баракча * [https://music.yandex.ru/artist/2683830 Яндекс музыкасы] сайтындагы баракча == Булактар == {{булактар|2}} [[Категория:Кино жылдыздары]] 5l2rn4raatmxxskzkv3b3et2g04dwxv Актриса Аалам 0 136774 645965 644051 2026-05-10T16:30:51Z Qx55 39024 опечатка 645965 wikitext text/x-wiki {{Сыйлык карточкасы|аталышы=Актриса Аалам|image=[[Файл:Actress Universe.jpg|270x270px]]|нукура аталышы={{nobold|{{lang-en|Actress Universe}}}}|өлкө={{flagicon|USA}} [[АКШ]]|негизделгени=2021-жылдан баштап|сайты={{URL|actressuniverse.o29.pro}}|уюштуруучусу=[[O29 Production|O29 Production]]}} '''"Актриса Аалам" сыйлыгы''' ([[Англис тили|англ.]] ''Actress Universe Awards'' же ''Actress Universe,'' [[Орус тили|орус.]] ''Актриса Вселенная'') — гибрид форматында жыл сайын өтүүчү кино сыйлыгын тапшыруу аземи. Сыйлык 2021-жылы<ref>https://www.o29.pro/projects/events/</ref> продюсер [[Леонид Хромов]] тарабынан негизделген. Бүгүнкү күндө кино сыйлыктарына 31 өлкөнүн тасмалары катышкан. == Тарых == Сыйлык 2021-жылдын январында түзүлгөн. Ал дүйнөнүн ар кайсы өлкөлөрүнөн келген толук метраждуу жана кыска метраждуу тасмаларды бириктирип, актрисалар башкы жана экинчи пландагы ролдорду ойношот. Киносыйлык негизделгенден бери ага белгилүү актрисалар катышкан. Мисалы, белгилүү америкалык актриса Lauren LaVera, португалиялык актрисалар Ana Lopes<ref>https://www.luxwoman.pt/ana-lopes-recebe-premio-internacional-de-best-actress-in-a-romance/</ref><ref>https://bomdia.eu/filme-de-luis-diogo-e-atriz-ana-lopes-premiados-nos-eua/</ref> менен Marta Gil<ref>https://www.novagente.pt/big-brother-famosos-marta-gil-vence-premio-internacional-e-nao-sabe</ref><ref>https://tvi.iol.pt/bigbrother/videos/marta-gil-e-surpreendida-com-premio-internacional-de-cinema/61edea3e0cf21a10a41b4e91</ref>, түрк актрисалары Sitare Akbaş<ref>https://seriesturkish.com/sitare-akbas-figen-of-you-cal-kapimi-won-the-grand-prize-she-accepts-congratulations/23274345</ref> жана Susku Ekim Kaya, индиялык актриса Deepti Devi жана башкалар. 2022-жылдын 23-январында атактуу португалиялык актриса Марта Гил атактуу Big Brother телешоусунун португал тилиндеги версиясынын тартылуу аянтчасында болуп, триллердеги эң мыкты актриса сыйлыгын алганын билген эмес. Телешоу командасы актрисаны таң калтырып, аны түз эфирде сыйлады. 2023-жылы киносыйлыктын уюштуруучулары "Эң мыкты жаш актриса" деген жаңы сыйлыкты түзүүнү чечишкен. Белгилей кетсек, киносыйлыктын уюштуруучулары кыска метраждуу тасмалар үчүн өзүнчө номинацияларды жасашкан эмес. Тактап айтканда, 2021-жылы баш байгени Alone in the Snow кыска метраждуу тасмасында роль жараткан актриса Chelsea Newman алган. Акыркы кино сыйлыгын тапшыруу аземи 2023-жылы болгон. Уюштуруучулар долбоорду толугу менен оффлайн форматына даярдоону каалагандыктан, иш-чараны 2024 жана 2025-жылдары өткөрбөй турууну чечишкен. Апрель айында уюштуруучулар 2026-жылдын жазында Нью-Йоркто 4-кино<ref>https://www.imdb.com/title/tt36575197</ref> сыйлыгын өткөрүүнү пландап жатканы белгилүү болгон. == Сыйлыктардын тизмеси == {| class="wikitable" |+ !Жыл !Сыйлыктын аталышы !Финалисттин аты !Өлкө !Фильм !Жыйынтыктар |- | rowspan="12" |2021 | rowspan="3" |''Best Actress (Башкы сыйлык)'' ! style="background:#66ff66;" |Chelsea Newman |АКШ |Left Alone in the Snow |{{Won}} |- ! style="background:#c0c0c0;" |Andriani Angelidaki |Греция |Gia thimise mou ! style="background:#c0c0c0;" |2-орун |- ! style="background:#e0b184;" |Evelina Bredikyte |Литва |Broken Branches ! style="background:#e0b184;" |3-орун |- |''Best Actress in a Comedy'' |Jessica Stevenson |АКШ |Isn't that just my life |{{Won}} |- | rowspan="3" |''Best Actress in a Drama'' |Dorine Gomar |Франция |Éloïse Lou |{{Won}} |- |Amalia Zargianaki |Греция |Gia thimise mou | rowspan="6" |Талапкер |- |Luce Finger |Франция |La Belle et le Torchon |- | rowspan="2" |''Best Actress in a Horror'' |Gizem Yeniyurt |Туркия |The Candidate |- |Chrysi Bachtsevani |Греция |Athame |- |''Best Actress in a Thriller'' |Rebecca Moreira |АКШ |To Catch a Killer |- |''Best Actress in a Fantasy'' |Eva Wu |Тайвань |Final Interview |- |''Best Supporting Actress'' |Simona Kollarova |Словакия |Broken Branches |{{Won}} |- | rowspan="27" |2022 | rowspan="3" |''Best Actress (Башкы сыйлык)'' ! style="background:#66ff66;" |Paula Marcenaro Solinger | rowspan="2" |АКШ |[[Girl Next]] |{{Won}} |- ! style="background:#c0c0c0;" |Naira Zakaryan |The Impeccable ! style="background:#c0c0c0;" |2-орун |- ! style="background:#e0b184;" |Rhiannon Langeberg |Австралия |The Devil and I ! style="background:#e0b184;" |3-орун |- | rowspan="7" |''Best Actress in a Drama'' |Tati Golykh |АКШ |Three Stops |{{Won}} |- |Ruth Berkoff |Бириккен королдук |Grace | rowspan="6" |Талапкер |- |Katalin Pap | rowspan="2" |Венгрия | rowspan="2" |Darking Way |- |Viktória Békefi |- |Amanda La Trobe | rowspan="2" |АКШ |Life Erased |- |Cailey Merulla |Ryn |- |Nina Pons |Италия |La Confessione |- |''Best Actress in a Fantasy'' |Yulia Egereva |Орусия |Yet Another Day |{{Won}} |- | rowspan="7" |''Best Actress in a Horror'' |Paula Marcenaro Solinger | rowspan="5" |АКШ | rowspan="3" |[[Girl Next]] |{{Won}} |- |Rachel Alig | rowspan="6" |Талапкер |- |Lacey Cofran |- |[[Lauren LaVera]] |Night of the Devil |- |Remiara Eve |Death Sentences |- |Gizem Yeniyurt |Туркия |The Candidate |- |Cecilia Muñoz |Чили |Exorcizamus Te |- |''Best Actress in a Sci-Fi'' |[[Sitare Akbas]] |Туркия |Tunnel |{{Won}} |- | rowspan="2" |''Best Actress in a Thriller'' |[[Marta Gil]] |Португалия |Red Roses Never Die |{{Won}} |- |Rhiannon Langeberg |Австралия |The Devil and I |Талапкер |- | rowspan="6" |''Best Supporting Actress'' |Daisy Kosmider |Швеция |Drömmar om Las Vegas |{{Won}} |- |Naira Zakaryan |АКШ |The Impeccable | rowspan="5" |Талапкер |- |Louise Osbourne |Бириккен королдук |Leap |- |[[Denny Méndez|Denny Mendez]] |Доминика республикасы |Red Roses Never Die |- |Nasim |АКШ |Fisher |- |Emily Shelmerdine |Австралия |The Devil and I |- | rowspan="26" |2023 |''Best Actress (Башкы сыйлык)'' ! style="background:#66ff66;" |[[Deepti Devi]] |Индия |Tath Kana |{{Won}} |- | rowspan="4" |''Best Actress in a Comedy'' |Jade Asha | rowspan="2" |Бириккен королдук |Ghosted |{{Won}} |- |Tallulah Sheffield |Coexisting | rowspan="3" |Талапкер |- |Sarah O'Toole |Ирландия |Mystic Minnie |- |Julia Leblanc-Lacoste |Франция |Go! Capitaine |- |''Best Actress in a Crime'' |Patrece Bloomfield |АКШ |Stills |{{Won}} |- | rowspan="8" |''Best Actress in a Drama'' |[[Susku Ekim Kaya]] |Туркия |Barriers |{{Won}} |- |[[Deepti Devi]] |Индия |Tath Kana | rowspan="7" |Талапкер |- |[[Mahtab Keramati]] |Иран |Thyroid |- |Petra Mavridi |Греция |The Clay and the Girl |- |Suzanne Schmidt | rowspan="4" |АКШ | rowspan="2" |Not Nothing |- |Christie Maturo |- |Alina Interian |The Woman Under The Tree |- |Jenna Lyng Adams |The Desert King |- | rowspan="2" |''Best Actress in a Romance'' |[[Ana Lopes]] |Португалия |Já Nada Sei |{{Won}} |- |Anna Comet |Испания |Mordisquitos |Талапкер |- | rowspan="2" |''Best Actress in a Sci-Fi'' |Lys Perez | rowspan="2" |АКШ |An Electric Sleep |{{Won}} |- |Rachel G. Whittle |A Tessellation |Талапкер |- | rowspan="2" |''Best Actress in a Thriller'' |[[Amanda Clapham]] |Бириккен королдук |Voices |{{Won}} |- |Tutku Ulus |Туркия |The Cadaver |Талапкер |- | rowspan="5" |''Best Supporting Actress'' |[[Chloe Adlerstein]] |Бириккен королдук |Ghosted |{{Won}} |- |Neethu Shetty |Индия |1888 |Талапкер |- |Stefanie Austin |Канада |Five True Friends |Талапкер |- |[[Alexis Peterman]] |Бириккен королдук |Coexisting |Талапкер |- |Saskia Lynge | rowspan="2" |АКШ |A Tessellation |Талапкер |- |''Best Young Actress'' |Kayden Brenna Tokarski |Apocalypse Love Story |{{Won}} |} == Тышкы шилтемелер == * [https://actressuniverse.o29.pro/ Актриса Ааламдын расмий сайты] * [[IMDb|IMDbде]] [https://www.imdb.com/event/ev0030101/overview/ сыйлыктар тизмеси] * [https://www.instagram.com/actressuniverseawards/ Расмий Instagram аккаунту] * [https://www.facebook.com/actressuniverseawards/ Расмий Facebook аккаунту] == Булактар == [[Категория:Кино сыйлыктар]] np4fi0g86n0tr2dlzq4s2cnxeusma85 Википедия:Түзөтүүлөр саны боюнча Википедиячылар тизмеси 4 136776 645930 645870 2026-05-10T12:02:15Z Jembot 9565 Bot: Маалыматтар жаңыланды 645930 wikitext text/x-wiki {{/begin|150}} |- | 1 || [[User:Chaoborus|<span style="color:gray">Chaoborus</span>]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25685}}]] || {{Permissions|Chaoborus}} |- | 2 || [[User:Bosogo|<span style="color:gray">Bosogo</span>]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18491}}]] || {{Permissions|Bosogo}} |- | 3 || [[User:Chorobek|Chorobek]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13445}}]] || {{Permissions|Chorobek}} |- | 4 || [[User:Mirzoulugʻbek|<span style="color:gray">Mirzoulugʻbek</span>]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12798}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}} |- | 5 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:12795}}]] || {{Permissions|Artelow}} |- | 6 || [[User:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11006}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}} |- | 7 || [[User:Baydastann|Baydastann]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7963}}]] || {{Permissions|Baydastann}} |- | 8 || [[User:Элден|<span style="color:gray">Элден</span>]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}} |- | 9 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:5712}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}} |- | 10 || [[User:UlutSoft3|<span style="color:gray">UlutSoft3</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}} |- | 11 || [[User:Чагылган|<span style="color:gray">Чагылган</span>]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}} |- | 12 || [[User:Эльза Мамбетакунова|<span style="color:gray">Эльза Мамбетакунова</span>]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}} |- | 13 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4947}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}} |- | 14 || [[User:ImeNtrav|<span style="color:gray">ImeNtrav</span>]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}} |- | 15 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4471}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 16 || [[User:Maksat|<span style="color:gray">Maksat</span>]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}} |- | 17 || [[User:Shchb|<span style="color:gray">Shchb</span>]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}} |- | 18 || [[User:Kmaksat|<span style="color:gray">Kmaksat</span>]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}} |- | 19 || [[User:Үрүйэ|<span style="color:gray">Үрүйэ</span>]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}} |- | 20 || [[User:Kgbek|<span style="color:gray">Kgbek</span>]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}} |- | 21 || [[User:Connexxx|<span style="color:gray">Connexxx</span>]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}} |- | 22 || [[User:Elebayev|<span style="color:gray">Elebayev</span>]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}} |- | 23 || [[User:Aidabishkek|<span style="color:gray">Aidabishkek</span>]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}} |- | 24 || [[User:Askar Nazyrov|<span style="color:gray">Askar Nazyrov</span>]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}} |- | 25 || [[User:Umut|<span style="color:gray">Umut</span>]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}} |- | 26 || [[User:QECUB|<span style="color:gray">QECUB</span>]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2263}}]] || {{Permissions|QECUB}} |- | 27 || [[User:Бахтияр Толукбаев|<span style="color:gray">Бахтияр Толукбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}} |- | 28 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|<span style="color:gray">Roman, Alexej and Vładimir</span>]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}} |- | 29 || [[User:Kairat Zamirbekov|<span style="color:gray">Kairat Zamirbekov</span>]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1600}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}} |- | 30 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1430}}]] || {{Permissions|Gliwi}} |- | 31 || [[User:Meri|<span style="color:gray">Meri</span>]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}} |- | 32 || [[User:Asankozhoevas|<span style="color:gray">Asankozhoevas</span>]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}} |- | 33 || [[User:Adinai|<span style="color:gray">Adinai</span>]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}} |- | 34 || [[User:Friendwip.kg|<span style="color:gray">Friendwip.kg</span>]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}} |- | 35 || [[User:Kglive|<span style="color:gray">Kglive</span>]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}} |- | 36 || [[User:UlutSoft6|<span style="color:gray">UlutSoft6</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}} |- | 37 || [[User:TarPas|<span style="color:gray">TarPas</span>]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}} |- | 38 || [[User:Gulzhana|<span style="color:gray">Gulzhana</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}} |- | 39 || [[User:Aida23a|<span style="color:gray">Aida23a</span>]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}} |- | 40 || [[User:Dnes1302|<span style="color:gray">Dnes1302</span>]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}} |- | 41 || [[User:Элдин беги|<span style="color:gray">Элдин беги</span>]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}} |- | 42 || [[User:UlutSoft1|<span style="color:gray">UlutSoft1</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}} |- | 43 || [[User:Rotlink|<span style="color:gray">Rotlink</span>]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}} |- | 44 || [[User:Chris die Seele|<span style="color:gray">Chris die Seele</span>]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}} |- | 45 || [[User:Arsensky|Arsensky]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:785}}]] || {{Permissions|Arsensky}} |- | 46 || [[User:Дилдорбек|<span style="color:gray">Дилдорбек</span>]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:698}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}} |- | 47 || [[User:Aiylchy|<span style="color:gray">Aiylchy</span>]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}} |- | 48 || [[User:Estebesovdastan|<span style="color:gray">Estebesovdastan</span>]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}} |- | 49 || [[User:Jakshysapa|<span style="color:gray">Jakshysapa</span>]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}} |- | 50 || [[User:Lirchik|<span style="color:gray">Lirchik</span>]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}} |- | 51 || [[User:Incall|<span style="color:gray">Incall</span>]] || [[Special:Contributions/Incall|{{formatnum:609}}]] || {{Permissions|Incall}} |- | 52 || [[User:Amantur r|<span style="color:gray">Amantur r</span>]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}} |- | 53 || [[User:Cekli829|<span style="color:gray">Cekli829</span>]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}} |- | 54 || [[User:Табалдыев Ысламбек|<span style="color:gray">Табалдыев Ысламбек</span>]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}} |- | 55 || [[User:S(uz)ak|<span style="color:gray">S(uz)ak</span>]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}} |- | 56 || [[User:Firespeaker|<span style="color:gray">Firespeaker</span>]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}} |- | 57 || [[User:Gulzat05|<span style="color:gray">Gulzat05</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}} |- | 58 || [[User:Канымбу|<span style="color:gray">Канымбу</span>]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}} |- | 59 || [[User:Zhanyl90|<span style="color:gray">Zhanyl90</span>]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}} |- | 60 || [[User:Aladobot|<span style="color:gray">Aladobot</span>]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}} |- | 61 || [[User:Gulaiym001|<span style="color:gray">Gulaiym001</span>]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}} |- | 62 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:524}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 63 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|<span style="color:gray">Орозобек Түгөлбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}} |- | 64 || [[User:Кайып Пайзылдаев|<span style="color:gray">Кайып Пайзылдаев</span>]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}} |- | 65 || [[User:Бегаим|<span style="color:gray">Бегаим</span>]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}} |- | 66 || [[User:Rartat|<span style="color:gray">Rartat</span>]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}} |- | 67 || [[User:Fornax|<span style="color:gray">Fornax</span>]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}} |- | 68 || [[User:PlanespotterA320|<span style="color:gray">PlanespotterA320</span>]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}} |- | 69 || [[User:UlutSoft4|<span style="color:gray">UlutSoft4</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}} |- | 70 || [[User:Hugo.arg|<span style="color:gray">Hugo.arg</span>]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}} |- | 71 || [[User:ДолбоЯщер|<span style="color:gray">ДолбоЯщер</span>]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:430}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}} |- | 72 || [[User:Ksc~ruwiki|<span style="color:gray">Ksc~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}} |- | 73 || [[User:Алтынбек Касымов|<span style="color:gray">Алтынбек Касымов</span>]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}} |- | 74 || [[User:Pathoschild|<span style="color:gray">Pathoschild</span>]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:415}}]] || {{Permissions|Pathoschild}} |- | 75 || [[User:Εὐθυμένης|<span style="color:gray">Εὐθυμένης</span>]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}} |- | 76 || [[User:Namir|<span style="color:gray">Namir</span>]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}} |- | 77 || [[User:Госфонд ИС|<span style="color:gray">Госфонд ИС</span>]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}} |- | 78 || [[User:V3~kywiki|<span style="color:gray">V3~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}} |- | 79 || [[User:AdemazAlmaz|<span style="color:gray">AdemazAlmaz</span>]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}} |- | 80 || [[User:Ырысгул|<span style="color:gray">Ырысгул</span>]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}} |- | 81 || [[User:Nurjamal|<span style="color:gray">Nurjamal</span>]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}} |- | 82 || [[User:Nursultan|<span style="color:gray">Nursultan</span>]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}} |- | 83 || [[User:Aymira|<span style="color:gray">Aymira</span>]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}} |- | 84 || [[User:Ptbotgourou|<span style="color:gray">Ptbotgourou</span>]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}} |- | 85 || [[User:Symbat92|<span style="color:gray">Symbat92</span>]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}} |- | 86 || [[User:Andrew J.Kurbiko|<span style="color:gray">Andrew J.Kurbiko</span>]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}} |- | 87 || [[User:Орозгул|<span style="color:gray">Орозгул</span>]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}} |- | 88 || [[User:Ziv|<span style="color:gray">Ziv</span>]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:303}}]] || {{Permissions|Ziv}} |- | 89 || [[User:Atlikta|<span style="color:gray">Atlikta</span>]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}} |- | 90 || [[User:Abiyoyo|<span style="color:gray">Abiyoyo</span>]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}} |- | 91 || [[User:Росул|<span style="color:gray">Росул</span>]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}} |- | 92 || [[User:Elya3|<span style="color:gray">Elya3</span>]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}} |- | 93 || [[User:Baronnet|<span style="color:gray">Baronnet</span>]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}} |- | 94 || [[User:Ahmadi~ruwiki|<span style="color:gray">Ahmadi~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}} |- | 95 || [[User:Rakutai|<span style="color:gray">Rakutai</span>]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}} |- | 96 || [[User:Minorax|<span style="color:gray">Minorax</span>]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:281}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 97 || [[User:Peri~kywiki|<span style="color:gray">Peri~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}} |- | 98 || [[User:Ashirov Maksatbek|<span style="color:gray">Ashirov Maksatbek</span>]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}} |- | 99 || [[User:Asel90|<span style="color:gray">Asel90</span>]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}} |- | 100 || [[User:Belekoff|<span style="color:gray">Belekoff</span>]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}} |- | 101 || [[User:Jol004u|<span style="color:gray">Jol004u</span>]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}} |- | 102 || [[User:Janyzak|<span style="color:gray">Janyzak</span>]] || [[Special:Contributions/Janyzak|{{formatnum:255}}]] || {{Permissions|Janyzak}} |- | 103 || [[User:Машъал|<span style="color:gray">Машъал</span>]] || [[Special:Contributions/Машъал|{{formatnum:254}}]] || {{Permissions|Машъал}} |- | 104 || [[User:Fatim|<span style="color:gray">Fatim</span>]] || [[Special:Contributions/Fatim|{{formatnum:253}}]] || {{Permissions|Fatim}} |- | 105 || [[User:Баха Исаев|<span style="color:gray">Баха Исаев</span>]] || [[Special:Contributions/Баха Исаев|{{formatnum:249}}]] || {{Permissions|Баха Исаев}} |- | 106 || [[User:Noloun|<span style="color:gray">Noloun</span>]] || [[Special:Contributions/Noloun|{{formatnum:248}}]] || {{Permissions|Noloun}} |- | 107 || [[User:Чоко Бой|<span style="color:gray">Чоко Бой</span>]] || [[Special:Contributions/Чоко Бой|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Чоко Бой}} |- | 108 || [[User:Tynchtykbek|<span style="color:gray">Tynchtykbek</span>]] || [[Special:Contributions/Tynchtykbek|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Tynchtykbek}} |- | 109 || [[User:Dutcman|<span style="color:gray">Dutcman</span>]] || [[Special:Contributions/Dutcman|{{formatnum:242}}]] || {{Permissions|Dutcman}} |- | 110 || [[User:Ulan A|<span style="color:gray">Ulan A</span>]] || [[Special:Contributions/Ulan A|{{formatnum:239}}]] || {{Permissions|Ulan A}} |- | 111 || [[User:DragonBot|<span style="color:gray">DragonBot</span>]] || [[Special:Contributions/DragonBot|{{formatnum:235}}]] || {{Permissions|DragonBot}} |- | 112 || [[User:Таалай Берен|<span style="color:gray">Таалай Берен</span>]] || [[Special:Contributions/Таалай Берен|{{formatnum:231}}]] || {{Permissions|Таалай Берен}} |- | 113 || [[User:Adilet15|<span style="color:gray">Adilet15</span>]] || [[Special:Contributions/Adilet15|{{formatnum:223}}]] || {{Permissions|Adilet15}} |- | 114 || [[User:Dostojewskij|<span style="color:gray">Dostojewskij</span>]] || [[Special:Contributions/Dostojewskij|{{formatnum:219}}]] || {{Permissions|Dostojewskij}} |- | 115 || [[User:MauritsBot|<span style="color:gray">MauritsBot</span>]] || [[Special:Contributions/MauritsBot|{{formatnum:218}}]] || {{Permissions|MauritsBot}} |- | 116 || [[User:タチコマ robot|<span style="color:gray">タチコマ robot</span>]] || [[Special:Contributions/タチコマ robot|{{formatnum:216}}]] || {{Permissions|タチコマ robot}} |- | 117 || [[User:Adamboluu|<span style="color:gray">Adamboluu</span>]] || [[Special:Contributions/Adamboluu|{{formatnum:213}}]] || {{Permissions|Adamboluu}} |- | 118 || [[User:Dr.atakulov|<span style="color:gray">Dr.atakulov</span>]] || [[Special:Contributions/Dr.atakulov|{{formatnum:211}}]] || {{Permissions|Dr.atakulov}} |- | 119 || [[User:Dinamik-bot|<span style="color:gray">Dinamik-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Dinamik-bot|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Dinamik-bot}} |- | 120 || [[User:Kyrgyzchala|<span style="color:gray">Kyrgyzchala</span>]] || [[Special:Contributions/Kyrgyzchala|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Kyrgyzchala}} |- | 121 || [[User:Anara|<span style="color:gray">Anara</span>]] || [[Special:Contributions/Anara|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Anara}} |- | 122 || [[User:UlutSoft2|<span style="color:gray">UlutSoft2</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft2|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|UlutSoft2}} |- | 123 || [[User:YFdyh-bot|<span style="color:gray">YFdyh-bot</span>]] || [[Special:Contributions/YFdyh-bot|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|YFdyh-bot}} |- | 124 || [[User:A.djan|<span style="color:gray">A.djan</span>]] || [[Special:Contributions/A.djan|{{formatnum:206}}]] || {{Permissions|A.djan}} |- | 125 || [[User:Robbot|<span style="color:gray">Robbot</span>]] || [[Special:Contributions/Robbot|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Robbot}} |- | 126 || [[User:Chingis|<span style="color:gray">Chingis</span>]] || [[Special:Contributions/Chingis|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Chingis}} |- | 127 || [[User:Foggy kub|<span style="color:gray">Foggy kub</span>]] || [[Special:Contributions/Foggy kub|{{formatnum:204}}]] || {{Permissions|Foggy kub}} |- | 128 || [[User:Чръный человек|<span style="color:gray">Чръный человек</span>]] || [[Special:Contributions/Чръный человек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Чръный человек}} |- | 129 || [[User:Мыктыбек|<span style="color:gray">Мыктыбек</span>]] || [[Special:Contributions/Мыктыбек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Мыктыбек}} |- | 130 || [[User:Adamantine|<span style="color:gray">Adamantine</span>]] || [[Special:Contributions/Adamantine|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|Adamantine}} |- | 131 || [[User:BakytTalas|<span style="color:gray">BakytTalas</span>]] || [[Special:Contributions/BakytTalas|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|BakytTalas}} |- | 132 || [[User:Zorrobot|<span style="color:gray">Zorrobot</span>]] || [[Special:Contributions/Zorrobot|{{formatnum:200}}]] || {{Permissions|Zorrobot}} |- | 133 || [[User:Мастер теней|<span style="color:gray">Мастер теней</span>]] || [[Special:Contributions/Мастер теней|{{formatnum:198}}]] || {{Permissions|Мастер теней}} |- | 134 || [[User:Amirobot|<span style="color:gray">Amirobot</span>]] || [[Special:Contributions/Amirobot|{{formatnum:197}}]] || {{Permissions|Amirobot}} |- | 135 || [[User:HerculeBot|<span style="color:gray">HerculeBot</span>]] || [[Special:Contributions/HerculeBot|{{formatnum:195}}]] || {{Permissions|HerculeBot}} |- | 136 || [[User:GhalyBot|<span style="color:gray">GhalyBot</span>]] || [[Special:Contributions/GhalyBot|{{formatnum:187}}]] || {{Permissions|GhalyBot}} |- | 137 || [[User:DARIO SEVERI|<span style="color:gray">DARIO SEVERI</span>]] || [[Special:Contributions/DARIO SEVERI|{{formatnum:172}}]] || {{Permissions|DARIO SEVERI}} |- | 138 || [[User:Nasihat.kg|<span style="color:gray">Nasihat.kg</span>]] || [[Special:Contributions/Nasihat.kg|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Nasihat.kg}} |- | 139 || [[User:Temir21|<span style="color:gray">Temir21</span>]] || [[Special:Contributions/Temir21|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Temir21}} |- | 140 || [[User:Vasit|<span style="color:gray">Vasit</span>]] || [[Special:Contributions/Vasit|{{formatnum:166}}]] || {{Permissions|Vasit}} |- | 141 || [[User:CarsracBot|<span style="color:gray">CarsracBot</span>]] || [[Special:Contributions/CarsracBot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|CarsracBot}} |- | 142 || [[User:HiW-Bot|<span style="color:gray">HiW-Bot</span>]] || [[Special:Contributions/HiW-Bot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|HiW-Bot}} |- | 143 || [[User:JYBot|<span style="color:gray">JYBot</span>]] || [[Special:Contributions/JYBot|{{formatnum:162}}]] || {{Permissions|JYBot}} |- | 144 || [[User:NKOzi|<span style="color:gray">NKOzi</span>]] || [[Special:Contributions/NKOzi|{{formatnum:159}}]] || {{Permissions|NKOzi}} |- | 145 || [[User:Кичинекей Поллианна|<span style="color:gray">Кичинекей Поллианна</span>]] || [[Special:Contributions/Кичинекей Поллианна|{{formatnum:158}}]] || {{Permissions|Кичинекей Поллианна}} |- | 146 || [[User:Sampo.Kuusi|<span style="color:gray">Sampo.Kuusi</span>]] || [[Special:Contributions/Sampo.Kuusi|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Sampo.Kuusi}} |- | 147 || [[User:Samatq|<span style="color:gray">Samatq</span>]] || [[Special:Contributions/Samatq|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Samatq}} |- | 148 || [[User:NurlanKG Bishkek editor|NurlanKG Bishkek editor]] || [[Special:Contributions/NurlanKG Bishkek editor|{{formatnum:156}}]] || {{Permissions|NurlanKG Bishkek editor}} |- | 149 || [[User:Azamat Omar|<span style="color:gray">Azamat Omar</span>]] || [[Special:Contributions/Azamat Omar|{{formatnum:155}}]] || {{Permissions|Azamat Omar}} |- | 150 || [[User:Kaiyr|<span style="color:gray">Kaiyr</span>]] || [[Special:Contributions/Kaiyr|{{formatnum:154}}]] || {{Permissions|Kaiyr}} {{/end}} 6zqwkh9nitcqup7e2hhkth1933c6y32 Википедия:Түзөтүүлөр саны боюнча боттор тизмеси 4 137589 645932 645872 2026-05-10T12:02:17Z Jembot 9565 Bot: Маалыматтар жаңыланды 645932 wikitext text/x-wiki {{/begin|150}} |- | 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:114080}}]] |- | 2 || [[User:ChoRusBot|<span style="color:gray">ChoRusBot</span>]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]] |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:35222}}]] |- | 4 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8497}}]] |- | 5 || [[User:Xqbot|<span style="color:gray">Xqbot</span>]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7206}}]] |- | 6 || [[User:VertexBot|<span style="color:gray">VertexBot</span>]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]] |- | 7 || [[User:MerlIwBot|<span style="color:gray">MerlIwBot</span>]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]] |- | 8 || [[User:VolkovBot|<span style="color:gray">VolkovBot</span>]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]] |- | 9 || [[User:Legobot|<span style="color:gray">Legobot</span>]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]] |- | 10 || [[User:TXiKiBoT|<span style="color:gray">TXiKiBoT</span>]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]] |- | 11 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3084}}]] |- | 12 || [[User:SieBot|<span style="color:gray">SieBot</span>]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]] |- | 13 || [[User:Luckas-bot|<span style="color:gray">Luckas-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]] |- | 14 || [[User:ZéroBot|<span style="color:gray">ZéroBot</span>]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]] |- | 15 || [[User:WikitanvirBot|<span style="color:gray">WikitanvirBot</span>]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]] |- | 16 || [[User:Addbot|<span style="color:gray">Addbot</span>]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]] |- | 17 || [[User:ArthurBot|<span style="color:gray">ArthurBot</span>]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]] |- | 18 || [[User:JAnDbot|<span style="color:gray">JAnDbot</span>]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]] |- | 19 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1116}}]] |- | 20 || [[User:Escarbot|<span style="color:gray">Escarbot</span>]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]] |- | 21 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:922}}]] |- | 22 || [[User:MelancholieBot|<span style="color:gray">MelancholieBot</span>]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]] |- | 23 || [[User:FoxBot|<span style="color:gray">FoxBot</span>]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]] |- | 24 || [[User:TjBot|<span style="color:gray">TjBot</span>]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]] |- | 25 || [[User:AlleborgoBot|<span style="color:gray">AlleborgoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]] |- | 26 || [[User:Thijs!bot|<span style="color:gray">Thijs!bot</span>]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]] |- | 27 || [[User:Idioma-bot|<span style="color:gray">Idioma-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]] |- | 28 || [[User:RedBot|<span style="color:gray">RedBot</span>]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]] |- | 29 || [[User:JackieBot|<span style="color:gray">JackieBot</span>]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]] |- | 30 || [[User:MastiBot|<span style="color:gray">MastiBot</span>]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]] |- | 31 || [[User:Synthebot|<span style="color:gray">Synthebot</span>]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]] |- | 32 || [[User:Mjbmrbot|<span style="color:gray">Mjbmrbot</span>]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]] |- | 33 || [[User:HRoestBot|<span style="color:gray">HRoestBot</span>]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]] |- | 34 || [[User:Ripchip Bot|<span style="color:gray">Ripchip Bot</span>]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]] |- | 35 || [[User:Alexbot|<span style="color:gray">Alexbot</span>]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]] |- | 36 || [[User:AvocatoBot|<span style="color:gray">AvocatoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]] |- | 37 || [[User:KamikazeBot|<span style="color:gray">KamikazeBot</span>]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]] |- | 38 || [[User:LaaknorBot|<span style="color:gray">LaaknorBot</span>]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]] |- | 39 || [[User:Movses-bot|<span style="color:gray">Movses-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]] |- | 40 || [[User:Rubinbot|<span style="color:gray">Rubinbot</span>]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]] |- | 41 || [[User:YiFeiBot|<span style="color:gray">YiFeiBot</span>]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:310}}]] |- | 42 || [[User:PipepBot|<span style="color:gray">PipepBot</span>]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]] |- | 43 || [[User:Vagobot|<span style="color:gray">Vagobot</span>]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]] |- | 44 || [[User:AvicBot|<span style="color:gray">AvicBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]] |- | 45 || [[User:SilvonenBot|<span style="color:gray">SilvonenBot</span>]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]] |- | 46 || [[User:Gerakibot|<span style="color:gray">Gerakibot</span>]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]] |- | 47 || [[User:Purbo T|<span style="color:gray">Purbo T</span>]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]] |- | 48 || [[User:Makecat-bot|<span style="color:gray">Makecat-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]] |- | 49 || [[User:BotMultichill|<span style="color:gray">BotMultichill</span>]] || [[Special:Contributions/BotMultichill|{{formatnum:233}}]] |- | 50 || [[User:PixelBot|<span style="color:gray">PixelBot</span>]] || [[Special:Contributions/PixelBot|{{formatnum:106}}]] |- | 51 || [[User:Loveless|<span style="color:gray">Loveless</span>]] || [[Special:Contributions/Loveless|{{formatnum:99}}]] |- | 52 || [[User:MediaWiki default|<span style="color:gray">MediaWiki default</span>]] || [[Special:Contributions/MediaWiki default|{{formatnum:21}}]] |- | 53 || [[User:Maintenance script|<span style="color:gray">Maintenance script</span>]] || [[Special:Contributions/Maintenance script|{{formatnum:13}}]] |- | 54 || [[User:Flow talk page manager|<span style="color:gray">Flow talk page manager</span>]] || [[Special:Contributions/Flow talk page manager|{{formatnum:8}}]] {{/end}} esponcg10ocm0ou39gepk3bg42xf9vb Википедия:Түзөтүүлөр саны боюнча Википедиячылар тизмеси (боттор менен бирге) 4 137601 645931 645871 2026-05-10T12:02:16Z Jembot 9565 Bot: Маалыматтар жаңыланды 645931 wikitext text/x-wiki {{/begin|150}} |- | 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:114080}}]] || {{Permissions|JigildikBot}} |- | 2 || [[User:ChoRusBot|<span style="color:gray">ChoRusBot</span>]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]] || {{Permissions|ChoRusBot}} |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:35222}}]] || {{Permissions|InternetArchiveBot}} |- | 4 || [[User:Chaoborus|<span style="color:gray">Chaoborus</span>]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25685}}]] || {{Permissions|Chaoborus}} |- | 5 || [[User:Bosogo|<span style="color:gray">Bosogo</span>]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18491}}]] || {{Permissions|Bosogo}} |- | 6 || [[User:Chorobek|Chorobek]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13445}}]] || {{Permissions|Chorobek}} |- | 7 || [[User:Mirzoulugʻbek|<span style="color:gray">Mirzoulugʻbek</span>]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12798}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}} |- | 8 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:12795}}]] || {{Permissions|Artelow}} |- | 9 || [[User:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11006}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}} |- | 10 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8497}}]] || {{Permissions|EmausBot}} |- | 11 || [[User:Baydastann|Baydastann]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7963}}]] || {{Permissions|Baydastann}} |- | 12 || [[User:Xqbot|<span style="color:gray">Xqbot</span>]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7206}}]] || {{Permissions|Xqbot}} |- | 13 || [[User:VertexBot|<span style="color:gray">VertexBot</span>]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]] || {{Permissions|VertexBot}} |- | 14 || [[User:Элден|<span style="color:gray">Элден</span>]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}} |- | 15 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:5712}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}} |- | 16 || [[User:UlutSoft3|<span style="color:gray">UlutSoft3</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}} |- | 17 || [[User:Чагылган|<span style="color:gray">Чагылган</span>]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}} |- | 18 || [[User:MerlIwBot|<span style="color:gray">MerlIwBot</span>]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]] || {{Permissions|MerlIwBot}} |- | 19 || [[User:Эльза Мамбетакунова|<span style="color:gray">Эльза Мамбетакунова</span>]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}} |- | 20 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4947}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}} |- | 21 || [[User:ImeNtrav|<span style="color:gray">ImeNtrav</span>]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}} |- | 22 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4471}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 23 || [[User:Maksat|<span style="color:gray">Maksat</span>]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}} |- | 24 || [[User:Shchb|<span style="color:gray">Shchb</span>]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}} |- | 25 || [[User:Kmaksat|<span style="color:gray">Kmaksat</span>]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}} |- | 26 || [[User:Үрүйэ|<span style="color:gray">Үрүйэ</span>]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}} |- | 27 || [[User:VolkovBot|<span style="color:gray">VolkovBot</span>]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]] || {{Permissions|VolkovBot}} |- | 28 || [[User:Kgbek|<span style="color:gray">Kgbek</span>]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}} |- | 29 || [[User:Connexxx|<span style="color:gray">Connexxx</span>]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}} |- | 30 || [[User:Elebayev|<span style="color:gray">Elebayev</span>]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}} |- | 31 || [[User:Legobot|<span style="color:gray">Legobot</span>]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]] || {{Permissions|Legobot}} |- | 32 || [[User:TXiKiBoT|<span style="color:gray">TXiKiBoT</span>]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]] || {{Permissions|TXiKiBoT}} |- | 33 || [[User:Aidabishkek|<span style="color:gray">Aidabishkek</span>]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}} |- | 34 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3084}}]] || {{Permissions|CommonsDelinker}} |- | 35 || [[User:SieBot|<span style="color:gray">SieBot</span>]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]] || {{Permissions|SieBot}} |- | 36 || [[User:Luckas-bot|<span style="color:gray">Luckas-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]] || {{Permissions|Luckas-bot}} |- | 37 || [[User:Askar Nazyrov|<span style="color:gray">Askar Nazyrov</span>]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}} |- | 38 || [[User:Umut|<span style="color:gray">Umut</span>]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}} |- | 39 || [[User:QECUB|<span style="color:gray">QECUB</span>]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2263}}]] || {{Permissions|QECUB}} |- | 40 || [[User:Бахтияр Толукбаев|<span style="color:gray">Бахтияр Толукбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}} |- | 41 || [[User:ZéroBot|<span style="color:gray">ZéroBot</span>]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]] || {{Permissions|ZéroBot}} |- | 42 || [[User:WikitanvirBot|<span style="color:gray">WikitanvirBot</span>]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]] || {{Permissions|WikitanvirBot}} |- | 43 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|<span style="color:gray">Roman, Alexej and Vładimir</span>]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}} |- | 44 || [[User:Kairat Zamirbekov|<span style="color:gray">Kairat Zamirbekov</span>]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1600}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}} |- | 45 || [[User:Addbot|<span style="color:gray">Addbot</span>]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]] || {{Permissions|Addbot}} |- | 46 || [[User:ArthurBot|<span style="color:gray">ArthurBot</span>]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]] || {{Permissions|ArthurBot}} |- | 47 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1430}}]] || {{Permissions|Gliwi}} |- | 48 || [[User:Meri|<span style="color:gray">Meri</span>]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}} |- | 49 || [[User:JAnDbot|<span style="color:gray">JAnDbot</span>]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]] || {{Permissions|JAnDbot}} |- | 50 || [[User:Asankozhoevas|<span style="color:gray">Asankozhoevas</span>]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}} |- | 51 || [[User:Adinai|<span style="color:gray">Adinai</span>]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}} |- | 52 || [[User:Friendwip.kg|<span style="color:gray">Friendwip.kg</span>]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}} |- | 53 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1116}}]] || {{Permissions|MediaWiki message delivery}} |- | 54 || [[User:Kglive|<span style="color:gray">Kglive</span>]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}} |- | 55 || [[User:Escarbot|<span style="color:gray">Escarbot</span>]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]] || {{Permissions|Escarbot}} |- | 56 || [[User:UlutSoft6|<span style="color:gray">UlutSoft6</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}} |- | 57 || [[User:TarPas|<span style="color:gray">TarPas</span>]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}} |- | 58 || [[User:Gulzhana|<span style="color:gray">Gulzhana</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}} |- | 59 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:922}}]] || {{Permissions|Jembot}} |- | 60 || [[User:MelancholieBot|<span style="color:gray">MelancholieBot</span>]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]] || {{Permissions|MelancholieBot}} |- | 61 || [[User:FoxBot|<span style="color:gray">FoxBot</span>]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]] || {{Permissions|FoxBot}} |- | 62 || [[User:Aida23a|<span style="color:gray">Aida23a</span>]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}} |- | 63 || [[User:Dnes1302|<span style="color:gray">Dnes1302</span>]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}} |- | 64 || [[User:Элдин беги|<span style="color:gray">Элдин беги</span>]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}} |- | 65 || [[User:UlutSoft1|<span style="color:gray">UlutSoft1</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}} |- | 66 || [[User:TjBot|<span style="color:gray">TjBot</span>]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]] || {{Permissions|TjBot}} |- | 67 || [[User:Rotlink|<span style="color:gray">Rotlink</span>]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}} |- | 68 || [[User:Chris die Seele|<span style="color:gray">Chris die Seele</span>]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}} |- | 69 || [[User:Arsensky|Arsensky]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:785}}]] || {{Permissions|Arsensky}} |- | 70 || [[User:Дилдорбек|<span style="color:gray">Дилдорбек</span>]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:698}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}} |- | 71 || [[User:Aiylchy|<span style="color:gray">Aiylchy</span>]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}} |- | 72 || [[User:AlleborgoBot|<span style="color:gray">AlleborgoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|AlleborgoBot}} |- | 73 || [[User:Estebesovdastan|<span style="color:gray">Estebesovdastan</span>]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}} |- | 74 || [[User:Thijs!bot|<span style="color:gray">Thijs!bot</span>]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]] || {{Permissions|Thijs!bot}} |- | 75 || [[User:Jakshysapa|<span style="color:gray">Jakshysapa</span>]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}} |- | 76 || [[User:Idioma-bot|<span style="color:gray">Idioma-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]] || {{Permissions|Idioma-bot}} |- | 77 || [[User:Lirchik|<span style="color:gray">Lirchik</span>]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}} |- | 78 || [[User:Incall|<span style="color:gray">Incall</span>]] || [[Special:Contributions/Incall|{{formatnum:609}}]] || {{Permissions|Incall}} |- | 79 || [[User:Amantur r|<span style="color:gray">Amantur r</span>]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}} |- | 80 || [[User:Cekli829|<span style="color:gray">Cekli829</span>]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}} |- | 81 || [[User:RedBot|<span style="color:gray">RedBot</span>]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|RedBot}} |- | 82 || [[User:Табалдыев Ысламбек|<span style="color:gray">Табалдыев Ысламбек</span>]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}} |- | 83 || [[User:S(uz)ak|<span style="color:gray">S(uz)ak</span>]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}} |- | 84 || [[User:Firespeaker|<span style="color:gray">Firespeaker</span>]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}} |- | 85 || [[User:Gulzat05|<span style="color:gray">Gulzat05</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}} |- | 86 || [[User:Канымбу|<span style="color:gray">Канымбу</span>]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}} |- | 87 || [[User:Zhanyl90|<span style="color:gray">Zhanyl90</span>]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}} |- | 88 || [[User:Aladobot|<span style="color:gray">Aladobot</span>]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}} |- | 89 || [[User:JackieBot|<span style="color:gray">JackieBot</span>]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]] || {{Permissions|JackieBot}} |- | 90 || [[User:Gulaiym001|<span style="color:gray">Gulaiym001</span>]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}} |- | 91 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:524}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 92 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|<span style="color:gray">Орозобек Түгөлбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}} |- | 93 || [[User:MastiBot|<span style="color:gray">MastiBot</span>]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]] || {{Permissions|MastiBot}} |- | 94 || [[User:Кайып Пайзылдаев|<span style="color:gray">Кайып Пайзылдаев</span>]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}} |- | 95 || [[User:Synthebot|<span style="color:gray">Synthebot</span>]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]] || {{Permissions|Synthebot}} |- | 96 || [[User:Mjbmrbot|<span style="color:gray">Mjbmrbot</span>]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]] || {{Permissions|Mjbmrbot}} |- | 97 || [[User:Бегаим|<span style="color:gray">Бегаим</span>]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}} |- | 98 || [[User:Rartat|<span style="color:gray">Rartat</span>]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}} |- | 99 || [[User:Fornax|<span style="color:gray">Fornax</span>]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}} |- | 100 || [[User:PlanespotterA320|<span style="color:gray">PlanespotterA320</span>]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}} |- | 101 || [[User:HRoestBot|<span style="color:gray">HRoestBot</span>]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]] || {{Permissions|HRoestBot}} |- | 102 || [[User:UlutSoft4|<span style="color:gray">UlutSoft4</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}} |- | 103 || [[User:Ripchip Bot|<span style="color:gray">Ripchip Bot</span>]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]] || {{Permissions|Ripchip Bot}} |- | 104 || [[User:Hugo.arg|<span style="color:gray">Hugo.arg</span>]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}} |- | 105 || [[User:ДолбоЯщер|<span style="color:gray">ДолбоЯщер</span>]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:430}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}} |- | 106 || [[User:Ksc~ruwiki|<span style="color:gray">Ksc~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}} |- | 107 || [[User:Alexbot|<span style="color:gray">Alexbot</span>]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]] || {{Permissions|Alexbot}} |- | 108 || [[User:Алтынбек Касымов|<span style="color:gray">Алтынбек Касымов</span>]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}} |- | 109 || [[User:Pathoschild|<span style="color:gray">Pathoschild</span>]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:415}}]] || {{Permissions|Pathoschild}} |- | 110 || [[User:Εὐθυμένης|<span style="color:gray">Εὐθυμένης</span>]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}} |- | 111 || [[User:AvocatoBot|<span style="color:gray">AvocatoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]] || {{Permissions|AvocatoBot}} |- | 112 || [[User:Namir|<span style="color:gray">Namir</span>]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}} |- | 113 || [[User:KamikazeBot|<span style="color:gray">KamikazeBot</span>]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]] || {{Permissions|KamikazeBot}} |- | 114 || [[User:Госфонд ИС|<span style="color:gray">Госфонд ИС</span>]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}} |- | 115 || [[User:V3~kywiki|<span style="color:gray">V3~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}} |- | 116 || [[User:LaaknorBot|<span style="color:gray">LaaknorBot</span>]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|LaaknorBot}} |- | 117 || [[User:AdemazAlmaz|<span style="color:gray">AdemazAlmaz</span>]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}} |- | 118 || [[User:Ырысгул|<span style="color:gray">Ырысгул</span>]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}} |- | 119 || [[User:Nurjamal|<span style="color:gray">Nurjamal</span>]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}} |- | 120 || [[User:Nursultan|<span style="color:gray">Nursultan</span>]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}} |- | 121 || [[User:Movses-bot|<span style="color:gray">Movses-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]] || {{Permissions|Movses-bot}} |- | 122 || [[User:Aymira|<span style="color:gray">Aymira</span>]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}} |- | 123 || [[User:Ptbotgourou|<span style="color:gray">Ptbotgourou</span>]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}} |- | 124 || [[User:Symbat92|<span style="color:gray">Symbat92</span>]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}} |- | 125 || [[User:Rubinbot|<span style="color:gray">Rubinbot</span>]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Rubinbot}} |- | 126 || [[User:Andrew J.Kurbiko|<span style="color:gray">Andrew J.Kurbiko</span>]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}} |- | 127 || [[User:Орозгул|<span style="color:gray">Орозгул</span>]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}} |- | 128 || [[User:YiFeiBot|<span style="color:gray">YiFeiBot</span>]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|YiFeiBot}} |- | 129 || [[User:PipepBot|<span style="color:gray">PipepBot</span>]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]] || {{Permissions|PipepBot}} |- | 130 || [[User:Ziv|<span style="color:gray">Ziv</span>]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:303}}]] || {{Permissions|Ziv}} |- | 131 || [[User:Atlikta|<span style="color:gray">Atlikta</span>]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}} |- | 132 || [[User:Abiyoyo|<span style="color:gray">Abiyoyo</span>]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}} |- | 133 || [[User:Росул|<span style="color:gray">Росул</span>]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}} |- | 134 || [[User:Vagobot|<span style="color:gray">Vagobot</span>]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Vagobot}} |- | 135 || [[User:Elya3|<span style="color:gray">Elya3</span>]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}} |- | 136 || [[User:AvicBot|<span style="color:gray">AvicBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]] || {{Permissions|AvicBot}} |- | 137 || [[User:Baronnet|<span style="color:gray">Baronnet</span>]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}} |- | 138 || [[User:Ahmadi~ruwiki|<span style="color:gray">Ahmadi~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}} |- | 139 || [[User:Rakutai|<span style="color:gray">Rakutai</span>]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}} |- | 140 || [[User:SilvonenBot|<span style="color:gray">SilvonenBot</span>]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|SilvonenBot}} |- | 141 || [[User:Gerakibot|<span style="color:gray">Gerakibot</span>]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|Gerakibot}} |- | 142 || [[User:Minorax|<span style="color:gray">Minorax</span>]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:281}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 143 || [[User:Purbo T|<span style="color:gray">Purbo T</span>]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]] || {{Permissions|Purbo T}} |- | 144 || [[User:Makecat-bot|<span style="color:gray">Makecat-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]] || {{Permissions|Makecat-bot}} |- | 145 || [[User:Peri~kywiki|<span style="color:gray">Peri~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}} |- | 146 || [[User:Ashirov Maksatbek|<span style="color:gray">Ashirov Maksatbek</span>]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}} |- | 147 || [[User:Asel90|<span style="color:gray">Asel90</span>]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}} |- | 148 || [[User:Belekoff|<span style="color:gray">Belekoff</span>]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}} |- | 149 || [[User:Jol004u|<span style="color:gray">Jol004u</span>]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}} |- | 150 || [[User:Janyzak|<span style="color:gray">Janyzak</span>]] || [[Special:Contributions/Janyzak|{{formatnum:255}}]] || {{Permissions|Janyzak}} {{/end}} sz26foexp1ipcaou5du2yev6mq9s1lk Низам DRedd 0 137758 645993 640874 2026-05-11T03:08:05Z Viktorius001 43727 /* Синглдер */ 645993 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Ысымы = Низам DRedd |Нукура ысымы = {{lang-en|Nizam DRedd}} |Сүрөт = Низам_DRedd_на_KZ_Form_2023.jpg |Туурасы = |Сүрөттүн баяндамасы = Низам DRedd, 2023-жыл |Фон = solo_singer |Төрөлгөндөгү ысымы = Низам Русланович |Толук ысымы = Низам Русланович Маметалиев |Туулган датасы = 1.08.1989 |Туулган жери = [[Алматы]], [[Казак ССР]] |Активдүү жылдары = [[2007]] — азыркы учурда |Өлкө = {{Казакстан желеги}} [[Казакстан]] |Кесиптери = [[музыкант]] {{Ырчы|Казакстандын}}, {{Актёр|Казакстандын}} |Жанрлары = [[альтернативдик хип-хоп]], [[хип-хоп]], [[трэп]], [[трип-хоп]], [[R&B]] [[рэп-рок]] |Лакап аттары = DRedd <small>(мурдагы)</small> |Жамааты = «Almaty Legion», [[Believe Digital|Believe]] | сыйлыктар = {{YouTube Серебряная кнопка}} | веб-сайт = [https://www.nizamdredd.com/ Расмий сайт] | логотип = Низам_DRedd_(Logo).png | автограф = Низам DRedd's signature.svg | Викикытай = Category:Низам_DRedd }} '''Низам Русланович Маметалиев''' — [[Казакстан|Казакстандын]] [[уйгурлар|уйгур]] тектүү {{nobr|[[рэп]]-аткаруучу}}, көбүнчө '''Низам DRedd'''<ref name=":0">{{Cite web|url=https://hypestar.ru/person/nizam-dredd/|title=Низам DRedd — Биография, творчество и личная жизнь рэпера|website=hypestar.ru|access-date=2023-07-15|archive-date=2022-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20230430201712/https://hypestar.ru/person/nizam-dredd/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://hiphop4real.com/artist/nizam-dredd/|title=Низам DRedd / Биография / Дискография / Слушать Низам DRedd онлайн — HipHop4Real|website=hiphop4real.com|access-date=2023-10-17|archive-date=2024-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20240618152411/https%3A%2F%2Fhiphop4real.com%2Fartist%2Fnizam-dredd%2F|url-status=live}}</ref> жана '''DRedd'''<ref>{{cite web|url=https://rap-music.ru/artist/nizam-dredd/|title=Рэп артист «‎Низам DRedd» — бардык тректер / Орус рэп аткаруучулары|website=rap-music.ru|access-date=2022-10-01|archive-date=2023-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20230327174252/https://rap-music.ru/artist/nizam-dredd/|url-status=live}}</ref> деген сахналык ысымдар менен белгилүү. Ал [[1989-жылдын 1-августунда]] [[Алматы]] шаарында, [[Казак ССР]]де, [[СССР]] аймагында төрөлгөн. [[Hip-hop.ru]] жана [[InDaRnB]] сыяктуу онлайн-баттлдарга бир нече жолу катышкан. Низам DRedd «Страха нет», «Грусти по-счастливому»<ref name=":2">{{Cite web|url=https://music.yandex.ru/artist/7269177|title=Низам DRedd|website=Яндекс.Музыка|access-date=2023-07-15|archive-date=2023-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230715161637/https://music.yandex.ru/artist/7269177|url-status=live}}</ref> сыяктуу ырлары аркылуу белгилүү болгон. Ал ошондой эле [[YouTube]] платформасындагы «'''MNC Motivation'''» каналынын негиздөөчүсү жана ээси болуп саналат. == Өмүр баяны == Низам Русланович Маметалиев [[1989-жылдын 1-августунда]] [[Алматы]] шаарында төрөлгөн.<ref>{{cite web|title=Nizam DRedd /// Internet Movie Database|url=https://www.imdb.com/name/nm14766078|publisher=imdb.com|access-date=2022-03-22}}</ref><ref name=":7">{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://zhizn-zvezd.ru/nizam-dredd-biografiya-muzykalnogo-ispolnitelya/|title=Низам DRedd: биография музыкального исполнителя|website=zhizn-zvezd.ru|access-date=2023-07-18|archive-date=07-06-2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230607161736/https://zhizn-zvezd.ru/nizam-dredd-biografiya-muzykalnogo-ispolnitelya/|url-status=live}}</ref> Атасы — Руслан Маметалиев уйгур улутунан, апасы — Анисат Маметалиева лач улутунан. Жаш кезинен эле рэп музыкасына кызыккан. Алматы шаарындагы №69 орто мектептин тогузунчу классын аяктап, окуу учурунда спорт менен активдүү түрдө алектенген жана мелдештерге катышкан. [[2013-жыл]]дын октябрь айында Алматы шаарында армрестлинг боюнча мелдеш өткөн. Бул турнирге өлкөнүн ар кайсы аймагынан 200дөн ашуун спортчу катышып, Низам супертяж салмак категориясында (100 кг жогору) биринчи орунду ээлеп, Алматы шаарынын чемпиону болгон.<ref>{{cite web|title=Низам Маметалиев стал чемпионом Алматы по армрестлингу|url=https://nizamdredd.com/publ/nizam_dredd/smi/nizam_mametaliev_stal_chempionom_almaty_po_armrestlingu_v_2013_gоду/17-1-0-46|publisher=nizamdredd.com|access-date=2013-10-20}}</ref> Орто мектепти аяктагандан кийин «Архитектура, дизайн жана инженерия колледжине» тапшырып, аны [[2009-жыл]]ы бүтүргөн.<ref name=":3">{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://100biografiy.ru/muzyka/rep/nizam-dredd|title=Низам DRedd: биография и личная жизнь, жена, карьера и успех, Инстаграм и фото|website=100biografiy.ru|access-date=2023-07-17|archive-date=05-04-2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230405165359/https://100biografiy.ru/muzyka/rep/nizam-dredd|url-status=live}}</ref> [[2010-жыл]]дан тартып видеография менен алектене баштаган,<ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://toppeoples.ru/nizam-dredd/ |title=Низам DRedd — биография, карьера и личная жизнь |website=toppeoples.ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726211540/https://toppeoples.ru/nizam-dredd/ |archive-date=2023-07-27 |access-date=2023-07-10 |url-status=live}}</ref> кийинчерээк [[Toyota]], [[Lexus]], [[Coca-Cola]], [[Visa]], [[Servier]], [[Abbott Laboratories|Abbott]] сыяктуу ири бренддер үчүн жарнамалык видеолорду тарткан. Музыкалык карьерасын баштаганда «DRedd» деген сахналык ысымды алган.<ref name=":4">{{Cite web|lang=ru-RU|url=http://journalisti.ru/?p=25102|title=DRedd: Rap из Алматы|website=journalisti.ru|access-date=2023-07-17|archive-date=05-04-2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230405170225/http://journalisti.ru/?p=25102|url-status=dead|accessdate=2025-10-11|archivedate=2023-04-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230405170225/http://journalisti.ru/?p=25102}}</ref> Низамдын айтымында, **DRedd** — бул анын ички үнү. Ал өзүнүн ырлары жана клиптери аркылуу [[Социалдык тармактар]]да белгилүү болгон. Алгачкы чыгармаларынын ичинен эң белгилүүсү — «Города» аттуу ыры. Кийинчерээк Низам DRedd [[Казакстан]]да гана эмес, [[постсоветтик мейкиндик]]теги башка өлкөлөрдө да таанымал болгон.<ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://www.rap.ru/artist/%D0%9D%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BC%20DRedd |title=Низам DRedd профиль артиста |website=rap.ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528010352/https://www.rap.ru/artist/%D0%9D%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BC%20DRedd |archive-date=2023-05-28 |access-date=2023-07-20 |url-status=live |accessdate=2025-10-11 |archivedate=2023-05-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230528010352/https://www.rap.ru/artist/%D0%9D%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BC%20DRedd }}</ref> == Чыгармачылык жол == Низам DRedd музыкалык карьерасын [[2007-жыл]]дан баштап, андерграунд деңгээлдеги баттл-тректерди жаратуу менен активдүү түрдө өнүгүп баштаган. Музыкага чейин ал [[кинофильм]]дерге абдан кызыгып, бул анын чыгармачылык жолуна түрткү болгон. [[2010-жылдын 29-октябрында]] ал биринчи жолу өзүнүн туулган шаары [[Алматы]]дагы концерттик иш-чарада сахнага чыккан.<ref name=":5">{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://www.last.fm/festival/1730132++ЕЖЕГОДНЫЙ+ХИП-ХОП+ФЕСТИВАЛЬ+Крик+Души|title=ЕЖЕГОДНЫЙ ХИП-ХОП ФЕСТИВАЛЬ Крик Души|website=last.fm|access-date=2023-07-17|archive-date=2023-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230717162956/https://www.last.fm/festival/1730132++%D0%95%D0%96%D0%95%D0%93%D0%9E%D0%94%D0%9D%D0%AB%D0%99+%D0%A5%D0%98%D0%9F-%D0%A5%D0%9E%D0%9F+%D0%A4%D0%95%D0%A1%D0%A2%D0%98%D0%92%D0%90%D0%9B%D0%AC+%D0%9A%D1%80%D0%B8%D0%BA+%D0%94%D1%83%D1%88%D0%B8|url-status=live}}</ref><ref name=":6">{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://www.hip-hop.ru/forum/dredd-mc-tanir-gms-bld-i-t-d-334127/|title=DRedd Mc, Tanir, GMS, BLD, жана башкалар @ Фестиваль "Крик Души" 29.10.2010|website=hip-hop.ru|access-date=2023-07-17|archive-date=2023-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230717163419/https://www.hip-hop.ru/forum/dredd-mc-tanir-gms-bld-i-t-d-334127/|url-status=live}}</ref> [[2016-жыл]]ы Низам DRedd [[SLOVO]]: Казахстан рэп-баттлынын экинчи сезонуна [[Калыстар тобу|калыс]] катары катышкан.<ref>{{cite web|title=SLOVO / Казахстан - 2 сезон, Jas Hofman VS Юрий Дым (отбор)|url=https://www.youtube.com/watch?v=pKzHzTIZsUc|publisher=youtube.com|access-date=2016-08-17}}</ref> Низамдын өзгөчө жетишкендиктеринин бири — программалоо тилдерин өздөштүрүү болуп саналат. Бул ага [[2008-жыл]]ы өзүнүн жеке веб-сайтын — ''nizaika.ru'' долбоорун ишке киргизүүгө мүмкүнчүлүк берген.<ref>{{cite web|url=https://nizamdredd.com/index/biographe/0-2 |title=Низам DRedd - биография, личная жизнь, фото, новости, песни, клипы 2023 |website=nizamdredd.com |access-date=2024-11-28}}</ref> Аталган сайт он жылдан ашуун убакыт бою жогорку баруучулугу менен популярдуулукка ээ болгон. Анын ишмердүүлүгү учурунда платформада болжол менен **65 миңден ашуун материал** жарыяланган. Бул долбоордун масштабы жана өз тармагындагы таасиринин чоңдугун көрсөтөт. === 2007—2010: Башталышы === [[2009-жыл]]ы Низам GMS жана Offside аттуу аткаруучулар менен таанышкандан кийин, алар биргелешип «'''Almaty Legion'''» аттуу топту түзүшкөн.<ref name=":8">{{Cite web|url=https://mir-znamenitostej.ru/nizam-dredd-biografiya-muzykalnogo-ispolnitelya/|title=Низам DRedd: биография музыкального исполнителя|website=mir-znamenitostej.ru|access-date=2023-07-15|archive-date=2023-06-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20230607164713/https://mir-znamenitostej.ru/nizam-dredd-biografiya-muzykalnogo-ispolnitelya/|url-status=live}}</ref> Топ тарагандан кийин «'''Almaty Legion'''» аталышы лейбл катары Низамдын колунда калган. [[2010-жыл]]ы Низам өзүнүн биринчи жеке микстейбин — ''Я против'' чыгарат.<ref>{{cite web|title=DRedd - Я против|url=https://rapfan.ru/1958-dredd-ya-protiv-ep.html|publisher=rapfan.ru|access-date=2010-05-10}}</ref> === 2010—2012: Чыгармачылык === [[2012-жыл]]ы '''''Колонизация''''' аттуу микстейп жарык көргөн. Бул чыгармада Shot, Dessar, T1One жана башка аткаруучулар катышкан.<ref>{{cite web|url=https://nizamdredd.com/news/nizam_dredd_kolonizacija_the_mixtape/2012-01-10-265 |title=Низам DRedd - Колонизация (The Mixtape) |website=nizamdredd.com |access-date=2022-03-22}}</ref> Бул мезгилде Низам DRedd өзүнүн тректеринде бир катар рэп аткаруучулар менен айтышып, чыгармаларында алардын ысымдарын тийгизе өткөн. Ошол эле учурда ал AL Hammer, Dessar, RZN Coast, Micfire [Mafyo], Shot, Кто Proтив, T1one, Нагора, Чудо, Mr. Hyde, [[Лок Дог]], [[Рем Дигга]], Dom1no, [[Elvira T]], Tanir, Q-Fast, [[СД (музыкант)|СД]], El Paso жана башка көптөгөн артисттер менен биргелешкен тректерди жараткан.<ref>{{cite web |url=https://muzwi.ru/artist/nizamdredd |title=Низам DRedd: Глубокий и эмоциональный рэп-исполнитель |website=muzwi.ru |access-date=2024-10-28 |accessdate=2025-10-11 |archivedate=2024-11-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241125152349/https://muzwi.ru/artist/nizamdredd }}</ref> === 2013—2016: Чыгармачылыктын багытынын өзгөрүшү === [[2013-жыл]]дан тартып Низамдын музыкалык карьерасында активдүү учур башталган — көптөгөн жаңы тректер жазылган. Бирок белгисиз себептерден улам айрым чыгармалар жоголуп кеткен. [[2015-жыл]]ы жарык көргөн '''''Реабилитация''''' аттуу альбом<ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://aboutan.ru/muzyka/nizam-dredd.html |title=Низам DRedd: биография и творчество популярного рэп-исполнителя |archive-url=https://web.archive.org/web/20230724032918/https://aboutan.ru/muzyka/nizam-dredd.html |archive-date=2023-07-24 |access-date=2023-04-12 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title="Реабилитация" — новый релиз |url=https://music.apple.com/ua/album/реабилитация/1548484806|publisher=music.apple.com|access-date=2022-03-22}}</ref><ref>{{Cite web |lang=ru |url=http://rapdb.ru/icd-002-nizam-dredd-reabilitaciya-2015-rapdb-ru/ |title=Низам DRedd • Реабилитация • 2015 • RAP Data Base 1990–2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240518073329/http%3A%2F%2Frapdb.ru%2Ficd-002-nizam-dredd-reabilitaciya-2015-rapdb-ru%2F |archive-date=2024-05-18 |access-date=2024-05-25 |url-status=live}}</ref> — 24 композициядан турган чыгарма болгон. Алардын жарымын Низам өзү жеке аткарган. «Давай, вставай!», «Моя свобода», «Кем мы были раньше» сыяктуу ырлар Низамдын күйөрмандары арасында эң белгилүү жана бааланган чыгармалардын катарына кирет. === 2017—2021: Беш альбом === [[2017-жыл]]ы Низам DRedd өзүнүн жаңы альбому — '''''Пик''''' аттуу чыгарманы жарыкка чыгарган.<ref>{{Cite web |url=https://nizamdredd.com/news/nizam_dredd_pik_2017/2017-03-22-269 |title=Низам DRedd — «Пик». Премьера нового альбома.|website=nizamdredd.com|access-date=2022-03-22}}</ref> Бул альбомдогу «'''Уставшие люди'''» аттуу трек телеканал **MuzzOne** аркылуу көрсөтүлүп, ырчыга кеңири таанымалдуулук алып келген. Ал бул тууралуу [[YouTube]]дагы *BackStage Media Academy* программасына берген маегинде айткан.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=_0QjlibqB1s Интервью программы BackStage. Media Academy]</ref> [[2018-жыл]]ы жарык көргөн альбом — '''''Прорвёмся'''''<ref>[https://music.apple.com/ru/album/прорвемся/1554574952 Низам DRedd — «Прорвёмся». music.apple.com]</ref><ref>[http://rapdb.ru/icd-014-nizam-dredd-prorvyomsya-2018-rapdb-ru/ Низам DRedd • Прорвёмся • 2018 • RAPDB: Russian RAP Data Base 1990–2024]</ref> — анын чыгармачылыгындагы маанилүү кадамдардын бири болгон. [[2019-жыл]]ы Низам '''''Все в твоих руках''''' аттуу жаңы альбомун чыгарат.<ref>[https://music.yandex.ru/album/13989762 Низам DRedd — «Все в твоих руках». music.yandex.ru]</ref><ref>[https://musicbrainz.org/release/490b638c-8511-4e29-9808-ad320c763242 Release “Все в твоих руках” by Низам DRedd — MusicBrainz. musicbrainz.org]</ref> {{quote box |align=right |width=30% |quote= Мына дагы бир тажрыйбалуу рэпер, быйылкы жылдын башкы рэп-ачылышы наамына татыктуу аткаруучу. Ал — казак хип-хопунун жаркын өкүлү, анын чыгармаларында лирикалык да, баттл-сабактуу да тректер бар. Низам биз менен маегинде өзүнүн жашоосунан көп кызыктуу жана күлкүлүү учурларды бөлүштү. Мисалы, бир нече жыл мурун [[Скриптонит]] менен бирге өткөн концертте көрүүчүлөрдүн саны сахнадагы рэперлерден аз болгон<ref name=":10">{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://100biografiy.ru/muzyka/rep/nizam-dredd|title=Низам DRedd: биография и личная жизнь, жена, карьера и успех, Инстаграм и фото|website=100biografiy.ru|access-date=2023-07-17|archive-date=05-04-2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230405165359/https://100biografiy.ru/muzyka/rep/nizam-dredd|url-status=live}}</ref>, ал эми Низам ооруканага түшкөндө аны көрүүгө келгендердин арасында [[Oxxxymiron]] жана [[СД (музыкант)|СД]] сыяктуу белгилүү рэперлер болгон.<ref>{{Cite web|url=https://nizamdredd.com/publ/nizam_dredd/smi/nizam_dredd_popal_v_bolnicu_s_oslozhneniem_na_ushi/17-1-0-40|title=Низам DRedd ооруканага кулак оорулары менен түшкөн|website=nizamdredd.com|access-date=2023-07-18|archive-date=2023-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20230718173819/https://nizamdredd.com/publ/nizam_dredd/smi/nizam_dredd_popal_v_bolnicu_s_oslozhneniem_na_ushi/17-1-0-40|url-status=live}}</ref> }} [[2020-жылдын 22-сентябрында]] Низам DRedd «'''Холодный как лёд'''» аттуу клибин жарыялайт.<ref>[https://nizamdredd.com/blog/nizam_dredd_kholodnyj_kak_led_official_music_video/2012-09-22-37 Низам DRedd — «Холодный как лёд». nizamdredd.com]</ref> Клиптин режиссёру жана оператору — [[Пязок, Алина Вячеславовна|Алина Пязок]], [[Little Big]] тобунун негиздөөчүлөрүнүн бири. Анын эпатаждуу клиптери [[YouTube]] платформасында миллиондогон көрүүлөрдү топтогон. [[2020-жылдын 3-мартында]] Низам DRedd «'''Раньше было по-другому'''» аттуу альбомун чыгарат.<ref>{{cite web|title="Раньше было по-другому" — жаңы релиз алматылык баттл-рэперден|url=https://open.spotify.com/album/25O66MxYev5y9DBHLmEvo5|publisher=spotify.com|access-date=2022-03-22}}</ref> Бул альбомдо көптөгөн биргелешкен тректер орун алган. [[2021-жылдын апрелинде]] Низам DRedd өзүнүн алтынчы сольный альбому — '''''Белладонна''''' аттуу чыгарма менен көрүүчүлөргө кайрылган.<ref>{{cite web|title=Низам DRedd – Белладонна|url=https://www.deezer.com/ru/album/245333202|publisher=deezer.com|access-date=2022-03-22}}</ref> === 2022—2024: Кайтып келүү === [[2022-жылдын июнь айында]] Низам DRedd жана Molodoi Ra биргеликте жаңы сингл — «'''Вечное сияние'''» чыгарышат.<ref>{{cite web|title=Низам DRedd feat. Molodoi Ra - Вечное сияние|url=https://nizamdredd.com/news/nizam_dredd_feat_molodoi_ra_vechnoe_sijanie/2022-08-22-270|publisher=nizamdredd.com|access-date=2022-08-22}}</ref> [[2022-жылдын август айында]] жарык көргөн кийинки сингл — «'''Сверхгигант'''».<ref>{{Cite web|url=https://www.discogs.com/ru/release/25812142-Низам-Dredd-Сверхгигант|title=Низам DRedd – Сверхгигант|website=discogs.com|access-date=2023-07-18|archive-date=2023-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20230718173819/https://www.discogs.com/ru/release/25812142-Низам-Dredd-Сверхгигант|url-status=live}}</ref> [[2023-жылдын апрелинде]] чыккан «'''Две тысячи масок'''» аттуу сингл<ref>{{Cite web|url=https://artmoskovia.ru/dve-tysyachi-masok-almatinskij-reper-nizam-dredd-vypustil-novuyu-pesnyu.html|title=«Две тысячи масок»: алматинский рэпер Низам DRedd выпустил новую песню|website=artmoskovia.ru|access-date=2023-07-01|archive-date=2023-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20230718173819/https://artmoskovia.ru/dve-tysyachi-masok-almatinskij-reper-nizam-dredd-vypustil-novuyu-pesnyu.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://life-24.com/post/123072|title=Низам DRedd возвращается на музыкальную сцену после пятилетнего перерыва|website=life-24.com|access-date=2023-05-18|archive-date=2023-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230420202759/https://life-24.com/post/123072|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://news.myseldon.com/ru/news/index/299711143 |title=Низам DRedd возвращается на музыкальную сцену после пятилетнего перерыва |website=myseldon.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20231107135731/https://news.myseldon.com/ru/news/index/299711143 |archive-date=2023-11-08 |access-date=2023-11-08 |url-status=live}}</ref> анын чыгармачылыктагы маанилүү кайтып келүүсүн белгилеген. Ырдын клиби да [[YouTube]] платформасында жарык көргөн.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=qmJ-Qyb5Oac Низам DRedd — Две тысячи масок (Official Music Video)]</ref> [[2023-жылдын ноябрында]] Низам DRedd өзүнүн жаңы альбому — '''''Левиафан''''' чыгарат.<ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://artmoskovia.ru/nizam-dredd-smi-pishut-o-ne-ponyatnyh-lyudyah-i-ih-sekundnom-uspehe-a-o-nas-zabyvayut.html |title=Интервью с Низам DRedd для АртМосковия |archive-url=https://web.archive.org/web/20231108121049/https://artmoskovia.ru/nizam-dredd-smi-pishut-o-ne-ponyatnyh-lyudyah-i-ih-sekundnom-uspehe-a-o-nas-zabyvayut.html |archive-date=2023-11-08 |access-date=2023-11-08 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Низам DRedd - Левиафан|url=https://www.hip-hop.ru/forum/nizam-dredd-leviafan-2023-p-u-sd-this-567552/|publisher=hip-hop.ru|access-date=2023-11-07}}</ref><ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://specialradio.ru/1000-albomov/nizam-dredd-albom-leviafan/ |title=Низам DRedd – альбом Левиафан |archive-url=https://web.archive.org/web/20231108121222/https://specialradio.ru/1000-albomov/nizam-dredd-albom-leviafan/ |archive-date=2023-11-08 |access-date=2023-11-08 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Низам DRedd - Левиафан - Reviews - Album of The Year|url=https://www.albumoftheyear.org/album/785068--dredd-.php|publisher=albumoftheyear.org|access-date=2023-11-10}}</ref> Альбом [[СД (музыкант)|СД]] жана This Blind менен биргеликте жазылган. {{quote box |align=right |width=30% |quote= Күчтүү биттер, сапаттуу припевдер, терең жана жетилген тексттер, ошондой эле жалпы концепциясы менен «Левиафан» альбому олуттуу чыгарма катары кабыл алынат. Бирок ага карабастан, ал таптакыр жаңы доордун эмгеги эмес, тескерисинче, Низам DRedd’дин мурунку релиздеринин логикалык уландысы катары көрүнөт.<ref>{{cite web|title=Рецензия: Низам DRedd — «Левиафан» / HipHop4Real|url=https://hiphop4real.com/review-nizam-dredd-leviafan/|publisher=hiphop4real.com|access-date=2024-11-14}}</ref> }} === 2024—2025: Жаңы чыгармалар жана адабий дебют === [[2024-жылдын 5-апрелинде]] Низам DRedd орус рэп-аткаруучу **bllack-santa** менен биргеликте жаңы сингл — «'''Святая вера'''» чыгарат.<ref>{{cite web|title=Низам DRedd – Святая вера (2024, File)|url=https://www.discogs.com/ru/release/30601549-Низам-DRedd-Святая-вера|publisher=discogs.com|access-date=2024-04-10}}</ref> [[2024-жылдын 1-июнунда]] жарык көргөн сингл — «'''Завтра уже поздно'''» (''Tomorrow is already too late'').<ref>{{cite web|title=Release “Завтра уже поздно” by Низам DRedd - MusicBrainz|url=https://musicbrainz.org/release/c75ba98c-2762-4309-b1db-f180966339de|publisher=musicbrainz.org|access-date=2024-06-09}}</ref><ref>{{cite web|title=Низам DRedd (KAZ) – Завтра уже поздно (Tomorrow is already too late) Lyrics / Genius Lyrics|url=https://genius.com/Dredd-kaz-tomorrow-is-already-too-late-lyrics|publisher=genius.com|access-date=2024-06-10}}</ref> [[2024-жылдын 6-июнунда]] Низам өзүнүн биринчи поэтикалык китебин жарыялайт — '''''Низам DRedd. Стихи'''''.<ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://artmoskovia.ru/vyshla-v-svet-kniga-nizama-mametalieva-nizam-dredd-stihi.html |title=Вышла в свет книга Низама Маметалиева «Низам DRedd. Стихи» — ARTMOSKOVIA.RU |archive-url=https://web.archive.org/web/20240622072252/https://artmoskovia.ru/vyshla-v-svet-kniga-nizama-mametalieva-nizam-dredd-stihi.html |archive-date=2024-06-22 |access-date=2024-06-21 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://ridero.ru/books/nizam_dredd_stikhi/ |title=Низам DRedd. Стихи. Сборник лучших стихов — автор Низам Маметалиев — Ridero |archive-url=https://web.archive.org/web/20240607052100/https%3A%2F%2Fridero.ru%2Fbooks%2Fnizam_dredd_stikhi%2F |archive-date=2024-06-07 |access-date=2024-06-07 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://nizamdredd.com/publ/nizam_dredd/smi/premera_knigi_nizam_dredd_stikhi_sbornik_luchshikh_stikhov/17-1-0-47 |title=Премьера книги: Низам DRedd. Стихи (Сборник лучших стихов) |archive-url=https://web.archive.org/web/20240611070012/https://nizamdredd.com/publ/nizam_dredd/smi/premera_knigi_nizam_dredd_stikhi_sbornik_luchshikh_stikhov/17-1-0-47 |archive-date=2024-06-11 |access-date=2024-06-11 |url-status=live}}</ref> Бул адабий долбоор рэпердин ыр тексттерине негизделген. Китеп — Низамдын ырларынан түзүлгөн поэтикалык жыйнак болуп, ага чыгарманын эмоционалдык жана көркөм маңызын баса белгилеген иллюстрациялар кошулган. [[2024-жылдын 15-октябрында]] Низам DRedd рэпер **AlvinToday** менен биргеликте «'''Прекрасное далёко'''» синглин чыгарат.<ref>{{cite web|title=Release “Низам DRedd - «Прекрасное далёко» (feat. AlvinToday) — HipHop4Real|url=https://hiphop4real.com/audio-nizam-dredd-prekrasnoe-dalyoko/|publisher=hiphop4real.com|access-date=2024-10-18}}</ref> AlvinToday — [[SLOVO: Казахстан]] долбоорунун катышуучусу, [[Jah Khalib]] жана Liili үчүн ырлардын автору катары да белгилүү. [[2024-жылдын 1-ноябрында]] жарык көргөн жаңы сингл — «'''Только Бог нас осудит'''».<ref>{{cite web|title=Только Бог нас осудит — Низам DRedd — Zvuk.com|url=https://zvuk.com/track/140698882|publisher=zvuk.com|access-date=2024-11-02}}</ref> {{quote box |align=right |width=30% |quote=[[2024-жылдын 15-ноябрында]] Низам өзүнүн жаңы бруталдык чыгармасын — «'''Высота'''» аттуу синглин чыгарат. Бул — узак жолду басып өткөн, максатка умтулган артистти кайрадан ачууга эң сонун мүмкүнчүлүк. |подпись=[[Rap.ru]] Низам DRedd’дин чыгармачылыгы жана жаңы релиз тууралуу<ref>{{cite web|title=В ритме Низама DRedd. Цели и мотивация в творчестве казахстанского музыканта / RAP.RU|url=https://www.rap.ru/reading/20585|publisher=rap.ru|access-date=2024-11-24|accessdate=2025-10-11|archivedate=2024-11-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241126210259/https://www.rap.ru/reading/20585}}</ref> }} [[2024-жылдын 15-ноябрында]] Низам DRedd жаңы синглин — «'''Высота'''» чыгарат.<ref>{{cite web|title=Низам DRedd - «Высота» / HipHop4Real|url=https://hiphop4real.com/audio-nizam-dredd-vysota/|publisher=hiphop4real.com|access-date=2024-11-17}}</ref><ref>{{cite web|title=Низам DRedd представил новый трек «Высота» / RAP.RU|url=https://www.rap.ru/news/17055|publisher=rap.ru|access-date=2024-11-16|accessdate=2025-10-11|archivedate=2024-12-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241202164228/https://www.rap.ru/news/17055}}</ref> === 2025 — Азыркы мезгил === [[2025-жылдын 1-январында]] Низам DRedd Германиялык рэпер **K.R.A.** менен биргеликте жаңы сингл — «'''Уставший зритель'''» чыгарат.<ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://hiphop4real.com/audio-nizam-dredd-ustavshij-zritel/ |title=Низам DRedd & K.R.A. — «Уставший зритель» — HipHop4Real |publisher=hiphop4real.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20250102212543/https://hiphop4real.com/audio-nizam-dredd-ustavshij-zritel/ |archive-date=2025-01-03 |access-date=2025-01-02 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://www.discogs.com/ru/release/32720130-Низам-DRedd-Уставший-зритель |title=Низам DRedd – Уставший зритель – File (WAV, Single, Stereo), 2025 |publisher=discogs.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20250102213027/https://www.discogs.com/ru/release/32720130-%D0%9D%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BC-DRedd-%D0%A3%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%88%D0%B8%D0%B9-%D0%B7%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C |archive-date=2025-01-03 |access-date=2025-01-02 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://thehustle.ru/news/nizam_dredd_k_r_a_ustavshij_zritel/2025-01-01-51 |title=Низам DRedd & K.R.A. — Уставший зритель — TheHusle.ru |publisher=thehustle.ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20250310115429/https://thehustle.ru/news/nizam_dredd_k_r_a_ustavshij_zritel/2025-01-01-51 |archive-date=2025-03-10 |access-date=2025-01-01 |url-status=live}}</ref> Бул чыгарма өзгөчө кызыгуу менен кабыл алынган,<ref>{{cite web|title=K.R.A. OFFicial|url=https://vk.com/kraofficial?w=wall-177167424_4842|publisher=vk.com|access-date=2025-01-01}}</ref> анткени күйөрмандар Германиялык рэпердин жаңы материалын бир нече жылдан бери күтүп келишкен. [[2025-жылдын 12-апрелинде]] Низам DRedd «'''Война, Мор, Голод, Смерть'''» аттуу синглин чыгарат.<ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://thehustle.ru/news/nizam_dredd_vypuskaet_trek_vojna_mor_golod_smert_vzgljad_v_lico_sovremennoj_realnosti/2025-04-12-119 |title=Низам DRedd выпускает трек “Война, Мор, Голод, Смерть” — взгляд в лицо современной реальности — TheHusle |publisher=thehustle.ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20250412104652/https://thehustle.ru/news/nizam_dredd_vypuskaet_trek_vojna_mor_golod_smert_vzgljad_v_lico_sovremennoj_realности/2025-04-12-119 |archive-date=2025-04-12 |access-date=2025-04-12 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://hiphop4real.com/audio-nizam-dredd-vojna-mor-golod-smert/ |title=Низам DRedd - «Война, Мор, Голод, Смерть» — HipHop4Real |publisher=hiphop4real.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20250424093625/https://hiphop4real.com/audio-nizam-dredd-vojna-mor-golod-smert/ |archive-date=2025-04-24 |access-date=2025-04-24 |url-status=live}}</ref> Бул чыгарма — коомдук жана моралдык чындыктарды чагылдырган, философиялык мазмундагы трек катары бааланган. Ырдын темасы — адамзаттын руханий абалы жана зомбулук менен кайгыга толгон дүйнө. [https://www.youtube.com/watch?v=t0UtEPg9F9I] [[2025-жылдын 1-майында]] жарык көргөн кийинки сингл — «'''В глазах смотрящего'''».<ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://hiphop4real.com/audio-nizam-dredd-v-glazah-smotryashhego/ |title=Низам DRedd — «В глазах смотрящего» — HipHop4Real |website=hiphop4real.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20250504080335/https://hiphop4real.com/audio-nizam-dredd-v-glazah-smotryashhego/ |archive-date=2025-05-04 |access-date=2025-05-04 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Низам DRedd – В глазах смотрящего – File (WAV, Single, Stereo), 2025 – Discogs |url=https://www.discogs.com/ru/release/33857556-%D0%9D%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BC-DRedd-%D0%92-%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%85-%D1%81%D0%BC%D0%BE%D1%82%D1%80%D1%8F%D1%89%D0%B5%D0%B3%D0%BE |publisher=discogs.com|access-date=2025-05-01}}</ref><ref>{{cite web|title=Release “В глазах смотрящего” by Низам DRedd - MusicBrainz |url=https://musicbrainz.org/release-group/e464a812-d7bb-480f-aca9-bdb83c42b5a1 |publisher=musicbrainz.org|access-date=2025-05-01}}</ref> Бул ыр адамдын ички дүйнөсүнө жана жашоонун маанисине терең философиялык көз карашты чагылдырат. Низам DRedd 2025-жылдагы чыгармалары аркылуу кайрадан активдүү чыгармачылык фазада экенин көрсөттү. Анын ырлары мурдагыдай эле коомдук темаларды, ички руханий күрөштү жана мотивацияны айкалыштырат. [[2025-жылдын 1-августунда]] Низам DRedd жаңы синглин — «'''Единственный выход со дна'''» чыгарат.<ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://pikabu.ru/story/edinstvennyiy_vyikhod_so_dna_ot_nizam_dredd_2025_13025404 |title=“Единственный выход со дна” от Низам DRedd (2025) / Пикабу |website=pikabu.ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20250504080335/https://pikabu.ru/story/edinstvennyiy_vyikhod_so_dna_ot_nizam_dredd_2025_13025404 |archive-date=2025-09-09 |access-date=2025-08-01 |url-status=live}}</ref> [[2025-жылдын 1-сентябрында]] жарык көргөн кийинки сингл — «'''Всегда может быть хуже'''» (''It can always be worse'').<ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://genius.com/Dredd-kaz-it-can-always-be-worse-lyrics |title=Низам DRedd (KAZ) – Всегда может быть хуже (It can always be worse) Lyrics / Genius Lyrics |website=genius.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20250908203259/https://genius.com/Dredd-kaz-it-can-always-be-worse-lyrics |archive-date=2025-09-09 |access-date=2025-09-01 |url-status=live}}</ref> === YouTube каналынын тарыхы === Низам [[2019-жылдын ноябрь айында]], 30 жаш курагында, өзүнүн жеке [[YouTube]] каналын ачып, ага «'''MNC Motivation'''» деген ат койгон.<ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://mncmotivation.fandom.com/ru/wiki/MNC_Motivation |title=MNC Motivation Вики |website=fandom.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228124215/https://mncmotivation.fandom.com/ru/wiki/MNC_Motivation |archive-date=2024-02-28 |access-date=2024-03-02 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://timesnews.kz/index.php?newsid=94216 |title=Низам DRedd возвращается на музыкальную сцену после пятилетнего перерыва |website=timesnews.kz |archive-url=https://web.archive.org/web/20230405163828/https://timesnews.kz/index.php?newsid=94216 |archive-date=2023-05-04 |access-date=2023-07-19 |url-status=dead |accessdate=2025-10-11 |archivedate=2023-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230405163828/https://timesnews.kz/index.php?newsid=94216 }}</ref> Канал негизинен мотивациялык видеолорго арналган. Бирок анын видеолору көпкө чейин кеңири белгилүү болгон эмес — 2020-жылы жарык көргөн «'''Жизнь коротка'''» аттуу ролик чыккандан кийин гана канал популярдуулукка жеткен. Видео миллиондогон көрүүлөрдү топтогон. [[2022-жыл]]ы Низам YouTube тарабынан берилген [[YouTube сыйлыктары|күмүш баскыч]] менен сыйланган — 100 000 жазылуучу чеги үчүн.<ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://nizamdredd.com/publ/nizam_dredd/smi/nizam_dredd_poluchil_serebrjanuju_knopku_youtubecreatorawards/17-1-0-41 |title=Низам DRedd получил серебряную кнопку #YouTubeCreatorAwards |website=nizamdredd.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20230719173447/https://nizamdredd.com/publ/nizam_dredd/smi/nizam_dredd_poluchil_serebrjanuju_knopku_youtubecreatorawards/17-1-0-41 |archive-date=2023-07-19 |access-date=2023-07-19 |url-status=live}}</ref> [[2025-жыл]]га карата каналда **332 миңден ашуун жазылуучу** жана **80 миллиондон ашуун көрүү** катталган. === Жеке жашоосу === [[2018-жылдын 5-октябрында]] Низам менен жубайы **Мадина**нын уулу жарык дүйнөгө келген — анын ысымы **Атлант**.<ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://www.kinopoisk.ru/name/7157394/ |title=Атлант Маметалиев (Atlant Mametaliyev): фильмы, биография, семья, фильмография — Кинопоиск |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720033204/https://www.kinopoisk.ru/name/7157394/ |archive-date=2023-07-20 |access-date=2022-05-12 |url-status=live}}</ref> [[2019-жыл]]ы Атлант режиссёр [[Сатаев, Акан Каргамбаевич|Акан Сатаев]] тарткан «'''Рассвет великой степи'''» көркөм тасмасында роль жараткан — анда ал койчунын уулунун образын аткарган.<ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://nizamdredd.com/publ/nizam_dredd/smi/syn_nizama_mametalieva_uzhe_stal_akterom_v_2_goda/17-1-0-44 |title=Сын Низама Маметалиева уже стал актером в 2 года |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720032745/https://nizamdredd.com/publ/nizam_dredd/smi/syn_nizama_mametalieva_uzhe_stал_akterом_v_2_goda/17-1-0-44 |archive-date=2023-07-20 |access-date=2019-06-10 |url-status=live}}</ref> 2025-жылдын июнь айында Низам экинчи жолу ата болуп, кызы Дея жарык дүйнөгө келди.<ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://thehustle.ru/news/rehper_nizam_dredd_stal_otcom_vo_vtoroj_raz/2025-10-19-135 |title=Рэпер Низам DRedd стал отцом во второй раз — TheHusle.ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20251029152943/https://thehustle.ru/news/rehper_nizam_dredd_stal_otcom_vo_vtoroj_raz/2025-10-19-135 |archive-date=2025-10-29 |access-date=2025-10-19 |url-status=live}}</ref> == Дискография == === Студиялык альбомдор === {| class="wikitable" !style="background-color:{{Цвет|Альбом}};"|Аталышы !style="background-color:{{Цвет|Альбом}};"|Маалымат |- |'''«Реабилитация»''' | * Релиз: 2015-жылдын 1-январы * Формат: Санарип жүктөө, [[Агымдык медиа|стриминг]] * Лейбл: Almaty Legion |- |'''«Пик»''' | * Релиз: 2017-жылдын 2-декабры * Формат: Санарип жүктөө, [[Агымдык медиа|стриминг]] * Лейбл: Almaty Legion |- |'''«Прорвёмся»''' | * Релиз: 2018-жылдын 2-апрели * Формат: Санарип жүктөө, [[Агымдык медиа|стриминг]] * Лейбл: Almaty Legion |- |'''«Все в твоих руках»''' | * Релиз: 2019-жылдын 14-марты * Формат: Санарип жүктөө, [[Агымдык медиа|стриминг]] * Лейбл: Almaty Legion |- |'''«Раньше было по-другому»''' | * Релиз: 2020-жылдын 3-марты * Формат: Санарип жүктөө, [[Агымдык медиа|стриминг]] * Лейбл: Almaty Legion |- |'''«Белладонна»''' | * Релиз: 2021-жылдын 4-январы * Формат: Санарип жүктөө, [[Агымдык медиа|стриминг]] * Лейбл: Almaty Legion |- |'''«Левиафан»'''<ref>{{cite web|url=https://hiphop4real.com/nizam-dredd-leviafan/|title=Низам DRedd — «Левиафан» — HipHop4Real|website=hiphop4real.com|access-date=2024-01-10|archive-date=2024-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20240618151943/https%3A%2F%2Fhiphop4real.com%2Fnizam-dredd-leviafan%2F|url-status=live}}</ref> | * Релиз: 2023-жылдын 11-январы * Формат: Санарип жүктөө, [[Агымдык медиа|стриминг]] * Лейбл: Almaty Legion |} === Микстейптер === * 2012 — «Колонизация» (Кыргызча: «Колонизация») === Синглдер === * 2011 — «Города» (BriZ менен) (Кыргызча: «Шаарлар») * 2020 — «Я Видел» (Вова PRIME менен) (Кыргызча: «Мен көрдүм») * 2022 — «Вечное сияние» (Molodoi Ra менен) (Кыргызча: «Түбөлүк жаркыраш») * 2022 — «Сверхгигант» (Кыргызча: «Супергигант») * 2023 — «Две тысячи масок» (Кыргызча: «Эки миң маска») * 2023 — «Секунда до рая» (Кыргызча: «Жеңилдикке бир секунда калды») * 2023 — «Забытые люди» (Кыргызча: «Унутулган адамдар») * 2024 — «Жизнь» (This Blind менен) (Кыргызча: «Өмүр») * 2024 — «Святая вера» (bllack-santa менен) (Кыргызча: «Касиеттүү ишеним») * 2024 — «Завтра уже поздно» (Кыргызча: «Эртең кеч болот») * 2024 — «Только Бог нас осудит» (Кыргызча: «Бог гана бизди соттойт») * 2024 — «Высота» (Кыргызча: «Бийиктик») * 2025 — «Уставший зритель» (K.R.A. менен) (Кыргызча: «Ыйлаган көрүүчү») * 2025 — «Война, Мор, Голод, Смерть» (Кыргызча: «Согуш, Мор, Ачкачылык, Өлүм») * 2025 — «В глазах смотрящего» (Кыргызча: «Көрүүчүнүн көзүндө») * 2025 — «Единственный выход со дна» (Кыргызча: «Төмөндөн жалгыз чыгуу») * 2025 — «Всегда может быть хуже» (Кыргызча: «Ар дайым жаман болоору мүмкүн») * 2026 — «В мире забытых мечтаний» (Кыргызча: «Унутулган кыялдар дүйнөсүндө») * 2026 — «На исходе» (VITAMIN менен) (Кыргызча: «Аяк ченде») '''Кызматташтык''' * 2017 — «BOOK ONE» (MORRALLES альбому) == Библиография == * 2024-жыл — «Низам DRedd. Стихи. Сборник лучших стихов» — 2024. — 128 с. — ISBN 978-5-0064-0460-1. == Сыйлыктар жана наамдар == {| class="wikitable" ! Жыл ! Сыйлык ! Номинация ! Натыйжа |- |align="center"| 2015 | Евразиялык Музыкалык Премия «EMA» / EMA Eurasian Music Award | «Эң мыкты хип-хоп долбоор»<ref name="Низам DRedd занял 2 место на Евразийской Музыкальной Премии ЕМА!">{{cite web|url=https://nizamdredd.com/publ/nizam_dredd/smi/nizam_dredd_zanjal_2_mesto_na_evrazijskoj_muzykalnoj_premii_ema/17-1-0-48|title=Низам DRedd занял 2 место на Евразийской Музыкальной Премии ЕМА!|publisher=nizamdredd.com|date=2015-05-16|access-date=2015-05-20|archive-date=2025-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20250115123240/https://nizamdredd.com/publ/nizam_dredd/smi/nizam_dredd_zanjal_2_mesto_na_evrazijskoj_muzykalnoj_premii_ema/17-1-0-48|url-status=live}}</ref> | {{nom}} |} == Видеография == {| class="wikitable" |+ !Жыл !Клип !Режиссёр !Эскертүү |- |2014 |«Не держи, отпусти» (This Blind) |М. Низам |[[Файл:YouTube Logo (2013-2017).svg|30px|center|link=https://youtube.com/watch?v=QIxyc70BEbs]] |- |2014 |«Уставшие люди» (This Blind) |Т. Кристина |[[Файл:YouTube Logo (2013-2017).svg|30px|center|link=https://youtube.com/watch?v=Yd5smPcDnOM]] |- |2015 |«Кем мы были раньше» |Т. Солт |[[Файл:YouTube Logo (2013-2017).svg|30px|center|link=https://youtube.com/watch?v=yzltvU2HeW0]] |- | rowspan="2" |2016 |«Холодный как лёд» |П. Алина |[[Файл:YouTube Logo (2013-2017).svg|30px|center|link=https://youtube.com/watch?v=tqwUhxy4TYI]] |- |«Бумеранг» (Topsy Kretzzz, Разиэль) |М. Низам |[[Файл:YouTube Logo (2013-2017).svg|30px|center|link=https://youtube.com/watch?v=2GmkfcLEBxA]] |- |2023 |«Две тысячи масок»<ref>{{cite web|title=Низам DRedd: Две тысячи масок|url=https://www.imdb.com/title/tt27540598/|publisher=imdb.com|access-date=2023-06-12}}</ref> |Т. Солт |[[Файл:YouTube Logo (2013-2017).svg|30px|center|link=https://youtube.com/watch?v=qmJ-Qyb5Oac]] |- |2025 |«Уставший зритель» (K.R.A.) |М. Низам |[[Файл:YouTube Logo (2013-2017).svg|30px|center|link=https://youtube.com/watch?v=m8LdlvaqDQ8]] |- |2025 |«Завтра уже поздно» |Т. Солт |[[Файл:YouTube Logo (2013-2017).svg|30px|center|link=https://youtube.com/watch?v=d3y4CSaV_sI]] |} == Булактар == * [https://www.rap.ru/reading/20585 rap.ru: Низам DRedd чыгармачылыгындагы максаттар жана мотивация] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241126210259/https://www.rap.ru/reading/20585 |date=2024-11-26 }} * [https://web.archive.org/web/20230405170225/http://journalisti.ru/?p=25102 Низам DRedd менен маек] — Журналисты.ru * [https://artmoskovia.ru/nizam-dredd-smi-pishut-o-ne-ponyatnyh-lyudyah-i-ih-sekundnom-uspehe-a-o-nas-zabyvayut.html Низам DRedd менен маек] — АртМосковия * [https://ssl60.ru/nizam-dredd/ Низам DRedd менен маек] — ssl60.ru * [https://muzsmi.ru/2023/11/16/низам-dredd-победа-в-том-что-я-не-останови/ Низам DRedd менен маек] — Музыкальное СМИ * [https://nizamdredd.com/publ/nizam_dredd/smi/nizam_dredd_intervju_dlja_trufm_ru/17-1-0-34 Маек] — trufm.ru * [https://nizamdredd.com/publ/nizam_dredd/smi/nizam_dredd_intervju_dlja_make_rap_ru/17-1-0-36 Маек] — make-rap.ru * [https://nizamdredd.com/publ/nizam_dredd/smi/nizam_dredd_intervju_dlja_raptusa_com/17-1-0-37 Маек] — raptusa.com == Рецензиялар == * [http://prorap.ru/nizam-dredd-albom-reabilitaciya/ prorap.ru: «Реабилитация» альбомуна сын-пикир] * [https://www.rap.ru/review/669 rap.ru: «Пик» альбомуна рецензия] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230604040836/https://www.rap.ru/review/669 |date=2023-06-04 }} * [https://artmoskovia.ru/leviafan-horoshij-albom-dolzhen-nesti-sobstvennuyu-istoriyu.html artmoskovia.ru: «Левиафан» альбомуна рецензия] * [https://hiphop4real.com/review-nizam-dredd-leviafan/ hiphop4real.com: «Левиафан» альбому боюнча обзор] * [https://hiphop4real.com/review-nizam-dredd-ranshe-bylo-po-drugomu/ hiphop4real.com: «Раньше было по-другому» альбому боюнча обзор] == Рейтингдер жана чарттар == * «'''Уставший зритель'''» чыгармасы релизден кийин Bandlink платформасындагы эң популярдуу 100 баракчанын ичинен 34-орунга чыккан.<ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://band.link/chart/daily/2025-01-02 |title=Дневной чарт / Bandlink |publisher=band.link |archive-url=https://web.archive.org/web/20250102085337/https%3A%2F%2Fband.link%2Fchart%2Fdaily%2F2025-01-02 |archive-date=2025-01-02 |access-date=2025-01-02 |url-status=dead}}</ref> === Видео булактар === [https://www.youtube.com/watch?v=Kk0Xpmtg2tg Низам DRedd ким?: RapNews үчүн маек] == Эскертмелер == {{примечания|2}} == Ссылкалар == * [https://nizamdredd.com/ nizamdredd.com] — Низам DRedd’дин расмий сайты * [https://www.discogs.com/ru/artist/11984081 Низам DRedd] — Discogs сайтында * [https://nizamdredd.bandcamp.com Низам DRedd] — Bandcampта * [https://www.rap.ru/artist/Низам%20DRedd Низам DRedd] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230528010352/https://www.rap.ru/artist/%D0%9D%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BC%20DRedd |date=2023-05-28 }} — Rap.ru сайтында * [https://genius.com/artists/Dredd-kaz Низам DRedd] — Genius сайтында * [https://hiphop4real.com/artist/nizam-dredd/ Низам DRedd] — HipHop4Real сайтында [[Категория:Ырчылар]] [[Категория:Туулгандар 1989-жылы]] [[Категория:Арип боюнча актёрлор]] [[Категория:Казакстандын ырчылары]] qofwhu67z0ld0ayoz2frcvdiyg7afvv II кылым 0 137793 645990 586350 2026-05-11T02:17:00Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 645990 wikitext text/x-wiki {{Кылымдар үчүн навигация|2}} '''II (экинчи) кылым''' — [[101-жыл|101-жылдын]] [[1-январь|1-январынан]] [[200-жыл|200-жылдын]] [[31-декабрь|31-декабрына]] чейин созулган [[I миң жылдык|I миң жылдыктын]] экинчи кылымы. Бул кылым [[Антикалык дүйнө|антикалык дүйнөнүн]] бир бөлүгү болуп эсептелет. Бул кылымдын башында Рим империясы Траян императорунун учурунда аймактарынын эң чоң кеңейтүүсүнө жеткен, бирок империя Траяндын өлүмүнөн кийинки учурдан тартып кулаган учуруна чейин коргонуу стратегиясын карманган. [[Беш жакшы император|Беш жакшы императордун]] башкаруусу учурунда империя гүлдөп-өнүккөн. Адриандын тушунда Бар-Кохба көтөрүлүшүнөн кийин жөөттөр Иерусалимден куулган<ref>[https://eleven.co.il/jewish-history/mishnah-and-talmud-period/10418/?ysclid=mh0a6iw5pg886255249 Электронная еврейская энциклопедия. Бар-Кохбы восстание]</ref>. Кылымдын акыркы чейрегинде салыштырмалуу тынчтык жана гүлдөп-өнүгүү мезгили Беш жакшы императордун акыркысы болгон Марк Аврелийдин өлүмү менен аяктап<ref>[https://www.thecollector.com/who-was-marcus-aurelius/ The Collector. Marcus Aurelius: Philosopher Emperor of Rome]</ref><ref>[https://www.history.com/articles/marcus-aurelius HISTORY. Marcus Aurelius]</ref><ref>[https://www.worldhistory.org/Marcus_Aurelius/ World History Encyclopedia. Marcus Aurelius]</ref>, анын тажрыйбасыз, жөндөмсүз жана психикалык жактан туруксуз уулу Коммоддун такка отурушу менен коштолгон. Кылымдын биринчи жарымында Хань династиясы башкарган Кытай мамлекети Борбордук Азияга өз таасирин жайылткан, бирок кылымдын экинчи жарымында коррупция күчөп, көтөрүлүш чыккан<ref>[https://www.thechinajourney.com/zh_cn/%e6%b1%89%e4%bb%a3/ 中国之旅. 汉朝]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Бул окуялар 220-жылы Хань династиясы башкарган Кытай империянын кулашына алып келген. == Булактар == {{Булактар}} == Тышкы шилтемелер == * [https://kghistory.akipress.org/unews/un_post:1476?ysclid=mh0aikfjgk103943624 Кыргыз мамлекеттүүлүгүнүн башаты: байыркы доор жана орто кылымдардын эрте мезгили] * [https://hrono.ru/? Хронос. Интернеттеги дүйнөлүк тарых] * [https://www.worldhistory.org/ World History Encyclopedia] * [https://www.historyskills.com/ History Skills] {{Stub}} [[Категория:Кылымдар]] [[Категория:II кылым]] dpgzyneoyxddwcgyswy4hhb87d0w7cd Митио Каку 0 151615 645933 645048 2026-05-10T12:49:30Z Баяман1771 47247 Митио Каку 645933 wikitext text/x-wiki {{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Баяман1771|Баяман1771]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Баяман1771|баарлашуу]])}} {{Илимпоз |Ысымы = Митио Каку |Расмий ысымы = {{lang-en|Michio Kaku}}<br>{{lang-ja|角道夫}} |Сүрөт = Michio Kaku in 2012.jpg |Туурасы = 280px |Сүрөттүн аталышы = |Туулган жылы = 24.01.1947 |Туулган жери = [[АКШ]], [[Калифорния]], Сан-Хосе |Каза болгон жылы = |Каза болгон жери = |Жарандыгы = {{Өлкө желеги|АКШ}} |Илимий чөйрөсү = физика, астрономия |Иштеген жери = Принстон университети<br>Нью-Йорк шаардык университети<br>Нью-Йорк шаардык колледжи<br> Ellwood P. Cubberley High School |Илимий даражасы = PhD |Илимий наамы = |Альма-матер = [[Гарвард университети]]<br>Берклидеги Калифорния университети |Илимий жетекчиси = Стэнли Мандельстам |Белгилүү окуучулары = |Белгилүү болгондугу = теориялык физик, илимий жазуучусу, илимди жайылтуучу, футуролог, университеттин лектору, публицист, радио алып баруучусу, физик, телешоулардын катышуучусу, илимий популярдуу китептердин автору |Сыйлыктары = |Кол тамгасы = |Кол тамгасынын туурасы = |Сайты = http://mkaku.org/ }}Митио Каку (англ. [https://mkaku.org Michio Kaku], жап. 角道夫; 1947-жылдын 24-январы, [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]], [[Калифорния]], [[:ru:Сан-Хосе_(Калифорния)|СанХосе]]) - жапон тектүү [[Америка Кошмо Штаттары|америкалык]] теориялык [[физика]] боюнча адис, илимди жигердүү жайылтуучу жана илимий-популярдуу [[Китеп|китептердин]] [[Автор|автору]]. == Өмүр баяны. == Митио Каку жапон [[Иммигрант|иммигранттарынын]] үй-бүлөсүндө төрөлгөн. Анын атасы [[Калифорния|Калифорнияда]] төрөлүп, билимин [[Жапония|Япониядан]] алган, бирок [[Англис тили|англис тилин]] жакшы билген эмес. Ата-энеси [[Экинчи дүйнөлүк согуш]] маалында [[жапондор]] үчүн ачылган [[:en:Tule_Lake|Туле-Лейк]] лагерлеринин биринде таанышкан. Митио Каку [[:en:Kimberley_School|Кибберли мектебинде]] окуган. Мектепте окуп жүргөн кезинде ал «[[:en:Cold_camera_photography|булут камерасын]]» жана [[Энергия|энергиясы]] 2,3 миллион [[электрон]]-[[вольт]] болгон бөлүкчө ылдамдаткычын өзү куруп, долбоорун [[:ru:Альбукерке,_Николас_Осорио|Альбукеркедеги]] Улуттук илимий жарманкеде көрсөткөн. Бул эмгеги [[Физика|физик]] [[:ru:Теллер,_Эдвард|Эдвард Теллердин]] көңүлүн бурган. [[:ru:Теллер,_Эдвард|Теллер]] ага [[Герц]] стипендиясын алууга жана [[Гарвард университети|Гарвард]] университетине өтүүгө жардам берген. 1968-жылы [[Гарвард университети|Гарвард]] университетин [[:ru:Бакалавр|бакалавр даражасы]] менен аяктаган. Андан кийин Берклидеги [[Радиация|Радиациялык лабораторияга]] тапшырып, 1972-жылы [[:ru:Докторская_степень|докторлук]] даражасын алган. 1973-жылы [[:en:Princeton_University|Принстон университетине]] чакырылган. [[Вьетнам согушу]] маалында аскер кызматына чакырылып, [http://en.wikipedia.org/wiki/Georgia_(U.S._state) Жоржия штатында] [[жөө аскерлер]] үчүн аскердик даярдыктан өткөн. 1980-жылдардан бери [[Нью-Йорк]] шаардык [[Колледж|колледжинин]] [[Профессор|профессору]] болуп эмгектенип келет. Ал [[:en:Discovery_Channel|Discovery]] каналындагы «Аалам кантип иштейт?» ([[:en:How_the_Universe_Works|How the Universe Works]]) жана «Илимий фантастика» аттуу телеберүүлөргө катышкан. Анын «Акыл-эстин келечеги» ([[:en:The_Future_of_the_Mind|The Future of the Mind]]), «Гиперкеңдик» ([[:en:Hyperspace|Hyperspace]]) жана «Параллелдүү дүйнөлөр» ([[:en:Parallel_Worlds_(book)|Parallel Worlds]]) аттуу [[Китеп|китептери]] окурмандар арасында кеңири белгилүү. == Негизги илимий жетишкендиктери. == Митио Какунун негизги илимий жетишкендиктеринин бири - сап талаа теориясын ([[:en:String_field_theory|String Field Theory]]) өнүктүрүүгө кошкон салымы. 1974-жылы ал [[профессор]] [[:en:Keiji_Kikkawa|Кейдзи Киккава]] менен биргеликте сап теориясын ([[:en:String_theory|String Theory]]) талаа теориясынын ([[:en:Field_theory|field theory]]) формасында баяндаган. Митио Каку [[Альберт Эйнштейн|Эйнштейн]] баштаган бирдиктүү теорияны ([[:en:Grand_Unified_Theory|unified theory]]) издөөгө өзгөчө кызыгып келген. Анын эмгектери жалпы салыштырмалуулук теориясын[[:en:General_relativity|(General Theory of Relativity]]) жана кванттык механиканы ([[:en:Quantum_mechanics|Quantum Mechanics]]) бириктирүү маселеси менен тыгыз байланыштуу. Ошондой эле ал ушул изденүү тууралуу «Кудайдын теңдемеси» ([[:en:Equations_of_motion|The God Equation]]) аттуу илимий-популярдуу [[китеп]] жазган. Булактар. 1-https://mkaku.org/ 2-китептери-https://nonfiction.ru/authors/mitio-kaku [[Категория:Арип боюнча инсандар]] [[Категория:Физиктер]] azua4p5x7u7udn6gb58rki3izkia4ho 645936 645933 2026-05-10T13:29:52Z Баяман1771 47247 Митио Каку 645936 wikitext text/x-wiki {{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Баяман1771|Баяман1771]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Баяман1771|баарлашуу]])}} {{Илимпоз |Ысымы = Митио Каку |Расмий ысымы = {{lang-en|Michio Kaku}}<br>{{lang-ja|角道夫}} |Сүрөт = Michio Kaku in 2012.jpg |Туурасы = 280px |Сүрөттүн аталышы =Митио Каку |Туулган жылы = 24.01.1947 |Туулган жери = [[АКШ]], [[Калифорния]], Сан-Хосе |Каза болгон жылы = |Каза болгон жери = |Жарандыгы = {{Өлкө желеги|АКШ}} |Илимий чөйрөсү = физика, астрономия |Иштеген жери = Принстон университети , Нью-Йорк шаарындагы университети , Нью-Йорк шаардык колледжи . Ellwood P. Cubberley High School |Илимий даражасы = PhD |Илимий наамы = |Альма-матер = Гарвард университетиБерклидеги Калифорния университети |Илимий жетекчиси = Стэнли Мандельстам |Белгилүү окуучулары = |Белгилүү болгондугу = теориялык физик, илимий жазуучусу, футуролог, университеттин лектору, публицист, радио алып баруучусу, физик, телешоулардын катышуучусу, китептердин автору |Сыйлыктары = |Кол тамгасы = |Кол тамгасынын туурасы = |Сайты = http://mkaku.org/ }}Митио Каку (англ. [https://mkaku.org Michio Kaku], жап. 角道夫; 1947-жылдын 24-январы, [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]], [[Калифорния]], [[:ru:Сан-Хосе_(Калифорния)|СанХосе]]) - жапон тектүү [[Америка Кошмо Штаттары|америкалык]] теориялык [[физика]] боюнча адис, илимди жигердүү жайылтуучу жана илимий-популярдуу [[Китеп|китептердин]] [[Автор|автору]]. == Өмүр баяны. == Митио Каку жапон [[Иммигрант|иммигранттарынын]] үй-бүлөсүндө төрөлгөн. Анын атасы [[Калифорния|Калифорнияда]] төрөлүп, билимин [[Жапония|Япониядан]] алган, бирок [[Англис тили|англис тилин]] жакшы билген эмес. Ата-энеси [[Экинчи дүйнөлүк согуш]] маалында [[жапондор]] үчүн ачылган [[:en:Tule_Lake|Туле-Лейк]] лагерлеринин биринде таанышкан. Митио Каку [[:en:Kimberley_School|Кибберли мектебинде]] окуган. Мектепте окуп жүргөн кезинде ал «[[:en:Cold_camera_photography|булут камерасын]]» жана [[Энергия|энергиясы]] 2,3 миллион [[электрон]]-[[вольт]] болгон бөлүкчө ылдамдаткычын өзү куруп, долбоорун [[:ru:Альбукерке,_Николас_Осорио|Альбукеркедеги]] Улуттук илимий жарманкеде көрсөткөн. Бул эмгеги [[Физика|физик]] [[:ru:Теллер,_Эдвард|Эдвард Теллердин]] көңүлүн бурган. [[:ru:Теллер,_Эдвард|Теллер]] ага [[Герц]] стипендиясын алууга жана [[Гарвард университети|Гарвард]] университетине өтүүгө жардам берген. 1968-жылы [[Гарвард университети|Гарвард]] университетин [[:ru:Бакалавр|бакалавр даражасы]] менен аяктаган. Андан кийин Берклидеги [[Радиация|Радиациялык лабораторияга]] тапшырып, 1972-жылы [[:ru:Докторская_степень|докторлук]] даражасын алган. 1973-жылы [[:en:Princeton_University|Принстон университетине]] чакырылган. [[Вьетнам согушу]] маалында аскер кызматына чакырылып, [http://en.wikipedia.org/wiki/Georgia_(U.S._state) Жоржия штатында] [[жөө аскерлер]] үчүн аскердик даярдыктан өткөн. 1980-жылдардан бери [[Нью-Йорк]] шаардык [[Колледж|колледжинин]] [[Профессор|профессору]] болуп эмгектенип келет. Ал [[:en:Discovery_Channel|Discovery]] каналындагы «Аалам кантип иштейт?» ([[:en:How_the_Universe_Works|How the Universe Works]]) жана «Илимий фантастика» аттуу телеберүүлөргө катышкан. Анын «Акыл-эстин келечеги» ([[:en:The_Future_of_the_Mind|The Future of the Mind]]), «Гиперкеңдик» ([[:en:Hyperspace|Hyperspace]]) жана «Параллелдүү дүйнөлөр» ([[:en:Parallel_Worlds_(book)|Parallel Worlds]]) аттуу [[Китеп|китептери]] окурмандар арасында кеңири белгилүү. == Негизги илимий жетишкендиктери. == Митио Какунун негизги илимий жетишкендиктеринин бири - сап талаа теориясын ([[:en:String_field_theory|String Field Theory]]) өнүктүрүүгө кошкон салымы. 1974-жылы ал [[профессор]] [[:en:Keiji_Kikkawa|Кейдзи Киккава]] менен биргеликте сап теориясын ([[:en:String_theory|String Theory]]) талаа теориясынын ([[:en:Field_theory|field theory]]) формасында баяндаган. Митио Каку [[Альберт Эйнштейн|Эйнштейн]] баштаган бирдиктүү теорияны ([[:en:Grand_Unified_Theory|unified theory]]) издөөгө өзгөчө кызыгып келген. Анын эмгектери жалпы салыштырмалуулук теориясын[[:en:General_relativity|(General Theory of Relativity]]) жана кванттык механиканы ([[:en:Quantum_mechanics|Quantum Mechanics]]) бириктирүү маселеси менен тыгыз байланыштуу. Ошондой эле ал ушул изденүү тууралуу «Кудайдын теңдемеси» ([[:en:Equations_of_motion|The God Equation]]) аттуу илимий-популярдуу [[китеп]] жазган. == Булактар. == 1-https://mkaku.org/ 2-китептери-https://nonfiction.ru/authors/mitio-kaku [[Категория:Арип боюнча инсандар]] [[Категория:Физиктер]] ohjul5kdse44q180vzqsss437y4y6lo 645938 645936 2026-05-10T13:38:21Z Баяман1771 47247 Митио Каку 645938 wikitext text/x-wiki {{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Баяман1771|Баяман1771]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Баяман1771|баарлашуу]])}} {{Илимпоз |Ысымы = Митио Каку |Расмий ысымы = {{lang-en|Michio Kaku}}<br>{{lang-ja|角道夫}} |Сүрөт = Michio Kaku in 2012.jpg |Туурасы = 280px |Сүрөттүн аталышы =Митио Каку |Туулган жылы = 24.01.1947 |Туулган жери = [[АКШ]], [[Калифорния]], Сан-Хосе |Каза болгон жылы = |Каза болгон жери = |Жарандыгы = {{Өлкө желеги|АКШ}} |Илимий чөйрөсү = физика, астрономия |Иштеген жери = Принстон университети , Нью-Йорк шаардык колледжи . Ellwood P. Cubberley High School |Илимий даражасы = PhD |Илимий наамы = |Альма-матер = Гарвард университети Берклидеги Калифорния университети |Илимий жетекчиси = Стэнли Мандельстам |Белгилүү окуучулары = |Белгилүү болгондугу = теориялык физик, илимий жазуучусу, футуролог, университеттин лектору, публицист, радио алып баруучусу, физик, телешоулардын катышуучусу, китептердин автору |Сыйлыктары = |Кол тамгасы = |Кол тамгасынын туурасы = |Сайты = http://mkaku.org/ }}Митио Каку (англ. [https://mkaku.org Michio Kaku], жап. 角道夫; 1947-жылдын 24-январы, [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]], [[Калифорния]], [[:ru:Сан-Хосе_(Калифорния)|СанХосе]]) - жапон тектүү [[Америка Кошмо Штаттары|америкалык]] теориялык [[физика]] боюнча адис, илимди жигердүү жайылтуучу жана илимий-популярдуу [[Китеп|китептердин]] [[Автор|автору]]. == Өмүр баяны. == Митио Каку жапон [[Иммигрант|иммигранттарынын]] үй-бүлөсүндө төрөлгөн. Анын атасы [[Калифорния|Калифорнияда]] төрөлүп, билимин [[Жапония|Япониядан]] алган, бирок [[Англис тили|англис тилин]] жакшы билген эмес. Ата-энеси [[Экинчи дүйнөлүк согуш]] маалында [[жапондор]] үчүн ачылган [[:en:Tule_Lake|Туле-Лейк]] лагерлеринин биринде таанышкан. Митио Каку [[:en:Kimberley_School|Кибберли мектебинде]] окуган. Мектепте окуп жүргөн кезинде ал «[[:en:Cold_camera_photography|булут камерасын]]» жана [[Энергия|энергиясы]] 2,3 миллион [[электрон]]-[[вольт]] болгон бөлүкчө ылдамдаткычын өзү куруп, долбоорун [[:ru:Альбукерке,_Николас_Осорио|Альбукеркедеги]] Улуттук илимий жарманкеде көрсөткөн. Бул эмгеги [[Физика|физик]] [[:ru:Теллер,_Эдвард|Эдвард Теллердин]] көңүлүн бурган. [[:ru:Теллер,_Эдвард|Теллер]] ага [[Герц]] стипендиясын алууга жана [[Гарвард университети|Гарвард]] университетине өтүүгө жардам берген. 1968-жылы [[Гарвард университети|Гарвард]] университетин [[:ru:Бакалавр|бакалавр даражасы]] менен аяктаган. Андан кийин Берклидеги [[Радиация|Радиациялык лабораторияга]] тапшырып, 1972-жылы [[:ru:Докторская_степень|докторлук]] даражасын алган. 1973-жылы [[:en:Princeton_University|Принстон университетине]] чакырылган. [[Вьетнам согушу]] маалында аскер кызматына чакырылып, [http://en.wikipedia.org/wiki/Georgia_(U.S._state) Жоржия штатында] [[жөө аскерлер]] үчүн аскердик даярдыктан өткөн. 1980-жылдардан бери [[Нью-Йорк]] шаардык [[Колледж|колледжинин]] [[Профессор|профессору]] болуп эмгектенип келет. Ал [[:en:Discovery_Channel|Discovery]] каналындагы «Аалам кантип иштейт?» ([[:en:How_the_Universe_Works|How the Universe Works]]) жана «Илимий фантастика» аттуу телеберүүлөргө катышкан. Анын «Акыл-эстин келечеги» ([[:en:The_Future_of_the_Mind|The Future of the Mind]]), «Гиперкеңдик» ([[:en:Hyperspace|Hyperspace]]) жана «Параллелдүү дүйнөлөр» ([[:en:Parallel_Worlds_(book)|Parallel Worlds]]) аттуу [[Китеп|китептери]] окурмандар арасында кеңири белгилүү. == Негизги илимий жетишкендиктери. == Митио Какунун негизги илимий жетишкендиктеринин бири - сап талаа теориясын ([[:en:String_field_theory|String Field Theory]]) өнүктүрүүгө кошкон салымы. 1974-жылы ал [[профессор]] [[:en:Keiji_Kikkawa|Кейдзи Киккава]] менен биргеликте сап теориясын ([[:en:String_theory|String Theory]]) талаа теориясынын ([[:en:Field_theory|field theory]]) формасында баяндаган. Митио Каку [[Альберт Эйнштейн|Эйнштейн]] баштаган бирдиктүү теорияны ([[:en:Grand_Unified_Theory|unified theory]]) издөөгө өзгөчө кызыгып келген. Анын эмгектери жалпы салыштырмалуулук теориясын[[:en:General_relativity|(General Theory of Relativity]]) жана кванттык механиканы ([[:en:Quantum_mechanics|Quantum Mechanics]]) бириктирүү маселеси менен тыгыз байланыштуу. Ошондой эле ал ушул изденүү тууралуу «Кудайдын теңдемеси» ([[:en:Equations_of_motion|The God Equation]]) аттуу илимий-популярдуу [[китеп]] жазган. == Булактар. == 1-https://mkaku.org/ 2-китептери-https://nonfiction.ru/authors/mitio-kaku [[Категория:Арип боюнча инсандар]] [[Категория:Физиктер]] 3lb04ceditjo7469uiycm7u0w33lc5v 645942 645938 2026-05-10T14:12:28Z Aiyanakk 38273 645942 wikitext text/x-wiki {{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Баяман1771|Баяман1771]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Баяман1771|баарлашуу]])}} {{Илимпоз |Ысымы = Митио Каку |Расмий ысымы = {{lang-en|Michio Kaku}}<br>{{lang-ja|角道夫}} |Сүрөт = Michio Kaku in 2012.jpg |Туурасы = 280px |Сүрөттүн аталышы =Митио Каку |Туулган жылы = 24.01.1947 |Туулган жери = [[АКШ]], [[Калифорния]], Сан-Хосе |Каза болгон жылы = |Каза болгон жери = |Жарандыгы = {{Өлкө желеги|АКШ}} |Илимий чөйрөсү = физика, астрономия |Иштеген жери = Принстон университети , Нью-Йорк шаардык колледжи . Ellwood P. Cubberley High School |Илимий даражасы = PhD |Илимий наамы = |Альма-матер = Гарвард университети Берклидеги Калифорния университети |Илимий жетекчиси = Стэнли Мандельстам |Белгилүү окуучулары = |Белгилүү болгондугу = теориялык физик, илимий жазуучусу, футуролог, университеттин лектору, публицист, радио алып баруучусу, физик, телешоулардын катышуучусу, китептердин автору |Сыйлыктары = |Кол тамгасы = |Кол тамгасынын туурасы = |Сайты = http://mkaku.org/ }}Митио Каку (англ. [https://mkaku.org Michio Kaku], жап. 角道夫; 1947-жылдын 24-январы, [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]], [[Калифорния]], [[:ru:Сан-Хосе_(Калифорния)|СанХосе]]) - жапон тектүү [[Америка Кошмо Штаттары|америкалык]] теориялык [[физика]] боюнча адис, илимди жигердүү жайылтуучу жана илимий-популярдуу [[Китеп|китептердин]] [[Автор|автору]]. == Өмүр баяны == Митио Каку жапон [[Иммигрант|иммигранттарынын]] үй-бүлөсүндө төрөлгөн. Анын атасы [[Калифорния|Калифорнияда]] төрөлүп, билимин [[Жапония|Япониядан]] алган, бирок [[Англис тили|англис тилин]] жакшы билген эмес. Ата-энеси [[Экинчи дүйнөлүк согуш]] маалында [[жапондор]] үчүн ачылган [[:en:Tule_Lake|Туле-Лейк]] лагерлеринин биринде таанышкан. Митио Каку [[:en:Kimberley_School|Кибберли мектебинде]] окуган. Мектепте окуп жүргөн кезинде ал «[[:en:Cold_camera_photography|булут камерасын]]» жана [[Энергия|энергиясы]] 2,3 миллион [[электрон]]-[[вольт]] болгон бөлүкчө ылдамдаткычын өзү куруп, долбоорун [[:ru:Альбукерке,_Николас_Осорио|Альбукеркедеги]] Улуттук илимий жарманкеде көрсөткөн. Бул эмгеги [[Физика|физик]] [[:ru:Теллер,_Эдвард|Эдвард Теллердин]] көңүлүн бурган. [[:ru:Теллер,_Эдвард|Теллер]] ага [[Герц]] стипендиясын алууга жана [[Гарвард университети|Гарвард]] университетине өтүүгө жардам берген. 1968-жылы [[Гарвард университети|Гарвард]] университетин [[:ru:Бакалавр|бакалавр даражасы]] менен аяктаган. Андан кийин Берклидеги [[Радиация|Радиациялык лабораторияга]] тапшырып, 1972-жылы [[:ru:Докторская_степень|докторлук]] даражасын алган. 1973-жылы [[:en:Princeton_University|Принстон университетине]] чакырылган. [[Вьетнам согушу]] маалында аскер кызматына чакырылып, [http://en.wikipedia.org/wiki/Georgia_(U.S._state) Жоржия штатында] [[жөө аскерлер]] үчүн аскердик даярдыктан өткөн. 1980-жылдардан бери [[Нью-Йорк]] шаардык [[Колледж|колледжинин]] [[Профессор|профессору]] болуп эмгектенип келет. Ал [[:en:Discovery_Channel|Discovery]] каналындагы «Аалам кантип иштейт?» ([[:en:How_the_Universe_Works|How the Universe Works]]) жана «Илимий фантастика» аттуу телеберүүлөргө катышкан. Анын «Акыл-эстин келечеги» ([[:en:The_Future_of_the_Mind|The Future of the Mind]]), «Гиперкеңдик» ([[:en:Hyperspace|Hyperspace]]) жана «Параллелдүү дүйнөлөр» ([[:en:Parallel_Worlds_(book)|Parallel Worlds]]) аттуу [[Китеп|китептери]] окурмандар арасында кеңири белгилүү. == Негизги илимий жетишкендиктери == Митио Какунун негизги илимий жетишкендиктеринин бири - сап талаа теориясын ([[:en:String_field_theory|String Field Theory]]) өнүктүрүүгө кошкон салымы. 1974-жылы ал [[профессор]] [[:en:Keiji_Kikkawa|Кейдзи Киккава]] менен биргеликте сап теориясын ([[:en:String_theory|String Theory]]) талаа теориясынын ([[:en:Field_theory|field theory]]) формасында баяндаган. Митио Каку [[Альберт Эйнштейн|Эйнштейн]] баштаган бирдиктүү теорияны ([[:en:Grand_Unified_Theory|unified theory]]) издөөгө өзгөчө кызыгып келген. Анын эмгектери жалпы салыштырмалуулук теориясын[[:en:General_relativity|(General Theory of Relativity]]) жана кванттык механиканы ([[:en:Quantum_mechanics|Quantum Mechanics]]) бириктирүү маселеси менен тыгыз байланыштуу. Ошондой эле ал ушул изденүү тууралуу «Кудайдын теңдемеси» ([[:en:Equations_of_motion|The God Equation]]) аттуу илимий-популярдуу [[китеп]] жазган. == Булактар. == 1-https://mkaku.org/ 2-китептери-https://nonfiction.ru/authors/mitio-kaku [[Категория:Арип боюнча инсандар]] [[Категория:Физиктер]] grmuztkpetajbhbk9ltjktd5r80n4hm Томас Юнг 0 151954 645935 645405 2026-05-10T13:26:05Z ~2026-28232-04 47548 Кээ бир сөздөр грамматикалык жактан оңдолду. 645935 wikitext text/x-wiki [[Файл:Thomas Young by Briggs.jpg|thumb|256x256px|'''Томас Юнг'''(1773-1829) '''Туулган күнү'''—1773-жылы '''Туулган жери'''—Милвертон,Сомерсет графтыгы,Англия '''Каза болгон күнү''' —1829 10-майы(55жашында) '''Каза болгон жери''' — Лондон '''Өлкөсү''' — Улуу Британия '''''Томас Юнгтун колу:'''''[[Файл:Thomas Young signature.png|thumb]]]] '''Томас Юнг''' ([[Англис тили|англ]].''Thomas Young,айтылышы: [ˈtɒməs jʌŋ]);'' 1773-жыл 13-июнунда туулган, Милвертон, [[Сомерсет (Кентукки)|Сомерсет]], [[Англия]] — 1829-жылдын 10-майында каза болгон, [[Лондон]]) —англиялык дарыгер жана физик. Ал жарыктын '''[[интерференция]]''' принцибин негиздеп, муну менен бир кылымдык тарыхы бар жарыктын толкундук теориясын кайра жандандырган. Ошондой эле, ал [[Розетта ташы|Розетта ташындагы]] жазууларды чечмелөөгө салым кошкон '''[[Египтология|египтолог]]''' катары да белгилүү. 1799-жылы Юнг Лондондо '''[[медицина]]'''лык практикасын баштаган. Анын негизги кызыгуусу сезүү аркылуу кабылдоого багытталган. Ал дагы эле медицина факультетинин студенти кезинде эле, көздүн хрусталиги ар кандай аралыктагы объекттерге фокустоо үчүн өзүнүн формасын кантип өзгөртөрүн,башкача айтканда [[аккомодация|аккомодацияны]] ачкан. Ал 1801-жылы биринчилерден болуп '''[[Астигматизм|астигматизмди]]''' мүнөздөп жазган жана ошол эле жылы [[Жарык|жарыкты]] изилдөөгө өткөн. Жарыкты бири-бирине жакын жайгашкан эки кичинекей тешик аркылуу экранга багыттоо менен, Юнг жарык нурларынын жайылып, бири-биринин үстүнө кабатталарын байкаган. Ал кабатташуу болгон жерде ачык түстөгү тилкелер менен караңгы тилкелердин кезектешип турганын көргөн. Жарыктын интерференциясын мындай демонстрациялоо менен Юнг жарыктын толкундук табиятын ишенимдүү түрдө далилдеген. Ал өзүнүн жаңы толкундук теориясын жука катмарлардын (мисалы, самын көбүктөрүнүн) түстөрүн түшүндүрүү үчүн колдонгон. Түстөрдү толкун узундугуна байланыштырып, [[Исаак Ньютон|Ньютон]] аныктаган жети түстүн болжолдуу толкун узундуктарын эсептеп чыккан. 1817-жылы ал жарык толкундары мурда айтылып келгендей узунунан кеткен (жайылуу багыты боюнча термелген) эмес, '''[[Туурасынан кеткен толкун|туурасынан кеткен]]''' (жайылуу багытына тик бурчта термелген) толкундар деген сунушту киргизген.Муну менен ал '''[[Поляризация тегиздиги|поляризация]]''' кубулушун — жарык толкундарынын бир тегиздикте термелүү үчүн багытталышын түшүндүрүп берген. Юнгдын эмгектерине англиялык окумуштуулардын көбү калыс эмес мамиле кылышкан: Ньютондун теориясына кандайдыр бир каршы чыгууну элестетүү мүмкүн эмес эле. Француз физиктери Огюстен Ж. Френель жана Франсуа Арагонун эмгектеринен кийин гана Юнгдын толкундук теориясы акыры [[Европа|Европада]] таанылган. [[Файл:Rosetta Stone - front face - corrected image.jpg|thumb|219x219px|Розетта ташы]] Юнг ошондой эле түстөрдү кабыл алуу маселесин изилдеп, көздө ар бир түс үчүн өзүнчө [[Механизм|механизмдин]] болушуна муктаждык жок, үчөө эле — ар бири көк, жашыл жана кызыл түстөр үчүн — жетиштүү болот деген сунушту киргизген. Кийинчерээк немис физиги [[Герман фон Гельмгольц|Герман]] [[Герман фон Гельмгольц|фон Гельмгольц]] тарабынан өркүндөтүлгөн бул теория Юнг–Гельмгольцтун үч түстүү теориясы катары белгилүү. [[Египтология|Египтологияга]] кызыгып калган Юнг 1814-жылы [[Розетта ташы|Розетта ташыны]]н тексттерин изилдей баштаган. Башка булактардан кошумча [[Иероглиф|иероглифтик жазууларды]] алгандан кийин, бир нече жылдын ичинде дээрлик так котормону камсыз кылууга жетишкен жана ошону менен байыркы египет тилин чечмелөөгө чоң салым кошкон. Юнг ошондой эле [[Молекула|молекулалардын]] өлчөмүн ченеп, [[Суюктук|суюктуктардын]] беттик чыңалуусу жана ийкемдүүлүгү боюнча иш алып барган. Ал биринчилерден болуп «[[энергия]]» деген сөзгө илимий маани берген жана ийкемдүүлүктү сүрөттөгөн математикалык теңдемедеги туруктуу чоңдук — Юнгдун модулу —анын урматына аталган. Булактар: <ref>https://www.britannica.com/science/diffraction </ref> dmi96dxazsk38q6f9bxkvxxpyoyqphi 645937 645935 2026-05-10T13:30:54Z ~2026-28232-04 47548 Бөлүмдүн баш атын өзгөрттүм. 645937 wikitext text/x-wiki [[Файл:Thomas Young by Briggs.jpg|thumb|256x256px|'''Томас Юнг'''(1773-1829) '''Туулган күнү'''—1773-жылы '''Туулган жери'''—Милвертон,Сомерсет графтыгы,Англия '''Каза болгон күнү''' —1829 10-майы(55жашында) '''Каза болгон жери''' — Лондон '''Өлкөсү''' — Улуу Британия '''''Томас Юнгтун колу:'''''[[Файл:Thomas Young signature.png|thumb]]]] '''Томас Юнг''' ([[Англис тили|англ]].''Thomas Young,айтылышы: [ˈtɒməs jʌŋ]);'' 1773-жыл 13-июнунда туулган, Милвертон, [[Сомерсет (Кентукки)|Сомерсет]], [[Англия]] — 1829-жылдын 10-майында каза болгон, [[Лондон]]) —англиялык дарыгер жана физик. Ал жарыктын '''[[интерференция]]''' принцибин негиздеп, муну менен бир кылымдык тарыхы бар жарыктын толкундук теориясын кайра жандандырган. Ошондой эле, ал [[Розетта ташы|Розетта ташындагы]] жазууларды чечмелөөгө салым кошкон '''[[Египтология|египтолог]]''' катары да белгилүү. 1799-жылы Юнг Лондондо '''[[медицина]]'''лык практикасын баштаган. Анын негизги кызыгуусу сезүү аркылуу кабылдоого багытталган. Ал дагы эле медицина факультетинин студенти кезинде эле, көздүн хрусталиги ар кандай аралыктагы объекттерге фокустоо үчүн өзүнүн формасын кантип өзгөртөрүн,башкача айтканда [[аккомодация|аккомодацияны]] ачкан. Ал 1801-жылы биринчилерден болуп '''[[Астигматизм|астигматизмди]]''' мүнөздөп жазган жана ошол эле жылы [[Жарык|жарыкты]] изилдөөгө өткөн. Жарыкты бири-бирине жакын жайгашкан эки кичинекей тешик аркылуу экранга багыттоо менен, Юнг жарык нурларынын жайылып, бири-биринин үстүнө кабатталарын байкаган. Ал кабатташуу болгон жерде ачык түстөгү тилкелер менен караңгы тилкелердин кезектешип турганын көргөн. Жарыктын интерференциясын мындай демонстрациялоо менен Юнг жарыктын толкундук табиятын ишенимдүү түрдө далилдеген. Ал өзүнүн жаңы толкундук теориясын жука катмарлардын (мисалы, самын көбүктөрүнүн) түстөрүн түшүндүрүү үчүн колдонгон. Түстөрдү толкун узундугуна байланыштырып, [[Исаак Ньютон|Ньютон]] аныктаган жети түстүн болжолдуу толкун узундуктарын эсептеп чыккан. 1817-жылы ал жарык толкундары мурда айтылып келгендей узунунан кеткен (жайылуу багыты боюнча термелген) эмес, '''[[Туурасынан кеткен толкун|туурасынан кеткен]]''' (жайылуу багытына тик бурчта термелген) толкундар деген сунушту киргизген.Муну менен ал '''[[Поляризация тегиздиги|поляризация]]''' кубулушун — жарык толкундарынын бир тегиздикте термелүү үчүн багытталышын түшүндүрүп берген. Юнгдын эмгектерине англиялык окумуштуулардын көбү калыс эмес мамиле кылышкан: Ньютондун теориясына кандайдыр бир каршы чыгууну элестетүү мүмкүн эмес эле. Француз физиктери Огюстен Ж. Френель жана Франсуа Арагонун эмгектеринен кийин гана Юнгдын толкундук теориясы акыры [[Европа|Европада]] таанылган. [[Файл:Rosetta Stone - front face - corrected image.jpg|thumb|219x219px|Розетта ташы]] Юнг ошондой эле түстөрдү кабыл алуу маселесин изилдеп, көздө ар бир түс үчүн өзүнчө [[Механизм|механизмдин]] болушуна муктаждык жок, үчөө эле — ар бири көк, жашыл жана кызыл түстөр үчүн — жетиштүү болот деген сунушту киргизген. Кийинчерээк немис физиги [[Герман фон Гельмгольц|Герман]] [[Герман фон Гельмгольц|фон Гельмгольц]] тарабынан өркүндөтүлгөн бул теория Юнг–Гельмгольцтун үч түстүү теориясы катары белгилүү. [[Египтология|Египтологияга]] кызыгып калган Юнг 1814-жылы [[Розетта ташы|Розетта ташыны]]н тексттерин изилдей баштаган. Башка булактардан кошумча [[Иероглиф|иероглифтик жазууларды]] алгандан кийин, бир нече жылдын ичинде дээрлик так котормону камсыз кылууга жетишкен жана ошону менен байыркы египет тилин чечмелөөгө чоң салым кошкон. Юнг ошондой эле [[Молекула|молекулалардын]] өлчөмүн ченеп, [[Суюктук|суюктуктардын]] беттик чыңалуусу жана ийкемдүүлүгү боюнча иш алып барган. Ал биринчилерден болуп «[[энергия]]» деген сөзгө илимий маани берген жана ийкемдүүлүктү сүрөттөгөн математикалык теңдемедеги туруктуу чоңдук — Юнгдун модулу —анын урматына аталган. === Булактар: === <ref>https://www.britannica.com/science/diffraction </ref> mlsw8w5a1w5mowi2aaf4oz9lhjgtbho 645941 645937 2026-05-10T14:10:28Z Aiyanakk 38273 645941 wikitext text/x-wiki [[Файл:Thomas Young by Briggs.jpg|thumb|256x256px|'''Томас Юнг'''(1773-1829) '''Туулган күнү'''—1773-жылы '''Туулган жери'''—Милвертон,Сомерсет графтыгы,Англия '''Каза болгон күнү''' —1829 10-майы(55жашында) '''Каза болгон жери''' — Лондон '''Өлкөсү''' — Улуу Британия '''''Томас Юнгтун колу:'''''[[Файл:Thomas Young signature.png|thumb]]]] '''Томас Юнг''' ([[Англис тили|англ]].''Thomas Young,айтылышы: [ˈtɒməs jʌŋ]);'' 1773-жыл 13-июнунда туулган, Милвертон, [[Сомерсет (Кентукки)|Сомерсет]], [[Англия]] — 1829-жылдын 10-майында каза болгон, [[Лондон]]) —англиялык дарыгер жана физик. Ал жарыктын '''[[интерференция]]''' принцибин негиздеп, муну менен бир кылымдык тарыхы бар жарыктын толкундук теориясын кайра жандандырган. Ошондой эле, ал [[Розетта ташы|Розетта ташындагы]] жазууларды чечмелөөгө салым кошкон '''[[Египтология|египтолог]]''' катары да белгилүү. 1799-жылы Юнг Лондондо '''[[медицина]]'''лык практикасын баштаган. Анын негизги кызыгуусу сезүү аркылуу кабылдоого багытталган. Ал дагы эле медицина факультетинин студенти кезинде эле, көздүн хрусталиги ар кандай аралыктагы объекттерге фокустоо үчүн өзүнүн формасын кантип өзгөртөрүн,башкача айтканда [[аккомодация|аккомодацияны]] ачкан. Ал 1801-жылы биринчилерден болуп '''[[Астигматизм|астигматизмди]]''' мүнөздөп жазган жана ошол эле жылы [[Жарык|жарыкты]] изилдөөгө өткөн. Жарыкты бири-бирине жакын жайгашкан эки кичинекей тешик аркылуу экранга багыттоо менен, Юнг жарык нурларынын жайылып, бири-биринин үстүнө кабатталарын байкаган. Ал кабатташуу болгон жерде ачык түстөгү тилкелер менен караңгы тилкелердин кезектешип турганын көргөн. Жарыктын интерференциясын мындай демонстрациялоо менен Юнг жарыктын толкундук табиятын ишенимдүү түрдө далилдеген. Ал өзүнүн жаңы толкундук теориясын жука катмарлардын (мисалы, самын көбүктөрүнүн) түстөрүн түшүндүрүү үчүн колдонгон. Түстөрдү толкун узундугуна байланыштырып, [[Исаак Ньютон|Ньютон]] аныктаган жети түстүн болжолдуу толкун узундуктарын эсептеп чыккан. 1817-жылы ал жарык толкундары мурда айтылып келгендей узунунан кеткен (жайылуу багыты боюнча термелген) эмес, '''[[Туурасынан кеткен толкун|туурасынан кеткен]]''' (жайылуу багытына тик бурчта термелген) толкундар деген сунушту киргизген.Муну менен ал '''[[Поляризация тегиздиги|поляризация]]''' кубулушун — жарык толкундарынын бир тегиздикте термелүү үчүн багытталышын түшүндүрүп берген. Юнгдын эмгектерине англиялык окумуштуулардын көбү калыс эмес мамиле кылышкан: Ньютондун теориясына кандайдыр бир каршы чыгууну элестетүү мүмкүн эмес эле. Француз физиктери Огюстен Ж. Френель жана Франсуа Арагонун эмгектеринен кийин гана Юнгдын толкундук теориясы акыры [[Европа|Европада]] таанылган. [[Файл:Rosetta Stone - front face - corrected image.jpg|thumb|219x219px|Розетта ташы]] Юнг ошондой эле түстөрдү кабыл алуу маселесин изилдеп, көздө ар бир түс үчүн өзүнчө [[Механизм|механизмдин]] болушуна муктаждык жок, үчөө эле — ар бири көк, жашыл жана кызыл түстөр үчүн — жетиштүү болот деген сунушту киргизген. Кийинчерээк немис физиги [[Герман фон Гельмгольц|Герман]] [[Герман фон Гельмгольц|фон Гельмгольц]] тарабынан өркүндөтүлгөн бул теория Юнг–Гельмгольцтун үч түстүү теориясы катары белгилүү. [[Египтология|Египтологияга]] кызыгып калган Юнг 1814-жылы [[Розетта ташы|Розетта ташыны]]н тексттерин изилдей баштаган. Башка булактардан кошумча [[Иероглиф|иероглифтик жазууларды]] алгандан кийин, бир нече жылдын ичинде дээрлик так котормону камсыз кылууга жетишкен жана ошону менен байыркы египет тилин чечмелөөгө чоң салым кошкон. Юнг ошондой эле [[Молекула|молекулалардын]] өлчөмүн ченеп, [[Суюктук|суюктуктардын]] беттик чыңалуусу жана ийкемдүүлүгү боюнча иш алып барган. Ал биринчилерден болуп «[[энергия]]» деген сөзгө илимий маани берген жана ийкемдүүлүктү сүрөттөгөн математикалык теңдемедеги туруктуу чоңдук — Юнгдун модулу —анын урматына аталган. == Булактар == <ref>https://www.britannica.com/science/diffraction </ref> 5pv0zjsrqr4a2fyptswqccgtanuw3ux Ричард Фейнман 0 151955 645943 645162 2026-05-10T14:49:25Z Widgcdh 47415 кээ Бир тууралоолор кошулду жана озгортулду 645943 wikitext text/x-wiki [[Файл:RichardFeynman-PaineMansionWoods1984 copyrightTamikoThiel bw.jpg|thumb|Ричард Фейнман]] (1918-ж. 11-май, [[Нью-Йорк]] — 1988-ж. 15-февраль, [[Лос-Анжелес|Лос-Анджелес]]) — америкалык [[теория]]лык физик. Ал [[Экинчи дүйнөлүк согуш|Экинчи дүйнөлүк согушт]]ан кийинки мезгилде өз тармагындагы эң мыкты жана таасирдүү окумуштуулардын бири деп эсептелген. Фейнман өзүнүн өзгөчө, креативдүү жана салттан тыш ой жүгүртүүсү менен белгилүү болгон. Фейнман кванттык [[электродинамика]]ны кайра иштеп чыгып, [[физика]]дагы толкундар менен бөлүкчөлөрдү түшүнүүнү өзгөрткөн. Ал бул эмгеги үчүн 1965-жылы [[Нобель сыйлыгы]]н алган (Julian Schwinger«Джулиан Швингер»жана Tomonaga Shin’ichirō«Томонага Синъитиро»менен бирге). Анын эң белгилүү жаңылыктарынын бири — Фейнман диаграммалары — 20-кылым физикасында кеңири колдонулган. Фейнман [[Нью-Йорк]]тун Фар-Рокуэй районунда төрөлүп, [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]]га XIX кылымдын аягында көчүп келген орус жана поляк жөөттөрүнүн урпагы болгон. Ал [[MIT лицензиясы|MIT]]де физиканы окуп, 1939-жылы молекулалардагы күчтөрдү эсептөөнүн жаңы ыкмасын сунуштаган. 1942-жылы Принстон университетинде докторлук даража алып, [[кванттык механика]]да бөлүкчөнүн бардык мүмкүн болгон жолдорунун ыктымалдуулугун эсептөөчү жаңы ыкманы иштеп чыккан. [[Экинчи дүйнөлүк согуш]] учурунда Фейнман [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]]нын атомдук бомба долбоорунда иштеген: алгач [[Принстон (Нү-Жерси)|Принстон]]догу (1941–42), кийин [[Нью-Мексико (штат)|Нью-Мексико]]догу [[Лос Аламос (Нү-Мексико)|Лос-Аламос]] [[лаборатория]]сында (1943–45). Ал [[Манхеттэн (Монтана)|Манхэттен]] долбоорунун [[теория]]лык бөлүмүндө эң жаш топ жетекчиси болуп, [[Ядролук жарылуу|ядролук жарылу]]унун күчүн эсептөөнүн [[формула]]сын иштеп чыккан. 1945-жылы биринчи атомдук жардырууну көрүп, башында кубанган, бирок кийин анын кесептерди жөнүндө терең тынчсыздануу сезими пайда болгон. [[Согуш]] аяктагандан кийин Фейнман Корнелл университетинде доцент болуп иштеп (1945–50), [[кванттык электродинамика]]нын негизги маселелерин изилдөөнү уланткан. Кийинки жылдары анын бөлүкчөлөрдүн өз ара аракетин түшүндүргөн идеялары субатомдук [[физика]]да кайрадан маанилүү болуп чыккан. 1950-жылы ал [[Калифорния]] [[технология]]лык институтунда (Caltech) теориялык [[физика]] [[профессор]]у болуп, өмүрүнүн аягына чейин ошол жерде иштеген. Фейнмандын заманбап [[физика]]нын өнүгүшүнө чоң салым кошкон эки негизги жетишкендиги өзгөчө белгилүү. Биринчиси — ал [[кванттык электродинамика]]нын мурдагы [[теория]]сындагы каталарды оңдоп, жарык (фотон) менен заряддуу бөлүкчөлөрдүн өз ара аракетин туура түшүндүргөн жаңы ыкманы иштеп чыккан. 1948-жылга чейин ал бул [[система]]ны кайра түзүп, мурда пайда болгон маанисиз жыйынтыктарды жойгон. Экинчиси — ал Фейнман [[диаграмма]]ларын киргизип, [[бөлүкчө]]лөрдүн өз ара аракетин түшүндүргөн татаал теңдемелерди жөнөкөй [[графика]]лык көрүнүшкө айланткан. Бул эсептөөлөрдү кыйла жеңилдеткен. == Булактар == Britannica ---- gx1yx98k2h61gvxhlbzkimsz60iotv7 646005 645943 2026-05-11T08:00:48Z Widgcdh 47415 Бир жерди ондоп койдум 646005 wikitext text/x-wiki [[Файл:RichardFeynman-PaineMansionWoods1984 copyrightTamikoThiel bw.jpg|thumb|Ричард Фейнман]] (1918-ж. 11-май, [[Нью-Йорк]] — 1988-ж. 15-февраль, [[Лос-Анжелес|Лос-Анджелес]]) — америкалык [[теория]]лык физик. Ал [[Экинчи дүйнөлүк согуш|Экинчи дүйнөлүк согушт]]ан кийинки мезгилде өз тармагындагы эң мыкты жана таасирдүү окумуштуулардын бири деп эсептелген. Фейнман өзүнүн өзгөчө, креативдүү жана салттан тыш ой жүгүртүүсү менен белгилүү болгон. Фейнман кванттык [[электродинамика]]ны кайра иштеп чыгып, [[физика]]дагы толкундар менен бөлүкчөлөрдү түшүнүүнү өзгөрткөн. Ал бул эмгеги үчүн 1965-жылы [[Нобель сыйлыгы]]н алган (Julian Schwinger«Джулиан Швингер»жана Tomonaga Shin’ichirō«Томонага Синъитиро»менен бирге). Анын эң белгилүү жаңылыктарынын бири — Фейнман диаграммалары — 20-кылым физикасында кеңири колдонулган. Фейнман [[Нью-Йорк]]тун Фар-Рокуэй районунда төрөлүп, [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]]га XIX кылымдын аягында көчүп келген орус жана поляк жөөттөрүнүн урпагы болгон. Ал [[MIT лицензиясы|MIT]]де физиканы окуп, 1939-жылы молекулалардагы күчтөрдү эсептөөнүн жаңы ыкмасын сунуштаган. 1942-жылы Принстон университетинде докторлук даража алып, [[кванттык механика]]да бөлүкчөнүн бардык мүмкүн болгон жолдорунун ыктымалдуулугун эсептөөчү жаңы ыкманы иштеп чыккан. [[Экинчи дүйнөлүк согуш]] учурунда Фейнман [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]]нын атомдук бомба долбоорунда иштеген: алгач [[Принстон (Нү-Жерси)|Принстон]]догу (1941–42), кийин [[Нью-Мексико (штат)|Нью-Мексико]]догу [[Лос Аламос (Нү-Мексико)|Лос-Аламос]] [[лаборатория]]сында (1943–45). Ал [[Манхеттэн (Монтана)|Манхэттен]] долбоорунун [[теория]]лык бөлүмүндө эң жаш топ жетекчиси болуп, [[Ядролук жарылуу|ядролук жарылу]]унун күчүн эсептөөнүн [[формула]]сын иштеп чыккан. 1945-жылы биринчи атомдук жардырууну көрүп, башында кубанган, бирок кийин анын кесептерди жөнүндө терең тынчсыздануу сезими пайда болгон. [[Согуш]] аяктагандан кийин Фейнман Корнелл университетинде доцент болуп иштеп (1945–50), [[кванттык электродинамика]]нын негизги маселелерин изилдөөнү уланткан. Кийинки жылдары анын бөлүкчөлөрдүн өз ара аракетин түшүндүргөн идеялары субатомдук [[физика]]да кайрадан маанилүү болуп чыккан. 1950-жылы ал [[Калифорния]] [[технология]]лык институтунда (Caltech) теориялык [[физика]] [[профессор]]у болуп, өмүрүнүн аягына чейин ошол жерде иштеген. Фейнмандын заманбап [[физика]]нын өнүгүшүнө чоң салым кошкон эки негизги жетишкендиги өзгөчө белгилүү. Биринчиси — ал [[кванттык электродинамика]]нын мурдагы [[теория]]сындагы каталарды оңдоп, жарык (фотон) менен заряддуу бөлүкчөлөрдүн өз ара аракетин туура түшүндүргөн жаңы ыкманы иштеп чыккан. 1948-жылга чейин ал бул [[система]]ны кайра түзүп, мурда пайда болгон маанисиз жыйынтыктарды жойгон. Экинчиси — ал Фейнман [[диаграмма]]ларын киргизип, [[бөлүкчө]]лөрдүн өз ара аракетин түшүндүргөн татаал теңдемелерди жөнөкөй [[графика]]лык көрүнүшкө айланткан. Бул эсептөөлөрдү кыйла жеңилдеткен. == Булактар == https://www.britannica.com/biography/Richard-Feynman ---- 6br1l2dsvwqbm6tn59ud2ft1di6scaq Колдонуучунун баарлашуулары:Nutshinou 3 152149 645934 2026-05-10T13:02:11Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 645934 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 13:02, 10 май 2026 (UTC) 9fhjm5l1rmoudqfkqwcj22j0knrc18z Колдонуучунун баарлашуулары:~2026-28232-04 3 152150 645939 2026-05-10T14:02:21Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 645939 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 14:02, 10 май 2026 (UTC) 2fyvnmr61hugkbutrcxyy4ev0gareg8 Колдонуучунун баарлашуулары:Ioe2015 3 152151 645940 2026-05-10T14:02:31Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 645940 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 14:02, 10 май 2026 (UTC) 2fyvnmr61hugkbutrcxyy4ev0gareg8 Колдонуучунун баарлашуулары:Locpac 3 152152 645945 2026-05-10T15:02:40Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 645945 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 15:02, 10 май 2026 (UTC) amyhrk4570xpyz66l5f5xfv7qipbxnl Колдонуучунун баарлашуулары:Roman Lubman 3 152153 645946 2026-05-10T15:02:50Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 645946 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 15:02, 10 май 2026 (UTC) amyhrk4570xpyz66l5f5xfv7qipbxnl Колдонуучунун баарлашуулары:Arevik Aloyan 3 152154 645947 2026-05-10T15:03:00Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 645947 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 15:03, 10 май 2026 (UTC) oojped2sopadp09tdcrnwkg5nut5x2s Балашов жогорку аскердик авиациялык учкучтар окуу жайы 0 152155 645952 2026-05-10T15:58:29Z Vyacheslav Nasretdinov 1358 Жаңы барак: "‎'''Балашов жогорку аскердик авиациялык учкучтар окуу жайы, Авиациянын Башкы маршалы А. А. Новиков атындагы (Балашов ЖААУ)''' — [[Саратов облусу]]нун Балашов шаарындагы учкучтар окуу жайы. ХХ кылымдын экинчи жарымында транспорттук авиация үчүн учкучтарды даяр..." 645952 wikitext text/x-wiki '''Балашов жогорку аскердик авиациялык учкучтар окуу жайы, Авиациянын Башкы маршалы А. А. Новиков атындагы (Балашов ЖААУ)''' — [[Саратов облусу]]нун Балашов шаарындагы учкучтар окуу жайы. ХХ кылымдын экинчи жарымында транспорттук авиация үчүн учкучтарды даярдоо тармагындагы [[Кеңештер Бирлиги|ССРС]]-дин (кийинчерээк [[Орусия]]нын) жалгыз адистештирилген окуу жайы болгон. Окуу жайы 1930-жылдан тартып иштеп келген, 2002-жылы Балашов окуу авиациялык борборуна (785-окуу авиациялык борбор) — Краснодар аскердик авиациялык институтунун 4-авиациялык факультетине кайра түзүлгөн. Советтик жана постсоветтик мезгилдерде окуу жайынын курсанттарынын учкучтук даярдыгы беш окуу авиациялык полкторунда жүргүзүлгөн: Балашовдо Ан-26 транспорттук учактарында (606-окуу авиациялык полку, азыркыга чейин иштейт), Ртищеводо (666-окуу авиациялык полку, азыркыга чейин иштейт) Л-29 учактарында жана Петровскиде (478-окуу авиациялык полку, 1998-жылы таратылган) Ан-24 жүргүнчү учактарында. ССРС тараган мезгилдерде Ртищево жана Петровск Л-410УВП-Э учактарына кайра куралдандырылган. Кийинчерээк учкучтук окутуу Ряжскиде жана [[Мичуринск]]иде (644-УАП, азыркыга чейин иштейт) Л-39 окуу учактарында жүргүзүлгөн. == Тарыхы == * 1930-жылдын 22-октябрында ГВФ Башкы инспекциясынын № 108 буйругу менен Балашовдо ГВФтин 3-Бириккен учкучтар жана авиациялык техниктер мектеби (Р-1, У-2, Р-5 учактарында учкучтарды жана техниктерди даярдоо) түзүлгөн. * 1939-жылдын сентябры — Балашов ГВФ учкучтар окуу жайынын базасына [[Чита]]дан 27-аскердик-аба күчтөрүнүн учкучтар мектеби келип жеткен. Балашов аскердик авиациялык мектеби (СБ учагында, ал эми 1941-жылдын күзүнөн баштап Ил-2 учагында учкучтарды даярдоо) түзүлгөн. * 1940-жылдын 1-апрелинен баштап ССРС Элдик коргоо комиссариатынын 1940-жылдын 14-мартындагы № 008 буйругу менен бир окуу эскадрильяга көбөйтүлгөн. * 1944-жылдын 1-майы — ССРС Мамлекеттик коргоо комитетинин 1943-жылдын 22-декабрындагы токтому менен 2-Балашов аскердик авиациялык учкучтар мектеби (Пе-2 учагында учкучтарды даярдоо) түзүлгөн. * 1945-жылдын 25-июлу — Кызыл Армиянын Аскердик-аба күчтөрүнүн 2-Балашов аскердик авиациялык учкучтар окуу жайы болуп кайра аталган. * 1948-жылдын 5-январы — ССРС Куралдуу Күчтөрүнүн алыскы авиациясынын Балашов аскердик авиациялык бомбалоочу-учкучтар окуу жайы болуп кайра аталган (Ил-4 учагында учкучтарды даярдоо). * 1954-жылдын 5-июну — Балашов аскердик авиациялык учкучтар окуу жайы болуп кайра аталган (алыскы жана транспорттук авиация үчүн Ли-2 учагында учкучтарды даярдоо). * 1959-жылдын 25-майы — жогорку окуу жайы болуп өзгөртүлүп, Балашов жогорку аскердик авиациялык учкучтар окуу жайы деп аталган (Ил-14 учагында учкучтарды даярдоо). * 1968-жыл — Ан-26 учагында учкучтарды даярдоого өткөн. * 1977-жылдын 14-майы — Авиациянын Башкы маршалы А. А. Новиковдун ысымы ыйгарылган. * 1995-жыл — Орусия Федерациясынын Аскердик-аба күчтөрүнүн аскердик-транспорттук, транспорттук, алыскы бомбалоочу, суу астында сүзүүчүгө каршы жана деңиз ракеталык авиациясы, ошондой эле башка министрликтер жана ведомстволор үчүн учкучтарды даярдай баштаган. * 1998-жылдын августу — Балашов аскердик авиациялык институту болуп кайра аталган. * 2002-жылдын 1-сентябры — Балашов окуу авиациялык борборуна — [[Краснодар]] аскердик авиациялык институтунун 4-авиациялык факультетине кайра түзүлгөн. == Окуу жайынын аталыштары == * ГВФтин 3-Бириккен учкучтар жана авиациялык техниктер мектеби (ГВФ Башкы инспекциясынын 22.10.1930-жылдагы № 108 буйругу) * Балашов аскердик авиациялык мектеби (ССРС ЭККнын 17.08.1939-жылдагы № 0134 буйругу) * Балашов аскердик учкучтар мектеби (ЭККнын 24.08.1940-жылдагы № 0195 буйругу) * Балашов аскердик авиациялык учкучтар мектеби (ЭККнын 05.02.1941-жылдагы № 049 буйругу) * Кызыл Армиянын Аскердик-аба күчтөрүнүн 2-Балашов аскердик авиациялык учкучтар окуу жайы (25.07.1945) * ССРС Куралдуу Күчтөрүнүн Аскердик-аба күчтөрүнүн Балашов аскердик авиациялык учкучтар окуу жайы (ССРС АКМнын 04.09.1947-жылдагы № 059 буйругу) * ССРС Куралдуу Күчтөрүнүн алыскы авиациясынын Балашов аскердик авиациялык бомбалоочу-учкучтар окуу жайы (05.01.1948) * Балашов аскердик авиациялык учкучтар окуу жайы (05.06.1954) * Балашов жогорку аскердик авиациялык учкучтар окуу жайы (25.05.1959) * Авиациянын Башкы маршалы А. А. Новиков атындагы Балашов жогорку аскердик авиациялык учкучтар окуу жайы (СССР Министрлер Советинин 19.05.1977-жылдагы № 409 токтому) * Балашов аскердик авиациялык институту (01.08.1998) * Балашов окуу авиациялык борбору — Краснодар аскердик авиациялык институтунун 4-авиациялык факультети (01.09.2002) == Башчылар == * Блинов Павел Александрович (22.11.1930—31.01.1931) * Трофимов Семён Иванович (31.01.1931—2.02.1932) * Скворцов Иван Фёдорович (02.02.1932—07.05.1932) * Уркевич П. М. (07.05.1932—03.10.1935) * Бачкарев Н. С. (03.10.1935—01.03.1937) * Мишура И. К. (01.03.1937—8.11.1937) * Калинин А. И. (08.11.1937—1939) * Тихомиров Михаил Иванович (1939—1941), полковник * Троян Алексей Петрович (1941), подполковник * Пушкарёв Николай Фёдорович (1941), подполковник * Орадовский Аркадий Зиновьевич (1941), полковник * Пуцикин Илья Петрович (1941), полковник * Пушкарёв Николай Фёдорович (20.11.1941—01.08.1943), подполковник * Вервер Николай Антонович (01.08.1943—29.12.1944), полковник * Ошурков Леонид Яковлевич (29.12.1944—16.03.1945), полковник * Маслов Пётр Никитич (16.03.1945—16.11.1946), полковник * Соколов Алексей Николаевич (16.11.1946—23.12.1949), авиациянын генерал-майору * Гусаров Николай Сергеевич (1949—1953), полковник * Афонин Николай Григорьевич (1953—1964), авиациянын генерал-майору * Лобарев Иван Филиппович (1964—1968), авиациянын генерал-лейтенанты * Горбачёв Владимир Александрович (1968—1973), авиациянын генерал-майору * Вертель Николай Федосович (1973—1986), авиациянын генерал-майору * Власинкевич Константин Владимирович (1986—1991), авиациянын генерал-майору * Безруких Алексей Ипполитович (1991—2003), генерал-майор [[Категория:Орусиянын аскердик авиациялык окуу жайлары]] gl5u3dr5d3fj3v65gp8a8wuio5287ki 645954 645952 2026-05-10T16:11:28Z Aiyanakk 38273 645954 wikitext text/x-wiki '''Балашов жогорку аскердик авиациялык учкучтар окуу жайы, Авиациянын Башкы маршалы А. А. Новиков атындагы (Балашов ЖААУ)''' — [[Саратов облусу]]нун Балашов шаарындагы учкучтар окуу жайы. ХХ кылымдын экинчи жарымында транспорттук авиация үчүн учкучтарды даярдоо тармагындагы [[Кеңештер Бирлиги|ССРС]]-дин (кийинчерээк [[Орусия]]нын) жалгыз адистештирилген окуу жайы болгон. Окуу жайы 1930-жылдан тартып иштеп келген, 2002-жылы Балашов окуу авиациялык борборуна (785-окуу авиациялык борбор) — Краснодар аскердик авиациялык институтунун 4-авиациялык факультетине кайра түзүлгөн. Советтик жана постсоветтик мезгилдерде окуу жайынын курсанттарынын учкучтук даярдыгы беш окуу авиациялык полкторунда жүргүзүлгөн: Балашовдо Ан-26 транспорттук учактарында (606-окуу авиациялык полку, азыркыга чейин иштейт), Ртищеводо (666-окуу авиациялык полку, азыркыга чейин иштейт) Л-29 учактарында жана Петровскиде (478-окуу авиациялык полку, 1998-жылы таратылган) Ан-24 жүргүнчү учактарында. ССРС тараган мезгилдерде Ртищево жана Петровск Л-410УВП-Э учактарына кайра куралдандырылган. Кийинчерээк учкучтук окутуу Ряжскиде жана [[Мичуринск]]иде (644-УАП, азыркыга чейин иштейт) Л-39 окуу учактарында жүргүзүлгөн. == Тарыхы == * 1930-жылдын 22-октябрында ГВФ Башкы инспекциясынын № 108 буйругу менен Балашовдо ГВФтин 3-Бириккен учкучтар жана авиациялык техниктер мектеби (Р-1, У-2, Р-5 учактарында учкучтарды жана техниктерди даярдоо) түзүлгөн. * 1939-жылдын сентябры — Балашов ГВФ учкучтар окуу жайынын базасына [[Чита]]дан 27-аскердик-аба күчтөрүнүн учкучтар мектеби келип жеткен. Балашов аскердик авиациялык мектеби (СБ учагында, ал эми 1941-жылдын күзүнөн баштап Ил-2 учагында учкучтарды даярдоо) түзүлгөн. * 1940-жылдын 1-апрелинен баштап ССРС Элдик коргоо комиссариатынын 1940-жылдын 14-мартындагы № 008 буйругу менен бир окуу эскадрильяга көбөйтүлгөн. * 1944-жылдын 1-майы — ССРС Мамлекеттик коргоо комитетинин 1943-жылдын 22-декабрындагы токтому менен 2-Балашов аскердик авиациялык учкучтар мектеби (Пе-2 учагында учкучтарды даярдоо) түзүлгөн. * 1945-жылдын 25-июлу — Кызыл Армиянын Аскердик-аба күчтөрүнүн 2-Балашов аскердик авиациялык учкучтар окуу жайы болуп кайра аталган. * 1948-жылдын 5-январы — ССРС Куралдуу Күчтөрүнүн алыскы авиациясынын Балашов аскердик авиациялык бомбалоочу-учкучтар окуу жайы болуп кайра аталган (Ил-4 учагында учкучтарды даярдоо). * 1954-жылдын 5-июну — Балашов аскердик авиациялык учкучтар окуу жайы болуп кайра аталган (алыскы жана транспорттук авиация үчүн Ли-2 учагында учкучтарды даярдоо). * 1959-жылдын 25-майы — жогорку окуу жайы болуп өзгөртүлүп, Балашов жогорку аскердик авиациялык учкучтар окуу жайы деп аталган (Ил-14 учагында учкучтарды даярдоо). * 1968-жыл — Ан-26 учагында учкучтарды даярдоого өткөн. * 1977-жылдын 14-майы — Авиациянын Башкы маршалы А. А. Новиковдун ысымы ыйгарылган. * 1995-жыл — Орусия Федерациясынын Аскердик-аба күчтөрүнүн аскердик-транспорттук, транспорттук, алыскы бомбалоочу, суу астында сүзүүчүгө каршы жана деңиз ракеталык авиациясы, ошондой эле башка министрликтер жана ведомстволор үчүн учкучтарды даярдай баштаган. * 1998-жылдын августу — Балашов аскердик авиациялык институту болуп кайра аталган. * 2002-жылдын 1-сентябры — Балашов окуу авиациялык борборуна — [[Краснодар]] аскердик авиациялык институтунун 4-авиациялык факультетине кайра түзүлгөн. == Окуу жайынын аталыштары == * ГВФтин 3-Бириккен учкучтар жана авиациялык техниктер мектеби (ГВФ Башкы инспекциясынын 22.10.1930-жылдагы № 108 буйругу) * Балашов аскердик авиациялык мектеби (ССРС ЭККнын 17.08.1939-жылдагы № 0134 буйругу) * Балашов аскердик учкучтар мектеби (ЭККнын 24.08.1940-жылдагы № 0195 буйругу) * Балашов аскердик авиациялык учкучтар мектеби (ЭККнын 05.02.1941-жылдагы № 049 буйругу) * Кызыл Армиянын Аскердик-аба күчтөрүнүн 2-Балашов аскердик авиациялык учкучтар окуу жайы (25.07.1945) * ССРС Куралдуу Күчтөрүнүн Аскердик-аба күчтөрүнүн Балашов аскердик авиациялык учкучтар окуу жайы (ССРС АКМнын 04.09.1947-жылдагы № 059 буйругу) * ССРС Куралдуу Күчтөрүнүн алыскы авиациясынын Балашов аскердик авиациялык бомбалоочу-учкучтар окуу жайы (05.01.1948) * Балашов аскердик авиациялык учкучтар окуу жайы (05.06.1954) * Балашов жогорку аскердик авиациялык учкучтар окуу жайы (25.05.1959) * Авиациянын Башкы маршалы А. А. Новиков атындагы Балашов жогорку аскердик авиациялык учкучтар окуу жайы (СССР Министрлер Советинин 19.05.1977-жылдагы № 409 токтому) * Балашов аскердик авиациялык институту (01.08.1998) * Балашов окуу авиациялык борбору — Краснодар аскердик авиациялык институтунун 4-авиациялык факультети (01.09.2002) == Башчылар == * Блинов Павел Александрович (22.11.1930—31.01.1931) * Трофимов Семён Иванович (31.01.1931—2.02.1932) * Скворцов Иван Фёдорович (02.02.1932—07.05.1932) * Уркевич П. М. (07.05.1932—03.10.1935) * Бачкарев Н. С. (03.10.1935—01.03.1937) * Мишура И. К. (01.03.1937—8.11.1937) * Калинин А. И. (08.11.1937—1939) * Тихомиров Михаил Иванович (1939—1941), полковник * Троян Алексей Петрович (1941), подполковник * Пушкарёв Николай Фёдорович (1941), подполковник * Орадовский Аркадий Зиновьевич (1941), полковник * Пуцикин Илья Петрович (1941), полковник * Пушкарёв Николай Фёдорович (20.11.1941—01.08.1943), подполковник * Вервер Николай Антонович (01.08.1943—29.12.1944), полковник * Ошурков Леонид Яковлевич (29.12.1944—16.03.1945), полковник * Маслов Пётр Никитич (16.03.1945—16.11.1946), полковник * Соколов Алексей Николаевич (16.11.1946—23.12.1949), авиациянын генерал-майору * Гусаров Николай Сергеевич (1949—1953), полковник * Афонин Николай Григорьевич (1953—1964), авиациянын генерал-майору * Лобарев Иван Филиппович (1964—1968), авиациянын генерал-лейтенанты * Горбачёв Владимир Александрович (1968—1973), авиациянын генерал-майору * Вертель Николай Федосович (1973—1986), авиациянын генерал-майору * Власинкевич Константин Владимирович (1986—1991), авиациянын генерал-майору * Безруких Алексей Ипполитович (1991—2003), генерал-майор == Колдонулган адабияттар == [[Категория:Орусиянын аскердик авиациялык окуу жайлары]] nhdv9u71d4zyb8h8abo325o5thwbuqi 645973 645954 2026-05-10T16:59:32Z Vyacheslav Nasretdinov 1358 645973 wikitext text/x-wiki '''Балашов жогорку аскердик авиациялык учкучтар окуу жайы, Авиациянын Башкы маршалы [[Новиков, Александр Александрович|А. А. Новиков]] атындагы (Балашов ЖААУ)''' — [[Саратов облусу]]нун Балашов шаарындагы учкучтар окуу жайы. ХХ кылымдын экинчи жарымында транспорттук авиация үчүн учкучтарды даярдоо тармагындагы [[Кеңештер Бирлиги|ССРС]]-дин (кийинчерээк [[Орусия]]нын) жалгыз адистештирилген окуу жайы болгон. Окуу жайы 1930-жылдан тартып иштеп келген, 2002-жылы Балашов окуу авиациялык борборуна (785-окуу авиациялык борбор) — Краснодар аскердик авиациялык институтунун 4-авиациялык факультетине кайра түзүлгөн. Советтик жана постсоветтик мезгилдерде окуу жайынын курсанттарынын учкучтук даярдыгы беш окуу авиациялык полкторунда жүргүзүлгөн: Балашовдо Ан-26 транспорттук учактарында (606-окуу авиациялык полку, азыркыга чейин иштейт), Ртищеводо (666-окуу авиациялык полку, азыркыга чейин иштейт) Л-29 учактарында жана Петровскиде (478-окуу авиациялык полку, 1998-жылы таратылган) Ан-24 жүргүнчү учактарында. ССРС тараган мезгилдерде Ртищево жана Петровск Л-410УВП-Э учактарына кайра куралдандырылган. Кийинчерээк учкучтук окутуу Ряжскиде жана [[Мичуринск]]иде (644-УАП, азыркыга чейин иштейт) Л-39 окуу учактарында жүргүзүлгөн. == Тарыхы == * 1930-жылдын 22-октябрында ГВФ Башкы инспекциясынын № 108 буйругу менен Балашовдо ГВФтин 3-Бириккен учкучтар жана авиациялык техниктер мектеби (Р-1, У-2, Р-5 учактарында учкучтарды жана техниктерди даярдоо) түзүлгөн. * 1939-жылдын сентябры — Балашов ГВФ учкучтар окуу жайынын базасына [[Чита]]дан 27-аскердик-аба күчтөрүнүн учкучтар мектеби келип жеткен. Балашов аскердик авиациялык мектеби (СБ учагында, ал эми 1941-жылдын күзүнөн баштап Ил-2 учагында учкучтарды даярдоо) түзүлгөн. * 1940-жылдын 1-апрелинен баштап ССРС Элдик коргоо комиссариатынын 1940-жылдын 14-мартындагы № 008 буйругу менен бир окуу эскадрильяга көбөйтүлгөн. * 1944-жылдын 1-майы — ССРС Мамлекеттик коргоо комитетинин 1943-жылдын 22-декабрындагы токтому менен 2-Балашов аскердик авиациялык учкучтар мектеби (Пе-2 учагында учкучтарды даярдоо) түзүлгөн. * 1945-жылдын 25-июлу — Кызыл Армиянын Аскердик-аба күчтөрүнүн 2-Балашов аскердик авиациялык учкучтар окуу жайы болуп кайра аталган. * 1948-жылдын 5-январы — ССРС Куралдуу Күчтөрүнүн алыскы авиациясынын Балашов аскердик авиациялык бомбалоочу-учкучтар окуу жайы болуп кайра аталган (Ил-4 учагында учкучтарды даярдоо). * 1954-жылдын 5-июну — Балашов аскердик авиациялык учкучтар окуу жайы болуп кайра аталган (алыскы жана транспорттук авиация үчүн Ли-2 учагында учкучтарды даярдоо). * 1959-жылдын 25-майы — жогорку окуу жайы болуп өзгөртүлүп, Балашов жогорку аскердик авиациялык учкучтар окуу жайы деп аталган (Ил-14 учагында учкучтарды даярдоо). * 1968-жыл — Ан-26 учагында учкучтарды даярдоого өткөн. * 1977-жылдын 14-майы — Авиациянын Башкы маршалы А. А. Новиковдун ысымы ыйгарылган. * 1995-жыл — Орусия Федерациясынын Аскердик-аба күчтөрүнүн аскердик-транспорттук, транспорттук, алыскы бомбалоочу, суу астында сүзүүчүгө каршы жана деңиз ракеталык авиациясы, ошондой эле башка министрликтер жана ведомстволор үчүн учкучтарды даярдай баштаган. * 1998-жылдын августу — Балашов аскердик авиациялык институту болуп кайра аталган. * 2002-жылдын 1-сентябры — Балашов окуу авиациялык борборуна — [[Краснодар]] аскердик авиациялык институтунун 4-авиациялык факультетине кайра түзүлгөн. == Окуу жайынын аталыштары == * ГВФтин 3-Бириккен учкучтар жана авиациялык техниктер мектеби (ГВФ Башкы инспекциясынын 22.10.1930-жылдагы № 108 буйругу) * Балашов аскердик авиациялык мектеби (ССРС ЭККнын 17.08.1939-жылдагы № 0134 буйругу) * Балашов аскердик учкучтар мектеби (ЭККнын 24.08.1940-жылдагы № 0195 буйругу) * Балашов аскердик авиациялык учкучтар мектеби (ЭККнын 05.02.1941-жылдагы № 049 буйругу) * Кызыл Армиянын Аскердик-аба күчтөрүнүн 2-Балашов аскердик авиациялык учкучтар окуу жайы (25.07.1945) * ССРС Куралдуу Күчтөрүнүн Аскердик-аба күчтөрүнүн Балашов аскердик авиациялык учкучтар окуу жайы (ССРС АКМнын 04.09.1947-жылдагы № 059 буйругу) * ССРС Куралдуу Күчтөрүнүн алыскы авиациясынын Балашов аскердик авиациялык бомбалоочу-учкучтар окуу жайы (05.01.1948) * Балашов аскердик авиациялык учкучтар окуу жайы (05.06.1954) * Балашов жогорку аскердик авиациялык учкучтар окуу жайы (25.05.1959) * Авиациянын Башкы маршалы А. А. Новиков атындагы Балашов жогорку аскердик авиациялык учкучтар окуу жайы (СССР Министрлер Советинин 19.05.1977-жылдагы № 409 токтому) * Балашов аскердик авиациялык институту (01.08.1998) * Балашов окуу авиациялык борбору — Краснодар аскердик авиациялык институтунун 4-авиациялык факультети (01.09.2002) == Башчылар == * Блинов Павел Александрович (22.11.1930—31.01.1931) * Трофимов Семён Иванович (31.01.1931—2.02.1932) * Скворцов Иван Фёдорович (02.02.1932—07.05.1932) * Уркевич П. М. (07.05.1932—03.10.1935) * Бачкарев Н. С. (03.10.1935—01.03.1937) * Мишура И. К. (01.03.1937—8.11.1937) * Калинин А. И. (08.11.1937—1939) * Тихомиров Михаил Иванович (1939—1941), полковник * Троян Алексей Петрович (1941), подполковник * Пушкарёв Николай Фёдорович (1941), подполковник * Орадовский Аркадий Зиновьевич (1941), полковник * Пуцикин Илья Петрович (1941), полковник * Пушкарёв Николай Фёдорович (20.11.1941—01.08.1943), подполковник * Вервер Николай Антонович (01.08.1943—29.12.1944), полковник * Ошурков Леонид Яковлевич (29.12.1944—16.03.1945), полковник * Маслов Пётр Никитич (16.03.1945—16.11.1946), полковник * Соколов Алексей Николаевич (16.11.1946—23.12.1949), авиациянын генерал-майору * Гусаров Николай Сергеевич (1949—1953), полковник * Афонин Николай Григорьевич (1953—1964), авиациянын генерал-майору * Лобарев Иван Филиппович (1964—1968), авиациянын генерал-лейтенанты * Горбачёв Владимир Александрович (1968—1973), авиациянын генерал-майору * Вертель Николай Федосович (1973—1986), авиациянын генерал-майору * Власинкевич Константин Владимирович (1986—1991), авиациянын генерал-майору * Безруких Алексей Ипполитович (1991—2003), генерал-майор == Колдонулган адабияттар == [[Категория:Орусиянын аскердик авиациялык окуу жайлары]] 9wrf8aqd9w3s09qftxbfyil7huabbeb Категория:Орусиянын аскердик авиациялык окуу жайлары 14 152156 645953 2026-05-10T16:01:21Z Vyacheslav Nasretdinov 1358 Created blank page 645953 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 Каве 0 152157 645955 2026-05-10T16:13:30Z Aiyanakk 38273 Жаңы барак: "‎{{ОЖ |статусу = Коммуна |кыргызча аталышы = Каве |расмий аталышы = {{lang-it|Cave}} |өлкө = Италия |герб = |желек = |lat_dir =N |lat_deg =41 |lat_min =49 |lat_sec =0 |lon_dir =E |lon_deg =12 |lon_min =56 |lon_sec =0 |CoordAddon=type:city_region:IT |CoordScale=30000 |ЯндексКа..." 645955 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = Коммуна |кыргызча аталышы = Каве |расмий аталышы = {{lang-it|Cave}} |өлкө = Италия |герб = |желек = |lat_dir =N |lat_deg =41 |lat_min =49 |lat_sec =0 |lon_dir =E |lon_deg =12 |lon_min =56 |lon_sec =0 |CoordAddon=type:city_region:IT |CoordScale=30000 |ЯндексКарта = http://maps.yandex.ru/?text=Италия%2C%20Cave |өлкөнүн картасынын өлчөмү = 300 |аймактын картасынын өлчөмү = 300 |аймактын түрү = Метрополитен шаар |аймак = Рим метрополитен шаары |ички бөлүнүшү = Коллепальме, Сан-Бартоломео |башчысынын түрү = Мэр |башчысы = Анджело Лупи |бийиктиги = 399 |ОЖ борборунун бийиктиги = 399 |климаты = Жер ортолук деңиз климаты |расмий тили = Италян тили |калкы = 11 400 |элди каттоо жылы = 2024 |жыштыгы = |улуттук курамы = Италиялыктар |диний курамы = Католиктер |этнохороним = Кавеликтер |убакыт аралыгы = +1 |DST = +2 |телефон коду = +39 06 |почта индекси = 00033 |Commons түрмөгүндө = Cave, Lazio |сайты = https://www.comune.cave.rm.it |сайтынын тили = it |автоунаа коду = RM |сүрөт = Cave panorama.jpg }} '''Каве''' ({{lang-it|Cave}} {{IPA|[ˈkaːve]}}) — [[Италия|Италиянын]] [[Лацио]] аймагындагы [[Рим метрополитен шаары]]на караштуу коммуна. Ал Пренестини тоолорунун этегинде жайгашып, орто кылымдык тарыхы жана салттуу майрамдары менен белгилүү. :contentReference[oaicite:0]{index=0} == Тарыхый эстеликтер == * Сан-Лоренцо ыйык жайы — X кылымдагы диний эстелик. * Санто-Стефано августин монастыры — XVIII кылымдагы тарыхый монастырь. * Мадонна-дель-Кампо базиликасы — VI–XVIII кылымдардагы диний комплекс. * Колонна үй-бүлөсүнүн сепилинин калдыктары — орто кылымдагы коргонуу курулушу. * Лоренцо Ферринин монументалдык вертеп музейи — дүйнөдөгү эң бийик көркөм вертептердин бири жайгашкан маданий жай. :contentReference[oaicite:1]{index=1} == Калкы == Коммуна калкы болжол менен 11 400 адамды түзөт. :contentReference[oaicite:2]{index=2} == Булактар == <references /> == Тышкы шилтемелер == [https://www.comune.cave.rm.it Расмий сайт ''(Comune di Cave)''] {{Рим шаарынын коммуналары}} qmmt1zz8m10mj48av8gxin2man7xlfh 645956 645955 2026-05-10T16:14:19Z Aiyanakk 38273 645956 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = Коммуна |кыргызча аталышы = Каве |расмий аталышы = {{lang-it|Cave}} |өлкө = Италия |герб = |желек = |lat_dir =N |lat_deg =41 |lat_min =49 |lat_sec =0 |lon_dir =E |lon_deg =12 |lon_min =56 |lon_sec =0 |CoordAddon=type:city_region:IT |CoordScale=30000 |ЯндексКарта = http://maps.yandex.ru/?text=Италия%2C%20Cave |өлкөнүн картасынын өлчөмү = 300 |аймактын картасынын өлчөмү = 300 |аймактын түрү = Метрополитен шаар |аймак = Рим метрополитен шаары |ички бөлүнүшү = Коллепальме, Сан-Бартоломео |башчысынын түрү = Мэр |башчысы = Анджело Лупи |бийиктиги = 399 |ОЖ борборунун бийиктиги = 399 |климаты = Жер ортолук деңиз климаты |расмий тили = Италян тили |калкы = 11 400 |элди каттоо жылы = 2024 |жыштыгы = |улуттук курамы = Италиялыктар |диний курамы = Католиктер |этнохороним = Кавеликтер |убакыт аралыгы = +1 |DST = +2 |телефон коду = +39 06 |почта индекси = 00033 |Commons түрмөгүндө = Cave, Lazio |сайты = https://www.comune.cave.rm.it |сайтынын тили = it |автоунаа коду = RM |сүрөт = Map of comune of Cave (province of Rome, region Lazio, Italy).svg }} '''Каве''' ({{lang-it|Cave}} {{IPA|[ˈkaːve]}}) — [[Италия|Италиянын]] [[Лацио]] аймагындагы [[Рим]] шаарына караштуу коммуна. Ал Пренестини тоолорунун этегинде жайгашып, орто кылымдык тарыхы жана салттуу майрамдары менен белгилүү. :contentReference[oaicite:0]{index=0} == Тарыхый эстеликтер == * Сан-Лоренцо ыйык жайы — X кылымдагы диний эстелик. * Санто-Стефано августин монастыры — XVIII кылымдагы тарыхый монастырь. * Мадонна-дель-Кампо базиликасы — VI–XVIII кылымдардагы диний комплекс. * Колонна үй-бүлөсүнүн сепилинин калдыктары — орто кылымдагы коргонуу курулушу. * Лоренцо Ферринин монументалдык вертеп музейи — дүйнөдөгү эң бийик көркөм вертептердин бири жайгашкан маданий жай. :contentReference[oaicite:1]{index=1} == Калкы == Коммуна калкы болжол менен 11 400 адамды түзөт. :contentReference[oaicite:2]{index=2} == Булактар == <references /> == Тышкы шилтемелер == [https://www.comune.cave.rm.it Расмий сайт ''(Comune di Cave)''] {{Рим шаарынын коммуналары}} 7lrwzxu1z9lalqlccoek96xk0tfjqud 645957 645956 2026-05-10T16:16:25Z Aiyanakk 38273 645957 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = Коммуна |кыргызча аталышы = Каве |расмий аталышы = {{lang-it|Cave}} |өлкө = Италия |герб = |желек = |lat_dir =N |lat_deg =41 |lat_min =49 |lat_sec =0 |lon_dir =E |lon_deg =12 |lon_min =56 |lon_sec =0 |CoordAddon=type:city_region:IT |CoordScale=30000 |ЯндексКарта = http://maps.yandex.ru/?text=Италия%2C%20Cave |өлкөнүн картасынын өлчөмү = 300 |аймактын картасынын өлчөмү = 300 |аймактын түрү = Метрополитен шаар |аймак = Рим метрополитен шаары |ички бөлүнүшү = Коллепальме, Сан-Бартоломео |башчысынын түрү = Мэр |башчысы = Анджело Лупи |бийиктиги = 399 |ОЖ борборунун бийиктиги = 399 |климаты = Жер ортолук деңиз климаты |расмий тили = Италян тили |калкы = 11 400 |элди каттоо жылы = 2024 |жыштыгы = |улуттук курамы = Италиялыктар |диний курамы = Католиктер |этнохороним = Кавеликтер |убакыт аралыгы = +1 |DST = +2 |телефон коду = +39 06 |почта индекси = 00033 |Commons түрмөгүндө = Cave, Lazio |сайты = https://www.comune.cave.rm.it |сайтынын тили = it |автоунаа коду = RM |сүрөт = Map of comune of Cave (province of Rome, region Lazio, Italy).svg }} '''Каве''' ({{lang-it|Cave}} {{IPA|[ˈkaːve]}}) — [[Италия|Италиянын]] [[Лацио]] аймагындагы [[Рим]] шаарына караштуу коммуна. Ал Пренестини тоолорунун этегинде жайгашып, орто кылымдык тарыхы жана салттуу майрамдары менен белгилүү. == Тарыхый эстеликтер == * Сан-Лоренцо ыйык жайы — X кылымдагы диний эстелик. * Санто-Стефано августин монастыры — XVIII кылымдагы тарыхый монастырь. * Мадонна-дель-Кампо базиликасы — VI–XVIII кылымдардагы диний комплекс. * Колонна үй-бүлөсүнүн сепилинин калдыктары — орто кылымдагы коргонуу курулушу. * Лоренцо Ферринин монументалдык вертеп музейи — дүйнөдөгү эң бийик көркөм вертептердин бири жайгашкан маданий жай. :contentReference[oaicite:1]{index=1} == Калкы == Коммуна калкы болжол менен 11 400 адамды түзөт. :contentReference[oaicite:2]{index=2} == Булактар == <references /> == Тышкы шилтемелер == [https://www.comune.cave.rm.it Расмий сайт ''(Comune di Cave)''] {{Рим шаарынын коммуналары}} cqi5s0yew3oqfle5anlymu1y40ckdjt Казапе 0 152158 645958 2026-05-10T16:19:47Z Aiyanakk 38273 Жаңы барак: "‎{{ОЖ |статусу = Коммуна |кыргызча аталышы = Казапе |расмий аталышы = {{lang-it|Casape}} |өлкө = Италия |герб = |желек = |lat_dir =N |lat_deg =41 |lat_min =54 |lat_sec =0 |lon_dir =E |lon_deg =12 |lon_min =53 |lat_sec =0 |CoordAddon=type:city_region:IT |CoordScale=30000 |Яндек..." 645958 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = Коммуна |кыргызча аталышы = Казапе |расмий аталышы = {{lang-it|Casape}} |өлкө = Италия |герб = |желек = |lat_dir =N |lat_deg =41 |lat_min =54 |lat_sec =0 |lon_dir =E |lon_deg =12 |lon_min =53 |lat_sec =0 |CoordAddon=type:city_region:IT |CoordScale=30000 |ЯндексКарта = http://maps.yandex.ru/?text=Италия%2C%20Casape |өлкөнүн картасынын өлчөмү = 300 |аймактын картасынын өлчөмү = 300 |аймактын түрү = Метрополитен шаар |аймак = Рим метрополитен шаары |ички бөлүнүшү = |башчысынын түрү = Мэр |башчысы = Элия Пиччирилли |бийиктиги = 750 |ОЖ борборунун бийиктиги = 750 |климаты = Тоолуу жер ортолук деңиз климаты |расмий тили = Италян тили |калкы = 700 |элди каттоо жылы = 2024 |жыштыгы = |улуттук курамы = Италиялыктар |диний курамы = Католиктер |этнохороним = Казапеликтер |убакыт аралыгы = +1 |DST = +2 |телефон коду = +39 0774 |почта индекси = 00010 |Commons түрмөгүндө = Casape |сайты = https://www.comune.casape.rm.it |сайтынын тили = it |автоунаа коду = RM |сүрөт = Casape panorama.jpg }} '''Казапе''' ({{lang-it|Casape}} {{IPA|[kaˈzaːpe]}}) — [[Италия|Италиянын]] [[Лацио]] аймагындагы [[Рим метрополитен шаары]]на караштуу коммуна. Ал Пренестини тоолуу аймагында жайгашып, чакан орто кылымдык кыштак катары белгилүү. == Тарыхый эстеликтер == * Санта-Мария чиркөөсү — коммунанын негизги тарыхый диний имараты. * Орто кылымдык борбор — таш көчөлөрү жана эски үйлөрү менен белгилүү. * Панорамалык аянттар — тоолуу аймактарга кооз көрүнүштөр ачылат. * Байыркы коргонуу дубалдарынын калдыктары — орто кылымдагы тарыхый курулуштардын издери. == Калкы == Коммуна калкы болжол менен 700 адамды түзөт. == Булактар == <references /> == Тышкы шилтемелер == [https://www.comune.casape.rm.it Расмий сайт ''(Comune di Casape)''] {{Рим шаарынын коммуналары}} dahafkrbo272tk122jh00nq0m7101sz 645959 645958 2026-05-10T16:20:02Z Aiyanakk 38273 645959 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = Коммуна |кыргызча аталышы = Казапе |расмий аталышы = {{lang-it|Casape}} |өлкө = Италия |герб = |желек = |lat_dir =N |lat_deg =41 |lat_min =54 |lat_sec =0 |lon_dir =E |lon_deg =12 |lon_min =53 |lat_sec =0 |CoordAddon=type:city_region:IT |CoordScale=30000 |ЯндексКарта = http://maps.yandex.ru/?text=Италия%2C%20Casape |өлкөнүн картасынын өлчөмү = 300 |аймактын картасынын өлчөмү = 300 |аймактын түрү = Метрополитен шаар |аймак = Рим метрополитен шаары |ички бөлүнүшү = |башчысынын түрү = Мэр |башчысы = Элия Пиччирилли |бийиктиги = 750 |ОЖ борборунун бийиктиги = 750 |климаты = Тоолуу жер ортолук деңиз климаты |расмий тили = Италян тили |калкы = 700 |элди каттоо жылы = 2024 |жыштыгы = |улуттук курамы = Италиялыктар |диний курамы = Католиктер |этнохороним = Казапеликтер |убакыт аралыгы = +1 |DST = +2 |телефон коду = +39 0774 |почта индекси = 00010 |Commons түрмөгүндө = Casape |сайты = https://www.comune.casape.rm.it |сайтынын тили = it |автоунаа коду = RM |сүрөт = Casape panorama.jpg }} '''Казапе''' ({{lang-it|Casape}} {{IPA|[kaˈzaːpe]}}) — [[Италия|Италиянын]] [[Лацио]] аймагындагы [[Рим]] шаарына караштуу коммуна. Ал Пренестини тоолуу аймагында жайгашып, чакан орто кылымдык кыштак катары белгилүү. == Тарыхый эстеликтер == * Санта-Мария чиркөөсү — коммунанын негизги тарыхый диний имараты. * Орто кылымдык борбор — таш көчөлөрү жана эски үйлөрү менен белгилүү. * Панорамалык аянттар — тоолуу аймактарга кооз көрүнүштөр ачылат. * Байыркы коргонуу дубалдарынын калдыктары — орто кылымдагы тарыхый курулуштардын издери. == Калкы == Коммуна калкы болжол менен 700 адамды түзөт. == Булактар == <references /> == Тышкы шилтемелер == [https://www.comune.casape.rm.it Расмий сайт ''(Comune di Casape)''] {{Рим шаарынын коммуналары}} 7ke1g5co2f694ardiujz6s93id3w5a5 645960 645959 2026-05-10T16:20:28Z Aiyanakk 38273 645960 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = Коммуна |кыргызча аталышы = Казапе |расмий аталышы = {{lang-it|Casape}} |өлкө = Италия |герб = |желек = |lat_dir =N |lat_deg =41 |lat_min =54 |lon_dir =E |lon_deg =12 |lon_min =53 |lat_sec =0 |CoordAddon=type:city_region:IT |CoordScale=30000 |ЯндексКарта = http://maps.yandex.ru/?text=Италия%2C%20Casape |өлкөнүн картасынын өлчөмү = 300 |аймактын картасынын өлчөмү = 300 |аймактын түрү = Метрополитен шаар |аймак = Рим метрополитен шаары |ички бөлүнүшү = |башчысынын түрү = Мэр |башчысы = Элия Пиччирилли |бийиктиги = 750 |ОЖ борборунун бийиктиги = 750 |климаты = Тоолуу жер ортолук деңиз климаты |расмий тили = Италян тили |калкы = 700 |элди каттоо жылы = 2024 |жыштыгы = |улуттук курамы = Италиялыктар |диний курамы = Католиктер |этнохороним = Казапеликтер |убакыт аралыгы = +1 |DST = +2 |телефон коду = +39 0774 |почта индекси = 00010 |Commons түрмөгүндө = Casape |сайты = https://www.comune.casape.rm.it |сайтынын тили = it |автоунаа коду = RM |сүрөт = Map of comune of Casape (province of Rome, region Lazio, Italy).svg }} '''Казапе''' ({{lang-it|Casape}} {{IPA|[kaˈzaːpe]}}) — [[Италия|Италиянын]] [[Лацио]] аймагындагы [[Рим]] шаарына караштуу коммуна. Ал Пренестини тоолуу аймагында жайгашып, чакан орто кылымдык кыштак катары белгилүү. == Тарыхый эстеликтер == * Санта-Мария чиркөөсү — коммунанын негизги тарыхый диний имараты. * Орто кылымдык борбор — таш көчөлөрү жана эски үйлөрү менен белгилүү. * Панорамалык аянттар — тоолуу аймактарга кооз көрүнүштөр ачылат. * Байыркы коргонуу дубалдарынын калдыктары — орто кылымдагы тарыхый курулуштардын издери. == Калкы == Коммуна калкы болжол менен 700 адамды түзөт. == Булактар == <references /> == Тышкы шилтемелер == [https://www.comune.casape.rm.it Расмий сайт ''(Comune di Casape)''] {{Рим шаарынын коммуналары}} sjcuogulhryq9a8qo7umuth7pkbzylo Камерата-Нуова 0 152159 645961 2026-05-10T16:25:55Z Aiyanakk 38273 Жаңы барак: "‎{{ОЖ |статусу = Коммуна |кыргызча аталышы = Камерата-Нуова |расмий аталышы = {{lang-it|Camerata Nuova}} |өлкө = Италия |герб = |желек = |lat_dir =N |lat_deg =42 |lat_min =1 |lat_sec =0 |lon_dir =E |lon_deg =13 |lon_min =6 |lon_sec =0 |CoordAddon=type:city_region:IT |CoordSca..." 645961 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = Коммуна |кыргызча аталышы = Камерата-Нуова |расмий аталышы = {{lang-it|Camerata Nuova}} |өлкө = Италия |герб = |желек = |lat_dir =N |lat_deg =42 |lat_min =1 |lat_sec =0 |lon_dir =E |lon_deg =13 |lon_min =6 |lon_sec =0 |CoordAddon=type:city_region:IT |CoordScale=30000 |ЯндексКарта = http://maps.yandex.ru/?text=Италия%2C%20Camerata%20Nuova |өлкөнүн картасынын өлчөмү = 300 |аймактын картасынын өлчөмү = 300 |аймактын түрү = Метрополитен шаар |аймак = Рим метрополитен шаары |ички бөлүнүшү = Стернарелле |башчысынын түрү = Мэр |башчысы = Сеттимио Либерати |бийиктиги = 810 |ОЖ борборунун бийиктиги = 810 |климаты = Тоолуу жер ортолук деңиз климаты |расмий тили = Италян тили |калкы = 400 |элди каттоо жылы = 2024 |жыштыгы = |улуттук курамы = Италиялыктар |диний курамы = Католиктер |этнохороним = Камератандыктар |убакыт аралыгы = +1 |DST = +2 |телефон коду = +39 0774 |почта индекси = 00020 |Commons түрмөгүндө = Camerata Nuova |сайты = https://www.comune.cameratanuova.rm.it |сайтынын тили = it |автоунаа коду = RM |сүрөт = Camerata Nuova panorama.jpg }} '''Камерата-Нуова''' ({{lang-it|Camerata Nuova}} {{IPA|[kameraˈta ˈnwɔːva]}}) — [[Италия|Италиянын]] [[Лацио]] аймагындагы [[Рим метрополитен шаары]]на караштуу коммуна. Ал Симбруини тоолорунда, Абруццо аймагына жакын жерде жайгашкан. Азыркы шаар 1859-жылы өрттөн кийин кайра курулган. :contentReference[oaicite:0]{index=0} == Тарыхый эстеликтер == * Санта-Мария-Ассунта чиркөөсү — XIX кылымда курулган негизги диний имарат. * Мадонна-делле-Грацие ыйык жайы — жергиликтүү зыярат борбору. * Камерата-Веккья урандылары — өрттөн кийин ташталган байыркы конуштун калдыктары. * Кампосекко түздүгү — Симбруини тоолорундагы белгилүү жаратылыш аймагы. :contentReference[oaicite:1]{index=1} == Калкы == Коммуна калкы болжол менен 400 адамды түзөт. :contentReference[oaicite:2]{index=2} == Булактар == <references /> == Тышкы шилтемелер == [https://www.comune.cameratanuova.rm.it Расмий сайт ''(Comune di Camerata Nuova)''] {{Рим шаарынын коммуналары}} i1h8of6km8r6b3xsmohsbeakdw2jb8g 645962 645961 2026-05-10T16:26:36Z Aiyanakk 38273 645962 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = Коммуна |кыргызча аталышы = Камерата-Нуова |расмий аталышы = {{lang-it|Camerata Nuova}} |өлкө = Италия |герб = |желек = |lat_dir =N |lat_deg =42 |lat_min =1 |lat_sec =0 |lon_dir =E |lon_deg =13 |lon_min =6 |lon_sec =0 |CoordAddon=type:city_region:IT |CoordScale=30000 |ЯндексКарта = http://maps.yandex.ru/?text=Италия%2C%20Camerata%20Nuova |өлкөнүн картасынын өлчөмү = 300 |аймактын картасынын өлчөмү = 300 |аймактын түрү = Метрополитен шаар |аймак = Рим метрополитен шаары |ички бөлүнүшү = Стернарелле |башчысынын түрү = Мэр |башчысы = Сеттимио Либерати |бийиктиги = 810 |ОЖ борборунун бийиктиги = 810 |климаты = Тоолуу жер ортолук деңиз климаты |расмий тили = Италян тили |калкы = 400 |элди каттоо жылы = 2024 |жыштыгы = |улуттук курамы = Италиялыктар |диний курамы = Католиктер |этнохороним = Камератандыктар |убакыт аралыгы = +1 |DST = +2 |телефон коду = +39 0774 |почта индекси = 00020 |Commons түрмөгүндө = Camerata Nuova |сайты = https://www.comune.cameratanuova.rm.it |сайтынын тили = it |автоунаа коду = RM |сүрөт = Camerata Nuova panorama.jpg }} '''Камерата-Нуова''' ({{lang-it|Camerata Nuova}} {{IPA|[kameraˈta ˈnwɔːva]}}) — [[Италия|Италиянын]] [[Лацио]] аймагындагы [[Рим]] шаарына караштуу коммуна. Ал Симбруини тоолорунда, Абруццо аймагына жакын жерде жайгашкан. Азыркы шаар 1859-жылы өрттөн кийин кайра курулган. == Тарыхый эстеликтер == * Санта-Мария-Ассунта чиркөөсү — XIX кылымда курулган негизги диний имарат. * Мадонна-делле-Грацие ыйык жайы — жергиликтүү зыярат борбору. * Камерата-Веккья урандылары — өрттөн кийин ташталган байыркы конуштун калдыктары. * Кампосекко түздүгү — Симбруини тоолорундагы белгилүү жаратылыш аймагы. :contentReference[oaicite:1]{index=1} == Калкы == Коммуна калкы болжол менен 400 адамды түзөт. :contentReference[oaicite:2]{index=2} == Булактар == <references /> == Тышкы шилтемелер == [https://www.comune.cameratanuova.rm.it Расмий сайт ''(Comune di Camerata Nuova)''] {{Рим шаарынын коммуналары}} 05scypvvswyhhms1w87sd4ikhwbqx0u 645963 645962 2026-05-10T16:26:52Z Aiyanakk 38273 645963 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = Коммуна |кыргызча аталышы = Камерата-Нуова |расмий аталышы = {{lang-it|Camerata Nuova}} |өлкө = Италия |герб = |желек = |lat_dir =N |lat_deg =42 |lat_min =1 |lat_sec =0 |lon_dir =E |lon_deg =13 |lon_min =6 |lon_sec =0 |CoordAddon=type:city_region:IT |CoordScale=30000 |ЯндексКарта = http://maps.yandex.ru/?text=Италия%2C%20Camerata%20Nuova |өлкөнүн картасынын өлчөмү = 300 |аймактын картасынын өлчөмү = 300 |аймактын түрү = Метрополитен шаар |аймак = Рим метрополитен шаары |ички бөлүнүшү = Стернарелле |башчысынын түрү = Мэр |башчысы = Сеттимио Либерати |бийиктиги = 810 |ОЖ борборунун бийиктиги = 810 |климаты = Тоолуу жер ортолук деңиз климаты |расмий тили = Италян тили |калкы = 400 |элди каттоо жылы = 2024 |жыштыгы = |улуттук курамы = Италиялыктар |диний курамы = Католиктер |этнохороним = Камератандыктар |убакыт аралыгы = +1 |DST = +2 |телефон коду = +39 0774 |почта индекси = 00020 |Commons түрмөгүндө = Camerata Nuova |сайты = https://www.comune.cameratanuova.rm.it |сайтынын тили = it |автоунаа коду = RM |сүрөт = Map of comune of Camerata Nuova (province of Rome, region Lazio, Italy).svg }} '''Камерата-Нуова''' ({{lang-it|Camerata Nuova}} {{IPA|[kameraˈta ˈnwɔːva]}}) — [[Италия|Италиянын]] [[Лацио]] аймагындагы [[Рим]] шаарына караштуу коммуна. Ал Симбруини тоолорунда, Абруццо аймагына жакын жерде жайгашкан. Азыркы шаар 1859-жылы өрттөн кийин кайра курулган. == Тарыхый эстеликтер == * Санта-Мария-Ассунта чиркөөсү — XIX кылымда курулган негизги диний имарат. * Мадонна-делле-Грацие ыйык жайы — жергиликтүү зыярат борбору. * Камерата-Веккья урандылары — өрттөн кийин ташталган байыркы конуштун калдыктары. * Кампосекко түздүгү — Симбруини тоолорундагы белгилүү жаратылыш аймагы. :contentReference[oaicite:1]{index=1} == Калкы == Коммуна калкы болжол менен 400 адамды түзөт. :contentReference[oaicite:2]{index=2} == Булактар == <references /> == Тышкы шилтемелер == [https://www.comune.cameratanuova.rm.it Расмий сайт ''(Comune di Camerata Nuova)''] {{Рим шаарынын коммуналары}} fdhms13ulv4v4g1u7pahfjd87n3tkz4 Магуба Гусейновна Сыртланова 0 152160 645966 2026-05-10T16:47:03Z Vyacheslav Nasretdinov 1358 Жаңы барак: "‎[[Файл:Sirtlanova makuba.jpg|thumb|right|Магуба Гусейновна Сыртланова]] '''Магуба Гусейновна Сыртланова''' <ref name=autogenerated2>[http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=264 Сыртланова Магуба Гусейновна на сайте «Герои страны»] {{Wayback|url=http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=264 |date=20140714115740 }}.</ref> (орусча: Магуба Гус..." 645966 wikitext text/x-wiki [[Файл:Sirtlanova makuba.jpg|thumb|right|Магуба Гусейновна Сыртланова]] '''Магуба Гусейновна Сыртланова''' <ref name=autogenerated2>[http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=264 Сыртланова Магуба Гусейновна на сайте «Герои страны»] {{Wayback|url=http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=264 |date=20140714115740 }}.</ref> (орусча: Магуба Гусейновна Сыртланова, татарча: Мәгүбә Хөсәен кызы Сыртланова, башкырча: Мәғүбә Хөсәйен ҡыҙы Сыртланова) — советтик аскер учкучу, Улуу Ата Мекендик согушка катышкан. Гвардиянын улук лейтенанты. Советтер Союзунун Баатыры (1946). == Өмүр баяны == === Балалык жана жаштык чактары === Магуба Сыртланова 1912-жылы 15-июлда Орус империясынын Өфө губерниясындагы Бәләбәй шаарында татар үй-бүлөсүндө төрөлгөн. 1927-жылы орто билимин аяктагандан кийин, ал [[Казан]] шаарындагы Химия факультетине тапшырган. Бирок, чоң агасы менен Өзбекстан ССРына көчүп кетүүгө аргасыз болгондуктан, окуусун бүтүрө алган эмес. Кыскача көчүп келгенден кийин: * 1929-жылдын декабрынан 1930-жылдын январына чейин [[Кокон]] шаарында телеграф оператору болуп иштеген. * Андан кийин [[Маргилон]] шаарындагы жибек фабрикасында иштеп, кийинчерээк ал жерде комсомолдун катчысы болгон. * 1930-жылдан Кокондон, 1932-жылдан баштап [[Тбилиси]]де иштеген. 1931-жылы ал [[Ташкент]] шаарында геодезист кесибине окуп, андан кийин жарандык аба флотунун Борбор Азия бөлүмүндө талаа иштерин аткарган. [[Ленинград]]да окуусун уланткандан кийин, «Аэрофлоттун» Борбор Азия аймактык башкармалыгына улук геодезист болуп дайындалган. 1933-жылдын январында Балашов учуу мектебине кирип, теориялык даярдыктан өткөн, бирок ошол эле жылдын октябрында эч кандай түшүндүрмөсүз чыгарылган. Көңүлүн чөктүрбөстөн, Тбилисиде учак механиги болуп иштеп, акырында учууну үйрөнүү кыялын ишке ашырган. 1935-жылы жергиликтүү Тбилиси учуу клубунун курсун бүтүргөндөн кийин, ошол эле мектепте учуу боюнча инструктор болуп иштеген. * 1936-жылдын январынан 1937-жылдын январына чейин Тбилиси планеризм мектебинде сабак берген. * Планеризм мектебинен кеткенден кийин, Тбилиси аэроклубуна кайтып келип, 1941-жылы июлда согуш башталаарга чейин 156 учкучту даярдаган. * 1941-жылы Тбилиси аскердик авиациялык мектебин бүтүргөн. === Улуу Ата Мекендик согуш (1941-1945) === [[Германия]] Советтер Союзуна басып киргенден кийин, ал Тбилиси шаарынын аскер комиссариаты тарабынан чакырылган. Башында Тбилисиде сабак берүүнү уланткан, анткени ал иштеген учуу клубу 26-аскердик авиациялык учкучтар мектебине айланган. Ось мамлекеттеринин аскерлери 1942-жылдын сентябрында [[Кавказ]]га жакындап, чоң аймактык ийгиликтерге жетишкенден кийин (Кавказ салгылашын караңыз), мектеп жабылышка аргасыз болгон. Андан соң ал Закавказье фронтундагы медициналык эскадрильяда кыскача учуу командири болуп кызмат өтөп, андан кийин 1942-жылдын ноябрында 588-түнкү бомбалоочу авиациялык полкко кошулган. '''Аялдардан түзүлгөн полк''' Бул полк Марина Раскова негиздеген жана майор Евдокия Бершанская жетектеген, аялдардан түзүлгөн үч авиациялык полктун бири болгон. Полк техниктерден тартып учкучтарга чейин толугу менен эрктүү аялдардан туруп, көпчүлүгүнүн жашы жыйырмага чамалуу болчу. 1943-жылдын 8-февралында 588-түнкү бомбалоочу полк «Гвардиялык» наамын алып, 46-гвардиялык түнкү бомбалоочу авиациялык полк деп аталган. Бир аздан кийин ал 1943-жылы Таман жарым аралындагы катуу аба салгыштарында көрсөткөн мыкты көрсөткүчтөрү үчүн сыйлыктуу «Таман» атына ээ болгон. '''Салгылашуулар жана эрдиктери''' 1942-жылы декабрда полкко келгенден кийин, ал өзүн ишенимдүү, максаттуу жана ийгиликтүү учкуч катары тез эле тааныткан. Фронтко кеч келип калгандыктан, салгылашуу тажрыйбасы салыштырмалуу аз болгонуна карабастан, ал учкучтан учуу командирине чейин көтөрүлгөн. Бул анын согушка чейин полк колдонгон эски биплан «Поликарпов По-2» учагын учурган чоң тажрыйбасына байланыштуу болгон. Согуштун аягында ал эскадрильянын командиринин орун басары даражасына жеткен. Бул эрдиктери үчүн ал Советтер Союзунун Баатыры наамына көрсөтүлүп, 1946-жылдын 15-майында бул наамга татыктуу болгон. == Согуштан кийинки мезгил == Сыртланова 1945-жылдын октябрында демобилизацияланганга чейин Аскер-аба күчтөрүндө, Польшада жайгашып турган. 1945-жылдын декабрынан 1948-жылдын январына чейин Тбилисиге кайтып келип, жарандык аба флотунун башкармасы болуп иштеген. Ал Максим Федорович Бабкинге турмушка чыгып, Светлана жана Наталья аттуу эки кыздуу болушкан. Согуштан кийин М. Г. Сыртланова Татарстандын борбору — Казан шаарында жашаган. 1951-жылдан 1962-жылга чейин ал «Электроприбор» заводунда контролёр болуп иштеген.<ref>profaviart.ru/news/794/</ref> Ал узакка созулган оорудан кийин 1971-жылы 1-октябрда 59 жашында каза болуп, Казандагы татар көрүстөнүнө коюлган. [[Файл:MGSyrtlanova Kazan 2018.jpg|270px|thumb|right]] == Сыйлыктары жана наамдары == * [[Советтер Союзунун Баатыры]] («Алтын Жылдыз» медалы, №8261; 1946-ж. 15-май) * Ленин ордени (1946) * Кызыл Туу ордени – эки жолу (1943, 1945) * 2-даражадагы Ата Мекендик согуш ордени (1944) * Кызыл Жылдыз ордени (1944) * «Кавказды коргогону үчүн» медалы (1944) * «Варшаваны бошоткону үчүн» медалы (1945) * «1941-1945-жылдардагы Улуу Ата Мекендик согушта Германияны жеңгени үчүн» медалы (1945) * «1941-1945-жылдардагы Улуу Ата Мекендик согуштагы Жеңиштин 20 жылдыгы» медалы (1965) * Лениндин туулган күнүнүн 100 жылдыгына арналган «Аскердик кайраты үчүн» медалы * «ССРС Куралдуу Күчтөрүнүн 50 жылдыгы» медалы == Эстелик == Магуба Сыртланованын эрдиги түбөлүккө калтырылып, анын ысымы төмөнкү жерлерге берилген: * Бәләбәй шаарында ([[Башкыртстан]]): көчөгө жана шаардын 2-сандуу мектебине анын ысымы берилип, бюсту коюлган. * Казан шаарында ([[Татарстан]]): көчөгө жана шаардын 52-сандуу гимназиясына анын ысымы берилип, бюсту коюлган. == Шилтемелер == [[Категория:Советтер Союзунун Баатырлары]] [[Категория:Инсандар]] corg6bmuyihp220ylqc7v9bu2bs3pgx 645971 645966 2026-05-10T16:55:18Z Vyacheslav Nasretdinov 1358 645971 wikitext text/x-wiki '''Магуба Гусейновна Сыртланова''' <ref name=autogenerated2>[http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=264 Сыртланова Магуба Гусейновна на сайте «Герои страны»] {{Wayback|url=http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=264 |date=20140714115740 }}.</ref> (орусча: Магуба Гусейновна Сыртланова, татарча: Мәгүбә Хөсәен кызы Сыртланова, башкырча: Мәғүбә Хөсәйен ҡыҙы Сыртланова) — советтик аскер учкучу, Улуу Ата Мекендик согушка катышкан. Гвардиянын улук лейтенанты. Советтер Союзунун Баатыры (1946). == Өмүр баяны == === Балалык жана жаштык чактары === Магуба Сыртланова 1912-жылы 15-июлда Орус империясынын Өфө губерниясындагы Бәләбәй шаарында татар үй-бүлөсүндө төрөлгөн. 1927-жылы орто билимин аяктагандан кийин, ал [[Казан]] шаарындагы Химия факультетине тапшырган. Бирок, чоң агасы менен Өзбекстан ССРына көчүп кетүүгө аргасыз болгондуктан, окуусун бүтүрө алган эмес. Кыскача көчүп келгенден кийин: * 1929-жылдын декабрынан 1930-жылдын январына чейин [[Кокон]] шаарында телеграф оператору болуп иштеген. * Андан кийин [[Маргилон]] шаарындагы жибек фабрикасында иштеп, кийинчерээк ал жерде комсомолдун катчысы болгон. * 1930-жылдан Кокондон, 1932-жылдан баштап [[Тбилиси]]де иштеген. 1931-жылы ал [[Ташкент]] шаарында геодезист кесибине окуп, андан кийин жарандык аба флотунун Борбор Азия бөлүмүндө талаа иштерин аткарган. [[Ленинград]]да окуусун уланткандан кийин, «Аэрофлоттун» Борбор Азия аймактык башкармалыгына улук геодезист болуп дайындалган. 1933-жылдын январында Балашов учуу мектебине кирип, теориялык даярдыктан өткөн, бирок ошол эле жылдын октябрында эч кандай түшүндүрмөсүз чыгарылган. Көңүлүн чөктүрбөстөн, Тбилисиде учак механиги болуп иштеп, акырында учууну үйрөнүү кыялын ишке ашырган. 1935-жылы жергиликтүү Тбилиси учуу клубунун курсун бүтүргөндөн кийин, ошол эле мектепте учуу боюнча инструктор болуп иштеген. * 1936-жылдын январынан 1937-жылдын январына чейин Тбилиси планеризм мектебинде сабак берген. * Планеризм мектебинен кеткенден кийин, Тбилиси аэроклубуна кайтып келип, 1941-жылы июлда согуш башталаарга чейин 156 учкучту даярдаган. * 1941-жылы Тбилиси аскердик авиациялык мектебин бүтүргөн. === Улуу Ата Мекендик согуш (1941-1945) === [[Германия]] Советтер Союзуна басып киргенден кийин, ал Тбилиси шаарынын аскер комиссариаты тарабынан чакырылган. Башында Тбилисиде сабак берүүнү уланткан, анткени ал иштеген учуу клубу 26-аскердик авиациялык учкучтар мектебине айланган. Ось мамлекеттеринин аскерлери 1942-жылдын сентябрында [[Кавказ]]га жакындап, чоң аймактык ийгиликтерге жетишкенден кийин (Кавказ салгылашын караңыз), мектеп жабылышка аргасыз болгон. Андан соң ал Закавказье фронтундагы медициналык эскадрильяда кыскача учуу командири болуп кызмат өтөп, андан кийин 1942-жылдын ноябрында 588-түнкү бомбалоочу авиациялык полкко кошулган. '''Аялдардан түзүлгөн полк''' Бул полк Марина Раскова негиздеген жана майор Евдокия Бершанская жетектеген, аялдардан түзүлгөн үч авиациялык полктун бири болгон. Полк техниктерден тартып учкучтарга чейин толугу менен эрктүү аялдардан туруп, көпчүлүгүнүн жашы жыйырмага чамалуу болчу. 1943-жылдын 8-февралында 588-түнкү бомбалоочу полк «Гвардиялык» наамын алып, 46-гвардиялык түнкү бомбалоочу авиациялык полк деп аталган. Бир аздан кийин ал 1943-жылы Таман жарым аралындагы катуу аба салгыштарында көрсөткөн мыкты көрсөткүчтөрү үчүн сыйлыктуу «Таман» атына ээ болгон. '''Салгылашуулар жана эрдиктери''' 1942-жылы декабрда полкко келгенден кийин, ал өзүн ишенимдүү, максаттуу жана ийгиликтүү учкуч катары тез эле тааныткан. Фронтко кеч келип калгандыктан, салгылашуу тажрыйбасы салыштырмалуу аз болгонуна карабастан, ал учкучтан учуу командирине чейин көтөрүлгөн. Бул анын согушка чейин полк колдонгон эски биплан «Поликарпов По-2» учагын учурган чоң тажрыйбасына байланыштуу болгон. Согуштун аягында ал эскадрильянын командиринин орун басары даражасына жеткен. Бул эрдиктери үчүн ал Советтер Союзунун Баатыры наамына көрсөтүлүп, 1946-жылдын 15-майында бул наамга татыктуу болгон. == Согуштан кийинки мезгил == Сыртланова 1945-жылдын октябрында демобилизацияланганга чейин Аскер-аба күчтөрүндө, Польшада жайгашып турган. 1945-жылдын декабрынан 1948-жылдын январына чейин Тбилисиге кайтып келип, жарандык аба флотунун башкармасы болуп иштеген. Ал Максим Федорович Бабкинге турмушка чыгып, Светлана жана Наталья аттуу эки кыздуу болушкан. Согуштан кийин М. Г. Сыртланова Татарстандын борбору — Казан шаарында жашаган. 1951-жылдан 1962-жылга чейин ал «Электроприбор» заводунда контролёр болуп иштеген.<ref>profaviart.ru/news/794/</ref> Ал узакка созулган оорудан кийин 1971-жылы 1-октябрда 59 жашында каза болуп, Казандагы татар көрүстөнүнө коюлган. == Сыйлыктары жана наамдары == * [[Советтер Союзунун Баатыры]] («Алтын Жылдыз» медалы, №8261; 1946-ж. 15-май) * Ленин ордени (1946) * Кызыл Туу ордени – эки жолу (1943, 1945) * 2-даражадагы Ата Мекендик согуш ордени (1944) * Кызыл Жылдыз ордени (1944) * «Кавказды коргогону үчүн» медалы (1944) * «Варшаваны бошоткону үчүн» медалы (1945) * «1941-1945-жылдардагы Улуу Ата Мекендик согушта Германияны жеңгени үчүн» медалы (1945) * «1941-1945-жылдардагы Улуу Ата Мекендик согуштагы Жеңиштин 20 жылдыгы» медалы (1965) * Лениндин туулган күнүнүн 100 жылдыгына арналган «Аскердик кайраты үчүн» медалы * «ССРС Куралдуу Күчтөрүнүн 50 жылдыгы» медалы == Эстелик == Магуба Сыртланованын эрдиги түбөлүккө калтырылып, анын ысымы төмөнкү жерлерге берилген: * Бәләбәй шаарында ([[Башкыртстан]]): көчөгө жана шаардын 2-сандуу мектебине анын ысымы берилип, бюсту коюлган. * Казан шаарында ([[Татарстан]]): көчөгө жана шаардын 52-сандуу гимназиясына анын ысымы берилип, бюсту коюлган. == Шилтемелер == [[Категория:Советтер Союзунун Баатырлары]] [[Категория:Инсандар]] phgppi5l9pfgxr0qpzxkck8mqtj9psy 645972 645971 2026-05-10T16:58:02Z Vyacheslav Nasretdinov 1358 645972 wikitext text/x-wiki '''Магуба Гусейновна Сыртланова''' <ref name=autogenerated2>[http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=264 Сыртланова Магуба Гусейновна на сайте «Герои страны»] {{Wayback|url=http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=264 |date=20140714115740 }}.</ref> (орусча: Магуба Гусейновна Сыртланова, татарча: Мәгүбә Хөсәен кызы Сыртланова, башкырча: Мәғүбә Хөсәйен ҡыҙы Сыртланова) — советтик аскер учкучу, Улуу Ата Мекендик согушка катышкан. Гвардиянын улук лейтенанты. Советтер Союзунун Баатыры (1946). == Өмүр баяны == === Балалык жана жаштык чактары === Магуба Сыртланова 1912-жылы 15-июлда Орус империясынын Өфө губерниясындагы Бәләбәй шаарында татар үй-бүлөсүндө төрөлгөн. 1927-жылы орто билимин аяктагандан кийин, ал [[Казан]] шаарындагы Химия факультетине тапшырган. Бирок, чоң агасы менен [[Өзбекстан]] ССРына көчүп кетүүгө аргасыз болгондуктан, окуусун бүтүрө алган эмес. Кыскача көчүп келгенден кийин: * 1929-жылдын декабрынан 1930-жылдын январына чейин [[Кокон (шаар)|Кокон]] шаарында телеграф оператору болуп иштеген. * Андан кийин [[Маргалаң]] шаарындагы жибек фабрикасында иштеп, кийинчерээк ал жерде комсомолдун катчысы болгон. * 1930-жылдан Кокондон, 1932-жылдан баштап [[Тбилиси]]де иштеген. 1931-жылы ал [[Ташкент]] шаарында геодезист кесибине окуп, андан кийин жарандык аба флотунун Борбор Азия бөлүмүндө талаа иштерин аткарган. [[Ленинград]]да окуусун уланткандан кийин, «Аэрофлоттун» Борбор Азия аймактык башкармалыгына улук геодезист болуп дайындалган. 1933-жылдын январында Балашов учуу мектебине кирип, теориялык даярдыктан өткөн, бирок ошол эле жылдын октябрында эч кандай түшүндүрмөсүз чыгарылган. Көңүлүн чөктүрбөстөн, Тбилисиде учак механиги болуп иштеп, акырында учууну үйрөнүү кыялын ишке ашырган. 1935-жылы жергиликтүү Тбилиси учуу клубунун курсун бүтүргөндөн кийин, ошол эле мектепте учуу боюнча инструктор болуп иштеген. * 1936-жылдын январынан 1937-жылдын январына чейин Тбилиси планеризм мектебинде сабак берген. * Планеризм мектебинен кеткенден кийин, Тбилиси аэроклубуна кайтып келип, 1941-жылы июлда согуш башталаарга чейин 156 учкучту даярдаган. * 1941-жылы Тбилиси аскердик авиациялык мектебин бүтүргөн. === Улуу Ата Мекендик согуш (1941-1945) === [[Германия]] Советтер Союзуна басып киргенден кийин, ал Тбилиси шаарынын аскер комиссариаты тарабынан чакырылган. Башында Тбилисиде сабак берүүнү уланткан, анткени ал иштеген учуу клубу 26-аскердик авиациялык учкучтар мектебине айланган. Ось мамлекеттеринин аскерлери 1942-жылдын сентябрында [[Кавказ]]га жакындап, чоң аймактык ийгиликтерге жетишкенден кийин (Кавказ салгылашын караңыз), мектеп жабылышка аргасыз болгон. Андан соң ал Закавказье фронтундагы медициналык эскадрильяда кыскача учуу командири болуп кызмат өтөп, андан кийин 1942-жылдын ноябрында 588-түнкү бомбалоочу авиациялык полкко кошулган. '''Аялдардан түзүлгөн полк''' Бул полк Марина Раскова негиздеген жана майор Евдокия Бершанская жетектеген, аялдардан түзүлгөн үч авиациялык полктун бири болгон. Полк техниктерден тартып учкучтарга чейин толугу менен эрктүү аялдардан туруп, көпчүлүгүнүн жашы жыйырмага чамалуу болчу. 1943-жылдын 8-февралында 588-түнкү бомбалоочу полк «Гвардиялык» наамын алып, 46-гвардиялык түнкү бомбалоочу авиациялык полк деп аталган. Бир аздан кийин ал 1943-жылы Таман жарым аралындагы катуу аба салгыштарында көрсөткөн мыкты көрсөткүчтөрү үчүн сыйлыктуу «Таман» атына ээ болгон. '''Салгылашуулар жана эрдиктери''' 1942-жылы декабрда полкко келгенден кийин, ал өзүн ишенимдүү, максаттуу жана ийгиликтүү учкуч катары тез эле тааныткан. Фронтко кеч келип калгандыктан, салгылашуу тажрыйбасы салыштырмалуу аз болгонуна карабастан, ал учкучтан учуу командирине чейин көтөрүлгөн. Бул анын согушка чейин полк колдонгон эски биплан «Поликарпов По-2» учагын учурган чоң тажрыйбасына байланыштуу болгон. Согуштун аягында ал эскадрильянын командиринин орун басары даражасына жеткен. Бул эрдиктери үчүн ал Советтер Союзунун Баатыры наамына көрсөтүлүп, 1946-жылдын 15-майында бул наамга татыктуу болгон. == Согуштан кийинки мезгил == Сыртланова 1945-жылдын октябрында демобилизацияланганга чейин Аскер-аба күчтөрүндө, Польшада жайгашып турган. 1945-жылдын декабрынан 1948-жылдын январына чейин Тбилисиге кайтып келип, жарандык аба флотунун башкармасы болуп иштеген. Ал Максим Федорович Бабкинге турмушка чыгып, Светлана жана Наталья аттуу эки кыздуу болушкан. Согуштан кийин М. Г. Сыртланова Татарстандын борбору — Казан шаарында жашаган. 1951-жылдан 1962-жылга чейин ал «Электроприбор» заводунда контролёр болуп иштеген.<ref>profaviart.ru/news/794/</ref> Ал узакка созулган оорудан кийин 1971-жылы 1-октябрда 59 жашында каза болуп, Казандагы татар көрүстөнүнө коюлган. == Сыйлыктары жана наамдары == * [[Советтер Союзунун Баатыры]] («Алтын Жылдыз» медалы, №8261; 1946-ж. 15-май) * Ленин ордени (1946) * Кызыл Туу ордени – эки жолу (1943, 1945) * 2-даражадагы Ата Мекендик согуш ордени (1944) * Кызыл Жылдыз ордени (1944) * «Кавказды коргогону үчүн» медалы (1944) * «Варшаваны бошоткону үчүн» медалы (1945) * «1941-1945-жылдардагы Улуу Ата Мекендик согушта Германияны жеңгени үчүн» медалы (1945) * «1941-1945-жылдардагы Улуу Ата Мекендик согуштагы Жеңиштин 20 жылдыгы» медалы (1965) * Лениндин туулган күнүнүн 100 жылдыгына арналган «Аскердик кайраты үчүн» медалы * «ССРС Куралдуу Күчтөрүнүн 50 жылдыгы» медалы == Эстелик == Магуба Сыртланованын эрдиги түбөлүккө калтырылып, анын ысымы төмөнкү жерлерге берилген: * Бәләбәй шаарында ([[Башкыртстан]]): көчөгө жана шаардын 2-сандуу мектебине анын ысымы берилип, бюсту коюлган. * Казан шаарында ([[Татарстан]]): көчөгө жана шаардын 52-сандуу гимназиясына анын ысымы берилип, бюсту коюлган. == Шилтемелер == [[Категория:Советтер Союзунун Баатырлары]] [[Категория:Инсандар]] 5rkrutu4j4wqys6vx2quj6avxcj7fnc 645974 645972 2026-05-10T17:02:05Z Vyacheslav Nasretdinov 1358 /* Балалык жана жаштык чактары */ 645974 wikitext text/x-wiki '''Магуба Гусейновна Сыртланова''' <ref name=autogenerated2>[http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=264 Сыртланова Магуба Гусейновна на сайте «Герои страны»] {{Wayback|url=http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=264 |date=20140714115740 }}.</ref> (орусча: Магуба Гусейновна Сыртланова, татарча: Мәгүбә Хөсәен кызы Сыртланова, башкырча: Мәғүбә Хөсәйен ҡыҙы Сыртланова) — советтик аскер учкучу, Улуу Ата Мекендик согушка катышкан. Гвардиянын улук лейтенанты. Советтер Союзунун Баатыры (1946). == Өмүр баяны == === Балалык жана жаштык чактары === Магуба Сыртланова 1912-жылы 15-июлда Орус империясынын Өфө губерниясындагы Бәләбәй шаарында татар үй-бүлөсүндө төрөлгөн. 1927-жылы орто билимин аяктагандан кийин, ал [[Казан]] шаарындагы Химия факультетине тапшырган. Бирок, чоң агасы менен [[Өзбекстан]] ССРына көчүп кетүүгө аргасыз болгондуктан, окуусун бүтүрө алган эмес. Кыскача көчүп келгенден кийин: * 1929-жылдын декабрынан 1930-жылдын январына чейин [[Кокон (шаар)|Кокон]] шаарында телеграф оператору болуп иштеген. * Андан кийин [[Маргалаң]] шаарындагы жибек фабрикасында иштеп, кийинчерээк ал жерде комсомолдун катчысы болгон. * 1932-жылдан баштап [[Тбилиси]]де иштеген. 1931-жылы ал [[Ташкент]] шаарында геодезист кесибине окуп, андан кийин жарандык аба флотунун Борбор Азия бөлүмүндө талаа иштерин аткарган. [[Ленинград]]да окуусун уланткандан кийин, «Аэрофлоттун» Борбор Азия аймактык башкармалыгына улук геодезист болуп дайындалган. 1933-жылдын январында Балашов учуу мектебине кирип, теориялык даярдыктан өткөн, бирок ошол эле жылдын октябрында эч кандай түшүндүрмөсүз чыгарылган. Көңүлүн чөктүрбөстөн, Тбилисиде учак механиги болуп иштеп, акырында учууну үйрөнүү кыялын ишке ашырган. 1935-жылы жергиликтүү Тбилиси учуу клубунун курсун бүтүргөндөн кийин, ошол эле мектепте учуу боюнча инструктор болуп иштеген. * 1936-жылдын январынан 1937-жылдын январына чейин Тбилиси планеризм мектебинде сабак берген. * Планеризм мектебинен кеткенден кийин, Тбилиси аэроклубуна кайтып келип, 1941-жылы июлда согуш башталаарга чейин 156 учкучту даярдаган. * 1941-жылы Тбилиси аскердик авиациялык мектебин бүтүргөн. === Улуу Ата Мекендик согуш (1941-1945) === [[Германия]] Советтер Союзуна басып киргенден кийин, ал Тбилиси шаарынын аскер комиссариаты тарабынан чакырылган. Башында Тбилисиде сабак берүүнү уланткан, анткени ал иштеген учуу клубу 26-аскердик авиациялык учкучтар мектебине айланган. Ось мамлекеттеринин аскерлери 1942-жылдын сентябрында [[Кавказ]]га жакындап, чоң аймактык ийгиликтерге жетишкенден кийин (Кавказ салгылашын караңыз), мектеп жабылышка аргасыз болгон. Андан соң ал Закавказье фронтундагы медициналык эскадрильяда кыскача учуу командири болуп кызмат өтөп, андан кийин 1942-жылдын ноябрында 588-түнкү бомбалоочу авиациялык полкко кошулган. '''Аялдардан түзүлгөн полк''' Бул полк Марина Раскова негиздеген жана майор Евдокия Бершанская жетектеген, аялдардан түзүлгөн үч авиациялык полктун бири болгон. Полк техниктерден тартып учкучтарга чейин толугу менен эрктүү аялдардан туруп, көпчүлүгүнүн жашы жыйырмага чамалуу болчу. 1943-жылдын 8-февралында 588-түнкү бомбалоочу полк «Гвардиялык» наамын алып, 46-гвардиялык түнкү бомбалоочу авиациялык полк деп аталган. Бир аздан кийин ал 1943-жылы Таман жарым аралындагы катуу аба салгыштарында көрсөткөн мыкты көрсөткүчтөрү үчүн сыйлыктуу «Таман» атына ээ болгон. '''Салгылашуулар жана эрдиктери''' 1942-жылы декабрда полкко келгенден кийин, ал өзүн ишенимдүү, максаттуу жана ийгиликтүү учкуч катары тез эле тааныткан. Фронтко кеч келип калгандыктан, салгылашуу тажрыйбасы салыштырмалуу аз болгонуна карабастан, ал учкучтан учуу командирине чейин көтөрүлгөн. Бул анын согушка чейин полк колдонгон эски биплан «Поликарпов По-2» учагын учурган чоң тажрыйбасына байланыштуу болгон. Согуштун аягында ал эскадрильянын командиринин орун басары даражасына жеткен. Бул эрдиктери үчүн ал Советтер Союзунун Баатыры наамына көрсөтүлүп, 1946-жылдын 15-майында бул наамга татыктуу болгон. == Согуштан кийинки мезгил == Сыртланова 1945-жылдын октябрында демобилизацияланганга чейин Аскер-аба күчтөрүндө, Польшада жайгашып турган. 1945-жылдын декабрынан 1948-жылдын январына чейин Тбилисиге кайтып келип, жарандык аба флотунун башкармасы болуп иштеген. Ал Максим Федорович Бабкинге турмушка чыгып, Светлана жана Наталья аттуу эки кыздуу болушкан. Согуштан кийин М. Г. Сыртланова Татарстандын борбору — Казан шаарында жашаган. 1951-жылдан 1962-жылга чейин ал «Электроприбор» заводунда контролёр болуп иштеген.<ref>profaviart.ru/news/794/</ref> Ал узакка созулган оорудан кийин 1971-жылы 1-октябрда 59 жашында каза болуп, Казандагы татар көрүстөнүнө коюлган. == Сыйлыктары жана наамдары == * [[Советтер Союзунун Баатыры]] («Алтын Жылдыз» медалы, №8261; 1946-ж. 15-май) * Ленин ордени (1946) * Кызыл Туу ордени – эки жолу (1943, 1945) * 2-даражадагы Ата Мекендик согуш ордени (1944) * Кызыл Жылдыз ордени (1944) * «Кавказды коргогону үчүн» медалы (1944) * «Варшаваны бошоткону үчүн» медалы (1945) * «1941-1945-жылдардагы Улуу Ата Мекендик согушта Германияны жеңгени үчүн» медалы (1945) * «1941-1945-жылдардагы Улуу Ата Мекендик согуштагы Жеңиштин 20 жылдыгы» медалы (1965) * Лениндин туулган күнүнүн 100 жылдыгына арналган «Аскердик кайраты үчүн» медалы * «ССРС Куралдуу Күчтөрүнүн 50 жылдыгы» медалы == Эстелик == Магуба Сыртланованын эрдиги түбөлүккө калтырылып, анын ысымы төмөнкү жерлерге берилген: * Бәләбәй шаарында ([[Башкыртстан]]): көчөгө жана шаардын 2-сандуу мектебине анын ысымы берилип, бюсту коюлган. * Казан шаарында ([[Татарстан]]): көчөгө жана шаардын 52-сандуу гимназиясына анын ысымы берилип, бюсту коюлган. == Шилтемелер == [[Категория:Советтер Союзунун Баатырлары]] [[Категория:Инсандар]] axtvsp9fskuiefea44j28nt1gnngqgd 645975 645974 2026-05-10T17:03:08Z Vyacheslav Nasretdinov 1358 /* Балалык жана жаштык чактары */ 645975 wikitext text/x-wiki '''Магуба Гусейновна Сыртланова''' <ref name=autogenerated2>[http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=264 Сыртланова Магуба Гусейновна на сайте «Герои страны»] {{Wayback|url=http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=264 |date=20140714115740 }}.</ref> (орусча: Магуба Гусейновна Сыртланова, татарча: Мәгүбә Хөсәен кызы Сыртланова, башкырча: Мәғүбә Хөсәйен ҡыҙы Сыртланова) — советтик аскер учкучу, Улуу Ата Мекендик согушка катышкан. Гвардиянын улук лейтенанты. Советтер Союзунун Баатыры (1946). == Өмүр баяны == === Балалык жана жаштык чактары === Магуба Сыртланова 1912-жылы 15-июлда Орус империясынын Өфө губерниясындагы Бәләбәй шаарында татар үй-бүлөсүндө төрөлгөн. 1927-жылы орто билимин аяктагандан кийин, ал [[Казан]] шаарындагы Химия факультетине тапшырган. Бирок, чоң агасы менен [[Өзбекстан]] ССРына көчүп кетүүгө аргасыз болгондуктан, окуусун бүтүрө алган эмес. Кыскача көчүп келгенден кийин: * 1929-жылдын декабрынан 1930-жылдын январына чейин [[Кокон (шаар)|Кокон]] шаарында телеграф оператору болуп иштеген. * Андан кийин [[Маргалаң]] шаарындагы жибек фабрикасында иштеп, кийинчерээк ал жерде комсомолдун катчысы болгон. * 1932-жылдан баштап [[Тбилиси]]де иштеген. 1931-жылы ал [[Ташкент]] шаарында геодезист кесибине окуп, андан кийин жарандык аба флотунун Борбор Азия бөлүмүндө талаа иштерин аткарган. [[Ленинград]]да окуусун уланткандан кийин, «Аэрофлоттун» Борбор Азия аймактык башкармалыгына улук геодезист болуп дайындалган. 1933-жылдын январында [[Балашов жогорку аскердик авиациялык учкучтар окуу жайы|Балашов учуу мектебине]] кирип, теориялык даярдыктан өткөн, бирок ошол эле жылдын октябрында эч кандай түшүндүрмөсүз чыгарылган. Көңүлүн чөктүрбөстөн, Тбилисиде учак механиги болуп иштеп, акырында учууну үйрөнүү кыялын ишке ашырган. 1935-жылы жергиликтүү Тбилиси учуу клубунун курсун бүтүргөндөн кийин, ошол эле мектепте учуу боюнча инструктор болуп иштеген. * 1936-жылдын январынан 1937-жылдын январына чейин Тбилиси планеризм мектебинде сабак берген. * Планеризм мектебинен кеткенден кийин, Тбилиси аэроклубуна кайтып келип, 1941-жылы июлда согуш башталаарга чейин 156 учкучту даярдаган. * 1941-жылы Тбилиси аскердик авиациялык мектебин бүтүргөн. === Улуу Ата Мекендик согуш (1941-1945) === [[Германия]] Советтер Союзуна басып киргенден кийин, ал Тбилиси шаарынын аскер комиссариаты тарабынан чакырылган. Башында Тбилисиде сабак берүүнү уланткан, анткени ал иштеген учуу клубу 26-аскердик авиациялык учкучтар мектебине айланган. Ось мамлекеттеринин аскерлери 1942-жылдын сентябрында [[Кавказ]]га жакындап, чоң аймактык ийгиликтерге жетишкенден кийин (Кавказ салгылашын караңыз), мектеп жабылышка аргасыз болгон. Андан соң ал Закавказье фронтундагы медициналык эскадрильяда кыскача учуу командири болуп кызмат өтөп, андан кийин 1942-жылдын ноябрында 588-түнкү бомбалоочу авиациялык полкко кошулган. '''Аялдардан түзүлгөн полк''' Бул полк Марина Раскова негиздеген жана майор Евдокия Бершанская жетектеген, аялдардан түзүлгөн үч авиациялык полктун бири болгон. Полк техниктерден тартып учкучтарга чейин толугу менен эрктүү аялдардан туруп, көпчүлүгүнүн жашы жыйырмага чамалуу болчу. 1943-жылдын 8-февралында 588-түнкү бомбалоочу полк «Гвардиялык» наамын алып, 46-гвардиялык түнкү бомбалоочу авиациялык полк деп аталган. Бир аздан кийин ал 1943-жылы Таман жарым аралындагы катуу аба салгыштарында көрсөткөн мыкты көрсөткүчтөрү үчүн сыйлыктуу «Таман» атына ээ болгон. '''Салгылашуулар жана эрдиктери''' 1942-жылы декабрда полкко келгенден кийин, ал өзүн ишенимдүү, максаттуу жана ийгиликтүү учкуч катары тез эле тааныткан. Фронтко кеч келип калгандыктан, салгылашуу тажрыйбасы салыштырмалуу аз болгонуна карабастан, ал учкучтан учуу командирине чейин көтөрүлгөн. Бул анын согушка чейин полк колдонгон эски биплан «Поликарпов По-2» учагын учурган чоң тажрыйбасына байланыштуу болгон. Согуштун аягында ал эскадрильянын командиринин орун басары даражасына жеткен. Бул эрдиктери үчүн ал Советтер Союзунун Баатыры наамына көрсөтүлүп, 1946-жылдын 15-майында бул наамга татыктуу болгон. == Согуштан кийинки мезгил == Сыртланова 1945-жылдын октябрында демобилизацияланганга чейин Аскер-аба күчтөрүндө, Польшада жайгашып турган. 1945-жылдын декабрынан 1948-жылдын январына чейин Тбилисиге кайтып келип, жарандык аба флотунун башкармасы болуп иштеген. Ал Максим Федорович Бабкинге турмушка чыгып, Светлана жана Наталья аттуу эки кыздуу болушкан. Согуштан кийин М. Г. Сыртланова Татарстандын борбору — Казан шаарында жашаган. 1951-жылдан 1962-жылга чейин ал «Электроприбор» заводунда контролёр болуп иштеген.<ref>profaviart.ru/news/794/</ref> Ал узакка созулган оорудан кийин 1971-жылы 1-октябрда 59 жашында каза болуп, Казандагы татар көрүстөнүнө коюлган. == Сыйлыктары жана наамдары == * [[Советтер Союзунун Баатыры]] («Алтын Жылдыз» медалы, №8261; 1946-ж. 15-май) * Ленин ордени (1946) * Кызыл Туу ордени – эки жолу (1943, 1945) * 2-даражадагы Ата Мекендик согуш ордени (1944) * Кызыл Жылдыз ордени (1944) * «Кавказды коргогону үчүн» медалы (1944) * «Варшаваны бошоткону үчүн» медалы (1945) * «1941-1945-жылдардагы Улуу Ата Мекендик согушта Германияны жеңгени үчүн» медалы (1945) * «1941-1945-жылдардагы Улуу Ата Мекендик согуштагы Жеңиштин 20 жылдыгы» медалы (1965) * Лениндин туулган күнүнүн 100 жылдыгына арналган «Аскердик кайраты үчүн» медалы * «ССРС Куралдуу Күчтөрүнүн 50 жылдыгы» медалы == Эстелик == Магуба Сыртланованын эрдиги түбөлүккө калтырылып, анын ысымы төмөнкү жерлерге берилген: * Бәләбәй шаарында ([[Башкыртстан]]): көчөгө жана шаардын 2-сандуу мектебине анын ысымы берилип, бюсту коюлган. * Казан шаарында ([[Татарстан]]): көчөгө жана шаардын 52-сандуу гимназиясына анын ысымы берилип, бюсту коюлган. == Шилтемелер == [[Категория:Советтер Союзунун Баатырлары]] [[Категория:Инсандар]] 91i73rvuu96n1m75ivaux3gbhi5i9hx 645976 645975 2026-05-10T17:06:13Z Vyacheslav Nasretdinov 1358 /* Улуу Ата Мекендик согуш (1941-1945) */ 645976 wikitext text/x-wiki '''Магуба Гусейновна Сыртланова''' <ref name=autogenerated2>[http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=264 Сыртланова Магуба Гусейновна на сайте «Герои страны»] {{Wayback|url=http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=264 |date=20140714115740 }}.</ref> (орусча: Магуба Гусейновна Сыртланова, татарча: Мәгүбә Хөсәен кызы Сыртланова, башкырча: Мәғүбә Хөсәйен ҡыҙы Сыртланова) — советтик аскер учкучу, Улуу Ата Мекендик согушка катышкан. Гвардиянын улук лейтенанты. Советтер Союзунун Баатыры (1946). == Өмүр баяны == === Балалык жана жаштык чактары === Магуба Сыртланова 1912-жылы 15-июлда Орус империясынын Өфө губерниясындагы Бәләбәй шаарында татар үй-бүлөсүндө төрөлгөн. 1927-жылы орто билимин аяктагандан кийин, ал [[Казан]] шаарындагы Химия факультетине тапшырган. Бирок, чоң агасы менен [[Өзбекстан]] ССРына көчүп кетүүгө аргасыз болгондуктан, окуусун бүтүрө алган эмес. Кыскача көчүп келгенден кийин: * 1929-жылдын декабрынан 1930-жылдын январына чейин [[Кокон (шаар)|Кокон]] шаарында телеграф оператору болуп иштеген. * Андан кийин [[Маргалаң]] шаарындагы жибек фабрикасында иштеп, кийинчерээк ал жерде комсомолдун катчысы болгон. * 1932-жылдан баштап [[Тбилиси]]де иштеген. 1931-жылы ал [[Ташкент]] шаарында геодезист кесибине окуп, андан кийин жарандык аба флотунун Борбор Азия бөлүмүндө талаа иштерин аткарган. [[Ленинград]]да окуусун уланткандан кийин, «Аэрофлоттун» Борбор Азия аймактык башкармалыгына улук геодезист болуп дайындалган. 1933-жылдын январында [[Балашов жогорку аскердик авиациялык учкучтар окуу жайы|Балашов учуу мектебине]] кирип, теориялык даярдыктан өткөн, бирок ошол эле жылдын октябрында эч кандай түшүндүрмөсүз чыгарылган. Көңүлүн чөктүрбөстөн, Тбилисиде учак механиги болуп иштеп, акырында учууну үйрөнүү кыялын ишке ашырган. 1935-жылы жергиликтүү Тбилиси учуу клубунун курсун бүтүргөндөн кийин, ошол эле мектепте учуу боюнча инструктор болуп иштеген. * 1936-жылдын январынан 1937-жылдын январына чейин Тбилиси планеризм мектебинде сабак берген. * Планеризм мектебинен кеткенден кийин, Тбилиси аэроклубуна кайтып келип, 1941-жылы июлда согуш башталаарга чейин 156 учкучту даярдаган. * 1941-жылы Тбилиси аскердик авиациялык мектебин бүтүргөн. === [[Улуу Ата-Мекендик согуш]] (1941-1945) === [[Германия]] Советтер Союзуна басып киргенден кийин, ал Тбилиси шаарынын аскер комиссариаты тарабынан чакырылган. Башында Тбилисиде сабак берүүнү уланткан, анткени ал иштеген учуу клубу 26-аскердик авиациялык учкучтар мектебине айланган. Ось мамлекеттеринин аскерлери 1942-жылдын сентябрында [[Кавказ]]га жакындап, чоң аймактык ийгиликтерге жетишкенден кийин (Кавказ салгылашын караңыз), мектеп жабылышка аргасыз болгон. Андан соң ал Закавказье фронтундагы медициналык эскадрильяда кыскача учуу командири болуп кызмат өтөп, андан кийин 1942-жылдын ноябрында 588-түнкү бомбалоочу авиациялык полкко кошулган. '''Аялдардан түзүлгөн полк''' Бул полк Марина Раскова негиздеген жана майор Евдокия Бершанская жетектеген, аялдардан түзүлгөн үч авиациялык полктун бири болгон. Полк техниктерден тартып учкучтарга чейин толугу менен эрктүү аялдардан туруп, көпчүлүгүнүн жашы жыйырмага чамалуу болчу. 1943-жылдын 8-февралында 588-түнкү бомбалоочу полк «Гвардиялык» наамын алып, 46-гвардиялык түнкү бомбалоочу авиациялык полк деп аталган. Бир аздан кийин ал 1943-жылы Таман жарым аралындагы катуу аба салгыштарында көрсөткөн мыкты көрсөткүчтөрү үчүн сыйлыктуу «Таман» атына ээ болгон. '''Салгылашуулар жана эрдиктери''' 1942-жылы декабрда полкко келгенден кийин, ал өзүн ишенимдүү, максаттуу жана ийгиликтүү учкуч катары тез эле тааныткан. Фронтко кеч келип калгандыктан, салгылашуу тажрыйбасы салыштырмалуу аз болгонуна карабастан, ал учкучтан учуу командирине чейин көтөрүлгөн. Бул анын согушка чейин полк колдонгон эски биплан «Поликарпов По-2» учагын учурган чоң тажрыйбасына байланыштуу болгон. Согуштун аягында ал эскадрильянын командиринин орун басары даражасына жеткен. Бул эрдиктери үчүн ал Советтер Союзунун Баатыры наамына көрсөтүлүп, 1946-жылдын 15-майында бул наамга татыктуу болгон. == Согуштан кийинки мезгил == Сыртланова 1945-жылдын октябрында демобилизацияланганга чейин Аскер-аба күчтөрүндө, Польшада жайгашып турган. 1945-жылдын декабрынан 1948-жылдын январына чейин Тбилисиге кайтып келип, жарандык аба флотунун башкармасы болуп иштеген. Ал Максим Федорович Бабкинге турмушка чыгып, Светлана жана Наталья аттуу эки кыздуу болушкан. Согуштан кийин М. Г. Сыртланова Татарстандын борбору — Казан шаарында жашаган. 1951-жылдан 1962-жылга чейин ал «Электроприбор» заводунда контролёр болуп иштеген.<ref>profaviart.ru/news/794/</ref> Ал узакка созулган оорудан кийин 1971-жылы 1-октябрда 59 жашында каза болуп, Казандагы татар көрүстөнүнө коюлган. == Сыйлыктары жана наамдары == * [[Советтер Союзунун Баатыры]] («Алтын Жылдыз» медалы, №8261; 1946-ж. 15-май) * Ленин ордени (1946) * Кызыл Туу ордени – эки жолу (1943, 1945) * 2-даражадагы Ата Мекендик согуш ордени (1944) * Кызыл Жылдыз ордени (1944) * «Кавказды коргогону үчүн» медалы (1944) * «Варшаваны бошоткону үчүн» медалы (1945) * «1941-1945-жылдардагы Улуу Ата Мекендик согушта Германияны жеңгени үчүн» медалы (1945) * «1941-1945-жылдардагы Улуу Ата Мекендик согуштагы Жеңиштин 20 жылдыгы» медалы (1965) * Лениндин туулган күнүнүн 100 жылдыгына арналган «Аскердик кайраты үчүн» медалы * «ССРС Куралдуу Күчтөрүнүн 50 жылдыгы» медалы == Эстелик == Магуба Сыртланованын эрдиги түбөлүккө калтырылып, анын ысымы төмөнкү жерлерге берилген: * Бәләбәй шаарында ([[Башкыртстан]]): көчөгө жана шаардын 2-сандуу мектебине анын ысымы берилип, бюсту коюлган. * Казан шаарында ([[Татарстан]]): көчөгө жана шаардын 52-сандуу гимназиясына анын ысымы берилип, бюсту коюлган. == Шилтемелер == [[Категория:Советтер Союзунун Баатырлары]] [[Категория:Инсандар]] pk0vt1kudwjvfg5486tr8tw4kstho6a 645977 645976 2026-05-10T17:07:58Z Vyacheslav Nasretdinov 1358 645977 wikitext text/x-wiki '''Магуба Гусейновна Сыртланова''' <ref name=autogenerated2>[http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=264 Сыртланова Магуба Гусейновна на сайте «Герои страны»] {{Wayback|url=http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=264 |date=20140714115740 }}.</ref> (орусча: Магуба Гусейновна Сыртланова, татарча: Мәгүбә Хөсәен кызы Сыртланова, башкырча: Мәғүбә Хөсәйен ҡыҙы Сыртланова) — советтик аскер учкучу, Улуу Ата-Мекендик согушка катышкан. Гвардиянын улук лейтенанты. Советтер Союзунун Баатыры (1946). == Өмүр баяны == === Балалык жана жаштык чактары === Магуба Сыртланова 1912-жылы 15-июлда Орус империясынын Өфө губерниясындагы Бәләбәй шаарында татар үй-бүлөсүндө төрөлгөн. 1927-жылы орто билимин аяктагандан кийин, ал [[Казан]] шаарындагы Химия факультетине тапшырган. Бирок, чоң агасы менен [[Өзбекстан]] ССРына көчүп кетүүгө аргасыз болгондуктан, окуусун бүтүрө алган эмес. Кыскача көчүп келгенден кийин: * 1929-жылдын декабрынан 1930-жылдын январына чейин [[Кокон (шаар)|Кокон]] шаарында телеграф оператору болуп иштеген. * Андан кийин [[Маргалаң]] шаарындагы жибек фабрикасында иштеп, кийинчерээк ал жерде комсомолдун катчысы болгон. * 1932-жылдан баштап [[Тбилиси]]де иштеген. 1931-жылы ал [[Ташкент]] шаарында геодезист кесибине окуп, андан кийин жарандык аба флотунун Борбор Азия бөлүмүндө талаа иштерин аткарган. [[Ленинград]]да окуусун уланткандан кийин, «Аэрофлоттун» Борбор Азия аймактык башкармалыгына улук геодезист болуп дайындалган. 1933-жылдын январында [[Балашов жогорку аскердик авиациялык учкучтар окуу жайы|Балашов учуу мектебине]] кирип, теориялык даярдыктан өткөн, бирок ошол эле жылдын октябрында эч кандай түшүндүрмөсүз чыгарылган. Көңүлүн чөктүрбөстөн, Тбилисиде учак механиги болуп иштеп, акырында учууну үйрөнүү кыялын ишке ашырган. 1935-жылы жергиликтүү Тбилиси учуу клубунун курсун бүтүргөндөн кийин, ошол эле мектепте учуу боюнча инструктор болуп иштеген. * 1936-жылдын январынан 1937-жылдын январына чейин Тбилиси планеризм мектебинде сабак берген. * Планеризм мектебинен кеткенден кийин, Тбилиси аэроклубуна кайтып келип, 1941-жылы июлда согуш башталаарга чейин 156 учкучту даярдаган. * 1941-жылы Тбилиси аскердик авиациялык мектебин бүтүргөн. === [[Улуу Ата-Мекендик согуш]] (1941-1945) === [[Германия]] Советтер Союзуна басып киргенден кийин, ал Тбилиси шаарынын аскер комиссариаты тарабынан чакырылган. Башында Тбилисиде сабак берүүнү уланткан, анткени ал иштеген учуу клубу 26-аскердик авиациялык учкучтар мектебине айланган. Ось мамлекеттеринин аскерлери 1942-жылдын сентябрында [[Кавказ]]га жакындап, чоң аймактык ийгиликтерге жетишкенден кийин (Кавказ салгылашын караңыз), мектеп жабылышка аргасыз болгон. Андан соң ал Закавказье фронтундагы медициналык эскадрильяда кыскача учуу командири болуп кызмат өтөп, андан кийин 1942-жылдын ноябрында 588-түнкү бомбалоочу авиациялык полкко кошулган. '''Аялдардан түзүлгөн полк''' Бул полк Марина Раскова негиздеген жана майор Евдокия Бершанская жетектеген, аялдардан түзүлгөн үч авиациялык полктун бири болгон. Полк техниктерден тартып учкучтарга чейин толугу менен эрктүү аялдардан туруп, көпчүлүгүнүн жашы жыйырмага чамалуу болчу. 1943-жылдын 8-февралында 588-түнкү бомбалоочу полк «Гвардиялык» наамын алып, 46-гвардиялык түнкү бомбалоочу авиациялык полк деп аталган. Бир аздан кийин ал 1943-жылы Таман жарым аралындагы катуу аба салгыштарында көрсөткөн мыкты көрсөткүчтөрү үчүн сыйлыктуу «Таман» атына ээ болгон. '''Салгылашуулар жана эрдиктери''' 1942-жылы декабрда полкко келгенден кийин, ал өзүн ишенимдүү, максаттуу жана ийгиликтүү учкуч катары тез эле тааныткан. Фронтко кеч келип калгандыктан, салгылашуу тажрыйбасы салыштырмалуу аз болгонуна карабастан, ал учкучтан учуу командирине чейин көтөрүлгөн. Бул анын согушка чейин полк колдонгон эски биплан «Поликарпов По-2» учагын учурган чоң тажрыйбасына байланыштуу болгон. Согуштун аягында ал эскадрильянын командиринин орун басары даражасына жеткен. Бул эрдиктери үчүн ал Советтер Союзунун Баатыры наамына көрсөтүлүп, 1946-жылдын 15-майында бул наамга татыктуу болгон. == Согуштан кийинки мезгил == Сыртланова 1945-жылдын октябрында демобилизацияланганга чейин Аскер-аба күчтөрүндө, Польшада жайгашып турган. 1945-жылдын декабрынан 1948-жылдын январына чейин Тбилисиге кайтып келип, жарандык аба флотунун башкармасы болуп иштеген. Ал Максим Федорович Бабкинге турмушка чыгып, Светлана жана Наталья аттуу эки кыздуу болушкан. Согуштан кийин М. Г. Сыртланова Татарстандын борбору — Казан шаарында жашаган. 1951-жылдан 1962-жылга чейин ал «Электроприбор» заводунда контролёр болуп иштеген.<ref>profaviart.ru/news/794/</ref> Ал узакка созулган оорудан кийин 1971-жылы 1-октябрда 59 жашында каза болуп, Казандагы татар көрүстөнүнө коюлган. == Сыйлыктары жана наамдары == * [[Советтер Союзунун Баатыры]] («Алтын Жылдыз» медалы, №8261; 1946-ж. 15-май) * Ленин ордени (1946) * Кызыл Туу ордени – эки жолу (1943, 1945) * 2-даражадагы Ата Мекендик согуш ордени (1944) * Кызыл Жылдыз ордени (1944) * «Кавказды коргогону үчүн» медалы (1944) * «Варшаваны бошоткону үчүн» медалы (1945) * «1941-1945-жылдардагы Улуу Ата Мекендик согушта Германияны жеңгени үчүн» медалы (1945) * «1941-1945-жылдардагы Улуу Ата Мекендик согуштагы Жеңиштин 20 жылдыгы» медалы (1965) * Лениндин туулган күнүнүн 100 жылдыгына арналган «Аскердик кайраты үчүн» медалы * «ССРС Куралдуу Күчтөрүнүн 50 жылдыгы» медалы == Эстелик == Магуба Сыртланованын эрдиги түбөлүккө калтырылып, анын ысымы төмөнкү жерлерге берилген: * Бәләбәй шаарында ([[Башкыртстан]]): көчөгө жана шаардын 2-сандуу мектебине анын ысымы берилип, бюсту коюлган. * Казан шаарында ([[Татарстан]]): көчөгө жана шаардын 52-сандуу гимназиясына анын ысымы берилип, бюсту коюлган. == Шилтемелер == [[Категория:Советтер Союзунун Баатырлары]] [[Категория:Инсандар]] hzy67y7c7ufr4rcbhzgu8jnl1sfdxaf 645980 645977 2026-05-10T18:45:26Z Vyacheslav Nasretdinov 1358 /* Балалык жана жаштык чактары */ 645980 wikitext text/x-wiki '''Магуба Гусейновна Сыртланова''' <ref name=autogenerated2>[http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=264 Сыртланова Магуба Гусейновна на сайте «Герои страны»] {{Wayback|url=http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=264 |date=20140714115740 }}.</ref> (орусча: Магуба Гусейновна Сыртланова, татарча: Мәгүбә Хөсәен кызы Сыртланова, башкырча: Мәғүбә Хөсәйен ҡыҙы Сыртланова) — советтик аскер учкучу, Улуу Ата-Мекендик согушка катышкан. Гвардиянын улук лейтенанты. Советтер Союзунун Баатыры (1946). == Өмүр баяны == === Балалык жана жаштык чактары === Магуба Сыртланова 1912-жылы 15-июлда Орус империясынын Өфө губерниясындагы Бәләбәй шаарында татар үй-бүлөсүндө төрөлгөн. 1927-жылы орто билимин аяктагандан кийин, ал [[Казан]] шаарындагы Химия факультетине тапшырган. Бирок, чоң агасы менен [[Өзбекстан]] ССРына көчүп кетүүгө аргасыз болгондуктан, окуусун бүтүрө алган эмес. Кыскача көчүп келгенден кийин: * 1929-жылдын декабрынан 1930-жылдын январына чейин [[Кокон (шаар)|Кокон]] шаарында телеграф оператору болуп иштеген. * Андан кийин [[Маргалаң]] шаарындагы жибек фабрикасында иштеп, кийинчерээк ал жерде комсомолдун катчысы болгон. * 1932-жылдан баштап [[Тбилиси]]де иштеген. 1931-жылы ал [[Ташкент]] шаарында топограф кесибине окуп, андан кийин жарандык аба флотунун Борбор Азия бөлүмүндө талаа иштерин аткарган. [[Ленинград]]да окуусун уланткандан кийин, «Аэрофлоттун» Борбор Азия аймактык башкармалыгына улук топограф болуп дайындалган. 1933-жылдын январында [[Балашов жогорку аскердик авиациялык учкучтар окуу жайы|Балашов учуу мектебине]] кирип, теориялык даярдыктан өткөн, бирок ошол эле жылдын октябрында эч кандай түшүндүрмөсүз чыгарылган. Көңүлүн чөктүрбөстөн, Тбилисиде учак механиги болуп иштеп, акырында учууну үйрөнүү кыялын ишке ашырган. 1935-жылы жергиликтүү Тбилиси учуу клубунун курсун бүтүргөндөн кийин, ошол эле мектепте учуу боюнча инструктор болуп иштеген. * 1936-жылдын январынан 1937-жылдын январына чейин Тбилиси планеризм мектебинде сабак берген. * Планеризм мектебинен кеткенден кийин, Тбилиси аэроклубуна кайтып келип, 1941-жылы июлда согуш башталаарга чейин 156 учкучту даярдаган. * 1941-жылы Тбилиси аскердик авиациялык мектебин бүтүргөн. === [[Улуу Ата-Мекендик согуш]] (1941-1945) === [[Германия]] Советтер Союзуна басып киргенден кийин, ал Тбилиси шаарынын аскер комиссариаты тарабынан чакырылган. Башында Тбилисиде сабак берүүнү уланткан, анткени ал иштеген учуу клубу 26-аскердик авиациялык учкучтар мектебине айланган. Ось мамлекеттеринин аскерлери 1942-жылдын сентябрында [[Кавказ]]га жакындап, чоң аймактык ийгиликтерге жетишкенден кийин (Кавказ салгылашын караңыз), мектеп жабылышка аргасыз болгон. Андан соң ал Закавказье фронтундагы медициналык эскадрильяда кыскача учуу командири болуп кызмат өтөп, андан кийин 1942-жылдын ноябрында 588-түнкү бомбалоочу авиациялык полкко кошулган. '''Аялдардан түзүлгөн полк''' Бул полк Марина Раскова негиздеген жана майор Евдокия Бершанская жетектеген, аялдардан түзүлгөн үч авиациялык полктун бири болгон. Полк техниктерден тартып учкучтарга чейин толугу менен эрктүү аялдардан туруп, көпчүлүгүнүн жашы жыйырмага чамалуу болчу. 1943-жылдын 8-февралында 588-түнкү бомбалоочу полк «Гвардиялык» наамын алып, 46-гвардиялык түнкү бомбалоочу авиациялык полк деп аталган. Бир аздан кийин ал 1943-жылы Таман жарым аралындагы катуу аба салгыштарында көрсөткөн мыкты көрсөткүчтөрү үчүн сыйлыктуу «Таман» атына ээ болгон. '''Салгылашуулар жана эрдиктери''' 1942-жылы декабрда полкко келгенден кийин, ал өзүн ишенимдүү, максаттуу жана ийгиликтүү учкуч катары тез эле тааныткан. Фронтко кеч келип калгандыктан, салгылашуу тажрыйбасы салыштырмалуу аз болгонуна карабастан, ал учкучтан учуу командирине чейин көтөрүлгөн. Бул анын согушка чейин полк колдонгон эски биплан «Поликарпов По-2» учагын учурган чоң тажрыйбасына байланыштуу болгон. Согуштун аягында ал эскадрильянын командиринин орун басары даражасына жеткен. Бул эрдиктери үчүн ал Советтер Союзунун Баатыры наамына көрсөтүлүп, 1946-жылдын 15-майында бул наамга татыктуу болгон. == Согуштан кийинки мезгил == Сыртланова 1945-жылдын октябрында демобилизацияланганга чейин Аскер-аба күчтөрүндө, Польшада жайгашып турган. 1945-жылдын декабрынан 1948-жылдын январына чейин Тбилисиге кайтып келип, жарандык аба флотунун башкармасы болуп иштеген. Ал Максим Федорович Бабкинге турмушка чыгып, Светлана жана Наталья аттуу эки кыздуу болушкан. Согуштан кийин М. Г. Сыртланова Татарстандын борбору — Казан шаарында жашаган. 1951-жылдан 1962-жылга чейин ал «Электроприбор» заводунда контролёр болуп иштеген.<ref>profaviart.ru/news/794/</ref> Ал узакка созулган оорудан кийин 1971-жылы 1-октябрда 59 жашында каза болуп, Казандагы татар көрүстөнүнө коюлган. == Сыйлыктары жана наамдары == * [[Советтер Союзунун Баатыры]] («Алтын Жылдыз» медалы, №8261; 1946-ж. 15-май) * Ленин ордени (1946) * Кызыл Туу ордени – эки жолу (1943, 1945) * 2-даражадагы Ата Мекендик согуш ордени (1944) * Кызыл Жылдыз ордени (1944) * «Кавказды коргогону үчүн» медалы (1944) * «Варшаваны бошоткону үчүн» медалы (1945) * «1941-1945-жылдардагы Улуу Ата Мекендик согушта Германияны жеңгени үчүн» медалы (1945) * «1941-1945-жылдардагы Улуу Ата Мекендик согуштагы Жеңиштин 20 жылдыгы» медалы (1965) * Лениндин туулган күнүнүн 100 жылдыгына арналган «Аскердик кайраты үчүн» медалы * «ССРС Куралдуу Күчтөрүнүн 50 жылдыгы» медалы == Эстелик == Магуба Сыртланованын эрдиги түбөлүккө калтырылып, анын ысымы төмөнкү жерлерге берилген: * Бәләбәй шаарында ([[Башкыртстан]]): көчөгө жана шаардын 2-сандуу мектебине анын ысымы берилип, бюсту коюлган. * Казан шаарында ([[Татарстан]]): көчөгө жана шаардын 52-сандуу гимназиясына анын ысымы берилип, бюсту коюлган. == Шилтемелер == [[Категория:Советтер Союзунун Баатырлары]] [[Категория:Инсандар]] njgo7fb744x8nwpeskw6k6iqsy7wv0g Канале-Монтерано 0 152161 645967 2026-05-10T16:47:04Z Aiyanakk 38273 Жаңы барак: "‎{{ОЖ |статусу = Коммуна |кыргызча аталышы = Канале-Монтерано |расмий аталышы = {{lang-it|Canale Monterano}} |өлкө = Италия |герб = |желек = |lat_dir =N |lat_deg =42 |lat_min =8 |lat_sec =0 |lon_dir =E |lon_deg =12 |lon_min =6 |lon_sec =0 |CoordAddon=type:city_region:IT |Co..." 645967 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = Коммуна |кыргызча аталышы = Канале-Монтерано |расмий аталышы = {{lang-it|Canale Monterano}} |өлкө = Италия |герб = |желек = |lat_dir =N |lat_deg =42 |lat_min =8 |lat_sec =0 |lon_dir =E |lon_deg =12 |lon_min =6 |lon_sec =0 |CoordAddon=type:city_region:IT |CoordScale=30000 |ЯндексКарта = http://maps.yandex.ru/?text=Италия%2C%20Canale%20Monterano |өлкөнүн картасынын өлчөмү = 300 |аймактын картасынын өлчөмү = 300 |аймактын түрү = Метрополитен шаар |аймак = Рим метрополитен шаары |ички бөлүнүшү = Ла-Пьяна, Монтевирджинио |башчысынын түрү = Мэр |башчысы = Алессандро Беттарелли |бийиктиги = 378 |ОЖ борборунун бийиктиги = 378 |климаты = Жер ортолук деңиз климаты |расмий тили = Италян тили |калкы = 4 180 |элди каттоо жылы = 2024 |жыштыгы = |улуттук курамы = Италиялыктар |диний курамы = Католиктер |этнохороним = Каналезилер |убакыт аралыгы = +1 |DST = +2 |телефон коду = +39 06 |почта индекси = 00060 |Commons түрмөгүндө = Canale Monterano |сайты = https://www.comune.canalemonterano.rm.it |сайтынын тили = it |автоунаа коду = RM |сүрөт = Canale Monterano panorama.jpg }} '''Канале-Монтерано''' ({{lang-it|Canale Monterano}} {{IPA|[kaˈnaːle monteˈraːno]}}) — [[Италия|Италиянын]] [[Лацио]] аймагындагы [[Рим метрополитен шаары]]на караштуу коммуна. Ал Римден түндүк-батыш тарапта жайгашып, тарыхый Монтерано шаарынын урандылары жана жаратылыш коругу менен белгилүү. :contentReference[oaicite:1]{index=1} == Тарыхый эстеликтер == * Монтерано байыркы шаарынын урандылары — XVIII кылымда ташталган тарыхый конуш. * Сан-Бонавентура чиркөөсү — белгилүү архитектор :contentReference[oaicite:2]{index=2} тарабынан долбоорлонгон барокко стилиндеги имарат. * Монтерано жаратылыш коругу — вулкандык өрөөндөрү жана токойлору менен белгилүү корголуучу аймак. * Байыркы рим акведугунун калдыктары — рим инженериясынын тарыхый эстелиги. * Стиглиано ботаникалык бактары — жергиликтүү флораны сактаган жаратылыш аймагы. :contentReference[oaicite:3]{index=3} == Калкы == Коммуна калкы болжол менен 4 180 адамды түзөт. :contentReference[oaicite:4]{index=4} == Администрация == Коммунанын администрациясы :contentReference[oaicite:5]{index=5} тарабынан жүргүзүлөт. == Булактар == <references /> == Тышкы шилтемелер == [Расмий сайт (Comune di Canale Monterano)](http://www.comune.canalemonterano.rm.it/?utm_source=chatgpt.com) {{Рим шаарынын коммуналары}} 73wua0b7c5oneouvstr7wamf8q0882f 645968 645967 2026-05-10T16:48:28Z Aiyanakk 38273 645968 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = Коммуна |кыргызча аталышы = Канале-Монтерано |расмий аталышы = {{lang-it|Canale Monterano}} |өлкө = Италия |герб = |желек = |lat_dir =N |lat_deg =42 |lat_min =8 |lat_sec =0 |lon_dir =E |lon_deg =12 |lon_min =6 |lon_sec =0 |CoordAddon=type:city_region:IT |CoordScale=30000 |ЯндексКарта = http://maps.yandex.ru/?text=Италия%2C%20Canale%20Monterano |өлкөнүн картасынын өлчөмү = 300 |аймактын картасынын өлчөмү = 300 |аймактын түрү = Метрополитен шаар |аймак = Рим метрополитен шаары |ички бөлүнүшү = Ла-Пьяна, Монтевирджинио |башчысынын түрү = Мэр |башчысы = Алессандро Беттарелли |бийиктиги = 378 |ОЖ борборунун бийиктиги = 378 |климаты = Жер ортолук деңиз климаты |расмий тили = Италян тили |калкы = 4 180 |элди каттоо жылы = 2024 |жыштыгы = |улуттук курамы = Италиялыктар |диний курамы = Католиктер |этнохороним = Каналезилер |убакыт аралыгы = +1 |DST = +2 |телефон коду = +39 06 |почта индекси = 00060 |Commons түрмөгүндө = Canale Monterano |сайты = https://www.comune.canalemonterano.rm.it |сайтынын тили = it |автоунаа коду = RM |сүрөт = Map of comune of Canale Monterano (province of Rome, region Lazio, Italy).svg }} '''Канале-Монтерано''' ({{lang-it|Canale Monterano}} {{IPA|[kaˈnaːle monteˈraːno]}}) — [[Италия|Италиянын]] [[Лацио]] аймагындагы [[Рим]] шаарына караштуу коммуна. Ал Римден түндүк-батыш тарапта жайгашып, тарыхый Монтерано шаарынын урандылары жана жаратылыш коругу менен белгилүү. :contentReference[oaicite:1]{index=1} == Тарыхый эстеликтер == * Монтерано байыркы шаарынын урандылары — XVIII кылымда ташталган тарыхый конуш. * Сан-Бонавентура чиркөөсү — белгилүү архитектор :contentReference[oaicite:2]{index=2} тарабынан долбоорлонгон барокко стилиндеги имарат. * Монтерано жаратылыш коругу — вулкандык өрөөндөрү жана токойлору менен белгилүү корголуучу аймак. * Байыркы рим акведугунун калдыктары — рим инженериясынын тарыхый эстелиги. * Стиглиано ботаникалык бактары — жергиликтүү флораны сактаган жаратылыш аймагы. :contentReference[oaicite:3]{index=3} == Калкы == Коммуна калкы болжол менен 4 180 адамды түзөт. :contentReference[oaicite:4]{index=4} == Администрация == Коммунанын администрациясы :contentReference[oaicite:5]{index=5} тарабынан жүргүзүлөт. == Булактар == <references /> == Тышкы шилтемелер == [Расмий сайт (Comune di Canale Monterano)](http://www.comune.canalemonterano.rm.it/?utm_source=chatgpt.com) {{Рим шаарынын коммуналары}} bq8p52bn7mm5ishu5x4fc72nuvft3w8 645969 645968 2026-05-10T16:49:11Z Aiyanakk 38273 645969 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = Коммуна |кыргызча аталышы = Канале-Монтерано |расмий аталышы = {{lang-it|Canale Monterano}} |өлкө = Италия |герб = |желек = |lat_dir =N |lat_deg =42 |lat_min =8 |lat_sec =0 |lon_dir =E |lon_deg =12 |lon_min =6 |lon_sec =0 |CoordAddon=type:city_region:IT |CoordScale=30000 |ЯндексКарта = http://maps.yandex.ru/?text=Италия%2C%20Canale%20Monterano |өлкөнүн картасынын өлчөмү = 300 |аймактын картасынын өлчөмү = 300 |аймактын түрү = Метрополитен шаар |аймак = Рим метрополитен шаары |ички бөлүнүшү = Ла-Пьяна, Монтевирджинио |башчысынын түрү = Мэр |башчысы = Алессандро Беттарелли |бийиктиги = 378 |ОЖ борборунун бийиктиги = 378 |климаты = Жер ортолук деңиз климаты |расмий тили = Италян тили |калкы = 4 180 |элди каттоо жылы = 2024 |жыштыгы = |улуттук курамы = Италиялыктар |диний курамы = Католиктер |этнохороним = Каналезилер |убакыт аралыгы = +1 |DST = +2 |телефон коду = +39 06 |почта индекси = 00060 |Commons түрмөгүндө = Canale Monterano |сайты = https://www.comune.canalemonterano.rm.it |сайтынын тили = it |автоунаа коду = RM |сүрөт = Map of comune of Canale Monterano (province of Rome, region Lazio, Italy).svg }} '''Канале-Монтерано''' ({{lang-it|Canale Monterano}} {{IPA|[kaˈnaːle monteˈraːno]}}) — [[Италия|Италиянын]] [[Лацио]] аймагындагы [[Рим]] шаарына караштуу коммуна. Ал Римден түндүк-батыш тарапта жайгашып, тарыхый Монтерано шаарынын урандылары жана жаратылыш коругу менен белгилүү. == Тарыхый эстеликтер == * Монтерано байыркы шаарынын урандылары — XVIII кылымда ташталган тарыхый конуш. * Сан-Бонавентура чиркөөсү — белгилүү архитектор тарабынан долбоорлонгон барокко стилиндеги имарат. * Монтерано жаратылыш коругу — вулкандык өрөөндөрү жана токойлору менен белгилүү корголуучу аймак. * Байыркы рим акведугунун калдыктары — рим инженериясынын тарыхый эстелиги. * Стиглиано ботаникалык бактары — жергиликтүү флораны сактаган жаратылыш аймагы. == Калкы == Коммуна калкы болжол менен 4 180 адамды түзөт. == Булактар == <references /> == Тышкы шилтемелер == [Расмий сайт (Comune di Canale Monterano)](http://www.comune.canalemonterano.rm.it/?utm_source=chatgpt.com) {{Рим шаарынын коммуналары}} 3hqk4j5pi6bulc85rnuvcnhux87apku 645970 645969 2026-05-10T16:50:10Z Aiyanakk 38273 645970 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = Коммуна |кыргызча аталышы = Канале-Монтерано |расмий аталышы = {{lang-it|Canale Monterano}} |өлкө = Италия |герб = |желек = |lat_dir =N |lat_deg =42 |lat_min =8 |lat_sec =0 |lon_dir =E |lon_deg =12 |lon_min =6 |lon_sec =0 |CoordAddon=type:city_region:IT |CoordScale=30000 |ЯндексКарта = http://maps.yandex.ru/?text=Италия%2C%20Canale%20Monterano |өлкөнүн картасынын өлчөмү = 300 |аймактын картасынын өлчөмү = 300 |аймактын түрү = Метрополитен шаар |аймак = Рим метрополитен шаары |ички бөлүнүшү = Ла-Пьяна, Монтевирджинио |башчысынын түрү = Мэр |башчысы = Алессандро Беттарелли |бийиктиги = 378 |ОЖ борборунун бийиктиги = 378 |климаты = Жер ортолук деңиз климаты |расмий тили = Италян тили |калкы = 4 180 |элди каттоо жылы = 2024 |жыштыгы = |улуттук курамы = Италиялыктар |диний курамы = Католиктер |этнохороним = Каналезилер |убакыт аралыгы = +1 |DST = +2 |телефон коду = +39 06 |почта индекси = 00060 |Commons түрмөгүндө = Canale Monterano |сайты = https://www.comune.canalemonterano.rm.it |сайтынын тили = it |автоунаа коду = RM |сүрөт = Map of comune of Canale Monterano (province of Rome, region Lazio, Italy).svg }} '''Канале-Монтерано''' ({{lang-it|Canale Monterano}} {{IPA|[kaˈnaːle monteˈraːno]}}) — [[Италия|Италиянын]] [[Лацио]] аймагындагы [[Рим]] шаарына караштуу коммуна. Ал Римден түндүк-батыш тарапта жайгашып, тарыхый Монтерано шаарынын урандылары жана жаратылыш коругу менен белгилүү. == Тарыхый эстеликтер == * Монтерано байыркы шаарынын урандылары — XVIII кылымда ташталган тарыхый конуш. * Сан-Бонавентура чиркөөсү — белгилүү архитектор тарабынан долбоорлонгон барокко стилиндеги имарат. * Монтерано жаратылыш коругу — вулкандык өрөөндөрү жана токойлору менен белгилүү корголуучу аймак. * Байыркы рим акведугунун калдыктары — рим инженериясынын тарыхый эстелиги. * Стиглиано ботаникалык бактары — жергиликтүү флораны сактаган жаратылыш аймагы. == Калкы == Коммуна калкы болжол менен 4 180 адамды түзөт. == Булактар == <references /> == Тышкы шилтемелер == Расмий сайт ''[https://www.comune.canalemonterano.rm.it/?utm_source=chatgpt.com (Comune di Canale Monterano)]'' {{Рим шаарынын коммуналары}} 10gdfnwv76pyyl76qotk10gt7jyz9e6 Колдонуучунун баарлашуулары:Regenhaken 3 152162 645978 2026-05-10T18:03:27Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 645978 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 18:03, 10 май 2026 (UTC) 2fh6tvx069lk6ulglbhdrff57ro73vu Колдонуучунун баарлашуулары:~2026-27924-50 3 152163 645979 2026-05-10T18:03:37Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 645979 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 18:03, 10 май 2026 (UTC) 2fh6tvx069lk6ulglbhdrff57ro73vu Колдонуучунун баарлашуулары:Najem Ajem 3 152164 645981 2026-05-10T19:03:47Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 645981 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 19:03, 10 май 2026 (UTC) g9o35czpjeuzy5k1fz0coy8netye3ua Колдонуучунун баарлашуулары:Gabriel Semerene 3 152165 645984 2026-05-10T20:03:57Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 645984 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 20:03, 10 май 2026 (UTC) 9dedvb8z9xc4e25bnd6ge7nrhlue6gm Колдонуучунун баарлашуулары:~2026-23677-58 3 152166 645985 2026-05-10T20:04:07Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 645985 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 20:04, 10 май 2026 (UTC) m19ncd09a5v932hac6z2z0dy3iiz1jv Колдонуучунун баарлашуулары:Dam Tuan Quynh 1 3 152167 645986 2026-05-11T00:04:43Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 645986 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 00:04, 11 май 2026 (UTC) fy9gb2xhuya7x8xqkoyyrncfc9kujhz Колдонуучунун баарлашуулары:Uunzev 3 152168 645987 2026-05-11T00:04:53Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 645987 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 00:04, 11 май 2026 (UTC) fy9gb2xhuya7x8xqkoyyrncfc9kujhz Колдонуучунун баарлашуулары:Aussiecowboy777 3 152169 645989 2026-05-11T02:05:12Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 645989 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 02:05, 11 май 2026 (UTC) cs3telqtadmfss77to7jhrxk7kl9o1k Колдонуучунун баарлашуулары:Monodramacy 3 152170 645992 2026-05-11T03:05:23Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 645992 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 03:05, 11 май 2026 (UTC) 00trpkennp9qwnaox6tcc4mbzd94e6h Колдонуучунун баарлашуулары:Садыралиева Турсунай 3 152171 645997 2026-05-11T06:05:49Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 645997 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 06:05, 11 май 2026 (UTC) 9nnko26em7yf6tzrqrafbmqxch3q23y Кантерано 0 152172 645998 2026-05-11T07:04:19Z Aiyanakk 38273 Жаңы барак: "‎{{ОЖ |статусу = Коммуна |кыргызча аталышы = Кантерано |расмий аталышы = {{lang-it|Canterano}} |өлкө = Италия |герб = |желек = |lat_dir =N |lat_deg =41 |lat_min =57 |lat_sec =0 |lon_dir =E |lon_deg =13 |lon_min =2 |lat_sec =0 |CoordAddon=type:city_region:IT |CoordScale=30000 |Я..." 645998 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = Коммуна |кыргызча аталышы = Кантерано |расмий аталышы = {{lang-it|Canterano}} |өлкө = Италия |герб = |желек = |lat_dir =N |lat_deg =41 |lat_min =57 |lat_sec =0 |lon_dir =E |lon_deg =13 |lon_min =2 |lat_sec =0 |CoordAddon=type:city_region:IT |CoordScale=30000 |ЯндексКарта = http://maps.yandex.ru/?text=Италия%2C%20Canterano |өлкөнүн картасынын өлчөмү = 300 |аймактын картасынын өлчөмү = 300 |аймактын түрү = Метрополитен шаар |аймак = Рим метрополитен шаары |ички бөлүнүшү = |башчысынын түрү = Мэр |башчысы = Мауро Де Лука |бийиктиги = 602 |ОЖ борборунун бийиктиги = 602 |климаты = Тоолуу жер ортолук деңиз климаты |расмий тили = Италян тили |калкы = 300 |элди каттоо жылы = 2024 |жыштыгы = |улуттук курамы = Италиялыктар |диний курамы = Католиктер |этнохороним = Кантеранолуктар |убакыт аралыгы = +1 |DST = +2 |телефон коду = +39 0774 |почта индекси = 00020 |Commons түрмөгүндө = Canterano |сайты = https://www.comune.canterano.rm.it |сайтынын тили = it |автоунаа коду = RM |сүрөт = Canterano panorama.jpg }} '''Кантерано''' ({{lang-it|Canterano}} {{IPA|[kanteˈraːno]}}) — [[Италия|Италиянын]] [[Лацио]] аймагындагы [[Рим метрополитен шаары]]на караштуу коммуна. Ал Симбруини тоолоруна жакын жайгашып, чакан орто кылымдык кыштак катары белгилүү. == Тарыхый эстеликтер == * Санта-Мария-Ассунта чиркөөсү — коммунанын негизги тарыхый диний имараты. * Орто кылымдык борбор — таш көчөлөрү жана салттуу үйлөрү менен белгилүү. * Панорамалык аянттар — Аниене өрөөнүнө кооз көрүнүштөр ачылат. * Байыркы таш фонтандар — коммунанын тарыхый инфраструктурасынын бөлүгү. == Калкы == Коммуна калкы болжол менен 300 адамды түзөт. == Булактар == <references /> == Тышкы шилтемелер == [https://www.comune.canterano.rm.it Расмий сайт ''(Comune di Canterano)''] {{Рим шаарынын коммуналары}} 4aejxldv05nxw71qx1eh3hwysgm46cq 645999 645998 2026-05-11T07:05:48Z Aiyanakk 38273 645999 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = Коммуна |кыргызча аталышы = Кантерано |расмий аталышы = {{lang-it|Canterano}} |өлкө = Италия |герб = |желек = |lat_dir =N |lat_deg =41 |lat_min =57 |lon_dir =E |lon_deg =13 |lon_min =2 |lat_sec =0 |CoordAddon=type:city_region:IT |CoordScale=30000 |ЯндексКарта = http://maps.yandex.ru/?text=Италия%2C%20Canterano |өлкөнүн картасынын өлчөмү = 300 |аймактын картасынын өлчөмү = 300 |аймактын түрү = Метрополитен шаар |аймак = Рим метрополитен шаары |ички бөлүнүшү = |башчысынын түрү = Мэр |башчысы = Мауро Де Лука |бийиктиги = 602 |ОЖ борборунун бийиктиги = 602 |климаты = Тоолуу жер ортолук деңиз климаты |расмий тили = Италян тили |калкы = 300 |элди каттоо жылы = 2024 |жыштыгы = |улуттук курамы = Италиялыктар |диний курамы = Католиктер |этнохороним = Кантеранолуктар |убакыт аралыгы = +1 |DST = +2 |телефон коду = +39 0774 |почта индекси = 00020 |Commons түрмөгүндө = Canterano |сайты = https://www.comune.canterano.rm.it |сайтынын тили = it |автоунаа коду = RM |сүрөт = Map of comune of Rocca Canterano (province of Rome, region Lazio, Italy).svg }} '''Кантерано''' ({{lang-it|Canterano}} {{IPA|[kanteˈraːno]}}) — [[Италия|Италиянын]] [[Лацио]] аймагындагы [[Рим]] шаарына караштуу коммуна. Ал Симбруини тоолоруна жакын жайгашып, чакан орто кылымдык кыштак катары белгилүү. == Тарыхый эстеликтер == * Санта-Мария-Ассунта чиркөөсү — коммунанын негизги тарыхый диний имараты. * Орто кылымдык борбор — таш көчөлөрү жана салттуу үйлөрү менен белгилүү. * Панорамалык аянттар — Аниене өрөөнүнө кооз көрүнүштөр ачылат. * Байыркы таш фонтандар — коммунанын тарыхый инфраструктурасынын бөлүгү. == Калкы == Коммуна калкы болжол менен 300 адамды түзөт. == Булактар == <references /> == Тышкы шилтемелер == [https://www.comune.canterano.rm.it Расмий сайт ''(Comune di Canterano)''] {{Рим шаарынын коммуналары}} a4pwbtisunuk2hxj9ayxy36h61bnfpp Колдонуучунун баарлашуулары:~2026-28371-37 3 152173 646000 2026-05-11T07:05:59Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 646000 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 07:05, 11 май 2026 (UTC) pj2ciyt6jr3y103i1re845d6gr2a0w0 Капена 0 152174 646001 2026-05-11T07:08:21Z Aiyanakk 38273 Жаңы барак: "‎{{ОЖ |статусу = Коммуна |кыргызча аталышы = Капена |расмий аталышы = {{lang-it|Capena}} |өлкө = Италия |герб = |желек = |lat_dir =N |lat_deg =42 |lat_min =8 |lat_sec =0 |lon_dir =E |lon_deg =12 |lon_min =32 |lat_sec =0 |CoordAddon=type:city_region:IT |CoordScale=30000 |Яндек..." 646001 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = Коммуна |кыргызча аталышы = Капена |расмий аталышы = {{lang-it|Capena}} |өлкө = Италия |герб = |желек = |lat_dir =N |lat_deg =42 |lat_min =8 |lat_sec =0 |lon_dir =E |lon_deg =12 |lon_min =32 |lat_sec =0 |CoordAddon=type:city_region:IT |CoordScale=30000 |ЯндексКарта = http://maps.yandex.ru/?text=Италия%2C%20Capena |өлкөнүн картасынын өлчөмү = 300 |аймактын картасынын өлчөмү = 300 |аймактын түрү = Метрополитен шаар |аймак = Рим метрополитен шаары |ички бөлүнүшү = Колле-дель-Фаго, Сан-Марко |башчысынын түрү = Мэр |башчысы = Роберто Барбетти |бийиктиги = 160 |ОЖ борборунун бийиктиги = 160 |климаты = Жер ортолук деңиз климаты |расмий тили = Италян тили |калкы = 10 500 |элди каттоо жылы = 2024 |жыштыгы = |улуттук курамы = Италиялыктар |диний курамы = Католиктер |этнохороним = Капеналыктар |убакыт аралыгы = +1 |DST = +2 |телефон коду = +39 06 |почта индекси = 00060 |Commons түрмөгүндө = Capena |сайты = https://www.comune.capena.rm.it |сайтынын тили = it |автоунаа коду = RM |сүрөт = Capena panorama.jpg }} '''Капена''' ({{lang-it|Capena}} {{IPA|[kaˈpeːna]}}) — [[Италия|Италиянын]] [[Лацио]] аймагындагы [[Рим метрополитен шаары]]на караштуу коммуна. Ал Тибр дарыясына жакын жайгашып, байыркы этруск жана рим тарыхы менен белгилүү. == Тарыхый эстеликтер == * Сан-Микеле чиркөөсү — коммунанын негизги тарыхый диний имараты. * Байыркы Капена археологиялык аймагы — этруск жана рим доорунун калдыктары сакталган жер. * Орто кылымдык борбор — таш көчөлөрү жана эски үйлөрү менен белгилүү. * Люкуллус вилласынын калдыктары — байыркы рим архитектурасынын эстелиги. == Калкы == Коммуна калкы болжол менен 10 500 адамды түзөт.<ref>https://www.tuttitalia.it/lazio/capena/statistiche/popolazione-andamento-demografico/</ref> == Булактар == <references /> == Тышкы шилтемелер == [https://www.comune.capena.rm.it Расмий сайт ''(Comune di Capena)''] {{Рим шаарынын коммуналары}} a117pl7nrxnq4vrxx1gffi30a4n8w5x 646002 646001 2026-05-11T07:10:37Z Aiyanakk 38273 646002 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = Коммуна |кыргызча аталышы = Капена |расмий аталышы = {{lang-it|Capena}} |өлкө = Италия |герб =Capena-Stemma.svg |желек =Capena-Bandiera.svg |lat_dir =N |lat_deg =42 |lat_min =8 |lon_dir =E |lon_deg =12 |lon_min =32 |lat_sec =0 |CoordAddon=type:city_region:IT |CoordScale=30000 |ЯндексКарта = http://maps.yandex.ru/?text=Италия%2C%20Capena |өлкөнүн картасынын өлчөмү = 300 |аймактын картасынын өлчөмү = 300 |аймактын түрү = Метрополитен шаар |аймак = Рим метрополитен шаары |ички бөлүнүшү = Колле-дель-Фаго, Сан-Марко |башчысынын түрү = Мэр |башчысы = Роберто Барбетти |бийиктиги = 160 |ОЖ борборунун бийиктиги = 160 |климаты = Жер ортолук деңиз климаты |расмий тили = Италян тили |калкы = 10 500 |элди каттоо жылы = 2024 |жыштыгы = |улуттук курамы = Италиялыктар |диний курамы = Католиктер |этнохороним = Капеналыктар |убакыт аралыгы = +1 |DST = +2 |телефон коду = +39 06 |почта индекси = 00060 |Commons түрмөгүндө = Capena |сайты = https://www.comune.capena.rm.it |сайтынын тили = it |автоунаа коду = RM |сүрөт = Map of comune of Capena (province of Rome, region Lazio, Italy).svg }} '''Капена''' ({{lang-it|Capena}} {{IPA|[kaˈpeːna]}}) — [[Италия|Италиянын]] [[Лацио]] аймагындагы [[Рим]] шаарына караштуу коммуна. Ал Тибр дарыясына жакын жайгашып, байыркы этруск жана рим тарыхы менен белгилүү. == Тарыхый эстеликтер == * Сан-Микеле чиркөөсү — коммунанын негизги тарыхый диний имараты. * Байыркы Капена археологиялык аймагы — этруск жана рим доорунун калдыктары сакталган жер. * Орто кылымдык борбор — таш көчөлөрү жана эски үйлөрү менен белгилүү. * Люкуллус вилласынын калдыктары — байыркы рим архитектурасынын эстелиги. == Калкы == Коммуна калкы болжол менен 10 500 адамды түзөт.<ref>https://www.tuttitalia.it/lazio/capena/statistiche/popolazione-andamento-demografico/</ref> == Булактар == <references /> == Тышкы шилтемелер == [https://www.comune.capena.rm.it Расмий сайт ''(Comune di Capena)''] {{Рим шаарынын коммуналары}} a204w7fahy1n7kkl1dtwkxotanleflf Колдонуучунун баарлашуулары:~2026-28434-12 3 152176 646011 2026-05-11T11:06:35Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 646011 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 11:06, 11 май 2026 (UTC) pxz61tmsoe2ch6a085d2dy95bdm1rpr