Википедия kywiki https://ky.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter Медиа Атайын Талкуу Колдонуучу Колдонуучунун баарлашуулары Википедия Википедияны талкуулоо Файл Файлды талкуулоо МедиаВики МедиаВикини талкуулоо Калып Калыпты талкуулоо Жардам Жардамды талкуулоо Категория Категорияны талкуулоо Макала долбоору Макала долбоорун талкуулоо TimedText TimedText talk Модуль Модулду талкуулоо Event Event talk 0 3648 646053 640792 2026-05-12T10:31:49Z Born Nomad 47370 646053 wikitext text/x-wiki {{Infobox Settlement |name =Тогуз-торо |settlement_type =район <!--Шаар болсо, эч нерсе жазбаш керек--> |official_name =Тогуз-торо району |other_name = |native_name = |nickname = |motto = |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = Coat of arms of Toguz-Toro district.png |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_size = |image_map = Kyrgyzstan Toguz-Toro Raion.png |mapsize = 300px |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = 150px |map_caption1 = |pushpin_map = |pushpin_label_position = |subdivision_type = [[Дүйнөдөгү өлкөлөр|Өлкө]] |subdivision_name = [[Кыргызстан]] |subdivision_type1 = [[Кыргызстандагы облустары|Облус]] |subdivision_name1 = [[Жалал-Абад облусу|Жалалабат]] |subdivision_type2 = |subdivision_name2 = |seat_type = |seat = [[Казарман]] |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = |established_date = |area_magnitude = |unit_pref =Imperial<!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_mi2 = |timezone = GMT +5 |utc_offset = +5 |timezone_DST = |utc_offset_DST = |latd=|latm=|lats=|latNS= |longd=|longm=|longs= |longEW= |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |website = |footnotes = }} '''Тогуз-Торо району''' — [[Жалал-Абад облусу|Жалал-Абад облусунун]] түндук-чыгышындагы администрациялык район. 1935-ж. уюшулган. Түндүгүнөн [[Нарын областы|Нарын облусунун]] [[Жумгал району|Жумгал]], чыгышынын [[Ак-Талаа району|Ак-Талаа]] райондору, түндук-батышынан [[Токтогул району|Токтогул]], батышынан [[Базар-Коргон району|Базар-Коргон]], [[Сузак району|Сузак]] райондору, түштүгүнөн [[Ош областы|Ош]] облусунун [[Өзгөн району]] менен чектешет. Аянты 3962 км². Калкы 22,3 миң (2001). Орто жыштыгы 1 км² жерге 4,1 киши туура келет. Райондо 5 айыл өкмөтү (Атай, Көк-Ирим, Каргалык, Сары-Булуң, Тогуз-Торо), 13 кыштагы бар, борбору — Казарман айылы. == Макмал алтын кени == [[Макмал алтын кени]] 1986-жылы ачылган. Учурунда он жыл гана иштөөгө эсептелген комбинат узартылып отуруп, 2016-жылдагы эсептөөлөр менен бир жарым жылдык запастагы гана алтыны калган. Бүтүндөй бир районду иш жана социалдык экономикалык жактан кармап, Тогуз-Торонун бюджетинин 95% ар кандай которуулар жана салыктан түшкөн каражат менен түзүлөт. == Курамы == {{Кошумча караңыз|Кыргызстандын административдик-аймактык түзүлүшү}}Райондо 5 айыл аймагы жана алардын курамына кирген 14 айыл бар<ref name="Кыргыз Республикасынын администрациялык-аймактык жана аймактык бирдиктердин объектилерин белгилөө тутумунун мамлекеттик классификатору">[http://stat.kg/media/files/21f93e4d-9418-433e-aed9-ecb28d70ef5a.doc Кыргыз Республикасынын администрациялык-аймактык жана аймактык бирдиктердин объектилерин белгилөө тутумунун мамлекеттик классификатору, 11.05.2021]</ref>: * Атай айыл аймагы: [[Атай (Тогуз-Торо району)|Атай]] (борбору), [[Карл Маркс (Тогуз-Торо району)|Карл Маркс]]; * Көк-Ирим айыл аймагы: [[Арал (Тогуз-Торо району)|Арал]] (борбору), [[Бирдик (Тогуз-Торо району)|Бирдик]]; * [[Каргалык айыл өкмөтү|Каргалык айыл аймагы]]: [[Казарман]] (борбору), [[Кызыл-Жылдыз (Тогуз-Торо району)|Кызыл-Жылдыз]]<ref name="Токтом2018"/>, [[Макмал]], [[Чет-Булак]]; * Сары-Булуң айыл аймагы: [[Кара-Суу (Тогуз-Торо району)|Кара-Суу]] (борбору), [[Табылгыты (Тогуз-Торо району)|Табылгыты]]; * Тогуз-Торо айыл аймагы: [[Дөдөмөл]] (борбору), [[Кош-Булак (Тогуз-Торо району)|Кош-Булак]], [[Ленин (Тогуз-Торо району)|Ленин]], [[Өрнөк (Тогуз-Торо району)|Өрнөк]]; Эскертүү: Каргалык айылдык кеңеши Каргалык айыл аймагында “Кызыл-Жылдыз” калктуу конушу жок болгондугуна байланыштуу калктуу конушту Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитетинин мамлекеттик классификатордон чыгаруусун сунуштаган<ref name="Токтом2018">[http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ky-kg/416693 “Кызыл Жылдыз” калктуу пунктун мамлекеттик классификатордон чыгаруу жөнүндө, Токтом № 59, Каргалык айылдык кеңешинин (ХХVII чакырылышынын) кезектеги ХIХ сессиясы, 2018.12.21.]</ref>. {{Тогуз-Торо районунун картасы}} == Колдонулган адабияттар == * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/pdf/geogr_ensclp.pdf Кыргызстандын географиясы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714154348/http://bizdin.kg/elib/kitepter/pdf/geogr_ensclp.pdf |date=2014-07-14 }} ISBN 9967-14-006-2 == Шилтемелер == {{Булактар}} {{Кыргызстандын райондору}} * [[Категория:Кыргызстандын райондору]] [[Категория:Жалал-Абад облусу]] [[Категория:Тогуз-Торо району| ]] 7ow9nswcqqu48icwzlee1f6utb022e6 646063 646053 2026-05-12T10:53:33Z Born Nomad 47370 646063 wikitext text/x-wiki {{Infobox Settlement |name =Тогуз-торо |settlement_type =район <!--Шаар болсо, эч нерсе жазбаш керек--> |official_name =Тогуз-торо району |other_name = |native_name = |nickname = |motto = |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = Coat of arms of Toguz-Toro district.png |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_size = |image_map = Kyrgyzstan Toguz-Toro Raion.png |mapsize = 300px |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = 150px |map_caption1 = |pushpin_map = |pushpin_label_position = |subdivision_type = [[Дүйнөдөгү өлкөлөр|Өлкө]] |subdivision_name = [[Кыргызстан]] |subdivision_type1 = [[Кыргызстандагы облустары|Облус]] |subdivision_name1 = [[Жалал-Абад облусу|Жалалабат]] |subdivision_type2 = |subdivision_name2 = |seat_type = |seat = [[Казарман]] |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = |established_date = |area_magnitude = |unit_pref =Imperial<!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_mi2 = |timezone = GMT +5 |utc_offset = +5 |timezone_DST = |utc_offset_DST = |latd=|latm=|lats=|latNS= |longd=|longm=|longs= |longEW= |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |website = |footnotes = }} '''Тогуз-Торо району''' — [[Жалал-Абад облусу|Жалал-Абад облусунун]] түндук-чыгышындагы администрациялык район. 1935-ж. уюшулган. Түндүгүнөн [[Нарын областы|Нарын облусунун]] [[Жумгал району|Жумгал]], чыгышынын [[Ак-Талаа району|Ак-Талаа]] райондору, түндук-батышынан [[Токтогул району|Токтогул]], батышынан [[Базар-Коргон району|Базар-Коргон]], [[Сузак району|Сузак]] райондору, түштүгүнөн [[Ош областы|Ош]] облусунун [[Өзгөн району]] менен чектешет. Аянты 3965,8 км². Калкы 27,7 миң (2023-ж.)<ref>https://toguz-toro.gov.kg/ru/o-rajone-2/</ref>. Орто жыштыгы 1 км² жерге 4,1 киши туура келет. Райондо 5 айыл өкмөтү (Атай, Көк-Ирим, Каргалык, Сары-Булуң, Тогуз-Торо), 13 кыштагы бар, борбору — [[Казарман]] айылы. == Макмал алтын кени == [[Макмал алтын кени]] 1986-жылы ачылган. Учурунда он жыл гана иштөөгө эсептелген комбинат узартылып отуруп, 2016-жылдагы эсептөөлөр менен бир жарым жылдык запастагы гана алтыны калган. Бүтүндөй бир районду иш жана социалдык экономикалык жактан кармап, Тогуз-Торонун бюджетинин 95% ар кандай которуулар жана салыктан түшкөн каражат менен түзүлөт. == Курамы == {{Кошумча караңыз|Кыргызстандын административдик-аймактык түзүлүшү}}Райондо 5 айыл аймагы жана алардын курамына кирген 14 айыл бар<ref name="Кыргыз Республикасынын администрациялык-аймактык жана аймактык бирдиктердин объектилерин белгилөө тутумунун мамлекеттик классификатору">[http://stat.kg/media/files/21f93e4d-9418-433e-aed9-ecb28d70ef5a.doc Кыргыз Республикасынын администрациялык-аймактык жана аймактык бирдиктердин объектилерин белгилөө тутумунун мамлекеттик классификатору, 11.05.2021]</ref>: * Атай айыл аймагы: [[Атай (Тогуз-Торо району)|Атай]] (борбору), [[Карл Маркс (Тогуз-Торо району)|Карл Маркс]]; * Көк-Ирим айыл аймагы: [[Арал (Тогуз-Торо району)|Арал]] (борбору), [[Бирдик (Тогуз-Торо району)|Бирдик]]; * [[Каргалык айыл өкмөтү|Каргалык айыл аймагы]]: [[Казарман]] (борбору), [[Кызыл-Жылдыз (Тогуз-Торо району)|Кызыл-Жылдыз]]<ref name="Токтом2018"/>, [[Макмал]], [[Чет-Булак]]; * Сары-Булуң айыл аймагы: [[Кара-Суу (Тогуз-Торо району)|Кара-Суу]] (борбору), [[Табылгыты (Тогуз-Торо району)|Табылгыты]]; * Тогуз-Торо айыл аймагы: [[Дөдөмөл]] (борбору), [[Кош-Булак (Тогуз-Торо району)|Кош-Булак]], [[Ленин (Тогуз-Торо району)|Ленин]], [[Өрнөк (Тогуз-Торо району)|Өрнөк]]; Эскертүү: Каргалык айылдык кеңеши Каргалык айыл аймагында “Кызыл-Жылдыз” калктуу конушу жок болгондугуна байланыштуу калктуу конушту Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитетинин мамлекеттик классификатордон чыгаруусун сунуштаган<ref name="Токтом2018">[http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ky-kg/416693 “Кызыл Жылдыз” калктуу пунктун мамлекеттик классификатордон чыгаруу жөнүндө, Токтом № 59, Каргалык айылдык кеңешинин (ХХVII чакырылышынын) кезектеги ХIХ сессиясы, 2018.12.21.]</ref>. {{Тогуз-Торо районунун картасы}} == Колдонулган адабияттар == * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/pdf/geogr_ensclp.pdf Кыргызстандын географиясы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714154348/http://bizdin.kg/elib/kitepter/pdf/geogr_ensclp.pdf |date=2014-07-14 }} ISBN 9967-14-006-2 == Шилтемелер == {{Булактар}} {{Кыргызстандын райондору}} * [[Категория:Кыргызстандын райондору]] [[Категория:Жалал-Абад облусу]] [[Категория:Тогуз-Торо району| ]] dboafroba3y9o855p3n697rg5v8x2ep 0 6104 646047 643416 2026-05-12T09:46:18Z ~2026-28596-28 47570 /* «Отузчулардын» каты */ 646047 wikitext text/x-wiki [[Файл:Portrait of Abdykerim Sydykov on the stamp of Kyrgyzstan (2014).jpg|thumb|right|Абдыкерим Сыдыков]]'''Абдыкерим Сыдыков''' (1889-1938) — кыргыздын чыгаан коомдук жана мамлекеттик ишмери, окумуштуу, тарыхчы. == Өмүр баяны == === Балалык чагы === Абдыкерим Сыдыков 1889-жылы [[Кыргызстан|Кыргызстандын]] азыркы [[Чүй облусу|Чүй облусунун]] [[Аламүдүн району|Аламүдүн районундагы]] [[Баш-Кара-Суу|Баш-Кара-Суу айылында]] солто уруусунан ири манаптын үй бүлөсүндө туулган. А. Сыдыковдун чоң аталары Чүй өрөөнүнүн белгилүү манаптарынан болгон. Чоң атасы Өзүбек Пишпек уездинин Талкан болуштугун көп жылдар башкарып, таасирдүү адамдардан болгон. Өз атасы Сыдык да Талкан болуштугун башкарып кийин Пригородный болуштугунда бий болуп шайланган. Абдыкерим алгач өзүнүн чоң атасы салдырган мусулман мектебинде окуп, ал жерден арабча кат тааныган. 1904-1911-жж Верный шаарындагы (азыркы Алмата) гимназияда билим алган. Мындай гимназия ошол мезгилде Орто Азияда эки жерде, Ташкенде жана Верныйда (Алматы) болгон. Ал жерде окутуу орус тилинде болуп, немис, француз, латын тилдерин, математика, тарых, география сабактары окутулган. 1911-жылы Абдыкерим гимназияны аяктап, окуусун улантуу үчүн Казан университетинин ветеринария факультетине тапшырган. Бирок, ал жакта аба ырайы ден соолугуна тескери таасирин тийгизип, университетти бүтпөй калган. Ал жактан келгенден кийин А.Сыдык уулу 1913-1916-жылдары Нарын жана Каракол уезддерине мектеп ачкан жана ал мектептерде өзү мугалим болуп иштеген. Ушул эле жылдары ал Пишпек уезддик башкармалыгында катчы жана тилмеч болуп иштеген. 1914 - жылы декабрда Оруссияда Романовдор династиясынын 300 жылдыгына арналган юбилейлик медаль менен сыйланган. === 1917-жылкы ыңкылаптардан кийин === '''1'''917-жылы Орусияда Февраль революциясы болуп, 2-мартта убактылуу өкмөт түзүлөт. Бул өкмөттүн штабтары Оруссиянын колонияларында да түзүлүп, Кыргызстанда убактылуу өкмөт орноп, А. Сыдык уулу Пишпек уезддинин комиссарынын орун басары болуп иштеген. 1917- жылы жай айларында Пишпекте "Алаш Ордо" казак- кыргыз партиясынын бөлүмүн Пишпекте ачууга катышып, аны Мамлекеттик думанын мүчөсү, кадет А. Байтурсун уулу жетектеген. Бул партия элдин алдына эркиндик, теңчилдик, демократия, кыргыз жана казак элинин бир туугандыгы, алардын суверендүү өнүгүшү керек деген чакырыктарды көтөрүп чыккан. Бул партияны уюштурууда А. Сыдык уулу, И. Арабай уулу, К. Тыныстан уулу, Н. Тулин жана башкалар жардам берген. 1918- жылы [["Алаш" партиясы|"Алаш Ордо" партиясынын]] Пишпектеги бөлүмү тарап, ушул эле жылы большевиктер партиясынын катарына өткөн. 1919-1920 - жылы Жети-Суу обласынын мусулман бюросунун төрагасынын орун басары, андан кийин Түркстан Коммунисттик партиясынын Жети-Суу обкомунун уюштуруу бөлүмүнүн башчысы болгон. 1921-жылы июлда Советтердин Жети-Суу областык аткаруу комитетинин төрагалыгынын орун басары болуп иштеп, кийин төрагасы болгон. 1922- жылы Түркстан АССРинин Ички иштер Эл коммиссарынын орун басары болуп иштеген. Ушул эле жылы Советтердин бүткүл союздук I съездинде кыргыз жеринен барган өкүлү болуп катышат. === Улуттук облус түзүү демилгеси === Абдыкерим Сыдыков 1922-жылдын март айында Тоолуу кыргыз облусун түзүү боюнча маселе көтөрүп чыккан. Себеби 1920-жылдын 25-августунда Казак АССРин түзүү боюнча декрет кабыл алынып, Түркстан АССРинин курамындагы Жети-Суу жана Сыр-Дарыя областары Казак АССРине кошулуп калган. Башкача айтканда кыргыз эли Казак АССРинин курамына кирип калган. Иш жүзүндө кыргыз элинин өз алдынчалыгы жоголгон. 1922-жылдын мартында Советтердин Буткул Туркстандык 13- сьездинде А.Сыдыков кайтадан Тоолуу Кыргыз областын тузуу жонундогу маселени коюп, оз сунушун колдоого алынышына жетишти. 1922-жылдын 25-мартында Түркстан Республикасынын курамында Тоолуу Кыргыз облусун түзүү жөнүндө чечим чыгарылган. Анда Пишпек, Каракол,Нарын уездери жана Олуяата уездинин тоолуу болугу кирген, борбору Кочкор кыштагы болгон Тоолуу Кыргыз облусун түзүү анын уюштуруу комиссиясынын төрагасы болуп Абдыкерим Сыдыков бекитилгендиги каралган. Ошентип кыргыздар жашаган аймактын бир болугундо бирдиктуу, оз алдынча улуттук автономиялуу мамлекетуулугун тузуу учун реалдуу мункунчулуктор ачылат. Тоолуу Кыргыз областын түзүү боюнча демилге алгач колдоого алынып, бирок, бийликтеги Р. Кудайкулов, А. Каменскийлер тараптан колдоого алынбай, бул чоң саясий карама-каршылыкка алып келген. Натыйжада И.В. Сталиндин көрсөтмөсү менен атайын чакырылган съезддин иши токтотулган. 1922- жылы 23 мартта Тоолуу Кыргыз областын түзүү боюнча уюштуруу комитетинин төрагасы А.Сыдыков Жети-Суу областык аткаруу комитетинин төрагалык кызматынан бошотулат. Бул ага жана анын жактоочуларына тийген катуу сокку болгон. Бирок,1922-жылы А.Сыдыковдун иши кайра каралып, анын партиялуугу кайра калыбына келтирилген. Кара-Кыргыз автономиялуу областын түзүү боюнча уюштуруу иштерине активдүү кирише баштаган. Анын мындай активдүү иш аракеттери "бай манап тукуму, мурдагы полицей" деп катуу сынга кабылып, 1922-1924-жж үч жолу партиядан чыгарылып, кайра калыбына келтирилген. 1924-жылдын октябрь айында [[Кара-Кыргыз автономиялуу облусу]] түзүлүп, А.Сыдыков баш болгон бир топ адамдар мамлекеттик жетекчилик кызматтарга атайын киргизилбей калган. === '''«Отузчулардын» каты''' === Чындыкты тайманбай айткан, коомдо болуп жаткан окуяларга саясий ишмер катары терең анализ бере билген Абдыкерим Сыдыковдун кийинки тагдыры «Отузчулардын» каты менен байланыштуу болду. 1925-жылы Кыргызстандагы мамлекеттик кайра түзүү боюнча жүргүзүлгөн иш-чараларды талдоо менен 30 партиялык жана советтик кызматкер жогору жакка кат менен кайрылган. Катта партиялык жетекчиликтин иши жана анын советтик жетекчиликтин ишине кийлигишүүгө аракеттенүүсү жөнүндөгү жагдайлар сынга алынган. «Отузчулардын» башчысы А. Сыдыков эле. Бирок жогору жактан бул кат терең анализге алынбастан эле, «улутчулдук» мүнөздөгү кадам катары бааланган. Ошол эле жылы «отузчулардын» башчылары партиядан чыгарылып, жетекчилик кызматтардан четтетилген. Көрө албаган чыгымчылдардын айынан А. Сыдыков 1922–1924-жылдардын аралыгында үч жолу партиядан чыгарылып, бирок кайрадан мүчөлүгү калыбына келтирилген. === Ташкендеги жылдар === Жогорудагы окуялардан кийин А.Сыдыков мамлекеттик кызматтан четтеп, окутуучулук ишмердуулукко өтөт. Кыргыздын тунгуч гезити Эркин Тоону түзүп, уюштуруучуларынын бири болгон. Анын биринчи санында ( 7-ноябрь 1924-жылы) "Эл жана сарамжал" деген макаласы жарыкка чыккан. Бул мезгилдерден баштап Абдыкерим Сыдыков мамлекеттик кана ишмер эмес озунун окумуштуулук талантын да корсото алды. Ал бир нече илимий эмгектердин автору болуп чыга келди. 1926-жылы «Кыргыз элинин онугушунун…………………………….», 1927-жылы «Кыргыздардын уруулук болунушу» андан тышкары 1930-жылдары «Кочмон калктардагы малды кармоону уюштуруу», «Борбордук Азиядагы жут жана тоюттун жетишсиздиги жонундо. Тарыхый муноздомо» деген эмгектерин жараткан. Активдүү саясаттан четтетилген Абдыкерим Сыдыков 1926-1932-жж Ташкенттеги Орто Азия мамлекеттик университетинде (САГУ) айыл чарба факультетинде окутуучу, илимий кызматкер болуп иштеген. Кийин Ортоазиялык пахтакерлик институнун суу чарба факултетинин деканынын орун басары кызматына көтөрүлгөн. Андан сырткары кыргыз элинин тарыхына да кайрылып, "Кыргыз элинин уруулук бөлүнүшү" деген илимий макаласын чыгарган. Бул макаланы жазууда илимий адабияттарды, орус авторлорунун эмгектерине кайрылып, шилтеме жасаган жана бул эмгеги Ташкенттен 1927-жылы китеп болуп чыккан. === Кайрадан Кыргызстанда === 1932-жылы Кыргыз АССРинин жетекчилеринин сунушу менен кайрадан Кыргызстанга чакырылып, Кыргыз АССРинин мампланынын төрагасынын орун басары болуп иштейт. Кыргыз элинин өз алдынчалыгы жана гүлдөп өнүгүшү үчүн күрөшкөн адамдардын катарында турган Абдыкерим Сыдыковдун тагдыры ушундайча аяктаган. А.Сыдыков бала кезинен эле элдик чыгармаларга кызыгып, өзгөчө "Манасты" абдан баалаган. Кийин эл арасына чыгып, өзүнүн саясий ишмердүүлүгүн баштаган мезгилде да "Манасты" көңүл сыртына калтырган эмес. А.Сыдыковдун псевдонимдеринин бири «Манас» болчу. Ал элдик чыгармачылыкты, өнөрдү баалап гана койбостон учуру келгенде чыгармачыл адамдарды да колдогон. Мисалы, 1911-жылы Уфа шаарында жазгыч акындардын бири Молдо Кылычтын Чүй өрөөнүндө өткөн кылымдын башында болуп өткөн катуу жер силкинүүнү баяндап жазган "Зилзала" деген чыгарма-сына өзү баш сөз жазып, басмадан чыгарууга көмөктөшкөн. === Соңку жылдары === Кыргызстанга кайтканына көп узабай, А.Сыдыков 1933-жылдын 9-майында камакка алынат. 1934-жылдын 28-февралында " Социал-Туран деп аталган улутчул контрреволюциялык уюмдун" жетекчиси деп ага күнөө тагылып, 10 жылга эркинен ажыратылган. 1938-жылы 10-февралда Кыргыз ССРинин НКВДсынын чечими менен Социал-Туран партиясынын уюштуруучуларынын бири катары күнөө тагылат. Тоталитардык машинанын кандуу репрессиясынын чырмоогуна кабылган Абдыкерим Сыдыковко жалган жалаа жабылып, 1938-жылы 18-февралда 49 жашында өлүм жазасына тартылган. Улуу инсан, алдынкы лидер Абдыкерим Сыдыков кыргыз мамлекетин тузуу жана чындоого талбай аракет жасап, озун кутуп турган коркунучту билсе да атуулдук туруктуулукту корсотту. Бугунку эгемендуу мамлекетибиздин жаралышына зор салымы бар А.Сыдыков «алгачкы жол салуучулардын» бири катары курман болду. Бирок анын таза жана жаркын ысымы калыбына келтирилип, азыркы муундун улуу идеалына айланды. == Эскерүү == Кыргызстан мамлекеттик көз карандысыздыкка жеткен соң, Абдыкерим Сыдыков улуу мамлекеттик ишмер катары кайра татыктуу баасын алды. Анын эстеликтери тургузулду, анын залкар салымы тууралуу далай китептер, макалалар жазылды. Анын жаркын элесин эскерүү чараларын уюштурууга “Кыргызстан” демократиялык кыймылынын, Кыргызстан жаш тарыхчылар жамаатынын мүчөлөрү, ошондой эле тарыхчылар Субакун Бегалиев, Зайнидин Курманов, жана өз уулу Эрк Абдыкеримович Сыдыков, ж.б. чоң салым кошуш'''ту.''' == Эмгектери == * "Эл жана сарамжал" – Эркин Тоо. Ноябрь, 1924. * "Кыргыз окмоту жана калкы токтоосуз сарамжалга кирешуу керек". – Эркин Тоо. Ноябрь, 1924. * А.Сыдыков. "Родовое деление киргизов". – Жыйнакта: "Благодарные ученики Средней Азии и его почитатели". Ташкент; 1927. == Булактар == {{Булактар}} * http://www.azattyk.kg/content/article/1279777.html * http://www.centrasia.ru/newsA.php4?st=1067726040 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050106021548/http://centrasia.ru/newsA.php4?st=1067726040 |date=2005-01-06 }} * http://nlkr.gov.kg/index.php?option=com_content&task=view&id=224&Itemid=31 * http://www.dissercat.com/content/repressirovannaya-kultura-istoriya-stanovleniya-i-tragedii-kyrgyzskoi-intelligentsii * http://www.wikipedia.kg/index.phptitle=%D0%A1%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D0%BE%D0%B2%2C_%D0%90%D0%B1%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BC(жеткиликсиз+шилтеме){{Жеткиликсиз шилтеме|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Кошумча адабият == * АБДЫКЕРИМ СЫДЫКОВ - национальный лидер. - Б.: Кыргызстан, 1992. - 183. * З.Курманов “А. Сыдыков” Бишкек; 2002. * Урстанбеков Б.У., Чороев Т.К. Кыргыз тарыхы: Кыскача энциклопедиялык сөздүк. – Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы, 1990. – 288 бет. – Рецензент: тарых илиминин доктору Өмүркул Караев. - ISBN 5-89750-028-2. * Асанов У.А., Джуманазарова А.З., Чоротегин Т.К. Кыргызская наука в лицах: Краткий био-библиографический свод / Отв. ред. академик У.А.Асанов. – Бишкек: Центр государственного языка и энциклопедии, 2002. – 544 стр., илл., карта. - ISBN 5-89750-142-4. [[Категория:Кыргыз тарыхы]] [[Категория:Кыргыз адабияты]] [[Категория:Тарыхчылар]] [[Категория:Түркологдор‎]] [[Категория:Саясат]] [[Категория:Кыргыз дипломатиясы]] [[Категория:Укук коргоо]] [[Категория:Туулгандар 1889-жылы]] [[Категория:Өлгөндөр 1938-жылы]] [[Категория:Окумуштуулар]] [[Категория:Кыргызстандын саясаты]] [[Категория:СССР]] [[Категория:Кыргыз таануу]] 4mo2xtret7pzrch32r78utw1lbhzf7f 646048 646047 2026-05-12T09:48:04Z ~2026-28596-28 47570 /* Ташкендеги жылдар */ 646048 wikitext text/x-wiki [[Файл:Portrait of Abdykerim Sydykov on the stamp of Kyrgyzstan (2014).jpg|thumb|right|Абдыкерим Сыдыков]]'''Абдыкерим Сыдыков''' (1889-1938) — кыргыздын чыгаан коомдук жана мамлекеттик ишмери, окумуштуу, тарыхчы. == Өмүр баяны == === Балалык чагы === Абдыкерим Сыдыков 1889-жылы [[Кыргызстан|Кыргызстандын]] азыркы [[Чүй облусу|Чүй облусунун]] [[Аламүдүн району|Аламүдүн районундагы]] [[Баш-Кара-Суу|Баш-Кара-Суу айылында]] солто уруусунан ири манаптын үй бүлөсүндө туулган. А. Сыдыковдун чоң аталары Чүй өрөөнүнүн белгилүү манаптарынан болгон. Чоң атасы Өзүбек Пишпек уездинин Талкан болуштугун көп жылдар башкарып, таасирдүү адамдардан болгон. Өз атасы Сыдык да Талкан болуштугун башкарып кийин Пригородный болуштугунда бий болуп шайланган. Абдыкерим алгач өзүнүн чоң атасы салдырган мусулман мектебинде окуп, ал жерден арабча кат тааныган. 1904-1911-жж Верный шаарындагы (азыркы Алмата) гимназияда билим алган. Мындай гимназия ошол мезгилде Орто Азияда эки жерде, Ташкенде жана Верныйда (Алматы) болгон. Ал жерде окутуу орус тилинде болуп, немис, француз, латын тилдерин, математика, тарых, география сабактары окутулган. 1911-жылы Абдыкерим гимназияны аяктап, окуусун улантуу үчүн Казан университетинин ветеринария факультетине тапшырган. Бирок, ал жакта аба ырайы ден соолугуна тескери таасирин тийгизип, университетти бүтпөй калган. Ал жактан келгенден кийин А.Сыдык уулу 1913-1916-жылдары Нарын жана Каракол уезддерине мектеп ачкан жана ал мектептерде өзү мугалим болуп иштеген. Ушул эле жылдары ал Пишпек уезддик башкармалыгында катчы жана тилмеч болуп иштеген. 1914 - жылы декабрда Оруссияда Романовдор династиясынын 300 жылдыгына арналган юбилейлик медаль менен сыйланган. === 1917-жылкы ыңкылаптардан кийин === '''1'''917-жылы Орусияда Февраль революциясы болуп, 2-мартта убактылуу өкмөт түзүлөт. Бул өкмөттүн штабтары Оруссиянын колонияларында да түзүлүп, Кыргызстанда убактылуу өкмөт орноп, А. Сыдык уулу Пишпек уезддинин комиссарынын орун басары болуп иштеген. 1917- жылы жай айларында Пишпекте "Алаш Ордо" казак- кыргыз партиясынын бөлүмүн Пишпекте ачууга катышып, аны Мамлекеттик думанын мүчөсү, кадет А. Байтурсун уулу жетектеген. Бул партия элдин алдына эркиндик, теңчилдик, демократия, кыргыз жана казак элинин бир туугандыгы, алардын суверендүү өнүгүшү керек деген чакырыктарды көтөрүп чыккан. Бул партияны уюштурууда А. Сыдык уулу, И. Арабай уулу, К. Тыныстан уулу, Н. Тулин жана башкалар жардам берген. 1918- жылы [["Алаш" партиясы|"Алаш Ордо" партиясынын]] Пишпектеги бөлүмү тарап, ушул эле жылы большевиктер партиясынын катарына өткөн. 1919-1920 - жылы Жети-Суу обласынын мусулман бюросунун төрагасынын орун басары, андан кийин Түркстан Коммунисттик партиясынын Жети-Суу обкомунун уюштуруу бөлүмүнүн башчысы болгон. 1921-жылы июлда Советтердин Жети-Суу областык аткаруу комитетинин төрагалыгынын орун басары болуп иштеп, кийин төрагасы болгон. 1922- жылы Түркстан АССРинин Ички иштер Эл коммиссарынын орун басары болуп иштеген. Ушул эле жылы Советтердин бүткүл союздук I съездинде кыргыз жеринен барган өкүлү болуп катышат. === Улуттук облус түзүү демилгеси === Абдыкерим Сыдыков 1922-жылдын март айында Тоолуу кыргыз облусун түзүү боюнча маселе көтөрүп чыккан. Себеби 1920-жылдын 25-августунда Казак АССРин түзүү боюнча декрет кабыл алынып, Түркстан АССРинин курамындагы Жети-Суу жана Сыр-Дарыя областары Казак АССРине кошулуп калган. Башкача айтканда кыргыз эли Казак АССРинин курамына кирип калган. Иш жүзүндө кыргыз элинин өз алдынчалыгы жоголгон. 1922-жылдын мартында Советтердин Буткул Туркстандык 13- сьездинде А.Сыдыков кайтадан Тоолуу Кыргыз областын тузуу жонундогу маселени коюп, оз сунушун колдоого алынышына жетишти. 1922-жылдын 25-мартында Түркстан Республикасынын курамында Тоолуу Кыргыз облусун түзүү жөнүндө чечим чыгарылган. Анда Пишпек, Каракол,Нарын уездери жана Олуяата уездинин тоолуу болугу кирген, борбору Кочкор кыштагы болгон Тоолуу Кыргыз облусун түзүү анын уюштуруу комиссиясынын төрагасы болуп Абдыкерим Сыдыков бекитилгендиги каралган. Ошентип кыргыздар жашаган аймактын бир болугундо бирдиктуу, оз алдынча улуттук автономиялуу мамлекетуулугун тузуу учун реалдуу мункунчулуктор ачылат. Тоолуу Кыргыз областын түзүү боюнча демилге алгач колдоого алынып, бирок, бийликтеги Р. Кудайкулов, А. Каменскийлер тараптан колдоого алынбай, бул чоң саясий карама-каршылыкка алып келген. Натыйжада И.В. Сталиндин көрсөтмөсү менен атайын чакырылган съезддин иши токтотулган. 1922- жылы 23 мартта Тоолуу Кыргыз областын түзүү боюнча уюштуруу комитетинин төрагасы А.Сыдыков Жети-Суу областык аткаруу комитетинин төрагалык кызматынан бошотулат. Бул ага жана анын жактоочуларына тийген катуу сокку болгон. Бирок,1922-жылы А.Сыдыковдун иши кайра каралып, анын партиялуугу кайра калыбына келтирилген. Кара-Кыргыз автономиялуу областын түзүү боюнча уюштуруу иштерине активдүү кирише баштаган. Анын мындай активдүү иш аракеттери "бай манап тукуму, мурдагы полицей" деп катуу сынга кабылып, 1922-1924-жж үч жолу партиядан чыгарылып, кайра калыбына келтирилген. 1924-жылдын октябрь айында [[Кара-Кыргыз автономиялуу облусу]] түзүлүп, А.Сыдыков баш болгон бир топ адамдар мамлекеттик жетекчилик кызматтарга атайын киргизилбей калган. === '''«Отузчулардын» каты''' === Чындыкты тайманбай айткан, коомдо болуп жаткан окуяларга саясий ишмер катары терең анализ бере билген Абдыкерим Сыдыковдун кийинки тагдыры «Отузчулардын» каты менен байланыштуу болду. 1925-жылы Кыргызстандагы мамлекеттик кайра түзүү боюнча жүргүзүлгөн иш-чараларды талдоо менен 30 партиялык жана советтик кызматкер жогору жакка кат менен кайрылган. Катта партиялык жетекчиликтин иши жана анын советтик жетекчиликтин ишине кийлигишүүгө аракеттенүүсү жөнүндөгү жагдайлар сынга алынган. «Отузчулардын» башчысы А. Сыдыков эле. Бирок жогору жактан бул кат терең анализге алынбастан эле, «улутчулдук» мүнөздөгү кадам катары бааланган. Ошол эле жылы «отузчулардын» башчылары партиядан чыгарылып, жетекчилик кызматтардан четтетилген. Көрө албаган чыгымчылдардын айынан А. Сыдыков 1922–1924-жылдардын аралыгында үч жолу партиядан чыгарылып, бирок кайрадан мүчөлүгү калыбына келтирилген. === Ташкендеги жылдар === Жогорудагы окуялардан кийин А. Сыдыков мамлекеттик кызматтан четтеп, окутуучулук ишмердүүлүккө өтөт. Ал кыргыздын туңгуч гезити «Эркин Тоону» түзүүчүлөрдүн жана уюштуруучулардын бири болгон. Гезиттин биринчи санында (1924-жыл, 7-ноябрь) анын «Эл жана сарамжал» деген макаласы жарык көргөн. Бул мезгилден баштап Абдыкерим Сыдыков мамлекеттик гана ишмер эмес, өзүнүн окумуштуулук талантын да көрсөтө алды. Ал бир нече илимий эмгектин автору болду. Маселен, 1926-жылы '''«Кыргыз элинин өнүгүшүнүн кыскача тарыхы»''', 1927-жылы '''«Кыргыздардын уруулук бөлүнүшү»''' деген эмгектерин жараткан. Андан тышкары, 1930-жылдары '''«Көчмөн калктардагы малды кармоону уюштуруу»''', '''«Борбордук Азиядагы жут жана тоюттун жетишсиздиги жөнүндө. Тарыхый мүнөздөмө»''' сыяктуу маанилүү илимий иштери жарыкка чыккан. Активдүү саясаттан четтетилген Абдыкерим Сыдыков 1926–1932-жылдары Ташкенттеги Орто Азия мамлекеттик университетинин (САГУ) айыл чарба факультетинде окутуучу жана илимий кызматкер болуп иштеген. Кийин Орто Азия пахтачылык институтунун суу чарба факультетинин деканынын орун басары кызматына чейин көтөрүлгөн. Андан сырткары, кыргыз элинин тарыхына терең кайрылып, илимий адабияттарга жана орус авторлорунун эмгектерине шилтеме жасоо менен «Кыргыздардын уруулук бөлүнүшү» аттуу макаласын жазган. Бул эмгеги 1927-жылы Ташкентте китеп болуп басылып чыккан. === Кайрадан Кыргызстанда === 1932-жылы Кыргыз АССРинин жетекчилеринин сунушу менен кайрадан Кыргызстанга чакырылып, Кыргыз АССРинин мампланынын төрагасынын орун басары болуп иштейт. Кыргыз элинин өз алдынчалыгы жана гүлдөп өнүгүшү үчүн күрөшкөн адамдардын катарында турган Абдыкерим Сыдыковдун тагдыры ушундайча аяктаган. А.Сыдыков бала кезинен эле элдик чыгармаларга кызыгып, өзгөчө "Манасты" абдан баалаган. Кийин эл арасына чыгып, өзүнүн саясий ишмердүүлүгүн баштаган мезгилде да "Манасты" көңүл сыртына калтырган эмес. А.Сыдыковдун псевдонимдеринин бири «Манас» болчу. Ал элдик чыгармачылыкты, өнөрдү баалап гана койбостон учуру келгенде чыгармачыл адамдарды да колдогон. Мисалы, 1911-жылы Уфа шаарында жазгыч акындардын бири Молдо Кылычтын Чүй өрөөнүндө өткөн кылымдын башында болуп өткөн катуу жер силкинүүнү баяндап жазган "Зилзала" деген чыгарма-сына өзү баш сөз жазып, басмадан чыгарууга көмөктөшкөн. === Соңку жылдары === Кыргызстанга кайтканына көп узабай, А.Сыдыков 1933-жылдын 9-майында камакка алынат. 1934-жылдын 28-февралында " Социал-Туран деп аталган улутчул контрреволюциялык уюмдун" жетекчиси деп ага күнөө тагылып, 10 жылга эркинен ажыратылган. 1938-жылы 10-февралда Кыргыз ССРинин НКВДсынын чечими менен Социал-Туран партиясынын уюштуруучуларынын бири катары күнөө тагылат. Тоталитардык машинанын кандуу репрессиясынын чырмоогуна кабылган Абдыкерим Сыдыковко жалган жалаа жабылып, 1938-жылы 18-февралда 49 жашында өлүм жазасына тартылган. Улуу инсан, алдынкы лидер Абдыкерим Сыдыков кыргыз мамлекетин тузуу жана чындоого талбай аракет жасап, озун кутуп турган коркунучту билсе да атуулдук туруктуулукту корсотту. Бугунку эгемендуу мамлекетибиздин жаралышына зор салымы бар А.Сыдыков «алгачкы жол салуучулардын» бири катары курман болду. Бирок анын таза жана жаркын ысымы калыбына келтирилип, азыркы муундун улуу идеалына айланды. == Эскерүү == Кыргызстан мамлекеттик көз карандысыздыкка жеткен соң, Абдыкерим Сыдыков улуу мамлекеттик ишмер катары кайра татыктуу баасын алды. Анын эстеликтери тургузулду, анын залкар салымы тууралуу далай китептер, макалалар жазылды. Анын жаркын элесин эскерүү чараларын уюштурууга “Кыргызстан” демократиялык кыймылынын, Кыргызстан жаш тарыхчылар жамаатынын мүчөлөрү, ошондой эле тарыхчылар Субакун Бегалиев, Зайнидин Курманов, жана өз уулу Эрк Абдыкеримович Сыдыков, ж.б. чоң салым кошуш'''ту.''' == Эмгектери == * "Эл жана сарамжал" – Эркин Тоо. Ноябрь, 1924. * "Кыргыз окмоту жана калкы токтоосуз сарамжалга кирешуу керек". – Эркин Тоо. Ноябрь, 1924. * А.Сыдыков. "Родовое деление киргизов". – Жыйнакта: "Благодарные ученики Средней Азии и его почитатели". Ташкент; 1927. == Булактар == {{Булактар}} * http://www.azattyk.kg/content/article/1279777.html * http://www.centrasia.ru/newsA.php4?st=1067726040 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050106021548/http://centrasia.ru/newsA.php4?st=1067726040 |date=2005-01-06 }} * http://nlkr.gov.kg/index.php?option=com_content&task=view&id=224&Itemid=31 * http://www.dissercat.com/content/repressirovannaya-kultura-istoriya-stanovleniya-i-tragedii-kyrgyzskoi-intelligentsii * http://www.wikipedia.kg/index.phptitle=%D0%A1%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D0%BE%D0%B2%2C_%D0%90%D0%B1%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BC(жеткиликсиз+шилтеме){{Жеткиликсиз шилтеме|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Кошумча адабият == * АБДЫКЕРИМ СЫДЫКОВ - национальный лидер. - Б.: Кыргызстан, 1992. - 183. * З.Курманов “А. Сыдыков” Бишкек; 2002. * Урстанбеков Б.У., Чороев Т.К. Кыргыз тарыхы: Кыскача энциклопедиялык сөздүк. – Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы, 1990. – 288 бет. – Рецензент: тарых илиминин доктору Өмүркул Караев. - ISBN 5-89750-028-2. * Асанов У.А., Джуманазарова А.З., Чоротегин Т.К. Кыргызская наука в лицах: Краткий био-библиографический свод / Отв. ред. академик У.А.Асанов. – Бишкек: Центр государственного языка и энциклопедии, 2002. – 544 стр., илл., карта. - ISBN 5-89750-142-4. [[Категория:Кыргыз тарыхы]] [[Категория:Кыргыз адабияты]] [[Категория:Тарыхчылар]] [[Категория:Түркологдор‎]] [[Категория:Саясат]] [[Категория:Кыргыз дипломатиясы]] [[Категория:Укук коргоо]] [[Категория:Туулгандар 1889-жылы]] [[Категория:Өлгөндөр 1938-жылы]] [[Категория:Окумуштуулар]] [[Категория:Кыргызстандын саясаты]] [[Категория:СССР]] [[Категория:Кыргыз таануу]] inf80lky6e562kof69ho90uytm8rjha 646049 646048 2026-05-12T09:53:43Z ~2026-28596-28 47570 /* Соңку жылдары */ 646049 wikitext text/x-wiki [[Файл:Portrait of Abdykerim Sydykov on the stamp of Kyrgyzstan (2014).jpg|thumb|right|Абдыкерим Сыдыков]]'''Абдыкерим Сыдыков''' (1889-1938) — кыргыздын чыгаан коомдук жана мамлекеттик ишмери, окумуштуу, тарыхчы. == Өмүр баяны == === Балалык чагы === Абдыкерим Сыдыков 1889-жылы [[Кыргызстан|Кыргызстандын]] азыркы [[Чүй облусу|Чүй облусунун]] [[Аламүдүн району|Аламүдүн районундагы]] [[Баш-Кара-Суу|Баш-Кара-Суу айылында]] солто уруусунан ири манаптын үй бүлөсүндө туулган. А. Сыдыковдун чоң аталары Чүй өрөөнүнүн белгилүү манаптарынан болгон. Чоң атасы Өзүбек Пишпек уездинин Талкан болуштугун көп жылдар башкарып, таасирдүү адамдардан болгон. Өз атасы Сыдык да Талкан болуштугун башкарып кийин Пригородный болуштугунда бий болуп шайланган. Абдыкерим алгач өзүнүн чоң атасы салдырган мусулман мектебинде окуп, ал жерден арабча кат тааныган. 1904-1911-жж Верный шаарындагы (азыркы Алмата) гимназияда билим алган. Мындай гимназия ошол мезгилде Орто Азияда эки жерде, Ташкенде жана Верныйда (Алматы) болгон. Ал жерде окутуу орус тилинде болуп, немис, француз, латын тилдерин, математика, тарых, география сабактары окутулган. 1911-жылы Абдыкерим гимназияны аяктап, окуусун улантуу үчүн Казан университетинин ветеринария факультетине тапшырган. Бирок, ал жакта аба ырайы ден соолугуна тескери таасирин тийгизип, университетти бүтпөй калган. Ал жактан келгенден кийин А.Сыдык уулу 1913-1916-жылдары Нарын жана Каракол уезддерине мектеп ачкан жана ал мектептерде өзү мугалим болуп иштеген. Ушул эле жылдары ал Пишпек уезддик башкармалыгында катчы жана тилмеч болуп иштеген. 1914 - жылы декабрда Оруссияда Романовдор династиясынын 300 жылдыгына арналган юбилейлик медаль менен сыйланган. === 1917-жылкы ыңкылаптардан кийин === '''1'''917-жылы Орусияда Февраль революциясы болуп, 2-мартта убактылуу өкмөт түзүлөт. Бул өкмөттүн штабтары Оруссиянын колонияларында да түзүлүп, Кыргызстанда убактылуу өкмөт орноп, А. Сыдык уулу Пишпек уезддинин комиссарынын орун басары болуп иштеген. 1917- жылы жай айларында Пишпекте "Алаш Ордо" казак- кыргыз партиясынын бөлүмүн Пишпекте ачууга катышып, аны Мамлекеттик думанын мүчөсү, кадет А. Байтурсун уулу жетектеген. Бул партия элдин алдына эркиндик, теңчилдик, демократия, кыргыз жана казак элинин бир туугандыгы, алардын суверендүү өнүгүшү керек деген чакырыктарды көтөрүп чыккан. Бул партияны уюштурууда А. Сыдык уулу, И. Арабай уулу, К. Тыныстан уулу, Н. Тулин жана башкалар жардам берген. 1918- жылы [["Алаш" партиясы|"Алаш Ордо" партиясынын]] Пишпектеги бөлүмү тарап, ушул эле жылы большевиктер партиясынын катарына өткөн. 1919-1920 - жылы Жети-Суу обласынын мусулман бюросунун төрагасынын орун басары, андан кийин Түркстан Коммунисттик партиясынын Жети-Суу обкомунун уюштуруу бөлүмүнүн башчысы болгон. 1921-жылы июлда Советтердин Жети-Суу областык аткаруу комитетинин төрагалыгынын орун басары болуп иштеп, кийин төрагасы болгон. 1922- жылы Түркстан АССРинин Ички иштер Эл коммиссарынын орун басары болуп иштеген. Ушул эле жылы Советтердин бүткүл союздук I съездинде кыргыз жеринен барган өкүлү болуп катышат. === Улуттук облус түзүү демилгеси === Абдыкерим Сыдыков 1922-жылдын март айында Тоолуу кыргыз облусун түзүү боюнча маселе көтөрүп чыккан. Себеби 1920-жылдын 25-августунда Казак АССРин түзүү боюнча декрет кабыл алынып, Түркстан АССРинин курамындагы Жети-Суу жана Сыр-Дарыя областары Казак АССРине кошулуп калган. Башкача айтканда кыргыз эли Казак АССРинин курамына кирип калган. Иш жүзүндө кыргыз элинин өз алдынчалыгы жоголгон. 1922-жылдын мартында Советтердин Буткул Туркстандык 13- сьездинде А.Сыдыков кайтадан Тоолуу Кыргыз областын тузуу жонундогу маселени коюп, оз сунушун колдоого алынышына жетишти. 1922-жылдын 25-мартында Түркстан Республикасынын курамында Тоолуу Кыргыз облусун түзүү жөнүндө чечим чыгарылган. Анда Пишпек, Каракол,Нарын уездери жана Олуяата уездинин тоолуу болугу кирген, борбору Кочкор кыштагы болгон Тоолуу Кыргыз облусун түзүү анын уюштуруу комиссиясынын төрагасы болуп Абдыкерим Сыдыков бекитилгендиги каралган. Ошентип кыргыздар жашаган аймактын бир болугундо бирдиктуу, оз алдынча улуттук автономиялуу мамлекетуулугун тузуу учун реалдуу мункунчулуктор ачылат. Тоолуу Кыргыз областын түзүү боюнча демилге алгач колдоого алынып, бирок, бийликтеги Р. Кудайкулов, А. Каменскийлер тараптан колдоого алынбай, бул чоң саясий карама-каршылыкка алып келген. Натыйжада И.В. Сталиндин көрсөтмөсү менен атайын чакырылган съезддин иши токтотулган. 1922- жылы 23 мартта Тоолуу Кыргыз областын түзүү боюнча уюштуруу комитетинин төрагасы А.Сыдыков Жети-Суу областык аткаруу комитетинин төрагалык кызматынан бошотулат. Бул ага жана анын жактоочуларына тийген катуу сокку болгон. Бирок,1922-жылы А.Сыдыковдун иши кайра каралып, анын партиялуугу кайра калыбына келтирилген. Кара-Кыргыз автономиялуу областын түзүү боюнча уюштуруу иштерине активдүү кирише баштаган. Анын мындай активдүү иш аракеттери "бай манап тукуму, мурдагы полицей" деп катуу сынга кабылып, 1922-1924-жж үч жолу партиядан чыгарылып, кайра калыбына келтирилген. 1924-жылдын октябрь айында [[Кара-Кыргыз автономиялуу облусу]] түзүлүп, А.Сыдыков баш болгон бир топ адамдар мамлекеттик жетекчилик кызматтарга атайын киргизилбей калган. === '''«Отузчулардын» каты''' === Чындыкты тайманбай айткан, коомдо болуп жаткан окуяларга саясий ишмер катары терең анализ бере билген Абдыкерим Сыдыковдун кийинки тагдыры «Отузчулардын» каты менен байланыштуу болду. 1925-жылы Кыргызстандагы мамлекеттик кайра түзүү боюнча жүргүзүлгөн иш-чараларды талдоо менен 30 партиялык жана советтик кызматкер жогору жакка кат менен кайрылган. Катта партиялык жетекчиликтин иши жана анын советтик жетекчиликтин ишине кийлигишүүгө аракеттенүүсү жөнүндөгү жагдайлар сынга алынган. «Отузчулардын» башчысы А. Сыдыков эле. Бирок жогору жактан бул кат терең анализге алынбастан эле, «улутчулдук» мүнөздөгү кадам катары бааланган. Ошол эле жылы «отузчулардын» башчылары партиядан чыгарылып, жетекчилик кызматтардан четтетилген. Көрө албаган чыгымчылдардын айынан А. Сыдыков 1922–1924-жылдардын аралыгында үч жолу партиядан чыгарылып, бирок кайрадан мүчөлүгү калыбына келтирилген. === Ташкендеги жылдар === Жогорудагы окуялардан кийин А. Сыдыков мамлекеттик кызматтан четтеп, окутуучулук ишмердүүлүккө өтөт. Ал кыргыздын туңгуч гезити «Эркин Тоону» түзүүчүлөрдүн жана уюштуруучулардын бири болгон. Гезиттин биринчи санында (1924-жыл, 7-ноябрь) анын «Эл жана сарамжал» деген макаласы жарык көргөн. Бул мезгилден баштап Абдыкерим Сыдыков мамлекеттик гана ишмер эмес, өзүнүн окумуштуулук талантын да көрсөтө алды. Ал бир нече илимий эмгектин автору болду. Маселен, 1926-жылы '''«Кыргыз элинин өнүгүшүнүн кыскача тарыхы»''', 1927-жылы '''«Кыргыздардын уруулук бөлүнүшү»''' деген эмгектерин жараткан. Андан тышкары, 1930-жылдары '''«Көчмөн калктардагы малды кармоону уюштуруу»''', '''«Борбордук Азиядагы жут жана тоюттун жетишсиздиги жөнүндө. Тарыхый мүнөздөмө»''' сыяктуу маанилүү илимий иштери жарыкка чыккан. Активдүү саясаттан четтетилген Абдыкерим Сыдыков 1926–1932-жылдары Ташкенттеги Орто Азия мамлекеттик университетинин (САГУ) айыл чарба факультетинде окутуучу жана илимий кызматкер болуп иштеген. Кийин Орто Азия пахтачылык институтунун суу чарба факультетинин деканынын орун басары кызматына чейин көтөрүлгөн. Андан сырткары, кыргыз элинин тарыхына терең кайрылып, илимий адабияттарга жана орус авторлорунун эмгектерине шилтеме жасоо менен «Кыргыздардын уруулук бөлүнүшү» аттуу макаласын жазган. Бул эмгеги 1927-жылы Ташкентте китеп болуп басылып чыккан. === Кайрадан Кыргызстанда === 1932-жылы Кыргыз АССРинин жетекчилеринин сунушу менен кайрадан Кыргызстанга чакырылып, Кыргыз АССРинин мампланынын төрагасынын орун басары болуп иштейт. Кыргыз элинин өз алдынчалыгы жана гүлдөп өнүгүшү үчүн күрөшкөн адамдардын катарында турган Абдыкерим Сыдыковдун тагдыры ушундайча аяктаган. А.Сыдыков бала кезинен эле элдик чыгармаларга кызыгып, өзгөчө "Манасты" абдан баалаган. Кийин эл арасына чыгып, өзүнүн саясий ишмердүүлүгүн баштаган мезгилде да "Манасты" көңүл сыртына калтырган эмес. А.Сыдыковдун псевдонимдеринин бири «Манас» болчу. Ал элдик чыгармачылыкты, өнөрдү баалап гана койбостон учуру келгенде чыгармачыл адамдарды да колдогон. Мисалы, 1911-жылы Уфа шаарында жазгыч акындардын бири Молдо Кылычтын Чүй өрөөнүндө өткөн кылымдын башында болуп өткөн катуу жер силкинүүнү баяндап жазган "Зилзала" деген чыгарма-сына өзү баш сөз жазып, басмадан чыгарууга көмөктөшкөн. === Соңку жылдары === Кыргызстанга кайтып келгенине көп узабай, А. Сыдыков 1933-жылы 9-майда камакка алынган. 1934-жылы 28-февралда «Социал-Туран» деп аталган улутчул, контрреволюциялык уюмдун жетекчиси» деген күнөө тагылып, 10 жылга эркинен ажыратылган. 1938-жылы 10-февралда Кыргыз ССРинин Ички иштер элдик комиссариатынын (НКВД) чечими менен ага кайрадан «Социал-Туран» партиясынын уюштуруучуларынын бири катары айып тагылат. Тоталитардык машинанын кандуу репрессиясынын чырмоогуна кабылган Абдыкерим Сыдыковго жалган жалаа жабылып, 1938-жылы 18-февралда 49 жашында өлүм жазасына тартылган. Улуу инсан, алдыңкы лидер Абдыкерим Сыдыков кыргыз мамлекетин түзүүгө жана чыңдоого талбай аракет жасап, өзүн күтүп турган коркунучту билсе да, атуулдук туруктуулукту көрсөттү. Бүгүнкү эгемендүү мамлекетибиздин жаралышына зор салымы бар А. Сыдыков «алгачкы жол салуучулардын» бири катары курман болду. Бирок анын таза жана жаркын ысымы калыбына келтирилип, азыркы муундун бийик идеалына айланды. == Эскерүү == Кыргызстан мамлекеттик көз карандысыздыкка жеткен соң, Абдыкерим Сыдыков улуу мамлекеттик ишмер катары кайра татыктуу баасын алды. Анын эстеликтери тургузулду, анын залкар салымы тууралуу далай китептер, макалалар жазылды. Анын жаркын элесин эскерүү чараларын уюштурууга “Кыргызстан” демократиялык кыймылынын, Кыргызстан жаш тарыхчылар жамаатынын мүчөлөрү, ошондой эле тарыхчылар Субакун Бегалиев, Зайнидин Курманов, жана өз уулу Эрк Абдыкеримович Сыдыков, ж.б. чоң салым кошуш'''ту.''' == Эмгектери == * "Эл жана сарамжал" – Эркин Тоо. Ноябрь, 1924. * "Кыргыз окмоту жана калкы токтоосуз сарамжалга кирешуу керек". – Эркин Тоо. Ноябрь, 1924. * А.Сыдыков. "Родовое деление киргизов". – Жыйнакта: "Благодарные ученики Средней Азии и его почитатели". Ташкент; 1927. == Булактар == {{Булактар}} * http://www.azattyk.kg/content/article/1279777.html * http://www.centrasia.ru/newsA.php4?st=1067726040 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050106021548/http://centrasia.ru/newsA.php4?st=1067726040 |date=2005-01-06 }} * http://nlkr.gov.kg/index.php?option=com_content&task=view&id=224&Itemid=31 * http://www.dissercat.com/content/repressirovannaya-kultura-istoriya-stanovleniya-i-tragedii-kyrgyzskoi-intelligentsii * http://www.wikipedia.kg/index.phptitle=%D0%A1%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D0%BE%D0%B2%2C_%D0%90%D0%B1%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BC(жеткиликсиз+шилтеме){{Жеткиликсиз шилтеме|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Кошумча адабият == * АБДЫКЕРИМ СЫДЫКОВ - национальный лидер. - Б.: Кыргызстан, 1992. - 183. * З.Курманов “А. Сыдыков” Бишкек; 2002. * Урстанбеков Б.У., Чороев Т.К. Кыргыз тарыхы: Кыскача энциклопедиялык сөздүк. – Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы, 1990. – 288 бет. – Рецензент: тарых илиминин доктору Өмүркул Караев. - ISBN 5-89750-028-2. * Асанов У.А., Джуманазарова А.З., Чоротегин Т.К. Кыргызская наука в лицах: Краткий био-библиографический свод / Отв. ред. академик У.А.Асанов. – Бишкек: Центр государственного языка и энциклопедии, 2002. – 544 стр., илл., карта. - ISBN 5-89750-142-4. [[Категория:Кыргыз тарыхы]] [[Категория:Кыргыз адабияты]] [[Категория:Тарыхчылар]] [[Категория:Түркологдор‎]] [[Категория:Саясат]] [[Категория:Кыргыз дипломатиясы]] [[Категория:Укук коргоо]] [[Категория:Туулгандар 1889-жылы]] [[Категория:Өлгөндөр 1938-жылы]] [[Категория:Окумуштуулар]] [[Категория:Кыргызстандын саясаты]] [[Категория:СССР]] [[Категория:Кыргыз таануу]] 93hi4mkzss810hysgm9yl7nxttek87f 0 11199 646052 555134 2026-05-12T10:23:28Z Born Nomad 47370 646052 wikitext text/x-wiki {{Электр станциясы |Электр станциясынын түрү = ГЭС |Кыргызча аталышы = Үч-Коргон ГЭСи |Расмий аталышы = |Сүрөт = |Сүрөткө баяндама = |Курулган өлкөсү = Кыргызстан |Карта = Relief_Map_of_Kyrgyzstan.png |Жайгашкан жери = [[Жалал-Абад облусу]] |Геотермалдык кени = |Дарыя = [[Нарын дарыясы]] |Суу сактагычы = |Суу топтогучу = |Каскад = |Менчик ээси = «Электр станциялар» ААК |Директор = |Девелопер = |Макамы = иш үстүндө |Курулуп башталган жылы = [[1956-жыл]] |Агрегаттарды ишке берүү жылдары = [[1961]]-[[1962]] жж. |Эксплуатациялоонун башталышы = [[1962-жыл]] |Күтүлгөн эксплуатациялоонун башталышы = |Эксплуатациялоонун аякташы = |Иштеткен мекеме = «Электр станциялар» ААК <!--Негизги мүнөздөмөсү--> |Жылдык электр энергиясын өндүрүү = 820 |Жылдык жылуулук энергиясын өндүрүү = |Эсептелген кысымы = 29; 26,75 |Электр кубаттуулугу = 180 |Жылуулук кубаттуулугу = <!--Жабдуулардын мүнөздөмөсү--> |Скважиналардын саны = |Негизги отуну = |Резервдик отуну = |От казандары = |Энергоблоктор = |Курулуп жаткан энергоблоктор = |Реакторлордун түрү = |Эксплуатациялоодогу реакторлор = |Жабылган ректорлору = |Турбиналардын түрү = |Турбиналардын саны жана маркасы = 3×ПЛ 577-ВБ-500, 1×ПЛ 707-ВБ-500 |Турбиналар аркылуу агымдын чыгымы = 180; 182 |Генераторлордун саны жана маркасы = 4×СВ 845/150-52 |Генераторлордун кубаттулугу = 4×45 <!--Негизги курулуштары--> |Дамбанын түрү = |Дамбанын бийиктиги = 37; 31 |Дамбанын узундугу = 27; 2882 |Шлюз = |Бөлүштүрмө түзмөгү = 110 кВ <!--Кошумча маалыматтар--> |Сыйлыктары = |Сайт = www.energo-es.kg |Карта = Relief Map of Kyrgyzstan.png |lat_dir =N |lat_deg =41 |lat_min =11 |lat_sec =16.7 |lon_dir =E |lon_deg =72 |lon_min =9 |lon_sec =38.7 |Викиказына = }} '''Үч-Коргон ГЭСи''' — [[Нарын дарыясы|Нарын дарыясынын]] төмөнкү агымында. [[1962|1962-ж.]] ишке киргизилген. Плотинасынын бийикт. 30 м. [[Суу]] сакта-гычынын көлөмү 52,5 млн м³. Төрт агрегаттан турат. Кубаттуулугу 180 мВт. Долбоор боюнча жыл ичинде иштеп чыгарган электр энергиясы 0,9 млрд кВт·саат. Ишканада 64 адам иштейт (2001). 2025-жылы №3 жана №4 блокторду жаңыртуунун натыйжасында Үч-Коргон ГЭСинин жалпы кубаттуулугу 180 МВттан 198 МВтга чейин көбөйгөн<ref>https://economist.kg/enierghietika/2026/04/08/kitaiskaia-cneec-riekonstruiruiet-dva-ghidroaghrieghata-uch-kurghanskoi-ges/</ref>. == Дагы караңыз == * [[Үч-Коргон суу сактагычы]] == Колдонулган адабияттар == * [http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/pdf/geogr_ensclp.pdf Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргызстандын географиясы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714154348/http://bizdin.kg/elib/kitepter/pdf/geogr_ensclp.pdf |date=2014-07-14 }} ISBN 9967-14-006-2 == Интернеттеги айрым шилтемелер == * [http://kyrgyzinfo.ru/files/topic.php?id=13 Үч-Коргон, ГЭС] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304190711/http://kyrgyzinfo.ru/files/topic.php?id=13 |date=2016-03-04 }} [[Категория:Кыргызстандын ГЭСтери]] [[Категория:Нарын дарыясы]] [[Категория:Ноокен району]] [[Категория:1962-жыл]] [[Категория:Тумар-2011]] 4q83cqiov5vqvq8n7tuvqrnyxaek6pe 0 17146 646046 541414 2026-05-12T09:03:06Z Born Nomad 47370 646046 wikitext text/x-wiki [[Файл:Saimaluu tash.jpg|200px|thumb|right|Саймалуу таш]] [[Файл:Logo of Saimaluu Tash.jpg|200px|thumb|right|"Саймалуу таш" мамлекеттик жаратылыш паркынын белгиси.]] '''Саймалуу-Таш''' '''–''' Фергана кырка тоосунун<ref>[[Баргана тоо кыркасы]]</ref> бийик тоолуу бөлүгүндө деңиз дэңгээлинен 3000-3200 метр<ref>https://ru.sputnik.kg/20150801/1017111938.html</ref> бийиктикте жайгашкан уникалдуу табигый-археологиялык комплекс. Жалпы аянты 32 миң гектардан ашкан парк дүйнөдөгү эң чоң петроглифтердин топтолушун камтыйт. Саймалуу-Таш – ([[петроглифтер]]), биздин байыркы ата-бабалардын жазуусу жок кездеги нечен кылымдарды камтыган чыгармачылыгынын туу чокусу, байыркы исскуствонун уникалдуу эстелиги. Бул гиганттык зор “сүрөт галереясын” карап отургандар адам акылына, анын жаратуучулук ишмердигине чек жок экендигине ынанат. Миңдеген жылдар бою улам кийинки муундар келип, өзүнүн мурункулар мурасын улантып, жаратылышка болгон түшүнүктөрүн, мамилесин чагылдырып отурган. Саймалуу-Таш ХХ кылымдын башында, башкача айтканда 1902-1903 – жылдары орус армиясынын генералдык штабынын офицери Н.Хлудов жана археологияны сүйүүчүлөрдүн түркестандык кружогунун мүчөсү И.Пославскийдин билдирүүлөрү аркылуу белгилүү болгон. Саймалуу-Таш Жалал-Абад облусуна караштуу Көкарт ашуусунун жанында жайгашкан. Теңдеши жок стилдик жана композициялык ар түрдүүлүктөгү жүз миңден ашык сүрөттөрдү, фигураларды бир жерге топтоштурган мындай “таш китеп” дүйнөнүн эч биринде жок. Саймалуу-Таш тогуз жолдун тоомунда эмес, көздөн далдоо, эки жакка эл каттаган жолдон обочодо жайгашкан. Саймалуу-Таш [[Фергана тоо кыркасы|Фергана тоо кыркаларынын]] эң бийик чокуларында биздин заманга чейинки эки миңинчи жана бир миңинчи жылдар аралыгында аскадагы таштарга чегилген сүрөттөр, чиймелер, жазуулар. Болжолу 10 гектардай аянтта мында сызуу-чийүүлөр ачык асман алдында жатат. Саймалуу-Таштагы оймо-чиймелер, эчки-текелердин сүрөттөрү, аңчылык, кош айдоо сценалары, башка айбанат-жаныбарлардын сүрөттөрү биздин доорго чейинки мезгилде эле түшүрүлүп, “ыйык жер” катары эсептелинип калган. [[Категория:Этнография]] [[Категория:Кыргыздар]] [[Категория:Эстеликтер]] 5f0sl4jvswqnca74zigq4iuufqqrkzh 0 27513 646028 644585 2026-05-11T19:04:33Z Vyacheslav Nasretdinov 1358 646028 wikitext text/x-wiki [[Файл:Wolfram evaporated crystals and 1cm3 cube.jpg|thumb|Вольфрам.]] '''Вольфрам''' (лат. Wolframium, '''W''') – [[Д. И. Менделеев]] мезгилдик системасы VIB группа элементи; к.н. 74; ат. м. 183,85. Табигый вольфрам ¹⁸⁰W, ¹⁸²W, ¹⁸³W, ¹⁸⁴W жана ¹⁸⁶W туруктуу изотоптор аралашмасы. В. жер кыртышында сейрек таралган элемент, м. б-ча 1•10-4 % түзөт. Эркин абалда кездешпейт. Көбүнчө В. к-тасынын туздары түрүндө кездешет. Мис., вольфрамит – xFeWO₄•yMnWO₄, шеелит – CaWO₄ жана штольпитт – PbWO₄. 1783-ж. К.Шееле металл түрүндөгү В-ды WО₃ көмүртек менен калыбына келтирүүдөн бөлүп алган: <chem>WO3 + 3C ->[t] W + 3CO</chem> Вольфрам - кыйындык менен эрий турган боз түстөгү металл, тыгызд. 19,3 г/см³; балкып эрүү температурасы 3410 °С; кайноо температурасы 5930 °С. Кадимки шартта туз, күкүрт, азот жана плавик кислоталарына туруктуу. Азот жана плавик кислоталарынын аралашмасында, щелочтордун эритмесинде ысытканда эрийт: <chem>2W + 4HNO3 + 10HF = WF6 + WOF4 + 4NO + 7H2O</chem> Бирикмелеринде II, IV, жана VI валентүү. Кадимки шартта хим. жактан туруктуу, кычкылтек менен 400-500 °С окистенип, WО3 пайда кылат: <chem>2W + 3O2 ->[t] 2WO3</chem> Суутек менен жогорку темп-рада да реакцияга кирбейт. В. көмүртек менен карбид, кремний жана бор менен силицид, борид, галогендер менен WCl₆, WI₂ сыяктуу галогенид, күкүрт менен WS₂, WS₃ сульфид пайда кылат. В. жана анын бирикмелери вольфрамит жана шеелит минералдарынын конц. бөлүнүп алынат. В. металлургияда сапаттуу болот жана куймалар алууда, электротехникалык өнөр жайларда колдонулат. Кыргызстанда В. кени Ысык Көл областындагы Сарыжаз кенинде табылган. ==Колдонулган адабияттар== * [[Химия: Энциклопедиялык окуу куралы]]/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. - 422 б. ISBN 9967-14-021-6 {{Элементтердин мезгилдик системасы}} [[Категория: Химия]] hq0lowawdcl81mt9ije96vcq9q63jj9 646029 646028 2026-05-11T19:04:55Z Vyacheslav Nasretdinov 1358 646029 wikitext text/x-wiki [[Файл:Wolfram evaporated crystals and 1cm3 cube.jpg|thumb|Вольфрам.]] '''Вольфрам''' (лат. Wolframium, '''W''') – [[Д. И. Менделеев]] мезгилдик системасы VIB группа элементи; к.н. 74; ат. м. 183,85. Табигый вольфрам ¹⁸⁰W, ¹⁸²W, ¹⁸³W, ¹⁸⁴W жана ¹⁸⁶W туруктуу изотоптор аралашмасы. В. жер кыртышында сейрек таралган элемент, м. б-ча 1•10-4 % түзөт. Эркин абалда кездешпейт. Көбүнчө В. к-тасынын туздары түрүндө кездешет. Мис., вольфрамит – xFeWO₄•yMnWO₄, шеелит – CaWO₄ жана штольпитт – PbWO₄. 1783-ж. К.Шееле металл түрүндөгү В-ды WО₃ көмүртек менен калыбына келтирүүдөн бөлүп алган: <chem>WO3 + 3C ->[t] W + 3CO</chem> Вольфрам - кыйындык менен эрий турган боз түстөгү металл, тыгызд. 19,3 г/см³; балкып эрүү температурасы 3410 °С; кайноо температурасы 5930 °С. Кадимки шартта туз, күкүрт, азот жана плавик кислоталарына туруктуу. Азот жана плавик кислоталарынын аралашмасында, щелочтордун эритмесинде ысытканда эрийт: <chem>2W + 4HNO3 + 10HF -> WF6 + WOF4 + 4NO + 7H2O</chem> Бирикмелеринде II, IV, жана VI валентүү. Кадимки шартта хим. жактан туруктуу, кычкылтек менен 400-500 °С окистенип, WО3 пайда кылат: <chem>2W + 3O2 ->[t] 2WO3</chem> Суутек менен жогорку темп-рада да реакцияга кирбейт. В. көмүртек менен карбид, кремний жана бор менен силицид, борид, галогендер менен WCl₆, WI₂ сыяктуу галогенид, күкүрт менен WS₂, WS₃ сульфид пайда кылат. В. жана анын бирикмелери вольфрамит жана шеелит минералдарынын конц. бөлүнүп алынат. В. металлургияда сапаттуу болот жана куймалар алууда, электротехникалык өнөр жайларда колдонулат. Кыргызстанда В. кени Ысык Көл областындагы Сарыжаз кенинде табылган. ==Колдонулган адабияттар== * [[Химия: Энциклопедиялык окуу куралы]]/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. - 422 б. ISBN 9967-14-021-6 {{Элементтердин мезгилдик системасы}} [[Категория: Химия]] dldyu35j56xpo3qh9iaquccg2iv06iw 0 28003 646026 561283 2026-05-11T18:59:11Z Vyacheslav Nasretdinov 1358 646026 wikitext text/x-wiki [[Файл:Molybdenum crystaline fragment and 1cm3 cube.jpg|thumb|Молибден.]] '''Молибден''' ([[Латын тили|латын тилинен]] Molbdenium) – [[Д. И. Менделеев]] мезгилдик системасы VIВ группа элементи; к.н. 42 ат. м. 95,94. Жаратылышта 7 туруктуу изотобу бар: ⁹²Мо; ⁹⁴Мо; ⁹⁵Мо; ⁹⁶Мо; ⁹⁷Мо; ⁹⁸Мо; ¹⁰⁰Мо. М. 1770-ж. П.Гьельм тарабынан МоО₃ көмүр менен калыбына келтирүүдөн алынган: <chem>MoO3 + 3C ->{t} Mo + 3CO</chem> Молибден жер кыртышында аз таралган элемент (м. боюнча 1*10^-3 % түзөт). Жаратылышта 20 жакын минералдары кездешет, алардын ичинен эң маанилүүсү: молибденит– MoS₂. Өнөр жайда мааниси чоң минералдары: повеллит – CaMoO₄; молибдит – <chem>Fe2(MoO4)3*H2O</chem> жана вульфенит - PbMoO₄. Молибден - кыйындык менен эриген ачык боз металл, тыгызд. 10,2 г/см³; балкып эрүү температурасы 2620±10 °С; кайноо температурасы 4830 °С; Кадимки температурада абада туруктуу. 400 °С абада окистене баштайт, ал эми 600 °С баштап тез окистенет МоО₃ пайда кылат. М. бирикмелеринде +4 жана +6 окистенүү даражасын көрсөтөт. Суутек менен реакцияга кирбейт, фтор менен кадимки температурада, хлор менен 250 °С аракеттенип, MoF₆ менен MoCl₅ пайда кылат. Алар таза М. алууда колдонулат. Күкүрт, суутек сульфиди менен сууда, туз к-тасында жана суюлтулган күкүрт кислотасында эрибеген MoS₂ дисульфидди пайда кылат. М. ядролук реактор, генераторлор, электр жана радио техникалык лампаларын, рентген түтүктөрүн даярдоодо негизги конструкциялык материал болуп эсептелет. Өсүмдүк, жаныбар жана адам организминде микроэлемент катары азот алмашуу процессине катышат. <chem>(NH4)2MoO4</chem> - медицинада, текстиль өнөр жайда жана боек өндүрүүдө кеңири колдонулат. М. сульфиди нефть өнөр жайда катализатор катары колдонулат. == Колдонулган адабияттар == * [[Химия: Энциклопедиялык окуу куралы]]/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. - 422 б. ISBN 9967-14-021-6 {{Элементтердин мезгилдик системасы}} [[Категория:Химия]] kec39sjp0aqqufm5axafro1fqg2698h 646027 646026 2026-05-11T19:00:06Z Vyacheslav Nasretdinov 1358 646027 wikitext text/x-wiki [[Файл:Molybdenum crystaline fragment and 1cm3 cube.jpg|thumb|Молибден.]] '''Молибден''' ([[Латын тили|латын тилинен]] Molbdenium) – [[Д. И. Менделеев]] мезгилдик системасы VIВ группа элементи; к.н. 42 ат. м. 95,94. Жаратылышта 7 туруктуу изотобу бар: ⁹²Мо; ⁹⁴Мо; ⁹⁵Мо; ⁹⁶Мо; ⁹⁷Мо; ⁹⁸Мо; ¹⁰⁰Мо. М. 1770-ж. П.Гьельм тарабынан МоО₃ көмүр менен калыбына келтирүүдөн алынган: <chem>MoO3 + 3C ->[t] Mo + 3CO</chem> Молибден жер кыртышында аз таралган элемент (м. боюнча 1*10^-3 % түзөт). Жаратылышта 20 жакын минералдары кездешет, алардын ичинен эң маанилүүсү: молибденит– MoS₂. Өнөр жайда мааниси чоң минералдары: повеллит – CaMoO₄; молибдит – <chem>Fe2(MoO4)3*H2O</chem> жана вульфенит - PbMoO₄. Молибден - кыйындык менен эриген ачык боз металл, тыгызд. 10,2 г/см³; балкып эрүү температурасы 2620±10 °С; кайноо температурасы 4830 °С; Кадимки температурада абада туруктуу. 400 °С абада окистене баштайт, ал эми 600 °С баштап тез окистенет МоО₃ пайда кылат. М. бирикмелеринде +4 жана +6 окистенүү даражасын көрсөтөт. Суутек менен реакцияга кирбейт, фтор менен кадимки температурада, хлор менен 250 °С аракеттенип, MoF₆ менен MoCl₅ пайда кылат. Алар таза М. алууда колдонулат. Күкүрт, суутек сульфиди менен сууда, туз к-тасында жана суюлтулган күкүрт кислотасында эрибеген MoS₂ дисульфидди пайда кылат. М. ядролук реактор, генераторлор, электр жана радио техникалык лампаларын, рентген түтүктөрүн даярдоодо негизги конструкциялык материал болуп эсептелет. Өсүмдүк, жаныбар жана адам организминде микроэлемент катары азот алмашуу процессине катышат. <chem>(NH4)2MoO4</chem> - медицинада, текстиль өнөр жайда жана боек өндүрүүдө кеңири колдонулат. М. сульфиди нефть өнөр жайда катализатор катары колдонулат. == Колдонулган адабияттар == * [[Химия: Энциклопедиялык окуу куралы]]/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. - 422 б. ISBN 9967-14-021-6 {{Элементтердин мезгилдик системасы}} [[Категория:Химия]] qrjneea994iz1ldyxy7dr76nrb503vp 0 35809 646017 563193 2026-05-11T12:46:07Z Tynchtyk Chorotegin 1744 Кузгун 646017 wikitext text/x-wiki {{Таксон |regnum= Жаныбарлар |latin= Corvus corax |rang= Түр |name=Кузгун |image file=Common Raven Grand Canyon 1.jpg |parent=Corvus|author=Linnaeus, 1758 |range map=CorvusCoraxIUCN.svg |range legend= {{легенда|#00FF00|<small>Уялашат</small>}} {{легенда|#008000|<small>Жыл бою</small>}} {{легенда|#007FFF|<small>Миграция аймактары</small>}} |iucnstatus=LC |wikispecies=Corvus corax |commons=Category:Corvus corax |Возник=0.781 }} [[Файл:Corvus corax principalis MHNT.ZOO.2010.11.175.5.jpg|thumb|''Corvus corax principalis '']] '''Кузгун''' - карга сымало куштардын бир түрү (Corvus corax). Ал тарп дагы жейт. [[Алдашев А.А.Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгү, 1998. Б. 134. ]] <br> Кузгундар – көйгөйлөрдү чечүү жана социалдык жүрүм-туруму менен белгилүү болгон абдан акылдуу канаттуулар. <br> Айрым түрлөрү үндөрдү, анын ичинде кишинин сүйлөөсүн туурай алышат. Кузгундар жана башка майда каргалар да ар бир кишинин жүзүн таанып, эстеп калаары жана мурунку өз ара аракеттенүүлөргө жараша ар кандай жооп кайтарары байкалган. <br> == Карга, кузгун жана этнографиялык маалымат== Саян-Алтайдын түрк-монгол элдеринде карга - ыйык деп эсептелген канаттуу. Хакас этнографы, профессор В.Я. Бутанаев бирюсин-хакастардагы «харга» этнониминин (суг харгазы, таг харгазы) баштапкы маанисинде тотемдик негиз бар экендигин белгилейт. Хакастар (хакас- бирюсиндер) карганы ыйык тутушкандыгын, бул канаттууну табу (тыюу салуу) иретинде «кара таан» деп аташкан. Тунгус тилдүү элдерде (эвенктерде) харга «жапайы бугу» маанисин- деги этностук аталыштар бар. Мындан сырткары, жапайы бугу (эвенкче - «харги») — шамандардын идеологиясындагы тотемистик башатты аныктайт. Харги — шамандардын башкы колдоочусу, жетекчиси, устаты катары түшүнүк калыптанган. Карга — тува шамандарынын түшүнүгүндө оорулуунун жарасын айыктырууга жана өзүнө душман шаманды издеп табууга жардам берген. Бул мисалдар жалпы карга «харга» харги терминдеринин баштапкы тотемистик негизин аныктап жүрбөсүн? Тунгус тилдүү элдердин мифологиясында карга дүйнөнү жаратууга катышкан аялдын элесин берген. Ошондуктан бул канаттууга багышталып, курмандык чалынган көрүнүштөр арбын кездешет. Жунгар (ойрот-калмак) уруулук бирикмесине киришкен дөрбөт (дэрбэт) жана баиттерде «харгачууд» — «каргалар» аттуу уруктар болгондугу маалым. Бул фактылар карганын моңгол тилдүү урууларда да тотемдик канаттуу болгондугун тастыктаары шексиз. Карга — кыргыздын моңолдор, чекир саяк урууларынын курамындагы уруктардын аталышы катары белгилүү.<br> == Колдонулган адабияттар == * Алдашев А.А.Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгү, 1998. Б. 134. *[[Каратаев, Олжобай Кубатбекович|О.Каратаев]], [[Эралиев, Салайдин Нуралиевич|С.Эралиев]]. [[Кыргыз этнографиясы боюнча сөздүк]]. Бишкек. "Бийиктик" - 2005-ж. ISBN 9967-13-159-4 [[Категория:Жаратылыш]] [[Категория:Куштар]] [[Категория:Биология]] [[Категория:Зоология]] [[Категория:Канаттуулар]] [[Категория:Илим]] 9ugxjznkqh6z6twjpsphyj5vxow3jax 646018 646017 2026-05-11T12:46:35Z Tynchtyk Chorotegin 1744 Tynchtyk Chorotegin "[[Карга]]" барагын "[[Кузгун]]" деп кайра атады: Аталыштагы катачылык 646017 wikitext text/x-wiki {{Таксон |regnum= Жаныбарлар |latin= Corvus corax |rang= Түр |name=Кузгун |image file=Common Raven Grand Canyon 1.jpg |parent=Corvus|author=Linnaeus, 1758 |range map=CorvusCoraxIUCN.svg |range legend= {{легенда|#00FF00|<small>Уялашат</small>}} {{легенда|#008000|<small>Жыл бою</small>}} {{легенда|#007FFF|<small>Миграция аймактары</small>}} |iucnstatus=LC |wikispecies=Corvus corax |commons=Category:Corvus corax |Возник=0.781 }} [[Файл:Corvus corax principalis MHNT.ZOO.2010.11.175.5.jpg|thumb|''Corvus corax principalis '']] '''Кузгун''' - карга сымало куштардын бир түрү (Corvus corax). Ал тарп дагы жейт. [[Алдашев А.А.Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгү, 1998. Б. 134. ]] <br> Кузгундар – көйгөйлөрдү чечүү жана социалдык жүрүм-туруму менен белгилүү болгон абдан акылдуу канаттуулар. <br> Айрым түрлөрү үндөрдү, анын ичинде кишинин сүйлөөсүн туурай алышат. Кузгундар жана башка майда каргалар да ар бир кишинин жүзүн таанып, эстеп калаары жана мурунку өз ара аракеттенүүлөргө жараша ар кандай жооп кайтарары байкалган. <br> == Карга, кузгун жана этнографиялык маалымат== Саян-Алтайдын түрк-монгол элдеринде карга - ыйык деп эсептелген канаттуу. Хакас этнографы, профессор В.Я. Бутанаев бирюсин-хакастардагы «харга» этнониминин (суг харгазы, таг харгазы) баштапкы маанисинде тотемдик негиз бар экендигин белгилейт. Хакастар (хакас- бирюсиндер) карганы ыйык тутушкандыгын, бул канаттууну табу (тыюу салуу) иретинде «кара таан» деп аташкан. Тунгус тилдүү элдерде (эвенктерде) харга «жапайы бугу» маанисин- деги этностук аталыштар бар. Мындан сырткары, жапайы бугу (эвенкче - «харги») — шамандардын идеологиясындагы тотемистик башатты аныктайт. Харги — шамандардын башкы колдоочусу, жетекчиси, устаты катары түшүнүк калыптанган. Карга — тува шамандарынын түшүнүгүндө оорулуунун жарасын айыктырууга жана өзүнө душман шаманды издеп табууга жардам берген. Бул мисалдар жалпы карга «харга» харги терминдеринин баштапкы тотемистик негизин аныктап жүрбөсүн? Тунгус тилдүү элдердин мифологиясында карга дүйнөнү жаратууга катышкан аялдын элесин берген. Ошондуктан бул канаттууга багышталып, курмандык чалынган көрүнүштөр арбын кездешет. Жунгар (ойрот-калмак) уруулук бирикмесине киришкен дөрбөт (дэрбэт) жана баиттерде «харгачууд» — «каргалар» аттуу уруктар болгондугу маалым. Бул фактылар карганын моңгол тилдүү урууларда да тотемдик канаттуу болгондугун тастыктаары шексиз. Карга — кыргыздын моңолдор, чекир саяк урууларынын курамындагы уруктардын аталышы катары белгилүү.<br> == Колдонулган адабияттар == * Алдашев А.А.Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгү, 1998. Б. 134. *[[Каратаев, Олжобай Кубатбекович|О.Каратаев]], [[Эралиев, Салайдин Нуралиевич|С.Эралиев]]. [[Кыргыз этнографиясы боюнча сөздүк]]. Бишкек. "Бийиктик" - 2005-ж. ISBN 9967-13-159-4 [[Категория:Жаратылыш]] [[Категория:Куштар]] [[Категория:Биология]] [[Категория:Зоология]] [[Категория:Канаттуулар]] [[Категория:Илим]] 9ugxjznkqh6z6twjpsphyj5vxow3jax 0 41191 646056 571133 2026-05-12T10:38:05Z Born Nomad 47370 646056 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = Айыл |кыргызча аталышы = Чет-Булак |расмий аталышы = Чет-Булак |баш ийгени = |өлкө = Кыргызстан |герб = |желек = |гербдин туурасы = |желектин туурасы = |lat_deg=41.28904|lat_min= |lat_sec= |lon_deg=73.97032|lon_min= |lon_sec= |CoordAddon = |CoordScale |ЯндексКарта= |өлкөнүн картасынын өлчөмү = |областын картасынын өлчөмү = |аймактын картасынын өлчөмү = |областын түрү = област |област = Жалал-Абад областы |таблицадагы област = |аймактын түрү = Район{{!}}Район |аймак = Тогуз-Торо району |ички бөлүнүшү = |башычысынын түрү = |башчысы = |негизделген күнү = |биринчи белгиленген = |мурунку аталышы = |берилген статусу = |аймагы = |бийиктиги = |ОЖ борборунун бийиктиги = |климаты = |расмий тили = |расмий тили2 = |калкы = 1 003 <ref name="Этно2009.Джалал-Абад"/> |элди каттоо жылы = 2009 |жыштыгы = |агломерация = |улуттук курамы = |диний курамы = |этнохороним = |убакыт аралыгы = +6 |телефон коду = |почта индекси = |Commons түрмөгүндө = |сайты = |сайтынын тили = |сайтынын тили 2 = }} '''Чет-Булак''' ({{lang-ky|Чет-Булак}}) — [[Кыргыз Республикасы]]нын [[Жалалабат облусу]]н [[Тогуз-Торо району]]ндагы айыл. [[Каргалык айыл өкмөтү]] составына кирет. == Калкы == Калкы — 1 003 киши.<ref name="Этно2009.Джалал-Абад">{{Cite web |title=Перепись населения Киргизии 2009. Джалал-Абадская область |url=http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%94%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB-%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |access-date=2011-08-10 |archive-date=2011-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810173253/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%94%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB-%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |dead-url=no |accessdate=2014-08-24 |archivedate=2011-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110810173253/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%94%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB-%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf }}</ref> {{Kyrgyzstan-stub}} == Булактар == {{Булактар}} {{Тогуз-Торо районунун калкконуштары}} [[Категория:Каргалык айыл аймагы]] [[Категория:Айылдар]] omfmmyv1lor2k3t3z1sxg5sz12j8aex 0 44762 646067 178940 2026-05-12T11:06:49Z Aiyanakk 38273 «[[Категория:Чыгармалар|Чыгармалар]]» категориясы кошулду ([[ВП:HotCat|HotCat]] куралынын жардамы менен) 646067 wikitext text/x-wiki [[Файл:Ibn Chaldun.JPG| 800 × 600px|thumbnail|right|[[Ибн Халдун]]дун кол жазмасы]] [[Ибн Халдун]]дун Китаб-ул-ибер чыгармасы үч китептен жана жети томдон турат. [[Мукаддима]] деп таанылган белгилүү чыгармасы ушул чыгармасынын алгы сөздү жана киришүүнү камтыган биринчи китебинен турат. Мукаддимага бул атты [[Ибн Халдун]] өзү берген эмес, кийинчерээк мына ушинтип аталып баштайт. === Мукаддимадагы негизги түшүнүктөр === [[Адам]] өзүнө тиешелүү өзгөчөлүктөрү менен башка жаныбарлардан айырмаланып турат. Бул өзгөчөлүктөрдү төмөндөгүчө берүү мүмкүн: 1) [[Илим]] жана [[искусство]] (бул акылдын натыйжасы болуп саналат), 2) Күчтүү авторитетке ээ болуу муктаждыгы, 3) Жашоо үчүн күрөшүү, 4) [[Умран]] (цивилизация) [[Категория:Чыгармалар]] fptivuzgxiehmmv6i0nfvfpojoio5uh 0 52679 646061 646010 2026-05-12T10:50:58Z Born Nomad 47370 646061 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |макамы = айыл |кыргызча аталышы = Казарман |расмий аталышы = Казарман |баш ийгени = |сүрөт = Kirghizistan 2018 - le site de Kazarman.jpg |сүрөт ачыктамасы = Казарман (2018) |өлкө = Кыргызстан |герб = |желек = |гербдин сүрөттөлүшү = |желектин сүрөттөлүшү = |гербдин туурасы = |желектин туурасы = |lat_deg= 41|lat_min=24|lat_sec= 0 |lon_deg= 74|lon_min= 3|lon_sec=0 |CoordAddon = type:city_region:KG |CoordScale = |өлкөнүн картасынын өлчөмү = 300 |облус картасынын өлчөмү = |район картасынын өлчөмү = |облус түрү = |облус = Жалал-Абад облусу |таблицадагы облус = |район түрү = |район = Тогуз-Торо району |таблицадагы район = |коомдун түрү = Айыл аймагы |коом = Каргалык айыл аймагы{{!}}Каргалык |таблицадагы коом = |ички бөлүнүшү = |башчысынын түрү = |башчысы = |негизделген күнү = |биринчи белгиленген = |мурунку аталышы = |статустун берилиши = |аймагы = |бийиктиктин түрү = |ОЖ борборунун бийиктиги = |климаты = |расмий тили = |расмий тили2 = |калкы = 9 486 |элди каттоо жылы = 2009 |жыштыгы = |агломерация = |улуттук курамы = |диний курамы = |этнохороним = |убакыт аралыгы = +6 |DST = |телефон коду = |почта индекси = |почта индекстери = |автоунаа коду = |идентификатордун түрү = |цифралык идентификатор = |Commons түрмөгүндө = |сайты = |сайтынын тили = }} '''Казарман''' — [[Кыргызстан|Кыргызстандын]] [[Жалал-Абад облусу|Жалал-Абад облусунун]] [[Тогуз-Торо району|Тогуз-Торо районундагы]] айыл, райондун административдик борбору. [[Нарын дарыясы|Нарын дарыясынын]] боюнда, деңиз деңгээлинен 1260 м бийикте жайгашкан. [[Манас (шаар)|Манас шаарынан]] - 145 км. Багыш темир жол бекетинен - 106 км. 1916-ж. чейин Ак-Чий, Коён-Токой деп аталган. Калкы 9,1 миң (2009). Кыштакта 20-кылымдын башында орус падышалыгынын 60тай аскери жайгашып, алар өздөрү турган жерди «Казарма» деп аташкан. Кийинчерээк жергиликтүү калк ал жерди Казарман деп атап калган. Төрт орто мектеп, китепкана, кесиптик-техникалык окуу жайы, искусство мектеби, өспүрүмдөр үйү, кинотеатр, маданият үйү, оорукана, парк, базар, сауна бар. Асфальт-бетон, бетон даярдоочу, нан, сүт заводдору, механикалаштырылган көчмө колонна, турмуш-тиричилик кызматынын бөлүмдөрү, соода түйүндөрү иштейт. Кышкысын кар калың убактарда коңшу аймактардан дээрлик кесилип турат. [[Саймалуу-Таш улуттук паркы|Саймалуу-Таштын]] петроглифтерине, б. а. базальтту чоң таш кесектерде чегилген аска сүрөттөр эң көп үйүлгөн жерге, экспедиция үчүн зыярат кылынуучу жер<ref>{{Cite web |title=Саймалуу-Таш или расшитые камни Тянь-Шаня<!-- Заголовок добавлен ботом --> |url=http://rus.azattyk.org/media/soundslide/24386569.html?z=3738&zp=1 |accessdate=2016-06-05 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304142156/http://rus.azattyk.org/media/soundslide/24386569.html?z=3738&zp=1 }}</ref><ref>[http://www.kyrgyzstan.orexca.com/rus/petroglyphs.shtml Петроглифы :: Наскальные рисунки. Древнее изобразительное искусство<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref>. 2025-жылдын 6-июнунда Пекинде Кытай-Кыргызстан-Өзбекстан темир жолун куруу боюнча келишимге расмий түрдө кол коюлду. Долбоор боюнча сүйлөшүүлөр 20 жылга созулду. Кытайдан башталып, Европага багытталган темир жол Борбордук Азия өлкөлөрүн аралап өтөт. Кыргызстандагы бул жол Торугарт-Кош-Дөбө-Казарман-Жалал-Абад каттамы боюнча өтөт деп пландаштырылууда.<ref>https://www.azattyqasia.org/a/32985298.html</ref> == Калкы == Калкы — 9 486 киши.<ref name="Этно2009.Джалал-Абад">{{Cite web |title=Перепись населения Киргизии 2009. Джалал-Абадская область |url=http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%94%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB-%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |access-date=2011-08-10 |archive-date=2011-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810173253/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%94%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB-%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |dead-url=no |accessdate=2016-06-05 |archivedate=2011-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110810173253/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%94%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB-%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf }}</ref> {{Kyrgyzstan-stub}} == Инсандар == * [[Бакиев, Максим Курманбекович]] — кыргыз мамлекеттик ишмери, бизнесмен. ''Казармандын Макмал орто мектебин бутургон. * [[Эшимканов, Мелис Асаналиевич]] — кыргыз коомдук ишмери, журналист. ''Казарманда төрөлгөн'' == Колдонулган адабияттар == * [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы]]: 3-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. 784 бет, илл. ISBN 978 9967-14-074-5 == Адабият == {{Булактар}} {{Тогуз-торо районунун калкконуштары}} [[Категория:Каргалык айыл аймагы]] [[Категория:Айылдар]] 2dfukgzd1f4boyfh5afml16lz4ar25m 0 57155 646025 544103 2026-05-11T16:00:41Z CommonsDelinker 130 Replacing Public_Seal_of_Niue.svg with [[File:Public_Seal_of_Niue_(1974–2021).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: File:Public_Seal_of_Niue.svg merged with File:Public Seal of Niue (1974–2021).svg). 646025 wikitext text/x-wiki {{Мамлекет |Кыргызча аталышы = Ниуэ аралы |Расмий аталышы = {{lang-en|Niue}}<br>{{lang-niu|Niuē-fekai}} |Мамлекеттик дини = [[Динден тышкары мамлекет]] |Герб = Public Seal of Niue (1974–2021).svg |Желек = Flag of Niue.svg |Гимн аталышы = Ko e Iki he Lagi (Жараткан Кудай асманда) |Аудио = Ko e Iki he Lagi - Anthem of Niue (Instrumental).ogg |Урааны = |Башкаруу формасы = [[Конституциялык монархия]]<br>Жаңы Зеландия менен эркин ассоциацияланган өлкө |Картада = Niue_on_the_globe_(Polynesia_centered).svg | lat_dir = S | lat_deg = 19 | lat_min = 3 | lat_sec = 7 | lon_dir = W | lon_deg = 169 | lon_min = 51 | lon_sec = 20 | region = NU | CoordScale = 100000 |Тили = [[ниуэ тили]], [[англис тили]] |Эгемендүүлүк күнү = [[19-октябрь]] [[1974-жыл]] |Эгемендүүлүгүн алды = [[Жаңы Зеландия]] менен эркин ассоциация |Борбор шаары = [[Алофи]] |Ири шаарлар = [[Алофи]] |Башчыларынын милдеттери = [[Король]]<br>[[Премьер-министр]] |Башчылары = [[Чарльз III]]<br>Далтон Тагелаги |Аянты = 261,46 |Суу пайызы = |Аянты боюнча орду = |Калкы = 1,937 |Калкы боюнча орду = |Калкты каттоо жылы = 2021 |Калктын жыштыгы = 671 |ИДӨ (САМ) = | ИДӨнү эсептөө жылы (ППС) = | ИДӨ (САМ) боюнча = | ИДӨнүн ар бир жанга = | ИДӨнүн ар бир жанга боюнча = | ИДӨ (номинал) = | ИДӨ (номинал) эсептөө жылы = | ИДӨ (номинал) боюнча = | ИДӨ (номинал) ар бир жанга = | Акча бирдиги = [[Жаңы Зеландия доллары]] (NZD) | АДӨИ = | АДӨИ деңгээли = | АДӨИ боюнча орду = |ЭОК = |Этнохороним = |Домени = [[.nu]] |Телефон коду = 683 |Убакыт аралыгы = [[UTC−11:00|-11:00]] |Штрих коду = |Түшүнүктөр = <center>[[commons:Category:Niue|'''Викиказынадагы медиафайлдар''']]</center> }} '''Ниуэ аралы''' же '''Саваж''' ({{lang-en|Niue / Savage}} которулганда жапайылар аралы») – [[Жаңы Зеландия|Жаңы Зеландиядан]] эркин ассоциацияланган өзүн-өзү башкаруу статсусуна ээ өлкө (1974-жылдан). [[Тынч океан|Тынч океандын]] борбордук бөлүгүндө, аты окшош шуру аралында (бийиктиги 91 мге чейин) жайгашкан. Жаңы Зеландиянын Полинезиядагы мурдагы ээлиги. [[Тонга]] аралынан 480 км аралыкта. == Негизги маалымат == Аянты 260 км2. Калкы 4,1 миң (2010); негизинен ниуэ полинезиялыктар. Динге ишенгендердин көпчүлүгү протестант-конгрегационалисттер. Калкынын орточо жыштыгы 1 км²ге 6,4 киши. Расмий тили – ниуэ жана англис тилдери. Борбору – Алофи. Акча бирдиги – жаңы зеландия доллары. Дүйнөдөгү эң ири шуру аралдарынын бири. Аралды 1774-жылы [[Кук Жеймс|Ж. Кук]] ачкан. Ниуэ аралы 1900-жылдан Улуу Британиянын протектораты болуп, 1901-жылдан Жаңы Зеландиянын башкаруусуна өткөн. Азыркы статусуна 1974-жылдан ээ. Ниуэ аралы – көз каранды эмес демократиялуу федерация мамлекет. Жаңы Зеландиянын аралдагы өкүлү – Жогорку комиссар. Башкаруунун формасы – конституциялык монархия. Шериктештикке кирет. [[Файл:Niue on the globe (Polynesia centered).svg | thumb | 220x124px | right | Жайгашуун картасы.]] Климаты ысык жанатропиктик деңиздик (муссондук). Орточо температурасы 30˚С, июль– августта 26˚С. Жылдык жаан-чачыны 2180 мм (айрым жылдары 3300 мм). Кээде кыйраткыч циклондор болуп турат. Топурагы күрөң-кызыл көпшөк. Аралда дарыя, көл жок. Тропиктик [[токой]], бадалдар өсөт. Сүт өмүүчүлөрдөн ит, чочко жанамышык бар. [[Канаттуулар|Канаттуулардын]] 31 түрү (анын ичинен эндемиктери да бар) мекендейт. Буларды коргоо максатында бир нече коруктар (ириси Хувалу) жана Макану тумшугунан түштүктө Аноно деңиз коругу уюштурулган. Чарбасы Жаңы Зеландиянын финансылык жардамына көз каранды. ИДПнин көлөмү – 10,1 миллион АКШ доллары. Аны киши башына бөлүштөргөндө 5,8 миң доллардан туура келет. Андагы тейлөө чөйрөсүнүн үлүшү (% менен) 50, өнөр жайыныкы 27, айыл чарбаныкы 23. Аралда 2007-жылы3 миллион кВт.с электр энергиясы өндүрүлгөн. Жергиликтүүайыл чарба сырьёлору (анын ичинен копра өндүрүшү) иштетилет. Белек-бечкектер даярдалат. Айыл чарбага жарактуу жери аз. Маниок, батат, ямс өстүрүлөт. Үй куштары багылып, бир аз бодо мал, чочко асыралат. Балыкчылык өнүккөн. Автомобиль жолунун уз. 230 км (анын ичинен 120 кми асфальтталган). Сырттан азыкомитетүлүк, өнөр жай товарлары, машина, отун, медициналык жабдуулар алынат. Билим берүү системасы Жаңы Зеландиянын модели менен (5 жаштан 14 жашка чейин милдеттүү түрдө) жүргүзүлөт. Орто мектеп, Түштүк Тынч океан университетинин филиалы бар. Арал дүйнөдө алгачкылардан болуп улуттук интернет (зымсыз) системасына кирген. Интернеттен маалымат кабыл алуучу антенналар кокос пальмаларында эле илинип турат. Алар күн энергиясынын негизинде иштейт. Интернет тармагы калктын бардык катмарына жетимдүү. 1994жылдан оффшордук зона. Негизги соода шериктештери: Жаңы Зеландия, Австралия. Туризм өнүгүүдө. ==Колдонулган адабияттар== * [[“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы]]: 5-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. илл. ISBN 978 9967-14-111-7 {{Калып:Океания өлкөлөрү}} [[Категория:Австралия жана Океания өлкөлөрү]] [[Категория:Дүйнө өлкөлөрү‎]] [[Категория:Аралдар‎]] gqlhtlkemn6kknetsjnmxe7fyktodlh 0 63329 646024 575802 2026-05-11T15:56:40Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 646024 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = шаар |кыргызча аталышы = Биттерфельд |расмий аталышы = Bitterfeld |сурөтү = |баш ийгени = |өлкө = Германия |герб = DE-ST 15-0-82-015 Bitterfeld COA.png |желек = |гербдин сүрөттөлүшү = |желектин сүрөттөлүшү = |гербдин туурасы = |желектин туурасы = |lat_dir=N |lat_deg=51 |lat_min=37 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=12 |lon_min=19 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |чек аранын түрү = |таблицадагы чек ара = |өлкөнүн картасынын өлчөмү = |облус картасынын өлчөмү = |район картасынын өлчөмү = |облус түрү = Германия жерлери{{!}}Жер |облус = Саксония-Анхальт |таблицадагы облус = Саксония-Анхальт |район түрү = Германиянын райондору{{!}}Район |район = Биттерфельд |таблицадагы район = Биттерфельд (район){{!}}Биттерфельд |коомдун түрү = |коом = |таблицадагы коом = |ички бөлүнүшү = |башчысынын түрү = |башчысы = Др. Вернер Раубалль |негизделген күнү = |биринчи белгиленген = |мурунку аталышы = |статустун берилиши = |аймагы = 27,85 |бийиктиктин түрү = |ОЖ борборунун бийиктиги = 75-90 |климаты = |расмий тили = |калкы = 15709 |элди каттоо жылы = 2006 |жыштыгы = |агломерация = |улуттук курамы = |диний курамы = |этнохороним = |убакыт аралыгы = +1 |DST = бар |телефон коду = 03493 |почта индекси = 06731-06749 |почта индекстери = |автоунаа коду = BTF |идентификатордун түрү = Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду{{!}}Расмий коду |цифралык идентификатор = 15 1 54 002 |Commons түрмөгүндө = Bitterfeld-Wolfen |сайты = http://www.bitterfeld.de/ |сайтынын тили = de }} '''Биттерфельд''' ({{lang-de|Bitterfeld}}) — [[Германия|Германиянын]] [[Саксония-Анхальт|Саксония-Анхальт жериндеги]] [[шаар]]. Биттерфельд районуна кирет. Калкы — 15 709 киши (2006-жыл). Болжолдуу аянты ― 27,85 км². Мамлекет ичинде бекитилген [[Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду|расмий коду]] — ''15 1 54 002''. == Булактар == {{Булактар}} == Тышкы шилтемелер == * [http://www.bitterfeld.de/ Расмий сайты]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Категория:Саксония-Анхальт шаарлары]] tqqj8gf5sqyiwqgvqxi3y5trja62krt 0 63454 646033 613255 2026-05-11T22:11:28Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 646033 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = шаар |кыргызча аталышы = Вольфен |расмий аталышы = Wolfen |сурөтү = |баш ийгени = |өлкө = Германия |герб = DE-ST 15-0-82-015 Wolfen COA.png |желек = |гербдин сүрөттөлүшү = |желектин сүрөттөлүшү = |гербдин туурасы = |желектин туурасы = |lat_dir=N |lat_deg=51 |lat_min=39 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=12 |lon_min=16 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |чек аранын түрү = |таблицадагы чек ара = |өлкөнүн картасынын өлчөмү = |облус картасынын өлчөмү = |район картасынын өлчөмү = |облус түрү = Германия жерлери{{!}}Жер |облус = Саксония-Анхальт |таблицадагы облус = Саксония-Анхальт |район түрү = Германиянын райондору{{!}}Район |район = Биттерфельд |таблицадагы район = Биттерфельд (район){{!}}Биттерфельд |коомдун түрү = |коом = |таблицадагы коом = |ички бөлүнүшү = 6 ички район |башчысынын түрү = |башчысы = Петра Вуст  |негизделген күнү = |биринчи белгиленген = |мурунку аталышы = |статустун берилиши = |аймагы = 23,13 |бийиктиктин түрү = |ОЖ борборунун бийиктиги = 74–90 |климаты = |расмий тили = |калкы = 25 271 |элди каттоо жылы = 2005 |жыштыгы = |агломерация = |улуттук курамы = |диний курамы = |этнохороним = |убакыт аралыгы = +1 |DST = бар |телефон коду = 03494 |почта индекси = 6766 |почта индекстери = |автоунаа коду = BTF |идентификатордун түрү = Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду{{!}}Расмий коду |цифралык идентификатор = 15 1 54 044 |Commons түрмөгүндө = |сайты = http://www.wolfen.de/ |сайтынын тили = de }} '''Вольфен''' ({{lang-de|Wolfen}}) — [[Германия|Германия Федеративдик Республикасынын]] [[Саксония-Анхальт|Саксония-Анхальт жеринде]] жайгашкан [[Шаар]]. [[Биттерфельд (район)|Биттерфельд]] районуна кирет. Калкы — 25 271 киши (31-декабрь, 2005 жыл). Болжолдуу аянты — 23,13 км². Мамлекет ичинде бекитилген [[Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду|расмий коду]] — ''15 1 54 044''. Мэр — Петра Вуст . Шаар административдик курамы боюнча 6 шаардык районго бөлүнөт. == Булактар == {{Булактар}} == Тышкы шилтемелер == * [http://www.wolfen.de/ Расмий сайты]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Саксония-Анхальт райондору}} {{Германия:Биттерфельд Район:Шаарлар}} {{SaxonyAnhalt-geo-stub}} [[Категория:Саксония-Анхальт шаарлары]] p11hgihdtjqhe2tgj6dqfh42dtmqvbz 0 64214 646031 613181 2026-05-11T20:42:37Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 646031 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |статусу = шаар |кыргызча аталышы = Весселинг |расмий аталышы = Wesseling |сурөтү = [[Сүрөт:Wesseling-Skulptur-Willi-Laschet-Oktober-2006.jpg|330px]] |баш ийгени = |өлкө = Германия |герб = DEU Wesseling COA.svg |желек = |гербдин сүрөттөлүшү = |желектин сүрөттөлүшү = |гербдин туурасы = |желектин туурасы = |lat_dir=N |lat_deg=50 |lat_min=49 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=6 |lon_min=58 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |чек аранын түрү = |таблицадагы чек ара = |өлкөнүн картасынын өлчөмү = |облус картасынын өлчөмү = |район картасынын өлчөмү = |облус түрү = Германия жерлери{{!}}Жер |облус = Түндүк Рейн-Вестфалия |таблицадагы облус = Түндүк Рейн-Вестфалия |район түрү = Германиянын райондору{{!}}Район |район = Рейн-Эрфт |таблицадагы район = Рейн-Эрфт (район){{!}}Рейн-Эрфт |коомдун түрү = |коом = |таблицадагы коом = |ички бөлүнүшү = 4 ички район |башчысынын түрү = |башчысы = Гюнтер Дитгенс |негизделген күнү = |биринчи белгиленген = |мурунку аталышы = |статустун берилиши = |аймагы = 23,4 |бийиктиктин түрү = |ОЖ борборунун бийиктиги = 53 |климаты = |расмий тили = |калкы = 35116 |элди каттоо жылы = 2010 |жыштыгы = |агломерация = |улуттук курамы = |диний курамы = |этнохороним = |убакыт аралыгы = +1 |DST = бар |телефон коду = 02236, 02232 |почта индекси = 50389 |почта индекстери = |автоунаа коду = BM |идентификатордун түрү = Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду{{!}}Расмий коду |цифралык идентификатор = 05 3 62 040 |Commons түрмөгүндө = Wesseling |сайты = http://www.wesseling.de/ |сайтынын тили = de }} '''Весселинг''' ({{lang-de|Wesseling}}) — [[Германия|Германия Федеративдик Республикасынын]] [[Түндүк Рейн-Вестфалия|Түндүк Рейн-Вестфалия жеринде]] жайгашкан [[Шаар]]. [[Көльн (округ)|Көльн]] [[Административдик окрус (Германия)|административдик округуна]] карайт. [[Рейн-Эрфт (район)|Рейн-Эрфт]] районуна кирет. Калкы — 35116 киши (31-декабрь, 2010-жыл).<ref>{{Cite web |title=Amtliche Bevölkerungszahlen |url=http://www.it.nrw.de/statistik/a/daten/amtlichebevoelkerungszahlen/index.html |access-date=2015-09-18 |archive-date=2011-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110928045301/http://www.it.nrw.de/statistik/a/daten/amtlichebevoelkerungszahlen/index.html |dead-url=yes |accessdate=2015-09-18 |archivedate=2011-09-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110928045301/http://www.it.nrw.de/statistik/a/daten/amtlichebevoelkerungszahlen/index.html }}</ref> Болжолдуу аянты — 23,4 км². Мамлекет ичинде бекитилген [[Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын коду|расмий коду]] — ''05 3 62 040''. Мэр — Гюнтер Дитгенс. Шаар административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт. == Булактар == {{Булактар}} == Тышкы шилтемелер == * [http://www.wesseling.de/ Расмий сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070307012416/http://www.wesseling.de/ |date=2007-03-07 }} {{Түндүк Рейн-Вестфалия райондору}} {{Германия:Рейн-Эрфт Район:Шаарлар}} {{NorthRhineWestphalia-geo-stub}} [[Категория:Түндүк Рейн-Вестфалия шаарлары]] 688au1ejzwl76hqqtor59mqy74myvn2 0 75993 646021 574994 2026-05-11T13:13:04Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 646021 wikitext text/x-wiki {{Атактуу жаныбар |Ысымы = Барт аюу |Сүрөт = Kodiakbeer.jpg |Сүрөттүн аталышы = Барт аюу |Нукура ысымы = Bart the Bear |Төрөлгөндөгү ысымы = |Башка ысымдары = |Түрү = [[Аюу|Күрөң Аюу]] кадьяк түрү |Тукум = |Жынысы = Эркек |Туулган датасы = 19.1.1977 |Туулган жери = [[Балтимор]], штат [[Мэриленд]], [[АКШ]] |Каза болгон датасы = 10.5.2000 |Каза болгон жери = [[Парк-Сити (Юта)|Парк Сити]], штат [[Юта]] |Көмүлгөн жери = |Өлкө = {{Өлкө желеги|АКШ}} |Жумуш түрү = [[Актёр]] |Активдүү жылдары = 1981-2000 |Кожоюн = Дуглас Сус |Сыйлыктары = |Түсү = |imdb_id = 1075976 |Сайт = http://bartbear.tripod.com }} '''Барт аюу''' ({{lang-en|Bart the Bear}}) - Голливуддагы атактуу жаныбарлардын бири. Ал «Аюу», «Ак азуу», «Күз уламышы» сыяктуу тасмаларга тартылып, Стивен Сигал, Брэд Питт өӊдүү актёрлор менен тасма талаасында «кесиптеш» болгон. Аюу-актёр өзүнүн 17 жылдык чыгармачылыгында 12 толук метраждуу тасмага көрк кошуп, кожоюну Дуглас Суска 6 миллиондон ашуун доллар киреше таап бергенге үлгүргөн. Айта кетсек, 70-ирет «Оскар» сыйлыгын тапшыруу аземинде Барт сахнага жеӊүүчүнүн ысымы жазылган жыгач конвертти тиштеп чыкканда алпаруучу Майк Майерс анын жанына баруудан коркуп, айласы куруган. Тилекке каршы, Барт 2000-жылы 23 жашында өзү тууралуу тасмага тартылып жатканда оорудан өлгөн. == Фильмографиясы == == Шилтемелер == * [http://bartbear.tripod.com/ Барт аюунун расмий эмес веб-сайты]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{imdb name|id=1075976|name=Барт аюу}} {{zoo-stub}} [[Категория:Актёр-жаныбарлар]] [[Категория:Атактуу аюулар]] [[Категория:Атактуу жаныбарлар]] [[Категория:Рактан өлгөндөр]] q3iw9rszw1ddjtdugjy93wffz1kotpp 0 76282 646054 602110 2026-05-12T10:35:02Z Born Nomad 47370 646054 wikitext text/x-wiki '''Каргалык айыл өкмөтү''' - Кыргызстандын [[Жалал-Абад облусу]]на караштуу [[Тогуз-Торо району|Тогуз-Торо районундагы]] айыл өкмөтү. == Кыскача таржымакалы == Каргалык айылы качан негизделгендиги тууралуу маселе такталууда. Каргалык айыл өкмөтү болсо 1996-жылы негизделген. Анын аймагында Макмал алтын кени жайгашкан. == Айылдан чыккан инсандар == Бул айылдан бир катар таанымал инсандар чыккан. Арасында Турганбай Кожалиев, Ясын Бердалиев, Абибилла Мойдунов, ж.б. бар. == Интернеттеги шилтемелер == * <br> [[Категория:Тогуз-Торо району]] [[Категория:1996-жыл]] [[Категория:Кыргызстандын кыштактары]] el0ytal7mkebxew2qzpu5h86hyq7fab 0 76283 646055 597279 2026-05-12T10:35:54Z Born Nomad 47370 646055 wikitext text/x-wiki '''Тилек Казыбекович Идирисов''' - Кыргызстандагы коомдук ишмерлердин бири, Жалал-Абад облусуна караштуу [[Тогуз-Торо району|Тогуз-Торо районунун]] акими (2012-жылдан). == Кыскача омур таржымакалы == Тилек Казыбекович Идирисов 1959-жылы январда Кыргызстандын Казарман айылында туулган. Казарман орто мектебин аяктаган. Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз улуттук университетинин экономика факультетин аяктаган. 2012-жылдан тартып Кыргызстандагы Жалал-Абат облусуна караштуу Тогуз-Торо районунун акими кызматын аркалап келет. == Адабият == * == Интернеттеги шилтемелер == * [[Категория:Инсандар]] [[Категория:Кыргызстан]] [[Категория:Жалал-Абад облусу]] [[Категория:Тогуз-Торо району]] [[Категория:Туулгандар 1959-жылы]] [[Категория:2012-жыл]] [[Категория:Кыргыз тарыхы]] k1qntf1ii2j9h4xpjlfmk4ky7hgsc42 0 76506 646035 477418 2026-05-12T06:08:08Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 646035 wikitext text/x-wiki [[Файл:Little_girl_wearing_a_white_wedding_dress_1.jpg|thumb|Колуктунун көйнөгүн кийген кичинекей кыздын сүрөтү эрте никени нормалдаштырат.]] '''Жашы жетелектердин никеси''' – эки адамдын бирөөсү 18 жашка жете элек болуп [[Нике|никеге]] туруусу<ref>unicef.org. [https://www.unicef.org/protection/child-marriage Child marriage. Child marriage threatens the lives, well-being and futures of girls around the world.] 2022 (англ.) <small>Текшерилген күн: 23.04.2023</small>.</ref>. Жашы жете электердин никеси көп учурда расмий эмес, салттуу же диний ырымдар менен кыйылат. Мыйзамда 18 жашка чейинкилерге никеге турууга уруксат берилген учурлар болсо, жашы жетелектердин никеси юридикалык статуска ээ боло алат. Кыргыз Республикасында өзгөчө шарттарда 17 жаштагы жашы жете элек жарандарга нике кыйууга уруксат берилиши мүмкүн. Жашы жетелектердин никеси - көбүнесе кыздарга таасир эткен [[Гендер|гендердик]] феномен. Жашы жетелектердин никелери адам жана баланы басмырлоо, ошондой эле алардын укуктарынын бузулушу катары каралат, себеби жашы жетелек жубайлар [[Макулдук маданияты|макулдугун]] толугу менен эркин билдире алышпайт. Орточо статистикалык курактагы аялдарга караганда жашы жетелек кыздын [[Кош бойлуулук|кош бойлуулугу]] [[төрөт]] учурунда өлүмгө дуушар болуу коркунучу менен коштолот. Чоң аялдардын балдарына караганда жашы жетелек энелердин балдары көбүрөөк ооруйт. Турмушка чыккан жашы жетелек кыздар үй-бүлөлүк жана [[Сексуалдык зомбулук же зордуктоо|сексуалдык зомбулуктун]] алдында алсыз болушат. Жашы жетелек куракта турмушка чыгуу жана эне болуу - кыздардын [[билим алуу]] мүмкүнчүлүгүн чектеп, келечектеги турмушуна узак мөөнөткө чейин кедергисин тийгизип, жашоосунун сапатын начарлатышы мүмкүн. Пекин декларациясы жана иш-аракеттер платформасында мамлекеттердин өкмөттөрү баш кошуп жатышкан эки адамдын никеси алардын эркин жана толук макулдугу менен кыйылышын камсыз кылган мыйзамдарды, ошондой эле никеге турууга жол берилген эң төмөнкү курактык чекти белгилеген мыйзамдарды кабыл алып, аларды катуу сакташы керек деген шарт каралган<ref>Бала – «18 жашка чыга элек адам баласы, эгер ушул балага колдонулуучу мыйзам боюнча ал эрезеге эртерээк жете турган болбосо» / 1989-жылдагы [[БУУ|БУУнун]] [[Баланын укуктары жөнүндө конвенция|баланын укуктары жөнүндө конвенция.]] </ref> .<br />Кайсы жаш курагы [[нике]] кыйууга эрте болгону тууралуу пикирлер [[Маданият|маданиятка]], [[Дин|динге]], [[Эл|элге]] жана жашаган заманына жараша айырмаланат. Көптөгөн кылымдар бою, заманыбызга жараша эрте деп кабыл алынган никеге дин, [[Мыйзам|мыйзамдар]] жана [[үрп-адаттар]] тарабынан уруксат берилген [⇨]. Күнбүбүздө деле, кээ бир өлкөлөрдө жана аймактарда, нике үчүн мыйзамдуу минималдуу жаш 18ден төмөн; башкаларында [[Кош бойлуулук|кош бойлуулукка]] же башка өзгөчө жагдайларга байланыштуу ата-энесинин макулдугу менен 18 жашка чейинки никеге турууга жол берилет<ref name=":0">''Nour N. M.'' Child Marriage: a silent health and human rights issue <small>(англ.)</small> // Reviews in obstetrics and gynecology. — 2009. — Vol. 2, iss. 1. — P. 51—56.</ref>. Жашы жете элек никеге туруунун себептери: [[жакырчылык]], кызды [[Калың|калымга]] алуу [[Салт|салттары]], жергиликтүү маданий каада-салттар, эрте никеге турууга уруксат берүүчү мыйзамдар, диний жана социалдык кысымдар, диний эрежелер, турмушка чыга албоодон коркуу, сабатсыздык, аялдардын акы төлөнүүчү жумушка орношуусуна тоскоолдуктар<ref>[https://www.icrw.org/issues/child-marriage/ Child Marriage] (англ.). ICRW. <small>Текшекрүү күнү: 14.03.2023</small></ref>. Эрте никеге эркек да, кыз балдар да кабылышат, бирок бала келиндердин саны эркектерге караганда кыйла көп, жана алардын көбү социалдык-экономикалык абалы оор үй-бүлөлөрдүн кыздары<ref>''unicef.org'' [https://web.archive.org/web/20180819082235/https://www.unicef.org/policyanalysis/files/Note_on_Child_Marriage.pdf A Note on Child Marriage] ''(англ.)'' 3 бет. (июль 2012). <small>Текшерилген күн: 23.04.2023.</small> </ref>. == Жашы жете элек никеге туруунун себептери == [[ЮНФПА]]нын маалыматы боюнча, эрте никенин жайылышына шарт түзгөн факторлор: жакырчылык, [[гендердик теңсиздик]], жер жана башка [[Мүлк|мүлккө]] болгон менчик маселелери, сексуалдык көзөмөл жана үй-бүлө ар-намысын, каада-салттарын жана маданиятын коргоо, никеси жок аялдардын коопсуздугун камсыз кылуу мүмкүн эместиги (өзгөчө [[согуш]], ачарчылык же [[эпидемия]] убагында)<ref name=":1">UNFPA. [https://www.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/MarryingTooYoung.pdf Marrying Too Young: End Child Marriage] ''(англ.)'' <small>Текшерилген күн: 14.03.2023.</small></ref>. Башка себептерге үй-бүлөлөр ортосундагы бийлик жана мамилелер маселелерин чечүү үчүн никени колдонуу кирет<ref name=":1" />. [[Файл:Oureye_(8591360895).jpg|left|thumb|14 жашында өзүнөн 41 жаш улуу кишиге турмушка берилген Оурея.]] === Сеп жана калым === Кээ бир аймактарда кызга [[сеп]] берүү салты бүгүнкү күнгө чейин сакталып калган. Экономикалык жактан кыйынчылыктары болгон ата-энелер кызынын жашына карабай, жетиштүү сеп болоор замат же ошол сепке мейил болгон күйөө бала чыгаары менен кызын кудалашып, күйөөгө берүүгө аракет кылышат. Башка элдердин каада-салттарында кызга калым төлөп берүү - [[Күйөө бала —|күйөө баланын]] ата-энеси нике кыйууга макулдугу үчүн кыздын ата-энесине акча же башка мүлк төлөп бериши керек болгон салт бар. Кээ бир өлкөлөрдө колукту канчалык жаш болсо, ошончолук чоң калым төлөнүшү мүмкүн. Бул көрүнүш кыздардын эрте турмушка чыгышына дагы өбөлгө түзөт. Келиндин ата-энеси оор каржылык абалда болгон учурларда кызын турмушка «сатып» андан чыгууну чечиши мүмкүн; кээ бирөөлөрү кыздарды алдын ала бир буюм жана үй-бүлө үчүн киреше булагы катары карашат<ref>''Soraya, Tremayne.'' [https://muse.jhu.edu/article/194426/pdf Modernity and early marriage in Iran: a view from within.] ''(англ.)'' <small>Текшерилген күн: 14.03.2023.</small></ref>. Ошентип, кызды калымга алуу салты кээде эрте турмушка чыгууга гана эмес, балдарды сатууга да алып келет<ref>''Warner, Elizabeth.'' [https://digitalcommons.wcl.american.edu/jgspl/vol12/iss2/1/ Behind the wedding veil: Child marriage as a form of trafficking in girls] <small>(англ.)</small> // Journal of Gender, Social Policy & the Law : ж. — 2004. — том. 12,чыг. 2. — б. 233—247.</ref>. === Куугунтук, жер которуу жана кулчулук === Эрте [[Нике|никеге]] туруунун санынын көбөйүшү согуштар, динге мажбурлоо, жергиликтүү тургундардын туткунга алынышы жана кулчулукка алынышы, депортация жана мажбурлап көчүрүү, массалык кармоо сыяктуу эң оор жана коркунучтуу кырдаалдарда байкалат. Мындай жагдайлардын көбүндө эркектер каза болуп же аялдарга караганда абакка көп түшүп, эркектердин саны азайганындан, кыздын ата-энеси күйөө баланыны башкалар алып кете электе, же башка бир нерсе болуп кете электе кызын эртерээк, күйөөгө берүүгө умтулушат. Индияда жашы жете элек никеге туруунун жайылышынын негизги себеби, мусулмандардын басып алуусу болгон, ал мындан миң жылдан ашык мурда башталган. Баскынчылар көп учурда турмушка чыга элек [[Индия|индиялык]] кыздарды зордуктап же олжо катары ала качышкан жана эрте никеге туруу буга каршы коргонуу катары көрүлгөн<ref>''Ralston H.'' [https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/003776891038001006 Religious Movements and the Status of Women in India] <small>(англ.)</small> // Social Compass. — 1991. — том. 38, ном. 1. — бет. 43—53.</ref>. === Жакырчылык, социалдык кысым, коркуу жана коопсуздук === Социалдык жактан корголбогондук дүйнө жүзү боюнча жашы жете элек никеге туруунун негизги себептеринин бири болуп саналат. Кээ бир коомчулуктарда, мисалы, Непалда ата-энесинин үйүндө жашаган бойго жеткен кыздын ата энеси уят болобуз деп коомдук стигмадан коркушат. Дагы бир коркунуч [[зордуктоо]] болуп саналат, бул, башка неселер менен катар, зордуктун курмандыгынын турмушка чыгуу мүмкүнчүлүгү азайтат<ref>Thapa, Shyam. (2018). [https://www.researchgate.net/publication/328171777_S_Thapa_Girl_child_marriage_in_Nepal_Its_prevalence_and_correlates_Contributions_to_Nepalese_Studies_232361-375_1996/citation/download Girl child marriage in Nepal: Its prevalence and correlates. Contributions to Nepalese Studies] 23(2):361-375, 1996. <small>Текшерилген күн: 23.04.2023.</small></ref>. Өтө жакырчылыкта жашаган үй-бүлө үчүн кызы жүк болушу мүмкүн, эгер аны эртерээк күйөөгө берсе, үй-бүлө үчүн да, кыз үчүн да жеңилдик болот<ref>US Department of State (2010).[https://web.archive.org/web/20131013075744/http://www.state.gov/s/gwi/rls/rem/2010/144989.htm Targeting Girls in the Name of Tradition: Child Marriage] <small>(англ.) Текшерилген күн: 23.04.2023.</small> </ref>. Эрте никени ата-энесинин үй-бүлөсү кызын багууга мүмкүнчүлүгү болбогон учурларда, кыздын экономикалык коопсуздугун камсыз кылуунун бир каражаты катары дагы кароого болот. Эрте турмушка чыгуунун дагы бир себеби, ата-эненин кызынын физикалык коопсуздугунан коркуу жана күйөөсү аны зордук-зомбулуктан, бузукулуктан жана жыныстык жол менен жугуучу оорулардан коргой алат деген үмүтү болушу мүмкүн<ref name=":0" />. Бирок, чындыгында жашы жете электердин алардан бир топ улуу эркектерге турмушка чыгышы мындай инфекцияларды жуктуруп алуу коркунучун жогорулатат, ал эми никедеги аялдар [[СПИД]] же адам папилломавирусун жугузуп алуу ыктымалдуулугу бойдокторго караганда өйдө<ref name=":0" />. Узакка созулган куралдуу кагылышууларда жаш кыздар көбүнчө куралдуу күйөөсүнүн жанында аял коопсуз болот деген үмүт менен куралдуу күчтөрдүн мүчөлөрүнө же түрдүү куралдуу топтордун мүчөлөрүнө күйөөгө берилет; башка учурларда куралчан адамдар колуктусун күч менен тартып алышат<ref>''Gaffney-Rhys, Ruth.'' [https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/13642980903315398#.VTM0iUu9X8E International Law as an Instrument to Combat Child Marriage] <small>(англ.)</small> // The International Journal of Human Rights : ж. — 2011. — Vol. 15. — P. 359—373. </ref>. [[Файл:Lodewijk_XIV-Marriage.jpg|thumb|1697-жылы Савойдун Мария Аделаида (12 жаш), Франциянын мураскери Луиге (15 жаш) турмушка чыккан. Бул нике саясий альянсты түзгөн.]] === Саясий жана финансылык мамилелер === Жаш балдардын никеси социалдык-экономикалык абалына жараша болушу мүмкүн. Бир катар өлкөлөрдүн, анын ичинде орто кылымдагы феодалдык Европанын аристократтары саясий максаттарда, үй-бүлөлөрүнүн саясий жана экономикалык байланыштарын чыңдоого балдарынын сүйлөшүп никеге тургузушкан<ref>''Shaha, Shulamith.'' [[iarchive:fourthestatehist00shah_493|The Fourth Estate: A History of Women in the Middle Ages.]] — Routledge, 1983. — P. 131—149. — <nowiki>ISBN 0-415-30851-8</nowiki>.</ref>. Мындай нике маанилүү [[келишим]] катары каралып, анын бузулушу жубайлардын өздөрү үчүн да, алардын жакындары үчүн да эң оор кесепеттерге алып келиши мүмкүн болгон. == Кыргыз Республикасындагы жашы жетелектердин никеси == Кыргыз Республикасында никеге турууга жол берген эң төмөнкү курактык чек 18 жаш. Жүйөлүү себептер болгондо никеге турууну каалаган адамдардын жашаган жери боюнча жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруучу-тескөөчү органдары бул адамдардын өтүнүчү боюнча балдарды коргоо боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын аймактык бөлүмдөрдүн комиссиялык корутундусунун негизинде эркектер жана аялдар үчүн нике курагын бир жылдан ашырбастан төмөндөтүүгө укуктуу<ref>Жүйөлүү себептер болгондо никеге турууну каалаган адамдардын жашаган жери боюнча жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруучу-тескөөчү органдары бул адамдардын өтүнүчү боюнча балдарды коргоо боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын аймактык бөлүмдөрдүн комиссиялык корутундусунун негизинде эркектер жана аялдар үчүн нике курагын бир жылдан ашырбастан төмөндөтүүгө укуктуу. [http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ru-ru/1327/230?cl=ky-kg&mode=tekst Кыргыз Республикасынын Үй-бүлө Кодекси, 2003-жылдын 30-августу № 201.]</ref>. [[Файл:Эрте никеге каршы плакат.jpg|left|thumb|Кыргызстанда аялдар маршында эрте никеге каршы плакат алып чыккан активист]] [[Кыргыз Республикасы|Кыргыз Республикасында]] жашы жетелектердин никелеринин тарыхый, диний, этностук, социалдык жана адеп-ахлактык негиздери бар. Алар ата-энелердин макулдашуусу менен түзүлгөн никелер, кыз ала качуу, көп аял алуу көрүнүштөрү жана диний никелер менен коштолгон. Жашы жетелектердин никелеринин көпчүлүгү юридикалык жактан катталбайт, бирок дээрлик баары тең шариат боюнча кыйылат. Акыркы берилген маалыматтарга ылайык, Кыргыз Республикасында жашы жетелектердин никелери көбөйгөндөн көбөйүүдө<ref>Кыргыз Республикасынын Үй-бүлө кодекси, 14-берене.</ref> . 2015-жылы жүргүзүлгөн бир нече көрсөткүчтүү кластердик изилдөөнүн жыйынтыктары боюнча, Кыргызстандагы 15 жаштан 49 жашка чейинки аялдардын болжол менен 12,7% жашы жетелек курагында турмушка чыгышкан. Жашы жетелектердин никелери шаарга караганда айыл жергесинде көбүрөөк кездешет (айылдарда - 14,6% жана шаарда 9,2%), ал эми бай үй-бүлөлөргө (9,2%) караганда жакыр үй-бүлөлөрдө (15,9%) эки эсе көптүк кылат<ref>ЮНФПА, 2014.15-19 жашта төрөгөн аялдар тууралуу маалымат. Жашы жетелектерди мажбурлап никеге тургузуу фактылары боюнча катталган кылмыш иштеринин саны // КРдагы аялдар жана эркектер: статистикалык жыйнак / КРнын Улуттук статистикалык комитети. </ref>.<br />Он жети жашка толо элек адамды иш жүзүндө никелик мамилелерге өтүүгө мажбурлоо беш жылга чейинки мөөнөткө эркиндигин чектөө, ал эми ала качуу он жылга чейинки мөөнөткө эркинен ажыратуу менен жазаланат<ref>Многоиндикаторное кластерное обследование по оценке положения детей и женщин, 2015 год / ЮНИСЕФ, Нацстатком КР. </ref> . Бирок жашы жетелектердин никелери алардын ата-энелеринин макулдашуусу менен кыйылгандыктан, никеге турууга мажбурлаган күнөөлүү адамдарды жазалоо механизмдери иш жүзүндө иштебей, натыйжада, ушул кылмыш ишинде катышкан адамдардын көпчүлүгү жазаланбай калышат. == Саясий маселелер == Бүгүнкү күнгө чейин [[Кыргызстан|Кыргызстанда]] жашы жетелектердин никелерин өзгөртүү же жоюу боюнча катаал иш-чаралар көрүлө элек. Республикада бул көрүнүштүн себептери изилденбей, бул көйгөйдү чечүү боюнча стратегиялар иштелип чыга элек . Балдар катышкан никелерди мамлекеттик органдар да, ата-энелер да, дегеле, бүтүндөй коом да жашы жетелектердин укуктарынын одоно бузулушу катары карашбайт. Балдар катышкан никелерге байланыштуу көйгөйдү балдар дуушар болгон зомбулук жана алардын укуктары боюнча иш алып барышкан коомдук жана эларалык уюмдар көтөрүп чыгышат. 2011-жылы Кыргызстанда парламенттик угуулар болуп өтүп, аларда никени мамлекеттик органда юридикалык жактан каттагандан кийин гана диний негизде кыюу шартын мыйзамдаштыруу, эгер бул шарт сакталбаса жазапул менен жазалоо сунушталган. Бирок жазапулду төлөтүү боюнча майнаптуу механизмдер жок деген шылтоо менен бул мыйзам долбоорун сынга алышкан депутаттар мындай түзөтүүлөргө каршы чыгып, четке кагышкан. Бул мыйзам долбооруна Кыргызстандагы Диний башкармалыктын өкүлдөрү да каршы чыгышкан. Алардын айтымында, никени мамлекеттик органда юридикалык каттоосуз шарият боюнча кыюуга тыюу салуу исламга каршы келет. Дагы бир баса белгилей кетүүчү нерсе, мамлекеттик каттоодон айырмаланып, шариатта көп аял алууга жол берилет. Ошентип сунушталган түзөтүүлөр кабыл алынган эмес. == Нике курагы == Көпчүлүк өлкөлөрдө нике курагы 18 жашты түзөт. Өлкөлөрдүн көбүндө ата-энесинин жана/же соттун уруксатын талап кылган жашы жете элек балдарга өзгөчөлүктөргө бар. Бириккен Улуттар Уюмунун Калк Фондуна карата<ref>unfpa.org [https://www.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/MarryingTooYoung.pdf Marrying Too Young. End child marriage]. <small>Текшерилген күн: 23.04.2023.</small></ref>: <blockquote>2010-жылы 158 өлкө ата-энесинин же соттун макулдугусуз аялдар үчүн никеге туруу үчүн минималдуу курак 18 жаш экенин билдирген. Бирок 146 өлкөдө мамлекеттик мыйзам же салт 18 жашка чыга элек кызга ата-энесинин же башка бийлик органдарынын макулдугу менен турмушка чыгууга уруксат берет; 52 өлкөдө 15 жашка чыга элек кыздар ата-энесинин макулдугу менен турмушка чыга алышат. Эркектер үчүн 180 өлкөдө 18 жаш никеге туруу үчүн мыйзамдуу жаш. Кошумчалай кетсек, 105 өлкөдө эркек балдар ата-энесинин же тиешелүү бийлик органынын макулдугу менен никеге тура алышат, 23 өлкөдө 15 жашка чейинки эркек балдар ата-энесинин макулдугу менен турмушка чыга алышат. </blockquote> === Африка === {| class="wikitable sortable" !Өлкө !Эркектер !Аялдар !Кошумча |- |Алжир | colspan="2" |19 |<ref>Algeria — Factsheets — Youthpolicy.org. Текшерилген күн: 23.04.2023.</ref> |- |Ангола | colspan="2" |18 |ата-энесинин макулдугу менен эркектерге 16 жаштан, аялдарга 15 жаштан<ref>[https://www.youthpolicy.org/factsheets/country/angola/ Angola — Factsheets — Youthpolicy.org.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230423111629/https://www.youthpolicy.org/factsheets/country/angola/ |date=2023-04-23 }} Текшерилген күн: 23.04.2023.</ref> |- |Камерун |15 |18 | |- |[[Мисир]] | colspan="2" |21 |ата-энесинин макулдугу менен 18 жаштан |- |Эфиопия | colspan="2" |18 | |- |Кения | colspan="2" |18 |ата-энесинин макулдугу менен эркектерге 16 жаштан |- |Лесото | colspan="2" |21 |ата-энесинин макулдугу менен эркектерге 18 жаштан, аялдарга 16 жаштан. |- |Либерия |21 |18 |ата-энесинин макулдугу менен эркектерге 18 жаштан, аялдарга 16 жаштан. |- |Ливия | colspan="2" |20 |валийдин макулдугу жана соттун чечими менен төмөндөтүлүшү мүмкүн. |- |[[Маврикий]] | colspan="2" |18 |ата-энесинин макулдугу менен 16 жаштан |- |Мадагаскар |18 |17 | |- |Мали |18 |16 | |- |Мавритания | colspan="2" |18 |Мыйзамда белгиленген нике курагына карабастан, соттор жашы жете электерди никеге тургуза алышат |- |Марокко | colspan="2" |18 |Айыл жеринде нике курагынын критерийи дайыма сакталбайт, соттордун көбү бул мыйзамды карманбай, 18 жашка чыга элек аялдарга турмушка чыгууга уруксат беришет. |- |Мозамбик | colspan="2" |18 |ата-энесинин макулдугу менен 16 жаштан |- |Намибия | colspan="2" |21 |ата-энесинин макулдугу менен 18 жаштан |- |Нигер |18 |15 |ата-энесинин макулдугу менен андан эрте турмушка чыгууга болот |- |Нигерия | colspan="2" |18 | |- |[[Сан-Томе жана Принсипи]] | colspan="2" |18 |ата-энесинин макулдугу менен эркетерге 16 жаштан. аялдарга 14 жаштан |- |Сенегал |18 |16 | |- |Сомали |18 |16 |Аялдар үчүн камкорчунун макулдугу менен. Зарыл болгон учурда сот минималдуу жаш курагынан төмөндөтүүгө укуктуу. |- |[[Түштүк-Африка Республикасы|Түштүк Африка]] | colspan="2" |18 |Нике мыйзамына ылайык (1961), бойго жете элек адамдардын никеге туруу үчүн ата-эненин макулдугу талап кылынат. 15 жашка чыга элек кыз жана 18 жашка чыга элек эркек турмушка чыгуу үчүн Ички иштер министринин атайын уруксаты талап кылынат. |- |Судан | colspan="2" |Половая зрелость |Эки тараптын макулдугу керек |- |[[Түштүк Судан]] | colspan="2" |18 |Эки тараптын макулдугу менен |- |Свазиленд | colspan="2" |21 |ата-энесинин макулдугу менен эркетерге 18 жаштан. аялдарга 16 жаштан |- |Танзания | colspan="2" |18 |ата-энесинин макулдугу менен 14 жаштан |- |Того |20 |17 | |- |Тунис | colspan="2" |18 |Экөөнүн тең жүйөөлүү себептери жана катуу кызыкчылыгы менен атайын соттун уруксаты менен |- |Замбия | colspan="2" |21 | |- |Зимбабве | colspan="2" |18 |ата-энесинин макулдугу менен 16 жаштан |} ==== Азия ==== {| class="wikitable sortable" !Өлкө !Эркектер !Аялдар !Кошумча |- |Азербайджан |18 |17 |өзгөчө учурларда эркектер үчүн 17 жаштан, аялдар үчүн 16 жаштан |- |Армения | colspan="2" |18 |ата-эненин макулдугу менен 17 жашта, ал эми 16 жашка чыкканда ата-эненин макулдугу менен жана никеге турууну каалаган башка жубай 18 жаштан кем эмес болгондо жол берилет. |- |[[Ооганстан]] |18 |16 |Кээ бир учурларда кыздар 8 жашында турмушка чыгууга мажбур болушат |- |Бангладеш |21 |18 |Мыйзам боюнча жашы жете электердин никеси үчүн акчалай жаза каралган, бирок мындай нике жараксыз деп табылбайт. Бангладеште жашы жете электердин турмушка чыгуусу дүйнөдө эң жогорку деңгээлде. Ар бир 3 үйлөнүүнүн 2си жашы жете электердин никеси. |- |Бутан | colspan="2" |18 | |- |Бруней | colspan="2" |18 |Ата-эненин макулдугусуз никеге туруу үчүн мыйзамдуу минималдуу курак областка, этникалык топко, диний топко же никенин формасына жараша өзгөрөт. |- |Грузия | colspan="2" |18 |ата-энесинин макулдугу менен 16 жаштан баштап |- |Камбоджа |16 |13 | |- |Китай |22 |20 | |- |Гонконг | colspan="2" |21 |ата-энесинин макулдугу менен 16 жаштан баштап |- |Индия |21 |18 | |- |Индонезия |19 |16 |ата-эненин жана соттун макулдугу менен мыйзамдуу жаш курагынан жаштарга болот |- |Иран |18 |15 |соттун макулдугу менен эркектерге 15 жаштан, аялдарга 13 жаштан |- |Ирак | colspan="2" |18 |жарамдуулугу, физикалык жөндөмдүүлүгү жана камкорчунун макулдугу аныкталгандан кийин, соттун уруксаты менен 15 жаштан баштап |- |Израиль | colspan="2" |18 |өзгөчө учурларда 16 жаштан баштап сот тартибинде уруксат берилет |- |Япония | colspan="2" |20 |С согласия родителей для мужчин с 18 лет, для женщин с 16 лет |- |Иордания | colspan="2" |18 | |- |[[Казакстан]] |18 |17 |16 жаштан баштап ата-энесинин макулдугу менен |- |Кипр | colspan="2" |18 |никеге турууга олуттуу себептер болсо, 16 жаштан баштап ата-энесинин макулдугу менен |- |[[Түштүк Корея]] | colspan="2" |19 |18 жаштан баштап ата-энесинин макулдугу менен |- |Кувейт |17 |15 | |- |Кыргызстан | colspan="2" |18 |Жүйөлүү себептер болгон учурда никеге турууну каалаган жаштардын жашаган жери боюнча жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруу органдары балдарды коргоо боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын аймактык бөлүмдөрүнүн комиссиялык корутундусунун негизинде никеге туруу курагын бир жылдан ашпаган мөөнөткө (17 жаш) кыскартууга укуктуу. |- |Ливан |18 |17 |Шииттерге сот уруксаты менен эркектерге 15 жаштан, аялдарга 9 жаштан. Друздарга сот уруксаты менен эркектерге 16дан жана аялдарга 15тен. |- |Малайзия | colspan="2" |21 |18 жаштан баштап ата-энесинин макулдугу менен. 16 жашка чыга элек мусулман кыздар шарияттын макулдугу менен турмушка чыга алышат |- |[[Мальдив]] | colspan="2" |18 |Салтка ылайык, нике курагы 15 жашты түзөт. Балдарды коргоо мыйзамы 16 жашка чейин никеге турууга тыюу салат. |- |Непал | colspan="2" |20 |18 жаштан баштап ата-энесинин макулдугу менен |- |[[Корей Эл-Демократиялык Республикасы|Түндүк Корея]] |18 |17 | |- |Оман | colspan="2" |18 |Мыйзам боюнча минималдуу жаш 18 жаш болсо да, салт дагы эле 18 жашка чейинки никени тааныйт. |- |Пакистан |18 |16 (18 в провинции Синд) |Жаш балдарды никеге турууга тыюу салган мыйзамга карабастан, алардын практикасы кеңири жайылган. ЮНИСЕФтин отчетунда Пакистанда кыздардын 70% 16 жашка чейин турмушка чыкканы айтылат |- |[[Палестина]] |16 |15 |Ата-эненин макулдугу менен |- |[[Монголия]] | colspan="2" |18 | |- |Филиппины | colspan="2" |21 |18 жаштан баштап ата-энесинин макулдугу менен |- |Катар |18 |16 |Мыйзам менен бекитилген жаштан эрте ата-энесинин макулдугу менен үйлөнсө болот. Ата-эненин макулдугу менен никеге туруу үчүн минималдуу жаш курагы белгиленген эмес. |- |Сингапур | colspan="2" |21 |18 жаштан баштап ата-энесинин макулдугу менен; 18 жаштан кийин атайын нике күбөлүгү менен. |- |Шри-Ланка | colspan="2" |18 |эгер алар мусулман болсо, нике келишимин түзүүдөн мурда никеге туруу үчүн Кадийден уруксат алышы керек |- |Сирия | colspan="2" |18 |{{iw|Thomson Reuters Foundation|Thomson Reuters Foundation|en|Thomson Reuters Foundation}} белгилегендей, жашы жете электерге нике 13 жаштан баштап түзүлөт |- |Тайвань | colspan="2" |20 |Мыйзамдуу өкүлдүн уруксаты менен эркектер үчүн 18 жаштан, аялдар үчүн 16 жаштан. |- |[[Тажикстан]] | colspan="2" |18 |17 жаштан баштап ата-энесинин макулдугу менен |- |Таиланд | colspan="2" |20 |17 жаштан баштап ата-энесинин макулдугу менен |- |[[Бириккен Араб Эмирликтери]] | colspan="2" |18 | |- |[[Түркия]] | colspan="2" |18 |17 жаштан ата-эненин макулдугу менен, 16 жаштан өзгөчө жагдайлар болгон учурда жана соттун уруксаты менен |- |[[Өзбекстан]] | colspan="2" |18 |Жүйөлүү себептер болгон учурда никеге турууну каалаган адамдардын арызы менен райондун, шаардын акими никеге туруу жашын 17ге кыскарта алат. |- |Вьетнам |20 |18 | |- |Йемен | colspan="2" |15 |{{iw|Human Rights Watch|Human Rights Watch|en|Human Rights Watch}} шарият мыйзамдары боюнча никеге туруу үчүн мыйзамдуу минималдуу жаш курагы жок экенин белгилейт. [[Бириккен Улуттар Уюму|БУУнун]] Статистика бөлүмү жашы жете элек никеге, "нике кандайдыр бир пайда" алып келген учурларда уруксат берилет деп белгилейт. |} === Европа === Нике курагы мыйзам боюнча Европанын дээрлик бардык өлкөлөрүндө 18 жаш деп белгиленген, Андорра, Мальта жана Шотландиядан башкасы, бул өлкөлөрдө - 16 (эки жыныс үчүн тең) жана Азербайжанда аялдар үчүн 17 жаш. {| class="wikitable sortable" !Өлкө !Эркектер !Аялдар !Кошумча |- |[[Албания]] | colspan="2" |18 |<ref>{{cite web|url=http://genderindex.org/country/albania|title=Gender Equality in Albania &#124; Social Institutions and Gender Index (SIGI)|publisher=Genderindex.org|date=|accessdate=2013-01-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130430152938/http://genderindex.org/country/albania|archivedate=2013-04-30}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.youthpolicy.org/factsheets/country/albania/|title=Albania - Factsheets - Youthpolicy.org|publisher=|accessdate=28 July 2015|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304041526/http://www.youthpolicy.org/factsheets/country/albania/|deadlink=no}}</ref> |- |[[Андорра]] | colspan="2" |16 |Соттун уруксаты менен 14 жаштан баштап<ref>{{cite web|url=http://www.humanium.org/en/andorra/|title=Children of Andorra|publisher=|accessdate=28 July 2015|archive-date=2017-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20171024100815/http://www.humanium.org/en/andorra/|deadlink=no}}</ref> |- |[[Австрия]] | colspan="2" |18 |Ата-эненин уруксаты менен 16 жаштан баштап, бирок экинчи өнөктөш 18 жаш же андан улуу болушу керек.<ref>{{cite web|url=http://www.bmeia.gv.at/en/embassy/canberra/practical-advice/travelling-to-austria/marriage-in-austria.html|title=Austrian Foreign Ministry -> Embassy -> Canberra -> Marriage in Austria|publisher=Bmeia.gv.at|date=|accessdate=2013-01-14|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304123705/http://www.bmeia.gv.at/en/embassy/canberra/practical-advice/travelling-to-austria/marriage-in-austria.html|deadlink=no|archivedate=2016-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304123705/http://www.bmeia.gv.at/en/embassy/canberra/practical-advice/travelling-to-austria/marriage-in-austria.html}}</ref> |- |[[Беларусь]] | colspan="2" |18 |Өзгөчө кырдаалда 15 жаштан баштап<ref>{{Cite web|url=http://belzakon.net/%D0%9A%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%8B/%D0%9A%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81_%D0%BE_%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5_%D0%B8_%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D1%8C%D0%B5_%D0%A0%D0%91|title=Кодекс о Браке и Семье РБ. Актуален в 2017 году - Белзакон.net|publisher=belzakon.net|accessdate=2017-05-14|archive-date=2017-05-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20170507190504/http://belzakon.net/%D0%9A%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%8B/%D0%9A%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81_%D0%BE_%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5_%D0%B8_%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D1%8C%D0%B5_%D0%A0%D0%91|deadlink=no}}</ref> |- |[[Бельгия]] | colspan="2" |18 |18 жашка чейин соттун уруксаты менен, бирок астыңкы жаш курак белгиленген жок<ref>Articles 144, 145 and 148 of the Civil Code of Belgium.</ref>. |- |[[Болгария]] | colspan="2" |18 |Соттун чечими менен 16 жаштан баштап. Өзгөчө кырдаалдарда, ата-энелердин регионалдык сот менен сүйлөшүүдөн кийин 16 жашка чейин уруксат берилиши мүмкүн<ref>{{Cite web|url=http://kenarova.com/law/Family%20Code.pdf|title=Family Code 01.10.2009|access-date=2015-10-18|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303233223/http://kenarova.com/law/Family%20Code.pdf|deadlink=no}}</ref>. |- |[[Хорватия]] | colspan="2" |18 |Соттун чечими менен 16 жаштан баштап. |- |[[Чехия|Чех Республикасы]] | colspan="2" |18 |Соттун чечими менен 16 жаштан баштап.<ref>{{cite web|url=http://www.zakonyprolidi.cz/cs/2012-89|title=Občanský zákoník (nový) — č. 89/2012 Sb. — Aktuální znění|author=AION CS - info@aion.cz|work=Zákony pro lidi|accessdate=28 July 2015|archive-date=2015-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20151023063909/http://www.zakonyprolidi.cz/cs/2012-89|deadlink=no|archivedate=2015-10-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151023063909/http://www.zakonyprolidi.cz/cs/2012-89}}</ref>. |- |[[Дания]] | colspan="2" |18 |15 жашынан баштап "Конгебрев" ("падышанын каты") менен. |- |[[Эстония]] | colspan="2" |18 |Соттун уруксаты менен 15 жаштан<ref>{{cite web|url=https://www.eesti.ee/eng/perekond/abielu/abiellumine|title=Formalizing a marriage|author=Riigi Infosüsteemi Amet|publisher=|accessdate=28 July 2015|archive-date=2016-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20160106013959/https://www.eesti.ee/eng/perekond/abielu/abiellumine|deadlink=no|archivedate=2016-01-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160106013959/https://www.eesti.ee/eng/perekond/abielu/abiellumine}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.tallinn.ee/eng/Contraction-of-marriage|title=Contraction of marriage|publisher=|accessdate=28 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150628043807/http://www.tallinn.ee/eng/Contraction-of-marriage|archivedate=2015-06-28|deadlink=yes}}</ref> |- |[[Финляндия]] | colspan="2" |18 |18 жашка чейин өзгөчө жагдайларда кана, ата-эненин же камкорчусунун пикири угулгандан кийин, юстиция башкармалыгынын макулдугу менен. Иш жүзүндө ата-энесинин макулдугу талап кылынбайт. |- |[[Франция]] | colspan="2" |18 |Соттун жана ата-энесинин макулдугу менен 18 жашка чыкканга чейин |- |[[Германия]] | colspan="2" |18 |Соттун уруксаты жана ата-энесинин макулдугу менен 16 жаштан баштап |- |[[Гибралтар]] | colspan="2" |18 | |- |[[Грекия]] | colspan="2" |18 |18 жашка чейин турмушка чыгыш үчүн, мындай никеге олуттуу негиздер болгондо, соттун уруксаты талап кылынат<ref name="coe.int">[http://www.coe.int/t/dg3/familypolicy/Source/4_1_i%20Legislation%20on%20marriage.pdf База данных Совета Европы по семейной политике. Социальная политика и семейное право: брак, развод и родительство] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151010091437/http://www.coe.int/t/dg3/familypolicy/Source/4_1_i%20Legislation%20on%20marriage.pdf|date=2015-10-10}}</ref><ref>{{cite web|url=http://greece.angloinfo.com/family/marriage-partnerships/|title=Getting Married in Greece|publisher=|accessdate=28 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717165849/http://greece.angloinfo.com/family/marriage-partnerships/|archivedate=2015-07-17|deadlink=yes}}</ref> |- |[[Мажарстан]] | colspan="2" |18 |Ата-энесинин макулдугу менен 16 жаштан баштап |- |[[Исландия]] | colspan="2" |18 |18 жашка чейин ата-энесинин жана Ички иштер министрлигинин уруксаты менен |- |[[Ирландия]] | colspan="2" |18 |16 жашка чейин соттун уруксаты менен<ref>{{cite web|url=http://dublin.usembassy.gov/service/other-citizen-services/other-citizen-services/marriage-in-ireland.html|title=Marriage In Ireland &#124; Embassy of the United States Dublin, Ireland|publisher=Dublin.usembassy.gov|date=2012-09-26|accessdate=2013-01-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130126142651/http://dublin.usembassy.gov/service/other-citizen-services/other-citizen-services/marriage-in-ireland.html|archivedate=2013-01-26}}</ref> |- |[[Италия]] | colspan="2" |18 |16 жаштан баштап соттун уруксаты менен |- |[[Латвия]] | colspan="2" |18 |Соттун жана/же ата-эненин макулдугу менен 16 жаштан баштап |- |[[Литва]] | colspan="2" |18 |15 жаштан соттун уруксаты менен, 15 жашка чейин кош бойлуу болсо соттун уруксаты менен<ref>{{cite web|url=http://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:yvIqWHiISFgJ:www.interpol.int/Public/Children/SexualAbuse/NationalLaws/CsaLithuania.pdf+lithuania+age+of+consent+interpol&hl=en&gl=us&pid=bl&srcid=ADGEESi0C0o0KxrchPH7-cgnwLw8l9STSGqek6FgmlZbX1FW219q-nhlrRA4pHiMnbOZlQD4Ci-z8_TPuz3JGI5j3QeqE73RMNsoRtKjdtK-qJ9OxiQh8kGTRKil4Aoc80DOVrh4BX0X&sig=AHIEtbRwMRy1vEGSvVjsc2QmIUNUFc_l2A|title=Powered by Google Docs|publisher=Docs.google.com|date=|accessdate=2013-01-14|archive-date=2019-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20190529034021/https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache%3AyvIqWHiISFgJ%3Awww.interpol.int%2FPublic%2FChildren%2FSexualAbuse%2FNationalLaws%2FCsaLithuania.pdf%20lithuania%20age%20of%20consent%20interpol&hl=en&gl=us&pid=bl&srcid=ADGEESi0C0o0KxrchPH7-cgnwLw8l9STSGqek6FgmlZbX1FW219q-nhlrRA4pHiMnbOZlQD4Ci-z8_TPuz3JGI5j3QeqE73RMNsoRtKjdtK-qJ9OxiQh8kGTRKil4Aoc80DOVrh4BX0X&sig=AHIEtbRwMRy1vEGSvVjsc2QmIUNUFc_l2A|deadlink=no}}</ref> |- |[[Люксембург]] | colspan="2" |18 |18 жашка чейин соттун уруксаты менен<ref>{{cite web|url=http://www.guichet.public.lu/citoyens/fr/actualites/2014/06/19-mariage-gay/index.html|title=Mariage et adoption s’ouvrent aux couples de personnes du même sexe|publisher=|accessdate=28 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924024116/http://www.guichet.public.lu/citoyens/fr/actualites/2014/06/19-mariage-gay/index.html|archivedate=2015-09-24}}</ref> |- |[[Нидерланд|Нидерланды]] | colspan="2" |18 |Кош бойлуу болгон учурда, юстиция министринин уруксаты менен 18 жашка чейин; ата-энесинин макулдугу менен 16 жашка чейин<ref name="coe.int" /><ref>{{cite web|url=http://www.dutchcivillaw.com/legislation/dcctitle055.htm|title=free online translation Dutch Civil Code Book 1 family law|publisher=|accessdate=28 July 2015|archive-date=2017-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310033130/http://www.dutchcivillaw.com/legislation/dcctitle055.htm|deadlink=no}}</ref> |- |[[Норвегия]] | colspan="2" |18 |Ата-энесинин (камкорчусунун) макулдугу жана округдун губернаторунун уруксаты менен 16 жаштан<ref>{{cite web|url=http://www.lovdata.no/all/hl-19910704-047.html#1|title=LOV 1991-07-04 nr 47: Lov om ekteskap|publisher=Lovdata.no|date=|accessdate=2008-10-27|archive-date=2015-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20150521230038/https://lovdata.no/all/hl-19910704-047.html#1|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ub.uio.no/ujur/ulovdata/lov-19910704-047-eng.pdf|title=The Marriage Act|date=|format=PDF|accessdate=2008-10-27|archive-date=2014-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20140629002119/http://www.ub.uio.no/ujur/ulovdata/lov-19910704-047-eng.pdf|deadlink=no}}</ref> |- |[[Мальта]] | colspan="2" |16 |<ref name="coe.int" /><ref>{{cite web|url=http://www.youthpolicy.org/pdfs/factsheets/Malta.pdf|title=Malta- Factsheets - Youthpolicy.org|publisher=|accessdate=28 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160313151903/http://youthpolicy.org/pdfs/factsheets/malta.pdf|archivedate=2016-03-13|deadlink=yes}}</ref> |- |[[Польша]] | colspan="2" |18 |Аялдар үчүн соттун уруксаты менен 16 жаштан баштап |- |[[Португалия]] | colspan="2" |18 |Ата-эненин уруксаты менен 16 жашта баштап, ата-энелерден алуу мүмкүнчүлүгү жок болсо уруксатты сот бере алат. |- |[[Румыния]] | colspan="2" |18 |Округдук бийликтин уруксаты менен 16 жаштан баштап<ref>{{cite web|url=http://www.e-juridic.ro/index.php?pag=a&id=130&s=Codul%20familiei&aid=1047|title=Codul familiei - Incheierea casatoriei|publisher=E-juridic.ro|date=|accessdate=2008-10-27|archive-date=2009-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20090925052859/http://www.e-juridic.ro/index.php?pag=a&id=130&s=Codul%20familiei&aid=1047|deadlink=no}}</ref> |- |[[Орусия|Россия]] | colspan="2" |18 |Соттун уруксаты менен 16 жаштан баштап. Бирок ар кайсы региондордо эрежелер ар кандай<ref>{{cite web|author=helplinelaw|url=http://www.helplinelaw.com/article/russia/120|title=Russia Marriage Procedure In Russia, Lawyers, Law Firms Lawyer, Injury, Attorney in Russia|publisher=Helplinelaw.com|date=|accessdate=2013-01-14|archive-date=2019-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190917171216/http://www.helplinelaw.com/article/russia/120|deadlink=no|archivedate=2019-09-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190917171216/http://www.helplinelaw.com/article/russia/120}}</ref> |- |[[Сербия]] | colspan="2" |18 |Соттун уруксаты менен 16 жаштан баштап |- |[[Словакия]] | colspan="2" |18 |Соттун уруксаты менен 16 жаштан баштап<ref>{{cite web|url=http://family.jrank.org/pages/1587/Slovakia-Marriage.html|title=Slovakia - Marriage - Cohabitation, Family, Rights, and Law - JRank Articles|publisher=Family.jrank.org|date=|accessdate=2013-01-14|archive-date=2020-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805105118/https://family.jrank.org/pages/1587/Slovakia-Marriage.html|deadlink=no}}</ref> |- |[[Словения]] | colspan="2" |18 |Ата-эненин уруксаты менен 15 жашта баштап |- |[[Испания]] | colspan="2" |18 |Соттун чечими менен 16 жаштан баштап<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.com/news/world-europe-33636920|title=Spain raises marrying age from 14 to 16|work=BBC News|accessdate=28 July 2015|archive-date=2017-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20170215192642/http://www.bbc.com/news/world-europe-33636920|deadlink=no}}</ref> |- |[[Швеция]] | colspan="2" |18 |Округдук бийликтин уруксаты менен "өзгөчө себептер" болгон учурда 18 жашка чейин уруксат берилиши мүмкүн. |- |[[Швейцария]] | colspan="2" |18 |<ref>{{cite web|url=http://www.admin.ch/ch/e/rs/210/a94.html|title=SR 210 Art. 94 A. Capacity to marry (Swiss Civil Code)|publisher=Admin.ch|date=|accessdate=2013-01-14|archive-date=2013-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20130119163217/http://www.admin.ch/ch/e/rs/210/a94.html|deadlink=no}}</ref> |- |[[Украина]] | colspan="2" |18 |Өзгөчө себептер болсо, соттор 16 жаштан баштап уруксат бере алат<ref>{{cite web|url=http://sputniknews.com/voiceofrussia/2012_04_08/71056771/|title=New Ukrainian law raises marriage age for women|accessdate=2015-10-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151121053145/http://sputniknews.com/voiceofrussia/2012_04_08/71056771/|archivedate=2015-11-21|deadlink=yes}} article on Radio voice of russia, April, 2012</ref> |- |[[Улуу Британия]] | colspan="2" |18 |Англия жана Уэльс: ата-энесинин уруксаты менен 16 жаш<ref>{{cite web|url=http://www.weddings.co.uk/info/legeng.htm|title=Legal Requirements - England & Wales - Weddings UK|publisher=Weddings.co.uk|date=|accessdate=2013-01-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100409030633/http://www.weddings.co.uk/info/legeng.htm|archivedate=2010-04-09}}</ref> [[:ru:Шотландия|Шотландия]]: 16 жаш<ref>{{cite web|url=http://www.gro-scotland.gov.uk/registration/getting-married-in-scotland/minimum-age-for-marriage-in-scotland|title=National Records of Scotland - Getting Married in Scotland - What Was and Is The Minimum Age For Marriage in Scotland?|publisher=Gro-scotland.gov.uk|accessdate=23 July 2015|archive-date=2015-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150724040150/http://www.gro-scotland.gov.uk/registration/getting-married-in-scotland/minimum-age-for-marriage-in-scotland|deadlink=no|archivedate=2015-07-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150724040150/http://www.gro-scotland.gov.uk/registration/getting-married-in-scotland/minimum-age-for-marriage-in-scotland}}</ref> [[:ru:Северная_Ирландия|Түндүк Ирландия]]: ата-энесинин уруксаты менен 16 жаш (кээ бир учурларда уруксатты сот бере алат)<ref>{{Cite web|url=http://www.opsi.gov.uk/si/si2008/draft/ukdsi_9780110800936_en_1|title=OPSI|access-date=2015-10-18|archive-date=2008-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20081216064745/http://www.opsi.gov.uk/si/si2008/draft/ukdsi_9780110800936_en_1|deadlink=no}}</ref> |} == Эскертмелер == {{эскертүүлөр}} == Колдонулган маалымат булактарынын тизмеси == * 1. Баланын укуктары жөнүндө конвенция (1989-жыл). Маалымат булагы: http://www2.ohchr.org/english/law/crc.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100611182141/http://www2.ohchr.org/english/law/crc.htm |date=2010-06-11 }} (кайрылган күнү: 12.05.2012). * 2. Пекин декларациясы жана иш-аракеттер платформасы. 1995-жылдын 4-15-сентябрында Пекин шаарында болуп өткөн Аялдардын бүткүл дүйнөлүк IV конференциясында кабыл алынган. Маалымат булагы: http://www.unwomen.org...web.pdf{{Жеткиликсиз шилтеме|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * 3. 2003-жылдын 30-августундагы КРнын Эмгек кодекси, №201 мыйзам; * 4. Кыргыз Республикасындагы аялдар менен эркектер: статистикалык жыйнак, 2014 / КРнын Улуттук статистикалык комитети, ЮНФПА. – Бишкек, 2015. * 5. Анализ проблемы ранних браков и раннего материнства в Кыргызстане, 2013 / Правозащитное движение «Бир дуйно-Кыргызстан». * 6. Многоиндикаторное кластерное обследование по оценке положения детей и женщин, 2015 год / ЮНИСЕФ, Нацстатком КР. Маалымат булагы: http://www.mics2015.kg/index.php/ru/{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * 7. Кыргыз Республикасы – жашы жетелектердин никеси, 2014-жыл / ЮНИСЕФ, КРнын Улуттук статистикалык комитети, (ЮНФПА) * 8. 1997-жылдын 1-октябрындагы КРнын Жазык кодекси, №69 * 9. Аялдар дуушар болгон басмырлоонун бардык формаларын жоюу жөнүндө конвенцияны аткаруу боюнча Кыргызстандын төртүнчү мезгилдик докладына жыйынтыктоочу эскертүүлөр. [Электрондук версия]. http://tbinternet.ohchr.org/_layouts/treatybodyexternal/TBSearch.aspx?Lang=Ru&CountryID=93&ctl00_PlaceHolderMain_radResultsGridChangePage=1_20 [[Категория:Кыргызстандын гендердик энциклопедиясы]] [[Категория:Пекин +20]] [[Категория:Балдар укуктары]] [[Категория:Аял укуктары]] [[Категория:Нике]] [[Категория:Үй-бүлө]] 8ukjnpmqlszjp0po58aij7v5scloajq 0 82626 646051 514041 2026-05-12T10:13:45Z Born Nomad 47370 646051 wikitext text/x-wiki [[Файл:Francis-Turbines-Camb2HPP.JPG|thumb|Камбарата ГЭСи (№2).]] '''Камбар-Ата ГЭСи''' (№2) [[Нарын дарыясы|Нарын дарыясында]]<ref>{{cite web|title=Kambar-Ata-2 hydropower plant produces 19 million kWh of power since launch|url=http://www.hydroworld.com/index/display/news_display.1337608412.html|publisher=AKIpress News Agency (Kyrgyzstan)|accessdate=21 January 2011|date=11 January 2011|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110712234444/http://www.hydroworld.com/index/display/news_display.1337608412.html|archivedate=12 July 2011|df=}}</ref>; Үчтерекке кире беришинде курулууда. Долбоорун «Гидропроект » институту түзгөн. Долбоордогу кубаттуулугу 360 мВт. Бир агрегаттын кубаттуулугу 120 мВт. Электр энергия өндүрүүсүнүн жылдык орточо көлөмү 1148 миң кВт/саат. Суу сактагычтын көлөмү 70 млн м³. Курулуш монтаждоо жумуштарынын көлөмү 30% ке аткарылган. Камбар-Ата ГЭС-2 курулушу 1986-жылы башталган, бирок каражаттын жетишсиздигинен улам 1990-жылдары иштер токтотулган<ref>https://ru.sputnik.kg/20160526/1025729433.html</ref>. 2026-жылдын февраль айында Камбар-Ата ГЭС-2де жаңы гидроагрегаттын конструкцияларын орнотуу боюнча иштер башталган<ref>https://24.kg/ekonomika/362552_nakambaratinskoy_ges-2_nachali_montaj_konstruktsiy_dlya_novogo_gidroagregata/</ref>. == Булактар == {{Булактар}} == Колдонулган адабияттар == * Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил.ISBN 9967-14-030-5 [[Категория:Токтогул району]] [[Категория:Кыргызстандын ГЭСтери]] [[Категория:Нарын дарыясы]] hjmjdqxv0xiexs4jv9d8hl8zjhca13g 3 123640 646030 645464 2026-05-11T19:20:55Z MediaWiki message delivery 8554 /* Tech News: 2026-20 */ жаңы бөлүм 646030 wikitext text/x-wiki {{Архив|1}} == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * On wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Translate|Translate extension]] enabled, users will notice that the FuzzyBot will now automatically create translated versions of categories used on translated pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T285463] * View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the submitted task to use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SecurePoll|SecurePoll extension]] for English Wikipedia's special [[w:en:Wikipedia:Administrator elections|administrator election]] was resolved on time. [https://phabricator.wikimedia.org/T371454] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] In <code dir="ltr">[[mw:MediaWiki_1.44/wmf.2|1.44.0-wmf-2]]</code>, the logic of Wikibase function <code>getAllStatements</code> changed to behave like <code>getBestStatements</code>. Invoking the function now returns a copy of values which are immutable. [https://phabricator.wikimedia.org/T270851] * [https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/ Wikimedia REST API] users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. The API will be rerouting some page content endpoints from RESTbase to the newer [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST API]] endpoints. The [[phab:T374683|impacted endpoints]] include getting page/revision metadata and rendered HTML content. These changes will be available on testwiki later this week, with other projects to follow. This change should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints should verify behavior on testwiki, and raise any concerns on the related [[phab:T374683|Phabricator ticket]]. '''In depth''' * Admins and users of the Wikimedia projects [[mw:Special:MyLanguage/Moderator_Tools/Automoderator#Usage|where Automoderator is enabled]] can now monitor and evaluate important metrics related to Automoderator's actions. [https://superset.wmcloud.org/superset/dashboard/unified-automoderator-activity-dashboard/ This Superset dashboard] calculates and aggregates metrics about Automoderator's behaviour on the projects in which it is deployed. Thanks to the Moderator Tools team for this Dashboard; you can visit [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Automoderator/Unified Activity Dashboard|the documentation page]] for more information about this work. [https://phabricator.wikimedia.org/T369488] '''Meetings and events''' * 21 November 2024 ([[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 8:00 UTC|8:00 UTC]] & [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 16:00 UTC|16:00 UTC]]) - [[c:Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Community call]] with Wikimedia Commons volunteers and stakeholders to help prioritize support efforts for 2025-2026 Fiscal Year. The theme of this call is how content should be organised on Wikimedia Commons. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:07, 12 ноябрь 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27732268 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Users of Wikimedia sites will now be warned when they create a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects|redirect]] to a page that doesn't exist. This will reduce the number of broken redirects to red links in our projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T326057] * View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot/Overview|Pywikibot]], which automates work on MediaWiki sites, was upgraded to 9.5.0 on Toolforge. [https://phabricator.wikimedia.org/T378676] '''Updates for technical contributors''' * On wikis that use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs extension]], pages created or moved by users with the appropriate permissions are marked as flagged automatically. This feature has not been working recently, and changes fixing it should be deployed this week. Thanks to Daniel and Wargo for working on this. [https://phabricator.wikimedia.org/T379218][https://phabricator.wikimedia.org/T368380] '''In depth''' * There is a new [https://diff.wikimedia.org/2024/11/05/say-hi-to-temporary-accounts-easier-collaboration-with-logged-out-editors-with-better-privacy-protection Diff post] about Temporary Accounts, available in more than 15 languages. Read it to learn about what Temporary Accounts are, their impact on different groups of users, and the plan to introduce the change on all wikis. '''Meetings and events''' * Technical volunteers can now register for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which will take place in Istanbul, Turkey. [https://pretix.eu/wikimedia/hackathon2025/ Application for travel and accommodation scholarships] is open from '''November 12 to December 10 2024'''. The registration for the event will close in mid-April 2025. The Wikimedia Hackathon is an annual gathering that unites the global technical community to collaborate on existing projects and explore new ideas. * Join the [[C:Special:MyLanguage/Commons:WMF%20support%20for%20Commons/Commons%20community%20calls|Wikimedia Commons community calls]] this week to help prioritize support for Commons which will be planned for 2025–2026. The theme will be how content should be organised on Wikimedia Commons. This is an opportunity for volunteers who work on different things to come together and talk about what matters for the future of the project. The calls will take place '''November 21, 2024, [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 8:00 UTC|8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 16:00 UTC|16:00 UTC]]'''. * A [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community meetings#29 November 2024|Language community meeting]] will take place '''November 29, 16:00 UTC''' to discuss updates and technical problem-solving. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 02:01, 19 ноябрь 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27806858 --> == Викидеги саясат == # Кыргыз Википедиясы кыргыз тилинин негизги куралдарынын бири. Сиздин саясатыңызга таң калып алып жатам же сиз жекечиликке өтүп мага "асылып" жатасызбы? "Көз жыргасын деп, кооздоо гана максатында жалган тууларды (жалган маалыматты) кошуп койгонуңуз — жол берилгис аракет" деп сиз эмне себептен мен үчүн жыйынтык чыгарып жатасыз же менин "Көз жыргасын" деген оюмду окуй алып жаткандай сезилип жатат. # [[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow#Эскертме|Экинчи дүйнөлүк согуш]] барагы боюнча кайра-кайрадан эле жаза берүүнүн себеби эмнеде? Мен сизге чынын түшүндүрүп жаздым, желектердин тарыхый варианттын калыптарга кошууга камданып жатканымды. Дагы бир баса белгилей кеткен жери 5 сааттын ичинде мага сиз эскертме бердиңиз, башкаларга андай мамилеңизди тапкан жокмун! (Балким мен адашып жаткандырмын). Же баштаар замат аякта деген эреже барбы? # Дагы мир мисал мен [https://ky.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D0%BE%D1%80%D0%BA%D1%83%D1%82%D0%B0&action=history Воркута] барагын толуктап жаткан учурда, сиз 23 минуттун ичинде мен кошуп жаткан маалыматтарды жокко чыгырып койдуңуз. Мен бул учурда ал шаардын тарыхы боюнча маалыматтарды чогултуп жатканмын же кошуп жаткан маалыматтарды ар бир минут сайын сактоо керекпи? # Эскертмелерде [[Википедия:Негизги принциптер|Викинин принциптерине]] таянасыз, бирок ал жакта убакыт боюнча чектер коюлган эмес. Жада калса [[Википедия:Википедиянын негизги эрежелери|эрежелерде]] 23 минут ичинде баарын толуктап сал деген маалымат да жок! # Түштүк океаны деп атоонун себеби. Мен бул океандын аталышын Викидеги башка океандырдын аталышына окшотуруп бир стандартка келтирейин деген максатта кылганмын, себеби башка окендардын аталыштарын текшерип көрсөңуз: Атлантика океаны, Инди океаны, Түндүк Муз океаны. Мен эрежелердин "арал, жарым арал, кырка тоо, жер, деңиз, океан, кысык, дарыя, канал, булуң, көчө, аянт, айыл ж.б.у.с. сөздөр географиялык энчилүү аттарга айкаша келсе, кичине тамга менен бөлөк жазылат: Арал деңизи, Балкаш көлү, Суусамыр өрөөнү, Жазы дарыясы, Курил аралдары" пунктуна таянып жасадым, "Түштүк" деген термин бул океанга энчиленген аталыш эмеспи (дагы баса айтып коёюн мен суроо катары жазып жатам). # Мен азыр Викинин принциптериндеги "Википедияда бюракратизм жок" деген пункта таянып бул суроолорду берип жатам. Себиби сиздин кээ бир текстердин жекечилике шек келтирген деп кабыл алып жатам жана эмне себептен "[[Португалиянын Педро III]]" ушул сыктуу мааниси жок, аталышы туура эмес, булагы жок барактар сизде суроо туудурбай эле менин кошкондорум эле 23 минуттан баштап эле суроо туудуруп калат дегендей. # Чынын айтсам мен Викиге кошкон салымдарымды анализдедим жана жалпысынан жаман эмес, принциптерге жооп берген маалыматтарды кошуп жатам деген тыянакка келдим. # Эгер Викиде жарыяланган эрежелерди мен таппай жатсам шилтемелерди берип, багыттка салып коёт деген ниеттемин. [[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 21:41, 24 ноябрь 2024 (UTC) :@[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] :1. "Сиздин саясатыңыз" дегенди кантип түшүнсө болот? Анда бул жазганыңыз менен мага асылып жатасызбы ошондо? Википедияда талаш маселе талкуу аркылуу чечилет. '''Билип туруп, жалган маалыматты''' жайгаштыруу — жол берилгис аракет, туура эле жаздым.<br>Жазганыңыз: ''[https://w.wiki/CBeH "'''<u>Бул туралуу маалыматтым бар болчу</u>''' жана желектердин тарыхый варианттарын кошууга камданып жаткам..."]''. <br> :2. Биринчи жолу жазганымда: "[[Колдонуучунун_баарлашуулары:Artelow#Жалган_туулар|''Маалыматты текшерип кошуу керек!'']]" деп турат. Ал учурда билип туруп, жалган маалымат кошконуңузду билген эмесмин. '''Аракетиңизди ачыктап бергениңизден кийин''', анын '''жол берилгистиги''' анык болду, ошондо эскертме калтырдым. Эгеде "<u>''бул тууралуу маалыматым бар болчу''</u>" деп жазбасаңыз, жооп башкача болмок. Ошондуктан "<u>5 сааттын ичинде эскертме бердиңиз</u>" деп жазбай эле койсоңуз болот, эгер жалган маалыматты, анын жалган экендигин '''билип туруп''' ({{lang-ru|заведомо зная}}) жайгаштырганыңызды эртерээк билип калсам, эртерээк бермекмин 5 саат күтпөй. Башка жагдайда берилмек эмес. '''Же жалган маалыматты атайын жайгаштыр деген эреже барбы?''' :<br> :3. Жокко чыгарылганын көргөн жокмун. Туура эмес маалыматты көрдүм — түзөттүм. Маалыматты жоготконуңуз — '''өз күнөөңүз'''. Мен түзөтүп жаткан учурда да башка бирөө баракты түзөтүп, сактап койгон учурлар болгон, бирок '''маалыматым эч өчкөн эмес'''. Кунт койсоңуз, балким өчмөк эмес.<br>Дагы бир мисал: балким макаланын аталышын гана карабай, мазмунун окусаңыз, мындай болмок эмес: https://w.wiki/CBL$. :<br> :4. '''1, 2-пункттарды караңыз.''' :<br> :5. '''Энчилүү ат''' деген эмне экенин окусаңыз. Сиздики оп-оңой экен: "бир стандартка келтирүү". Башка факторлорду эске албайт экенсиз. Анда "Түндүк Америка" дегенди "Түндүк Америкасы" деп өзгөртмөк экенсиз. "Түштүк Кыргызстан" → "түштүк Кыргызстаны"? Кыргыз Википедиясы кыргыз тилинин грамматикасына ылайык жазылат. Грамматикага ылайык ар кандай варианттар болот: "Түштүк океан", "Атлантика океаны". "Түштүк океан" — энчилүү ат, "түштүк" — катардагы сөз. "Түштүк океан" деген энчилүү атта "түштүк" — зат атооч. "Атлантика океаны" деген энчилүү атта "Атлантика" зат атооч эмес. '''Бул элементардуу грамматика'''. Мындан тышкары сиз булактарга таянышыңыз керек болчу, урдура бербей. :<br> :6. "Португалиянын Педро III" макаласын өз убагында көргөнүмдү '''далилдей аласызбы''' же жөн эле тийшип жатасызбы? Же Википедиянын админдери робот, жеке жашоосу жок, түзөткөн сайын, соңку түзөтүүлөрдү текшеришет же Википедиядагы ар бир макаланы карап чыгышкан деген ойдосузбу? Эмнеге сиз башкаларга караганда көбүрөөк түзөтүп жатасыз деп сураган жокмунго. Жанагы "Түштүк океан" же каталары көп домендер тууралуу дароо жазмакмын анда 1 жыл күтпөй.<br> :'''Кошумча:''' "Португалиянын Педро III" макаласы качан түзүлгөн? Жооп: '''2022-ж. 3-июлунда'''. Эми ошол маалдагы салымымды карап чыгыңыз (мен карап чыктым), сурооңуз өзү чечилет. Муну да алдын ала '''бир текшерип койгон жоксуз'''... :<br> :7. Сыр ачайын: Википедияда 20 жыл салым кошуп жүргөндөргө да жазышат, сындашат ж.б. нерселерди кылышат. Негизи салымыңыз жакшы болгону үчүн сизге эми эч ким эч бир маселе боюнча жаза албайт бекен? [[Колдонуучу:Bosogo|Bosogo]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Bosogo|баарлашуу]]) 23:36, 24 ноябрь 2024 (UTC) ::Бул текстеги баардык сындарды кабыл алдым. ::Маселенин баары сиздин нейтралдуу эмес жазганыңыздан келип чыгып жатат, бир нерсе десе эле беттен алып "Көз жыргасын деп", "урдура бербей" деген терминдерди колдонууну мен мазактоо деп кабыл алам жана ага жараша жооп бериш керек деп ойлоймун. Анан башканын жазганын бурмалоо дагы туура эмес "Чынын айтсам мен Викиге кошкон салымдарымды анализдедим жана жалпысынан жаман эмес, принциптерге жооп берген маалыматтарды кошуп жатам деген тыянакка келдим." десем, дагы бурмалап "Негизи салымыңыз жакшы болгону үчүн сизге эми эч ким эч бир маселе боюнча жаза албайт бекен?" деп жатасыз. Мен, мага жазбасын же эскертме бербесин деп жаздымбы же кайрылдымбы? Жок, баардыгы сылык негизде болуусу зарыл. Тескерисинче мен адам баласы болгондугумдан мени туура жолго салып, каталарымды айтып туурса кубанычта боломун жана келечекте андай каталарды кайталабашка болгон аракетимди жумшаймын. ::Сиздин аргументтүү берген эскертмелериңизди туура кабыл алып, эске алып, суроолор болсо сизге кайрылып эле жүрөмүн. Болочокто да суроо туулса кайрыламын жана жазамын. ::Сизден дагы бир жолу өтүнүч, ката кетирсем ток этер жерин белгилеңиз жана жекечиликке өтүп "урдура бербей" деген сымал терминдерди колдонуудан алыс болушуңузду суранам. ""Сиздин саясатыңыз" дегенди кантип түшүнсө болот?" деген текст сиздин кыжырыңызга кандай тийсе, мага менин кылгандарымды бир нерсе менен байланыштырып сыпаттоо, ошондой эле кыжырыма тийет. [[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 09:04, 25 ноябрь 2024 (UTC) ::::@[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] :::1. "<u>''Сиздин саясатыңыз''</u>" дегениңиз кыжырыма тийген жок. Болгону, жазганыңызды кандай түшүнсө болот деп сурап жатам. Сизге грамматика ж.б. белгилүү бир нерселер боюнча жазылган болсо, сиз "''<u>сиздин саясатыңызга таң калып алып жатам</u>''" деп жатасыз. Бул жердин каеринде саясатты көрдүңүз — түшүнүксүз. Мен гана эмес, каалаган ошол маселелер боюнча жаза алмак сизге. :::<br> :::2. Жок, маселе аракеттериңизден чыгып жатат. Википедиянын негизги иш принциптери сизге бир нече жолу жакшы түшүндүрүлүп берилген. Википедия энциклопедия экенин унутпашыңыз керек.<br> :::Ошондо '''жалган маалыматты кошконуңузду''' кантип түшүнүш керек? Жалган маалыматты кошуу '''максатын''' өзүңүз түшүндүрүп берген жоксуз. Тескеринче ак ниетиңизди болжолдоп, "желектердин тарыхый варианттарын кошууга камданып жаткам..." дегениңиздин негизинде: '''"туулар жалган болсо да, калыптарым даяр болгуча макаланы кооздоп турсун"''' десе керек дегенге келдим. Же "''<u>адаштыруу максатында</u>''" десем туура болмокпу? :::<br>Ар кандай кылсаңыз болмок, аларды талкуу барагыңызга жазгам:<br>1) мамлекеттердин өзүн гана кошсо болмок;<br>2) мамлекеттердин жанына тарыхый тууларды гана кошсо болмок;<br>3) тийбесе болмок.<br> :::Жогорудагы варианттарынын бирин кылсаңыз эмне болот эле? '''Жооп:''' 1, 3-варантта калыптын/макаланын көркү бузулмак эмес, 1-варантта болгону туулар кошулмак эмес. '''1-жыйынтык: тууларды кошууну көздөгөнсүз'''. 2-вариантта калыптын/макаланын көркү бузулмак (туусу коюлбаган мамлекеттердин аталыштары калыптын чектери боюнча тегизделмек, туусу барлар туу боюнча тезизделмек). '''2-жыйынтык: көрктү көздөгөсүз'''. Баарын (жообуңузду да) эске алганда '''эскертмеде жазганыма келебиз.''' :::<br> :::3. ''<u>"Негизи салымыңыз жакшы болгону үчүн сизге эми эч ким эч бир маселе боюнча жаза албайт бекен?"</u>''. Ал '''сүйлөмдүн маңызы — кандай гана, качантан бери салым кошпоңуз, сизге баары бир жазышат.''' Ошондо бурмалоо эмнеде? Түшүндүрө бере аласызбы? Муну '''негизсиз айыптоо''' деп эсептесе болот. :::<br>"''<u>Чынын айтсам мен Викиге кошкон салымдарымды анализдедим жана жалпысынан жаман эмес, принциптерге жооп берген маалыматтарды кошуп жатам деген тыянакка келдим</u>''" — муну кандай максатта жаздыңыз? Туура эмес түшүнүп калышыңыз мүмкүн деп, ушул жазганыңызга жооп бербешим керек беле? Ошол жазганыңыз боюнча эмне дешим керек эле? Жазганымдын баары "бурмалоо", "мазактоо" экен. :::<br> :::4. Жазганыңызды окуп чыксаңыз биринчиден: "нейтралдуу эмес" (негизсиз айыптоо), "бурмалоо" (негизсиз айыптоо), "мазактоо" (негизсиз айыптоо), "жекечиликке өтүп мага "асылып" жатасызбы" (негизсиз айыптоо), "ага жараша жооп бериш керек деп ойлоймун" (бул сөз кыжырыма тийди дегендин ордуна эскалация), "сизде суроо туудурбай" (тастыкталган жок), "кошуп жаткан маалыматтарды жокко чыгырып койдуңуз" (тастыкталган жок). :::<br> :::5. "''<u>Тескерисинче мен адам баласы болгондугумдан мени туура жолго салып, каталарымды айтып туурса кубанычта боломун жана келечекте андай каталарды кайталабашка болгон аракетимди жумшаймын.</u>''" Артыңыздан эч ким текшерүүгө милдеттүү эмес. Википедиянын негизги принциптери сизге белгилүү. Катышып жатканыңызга салыштырмалуу көп болду. Салымыңызды ошол принциптерге ылайык келтирсеңиз кемчиликтер азаймак. Ошол негизги ката. Иш принцибин өзгөртүү керек деп бир жолу эмес айтылган. Мисал: макалалар [https://w.wiki/CBhr булактар менен коштолушу керек деп 2023-ж. 6-майында жазгам], анан [https://w.wiki/CBht 2023-ж. 26-декабрында бир да булагы жок "‎Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин VII чакырылышынын депутаттары" макаласы сыяктуу бир нече макала түзгөнсүз], машиналык котормо аркылуу көптөгөн макала түздүңүз. Муну кантип түшүнүү керек?<br>'''Өзүңүздү биринчи кезекте өзүңүз текшеришиңиз керек!''' [[Колдонуучу:Bosogo|Bosogo]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Bosogo|баарлашуу]]) 12:25, 25 ноябрь 2024 (UTC) ::::1. Кабыл алдым. ::::2. Жалган менен туура эместин айырмасы ар башкача го. Туунун туура эмес вариантын кошуптурмун аны моюнга алышым зарыл жана алам. Жалган деген тыянак туура эмес, мен Тывага Гондурастын же Кениянын желегин кошкон жерим жок да. ::::Дагы бир жолу тактоо максатында жооп берип койсоңуз эмне үчүн кээ бир макалалар ушундай суроолорду жана талаш-тартыштарды жаратпайт? Мисалы Улуу Ата-Мекендик согуш барагында сиз жазгандай "жалган" туулар узак убакыт бою колбашчылардын жанында туруп суроо жараткан эмес (Герман империясынын желеги турган) ::::3. ''"Чынын айтсам мен Викиге кошкон салымдарымды анализдедим жана жалпысынан жаман эмес, принциптерге жооп берген маалыматтарды кошуп жатам деген тыянакка келдим."'' бул ой толгоо, сиз аны буруп туруп ''"бул мага жазбаш керек"'' дептир деген жыйынтыкка келип, анысы аз келгенсип ''"Муну негизсиз айыптоо"'' деп эсептеп жатасыз. Негизсиз айыптоо, деги эле айыктоо экенинин бир дагы изи жок. Сиз ''Шашып эптеп-септеп түзөтпөңүз!'' деп жатсаңыз анан жасам да жооп катары, себеби мен эптеп-септеп деген мен такыр макул эмесмин, кандай сапаттагы барактарды кошуп жатканымды да билем! ::::Дагы деле сиз мен үчүн ''"Туура эмес түшүнөсүз деп"'' жазган деп жыйынтык чыгарып жатасыз. Бул менин оюмда дагы жок нерсе эле. Сиз башка бирөө үчүн жыйынтык чыгаруудан алыс болсоңуз. ::::''"Көз жыргасын деп", "урдура бербей" деген терминдерди колдонууну мен мазактоо деп кабыл алам жана ага жараша жооп бериш керек деп ойлоймун'' деп так жазып жатсам, кайрадан "''Жазганымдын баары "бурмалоо", "мазактоо" экен"'' деп дагы буруп койдуңуз же мен калп айтып жатамбы? Качан мен администратордун жазганынын баары мазактоо же бурмалоо деп кайрылдым эле? Сиз теманын нугун такыр башка жакка буруп салып жатасыз! Бул маалыматтын контекстинен чымчып алып, аны бурмалоо деп эсептелет. Бакырайып эле көрүнүп турат го, адамдын жекечилигин сыпаттоо экени. ::::4. ''"нейтралдуу эмес", "бурмалоо", "мазактоо", "асылып жатасызбы", "ага жараша жооп бериш керек деп ойлоймун", "сизде суроо туудурбай"'' - так эле ушундай, ''"Көз жыргасын деп", "урдура бербей"'' деген сиздин кайрылууңуз адамгерчиликке жатабы же мени сиз урдура берген алдамчы катары кабыл алып жатасызбы? Мен сизге кайрылганда бир дагы жолу жекечиликке өткөн жерим жок жана сиздин ар бир кадамга баа же сыпаттоо берген жерим жок. ::::Так жана нейтралдуу болуш керек! ''Даги бир жолу Википедия жеке баракчаңыз'' эмес деп ороңдогонуңуз эмнеси же сиздикиби? Бул басмырлоо же мен калп айтып жатамбы? ::::5. Дагы деле сиз башка нукка салып кетип жатасыз, эч ким менин артыман текшерүүгө милдеттүү эмес, сиз айтпасаңыз деле мен аны билем же сураныч катары кайрылуу Викинин негизги принциптерине каршы келип калды беле? ::::Химба макаласын булагы жок түзгөн да мен, сиз айткан сынды кабыл алып ага булак кошуп оңдогон да мен. Депуттар туралуу барактарга булак кошпогон мен, алар ушул себептен башка мейкиндике которулган. Мен тараптан булагы жок экенин билип, сиздин [[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow#КР ЖКнын чакырылыштарынын депутаттары тууралуу|сынды кабыл алдым го]]. [[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 14:12, 25 ноябрь 2024 (UTC) :::::@[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] :::::2. Бул контекстте айырмасы жок. Маалыматтын жалган экенин билип туруп аны тараттыңыз. Сөздөр менен ойносо болот, бирок бул аракетиңизди өзгөртпөйт. '''Жообуңуз менен ынанган жокмун, жол берилгис аракеттериңизди актап эле жатасыз'''. Сиз өз кылганыңыз үчүн жооп бериңиз биринчи кезекте.<br /> :::::3.Жазганыңыздын максаты эмнеде деген суроо берилген. Жооп берген жоксуз. '''Жооп берсеңиз же жооптон качып жатасызбы?''' :::::Өз түшүнүгүм боюнча жооп бердим репликага. Бирөөнүн түшүнүгү бурмалоо эмес, билип алыңыз. Эч бир жаман жери жок репликаларга таарына бересизби? Бирок, таарындым деп, башкаларды негизсиз айыптабашыңыз керек.<br /> <u>'''Шашып эптеп-септеп түзөткөн болсоңуз'''</u> (жетим тоолор, домендер, Түштүк океан ж.б.), ошону жазам да. Эч ким антип жазбашы үчүн өзүңүздү жөнгө салыңыз, '''жоопкерчиликти башкаларга жүктөбөй''. Факт менен жооп берген жоксуз. ''"Аргументтериңиз" жеке оюңуз менен чектелип жатат,''' бир да шилтеме келтирип, сөзүңүздү далилдей алган жоксуз'''. Тескеринче''' негизсиз айыптооңуз аныкталды (Воркута макаласында түзөтүүмдү жокко чыгардыңыз деген, "Португалиянын Педро III" макаласы боюнча). Шилтеме келтирип айптарыңызды жокко чыгардым. Дагы бир жолу мындай көрүнүш кайталанса, чаралар көрүлөт. Өз сөзүңүздү далилдешиңиз керек, '''далилдей албасаңыз жазбай койгонуңуз оң.'''<br /> :::::4. Ынанган жокмун, сөздөрдү далилдегенди үйрөнүңүз. Конкреттүү шилтемелерди келтирдим, аларга комментарий берген жоксуз, жооптон качып жатасыз. Бир да жарактуу аргумент уккан жокмун.<br /> :::::5. Википедия бул эксперименттер үчүн аянтчаңыз эмес, эгерде грамматиканы жакшы түшүнө элек болсоңуз, булактарга таянбасаңыз массалык түрдө макалаларды кайра атабаңыз. '''Мындай көрүнүш боюнча эскертме бердим.'''<br /> :::::6. Демек туура эмес/жалган маалыматты кошуп жатканыңызды билип туруп, аны кошуп жатасызбы ошондо? Билсеңиз кошпоңуз, дагы бир жолу атайлап жалган маалымат кошулса чаралар көрүлөт. Кабыл алдым деп улам айта берет экенсиз, бирок бир нече айдан кийин кайра эле башталат экен. [[Колдонуучу:Bosogo|Bosogo]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Bosogo|баарлашуу]]) 16:33, 25 ноябрь 2024 (UTC) ::::::Мына эми сиздин репликаңыз эми репликага окшоп келе жатат. Бул тексте мен дагы кичине сыпаттоо терминдерин колдондум. Бирок дагы бир жолу кайталап жатам сиз бөйрөктөн шыйрак чыгарып башка адамдардын сөздөрүн бурмалоодон алыс болушуңузду суранам. Дагы башка адамдын акыбалын сыпаттоого такыр эле укук берилген эмес. Мага кайрадан дагы таарынды деп диагноз коюп жатасыз. Мен таарынгандай Вики менин мурасым эмес. Сиз ток этер жерин жазышыңыз керек. Мен сизден айырмаланып, сиздин кылган иштериңизге эптеп-септеп деп баа берген жерим жок, бирок администратордун кылып жатканы нукуралуктун үлгүсү дегендей эреже да, принцип да жок. ::::::Сиз айткан шилтемелердин баарына жооп берип, туура эмес деп табылган пункттар менен макул болсом ал дагы сизге жакпай жатат. Кабыл алам деп айтып кайра кайталана берет деп, кабыл албаймын деп анан сизге окшоп айтышып жатып калышым туура эмес деп мен моюнга алып жатсам, дагы сизде суроо туудуруп жатат. ::::::Ката болгон, азыр дагы каталар Викиде толтура, келечекте да боло берет же идеалдуу түптөлгөн Вики бар бекен. ::::::Туура эмес кылган нерсени мен моюнга алгандан кийин сиз так ошолорго жармашып улам-улам баса белгилей беришиңиз мен үчүн такыр түшүнүксүз болуп турат. ::::::Мен стандарт боюнча суроо берсем аларды буйтап өтүп көз жаздымда калтырып коюп жатасыз жана өзүңүзгө ыңгайлуу жерлерин гана билгилеп. Мисал катары экинчи дүйнөлүк согуштун ажыртылгыс бөлүгү болгон Ата Мекендик согуштагы кол башчылардын жалган туулары, башка тилдеги текстер эмнеге сизде суроо жаратпаган жана жаратпайт, бул дагы мен үчүн түшүнүксүз. ::::::Же мен тарыхый тууларды кошуп жатканда чындыкты айтпай, ий мен билбей калыптырмын десем туура болот беле? Мен сизге ката кетиргенимди так айтсам, туулар калыбы боюнча пландалып жаткан иштерим менен бөлүшкөндү так айтсам ошого жармаштыңыз да калдыңыз. Калп айттып, мен билген эмесмин десем бали дегендей эле көз карашта болуп жатасыз. ::::::Менин кайрылууларымдын эң негизги себеби сиз басмырлап сыпаттоо менен эскертүү калтырууңуз болуп жатат. ::::::Баланча баракта баланча маалыматты туура эмес же жалган деген форматтоо берүү зарыл, сиздин формат баланча баракта баланча маалыматты эптеп-септеп көзгө жакшы көрүнсүн деп жалгандарды кошуп коюптурсуз дегендей болуп жатат. ::::::Сиз башка адам катасын мойнуна алып жатса аны алсыздык деп балабаңыз, мен деле сизге окшоп сөз жедирбей, менин кылганым нукуралуктун эталону дегендей көз карашты кармана алам. ::::::Домендер, жетим тоолор, туулар, океан ж.б. кабыл алдым, туура эмес маалыматтарды оңдодум, келечекте мындай каталарды кетирбегенге аракет кылам деген маанидеги жоопту жазып жатсам эмнеси сизге жакпай жатат. Кайра кайра аргументсиз жооп катары белгилөөнүн себеби түшүнүксүз. Катаны моюнга алуу аргумент эмей анан эмне? ::::::Мен макалаларды кошкондо толук категориясы менен кошууга аракет кылам. Мисалы домендер, сиз аны массалык кошуу дегениңиз менен макулмун. Бул Викинин тереңдик статистикасына терс таасирин тийгизерин түшүнүп турам. Бирок түптөлү этабындагы Викилерде мындай көрүнүштөр болуп келет. ::::::Кептин баары, сиз жекечиликке өтүп, адамдын психологиялык кабыл алуусун божомолдоп жана анын ниетин билбей туруп, билгендей жазганыңызда болуп жатат. Орусча айтканда: вы не должны переходить на личность, не должны оценивать намерение и внутреннее состояние участника в негативном ключе, не зная реальное намерение участника. [[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 18:22, 25 ноябрь 2024 (UTC) :::::::@[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] :::::::1) '''"Бурмалоо" боюнча суроого жооп берген жоксуз'''. Кайра-кайра эле бир репликаны кайтала бергениңиз сизге жардам бербейт. :::::::2) Тоо этер жерин жаздым, өз кемчиликтериңизди моюнга албай, шылтоолорду ойлоп табып жатасыз. Бир да сөзүңүздү шилтеме, талдоо менен негиздей албадыңыз. Ошондуктан бул талкуудан жыйынтык чыгара албай жатасыз. '''Айтканыңызды негиздегенди үйрөнүшүңүз керек.''' :::::::3) Дагы бир жолу жазганымды окуп чыгып, суроолорума жооп бериңиз жакшы болмок. Жообуңузду алмайынча, суроолорума жооп алдым деп эсептей албайм. Жообуңузда '''конкретика жок, баарын аралыштырып, суроомду келтирип жооп бере албай жатасыз/жооп бергиңиз келбей жатат'''. :::::::4) Жабылган темаларды өзүңүз кайра-кайра демилгелеп жатпайсызбы. '''Жазып жатпайсызбы:''' ''<u>"Көз жыргасын" деген оюмду окуй алып жаткандай сезилип жатат."</u>'' :::::::'''Жообум:''' :::::::<blockquote>Ошондо жалган маалыматты кошконуңузду кантип түшүнүш керек? Жалган маалыматты кошуу максатын өзүңүз түшүндүрүп берген жоксуз. Тескеринче ак ниетиңизди болжолдоп, "желектердин тарыхый варианттарын кошууга камданып жаткам..." дегениңиздин негизинде: "туулар жалган болсо да, калыптарым даяр болгуча макаланы кооздоп турсун" десе керек дегенге келдим. Же "адаштыруу максатында" десем туура болмокпу? :::::::: Ар кандай кылсаңыз болмок, аларды талкуу барагыңызга жазгам: :::::::: 1) мамлекеттердин өзүн гана кошсо болмок; :::::::: 2) мамлекеттердин жанына тарыхый тууларды гана кошсо болмок; :::::::: 3) тийбесе болмок. :::::::<blockquote>Жогорудагы варианттарынын бирин кылсаңыз эмне болот эле? Жооп: 1, 3-варантта калыптын/макаланын көркү бузулмак эмес, 1-варантта болгону туулар кошулмак эмес. 1-жыйынтык: тууларды кошууну көздөгөнсүз. 2-вариантта калыптын/макаланын көркү бузулмак (туусу коюлбаган мамлекеттердин аталыштары калыптын чектери боюнча тегизделмек, туусу барлар туу боюнча тезизделмек). 2-жыйынтык: көрктү көздөгөсүз. Баарын (жообуңузду да) эске алганда эскертмеде жазганыма келебиз."Көз жыргасын" деген оюмду окуй алып жаткандай сезилип жатат."</u>''</blockquote> :::::::'''Демек, жыйынтыгым туура чыгыптыр да. Анткени сиз "жок андай эмес", "жок башкача болгон" дегендин ордуна конкретикадан качып, актанып баштадыңыз.'''<br> :::::::5) Тескеринче, '''ар бир''' сурооңузга жооп бердим.''' Сиз болсо болбогон нерселерди ойлоп чыгып, анын далилдей албай, кайтарым суроолордон баш тартып жатасыз'''. Бир темадан экинчи темага секирип, берилген суроолорго жооп бергендин ордуна, '''кайра-кайра эле шилтемесиз, негиздемесиз айыптап жатасыз'''.<br> :::::::6) Улуу Ата Мекендик согушту жөн коюп, '''эмне үчүн жалган маалыматты атайын жайгаштырдыңыз''', мына ушул суроого жооп бериңиз биринчи, жооптон качпай. '''Мектепте эмеспиз''', "Ваняны карыңыз эмнеге аныкы мындай эмнеге мага болбойт" дегенге жеттиңиз.<br> :::::::7) Эскертме боюнча репликаңызга жооп: 4-пунктта. Негиздеменин пункттары боюнча комментарий бере алган жоксуз, аны менен сөздөрүмдү ырастап жатасыз. Демек эскертме туура берилди, "басмырлоо" дегениңиз эскертмени жактырбай жатканыңыздан чыгып жатат, ошол эле.<br> :::::::8) Ар бир катаңызды чыгара баштасам, таарынасыз кайра. + унутуп калсаңыз талкуу барагыңызды кайрадан окуп чыгыңыз. Баары жазылуу, канча баракта ката, кандай ката ж.б. Домендерден баштап, жетим тоолор менен бүтүп. Кунт коюп түзөтпөгөнүңүздүн кесепети, бул жерден да аны далилдеп жатасыз. :::::::9) Сөз жедирбегенге аргументтериңиз жок, аргументтерди келтиргенди билбей жатасыз. Сөз жедирбегениңиз кайра-кайра кайталоо менен бүтүп жатат. Мындай учурда сиз менен эч ким талкууну улантпайт. Википедия тууралуу түшүнүгүңүз төмөн экен: "эталон", "стандарт". Аргумент келтириңиз деп жатышса, сөз жедирбейм деп жатасыз. Бул мектептин деңгээли.<br> :::::::10) Википедиянын негизги принциптери бар, калганы өзүңүздү актоо. Машиналык котормо, машиналык тормо бойдон кала берет.<br> :::::::11) Акыркы сөздөрүңүздү өзүңүзгө айтыңыз. Мен сизге караганда сөздөрүмдү шилтеме, анализ менен негиздеп бергем, сизде эч нерсе жок. '''Кеңеш: берилген суроолорго дароо жооп берсеңиз, баш тартпай, ошондо талкуу натыйжалуу болот.''' [[Колдонуучу:Bosogo|Bosogo]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Bosogo|баарлашуу]]) 19:23, 25 ноябрь 2024 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new version of the standard wikitext editor-mode [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighter]] will be available as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] later this week. This brings many new features and bug fixes, including right-to-left support, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Template folding|template folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and an improved search panel. You can learn more on the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|help page]]. * The 2010 wikitext editor now supports common keyboard shortcuts such <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>B</code></bdi> for bold and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>I</code></bdi> for italics. A full [[mw:Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|list of all six shortcuts]] is available. Thanks to SD0001 for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T62928] * Starting November 28, Flow/Structured Discussions pages will be automatically archived and set to read-only at the following wikis: <bdi>bswiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>elwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>euwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>fawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>fiwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikiquote</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikisource</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikiversity</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikivoyage</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>idwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>lvwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>plwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>ptwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>urwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>viwikisource</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>zhwikisource</bdi>. This is done as part of [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|StructuredDiscussions deprecation work]]. If you need any assistance to archive your page in advance, please contact [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a user creating a new AbuseFilter can now only set the filter to "protected" [[phab:T377765|if it includes a protected variable]]. '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]], which can be used in JavaScript, CSS, JSON, and Lua pages, [[phab:T377663|now offers]] live autocompletion. Thanks to SD0001 for this improvement. The feature can be temporarily disabled on a page by pressing <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>,</code></bdi> and un-selecting "<bdi lang="en" dir="ltr">Live Autocompletion</bdi>". * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Tool-maintainers who use the Graphite system for tracking metrics, need to migrate to the newer Prometheus system. They can check [https://grafana.wikimedia.org/d/K6DEOo5Ik/grafana-graphite-datasource-utilization?orgId=1 this dashboard] and the list in the Description of the [[phab:T350592|task T350592]] to see if their tools are listed, and they should claim metrics and dashboards connected to their tools. They can then disable or migrate all existing metrics by following the instructions in the task. The Graphite service will become read-only in April. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/KLUV4IOLRYXPQFWD6WKKJUHMWE77BMSZ/] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/NewPP parser report|New PreProcessor parser performance report]] has been fixed to give an accurate count for the number of Wikibase entities accessed. It had previously been resetting after 400 entities. [https://phabricator.wikimedia.org/T279069] '''Meetings and events''' * A [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community meetings#29 November 2024|Language community meeting]] will take place November 29 at [https://zonestamp.toolforge.org/1732896000 16:00 UTC]. There will be presentations on topics like developing language keyboards, the creation of the Mooré Wikipedia, the language support track at [[m:Wiki Indaba|Wiki Indaba]], and a report from the Wayuunaiki community on their experiences with the Incubator and as a new community over the last 3 years. This meeting will be in English and will also have Spanish interpretation. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:42, 25 ноябрь 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27847039 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Two new parser functions were added this week. The <code dir="ltr"><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#interwikilink|#interwikilink]]<nowiki>}}</nowiki></code> function adds an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Links#Interwiki links|interwiki link]] and the <code dir="ltr"><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#interlanguagelink|#interlanguagelink]]<nowiki>}}</nowiki></code> function adds an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Links#Interlanguage links|interlanguage link]]. These parser functions are useful on wikis where namespaces conflict with interwiki prefixes. For example, links beginning with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS:</code></bdi> on English Wikipedia [[phab:T363538|conflict with the <code>mos</code> language code prefix of Mooré Wikipedia]]. * Starting this week, Wikimedia wikis no longer support connections using old RSA-based HTTPS certificates, specifically rsa-2048. This change is to improve security for all users. Some older, unsupported browser or smartphone devices will be unable to connect; Instead, they will display a connectivity error. See the [[wikitech:HTTPS/Browser_Recommendations|HTTPS Browser Recommendations page]] for more-detailed information. All modern operating systems and browsers are always able to reach Wikimedia projects. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/CTYEHVNSXUD3NFAAMG3BLZVTVQWJXJAH/] * Starting December 16, Flow/Structured Discussions pages will be automatically archived and set to read-only at the following wikis: <bdi>arwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>cawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>mediawikiwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>orwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wawiktionary</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wikidatawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>zhwiki</bdi>. This is done as part of [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|StructuredDiscussions deprecation work]]. If you need any assistance to archive your page in advance, please contact [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T380910] * This month the Chart extension was deployed to production and is now available on Commons and Testwiki. With the security review complete, pilot wiki deployment is expected to start in the first week of December. You can see a working version [[testwiki:Charts|on Testwiki]] and read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|the November project update]] for more details. * View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug with the "Download as PDF" system was fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T376438] '''Updates for technical contributors''' * In late February, temporary accounts will be rolled out on at least 10 large wikis. This deployment will have a significant effect on the community-maintained code. This is about Toolforge tools, bots, gadgets, and user scripts that use IP address data or that are available for logged-out users. The Trust and Safety Product team wants to identify this code, monitor it, and assist in updating it ahead of the deployment to minimize disruption to workflows. The team asks technical editors and volunteer developers to help identify such tools by adding them to [[mw:Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/Impacted tools|this list]]. In addition, review the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|updated documentation]] to learn how to adjust the tools. Join the discussions on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|project talk page]] or in the [[discord:channels/221049808784326656/1227616742340034722|dedicated thread]] on the [[w:Wikipedia:Discord|Wikimedia Community Discord server (in English)]] for support and to share feedback. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:23, 2 декабрь 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27873992 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Technical documentation contributors can find updated resources, and new ways to connect with each other and the Wikimedia Technical Documentation Team, at the [[mw:Special:MyLanguage/Documentation|Documentation hub]] on MediaWiki.org. This page links to: resources for writing and improving documentation, a new <bdi lang="zxx" dir="ltr">#wikimedia-techdocs</bdi> IRC channel on libera.chat, a listing of past and upcoming documentation events, and ways to request a documentation consultation or review. If you have any feedback or ideas for improvements to the documentation ecosystem, please [[mw:Wikimedia Technical Documentation Team#Contact us|contact the Technical Documentation Team]]. '''Updates for editors''' [[File:Edit Check on Desktop.png|thumb|Layout change for the Edit Check feature]] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] will be relocated to a sidebar on desktop. Edit check is the feature for new editors to help them follow policies and guidelines. This layout change creates space to present people with [[mw:Edit check#1 November 2024|new Checks]] that appear ''while'' they are typing. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#Reference Check A/B Test|initial results]] show newcomers encountering Edit Check are 2.2 times more likely to publish a new content edit that includes a reference and is not reverted. * The Chart extension, which enables editors to create data visualizations, was successfully made available on MediaWiki.org and three pilot wikis (Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedias). You can see a working examples [[testwiki:Charts|on Testwiki]] and read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|the November project update]] for more details. * Translators in wikis where the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation#Try the tool|mobile experience of Content Translation is available]], can now discover articles in Wikiproject campaigns of their interest from the "[https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=specialcx&filter-type=automatic&filter-id=collections&active-list=suggestions&from=es&to=en All collection]" category in the articles suggestion feature. Wikiproject Campaign organizers can use this feature, to help translators to discover articles of interest, by adding the <code dir=ltr><nowiki><page-collection> </page-collection></nowiki></code> tag to their campaign article list page on Meta-wiki. This will make those articles discoverable in the Content Translation tool. For more detailed information on how to use the tool and tag, please refer to [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based & Community-defined lists/How to use the features|the step-by-step guide]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378958] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Nuke]] feature, which enables administrators to mass delete pages, now has a [[phab:T376379#10310998|multiselect filter for namespace selection]]. This enables users to select multiple specific namespaces, instead of only one or all, when fetching pages for deletion. * The Nuke feature also now [[phab:T364225#10371365|provides links]] to the userpage of the user whose pages were deleted, and to the pages which were not selected for deletion, after page deletions are queued. This enables easier follow-up admin-actions. Thanks to Chlod and the Moderator Tools team for both of these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T364225#10371365] * The Editing Team is working on making it easier to populate citations from archive.org using the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|Citoid]] tool, the auto-filled citation generator. They are asking communities to add two parameters preemptively, <code dir=ltr>archiveUrl</code> and <code dir=ltr>archiveDate</code>, within the TemplateData for each citation template using Citoid. You can see an [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACite_web%2Fdoc&diff=1261320172&oldid=1260788022 example of a change in a template], and a [https://global-search.toolforge.org/?namespaces=10&q=%5C%22citoid%5C%22%3A%20%5C%7B&regex=1&title= list of all relevant templates]. [https://phabricator.wikimedia.org/T374831] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} in [[d:Q9240|Indonesian]] ([[voy:id:|<code>voy:id:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T380726] * Last week, all wikis had problems serving pages to logged-in users and some logged-out users for 30–45 minutes. This was caused by a database problem, and investigation is ongoing. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/3g2ckc7bp6l9] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add Link]] feature has been fixed. Previously, the list of sections which are excluded from Add Link was partially ignored in certain cases. [https://phabricator.wikimedia.org/T380455][https://phabricator.wikimedia.org/T380329] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, now has an early-stage [[git:design/codex-php|implementation in PHP]]. It is available for general use in MediaWiki extensions and Toolforge apps through [https://packagist.org/packages/wikimedia/codex Composer], with use in MediaWiki core coming soon. More information is available in [[wmdoc:design-codex-php/main/index.html|the documentation]]. Thanks to Doğu for the inspiration and many contributions to the library. [https://phabricator.wikimedia.org/T379662] * [https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/ Wikimedia REST API] users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. On December 4, the MediaWiki Interfaces team began rerouting page/revision metadata and rendered HTML content endpoints on [[testwiki:|testwiki]] from RESTbase to comparable MediaWiki REST API endpoints. The team encourages active users of these endpoints to verify their tool's behavior on testwiki and raise any concerns on the related [[phab:T374683|Phabricator ticket]] before the end of the year, as they intend to roll out the same change across all Wikimedia projects in early January. These changes are part of the work to replace the outdated [[mw:RESTBase/deprecation|RESTBase]] system. * The [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/986172 2024 Developer Satisfaction Survey] is seeking the opinions of the Wikimedia developer community. Please take the survey if you have any role in developing software for the Wikimedia ecosystem. The survey is open until 3 January 2025, and has an associated [[foundation:Legal:Developer Satisfaction Survey 2024 Privacy Statement|privacy statement]]. * There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Meetings and events''' * The next meeting in the series of [[c:Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation discussions with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Event:Commons community discussion - 12 December 2024 08:00 UTC|December 12 at 8:00 UTC]] and [[m:Event:Commons community discussion - 12_December 2024 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is new media and new contributors. Contributors from all wikis are welcome to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:16, 9 декабрь 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27919424 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/51|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Interested in improving event management on your home wiki? The [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|CampaignEvents extension]] offers organizers features like event registration management, event/wikiproject promotion, finding potential participants, and more - all directly on-wiki. If you are an organizer or think your community would benefit from this extension, start a discussion to enable it on your wiki today. To learn more about how to enable this extension on your wiki, visit the [[m:CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|deployment status page]]. '''Updates for editors''' * Users of the iOS Wikipedia App in Italy and Mexico on the Italian, Spanish, and English Wikipedias, can see a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review|personalized Year in Review]] with insights based on their reading and editing history. * Users of the Android Wikipedia App in Sub-Saharan Africa and South Asia can see the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Rabbit Holes|Rabbit Holes]] feature. This feature shows a suggested search term in the Search bar based on the current article being viewed, and a suggested reading list generated from the user’s last two visited articles. * The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|global reminder bot]] is now active and running on nearly 800 wikis. This service reminds most users holding temporary rights when they are about to expire, so that they can renew should they want to. See [[m:Global reminder bot/Technical details|the technical details page]] for more information. * The next issue of Tech News will be sent out on 13 January 2025 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was [[phab:T374988|fixed]] in the Android Wikipedia App which had caused translatable SVG images to show the wrong language when they were tapped. '''Updates for technical contributors''' * There is no new MediaWiki version next week. The next deployments will start on 14 January. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar/2025] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:25, 16 декабрь 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27942374 --> == Қарақалпақстан == досым, Каракалпакстан туралы макалада менин редактировкамды артка кайтарган себебин билсем болама [[Колдонуучу:Qaraqalpaq patriyotı|Qaraqalpaq patriyotı]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Qaraqalpaq patriyotı|баарлашуу]]) 05:18, 5 январь 2025 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Single User Login system is being updated over the next few months. This is the system which allows users to fill out the login form on one Wikimedia site and get logged in on all others at the same time. It needs to be updated because of the ways that browsers are increasingly restricting cross-domain cookies. To accommodate these restrictions, login and account creation pages will move to a central domain, but it will still appear to the user as if they are on the originating wiki. The updated code will be enabled this week for users on test wikis. This change is planned to roll out to all users during February and March. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and a timeline. '''Updates for editors''' * On wikis with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments|PageAssessments]] installed, you can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments#Search|filter search results]] to pages in a given WikiProject by using the <code dir=ltr>inproject:</code> keyword. (These wikis: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwikivoyage/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-huwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}) [https://phabricator.wikimedia.org/T378868] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34129|Tigre]] ([[w:tig:|<code>w:tig:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T381377] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with updating a user's edit-count after making a rollback edit, which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382592] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia REST API users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. Starting the week of January 13, we will begin rerouting [[phab:T374683|some page content endpoints]] from RESTbase to the newer MediaWiki REST API endpoints for all wiki projects. This change was previously available on testwiki and should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints may raise issues directly to the [[phab:project/view/6931/|MediaWiki Interfaces Team]] in Phabricator if they arise. * Toolforge tool maintainers can now share their feedback on Toolforge UI, an initiative to provide a web platform that allows creating and managing Toolforge tools through a graphic interface, in addition to existing command-line workflows. This project aims to streamline active maintainers’ tasks, as well as make registration and deployment processes more accessible for new tool creators. The initiative is still at a very early stage, and the Cloud Services team is in the process of collecting feedback from the Toolforge community to help shape the solution to their needs. [[wikitech:Wikimedia Cloud Services team/EnhancementProposals/Toolforge UI|Read more and share your thoughts about Toolforge UI]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] For tool and library developers who use the OAuth system: The identity endpoint used for [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user|OAuth 1]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user 2|OAuth 2]] returned a JSON object with an integer in its <code>sub</code> field, which was incorrect (the field must always be a string). This has been fixed; the fix will be deployed to Wikimedia wikis on the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T382139] * Many wikis currently use [[:mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|Cite CSS]] to render custom footnote markers in Parsoid output. Starting January 20 these rules will be disabled, but the developers ask you to ''not'' clean up your <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi> until February 20 to avoid issues during the migration. Your wikis might experience some small changes to footnote markers in Visual Editor and when using experimental Parsoid read mode, but if there are changes these are expected to bring the rendering in line with the legacy parser output. [https://phabricator.wikimedia.org/T370027] '''Meetings and events''' * The next meeting in the series of [[c:Special:MyLanguage/Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation Community Conversations with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 08:00 UTC|January 15 at 8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is defining the priorities in tool investment for Commons. Contributors from all wikis, especially users who are maintaining tools for Commons, are welcome to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:42, 14 январь 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28048614 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can mass-delete multiple pages created by a user or IP address using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Extension:Nuke]]. It previously only allowed deletion of pages created in the last 30 days. It can now delete pages from the last 90 days, provided it is targeting a specific user or IP address. [https://phabricator.wikimedia.org/T380846] * On [[phab:P72148|wikis that use]] the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Patrolled edits|Patrolled edits]] feature, when the rollback feature is used to revert an unpatrolled page revision, that revision will now be marked as "manually patrolled" instead of "autopatrolled", which is more accurate. Some editors that use [[mw:Special:MyLanguage/Help:New filters for edit review/Filtering|filters]] on Recent Changes may need to update their filter settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T302140] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Visual Editor's "Insert link" feature did not always suggest existing pages properly when an editor started typing, which has now been [[phab:T383497|fixed]]. '''Updates for technical contributors''' * The Structured Discussion extension (also known as Flow) is being progressively removed from the wikis. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|The last group of wikis]] ({{int:project-localized-name-cawikiquote/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwikimedia/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwikibooks/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewikimedia/en}}) will soon be contacted. If you have questions about this process, please ping [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] at your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T380912] * The latest quarterly [[mw:Technical_Community_Newsletter/2025/January|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: updates about services from the Data Platform Engineering teams, information about Codex from the Design System team, and more. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:37, 21 январь 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28129769 --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:24, 26 январь 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Patrollers and admins - what information or context about edits or users could help you to make patroller or admin decisions more quickly or easily? The Wikimedia Foundation wants to hear from you to help guide its upcoming annual plan. Please consider sharing your thoughts on this and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|13 other questions]] to shape the technical direction for next year. '''Updates for editors''' * iOS Wikipedia App users worldwide can now access a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review/How your data is used|personalized Year in Review]] feature, which provides insights based on their reading and editing history on Wikipedia. This project is part of a broader effort to help welcome new readers as they discover and interact with encyclopedic content. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Edit patrollers now have a new feature available that can highlight potentially problematic new pages. When a page is created with the same title as a page which was previously deleted, a tag ('Recreated') will now be added, which users can filter for in [[{{#special:RecentChanges}}]] and [[{{#special:NewPages}}]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T56145] * Later this week, there will be a new warning for editors if they attempt to create a redirect that links to another redirect (a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects#Double redirects|double redirect]]). The feature will recommend that they link directly to the second redirect's target page. Thanks to the user SomeRandomDeveloper for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T326056] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia wikis allow [[w:en:WebAuthn|WebAuthn]]-based second factor checks (such as hardware tokens) during login, but the feature is [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Fix security key (WebAuthn) support|fragile]] and has very few users. The MediaWiki Platform team is temporarily disabling adding new WebAuthn keys, to avoid interfering with the rollout of [[mw:MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3]] (single user login version 3). Existing keys are unaffected. [https://phabricator.wikimedia.org/T378402] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For developers that use the [[wikitech:Data Platform/Data Lake/Edits/MediaWiki history dumps|MediaWiki History dumps]]: The Data Platform Engineering team has added a couple of new fields to these dumps, to support the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] initiative. If you maintain software that reads those dumps, please review your code and the updated documentation, since the order of the fields in the row will change. There will also be one field rename: in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki_user_history</code></bdi> dump, the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>anonymous</code></bdi> field will be renamed to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>is_anonymous</code></bdi>. The changes will take effect with the next release of the dumps in February. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LKMFDS62TXGDN6L56F4ABXYLN7CSCQDI/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:15, 27 январь 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28149374 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use the "Special characters" editing-toolbar menu can now see the 32 special characters you have used most recently, across editing sessions on that wiki. This change should help make it easier to find the characters you use most often. The feature is in both the 2010 wikitext editor and VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T110722] * Editors using the 2010 wikitext editor can now create sublists with correct indentation by selecting the line(s) you want to indent and then clicking the toolbar buttons.[https://phabricator.wikimedia.org/T380438] You can now also insert <code><nowiki><code></nowiki></code> tags using a new toolbar button.[https://phabricator.wikimedia.org/T383010] Thanks to user stjn for these improvements. * Help is needed to ensure the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]] works properly on each wiki. ** (1) Administrators should update the local versions of the page <code dir=ltr>MediaWiki:Citoid-template-type-map.json</code> to include entries for <code dir=ltr>preprint</code>, <code dir=ltr>standard</code>, and <code dir=ltr>dataset</code>; Here are example diffs to replicate [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1189164774&oldid=1165783565 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1270832208&oldid=1270828390 for 'standard' and 'dataset']. ** (2.1) If the citoid map in the citation template used for these types of references is missing, [[mediawikiwiki:Citoid/Enabling Citoid on your wiki#Step 2.a: Create a 'citoid' maps value for each citation template|one will need to be added]]. (2.2) If the citoid map does exist, the TemplateData will need to be updated to include new field names. Here are example updates [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270829051&oldid=1262470053 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270831369&oldid=1270829480 for 'standard' and 'dataset']. The new fields that may need to be supported are <code dir=ltr>archiveID</code>, <code dir=ltr>identifier</code>, <code dir=ltr>repository</code>, <code dir=ltr>organization</code>, <code dir=ltr>repositoryLocation</code>, <code dir=ltr>committee</code>, and <code dir=ltr>versionNumber</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T383666] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q15637215|Central Kanuri]] ([[w:knc:|<code>w:knc:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T385181] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Help:Extension:Wikisource/Wikimedia OCR|OCR (optical character recognition) tool]] used for Wikisource now supports a new language, Church Slavonic. [https://phabricator.wikimedia.org/T384782] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:09, 4 февраль 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28203495 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Product and Technology Advisory Council (PTAC) has published [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|a draft of their recommendations]] for the Wikimedia Foundation's Product and Technology department. They have recommended focusing on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback/Mobile experiences|mobile experiences]], particularly contributions. They request community [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|feedback at the talk page]] by 21 February. '''Updates for editors''' * The "Special pages" portlet link will be moved from the "Toolbox" into the "Navigation" section of the main menu's sidebar by default. This change is because the Toolbox is intended for tools relating to the current page, not tools relating to the site, so the link will be more logically and consistently located. To modify this behavior and update CSS styling, administrators can follow the instructions at [[phab:T385346|T385346]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333211] * As part of this year's work around improving the ways readers discover content on the wikis, the Web team will be running an experiment with a small number of readers that displays some suggestions for related or interesting articles within the search bar. Please check out [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments#Experiment 1: Display article recommendations in more prominent locations, search|the project page]] for more information. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template editors who use TemplateStyles can now customize output for users with specific accessibility needs by using accessibility related media queries (<code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-motion prefers-reduced-motion]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-transparency prefers-reduced-transparency]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-contrast prefers-contrast]</code>, and <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/forced-colors forced-colors]</code>). Thanks to user Bawolff for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T384175] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the global blocks log will now be shown directly on the {{#special:CentralAuth}} page, similarly to global locks, to simplify the workflows for stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T377024] '''Updates for technical contributors''' * Wikidata [[d:Special:MyLanguage/Help:Default values for labels and aliases|now supports a special language as a "default for all languages"]] for labels and aliases. This is to avoid excessive duplication of the same information across many languages. If your Wikidata queries use labels, you may need to update them as some existing labels are getting removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T312511] * The function <code dir="ltr">getDescription</code> was invoked on every Wiki page read and accounts for ~2.5% of a page's total load time. The calculated value will now be cached, reducing load on Wikimedia servers. [https://phabricator.wikimedia.org/T383660] * As part of the RESTBase deprecation [[mw:RESTBase/deprecation|effort]], the <code dir="ltr">/page/related</code> endpoint has been blocked as of February 6, 2025, and will be removed soon. This timeline was chosen to align with the deprecation schedules for older Android and iOS versions. The stable alternative is the "<code dir="ltr">morelike</code>" action API in MediaWiki, and [[gerrit:c/mediawiki/services/mobileapps/+/982154/13/pagelib/src/transform/FooterReadMore.js|a migration example]] is available. The MediaWiki Interfaces team [[phab:T376297|can be contacted]] for any questions. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/GFC2IJO7L4BWO3YTM7C5HF4MCCBE2RJ2/] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: Updates about the "Contribute" menu; details on some of the newest language editions of Wikipedia; details on new languages supported by the MediaWiki interface; updates on the Community-defined lists feature; and more. * The latest [[mw:Extension:Chart/Project/Updates#January 2025: Better visibility into charts and tabular data usage|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on the progress towards bringing better visibility into global charts usage and support for categorizing pages in the Data namespace on Commons. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:12, 11 февраль 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28231022 --> == Википедиялар макалаларындагы “Логотип” сөзү маселеси. == Саламатсызбы! Мен темага тиешелүү макалаларды жазып жатып, “''логотип''” сөзүн колдонгонмун. Кийин кимдир бирөө “''логотип''” сөзүн “''эн белги''” деп өзгөртүрдү. Буга мен булак таба албадым. Бирок ошол убакта [[Кыргыз Википедиясы]] барагында “''Эн белги''” деп жазылып турганын көрдүм. Кыргыз Википедиясынын Телеграм тайпасына ушул маселе боюнча жазып сурадым, “''логотип''” сөзү “''эн белги''” деп аталышын алар жазышты. Соңунда бардык жазган макалалардагы “''логотип''” сөзүн “эн белги” деп өзгөртүрүп чыктым. Эми сиз болсо кайра “''логотип''” деп атап жатыптырсыз. Эртең бирөө келип “''эмблема''” деп өзгөртүрүп койсо таң калбайм. [[Колдонуучу:Baydastann|Baydastann]] 23:11, 11 февраль 2025 (UTC) :@[[Колдонуучу:Baydastann|Baydastann]] Википедия '''сурамжылоо боюнча жазылбайт'''. Википедияны ар ким түзөтө берет, кимдир бирөө бирдеме десе эле аныкы туура боло бербейт. Макалаларды жазганда да, кайра атаганда да '''булактарга гана таянуу керек!''' :[[Логотип]] менен эн белгинин (эмблеманын; [https://cbd.minjust.gov.kg/158777/edition/1113366/kg башка мааниде да колдонулат, мисалы :"ички өндүрүштө жасалган, ошондой эле сатуу үчүн сырттан алынып келинген баалуу металлдардын эритиндилеринен жасалган зергердик жана башка буюмдарды мамлекеттик '''эн белги''' менен эн тамгалоону, анализдөөнү жана пробалоону жүргүзөт"]) деген түшүнүктөрдүн айырмасы бар. [https://www.bbc.com/kyrgyz/news/story/2011/01/110114_dordoi "Мейдин Кыргызстан” деген эн белги чапталып..."] – мына дагы бир мисал. Ошондуктан, биринчиден сөздүн '''маанисин түшүнүп''', түзөтүү керек. :[[Талкуу:Кыргыз Википедиясы|Кыргыз Википедиясынын талкуу барагында]] кеңири маалымат бердим. [[Колдонуучу:Bosogo|Bosogo]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Bosogo|баарлашуу]]) 23:52, 11 февраль 2025 (UTC) == Википедиялар макалаларындагы тышкы шилтемелер == @[[Колдонуучу:Bosogo|Bosogo]] Сиз айткандай баарын “логотип” деп өзгөртүрүп чыктым. Бул маселе түшүнүктүү. Мен башка маселе боюнча. Кыргыз Википедиясы барагы түшүнүктүү. Бирок башка википедияларга байланыштуу макалаларда калыптын ичинде башкы баракка шилтеме бар деп, макаланын шилтемелер бөлүмүндөгү башкы баракка шилтемени өчүрбөй эле койгон жакшы деп ойлойм. Себеби мен башка википедияларды да карап чыктым. Алар дагы шилтемелер бөлүмүндө башкы баракка шилтеме беришкен, түркчө айтканда zaten калыптын ичинде шилтеме бар болсо да. Жадакалса [[Англис Википедиясы]] дагы берген. [[Колдонуучу:Baydastann|Baydastann]] 13:49, 12 февраль 2025 (UTC) :Анда кала берсин. [[Колдонуучу:Bosogo|Bosogo]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Bosogo|баарлашуу]]) 12:27, 13 февраль 2025 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Communities using growth tools can now showcase one event on the <code>{{#special:Homepage}}</code> for newcomers. This feature will help newcomers to be informed about editing activities they can participate in. Administrators can create a new event to showcase at <code>{{#special:CommunityConfiguration}}</code>. To learn more about this feature, please read [[diffblog:2025/02/12/community-updates-module-connecting-newcomers-to-your-initiatives/|the Diff post]], have a look [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Community updates module|at the documentation]], or contact [[mw:Talk:Growth|the Growth team]]. '''Updates for editors''' [[File:Page Frame Features on desktop.png|thumb|Highlighted talk pages improvements]] * Starting next week, talk pages at these wikis – {{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}} – will get [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|a new design]]. This change was extensively tested as a Beta feature and is the last step of [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|talk pages improvements]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379102] * You can now navigate to view a redirect page directly from its action pages, such as the history page. Previously, you were forced to first go to the redirect target. This change should help editors who work with redirects a lot. Thanks to user stjn for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T5324] * When a Cite reference is reused many times, wikis currently show either numbers like "1.23" or localized alphabetic markers like "a b c" in the reference list. Previously, if there were so many reuses that the alphabetic markers were all used, [[MediaWiki:Cite error references no backlink label|an error message]] was displayed. As part of the work to [[phab:T383036|modernize Cite customization]], these errors will no longer be shown and instead the backlinks will fall back to showing numeric markers like "1.23" once the alphabetic markers are all used. * The log entries for each change to an editor's user-groups are now clearer by specifying exactly what has changed, instead of the plain before and after listings. Translators can [[phab:T369466|help to update the localized versions]]. Thanks to user Msz2001 for these improvements. * A new filter has been added to the [[{{#special:Nuke}}]] tool, which allows administrators to mass delete pages, to enable users to filter for pages in a range of page sizes (in bytes). This allows, for example, deleting pages only of a certain size or below. [https://phabricator.wikimedia.org/T378488] * Non-administrators can now check which pages are able to be deleted using the [[{{#special:Nuke}}]] tool. Thanks to user MolecularPilot for this and the previous improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T376378] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed in the configuration for the AV1 video file format, which enables these files to play again. [https://phabricator.wikimedia.org/T382193] '''Updates for technical contributors''' * Parsoid Read Views is going to be rolling out to most Wiktionaries over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyage to Parsoid Read Views last year. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/T385923][https://phabricator.wikimedia.org/T371640] * Developers of tools that run on-wiki should note that <code dir=ltr>mw.Uri</code> is deprecated. Tools requiring <code dir=ltr>mw.Uri</code> must explicitly declare <code dir=ltr>mediawiki.Uri</code> as a ResourceLoader dependency, and should migrate to the browser native <code dir=ltr>URL</code> API soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T384515] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:17, 17 февраль 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28275610 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can now customize how the [[m:Special:MyLanguage/User language|Babel feature]] creates categories using [[{{#special:CommunityConfiguration/Babel}}]]. They can rename language categories, choose whether they should be auto-created, and adjust other settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T374348] * The <bdi lang="en" dir="ltr">[https://www.wikimedia.org/ wikimedia.org]</bdi> portal has been updated – and is receiving some ongoing improvements – to modernize and improve the accessibility of our portal pages. It now has better support for mobile layouts, updated wording and links, and better language support. Additionally, all of the Wikimedia project portals, such as <bdi lang="en" dir="ltr">[https://wikibooks.org wikibooks.org]</bdi>, now support dark mode when a reader is using that system setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T373204][https://phabricator.wikimedia.org/T368221][https://meta.wikimedia.org/wiki/Project_portals] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33965|Santali]] ([[wikt:sat:|<code>wikt:sat:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386619] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that prevented clicking on search results in the web-interface for some Firefox for Android phone configurations. [https://phabricator.wikimedia.org/T381289] '''Meetings and events''' * The next Language Community Meeting is happening soon, February 28th at [https://zonestamp.toolforge.org/1740751200 14:00 UTC]. This week's meeting will cover: highlights and technical updates on keyboard and tools for the Sámi languages, Translatewiki.net contributions from the Bahasa Lampung community in Indonesia, and technical Q&A. If you'd like to join, simply [[mw:Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#28 February 2025|sign up on the wiki page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:41, 25 февраль 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28296129 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * All logged-in editors using the mobile view can now edit a full page. The "{{int:Minerva-page-actions-editfull}}" link is accessible from the "{{int:minerva-page-actions-overflow}}" menu in the toolbar. This was previously only available to editors using the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced mobile contributions|Advanced mobile contributions]] setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T387180] * Interface administrators can now help to remove the deprecated Cite CSS code matching "<code dir="ltr">mw-ref</code>" from their local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi>. The list of wikis in need of cleanup, and the code to remove, [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-ref%5B%5E-a-z%5D&regex=1&namespaces=8&title=.*css can be found with this global search] and in [https://ace.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Common.css&oldid=145662#L-139--L-144 this example], and you can learn more about how to help on the [[mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|CSS migration project page]]. The Cite footnote markers ("<code dir="ltr">[1]</code>") are now rendered by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]], and the deprecated CSS is no longer needed. The CSS for backlinks ("<code dir="ltr">mw:referencedBy</code>") should remain in place for now. This cleanup is expected to cause no visible changes for readers. Please help to remove this code before March 20, after which the development team will do it for you. * When editors embed a file (e.g. <code><nowiki>[[File:MediaWiki.png]]</nowiki></code>) on a page that is protected with cascading protection, the software will no longer restrict edits to the file description page, only to new file uploads.[https://phabricator.wikimedia.org/T24521] In contrast, transcluding a file description page (e.g. <code><nowiki>{{:File:MediaWiki.png}}</nowiki></code>) will now restrict edits to the page.[https://phabricator.wikimedia.org/T62109] * When editors revert a file to an earlier version it will now require the same permissions as ordinarily uploading a new version of the file. The software now checks for 'reupload' or 'reupload-own' rights,[https://phabricator.wikimedia.org/T304474] and respects cascading protection.[https://phabricator.wikimedia.org/T140010] * When administrators are listing pages for deletion with the Nuke tool, they can now also list associated talk pages and redirects for deletion, alongside pages created by the target, rather than needing to manually delete these pages afterwards. [https://phabricator.wikimedia.org/T95797] * The [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|previously noted]] update to Single User Login, which will accommodate browser restrictions on cross-domain cookies by moving login and account creation to a central domain, will now roll out to all users during March and April. The team plans to enable it for all new account creation on [[wikitech:Deployments/Train#Tuesday|Group0]] wikis this week. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and an updated timeline. * Since last week there has been a bug that shows some interface icons as black squares until the page has fully loaded. It will be fixed this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T387351] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q2044560|Sylheti]] ([[w:syl:|<code>w:syl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386441] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed with loading images in very old versions of the Firefox browser on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T386400] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.19|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 02:31, 4 март 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28334563 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use password managers at multiple wikis may notice changes in the future. The way that our wikis provide information to password managers about reusing passwords across domains has recently been updated, so some password managers might now offer you login credentials that you saved for a different Wikimedia site. Some password managers already did this, and are now doing it for more Wikimedia domains. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3 project]] which aims to improve how our unified login works, and to keep it compatible with ongoing changes to the web-browsers we use. [https://phabricator.wikimedia.org/T385520][https://phabricator.wikimedia.org/T384844] * The Wikipedia Apps Team is inviting interested users to help improve Wikipedia’s offline and limited internet use. After discussions in [[m:Afrika Baraza|Afrika Baraza]] and the last [[m:Special:MyLanguage/ESEAP Hub/Meetings|ESEAP call]], key challenges like search, editing, and offline access are being explored, with upcoming focus groups to dive deeper into these topics. All languages are welcome, and interpretation will be available. Want to share your thoughts? [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Improving Wikipedia Mobile Apps for Offline & Limited Internet Use|Join the discussion]] or email <bdi lang="en" dir="ltr">aramadan@wikimedia.org</bdi>! * All wikis will be read-only for a few minutes on March 19. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/33|Growth newsletter]] is available. It includes: the launch of the Community Updates module, the most recent changes in Community Configuration, and the upcoming test of in-article suggestions for first-time editors. * An old API that was previously used in the Android Wikipedia app is being removed at the end of March. There are no current software uses, but users of the app with a version that is older than 6 months by the time of removal (2025-03-31), will no longer have access to the Suggested Edits feature, until they update their app. You can [[diffblog:2025/02/24/sunset-of-wikimedia-recommendation-api/|read more details about this change]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:09, 10 март 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28372257 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Twice a year, around the equinoxes, the Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team performs [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|a datacenter server switchover]], redirecting all traffic from one primary server to its backup. This provides reliability in case of a crisis, as we can always fall back on the other datacenter. [http://listen.hatnote.com/ Thanks to the Listen to Wikipedia] tool, you can hear the switchover take place: Before it begins, you'll hear the steady stream of edits; Then, as the system enters a brief read-only phase, the sound stops for a couple of minutes, before resuming after the switchover. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. If you want to keep an ear out for the next server switchover, listen to the wikis on [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 March 19 at 14:00 UTC]. '''Updates for editors''' * The [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es improved Content Translation tool dashboard] is now available in [[phab:T387820|10 Wikipedias]] and will be available for all Wikipedias [[phab:T387821|soon]]. With [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|the unified dashboard]], desktop users can now: Translate new sections of an article; Discover and access topic-based [https://ig.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&active-list=suggestions&from=en&to=ig&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits article suggestion filters] (initially available only for mobile device users); Discover and access the [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based & Community-defined lists|Community-defined lists]] filter, also known as "Collections", from wiki-projects and campaigns. * On Wikimedia Commons, a [[c:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements#Improve category selection|new system to select the appropriate file categories]] has been introduced: if a category has one or more subcategories, users will be able to click on an arrow that will open the subcategories directly within the form, and choose the correct one. The parent category name will always be shown on top, and it will always be possible to come back to it. This should decrease the amount of work for volunteers in fixing/creating new categories. The change is also available on mobile. These changes are part of planned improvements to the UploadWizard. * The Community Tech team is seeking wikis to join a pilot for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] feature and a refreshed Special:Block page in late March. Multiblocks enables administrators to impose multiple different types of blocks on the same user at the same time. If you are an admin or steward and would like us to discuss joining the pilot with your community, please leave a message on the [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|project talk page]]. * Starting March 25, the Editing team will test a new feature for Edit Check at [[phab:T384372|12 Wikipedias]]: [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi-check|Multi-Check]]. Half of the newcomers on these wikis will see all [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Checks]] during their edit session, while the other half will continue seeing only one. The goal of this test is to see if users are confused or discouraged when shown multiple Reference Checks (when relevant) within a single editing session. At these wikis, the tags used on edits that show References Check will be simplified, as multiple tags could be shown within a single edit. Changes to the tags are documented [[phab:T373949|on Phabricator]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379131] * The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], which is a service for notifying users that their temporary user-rights are about to expire, now supports using the localized name of the user-rights group in the message heading. Translators can see the [[m:Global reminder bot/Translation|listing of existing translations and documentation]] to check if their language needs updating or creation. * The [[Special:GlobalPreferences|GlobalPreferences]] gender setting, which is used for how the software should refer to you in interface messages, now works as expected by overriding the local defaults. [https://phabricator.wikimedia.org/T386584] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:26}} community-submitted {{PLURAL:26|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Wikipedia App for Android had a bug fixed for when a user is browsing and searching in multiple languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T379777] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, the way that Codex styles are loaded will be changing. There is a small risk that this may result in unstyled interface message boxes on certain pages. User generated content (e.g. templates) is not impacted. Gadgets may be impacted. If you see any issues [[phab:T388847|please report them]]. See the linked task for details, screenshots, and documentation on how to fix any affected gadgets. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:48, 17 март 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28412594 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation is seeking your feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|drafts of the objectives and key results that will shape the Foundation's Product and Technology priorities]] for the next fiscal year (starting in July). The objectives are broad high-level areas, and the key-results are measurable ways to track the success of their objectives. Please share your feedback on the talkpage, in any language, ideally before the end of April. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] will be released to multiple wikis (see [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|deployment plan]] for details) in April 2025, and the team has begun the process of engaging communities on the identified wikis. The extension provides tools to organize, manage, and promote collaborative activities (like events, edit-a-thons, and WikiProjects) on the wikis. The extension has three tools: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation Lists]]. It is currently on 13 Wikipedias, including English Wikipedia, French Wikipedia, and Spanish Wikipedia, as well as Wikidata. Questions or requests can be directed to the [[mw:Help talk:Extension:CampaignEvents|extension talk page]] or in Phabricator (with <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). * Starting the week of March 31st, wikis will be able to set which user groups can view private registrants in [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], as part of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension. By default, event organizers and the local wiki admins will be able to see private registrants. This is a change from the current behavior, in which only event organizers can see private registrants. Wikis can change the default setup by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requesting a configuration change]] in Phabricator (and adding the <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). Participants of past events can cancel their registration at any time. * Administrators at wikis that have a customized <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Sidebar]]</bdi> should check that it contains an entry for the {{int:specialpages}} listing. If it does not, they should add it using <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">* specialpages-url|specialpages</code>. Wikis with a default sidebar will see the link moved from the page toolbox into the sidebar menu in April. [https://phabricator.wikimedia.org/T388927] * The Minerva skin (mobile web) combines both Notice and Alert notifications within the bell icon ([[File:OOjs UI icon bell.svg|16px|link=|class=skin-invert]]). There was a long-standing bug where an indication for new notifications was only shown if you had unseen Alerts. This bug is now fixed. In the future, Minerva users will notice a counter atop the bell icon when you have 1 or more unseen Notices and/or Alerts. [https://phabricator.wikimedia.org/T344029] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * VisualEditor has introduced a [[mw:VisualEditor/Hooks|new client-side hook]] for developers to use when integrating with the VisualEditor target lifecycle. This hook should replace the existing lifecycle-related hooks, and be more consistent between different platforms. In addition, the new hook will apply to uses of VisualEditor outside of just full article editing, allowing gadgets to interact with the editor in DiscussionTools as well. The Editing Team intends to deprecate and eventually remove the old lifecycle hooks, so any use cases that this new hook does not cover would be of interest to them and can be [[phab:T355555|shared in the task]]. * Developers who use the <code dir=ltr>mw.Api</code> JavaScript library, can now identify the tool using it with the <code dir=ltr>userAgent</code> parameter: <code dir=ltr>var api = new mw.Api( { userAgent: 'GadgetNameHere/1.0.1' } );</code>. If you maintain a gadget or user script, please set a user agent, because it helps with library and server maintenance and with differentiating between legitimate and illegitimate traffic. [https://phabricator.wikimedia.org/T373874][https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_User-Agent_Policy] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:43, 24 март 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28443127 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Editing team is working on a new [[mw:Special:MyLanguage/Edit Check|Edit check]]: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#26 March 2025|Peacock check]]. This check's goal is to identify non-neutral terms while a user is editing a wikipage, so that they can be informed that their edit should perhaps be changed before they publish it. This project is at the early stages, and the team is looking for communities' input: [[phab:T389445|in this Phabricator task]], they are gathering on-wiki policies, templates used to tag non-neutral articles, and the terms (jargon and keywords) used in edit summaries for the languages they are currently researching. You can participate by editing the table on Phabricator, commenting on the task, or directly messaging [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|Single User Login]] has now been updated on all wikis to move login and account creation to a central domain. This makes user login compatible with browser restrictions on cross-domain cookies, which have prevented users of some browsers from staying logged in. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting on March 31st, the MediaWiki Interfaces team will begin a limited release of generated OpenAPI specs and a SwaggerUI-based sandbox experience for [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST APIs]]. They invite developers from a limited group of non-English Wikipedia communities (Arabic, German, French, Hebrew, Interlingua, Dutch, Chinese) to review the documentation and experiment with the sandbox in their preferred language. In addition to these specific Wikipedia projects, the sandbox and OpenAPI spec will be available on the [[testwiki:Special:RestSandbox|on the test wiki REST Sandbox special page]] for developers with English as their preferred language. During the preview period, the MediaWiki Interfaces Team also invites developers to [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|share feedback about your experience]]. The preview will last for approximately 2 weeks, after which the sandbox and OpenAPI specs will be made available across all wiki projects. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.23|MediaWiki]] '''In depth''' * Sometimes a small, [[gerrit:c/operations/cookbooks/+/1129184|one line code change]] can have great significance: in this case, it means that for the first time in years we're able to run all of the stack serving <bdi lang="en" dir="ltr">[http://maps.wikimedia.org/ maps.wikimedia.org]</bdi> - a host dedicated to serving our wikis and their multi-lingual maps needs - from a single core datacenter, something we test every time we perform a [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter switchover]]. This is important because it means that in case one of our datacenters is affected by a catastrophe, we'll still be able to serve the site. This change is the result of [[phab:T216826|extensive work]] by two developers on porting the last component of the maps stack over to [[w:en:Kubernetes|kubernetes]], where we can allocate resources more efficiently than before, thus we're able to withstand more traffic in a single datacenter. This work involved a lot of complicated steps because this software, and the software libraries it uses, required many long overdue upgrades. This type of work makes the Wikimedia infrastructure more sustainable. '''Meetings and events''' * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025|MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025]] is happening in Sandusky, USA, and online, from 14–16 May 2025. The workshop will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. Registration and presentation signup is now available at the workshop's website. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:05, 1 апрель 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28473566 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From now on, [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface admins]] and [[m:Special:MyLanguage/Central notice administrators|centralnotice admins]] are technically required to enable [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] before they can use their privileges. In the future this might be expanded to more groups with advanced user-rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T150898] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The Design System Team is preparing to release the next major version of Codex (v2.0.0) on April 29. Editors and developers who use CSS from Codex should see the [[mw:Codex/Release Timeline/2.0|2.0 overview documentation]], which includes guidance related to a few of the breaking changes such as <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">font-size</code>, <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">line-height</code>, and <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">size-icon</code>. * The results of the [[mw:Developer Satisfaction Survey/2025|Developer Satisfaction Survey (2025)]]  are now available. Thank you to all participants. These results help the Foundation decide what to work on next and to review what they recently worked on. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.24|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]] will take place in Istanbul, Turkey, between 2–4 May. Registration for attending the in-person event will close on 13 April. Before registering, please note the potential need for a [https://www.mfa.gov.tr/turkish-representations.en.mfa visa] or [https://www.mfa.gov.tr/visa-information-for-foreigners.en.mfa e-visa] to enter the country. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:53, 7 апрель 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28507470 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Later this week, the default thumbnail size will be increased from 220px to 250px. This changes how pages are shown in all wikis and has been requested by some communities for many years, but wasn't previously possible due to technical limitations. [https://phabricator.wikimedia.org/T355914] * File thumbnails are now stored in discrete sizes. If a page specifies a thumbnail size that's not among the standard sizes (20, 40, 60, 120, 250, 330, 500, 960), then MediaWiki will pick the closest larger thumbnail size but will tell the browser to downscale it to the requested size. In these cases, nothing will change visually but users might load slightly larger images. If it doesn't matter which thumbnail size is used in a page, please pick one of the standard sizes to avoid the extra in-browser down-scaling step. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Images#Thumbnail_sizes][https://phabricator.wikimedia.org/T355914] '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation are working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]] which will enable [[:w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[:w:en:Denial-of-service attack|Distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is so that they can more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. * To improve security for users, a small percentage of logins will now require that the account owner input a one-time password [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:EmailAuth|emailed to their account]]. It is recommended that you [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|check]] that the email address on your account is set correctly, and that it has been confirmed, and that you have an email set for this purpose. [https://phabricator.wikimedia.org/T390662] * "Are you interested in taking a short survey to improve tools used for reviewing or reverting edits on your Wiki?" This question will be [[phab:T389401|asked at 7 wikis starting next week]], on Recent Changes and Watchlist pages. The [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools team]] wants to know more about activities that involve looking at new edits made to your Wikimedia project, and determining whether they adhere to your project's policies. * On April 15, the full Wikidata graph will no longer be supported on <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi>. After this date, scholarly articles will be available through <bdi lang="zxx" dir="ltr" style="white-space:nowrap;">[https://query-scholarly.wikidata.org/ query-scholarly.wikidata.org]</bdi>, while the rest of the data hosted on Wikidata will be available through the <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi> endpoint. This is part of the scheduled split of the Wikidata Graph, which was [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|announced in September 2024]]. More information is [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|available on Wikidata]]. * The latest quarterly [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Newsletter/First quarter of 2025|Wikimedia Apps Newsletter]] is now available. It covers updates, experiments, and improvements made to the Wikipedia mobile apps. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2025/April|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: an invitation for tool maintainers to attend the Toolforge UI Community Feedback Session on April 15th; recent community metrics; and recent technical blog posts. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:25, 15 апрель 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28540654 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] is now integrated with [[w:dag:Solɔɣu|Dagbani Wikipedia]] since April 15. It is the first project that will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in articles. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. [https://www.wikifunctions.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status_updates/2025-04-16] * A new type of lint error has been created: [[Special:LintErrors/empty-heading|{{int:linter-category-empty-heading}}]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Lint errors/empty-heading|documentation]]). The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|Linter extension]]'s purpose is to identify wikitext patterns that must or can be fixed in pages and provide some guidance about what the problems are with those patterns and how to fix them. [https://phabricator.wikimedia.org/T368722] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Following its publication on HuggingFace, the "Structured Contents" dataset, developed by Wikimedia Enterprise, is [https://enterprise.wikimedia.com/blog/kaggle-dataset/ now also available on Kaggle]. This Beta initiative is focused on making Wikimedia data more machine-readable for high-volume reusers. They are releasing this beta version in a location that open dataset communities already use, in order to seek feedback, to help improve the product for a future wider release. You can read more about the overall [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/#open-datasets Structured Contents project], and about the [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-wikipedia-infobox/ first release that's freely usable]. * There is no new MediaWiki version this week. '''Meetings and events''' * The Editing and Machine Learning Teams invite interested volunteers to a video meeting to discuss [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Peacock check|Peacock check]], which is the latest [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] that will detect "peacock" or "overly-promotional" or "non-neutral" language whilst an editor is typing. Editors who work with newcomers, or help to fix this kind of writing, or are interested in how we use artificial intelligence in our projects are encouraged to attend. The [[mw:Special:MyLanguage/Editing team/Community Conversations#Next Conversation|meeting will be on April 28, 2025]] at [https://zonestamp.toolforge.org/1745863200 18:00–19:00 UTC] and hosted on Zoom. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:00, 21 апрель 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28578245 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Event organizers who host collaborative activities on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|multiple wikis]], including Bengali, Japanese, and Korean Wikipedias, will have access to the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] this week. Also, admins in the Wikipedia where the extension is enabled will automatically be granted the event organizer right soon. They won't have to manually grant themselves the right before they can manage events as [[phab:T386861|requested by a community]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The release of the next major version of [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, is scheduled for 29 April 2025. Technical editors will have access to the release by the week of 5 May 2025. This update will include a number of [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Breaking_changes|breaking changes]] and minor [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Visual_changes|visual changes]]. Instructions on handling the breaking and visual changes are documented on [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release Timeline/2.0#|this page]]. Pre-release testing is reported in [[phab:T386298|T386298]], with post-release issues tracked in [[phab:T392379|T392379]] and [[phab:T392390|T392390]]. * Users of [[wikitech:Special:MyLanguage/Help:Wiki_Replicas|Wiki Replicas]] will notice that the database views of <code dir="ltr">ipblocks</code>, <code dir="ltr">ipblocks_ipindex</code>, and <code dir="ltr">ipblocks_compat</code> are [[phab:T390767|now deprecated]]. Users can query the <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_table|block]]</code> and <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_target_table|block_target]]</code> new views that mirror the new tables in the production database instead. The deprecated views will be removed entirely from Wiki Replicas in June, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.27|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes an overview of the improved [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=es&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en#/ Content Translation Dashboard Tool], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Language Support for New and Existing Languages|support for new languages]], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Wiki Loves Ramadan Articles Made In Content Translation Mobile Workflow|highlights from the Wiki Loves Ramadan campaign]], [[m:Special:MyLanguage/Research:Languages Onboarding Experiment 2024 - Executive Summary|results from the Language Onboarding Experiment]], an analysis of topic diversity in articles, and information on upcoming community meetings and events. '''Meetings and events''' * The [[Special:MyLanguage/Grants:Knowledge_Sharing/Connect/Calendar|Let's Connect Learning Clinic]] will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1745937000 April 29 at 14:30 UTC]. This edition will focus on "Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects". You can [[m:Special:MyLanguage/Event:Learning Clinic %E2%80%93 Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects (Part_1)|register now]] to attend. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which brings the global technical community together to connect, brainstorm, and hack existing projects, will take place from May 2 to 4th, 2025, at Istanbul, Turkey. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:32, 28 апрель 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28585685 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared the latest draft update to their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|annual plan]] for next year (July 2025–June 2026). This includes an [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|executive summary]] (also on [[diffblog:2025/04/25/sharing-the-wikimedia-foundations-2025-2026-draft-annual-plan/|Diff]]), details about the three main [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals|goals]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|Infrastructure]], [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Volunteer Support|Volunteer Support]], and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Effectiveness|Effectiveness]]), [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|global trends]], and the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Budget Overview|budget]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Financial Model|financial model]]. Feedback and questions are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|talk page]] until the end of May. '''Updates for editors''' * For wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]], two new feature improvements have been released: ** Admins can now choose which namespaces are permitted for [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] via [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Permitted namespaces|documentation]]). The default setup is for event registration to be permitted in the Event namespace, but other namespaces (such as the project namespace or WikiProject namespace) can now be added. With this change, communities like WikiProjects can now more easily use Event Registration for their collaborative activities. ** Editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Transclusion|transclude]] the Collaboration List on a wiki page ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Collaboration list/Transclusion|documentation]]). The Collaboration List is an automated list of events and WikiProjects on the wikis, accessed via {{#special:AllEvents}} ([[w:en:Special:AllEvents|example]]). Now, the Collaboration List can be added to all sorts of wiki pages, such as: a wiki mainpage, a WikiProject page, an affiliate page, an event page, or even a user page. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers who use the <code dir=ltr>moment</code> library in gadgets and user scripts should revise their code to use alternatives like the <code dir=ltr>Intl</code> library or the new <code dir=ltr>mediawiki.DateFormatter</code> library. The <code dir=ltr>moment</code> library has been deprecated and will begin to log messages in the developer console. You can see a global search for current uses, and [[phab:T392532|ask related questions in this Phabricator task]]. * Developers who maintain a tool that queries the Wikidata term store tables (<code dir=ltr style="white-space: nowrap;">wbt_*</code>) need to update their code to connect to a separate database cluster. These tables are being split into a separate database cluster. Tools that query those tables via the wiki replicas must be adapted to connect to the new cluster instead. [[wikitech:News/2025 Wikidata term store database split|Documentation and related links are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T390954] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.28|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on preparing to expand the deployment to additional wikis as soon as this week (starting May 6) and scaling up over the following weeks, plus exploring filtering and transforming source data. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:15, 6 май 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28665011 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|"Get shortened URL"]] link on the sidebar now includes a [[phab:T393309|QR code]]. Wikimedia site users can now use it by scanning or downloading it to quickly share and access shared content from Wikimedia sites, conveniently. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation is working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]], which will enable [[w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[w:en:Denial-of-service attack|distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is to help more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. Tech News has [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|previously written about this]]. The deployment will be gradual. Some might see the Edge Uniques cookie the week of 19 May. You can discuss this on the [[m:Talk:Edge Uniques|talk page]]. * Starting May 19, 2025, Event organisers in wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled can use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] in the project namespace (e.g., Wikipedia namespace, Wikidata namespace). With this change, communities don't need admins to use the feature. However, wikis that don't want this change can remove and add the permitted namespaces at [[Special:CommunityConfiguration/CampaignEvents]]. * The Wikipedia project now has a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q36720|Nupe]] ([[w:nup:|<code>w:nup:</code>]]). This is a language primarily spoken in the North Central region of Nigeria. Speakers of this language are invited to contribute to [[w:nup:Tatacin feregi|new Wikipedia]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers can now access pre-parsed Dutch Wikipedia, amongst others (English, German, French, Spanish, Italian, and Portuguese) through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/snapshot/#structured-contents-snapshot-bundle-info-beta Structured Contents snapshots (beta)]. The content includes parsed Wikipedia abstracts, descriptions, main images, infoboxes, article sections, and references. * The <code dir="ltr">/page/data-parsoid</code> REST API endpoint is no longer in use and will be deprecated. It is [[phab:T393557|scheduled to be turned off]] on June 7, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.1|MediaWiki]] '''In depth''' * The [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/2025_Cloud_VPS_VXLAN_IPv6_migration IPv6 support] is a newly introduced Cloud virtual network that significantly boosts Wikimedia platforms' scalability, security, and readiness for the future. If you are a technical contributor eager to learn more, check out [https://techblog.wikimedia.org/2025/05/06/wikimedia-cloud-vps-ipv6-support/ this blog post] for an in-depth look at the journey to IPv6. '''Meetings and events''' * The 2nd edition of 2025 of [[m:Special:MyLanguage/Afrika Baraza|Afrika Baraza]], a virtual platform for African Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747328400 May 15 at 17:00 UTC]. This edition will focus on discussions regarding [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|Wikimedia Annual planning and progress]]. * The [[m:Special:MyLanguage/MENA Connect Community Call|MENA Connect Community Call]], a virtual meeting for [[w:en:Middle East and North Africa|MENA]] Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747501200 May 17 at 17:00 UTC]. You can [[m:Event:MENA Connect (Wiki_Diwan) APP Call|register now]] to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:38, 12 май 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28714188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Edit check/Peacock check|Peacock check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Peacock language model for the following languages: Arabic, Spanish, Portuguese, English, and Japanese. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Edit check/Peacock check/model test|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on May 23, which will be the start date of the test. '''Updates for editors''' * From May 20, 2025, [[m:Special:MyLanguage/Oversight policy|oversighters]] and [[m:Special:MyLanguage/Meta:CheckUsers|checkusers]] will need to have their accounts secured with two-factor authentication (2FA) to be able to use their advanced rights. All users who belong to these two groups and do not have 2FA enabled have been informed. In the future, this requirement may be extended to other users with advanced rights. [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|Learn more]]. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] will begin mass deployment by the end of the month: all non-Wikipedia projects plus Catalan Wikipedia will adopt Multiblocks in the week of May 26, while all other Wikipedias will adopt it in the week of June 2. Please [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|contact the team]] if you have concerns. Administrators can test the new user interface now on your own wiki by browsing to [{{fullurl:Special:Block|usecodex=1}} {{#special:Block}}?usecodex=1], and can test the full multiblocks functionality [[testwiki:Special:Block|on testwiki]]. Multiblocks is the feature that makes it possible for administrators to impose different types of blocks on the same user at the same time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|help page]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * Later this week, the [[{{#special:SpecialPages}}]] listing of almost all special pages will be updated with a new design. This page has been [[phab:T219543|redesigned]] to improve the user experience in a few ways, including: The ability to search for names and aliases of the special pages, sorting, more visible marking of restricted special pages, and a more mobile-friendly look. The new version can be [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org/wiki/Special:SpecialPages previewed] at Beta Cluster now, and feedback shared in the task. [https://phabricator.wikimedia.org/T219543] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is being enabled on more wikis. For a detailed list of when the extension will be enabled on your wiki, please read the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|deployment timeline]]. * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] will be deployed on May 27 on five Wiktionaries: [[wikt:ha:|Hausa]], [[wikt:ig:|Igbo]], [[wikt:bn:|Bengali]], [[wikt:ml:|Malayalam]], and [[wikt:dv:|Dhivehi/Maldivian]]. This is the second batch of deployment planned for the project. After deployment, the projects will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in their pages. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. * Later this week, the Wikimedia Foundation will publish a hub for [[diffblog:2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/|experiments]]. This is to showcase and get user feedback on product experiments. The experiments help the Wikimedia movement [[diffblog:2023/07/13/exploring-paths-for-the-future-of-free-knowledge-new-wikipedia-chatgpt-plugin-leveraging-rich-media-social-apps-and-other-experiments/|understand new users]], how they interact with the internet and how it could affect the Wikimedia movement. Some examples are [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Generated Video|generated video]], the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Roblox game|Wikipedia Roblox speedrun game]] and [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Discord bot|the Discord bot]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with creating an account using the API, which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T390751] '''Updates for technical contributors''' * Gadgets and user scripts that interact with [[{{#special:Block}}]] may need to be updated to work with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|manage blocks interface]]. Please review the [[mw:Help:Manage blocks/Developers|developer guide]] for more information. If you need help or are unable to adapt your script to the new interface, please let the team know on the [[mw:Help talk:Manage blocks/Developers|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * The <code dir=ltr>mw.title</code> object allows you to get information about a specific wiki page in the [[w:en:Wikipedia:Lua|Lua]] programming language. Starting this week, a new property will be added to the object, named <code dir=ltr>isDisambiguationPage</code>. This property allows you to check if a page is a disambiguation page, without the need to write a custom function. [https://phabricator.wikimedia.org/T71441] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] User script developers can use a [[toolforge:gitlab-content|new reverse proxy tool]] to load javascript and css from [[gitlab:|gitlab.wikimedia.org]] with <code dir=ltr>mw.loader.load</code>. The tool's author hopes this will enable collaborative development workflows for user scripts including linting, unit tests, code generation, and code review on <bdi lang="zxx" dir="ltr">gitlab.wikimedia.org</bdi> without a separate copy-and-paste step to publish scripts to a Wikimedia wiki for integration and acceptance testing. See [[wikitech:Tool:Gitlab-content|Tool:Gitlab-content on Wikitech]] for more information. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.2|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The 12th edition of [[m:Special:MyLanguage/Wiki Workshop 2025|Wiki Workshop 2025]], a forum that brings together researchers that explore all aspects of Wikimedia projects, will be held virtually on 21-22 May. Researchers can [https://pretix.eu/wikimedia/wikiworkshop2025/ register now]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:13, 19 май 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28724712 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A community-wide discussion about a very delicate issue for the development of [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is now open on Meta: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. The discussion is open until June 12 at [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]], and every opinion is welcomed. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. '''Updates for editors''' * Since last week, on all wikis except [[phab:T388604|the largest 20]], people using the mobile visual editor will have [[phab:T385851|additional tools in the menu bar]], accessed using the new <code>+</code> toolbar button. To start, the new menu will include options to add: citations, hieroglyphs, and code blocks. Deployment to the remaining wikis is [[phab:T388605|scheduled]] to happen in June. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##ifexist|#ifexist]]</code> parser function will no longer register a link to its target page. This will improve the usefulness of [[{{#special:WantedPages}}]], which will eventually only list pages that are the target of an actual red link. This change will happen gradually as the source pages are updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T14019] * This week, the Moderator Tools team will launch [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], starting at Indonesian Wikipedia. This new filter highlights edits that are likely to be reverted. The goal is to help Recent Changes patrollers identify potentially problematic edits. Other wikis will benefit from this filter in the future. * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading. The feature will be available on both desktop and mobile. Readers of Catalan, Hebrew, and Italian Wikipedias and some sister projects will receive the change between May 21 and mid-June. Readers of other wikis will receive the change later. The goal is to encourage users to read the wikis more. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * Some users of the Wikipedia Android app can use a new feature for readers, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|WikiGames]], a daily trivia game based on real historical events. The release has started as an A/B test, available to 50% of users in the following languages: English, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Newsletter|Newsletter extension]] that is available on MediaWiki.org allows the creation of [[mw:Special:Newsletters|various newsletters]] for global users. The extension can now publish new issues as section links on an existing page, instead of requiring a new page for each issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T393844] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The previously deprecated <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Ipblocks table|ipblocks]]</code> views in [[wikitech:Help:Wiki Replicas|Wiki Replicas]] will be removed in the beginning of June. Users are encouraged to query the new <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block table|block]]</code> and <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block target table|block_target]]</code> views instead. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects|Wikidata and Sister Projects]] is a multi-day online event that will focus on how Wikidata is integrated to Wikipedia and the other Wikimedia projects. The event runs from May 29 – June 1. You can [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects#Sessions|read the Program schedule]] and [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:05, 26 май 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28788673 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is now available on all Wikimedia wikis. Editors can use this new extension to create interactive data visualizations like bar, line, area, and pie charts. Charts are designed to replace many of the uses of the legacy [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]]. '''Updates for editors''' * It is now easier to configure automatic citations for your wiki within the visual editor's [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]]. Administrators can now set a default template by using the <code dir=ltr>_default</code> key in the local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Citoid-template-type-map.json]]</bdi> page ([[mw:Special:Diff/6969653/7646386|example diff]]). Setting this default will also help to future-proof your existing configurations when [[phab:T347823|new item types]] are added in the future. You can still set templates for individual item types as they will be preferred to the default template. [https://phabricator.wikimedia.org/T384709] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting the week of June 2, bots logging in using <code dir=ltr>action=login</code> or <code dir=ltr>action=clientlogin</code> will fail more often. This is because of stronger protections against suspicious logins. Bots using [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|bot passwords]] or using a loginless authentication method such as [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|OAuth]] are not affected. If your bot is not using one of those, you should update it; using <code dir=ltr>action=login</code> without a bot password was deprecated [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/3EEMN7VQX5G7WMQI5K2GP5JC2336DPTD/|in 2016]]. For most bots, this only requires changing what password the bot uses. [https://phabricator.wikimedia.org/T395205] * From this week, Wikimedia wikis will allow ES2017 features in JavaScript code for official code, gadgets, and user scripts. The most visible feature of ES2017 is <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax, allowing for easier-to-read code. Until this week, the platform only allowed up to ES2016, and a few months before that, up to ES2015. [https://phabricator.wikimedia.org/T381537] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.4|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Scholarship applications to participate in the [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025|GLAM Wiki Conference 2025]] are now open. The conference will take place from 30 October to 1 November, in Lisbon, Portugal. GLAM contributors who lack the means to support their participation can [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025/Scholarships|apply here]]. Scholarship applications close on June 7th. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:55, 2 июнь 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28819186 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product team]] is finalizing work needed to roll out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] on large Wikipedias later this month. The team has worked with stewards and other users with extended rights to predict and address many use cases that may arise on larger wikis, so that community members can continue to effectively moderate and patrol temporary accounts. This will be the second of three phases of deployment – the last one will take place in September at the earliest. For more information about the recent developments on the project, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|see this update]]. If you have any comments or questions, write on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|talk page]], and [[m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|join a CEE Catch Up]] this Tuesday. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist expiry|watchlist expiry]] feature allows editors to watch pages for a limited period of time. After that period, the page is automatically removed from your watchlist. Starting this week, you can set a preference for the default period of time to watch pages. The [[Special:Preferences#mw-prefsection-watchlist-pageswatchlist|preferences]] also allow you to set different default watch periods for editing existing pages, pages you create, and when using rollback. [https://phabricator.wikimedia.org/T265716] [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages will change at almost all Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|some]] have already received this design change, [[phab:T379264|a few]] will get these changes later). You can read details about the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). [https://phabricator.wikimedia.org/T319146][https://phabricator.wikimedia.org/T392121] * Users with specific extended rights (including administrators, bureaucrats, checkusers, oversighters, and stewards) can now have IP addresses of all temporary accounts [[phab:T358853|revealed automatically]] during time-limited periods where they need to combat high-speed account-hopping vandalism. This feature was requested by stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T386492] * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to several more Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * AbuseFilter editors active on Meta-Wiki and large Wikipedias are kindly asked to update AbuseFilter to make it compatible with temporary accounts. A link to the instructions and the private lists of filters needing verification are [[phab:T369611|available on Phabricator]]. * Lua modules now have access to the name of a page's associated thumbnail image, and on [https://gerrit.wikimedia.org/g/operations/mediawiki-config/+/2e4ab14aa15bb95568f9c07dd777065901eb2126/wmf-config/InitialiseSettings.php#10849 some wikis] to the WikiProject assessment information. This is possible using two new properties on [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#added-by-extensions|mw.title objects]], named <code dir=ltr>pageImage</code> and <code dir=ltr>pageAssessments</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T131911][https://phabricator.wikimedia.org/T380122] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:17, 10 июнь 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28846858 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * You can [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/359761?lang=en nominate your favorite tools] for the sixth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award]]. Nominations are anonymous and will be open until June 25. You can re-use the survey to nominate multiple tools. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.6|MediaWiki]] '''In depth''' * Foundation staff and technical volunteers use Wikimedia APIs to build the tools, applications, features, and integrations that enhance user experiences. Over the coming years, the MediaWiki Interfaces team will be investing in Wikimedia web (HTTP) APIs to better serve technical volunteer needs and protect Wikimedia infrastructure from potential abuse. You can [https://techblog.wikimedia.org/2025/06/12/apis-as-a-product-investing-in-the-current-and-next-generation-of-technical-contributors/ read more about their plans to evolve the APIs in this Techblog post]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:38, 16 июнь 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to the third and last batch of Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] '''Updates for editors''' * Last week, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] were rolled out on Czech, Korean, and Turkish Wikipedias. This and next week, deployments on larger Wikipedias will follow. [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Share your thoughts]] about the project. [https://phabricator.wikimedia.org/T340001] * Later this week, the Editing team will release [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi check|Multi Check]] to all Wikipedias (except English Wikipedia). This feature shows multiple [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|Reference checks]] within the editing experience. This encourages users to add citations when they add multiple new paragraphs to a Wikipedia article. This feature was previously available as an A/B test. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/multi_check_ab_test_report_final.html#summary-of-results The test shows] that users who are shown multiple checks are 1.3 times more likely to add a reference to their edit, and their edit is less likely to be reverted (-34.7%). [https://phabricator.wikimedia.org/T395519] * A few pages need to be renamed due to software updates and to match more recent Unicode standards. All of these changes are related to title-casing changes. Approximately 71 pages and 3 files will be renamed, across 15 wikis; the complete list is in [[phab:T396903|the task]]. The developers will rename these pages next week, and they will fix redirects and embedded file links a few minutes later via a system settings update. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused pages to scroll upwards when text near the top was selected. [https://phabricator.wikimedia.org/T364023] '''Updates for technical contributors''' * Editors can now use Lua modules to filter and transform tabular data for use with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Extension:Chart]]. This can be used for things like selecting a subset of rows or columns from the source data, converting between units, statistical processing, and many other useful transformations. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Transforms|Information on how to use transforms is available]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates] * The <code dir=ltr>all_links</code> variable in [[Special:AbuseFilter|AbuseFilter]] is now renamed to <code dir=ltr>new_links</code> for consistency with other variables. Old usages will still continue to work. [https://phabricator.wikimedia.org/T391811] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.7|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/34|Growth newsletter]] is available. It includes: the recent updates for the "Add a Link" Task, two new Newcomer Engagement Features, and updates to Community Configuration. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:21, 23 июнь 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == Интерфейс админы == Айбек, привет. Я являюсь админом интерфейса в Татарской Википедии и, если необходимо, могу параллельно делать это и в Киргизской Википедии. При обновлении это не долго. Для этого нужно будет выбрать меня админом интерфейса, можно и на полгода, а после того, как я скопирую с татарского и создам нужные страницы, вы сможете продолжить. Жду ответа, если это будет интересно.--[[Колдонуучу:Il Nur|Il Nur]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Il Nur|баарлашуу]]) 18:19, 25 июнь 2025 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled on all Wikipedias. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|Deployment information page]]. '''Updates for editors''' * AbuseFilter maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:IPReputation/AbuseFilter variables|match against IP reputation data]] in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilters]]. IP reputation data is information about the proxies and VPNs associated with the user's IP address. This data is not shown publicly and is not generated for actions performed by registered accounts. [https://phabricator.wikimedia.org/T354599] * Hidden content that is within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Collapsible elements|collapsible parts of wikipages]] will now be revealed when someone searches the page using the web browser's "Find in page" function (Ctrl+F or ⌘F) in supporting browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T327893][https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Global_attributes/hidden#browser_compatibility] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature, called [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery|Favourite Templates]], will be deployed later this week on all projects (except English Wikipedia, which will receive the feature next week), following a piloting phase on Polish and Arabic Wikipedia, and Italian and English Wikisource. The feature will provide a better way for new and experienced contributors to recall and discover templates via the template dialog, by allowing users to put templates on a special "favourite list". The feature works with both the visual editor and the wikitext editor. The feature is a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|community wishlist focus area]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused some Notifications to be sent multiple times. [https://phabricator.wikimedia.org/T397103] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.8|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:41, 30 июнь 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28917415 --> == Файлдарды киргизүү == Ассаламу алейкум! Мен футбол клубдар жөнүндө макалаларды түзүп [[Ливерпуль (футбол клубу)|баштадым]]. Логотиптерин кошоюн дегенде Википедияга файлын киргизип туруп кошуш керек. Файл киргизе албадым, администраторлор гана киргизе алат экен. Ушул жерин карап бериңиз деп суранам. [[Колдонуучу:Arsensky|Arsensky]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Arsensky|баарлашуу]]) 17:38, 3 июль 2025 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary accounts|Temporary accounts]] have been rolled out on 18 large and medium-sized Wikipedias, including German, Japanese, French, and Chinese. Now, about 1/3 of all logged-out activity across wikis is coming from temporary accounts. Users involved in patrolling may be interested in two new documentation pages: [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Access to IP|Access to IP]], explaining everything related to access to temporary account IP addresses, and [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Repository|Repository]] with a list of new gadgets and user scripts. '''Updates for editors''' * Anyone can play an experimental new game, [[mw:Special:MyLanguage/New Engagement Experiments/WikiRun|WikiRun]], that lets you race through Wikipedia by clicking from one article to another, aiming to reach a target page in as few steps and in as little time as possible. The project's goal is to explore new ways of engaging readers. [https://wikirun-game.toolforge.org/ Try playing the game] and let the team know what you think [[mw:Talk:New Engagement Experiments/WikiRun|on the talk page]]. * Users of the Wikipedia Android app in some languages can now play the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|trivia game]]. ''Which came first?'' is a simple history game where you guess which of two events happened earlier on today's date. It was previously available as an A/B test. It is now available to all users in English, German, French, Spanish, Portuguese, Russian, Arabic, Turkish, and Chinese. The goal of the feature is to help engage with new generations of readers. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22] * Users of the iOS Wikipedia App in some languages may see a new tabbed browsing feature that enables you to open multiple tabs while reading. This feature makes it easier to explore related topics and switch between articles. The A/B test is currently running in Arabic, English, and Japanese in selected regions. More details are available on the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)|Tabbed Browsing project page]]. * Bureaucrats on Wikimedia wikis can now use [[{{#special:VerifyOATHForUser}}]] to check if users have enabled [[mw:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T265726] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed later this week to all Wikimedia projects: a [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Template categories|template category browser]] will be introduced to assist users in finding templates to put in their “favourite” list. The browser will allow users to browse a list of templates which have been organised into a given category tree. The feature has been requested by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Select templates by categories|through the Community Wishlist]]. * It is now possible to access watchlist preferences from the watchlist page. Also the redundant button to edit the watchlist has been removed. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Watchlist] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of [[mw:MediaWiki_1.44|MediaWiki 1.44]] there is now a unified built-in Notifications system that makes it easier for developers to send, manage, and customize notifications. Check out the updated documentation at [[mw:Manual:Notifications|Manual:Notifications]], information about migration in [[phab:T388663|T388663]] and details on deprecated hooks in [[phab:T389624|T389624]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.9|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:WikidataCon 2025|WikidataCon 2025]], the conference dedicated to Wikidata is now open for [https://pretalx.com/wikidatacon-2025/cfp session proposals] and for [[d:Special:RegisterForEvent/1340|registration]]. This year's event will be held online from October 31 – November 02 and will explore on the theme of "Connecting People through Linked Open Data". '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:06, 8 июль 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28930584 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Featured templates|Featured templates]], a new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed this week to all Wikimedia projects: With this feature, editors will be able to quickly access a list of templates that are likely to be useful. These templates will be displayed in a list, under the "featured" tab of the template discovery interface. Administrators can define the list via the Community Configuration interface. The feature fulfills a request by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Easy access Templates|through the Community Wishlist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367428][https://phabricator.wikimedia.org/T392896] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the request to add Malayalam fonts in the [[oldWikisource:Special:MyLanguage/Wikisource:WS Export|Wikisource Book Export Tool]] was resolved and now, the rendering of Malayalam letters in exported Wikisource books are accurate. [https://phabricator.wikimedia.org/T374457] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * Developers, designers, and all Wikimedians are invited to [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/7953/ submit a project idea] for the Wikimania Hackathon 2025. Read [https://diff.wikimedia.org/2025/06/30/call-for-projects-wikimania-hackathon-2025-is-coming-to-nairobi/ this Diff blog post] for more details. '''Meetings and events''' * [[m:WikiIndaba conference 2025|WikiIndaba 2025]] scholarship application and program submission is open until 23:59 GMT on July 20. WikiIndaba is a regional conference for African Wikimedians both on the continent and in the diaspora to unite and grow together. Submit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdJTv68R1OPASXXDfpIl8EWiMLTM-TDwh6_5gNVvFuWccFZ2Q/viewform your scholarship application] and [https://ee.kobotoolbox.org/x/BI3omIfH program proposal] now! * [https://br.wikimedia.org/wiki/WikiCon_Brasil_2025 WikiCon Brasil 2025] will take place on July 19-20 in Salvador, Bahia, Brazil. The Brazilian community members are encouraged to register and attend! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:10, 14 июль 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28980963 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Translation Suggestions feature in the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content Translation tool]] now has another level of article filters added to the "[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=fi#/ ... More]" category. Translators who use the Suggestions feature can now select and receive article suggestions that are customized to geographical locations of their interest using the new "{{int:Cx-sx-suggestions-filters-tab-regions}}" filter. [https://phabricator.wikimedia.org/T113257] * Administrators can now limit "Add a Link" to newcomers. The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|"Add a Link"]] Structured Task [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Constructive activation experimentation#Enwiki A/B test & "Add a Link" Improvements (Wiki Experiences 1.2.11 & 1.2.16)|helps new account holders start editing]], but some communities have requested the ability to restrict it to its intended audience: newcomers. Administrators can configure this setting within the [[Special:CommunityConfiguration/GrowthSuggestedEdits|Community Configuration]] feature. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For AbuseFilter editors on [[phab:T392144|some wikis]], it is now possible to filter edits based on the RevertRisk score of the edit being attempted. It is only populated if the action being evaluated is an edit. For more information, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ORES/AbuseFilter variables#What variables are available for use|ORES/AbuseFilter variables]] documentation. * The [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|Beta Cluster]] wikis have [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/YDABPV75LADRQCXMJAFWUP256N4EQ25B/|been moved]] from <code dir=ltr>beta.wmflabs.org</code> to <code dir=ltr>beta.wmcloud.org</code>. Users may need to update URLs in any tools, or in their password managers. Any related issues can be [[phab:T289318|reported in the task]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.11|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[m:Special:MyLanguage/WikiCite 2025|WikiCite 2025]] will take place from 29–31 August, both online and in-person in Bern, Switzerland. The event's goals are to reconnect communities, institutions, and individuals working with open citations, bibliographic data, and the Wikidata/Wikibase ecosystem. Registration is open and the call for proposals will be announced soon. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/message/KQZUG3ETKLBWPBYSB2YAWZIRPWHS24TG/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:43, 21 июль 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29005283 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Community Tech team will be focusing on wishes related to Watchlists and Recent Changes pages, over the next few months. They are looking for feedback. Please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#July 24, 2025: Watchlists and Recent Changes pages|read the latest update]], and if you have ideas, please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|submit a wish]] on the topic. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Commons community has decided to block [[:mw:Special:MyLanguage/Upload dialog|cross-wiki uploads]] to Wikimedia Commons, for all users without autoconfirmed rights on that wiki, starting on August 16. This is because of [[:c:Commons:Cross-wiki media upload tool/History|widespread problems]] related to files that are uploaded by newcomers. Users who are affected by this will get an error message with a link to the less restrictive UploadWizard on Commons. Please help translating the [[:c:Special:MyLanguage/MediaWiki:Abusefilter-disallowed-cross-wiki-upload|message]] or give feedback on the message text. Please also update your local help pages to explain this restriction. [https://phabricator.wikimedia.org/T370598] * On wikis with temporary accounts enabled and Meta-Wiki, administrators may now set up a footer for the Special:Contributions pages of temporary accounts, similar to those which can be shown on IP and user-account pages. They may do it by creating the page named <code dir=ltr>MediaWiki:Sp-contributions-footer-temp</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T398347] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KFEFVG/ Temporary Accounts: Enhancing privacy for our unregistered editors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TVCVAB/ Building a Sustainable Future for Wikimedia Contributors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/WTRQCJ/ A dozen visions for wikitext!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/8YKKP9/ Coordinate Across Stakeholders with the Product and Technology Advisory Council] * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2025|MediaWiki Users and Developers Conference, Fall 2025]] will be held 28–30 October 2025 in Hanover, Germany. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:27, 29 июль 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29051727 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors can now enable the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info card]]. This feature adds an icon next to usernames on history pages and similar user-contribution log pages. When you tap or click on the icon, it displays data related to that user account such as the number of edits, reverted edits, blocks, and more. It's part of a broader project to make it easier for moderators to evaluate account trustworthiness. The feature can be enabled in [[testwiki:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|your global preferences]], and later this week it will be available in local preferences. [https://phabricator.wikimedia.org/T386439] * Everybody is invited to share comments on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative Contributions]], a project recently launched by the [[m:Special:MyLanguage/Connection Team|Connection team]]. The project aims to create a new way to display the impact of collaborative editing activities (such as edit-a-thons, backlog drives, and WikiProjects) on the wikis. Post your comments on the [[m:Talk:CampaignEvents/Collaborative contributions|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378035] * Administrators can now define the default block duration for temporary accounts. To do that, they need to create a page named <code dir=ltr>MediaWiki:Ipb-default-expiry-temporary-account</code> and use a value defined in <code dir=ltr>MediaWiki:Ipboptions</code>. This allows administrators to easily block temporary accounts for 90 days, which is functionally equivalent to an indefinite block. The advantage of this solution is that it does not clutter Special:BlockList. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block and unblock#Default block duration options|More documentation]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T398626] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Gadgets can now include <code dir=ltr>.vue</code> files. This makes it easier to develop modern user interfaces using [[mw:Vue.js|Vue.js]], in particular using [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the official design system of Wikimedia. [[wmdoc:codex/latest/icons/overview.html|Codex icons]] can be loaded through the gadget definition. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Pages|The documentation]] has examples. For user scripts that use Vue.js, an [[mw:API:CodexIcons|API module]] now exists to load Codex icons. [https://phabricator.wikimedia.org/T340460][https://phabricator.wikimedia.org/T311099] * Module developers can now use a [[mw:Help:Extension:Translate/Message Bundles/Lua reference|Lua interface]] to simplify the preparation of Lua modules for translation on Meta-Wiki. This improvement makes it easier for translators to find and edit module strings without dealing with raw Lua code. It helps prevent mistakes that could break the module during translation. Module developers and translators are invited to [[commons:File:Translatable modules video demo July 2025.webm|watch the demo video]], read more about [[mw:Special:MyLanguage/Translatable modules|translatable modules]] to understand how it works, refer to Meta-Wiki's [[m:Module:User Wikimedia project|Module:User Wikimedia project]] for example usage, and [[mw:Talk:Translatable modules|share their feedback]] on how well it addresses the challenges in their workflow. The interface still has some performance issues, so it should not be used in widely used modules yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T359918] * Developers of external tools that connect to Wikimedia pages must set a user-agent that complies with [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|the user-agent policy]]. This policy will start to be more strongly enforced in August because of external crawlers that are [[diffblog:2025/04/01/how-crawlers-impact-the-operations-of-the-wikimedia-projects/|overusing]] Wikimedia's resources. Tools that are hosted on Wikimedia's Toolforge or Cloud VPS will not be affected by this for now, but should still set a user-agent. [[phab:T400119|More technical details are available]], and related questions are welcome in that task. * Parsoid Read Views is going to be rolling out to some smaller Wikipedias over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyages and Wiktionaries to Parsoid Read Views. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/profile/7694/] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.13|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/GEH9DH/ Wikimedia’s knowledge infrastructure in a changing internet: Establishing sustainable pathways for content reuse] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/7ELN9Q/ Wikifunctions is coming soon to a wiki near you!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/ZMGVJV/ Shaping the Future of Wikipedia’s Reader Experience] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KCKTFZ/ Making Wikipedia More Readable: What Comes Next] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 03:41, 5 август 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29083927 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The WikiEditor toolbar now includes [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|its keyboard shortcuts]] in the tooltips for its buttons. This will help to improve the discoverability of this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T400583] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] published a set of [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|proposed experiments]] the Wikimedia Foundation can try to improve communication with community. Feedback on the proposals are welcomed until August 22 on [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|this talk page]]. * The search bar on the Minerva skin (mobile) has been updated to use the same type-ahead search component that is used on the Vector 2022 skin. There are no changes in search functionality but there are minor visual changes. Specifically, the close-search button has been changed from an "X" to a back arrow. This helps to distinguish it from the other "X" button that is used to clear any text. [https://phabricator.wikimedia.org/T393944] * Editors on some wikis will see a new toggle for "Group results by page" on watchlist, related changes, and recent changes pages. This is [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment|an A/B experiment]] that is planned to start on August 11, and will run for 3–6 weeks on the Bengali, Chinese, Czech, French, Greek, Portuguese, and Urdu Wikipedias. The experiment will examine how making this feature more discoverable might affect editors' ability to find the edits they are looking for. [https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The multiwiki datasets of [[:wikt:en:Module:Unicode data|Unicode data]] have been moved to [[c:Category:Unicode Module Datasets|Category:Unicode Module Datasets]] on Wikimedia Commons, to follow the idea of "One common data source, multiple local wikis". Most wikis have been updated to use the Commons version. You can ask questions at [[c:Category talk:Unicode Module Datasets|the talkpage]]. [https://en.wiktionary.org/wiki/Module_talk:Unicode_data#Data_from_commons] * Lua code can add warnings when something is wrong, by using the <code dir=ltr>mw.addWarning()</code> function. It is now possible to add more than one warning, instead of new warnings replacing old ones. If you maintain a Lua module that used warnings, you should check it still works as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T398390] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:30, 11 август 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29106516 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later this week, people who are logged-in and have the "[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|Discussion tools]]" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] enabled will gain the ability to "Thank" individual comments directly from talk pages, rather than needing to navigate to page history. [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Comment actions|Learn more about this feature]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400849] * An A/B test comparing two versions of the desktop donate link launched on testwiki on 12 August and on English Wikipedia 14 August for 0.1% of logged out users on the desktop site. The experiment will run for three weeks, ending on 12 September. [https://phabricator.wikimedia.org/T395716] * An A/A test to measure the baseline for reader retention was launched 12 August using [[wikitech:Experimentation Lab|Experimentation Lab]]. This measures the percentage of users who revisit a wiki after their initial visit over a 14-day period. No visual changes are expected. The experiment will run through 31 August. [https://phabricator.wikimedia.org/T399227] * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q34057|Tagalog]] ([[s:tl:|<code>s:tl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T388639] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[s:mad:|<code>s:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T391747] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3450749|Rakhine]] ([[w:rki:|<code>w:rki:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T392490] ** a {{int:project-localized-name-group-wikibooks/en}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[b:min:|<code>b:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T395452] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q7598268|Standard Moroccan Amazigh]] ([[wikt:zgh:|<code>wikt:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T399684] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:46}} community-submitted {{PLURAL:46|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:38, 19 август 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29127690 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template authors can now use additional CSS properties, since the CSS sanitizer used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] was updated. For example: <code>width: fit-content</code>; <code>ruby-align</code>; relative units such as <code>lh</code>; and custom strings in <code>list-style-type</code>. These improvements are a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Allow use of modern CSS in templates by updating the TemplateStyles CSS sanitizer|Community Wishlist wish]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271958][https://phabricator.wikimedia.org/T277755][https://phabricator.wikimedia.org/T293633][https://phabricator.wikimedia.org/T295088][https://phabricator.wikimedia.org/T326906][https://phabricator.wikimedia.org/T340057][https://phabricator.wikimedia.org/T360725][https://phabricator.wikimedia.org/T371809][https://phabricator.wikimedia.org/T375344][https://phabricator.wikimedia.org/T394619] * On large wikis, the default time period to display edits from, within the Special:RecentChanges page, has been changed from 7 days to 1 day. This is part of a performance improvement project. This should have no user-facing impact due to the quantity of edits on these wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T399455] * Administrators can now access the [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] page from the [[{{#special:CommunityConfiguration}}]] list page. This makes it easier to find. [https://phabricator.wikimedia.org/T393240] * Wikimedia Commons videos were not shown in the Videos tab in Google Search. The problem was investigated and reported to Google who have now fixed the issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T396168][https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/Wishes/Do_something_about_Google_%26_DuckDuckGo_search_not_indexing_media_files_and_categories_on_Commons] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[wikt:bew:|<code>wikt:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T402130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:39}} community-submitted {{PLURAL:39|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Two fields of the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Recentchanges table|recentchanges database table]] are being removed. <code>rc_new</code> and <code>rc_type</code> are being removed in favor of <code>rc_source</code>. Queries to these older fields will start to fail starting this week and developers should use <code>rc_source</code> instead. These older fields were deprecated over 10 years ago and should not be in use. This is part of work to improve the performance and stability of queries to the recentchanges table. [https://phabricator.wikimedia.org/T400696] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.16|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/July|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes: support for new languages in MediaWiki and translatewiki; the start of the Language Onboarding and Development project to help support the growth of new and small wikis; updates on research projects; and more. '''Meetings and events''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#29 August 2025|Language Community Meeting]] is happening soon, August 29th at [https://zonestamp.toolforge.org/1756479600 15:00 UTC]. This week's meeting will cover: the Avro keyboard developers from Wikimedia Bangladesh, who were recently awarded a national award for their contributions to this keyboard; and other topics. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:13, 26 август 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29175124 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team wants to compile a list of templates, jargon terms, and policies used in edit summaries when a copyright violation is removed. This will help them identify the number of edits reverted due to copyright issues. We invite community members from the following Wikis to list these terms in [[Phab:T402601|T402601]], or to share their list with [[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]]: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-plwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}. This project is open until September 9th 2025. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled for all Wikisources. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Connection Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the Deployment information page. [https://meta.wikimedia.org/wiki/CampaignEvents/Deployment_status#How_to_Request_the_CampaignEvents_Extension_for_your_wiki] * The lists in the footer of the editing interface, such as "Templates used on this page," will now be organized into columns when there is enough space. This enhancement minimizes scrolling when editing lengthy articles on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T401066] * On September 3rd, 2025 we will increase the sampling percentages of our [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment#Scope of the experiment|group by toggle experiment]] of the <code>Special:RecentChanges</code>, <code>Special:Watchlist</code>, and <code>Special:RelatedChanges</code> pages on the Chinese, French, and Portuguese Wikipedias to 100 percent, allowing more editors to be part of this experiment. This adjustment is intended to ensure we have sufficient data to make informed decisions when evaluating the experiment results. [https://phabricator.wikimedia.org/T402958][https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading on English Wikipedia beginning the week of September 22. The feature will be available on both desktop and mobile. All non-English wikis received this change in June and July. The goal is to make it easier for users to find articles. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.17|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions now has a new capability called "lightweight enumeration types", an enumeration type is simply a fixed set of values that's in the type's definition. This capability makes it quick and easy to define such a type, and allows for the reuse of values that are already present in Wikidata. Here is [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-07-19|a newsletter]] to learn more. * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Newsletter updates#August 2025: Newsletter #1|Readers Newsletter]] is now available. This edition includes: the formation of two new teams — Reader Growth and Reader Experience; insights into declining pageviews and account creations; highlights from the Wikimania Nairobi panel on improving the reading experience; upcoming experiments to engage new and existing readers; and more. '''Meetings and events''' * Spotlight on some Wikimania 2025 Sessions: ** Identifying AI-generated text by searching for ISBNs whose checksums fail: Mathias Schindler of WMDE [https://www.youtube.com/watch?v=Dw9o8Lsl974&t=15910s shared tools to help communities search for these]. ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TCHZKH/ La durabilité du mouvement Wikimedia face aux défis actuels et futurs]: This session explored how Wikimedia can stay a trusted source of knowledge in the age of generative AI, information overload, and disinformation. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:51, 1 сентябрь 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29196010 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team is working on a new check: [[mw:Special:MyLanguage/Paste check|Paste check]]. This check informs newcomers who paste text into Wikipedia that the content might not be accepted. This check is an effort to increase the likelihood that the new content people are adding to Wikipedia is aligned with the Movement's commitment to offering information under a free content license. This check will soon be tested at a few wikis. If your community is interested in this test, please [[phab:T403680|tell us in this task]], or [[mw:Talk:Edit check|contact the team]]. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will be able to use a [[w:en:Lint (software)|linting tool]] to see errors or other potential problems in wikitext in real time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|help page for more information]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T381577] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] When browsing a wiki (like <code dir=ltr>en.wikipedia.org</code>), the software responds in one of two ways: a desktop page, or a redirect to a mobile version on an "m" domain (like <code dir=ltr>en.m.wikipedia.org</code>). Over the next three weeks, MediaWiki will start displaying the mobile version to mobile devices directly on the standard domain, without this redirect. This change does not affect existing m-dot URLs, or the "Desktop view" opt-out. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * When an edit changes the categories of a page, the changes to the category membership counts are now happening asynchronously. This improves the speed of saving edits, especially when moving many pages to or from the same category, and reduces the risk of site outages, but it means that the counts can show outdated information for a few minutes. [https://phabricator.wikimedia.org/T365303] * Edits on Wikidata to qualifiers (properties and values) and references (properties and values) in a Wikidata item statement will now not add entries to the RecentChanges or Watchlist pages on all other Wikis. This is a temporary change to improve performance while other solutions are created. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: Turn off (temporarily) Qualifiers and References Wikidata edits to the Recent Changes tables|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401286][https://phabricator.wikimedia.org/T400698] * Japanese-language wikis have had a major upgrade to the way that search works. The new search should generally give more accurate and more relevant search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T318269] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:15, 9 сентябрь 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29238161 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * References lists that are made using the <code dir=ltr><nowiki><references/></nowiki></code> [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite#references-tag|tag]] will now automatically display with columns in Vector 2022 when readers are using its 'standard' settings for text-size and page-width. [https://phabricator.wikimedia.org/T334941] * Starting in the week of October 6, on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small wikis]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] that have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled, all autoconfirmed users will be able to use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] as an organizer. No changes will be made for [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/large.dblist|large wikis]] unless requested in Phabricator. This change is being made to make it easier for more people to use Event Registration, especially on wikis that are less likely to have policies related to the Event Organizer right. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Proposal to grant autoconfirmed users on small and medium wikis the organizer access to the event registration tool|Learn more]]. * Users that search using regular expressions (regex) can now use additional features including: ** for the <code dir=ltr>intitle:</code> keyword: [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Metacharacters|metacharacters]] for start-of-line (<code dir=ltr>^</code>) and end-of-line (<code dir=ltr>$</code>) anchors [https://phabricator.wikimedia.org/T317599] ** for both <code dir=ltr>intitle:</code> and <code dir=ltr>insource:</code> keywords: shorthand [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Character_Classes|character classes]] for digits (<code dir=ltr>\d</code>), whitespace (<code dir=ltr>\s</code>), and word characters (<code dir=ltr>\w</code>); and [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Escape codes|escape codes]] for line feed (<code dir=ltr>\r</code>), newline (<code dir=ltr>\n</code>), tab (<code dir=ltr>\t</code>), and unicode (e.g. <code dir=ltr>\uHHHH</code>). [https://phabricator.wikimedia.org/T403212] * When you search for text that looks like an IP, the system will now show search results. It used to take you to the contributions for that IP instead of showing search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T306325] * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on September 24. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests which happen twice a year. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that affected users who used the page-tabs to switch from wikitext editing of a section into the visualeditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T401043] '''Updates for technical contributors''' * The MediaWiki Interfaces team is redesigning the Wikimedia REST API Sandbox with Codex. If you have feedback on improvements for the API documentation or what makes developer experiences smooth (or frustrating), you’re invited to [https://calendar.google.com/calendar/u/0/appointments/schedules/AcZssZ2aZzbXeQvjOF7gB1fJXiwAYemQjKf4sXNaRODPA7_obFyNBwkzNkoVCoTF-aeov89kIjXHbCQm join an upcoming discovery interview], or [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Developer Feedback/Wikimedia Web APIs|leave feedback onwiki]]. [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/C4FBAOA57PH6G5ORVMAUF5TGYBLZDU5Q/|Learn more]]. * Edits to Wikidata aliases (an alternative name for an item or a property) will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: More granular Alias tracking|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401288] * The new [https://www.unicode.org/versions/Unicode17.0.0/ Unicode 17.0] version has been released. The [[:c:Category:Unicode Module Datasets|datasets on Commons]] for the [[:d:Q39301585|Module:Unicode data]] have been updated. Wikipedias that do not use the Commons datasets should either update their own data or switch to the Commons datasets. * Users of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] Structured Contents endpoints can now access [https://enterprise.wikimedia.com/blog/parsed-wikipedia-tables/ Parsed Tables]. The new Parsed Tables feature extracts and represents Wikipedia tables in structured JSON. This improves machine accessibility as part of the [https://enterprise.wikimedia.com/api/structured-contents/ Structured Contents initiative]. Structured Contents output is freely available through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/on-demand/#article-structured-contents-beta On-demand API], or through Wikimedia Cloud Services. * A [https://www.kaggle.com/datasets/wikimedia-foundation/english-wikipedia-people-dataset dataset of English Wikipedia biographical information] from [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has been published on Kaggle, for evaluation and research. This provides structured data from more than 1.5 million biographies, including birth and death dates, education, affiliations, careers, awards, and more (from a June 2024 snapshot). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.19|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Scholarships|Scholarship applications]] for Wikimania 2026 in Paris, France, are open until October 31. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:08, 15 сентябрь 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29263921 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 On September 24th at 15:00 UTC], all Wikimedia sites users will experience a brief read-only period due to a scheduled [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter server switchover]]. The Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team will redirect all traffic from one primary server to its backup. You can listen to the switchover using the [http://listen.hatnote.com/ "Listen to Wikipedia"] tool, where you will hear edits stop for a few minutes during the read-only phase, then resume. This twice-yearly datacenter server switchover ensures reliability by testing the backup datacenter, so that our sites can stay online even if the primary datacenter fails. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the process on the Diff blog]]. '''Updates for editors''' * Editors of [[f:Special:Mylanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12#Next round of Wiktionaries to receive embedded Wikifunctions calls|60 more Wiktionaries]] will soon be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them into their pages. A function takes one or more inputs and transforms them into a desired output, like adding numbers, converting miles to meters, calculating elapsed time, or declining a word into a case. They will join the other [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29#Wikifunctions available on 65 Wiktionaries|65 Wiktionary language editions]], which already have access to embedded Wikifunctions calls. Later this year, plans are in place to expand to more Wiktionaries and the Incubator. * A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Technical metadata of another page|parser function]] has been added: <code><nowiki>{{#contentmodel}}</nowiki></code>. Template editors and admins can use it to get the localized or canonical name of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|content model]] of a specific page. The function makes it easier to create and edit system messages, such as ''MediaWiki:editinginterface'', even when you switch types of pages, like wiki, JavaScript, CSS or JSON page. [https://phabricator.wikimedia.org/T328254] * Adding or editing a <code>DISPLAYTITLE</code> for an article using VisualEditor will no longer be broken. Editors who use VisualEditor mode to modify the <code><nowiki>{{DISPLAYTITLE}}</nowiki></code> would no longer have the literal text "DISPLAYTITLE" or its localized variant added to their articles. A list of pages that may have been affected and might need cleanup is documented in [[phab:P83438|this ticket]]. * Beta users of the Wikipedia Android app can now try the redesigned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Activity Tab Experiment|Activity tab]], which replaces the Edits tab. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions users can now import many essential facts involving [[f:Special:MyLanguage/Z6011|geo-coordinates]], [[f:Special:MyLanguage/Z6010|quantities]] and [[f:Special:MyLanguage/Z6064|time]] values from Wikidata. This is made possible by the creation of Wikifunctions types for these values, which makes them available for use by functions in Wikifunctions. Learn more about how this works in [[c:File:ImportingWikidataDatatypesIntoWikifunctions.webm|this video]] and Wikifunctions' [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-01#News in Types I: Wikidata quantity|August 1 newsletter]] (for quantities) and [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-22#News in Types: Wikidata geo-coordinate|August 22 newsletter]] (for geo-coordinates). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:56, 22 сентябрь 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29305556 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A major software upgrade has been made to [[phab:|Phabricator]]. The update introduces performance improvements, a refreshed search interface, enhancements to Maniphest task search, updates to user profile pages and project workboards, new Herald automation features, as well as general text input, mobile experience improvements and more. [https://phabricator.wikimedia.org/phame/post/view/321/iterative_improvements_september_2025/] '''Updates for editors''' * The Community Tech team will release the new Community Wishlist extension on October 1, that will improve the way wishes will be submitted. The new extension will allow users to add tags to their wishes to better categorise them, and (in a future iteration) to filter them by status, tags and focus areas. It will also be possible to support individual wishes again, as requested by the community in many instances. The old system will be retired. There will be a brief period of downtime while the extension is deployed and wishes are migrated to the new system. You can read more about this [[:m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|in the latest update]] or you can consult the [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CommunityRequests|current documentation on MediaWiki]]. * As announced [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|on Diff blog]], the production trial of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|hCaptcha]] service for bot detection has begun. The trial is currently using hCaptcha to protect account creation on Chinese, Persian, Portuguese, Indonesian, Japanese, and Turkish Wikipedias, where it will replace our existing [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ConfirmEdit#FancyCaptcha|CAPTCHA]] (FancyCaptcha). The goal with the trial is to better block bots while also improving usability and accessibility for users who encounter CAPTCHA challenges. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|deployed]] to Wikimedia Commons. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. On Commons, anyone who is a registered user can use it as an event participant. To use it as an organizer, someone needs to have the [[c:Special:MyLanguage/Commons:Event organizers|event organizer right]]. * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to German Wikipedia. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|test the feature]] on testwiki or [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing on betawiki] as well. Please share your thoughts on [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Templates used in sub-references|using templates in sub-references]] or [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|volunteer to become a pilot wiki]]. * On wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|Mentorship]] system, communities can now opt experienced editors out of Mentorship through [[{{#special:CommunityConfiguration/Mentorship}}]]. Within this setting, communities may define thresholds, based on edit count and account age, to decide when an editor is considered experienced enough to no longer receive Mentorship. [https://phabricator.wikimedia.org/T403563] * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tone Check|Tone check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Tone language model for the following languages: Arabic, Czech, German, Hebrew, Indonesian, Dutch, Polish, Russian, Turkish, Chinese, Farsi, Italian, Norwegian, Romanian and Latvian. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/Tone_Check/Model_evaluation|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on October 3, which will be the start date of the test. * The rollout of [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|multiblocks]] had the side effect that non-active block logs may have been shown on {{#special:Contributions}} and on blocked users' user and user_talk pages. This issue will be fully resolved in a few days. As part of the fix, [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=sp-contributions-blocked-notice}} messages prefixed with <code>sp-contributions-blocked-notice</code>] will be removed and replaced with [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=blocked-notice-logextract}} those prefixed with <code>blocked-notice-logextract</code>] in a few weeks. Please help translate the new messages and update any local overrides if needed. * There was a bug with links added using visual editor if they included characters such as <code dir=ltr><nowiki>[ ] |</nowiki></code> after the fragment identifier (<code><nowiki>#</nowiki></code>). They were not encoded properly creating an incorrect link. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T404823] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikiquote/en}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[q:ms:|<code>q:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404698] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info Card]] now displays currently active global lock/blocks. [https://phabricator.wikimedia.org/T401128] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, editors using Lua modules will be able to use the <code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.newBatch|mw.title.newBatch]]</code> function to look up the existence of up to 25 pages at once, in a way that only increases the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parser functions#Expensive parser functions|expensive function]] count once. * A new [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Unsupported Tools Working Group]] has been formed as part of ongoing efforts to collectively determine technical work priorities, similar to the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC). The working group will help prioritize and review requests for support of unmaintained extensions, gadgets, bots, and tools. For the first cycle, the group will be prioritizing an unsupported Wikimedia Commons tool. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:53, 29 сентябрь 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29355230 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#paste|Paste Check]] is a new Edit Check feature to help avoid and fight copyright violations. When editors paste text into an article, Paste Check prompts them to confirm the origin and licensing of the content. Starting Wednesday, 8 October, [[phab:T403680|22 wikis will test Paste Check]]. Paste Check will help new volunteers understand and follow the policies and guidelines necessary to make constructive contributions to Wikipedia projects. '''Updates for editors''' * Mobile devices will receive mobile articles directly on the standard domain (like <code>en.wikipedia.org</code>), instead of via a redirect to an "m" domain (like <code>en.m.wikipedia.org</code>). This change improves performance. This week it will be enabled on Wikipedias. The existing mobile URLs and the "Desktop view" opt-out remain available. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * New [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#creationdate and lasteditdate|date filters]], <code dir=ltr>creationdate:</code> and <code dir=ltr>lasteditdate:</code>, are now available in the wiki search engine. This allows users to filter search results by a page's first or last revision date. The filters support comparison operators (e.g. <code dir=ltr>>2024</code>) and relative dates (e.g. <code dir=ltr>today-1d</code>), making it easier to find recently updated content or pages within specific age ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T403593] * [[f:|Wikifunctions]] now supports rich text in embedded calls across the 150 wikis where it's enabled. To showcase this, the team created a [[f:Z26333|Latin declination table]] that Wiktionary editors can use to automatically generate noun forms, producing clear, formatted results — see an [[f:Wikifunctions:Embedded function calls/Wiktionary tables demonstration|example output]]. If you need any help or have any feedback, please [[f:Wikifunctions:Project chat|contact the Wikifunctions Team]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T397402] * An edit link will now appear inside the categories box on article pages for logged in users, which will directly launch the VisualEditor category dialog. [https://phabricator.wikimedia.org/T291691] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a problem downloading pdf files last week and that has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T405957] '''Updates for technical contributors''' * The field <code dir=ltr>rev_sha1</code> in the revision database table is being removed in favor of <code dir=ltr>content_sha1</code> in the content database table. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud@lists.wikimedia.org/thread/2D2M3SP4WHR6BXXKTZ2PBLZQYR3EGQVR/ the announcement] for more information. * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will roll out [[w:en:Light-on-dark color scheme|Dark Mode]] user interface on all Wikimedia sites on October 29, 2025. All anonymous users of Wikimedia sites will have the option to activate a color scheme that features light-colored text on a dark background. This is designed to provide a more comfortable reading experience, especially in low-light situations. Template authors and technical contributors are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|learn how to make pages ready for Dark mode]] and address any compatibility issues found in templates in their wiki before the enablement. Please contact the Web team for questions or any support on [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|this talk page]] before the enablement. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Starting on Monday, October 6, API endpoints under the <code>rest.php</code> path will be rerouted through a new internal API Gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:24, 6 октябрь 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29400897 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Last week, improvements to account security and two-factor authentication (2FA) features were enabled across all wikis. These changes include user interface improvements for [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity], the support of multiple 2FA methods via authenticator apps and portable security keys (previously users could only enable one method), and a new Recovery Codes module which facilitates fewer account lockouts due to lost two-factor apps and devices. As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project, work is continuing through the rest of 2025 on further user experience improvements, and support for passkeys as an alternate second factor. '''Updates for editors''' * Another part of the Account security project is making 2FA generally available to all users. Along with editors with advanced privileges, such as administrators and bureaucrats, 40% of editors now have access to 2FA. You can check if you have access at [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity]. Instructions for activation are on the linked page. The plan is to continue increasing availability if it is determined that the user support capabilities are able to support global usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T400579] * This week, users at wikis where talk page [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|Usability Improvements]] are already available by default (everywhere ''except'' the 12 wikis listed in [[phab:T379264|T379264]]) will gain the ability to Thank a comment directly from the talk page it appears on. Before this change, Thanking could only be done by visiting the revision history of the talk page. You can [[diffblog:2025/10/13/revolutionizing-gratitude-a-new-era-of-thanking-comments/|learn more about this change]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366095] * Users who have not [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|verified their email address]] will soon be receiving monthly Notification reminders to do so. This is because users who have verified their email can more easily recover their account. These reminders will not be sent if the user is inactive or removes the unverified email from their account. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation][https://phabricator.wikimedia.org/T58074] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a fix was made for an occasional error with saving translated paragraphs in the Content Translation tool, and the related error messages are now easier to see. [https://phabricator.wikimedia.org/T376531] '''Updates for technical contributors''' * The Unsupported Tools Working Group has chosen [[c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] as the first tool for its pilot cycle. The group will explore ways to improve and sustain the tool over the coming months. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Learn more on Meta]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:00, 13 октябрь 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29434481 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * To optimize how user data is stored in our databases, the saved preferences of users who haven't logged in for over five years and have fewer than 100 edits will be cleared. When those users return, default settings will apply. [https://phabricator.wikimedia.org/T406724] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a broken link from the GlobalContributions interface message to the XTools GlobalContributions page which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406415] '''Updates for technical contributors''' * The work to reroute all traffic to API endpoints under the <code dir=ltr><nowiki>rest.php</nowiki></code> route through a common API gateway is now complete. If any issues are observed, please file a phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. * Edits to Wikidata references or qualifiers will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T401290] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:37, 20 октябрь 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29478670 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia iOS app has launched an A/B/C test of improvements made to the tabbed browsing feature for select regions and languages. The test, named “More dynamic tabs”, explores new tab experiences and includes “Did you know” and “Because you read” article recommendations. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)/New Tab Experience and Recommendations Experiment|read more on the project page]]. * Autoconfirmed users on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] with the CampaignEvents extension can now use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] without the Event Organizer right. This feature lets organizers enable registration, manage participants, and lets users register with one click instead of signing event pages. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue of flashing colors when holding or pressing the arrow keys under the dark mode settings in Vector 2022 has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T402285] '''Updates for technical contributors''' * The CampaignEvents extension will be deployed to all remaining wikis during the week of 17 November 2025. The extension currently includes three features: Event Registration, Collaboration List, and Invitation List. For this rollout, Invitation List will not be enabled on Wikifunctions and MediaWiki unless requested by those communities. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|Visit the deployment page to learn more]]. * The SwaggerUI-based REST sandbox experience is now live on all wiki projects. The sandbox can be accessed through the [[{{#special:RestSandbox}}]] page. Please report any issues to the MediaWiki Interfaces team board, or join the discussion on the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|project launch]] page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/6931/] * Transform endpoints with a trailing slash path in the MediaWiki REST API are now marked as deprecated. They will remain functional during this time, but removal is expected by the end of January 2026. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found and tested using the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?api=mw-extra&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. See the [[mw:API/Deprecation|MediaWiki REST API Deprecation]] page for more detailed information about the API deprecation policies and procedures. * A dedicated [[mw:API:REST API/Changelog|changelog now exists for the MediaWiki REST API]]. The changelog provides an overview of these changes, making it easier for developers to keep track of improvements and iterations. Announcements will also continue to flow through the standard communication channels, including Tech News and email distribution lists, but can now be more easily referenced from a central location. If you have feedback about the style, structure, or content of this changelog, please [[mw:API talk:REST API/Changelog|join the discussion]]. * Administrators can delete the tracking category which was previously added by the JsonConfig extension, as it is no longer used. See the categories linked from [[d:Q130635582#sitelinks-wikipedia|Q130635582]]. It is OK if there are still pages listed in the category as that is just a caching issue, and they will be automatically cleared out the next time each page is edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T378352] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:32, 27 октябрь 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29513638 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958] * For users with "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools "{{int:Skin-action-addsection}}" or "{{int:Discussiontools-replybutton}}" widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778] * Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861] * Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318] '''Updates for technical contributors''' * Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as "Get shortened URL". There are 30 wikis that also install an older "ShortUrl" extension. The old extension will soon be removed. This means <code>/s/</code> URLs will not be advertised under article titles via HTML <code dir=ltr>class="title-shortlink"</code>. The <code>/s/</code> URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188] * On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board. * MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]] '''In depth''' * In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:35, 3 ноябрь 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29552512 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in "{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T379264] * MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347] * Using the "{{int:showpreview}}" or "{{int:showdiff}}" buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097] * Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454] * The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment] * The Reader Growth team is launching an experiment called "Image browsing" to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185] '''Updates for technical contributors''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28. * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to <code><nowiki>https://meta.wikimedia.org</nowiki></code>. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from <code><user id></code> to <code dir=ltr style="white-space:nowrap">mw:<identity type>:<user id></code>, where <code><identity type></code> is typically <code dir=ltr>CentralAuth:</code><!-- not a typo --> (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or <code dir=ltr style="white-space:nowrap">local:<wiki id></code> (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the <code>sessionJwt</code> cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page <code><nowiki>$9</nowiki></code> or emailing other users <code><nowiki>$</nowiki><nowiki>10</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612] * A <code>REL1_45</code> branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/] * The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:38, 10 ноябрь 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29606150 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November. * Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]]. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|<code>s:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''"Report Visual Bug"'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. * Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email <bdi lang="en" dir="ltr">hackathon@wikimedia.org</bdi>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:26, 17 ноябрь 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29627455 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the "DWIM" (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''<span lang="und" dir="ltr">cxfcnmt</span>'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''<span lang="ru" dir="ltr">счастье</span>'' ("happiness") that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734] * Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the "{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}" preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417] '''Updates for technical contributors''' * Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/] * The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for <code dir=ltr>format=xml'''&xlst={stylesheet}'''</code> will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/] * The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (<span dir=ltr><nowiki>https://query.wikidata.org/</nowiki></span> - Main graph or <span dir=ltr><nowiki>https://query-scholarly.wikidata.org/</nowiki></span> - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:56, 24 ноябрь 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29702226 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]]. * The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|<code>w:tok:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|<code>q:pcm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:58, 1 декабрь 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29732328 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions. '''Updates for editors''' * Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either <bdi lang="ka-Latn" dir="ltr">''bedniereba''</bdi> or <bdi lang="ka-Cyrl" dir="ltr">''бедниереба''</bdi> will now suggest the existing article about <bdi lang="ka" dir="ltr">ბედნიერება</bdi> ("happiness"). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development. * Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new "Edit full page" button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project. * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025. * A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281] '''Updates for technical contributors''' * Starting this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711] * Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/] * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:45, 8 декабрь 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29738112 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927] '''Updates for technical contributors''' * To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the <code dir=ltr>externallinks</code> table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:03, 15 декабрь 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29796010 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-52</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W52"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324] * The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping "First Steps" in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546] '''Updates for technical contributors''' * Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute <code dir=ltr>data-mw="interface"</code> to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with <code dir=ltr>data-mw-interface=""</code>, to avoid potential conflicts with other <code dir=ltr>data-mw</code> attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W52"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:45, 22 декабрь 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29831856 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:34, 12 январь 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:30, 19 январь 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 --> == Пунктуация боюнча == Саламатсызбы! Кыргыз Википедиясында тыныш белгилерин колдонуу боюнча чакан эскертме бергим келди. Айрыкча тиренин колдонулушунда [https://ky.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%83%D1%83%D1%87%D1%83%D0%BD%D1%83%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%88%D1%83%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%3AArtelow&diff=448445&oldid=444040 бул жерде башкача], ал [https://ky.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%8F&diff=638819&oldid=566376 бул өзгөртүүдө болсо башкача] колдонуптурсуз. Ошондой эле тырмакчалардын көрүнүшү да ар түрдүү колдонулуп жатат. Ушул эки пунктуациялык белги боюнча бир туруктуу чечимге келип, андан кийин бирдиктүү стандартка келтирсек, абдан жакшы болмок деп ойлойм. --[[Колдонуучу:Janabaevazizbek|Раскольниковдун иниси]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Janabaevazizbek|баарлашуу]]) 22:04, 22 январь 2026 (UTC) :@[[Колдонуучу:Janabaevazizbek|Janabaevazizbek]]. Азыркы кыргыз адабий тилинде "" – мындай тырмакчалар колдонулат! Бардык кыргыз тилиндеги ченемдик укуктук актыларыбызда дал ушундай. Ошол эле учурда "–" (en dash) тиреси колдонулат. Ошол эле белгилер "Кыргызстан" улуттук энциклопедиясынын массалык түрдө жүктөлгөн макалаларында колдонулат! ― «» орус тилдүү Википедиянын таасиринен улам инерция менен колдонуп келгенбиз (алгач орус тилдүү Википедияга катыша баштап, орус тилинде колдонулуп келген тышын белгилерин мен да колдончумун)! :'''Сизге да эскерме''': "МедиаВики" мейкиндигин этияттык менен түзөтүңүз! Жамаат менен макулдашпай, бир топ баракты түздүңүз. Эми булактарды автоматтык түрдө тариздөө функциясы иштебей калган! [[Колдонуучу:Bosogo|Bosogo]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Bosogo|баарлашуу]]) 22:30, 22 январь 2026 (UTC) ::Келип чыккан көйгөйдү толугураак жазыңызчы. --[[Колдонуучу:Janabaevazizbek|Раскольниковдун иниси]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Janabaevazizbek|баарлашуу]]) 11:25, 24 январь 2026 (UTC) ::@[[Колдонуучу:Bosogo|Bosogo]]@[[Колдонуучу:Janabaevazizbek|Janabaevazizbek]] Кутман кеч! ::Урматтуу википедиячылар, ушул тырмакча маселеси боюнча бир нече жылдарден бери маалыматтарды издеп жана тактоого аракет кылып келем. ''"Азыркы кыргыз адабий тилинде "" – мындай тырмакчалар колдонулат!"'' бул маалымат менен такыр макул эмесмин же булактарга, эрежелерге шилтеме берилген эмес. ::Аскар Турсуновдун КЫРГЫЗ ТИЛИНИН ТЫНЫШ БЕЛГИЛЕРИ. Оӊдолуп, толукталып экинчи басылышы аталышындагы китепте тыныш белгилери мындайча берилген – чекит (.); суроо белгиси (?); илеп белгиси (!); көп чекит (...); үтүр (,); үтүрлүү чекит (;); кош чекит (:); сызыкча ( – ); кашаа (); тырмакча («»). Бул китеп Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Мамлекеттик тил жана тил саясаты боюнча улуттук комиссиянын расмий сайтынын башкы барагында жайгаштырылган. Сайтка [https://mamtil.gov.kg/ky шилтеме], китепке [https://mamtil.gov.kg/storage/link/ru/39/166071529262fc811c9b62d.pdf шилтеме]. ::Бул маселени тактап, эрежелердин, кабыл алынган мыйзамдардын/токтомдордун негизинде бир чечим кабыл алып анан кандайдыр бир жыйынтык чыгарсак деген сунуш беремин. [[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 11:56, 29 январь 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:18, 26 январь 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:44, 2 февраль 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:31, 9 февраль 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:17, 16 февраль 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:04, 23 февраль 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:52, 2 март 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:53, 9 март 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:36, 16 март 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:51, 23 март 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:26, 30 март 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:19, 6 апрель 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:19, 13 апрель 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:00, 20 апрель 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:06, 27 апрель 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:06, 28 апрель 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available. '''Updates for editors''' * The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]]. * The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909] * From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the "Translate to English" dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as "changes 3" instead of "3 changes" in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091] '''Updates for technical contributors''' * The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:43, 4 май 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30498077 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward. '''Updates for editors''' * The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks. * The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui.input</nowiki></code></bdi>, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:20, 11 май 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30524429 --> 1rrmb73wctmbz4xufntzzeb3d3yu0cm 0 132485 646069 485931 2026-05-12T11:07:38Z Aiyanakk 38273 646069 wikitext text/x-wiki '''Манго''' , же '''мангифера''' ( лат. Mangifera ) - Анакардиялар (Sumacaceae) тукумундагы эки үлүштүү өсүмдүктөрдүн бир тукуму. Бул тукумдун түрлөрүнүн бири [[Индия|индиялык]] манго (Mangifera indica) - маанилүү жемиш өсүмдүктөрү. == Жайылып жатат == [[Файл:Mangifera indica Specie.jpg|thumb]] Уруктун табигый ареалы [[Азия|Азиянын]] тропиктерин камтыйт - батышта [[Индия|Индиядан]] тартып чыгышта Малай архипелагына жана Соломон аралдарына чейин. Түрлөрдүн эң көп саны [[Малезия|Малезиянын]] батышында. Азыр дээрлик бардык тропикалык өлкөлөрдө өстүрүлгөн индия мангосу алгач [[Индия|Индиянын]] Ассам штаты менен Мьянма штатынын чек ара аймагындагы тропикалык тропикалык токойлордо өскөн. == Биологиялык сүрөттөмө == Бийиктиги 25-30 м, кээде андан да бийик, дайыма жашыл дарактуу өсүмдүктөр. Тамыр системасы эки ярустуу: үстүнкү тамырлардан тышкары 3-4 м тереңдикке кирген тамырлар бар.Тамыр системасынын түрү: тамыр тамыр. Таажысы тоголок. Жалбырактары булгаары сымал, ланцеттей, салбырап, жаш кезинде кызгылт. == Таттуу манго гүлдөрү == Гүлдөрү кичинекей, ак же кызгылт, эркек же бисексуал болушу мүмкүн; бутактарынын учунда жайгашкан чоң paniculate inflorescences чогултулган. Бир гүл гүлүнүн узундугу 40 смге, андагы гүлдөрдүн саны төрт миңге чейин жетиши мүмкүн, бирок гүлдөрдүн санына карата мөмөлөрдүн саны өтө аз: бир гүлдөөдө бир же эки гана мөмө бышат. Мөмөсү жумшак жана ширелүү массасы бар, салмагы 50дөн 800 г чейинки тегерек же узун друпа. Жапайы өсүмдүктөрдүн целлюлозасы жипчелүү, ал эми сорттуку көбүнчө жипчесиз. ==== Агротехника ==== Растения рода ''Mangifera'' лучше всего растут в условиях тропического муссонного климата, хотя могут переносить и условия субтропиков. Предпочитают солнечные места, защищённые от ветров, и глубокие плодородные почвы. В культуре растения размножают прививками и семенами. == Түрлөрү == Урук 69 түрдү камтыйт, алардын айрымдары: * ''Mangifera altissima'' Blanco * ''Mangifera applanata'' Kosterm. * ''Mangifera caesia'' Jack — Манго сизое, или Бауно * ''Mangifera casturi'' Kosterm. * ''Mangifera decandra'' Ding Hou * ''Mangifera foetida'' Lour. — Манго пахучее * ''Mangifera gedebe'' Miq. * ''Mangifera griffithii'' Hook.f. * ''Mangifera indica'' L. — Манго индийское * ''Mangifera kemanga'' Blume * ''Mangifera lagenifera'' Griff. — Манго бутылочное * ''Mangifera laurina'' Blume * ''Mangifera macrocarpa'' Blume * ''Mangifera odorata'' Griff. — Манго душистое, или Манго благоухающее, или Квини * ''Mangifera pajang'' Kosterm. — Манго паджанг * ''Mangifera pentandra'' Hook.f. * ''Mangifera quadrifida'' Jack ex Wall. * ''Mangifera similis'' Blume * ''Mangifera swintonioides'' Kosterm. * ''Mangifera sylvatica'' Roxb. * ''Mangifera torquenda'' Kosterm. * ''Mangifera zeylanica'' (Blume) Hook.f. == Булактар == https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%BE_(%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5) pr8517rckk8knu99033j9x84snvnuli 0 136746 646058 643000 2026-05-12T10:44:54Z Qx55 39024 646058 wikitext text/x-wiki {{Башка маанилер|Элсиз аралдагы асман тиреген имарат}} {{Тасма |КыргАталышы = Элсиз аралдагы асман тиреген имарат |НукураАталышы = Skyscraper on an Uninhabited Island |Сүрөт = Soaui1.jpg |Туурасы = 260px |Сүрөткө баяндама = Элсиз аралдагы асман тиреген имарат ({{lang-en|Skyscraper on an Uninhabited Island}}) тасманын тизер постери |Урааны = |Жанры =[[драма]]<br>[[илимий фантастика]]<br>[[укмуштуу окуялар|укмуштуу окуялар]] |Режиссёру = [[Леонид Хромов]] |Продюсери = [[Леонид Хромов]] |Сценарийи = [[Леонид Хромов]] |Актёрлор = [[Алекс Диль]]<br>[[Дженна Кернс]]<br>[[Нина Бени]] |Оператору = |Композитору = Рамеш Кумар Каннан |Хореографсы = |Компания = {{Желек|АКШ}} O29 Production |Бюджети = 50 млн. [[АКШ доллары|доллар]] |Тили = [[Англис тили|Англисче]] |Узактыгы = |Жыл = [[2027]] |Кийинки тасма = [[Элсиз аралдагы асман тиерге имарат 2]] | imdb_id = 13294590 |Сайты =https://skyscraperisland.com/ |КыргызчаАталышы=|Режиссёр=|Страна=}} '''«Элсиз аралдагы асман тиреген имарат»''' ({{lang-en|Skyscraper on an Uninhabited Island}}, {{lang-ru|Небоскрёб на необитаемом острове}}) — 2026-жылы чыгышы пландалган [[АКШ|aмерикалык]] фантастикалык фильм. Продюсер, сценарист жана режиссёр [[Леонид Хромов]]. ==Мазмуну== Миллиардер Сэм Корпер сүйүктүү жубайы каза болгондон кийин жашоого болгон кызыгуусун жогото баштайт. Депрессияга толугу менен түшпөө үчүн ал ээн аралга дүйнөдөгү эң бийик асман тиреген имаратты курууну чечет, бирок дымактуу долбоорун ишке ашыруу процессинде анын пландарын ишке ашырууга тоскоол болгусу келген кара ниет адамдарга жолугат. ==Каармандарда== '''Адамдар''' {{Каармандарда (үстүндө)}} {{Каармандарда|[[Алекс Диль]]||Сэм Корпер|}} {{Каармандарда|[[Джена Кернс]]||Стюардесса|}} {{Каармандарда|[[Нина Бени]]||Белгилүү испан сүрөтчүсү}} {{Каармандарда (түбүндө)}} == Өндүрүш жана премьерасы == Франшизанын өнүгүшү 2019-жылдын жайында белгилүү болгон. Алгач продюсер үч тасма тартууну пландаган, бирок кийинчерээк кино тетралогиясын (төрт толук метраждуу тасма) иштеп чыгууну жарыялаган. Кинодолбоордун жалпы бюджети маркетинг чыгымдарын кошкондо 1 миллиард доллардан<ref>https://asianmoviepulse.com/2024/03/producer-leonid-khromov-is-planning-to-make-a-film-tetralogy-for-1-billion/</ref> ашат деп бааланууда. Башында, тетралогиянын продюсери негизги ролдорго англис тилин мыкты билген жана америкалыктарды ойной алган орусиялык актерлорду тандоо идеясына ээ болгон. Көп өтпөй, франшизанын биринчи бөлүгүндө негизги ролдорго кастингдер башталды. 2020-жылы миллиардердин башкы ролуна Евгений Кунгуров, ал эми миллиардердин өнөктөшүнүн ролуна Кирилл Гордеев бекитилген. Тасмалардын бир бөлүгү Сочиде<ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://sochi.com/news/5959/472558/ |accessdate=2025-03-29 |archivedate=2025-03-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250329193156/https://sochi.com/news/5959/472558/ }}</ref> өтүшү керек болчу, ал эми негизги тартуулар Кыргызстанда<ref>https://www.news-asia.ru/view/cat/14516</ref>, АКШда<ref>https://www.backstage.com/magazine/article/now-casting-a-faith-based-feature-film-needs-talent-74024/</ref>, Мадагаскарда, Фиджиде, Мальдив аралдарында жана Антарктидада (көптөгөн бюджетке жана коронавирустун чектөөлөрүнө жараша) пландаштырылган. Долбоор боюнча иштер 2021-жылдын биринчи жарымында токтотулган. Бир нече айдан кийин Леонид Хромов франшизанын биринчи бөлүгүнүн сценарийин кайра иштеп чыгып, кийин россиялык актерлордун кызматынан баш тартып, 2021-жылдын октябрында АКШда Голливуд актерлорунун арасында жаңы кастинг чакырыгын баштап, андан соң Голливуд актеру Алекс Диль башкы ролго бекитилгени белгилүү болгон. Франшизанын биринчи бөлүгүнүн дүйнөлүк бет ачары алгач 2023-жылга<ref>https://www.kp.ru/afisha/msk/obzory/kino/luchshie-filmy-2023-goda/</ref> пландалган. 2024-жылдын январында продюсер Кыргызстанда<ref>https://aif.kg/culture/movie/rossiyskiy_prodyuser_peredumal_snimat_gollivudskiy_film_v_ala-arche</ref> айрым сценаларды тартуу, премьеранын датасын 2026-жылга<ref>https://www.o29.pro/projects/movies/skyscraperonanuninhabitedisland/</ref> жылдыруу жана АКШ, Жаңы Зеландия жана Багам аралдарында тартуу үчүн жаңы жерлерди тандоо боюнча оюн өзгөрткөнү белгилүү болгон. 2026-жылдын май айында продюсердик компаниянын веб-сайтында жаңы болжолдуу глобалдык чыгарылыш даталары жарыяланган. Тасма 2027-жылдын ноябрында же 2028-жылдын күзүндө көрсөтүлүшү мүмкүн.<ref>https://www.o29.pro/projects/movies/skyscraperonanuninhabitedisland/</ref> ==Булактар== {{эскертүүлөр}} ==Тышкы шилтемелер== * [https://skyscraperisland.com/ Расмий сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230626234641/http://www.skyscraperisland.com/ |date=2023-06-26 }}{{ref-en}} * {{imdb title | id = 13294590 | title = «Элсиз аралдагы асман тиреген имарат»}} * [https://www.kinopoisk.ru/film/4509421/ Kinopoisk] сайтындагы тасма баракчасы [[Категория:Леонид Хромовдун тасмалары]] [[Категория:IMAX тасмалары]] [[Категория:АКШнын драма тасмалары]] [[Категория:АКШнын илимий фантастика тасмалары]] [[Категория:O29 Production тасмалары]] gqln87hjp9dgyqlmbsexmpawpzp8hw0 646059 646058 2026-05-12T10:45:26Z Qx55 39024 646059 wikitext text/x-wiki {{Башка маанилер|Элсиз аралдагы асман тиреген имарат}} {{Тасма |КыргАталышы = Элсиз аралдагы асман тиреген имарат |НукураАталышы = Skyscraper on an Uninhabited Island |Сүрөт = Soaui1.jpg |Туурасы = 260px |Сүрөткө баяндама = Элсиз аралдагы асман тиреген имарат ({{lang-en|Skyscraper on an Uninhabited Island}}) тасманын тизер постери |Урааны = |Жанры =[[драма]]<br>[[илимий фантастика]]<br>[[укмуштуу окуялар|укмуштуу окуялар]] |Режиссёру = [[Леонид Хромов]] |Продюсери = [[Леонид Хромов]] |Сценарийи = [[Леонид Хромов]] |Актёрлор = [[Алекс Диль]]<br>[[Дженна Кернс]]<br>[[Нина Бени]] |Оператору = |Композитору = Рамеш Кумар Каннан |Хореографсы = |Компания = {{Желек|АКШ}} O29 Production |Бюджети = 50 млн. [[АКШ доллары|доллар]] |Тили = [[Англис тили|Англисче]] |Узактыгы = |Жыл = [[2027]] |Кийинки тасма = [[Элсиз аралдагы асман тиерге имарат 2]] | imdb_id = 13294590 |Сайты =https://skyscraperisland.com/ |КыргызчаАталышы=|Режиссёр=|Страна=}} '''«Элсиз аралдагы асман тиреген имарат»''' ({{lang-en|Skyscraper on an Uninhabited Island}}, {{lang-ru|Небоскрёб на необитаемом острове}}) — 2027-жылы чыгышы пландалган [[АКШ|aмерикалык]] фантастикалык фильм. Продюсер, сценарист жана режиссёр [[Леонид Хромов]]. ==Мазмуну== Миллиардер Сэм Корпер сүйүктүү жубайы каза болгондон кийин жашоого болгон кызыгуусун жогото баштайт. Депрессияга толугу менен түшпөө үчүн ал ээн аралга дүйнөдөгү эң бийик асман тиреген имаратты курууну чечет, бирок дымактуу долбоорун ишке ашыруу процессинде анын пландарын ишке ашырууга тоскоол болгусу келген кара ниет адамдарга жолугат. ==Каармандарда== '''Адамдар''' {{Каармандарда (үстүндө)}} {{Каармандарда|[[Алекс Диль]]||Сэм Корпер|}} {{Каармандарда|[[Джена Кернс]]||Стюардесса|}} {{Каармандарда|[[Нина Бени]]||Белгилүү испан сүрөтчүсү}} {{Каармандарда (түбүндө)}} == Өндүрүш жана премьерасы == Франшизанын өнүгүшү 2019-жылдын жайында белгилүү болгон. Алгач продюсер үч тасма тартууну пландаган, бирок кийинчерээк кино тетралогиясын (төрт толук метраждуу тасма) иштеп чыгууну жарыялаган. Кинодолбоордун жалпы бюджети маркетинг чыгымдарын кошкондо 1 миллиард доллардан<ref>https://asianmoviepulse.com/2024/03/producer-leonid-khromov-is-planning-to-make-a-film-tetralogy-for-1-billion/</ref> ашат деп бааланууда. Башында, тетралогиянын продюсери негизги ролдорго англис тилин мыкты билген жана америкалыктарды ойной алган орусиялык актерлорду тандоо идеясына ээ болгон. Көп өтпөй, франшизанын биринчи бөлүгүндө негизги ролдорго кастингдер башталды. 2020-жылы миллиардердин башкы ролуна Евгений Кунгуров, ал эми миллиардердин өнөктөшүнүн ролуна Кирилл Гордеев бекитилген. Тасмалардын бир бөлүгү Сочиде<ref>{{Cite web |title=архив көчүрмөсү |url=https://sochi.com/news/5959/472558/ |accessdate=2025-03-29 |archivedate=2025-03-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250329193156/https://sochi.com/news/5959/472558/ }}</ref> өтүшү керек болчу, ал эми негизги тартуулар Кыргызстанда<ref>https://www.news-asia.ru/view/cat/14516</ref>, АКШда<ref>https://www.backstage.com/magazine/article/now-casting-a-faith-based-feature-film-needs-talent-74024/</ref>, Мадагаскарда, Фиджиде, Мальдив аралдарында жана Антарктидада (көптөгөн бюджетке жана коронавирустун чектөөлөрүнө жараша) пландаштырылган. Долбоор боюнча иштер 2021-жылдын биринчи жарымында токтотулган. Бир нече айдан кийин Леонид Хромов франшизанын биринчи бөлүгүнүн сценарийин кайра иштеп чыгып, кийин россиялык актерлордун кызматынан баш тартып, 2021-жылдын октябрында АКШда Голливуд актерлорунун арасында жаңы кастинг чакырыгын баштап, андан соң Голливуд актеру Алекс Диль башкы ролго бекитилгени белгилүү болгон. Франшизанын биринчи бөлүгүнүн дүйнөлүк бет ачары алгач 2023-жылга<ref>https://www.kp.ru/afisha/msk/obzory/kino/luchshie-filmy-2023-goda/</ref> пландалган. 2024-жылдын январында продюсер Кыргызстанда<ref>https://aif.kg/culture/movie/rossiyskiy_prodyuser_peredumal_snimat_gollivudskiy_film_v_ala-arche</ref> айрым сценаларды тартуу, премьеранын датасын 2026-жылга<ref>https://www.o29.pro/projects/movies/skyscraperonanuninhabitedisland/</ref> жылдыруу жана АКШ, Жаңы Зеландия жана Багам аралдарында тартуу үчүн жаңы жерлерди тандоо боюнча оюн өзгөрткөнү белгилүү болгон. 2026-жылдын май айында продюсердик компаниянын веб-сайтында жаңы болжолдуу глобалдык чыгарылыш даталары жарыяланган. Тасма 2027-жылдын ноябрында же 2028-жылдын күзүндө көрсөтүлүшү мүмкүн.<ref>https://www.o29.pro/projects/movies/skyscraperonanuninhabitedisland/</ref> ==Булактар== {{эскертүүлөр}} ==Тышкы шилтемелер== * [https://skyscraperisland.com/ Расмий сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230626234641/http://www.skyscraperisland.com/ |date=2023-06-26 }}{{ref-en}} * {{imdb title | id = 13294590 | title = «Элсиз аралдагы асман тиреген имарат»}} * [https://www.kinopoisk.ru/film/4509421/ Kinopoisk] сайтындагы тасма баракчасы [[Категория:Леонид Хромовдун тасмалары]] [[Категория:IMAX тасмалары]] [[Категория:АКШнын драма тасмалары]] [[Категория:АКШнын илимий фантастика тасмалары]] [[Категория:O29 Production тасмалары]] dmdy8t033xs3yn2ttoxknuc7gxtmgp3 4 136776 646013 645930 2026-05-11T12:02:23Z Jembot 9565 Bot: Маалыматтар жаңыланды 646013 wikitext text/x-wiki {{/begin|150}} |- | 1 || [[User:Chaoborus|<span style="color:gray">Chaoborus</span>]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25685}}]] || {{Permissions|Chaoborus}} |- | 2 || [[User:Bosogo|<span style="color:gray">Bosogo</span>]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18491}}]] || {{Permissions|Bosogo}} |- | 3 || [[User:Chorobek|Chorobek]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13445}}]] || {{Permissions|Chorobek}} |- | 4 || [[User:Mirzoulugʻbek|<span style="color:gray">Mirzoulugʻbek</span>]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12798}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}} |- | 5 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:12795}}]] || {{Permissions|Artelow}} |- | 6 || [[User:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11006}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}} |- | 7 || [[User:Baydastann|Baydastann]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7963}}]] || {{Permissions|Baydastann}} |- | 8 || [[User:Элден|<span style="color:gray">Элден</span>]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}} |- | 9 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:5733}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}} |- | 10 || [[User:UlutSoft3|<span style="color:gray">UlutSoft3</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}} |- | 11 || [[User:Чагылган|<span style="color:gray">Чагылган</span>]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}} |- | 12 || [[User:Эльза Мамбетакунова|<span style="color:gray">Эльза Мамбетакунова</span>]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}} |- | 13 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4947}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}} |- | 14 || [[User:ImeNtrav|<span style="color:gray">ImeNtrav</span>]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}} |- | 15 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4471}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 16 || [[User:Maksat|<span style="color:gray">Maksat</span>]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}} |- | 17 || [[User:Shchb|<span style="color:gray">Shchb</span>]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}} |- | 18 || [[User:Kmaksat|<span style="color:gray">Kmaksat</span>]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}} |- | 19 || [[User:Үрүйэ|<span style="color:gray">Үрүйэ</span>]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}} |- | 20 || [[User:Kgbek|<span style="color:gray">Kgbek</span>]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}} |- | 21 || [[User:Connexxx|<span style="color:gray">Connexxx</span>]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}} |- | 22 || [[User:Elebayev|<span style="color:gray">Elebayev</span>]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}} |- | 23 || [[User:Aidabishkek|<span style="color:gray">Aidabishkek</span>]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}} |- | 24 || [[User:Askar Nazyrov|<span style="color:gray">Askar Nazyrov</span>]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}} |- | 25 || [[User:Umut|<span style="color:gray">Umut</span>]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}} |- | 26 || [[User:QECUB|<span style="color:gray">QECUB</span>]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2263}}]] || {{Permissions|QECUB}} |- | 27 || [[User:Бахтияр Толукбаев|<span style="color:gray">Бахтияр Толукбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}} |- | 28 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|<span style="color:gray">Roman, Alexej and Vładimir</span>]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}} |- | 29 || [[User:Kairat Zamirbekov|<span style="color:gray">Kairat Zamirbekov</span>]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1600}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}} |- | 30 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1431}}]] || {{Permissions|Gliwi}} |- | 31 || [[User:Meri|<span style="color:gray">Meri</span>]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}} |- | 32 || [[User:Asankozhoevas|<span style="color:gray">Asankozhoevas</span>]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}} |- | 33 || [[User:Adinai|<span style="color:gray">Adinai</span>]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}} |- | 34 || [[User:Friendwip.kg|<span style="color:gray">Friendwip.kg</span>]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}} |- | 35 || [[User:Kglive|<span style="color:gray">Kglive</span>]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}} |- | 36 || [[User:UlutSoft6|<span style="color:gray">UlutSoft6</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}} |- | 37 || [[User:TarPas|<span style="color:gray">TarPas</span>]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}} |- | 38 || [[User:Gulzhana|<span style="color:gray">Gulzhana</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}} |- | 39 || [[User:Aida23a|<span style="color:gray">Aida23a</span>]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}} |- | 40 || [[User:Dnes1302|<span style="color:gray">Dnes1302</span>]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}} |- | 41 || [[User:Элдин беги|<span style="color:gray">Элдин беги</span>]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}} |- | 42 || [[User:UlutSoft1|<span style="color:gray">UlutSoft1</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}} |- | 43 || [[User:Rotlink|<span style="color:gray">Rotlink</span>]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}} |- | 44 || [[User:Chris die Seele|<span style="color:gray">Chris die Seele</span>]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}} |- | 45 || [[User:Arsensky|Arsensky]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:785}}]] || {{Permissions|Arsensky}} |- | 46 || [[User:Дилдорбек|<span style="color:gray">Дилдорбек</span>]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:698}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}} |- | 47 || [[User:Aiylchy|<span style="color:gray">Aiylchy</span>]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}} |- | 48 || [[User:Estebesovdastan|<span style="color:gray">Estebesovdastan</span>]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}} |- | 49 || [[User:Jakshysapa|<span style="color:gray">Jakshysapa</span>]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}} |- | 50 || [[User:Lirchik|<span style="color:gray">Lirchik</span>]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}} |- | 51 || [[User:Incall|<span style="color:gray">Incall</span>]] || [[Special:Contributions/Incall|{{formatnum:609}}]] || {{Permissions|Incall}} |- | 52 || [[User:Amantur r|<span style="color:gray">Amantur r</span>]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}} |- | 53 || [[User:Cekli829|<span style="color:gray">Cekli829</span>]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}} |- | 54 || [[User:Табалдыев Ысламбек|<span style="color:gray">Табалдыев Ысламбек</span>]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}} |- | 55 || [[User:S(uz)ak|<span style="color:gray">S(uz)ak</span>]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}} |- | 56 || [[User:Firespeaker|<span style="color:gray">Firespeaker</span>]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}} |- | 57 || [[User:Gulzat05|<span style="color:gray">Gulzat05</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}} |- | 58 || [[User:Канымбу|<span style="color:gray">Канымбу</span>]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}} |- | 59 || [[User:Zhanyl90|<span style="color:gray">Zhanyl90</span>]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}} |- | 60 || [[User:Aladobot|<span style="color:gray">Aladobot</span>]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}} |- | 61 || [[User:Gulaiym001|<span style="color:gray">Gulaiym001</span>]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}} |- | 62 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:524}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 63 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|<span style="color:gray">Орозобек Түгөлбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}} |- | 64 || [[User:Кайып Пайзылдаев|<span style="color:gray">Кайып Пайзылдаев</span>]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}} |- | 65 || [[User:Бегаим|<span style="color:gray">Бегаим</span>]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}} |- | 66 || [[User:Rartat|<span style="color:gray">Rartat</span>]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}} |- | 67 || [[User:Fornax|<span style="color:gray">Fornax</span>]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}} |- | 68 || [[User:PlanespotterA320|<span style="color:gray">PlanespotterA320</span>]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}} |- | 69 || [[User:UlutSoft4|<span style="color:gray">UlutSoft4</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}} |- | 70 || [[User:Hugo.arg|<span style="color:gray">Hugo.arg</span>]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}} |- | 71 || [[User:ДолбоЯщер|<span style="color:gray">ДолбоЯщер</span>]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:430}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}} |- | 72 || [[User:Ksc~ruwiki|<span style="color:gray">Ksc~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}} |- | 73 || [[User:Алтынбек Касымов|<span style="color:gray">Алтынбек Касымов</span>]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}} |- | 74 || [[User:Pathoschild|<span style="color:gray">Pathoschild</span>]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:415}}]] || {{Permissions|Pathoschild}} |- | 75 || [[User:Εὐθυμένης|<span style="color:gray">Εὐθυμένης</span>]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}} |- | 76 || [[User:Namir|<span style="color:gray">Namir</span>]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}} |- | 77 || [[User:Госфонд ИС|<span style="color:gray">Госфонд ИС</span>]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}} |- | 78 || [[User:V3~kywiki|<span style="color:gray">V3~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}} |- | 79 || [[User:AdemazAlmaz|<span style="color:gray">AdemazAlmaz</span>]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}} |- | 80 || [[User:Ырысгул|<span style="color:gray">Ырысгул</span>]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}} |- | 81 || [[User:Nurjamal|<span style="color:gray">Nurjamal</span>]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}} |- | 82 || [[User:Nursultan|<span style="color:gray">Nursultan</span>]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}} |- | 83 || [[User:Aymira|<span style="color:gray">Aymira</span>]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}} |- | 84 || [[User:Ptbotgourou|<span style="color:gray">Ptbotgourou</span>]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}} |- | 85 || [[User:Symbat92|<span style="color:gray">Symbat92</span>]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}} |- | 86 || [[User:Andrew J.Kurbiko|<span style="color:gray">Andrew J.Kurbiko</span>]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}} |- | 87 || [[User:Орозгул|<span style="color:gray">Орозгул</span>]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}} |- | 88 || [[User:Ziv|<span style="color:gray">Ziv</span>]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:303}}]] || {{Permissions|Ziv}} |- | 89 || [[User:Atlikta|<span style="color:gray">Atlikta</span>]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}} |- | 90 || [[User:Abiyoyo|<span style="color:gray">Abiyoyo</span>]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}} |- | 91 || [[User:Росул|<span style="color:gray">Росул</span>]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}} |- | 92 || [[User:Elya3|<span style="color:gray">Elya3</span>]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}} |- | 93 || [[User:Baronnet|<span style="color:gray">Baronnet</span>]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}} |- | 94 || [[User:Ahmadi~ruwiki|<span style="color:gray">Ahmadi~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}} |- | 95 || [[User:Rakutai|<span style="color:gray">Rakutai</span>]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}} |- | 96 || [[User:Minorax|<span style="color:gray">Minorax</span>]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:281}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 97 || [[User:Peri~kywiki|<span style="color:gray">Peri~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}} |- | 98 || [[User:Ashirov Maksatbek|<span style="color:gray">Ashirov Maksatbek</span>]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}} |- | 99 || [[User:Asel90|<span style="color:gray">Asel90</span>]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}} |- | 100 || [[User:Belekoff|<span style="color:gray">Belekoff</span>]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}} |- | 101 || [[User:Jol004u|<span style="color:gray">Jol004u</span>]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}} |- | 102 || [[User:Janyzak|<span style="color:gray">Janyzak</span>]] || [[Special:Contributions/Janyzak|{{formatnum:255}}]] || {{Permissions|Janyzak}} |- | 103 || [[User:Машъал|<span style="color:gray">Машъал</span>]] || [[Special:Contributions/Машъал|{{formatnum:254}}]] || {{Permissions|Машъал}} |- | 104 || [[User:Fatim|<span style="color:gray">Fatim</span>]] || [[Special:Contributions/Fatim|{{formatnum:253}}]] || {{Permissions|Fatim}} |- | 105 || [[User:Баха Исаев|<span style="color:gray">Баха Исаев</span>]] || [[Special:Contributions/Баха Исаев|{{formatnum:249}}]] || {{Permissions|Баха Исаев}} |- | 106 || [[User:Noloun|<span style="color:gray">Noloun</span>]] || [[Special:Contributions/Noloun|{{formatnum:248}}]] || {{Permissions|Noloun}} |- | 107 || [[User:Чоко Бой|<span style="color:gray">Чоко Бой</span>]] || [[Special:Contributions/Чоко Бой|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Чоко Бой}} |- | 108 || [[User:Tynchtykbek|<span style="color:gray">Tynchtykbek</span>]] || [[Special:Contributions/Tynchtykbek|{{formatnum:243}}]] || {{Permissions|Tynchtykbek}} |- | 109 || [[User:Dutcman|<span style="color:gray">Dutcman</span>]] || [[Special:Contributions/Dutcman|{{formatnum:242}}]] || {{Permissions|Dutcman}} |- | 110 || [[User:Ulan A|<span style="color:gray">Ulan A</span>]] || [[Special:Contributions/Ulan A|{{formatnum:239}}]] || {{Permissions|Ulan A}} |- | 111 || [[User:DragonBot|<span style="color:gray">DragonBot</span>]] || [[Special:Contributions/DragonBot|{{formatnum:235}}]] || {{Permissions|DragonBot}} |- | 112 || [[User:Таалай Берен|<span style="color:gray">Таалай Берен</span>]] || [[Special:Contributions/Таалай Берен|{{formatnum:231}}]] || {{Permissions|Таалай Берен}} |- | 113 || [[User:Adilet15|<span style="color:gray">Adilet15</span>]] || [[Special:Contributions/Adilet15|{{formatnum:223}}]] || {{Permissions|Adilet15}} |- | 114 || [[User:Dostojewskij|<span style="color:gray">Dostojewskij</span>]] || [[Special:Contributions/Dostojewskij|{{formatnum:219}}]] || {{Permissions|Dostojewskij}} |- | 115 || [[User:MauritsBot|<span style="color:gray">MauritsBot</span>]] || [[Special:Contributions/MauritsBot|{{formatnum:218}}]] || {{Permissions|MauritsBot}} |- | 116 || [[User:タチコマ robot|<span style="color:gray">タチコマ robot</span>]] || [[Special:Contributions/タチコマ robot|{{formatnum:216}}]] || {{Permissions|タチコマ robot}} |- | 117 || [[User:Adamboluu|<span style="color:gray">Adamboluu</span>]] || [[Special:Contributions/Adamboluu|{{formatnum:213}}]] || {{Permissions|Adamboluu}} |- | 118 || [[User:Dr.atakulov|<span style="color:gray">Dr.atakulov</span>]] || [[Special:Contributions/Dr.atakulov|{{formatnum:211}}]] || {{Permissions|Dr.atakulov}} |- | 119 || [[User:Dinamik-bot|<span style="color:gray">Dinamik-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Dinamik-bot|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Dinamik-bot}} |- | 120 || [[User:Kyrgyzchala|<span style="color:gray">Kyrgyzchala</span>]] || [[Special:Contributions/Kyrgyzchala|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Kyrgyzchala}} |- | 121 || [[User:Anara|<span style="color:gray">Anara</span>]] || [[Special:Contributions/Anara|{{formatnum:210}}]] || {{Permissions|Anara}} |- | 122 || [[User:UlutSoft2|<span style="color:gray">UlutSoft2</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft2|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|UlutSoft2}} |- | 123 || [[User:YFdyh-bot|<span style="color:gray">YFdyh-bot</span>]] || [[Special:Contributions/YFdyh-bot|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|YFdyh-bot}} |- | 124 || [[User:A.djan|<span style="color:gray">A.djan</span>]] || [[Special:Contributions/A.djan|{{formatnum:206}}]] || {{Permissions|A.djan}} |- | 125 || [[User:Robbot|<span style="color:gray">Robbot</span>]] || [[Special:Contributions/Robbot|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Robbot}} |- | 126 || [[User:Chingis|<span style="color:gray">Chingis</span>]] || [[Special:Contributions/Chingis|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Chingis}} |- | 127 || [[User:Foggy kub|<span style="color:gray">Foggy kub</span>]] || [[Special:Contributions/Foggy kub|{{formatnum:204}}]] || {{Permissions|Foggy kub}} |- | 128 || [[User:Чръный человек|<span style="color:gray">Чръный человек</span>]] || [[Special:Contributions/Чръный человек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Чръный человек}} |- | 129 || [[User:Мыктыбек|<span style="color:gray">Мыктыбек</span>]] || [[Special:Contributions/Мыктыбек|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Мыктыбек}} |- | 130 || [[User:Adamantine|<span style="color:gray">Adamantine</span>]] || [[Special:Contributions/Adamantine|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|Adamantine}} |- | 131 || [[User:BakytTalas|<span style="color:gray">BakytTalas</span>]] || [[Special:Contributions/BakytTalas|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|BakytTalas}} |- | 132 || [[User:Zorrobot|<span style="color:gray">Zorrobot</span>]] || [[Special:Contributions/Zorrobot|{{formatnum:200}}]] || {{Permissions|Zorrobot}} |- | 133 || [[User:Мастер теней|<span style="color:gray">Мастер теней</span>]] || [[Special:Contributions/Мастер теней|{{formatnum:198}}]] || {{Permissions|Мастер теней}} |- | 134 || [[User:Amirobot|<span style="color:gray">Amirobot</span>]] || [[Special:Contributions/Amirobot|{{formatnum:197}}]] || {{Permissions|Amirobot}} |- | 135 || [[User:HerculeBot|<span style="color:gray">HerculeBot</span>]] || [[Special:Contributions/HerculeBot|{{formatnum:195}}]] || {{Permissions|HerculeBot}} |- | 136 || [[User:GhalyBot|<span style="color:gray">GhalyBot</span>]] || [[Special:Contributions/GhalyBot|{{formatnum:187}}]] || {{Permissions|GhalyBot}} |- | 137 || [[User:DARIO SEVERI|<span style="color:gray">DARIO SEVERI</span>]] || [[Special:Contributions/DARIO SEVERI|{{formatnum:172}}]] || {{Permissions|DARIO SEVERI}} |- | 138 || [[User:Nasihat.kg|<span style="color:gray">Nasihat.kg</span>]] || [[Special:Contributions/Nasihat.kg|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Nasihat.kg}} |- | 139 || [[User:Temir21|<span style="color:gray">Temir21</span>]] || [[Special:Contributions/Temir21|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Temir21}} |- | 140 || [[User:Vasit|<span style="color:gray">Vasit</span>]] || [[Special:Contributions/Vasit|{{formatnum:166}}]] || {{Permissions|Vasit}} |- | 141 || [[User:CarsracBot|<span style="color:gray">CarsracBot</span>]] || [[Special:Contributions/CarsracBot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|CarsracBot}} |- | 142 || [[User:HiW-Bot|<span style="color:gray">HiW-Bot</span>]] || [[Special:Contributions/HiW-Bot|{{formatnum:163}}]] || {{Permissions|HiW-Bot}} |- | 143 || [[User:JYBot|<span style="color:gray">JYBot</span>]] || [[Special:Contributions/JYBot|{{formatnum:162}}]] || {{Permissions|JYBot}} |- | 144 || [[User:NKOzi|<span style="color:gray">NKOzi</span>]] || [[Special:Contributions/NKOzi|{{formatnum:159}}]] || {{Permissions|NKOzi}} |- | 145 || [[User:Кичинекей Поллианна|<span style="color:gray">Кичинекей Поллианна</span>]] || [[Special:Contributions/Кичинекей Поллианна|{{formatnum:158}}]] || {{Permissions|Кичинекей Поллианна}} |- | 146 || [[User:Sampo.Kuusi|<span style="color:gray">Sampo.Kuusi</span>]] || [[Special:Contributions/Sampo.Kuusi|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Sampo.Kuusi}} |- | 147 || [[User:Samatq|<span style="color:gray">Samatq</span>]] || [[Special:Contributions/Samatq|{{formatnum:157}}]] || {{Permissions|Samatq}} |- | 148 || [[User:NurlanKG Bishkek editor|NurlanKG Bishkek editor]] || [[Special:Contributions/NurlanKG Bishkek editor|{{formatnum:156}}]] || {{Permissions|NurlanKG Bishkek editor}} |- | 149 || [[User:Azamat Omar|<span style="color:gray">Azamat Omar</span>]] || [[Special:Contributions/Azamat Omar|{{formatnum:155}}]] || {{Permissions|Azamat Omar}} |- | 150 || [[User:Kaiyr|<span style="color:gray">Kaiyr</span>]] || [[Special:Contributions/Kaiyr|{{formatnum:154}}]] || {{Permissions|Kaiyr}} {{/end}} 6di7rs4ysuspxaq62oreuont675e5me 0 137029 646022 645431 2026-05-11T13:26:10Z Aiyanakk 38273 646022 wikitext text/x-wiki {{Мамлекеттик ишмер |ысымы = Дилнозахон Каттахонова |расмий ысымы = <!-- инсандын өз улутунда расмий аталышы --> |сүрөтү = Dilnozaxon_Kattaxonova.jpg |туурасы = <!-- сүрөттүн туурасы пиксель менен (авто — 280px) --> |сүрөттүн аталышы = <!-- сүрөттүн алдына жазылат --> |герби = <!-- инсандын герби --> |гербдин аталышы = <!-- герб алдына жазылат --> |гербдин туурасы = <!-- гербдин сүрөтүнүн туурасы пиксель менен (авто — 120px) --> |кызматы = <!-- инсандын кызматы --> |катары = <!-- катардагы саны --> |жубайларынын катары = <!-- айым үчүн катардагы саны --> |ысым менен = <!-- ысымы алдында башкаруу --> |желек = <!-- кызматтын желеги--> |желек2 = |иш баштоо убагы = <!-- дата начала периода правления* --> |иш аяктоо убагы = <!-- дата конца периода правления* --> |башкаруу убагы = Өзбекстан Республикасынын Жаштар иштери боюнча агенттигинин биринчи орун басар директору |андан мурунку инсан = <!-- мурасты өткөрүп берген инсан* --> |андан кийинки инсан = <!-- мурасты өткөрүп алган инсан* --> |тактагы ысымы = <!-- инсандын тактагы ысымы --> |таажыланышы = <!-- таажылануу күнү --> |баш тартуусу = <!-- тактан баш тарткан күнү --> |мураскору = <!-- инсандын мураскору --> <!-- Мамлекеттик ишмердүүлүккө тиешеси бар инсандын айланасындагы адамдар үчүн маалымат --> |тектеш башкаруучу1 = <!-- такты тең бөлүшкөн инсан --> |тектеш башкаруучу1алгач убакта = <!-- тектеш башталган учурдун башы --> |тектеш башкаруучу1соңку убакта = <!-- тектеш башкарган учурдун аягы --> |регент1 = <!-- убактылуу башкаруучу --> |регент1алгач убакта = <!-- убактылуу башкаруучунун башкаруу башы --> |регент1соңку убакта = <!-- убактылуу башкаруучунун башкаруу аягы --> |премьер = <!-- премьер-министр (министрлер кабинетинин жетекчиси) --> |вице-президент = <!-- вице-президент (мисалы, АКШ президенттери үчүн) --> |президент = <!-- президент --> |монарх = <!-- монарх --> |губернатор = <!-- губернатор --> |вице-губернатор = <!-- вице-губернатор --> |билдирүү = <!-- кызматка билдирүү жазуу--> <!-- * 10 кызматты жазуу мүмкүнчүлүгү бар. Экинчи жана андан кийинки кызматтар индекс «_№» менен жазылат: «кызмат», «желек», «желек2», «андан мурунку инсан», «регент1», «тектеш башкаруучу1», … — биринчи кызматы, «кызмат_2», «желек_2», «желек2_2», «андан мурунку инсан_2», «регент1_2», «тектеш башкаруучу1_2», … — экинчи кызматы, «должность_3», «флаг_3», «флаг2_2», «андан мурунку инсан_3», «регент1_2», «тектеш башкаруучу1_3», … — үчүнчү кызматы, жана у.с. * Бир кызматка 4 регентти жазууга болот: «регент1» … «регент4» биринчи кызмат үчүн, «регент1_2» … «регент4_2» экинчи кызмат үчүн, жана у.с. * Бир кызматкан 5 тектеш башкаруучуну жазууга болот: «тектеш башкаруучу1» … «тектеш башкаруучу5» биринчи кызмат үчүн, «тектеш башкаруучу1_2» … «тектеш башкаруучу5_2» экинчи кызмат үчүн, жана у.с. --> |туулган жылы = 1991 |туулган жери = [[Кокон (шаар)|Кокон]] |каза болгон жылы = |каза болгон жери = |мүрзөсүнүн орду = |жынысы = аял |туулганда берилген ысымы = |атасы = |апасы = |жубайы = |балдары = <!-- АСКЕРДИК КЫЗМАТ --> |наамы = <!-- жогорку чин/наам — сөзсүз толтурулушу абзел --> |кызмат өтөгөн жылы = <!-- инсандын аскердик кызмат өтөгөн мөөнөтү --> |жарандыгы = <!-- инсандын аскер өтөгөн өлкөсү, шаары, айылы, жайы, ротасы ж.б.у.с. --> |кызмат өтөгөн жайы = <!-- инсандын аскер өтөгөн жайы, ротасы ж.б.у.с --> |башкаруусу = <!-- кайсы бөлүктөрдү башкарган --> |катышкан согушу = <!-- катышкан согуштары --> <!-- ИЛИМИЙ ИШМЕРДҮҮЛҮК --> |илимий чөйрө = <!-- илимий чөйрөсү, багыты --> |иштеген жайы = <!-- иштеген жайы, университет, институт ж.б. --> |белгилүү болгону = <!-- эмне ачылыш менен белгилүү болгон --> |партиясы = <!-- саясий партиясы --> |билими = <!-- инсандын билими --> |илимий даражасы = философия доктору (PhD) – саясий илимдер |илимий наамы = <!-- инсандын илимий наамы --> |кесиби = саясатчы |ишмердүүлүгү = мамлекеттик кызмат, жаштар саясаты |дини = Ислам |сыйлыктары = * Зулфия мамлекеттик сыйлыгы * «Маʼнавият аʼлочиси» медалы * «Элдер достугу» медалы * «Достлик» ордени (2021) |кол тамгасы = <!-- инсандын кол тамгасы --> |монограммасы = <!-- монограммасы --> |монограммасынын туурасы = |сайты = <!-- инсандын сайты --> |Викиказына = Q113003298 }} '''Дилнозахон Каттахонова''' (2-июль, 1991-жылы туулган) — [[өзбек]] [[саясатчы]]сы. Ал 2020-жылдан бери Өзбекстан Республикасынын Жаштар иштери боюнча агенттигинин биринчи орун басар директору болуп иштеп келет.<ref>{{cite news |title=Yoshlar ishlari agentligi raisiga o'rinbosar tayinlandi |url=https://www.kun.uz/news/2020/07/11/yoshlar-ishlari-agentligi-raisiga-orinbosar-tayinlandi |access-date=19 May 2025 |agency=kun.uz}}</ref><ref>{{cite news |title=Dilnozaxon KATTAXONOVA, Yoshlar ishlari agentligi direktorining birinchi o'rinbosari |url=https://www.green.nordicuniversity.org/barqarorlikka-doir-yangiliklar/dilnozaxon-kattaxonova-yoshlar-ishlari-agentligi-direktorining-birinchi-o-rinbosari |access-date=19 May 2025 |agency=Yashil universitet}}</ref> Буга чейин, 2018–2020-жылдары, Каттахонова Өзбекстандагы эң ири окуучулар биримдиги болгон «Камалак» балдар уюмунун төрайымы болуп иштеген. 2021-жылдын июнь айында, [[Шавкат Мирзиёев|Өзбекстан Республикасынын Президенти]] тарабынан ага «Достлик» мамлекеттик сыйлыгы ыйгарылган.<ref>[https://president.uz/uz/lists/view/4460 Yoshlar kuni munosabati bilan yurtimizning faol va tashabbuskor yosh avlod vakillaridan bir guruhini mukofotlash toʻgʻrisida]</ref> Ошондой эле, ал саясий илимдер боюнча философия доктору (PhD) болуп эсептелет.<ref>{{cite news |title=Каттаханова Дилнозахон Собир қизининг фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон |url=https://oak.uz/pages/8799 |access-date=19 May 2025 |agency=O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi}}</ref> == Эмгек жолу == Ал 2014-жылы Мирзо Улугбек атындагы Өзбекстан Улуттук университетин бакалавр даражасы менен аяктаган. 2016-жылы ошол эле университеттен магистратураны бүтүргөн. 2014–2016-жылдары «Камолот» жаштар коомдук кыймылынын борбордук кеңешиндеги социалдык жана укуктук долбоорлор бөлүмүндө жетекчи адис болуп эмгектенген. 2016–2017-жылдары Өзбекстандын аялдар комитетинде эл аралык байланыштарды өнүктүрүү жана бейөкмөт коммерциялык эмес уюмдарды колдоо бөлүмүнүн башкы адиси болуп иштеген. 2017-жылдын 5-июлунда өткөн Жаштар маселелери боюнча Республикалык кеңештин жыйынында ал Өзбекстан Жаштар союзунун борбордук кеңешине төраганын орун басары болуп шайланган. 2018–2020-жылдары «Камалак» балдар уюмунун жетекчиси кызматын аркалаган. 2018-жылдан бери Өзбекстан Президенти алдындагы Мамлекеттик башкаруу академиясында көз карандысыз изилдөөчү болуп иштейт. 2022-жылдын март айында PhD илимий даражасына ээ болгон. 2020-жылдын 10-июлунда жаңы түзүлгөн Өзбекстан Жаштар иштери боюнча агенттигинин орун басар директору болуп дайындалган. 2023-жылдын 20-декабрында ал ушул агенттиктин биринчи орун басар директору болуп дайындалган.<ref>{{cite news |title=Vazirliklardagi yosh rahbarlar va xotin-qizlar ko'rsatkichi ma'lum qilindi |url=https://kun.uz/news/2020/10/28/ozbekiston-hukumatining-markaziy-organlarida-yosh-rahbar-va-ayollar-korsatkichi-malum-qilindi |access-date=19 May 2025 |agency=kun.uz}}</ref><ref>{{cite web |title=Leadership of Youth Affairs Agency |url=https://gov.uz/oz/yoshlar/guides |website=Government of Uzbekistan |access-date=19 May 2025}}</ref> == Сыйлыктары == Ал Зулфия мамлекеттик сыйлыгын алган алгачкылардан болгон. 2020-жылы ал мамлекеттик мекемелердеги келечектүү 40 жаш лидердин, жана мамлекеттик жана коомдук башкаруудагы алдыңкы 35 аялдын катарына киргизилген. 2021-жылы ал мамлекеттик түзүмдөрдө, мекемелерде жана ири коомдук уюмдарда иштеген 40 алдыңкы аялдын катарына кирген.<ref>{{cite news |title=TOP — 40 — Oʻzbekistonning davlat va jamiyat boshqaruvidagi ayollar roʻyxati yangilandi |url=https://xs.uz/uz/post/top-40-ozbekistonning-davlat-va-zhamiyat-boshqaruvidagi-ayollar-rojkhati-yangilandi |access-date=19 May 2025 |agency=Xalq so'zi (Voice of Public) |accessdate=2025-05-20 |archivedate=2021-11-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211123084818/https://xs.uz/uz/post/top-40-ozbekistonning-davlat-va-zhamiyat-boshqaruvidagi-ayollar-rojkhati-yangilandi }}</ref> 2021-жылы Өзбекстандын Улуттук гвардиясынын «Маʼнавият аʼлочиси» медалы жана Өзбекстан Өкмөтүнө караштуу Эларалык этностор аралык мамилелер жана чет өлкөлөр менен достук байланыштар комитети тарабынан «Элдер достугу» медалы менен сыйланган. 2021-жылдын 30-июнунда Өзбекстан Республикасынын Президенти ага «Достлик» орденин тапшырган. == Булактар == {{Булактар}} 0txlkfc2iygm7us0s6qc8q7iz1jfyku 0 137060 646043 642824 2026-05-12T08:36:10Z Born Nomad 47370 646043 wikitext text/x-wiki {{Infobox Airport|аталышы=Казарман аэропорту|image=Казарман аэропорту.jpg|IATA=жок (КЗМ)|ICAO=UAFZ|country={{Өлкө желеги|Кыргызстан}}|type=жарандык|owner="Кыргызстан аэропорттору" ААК|operator=өкмөт|city-served=[[Казарман]]|location=[[Казарман]], [[Тогуз-Торо району|Тогуз-Торо]], [[Кыргызстан]]|elevation-f=4,289|elevation-m=1,310|metric-rwy=y|r1-number=11/29|r1-length-f=6,036|r1-length-m=1,840|r1-surface=Асфальт}} '''Казарман аэропорту''' ({{Lang-en|Kazarman airport}}) (IATA: '''жок (КЗМ)''', ICAO: '''UAFZ''') — [[Жалал-Абад облусу|Жалал-Абад облусунун]] [[Тогуз-Торо району|Тогуз-Торо районуна]] кызмат көрсөткөн аэропорт. Тоолуу «Казарман» аэропорту [[Казарман]] айылынын түндүк-чыгыш тарабынан орун алган жана [[Нарын]] шаарынан 240 км алыстыкта турат. Аэродром деңиз деңгээлинен 1274 метр бийиктикте жайгашкан. == Тарыхы == Казарман аэропорту 1940-жылдары алтын өндүрүүчү айылдын четинде конуу тилкеси катары иштей баштаган. Азыркы учурда колдонулуп жаткан учуп-конуу тилкеси жана терминал 1985-жылы курулган. Аэропорт аймактык маанидеги 3С классына кирет. Учуп-конуу тилкесине 22 тоннага чейинки салмактагы учактар гана коно алат. Прибордук кондуруу системасы жок болгондуктан, аэропорт күндүзгү убакта гана иштейт. Казарман аэропортунда бажы жана чек ара көзөмөлү жок, ошондуктан ал Кыргызстандын ичиндеги каттамдар менен гана иштейт. 2000-жылга чейин аэропорт жыл бою Жалал-Абад, Нарын, Бишкек жана Ош шаарлары менен үзгүлтүксүз аба байланышта болгон. Казарман аэропорту 2008-жылдын 16-июнунда Бишкек–Казарман–Бишкек багытындагы туруктуу каттамдын ачылышы менен учактарды кабыл алууну кайра жандандырган. Бирок соңку 10 жыл ичинде жүргүнчү агымынын жетишсиздигинен улам аэропорт учактарды кабыл алган эмес. Каттамды «Кыргызстан» авиакомпаниясы жумасына бир жолу аткарып турган<ref>{{Cite web|title=Аэропорт "Казарман" с 16 июня начал принимать воздушные суда в связи с открытием внутреннего рейса Бишкек - Казарман - Бишкек|url=https://www.aviaport.ru/news/151185/|work=aviaport.ru|lang=ru|accessdate=2025-05-25}}</ref>. 2018-жылы Казарман аэропортунун терминал имаратына оңдоо иштери жүргүзүлгөн. Терминал саатына 40–50 жүргүнчүнү тейлөөгө ылайыкталган. 2022-2023-жылдары Казарман аэропорту реконструкциядан өткөн. Анда аэродромдун асфальт-бетон жабуусу, учуп-конуу тилкеси, рулеж жолу жана учак токтотуучу аянттарда оңдоо-кайра калыбына келтирүү иштери жүргүзүлгөн<ref>{{Cite web|title=Скоро в Нарын можно будет летать. Идет реконструкция аэропорта|url=https://kaktus.media/doc/477072_skoro_v_naryn_mojno_bydet_letat._idet_rekonstrykciia_aeroporta_foto.html|work=kaktus.media|lang=ru|accessdate=2025-05-25}}</ref>. 2024-жылдын күз айында аэропорт кайрадан ачылган<ref>{{Cite web|title=Аэропорт «Казарман» готовится принять первые рейсы после 20-летнего перерыва|url=https://economist.kg/transport/2024/11/18/untitled-45/|work=economist.kg|lang=ru|accessdate=2025-05-25}}</ref>. 2025-жылдын сентябрь айында Казарман аэропорту расмий түрдө ачылды. Иш-чарага Кыргыз Республикасынын Президенти Садыр Жапаров онлайн катышты<ref>https://ru.kabar.kg/news/aeroporty-naryn-i-kazarman-oficialno-otkryty/</ref>. == Учуп-конуу тилкеси == Аэродром Як-40, Ан-24, Ан-26, Ан-2, Ан-28 сыяктуу жана андан төмөн класстагы учактарды эч кандай чектөөсүз кабыл алууга ылайыкталган. Ошондой эле бардык түрдөгү тик учактар үчүн да ылайыктуу. Аэродром күндүзгү убакта гана иштейт. Жасалма учуп-конуу тилкесинин өлчөмү 1840 х 35 метрди түзөт, жабуусу асфальт-бетон. == Кырсыктар == 1983-жылдын 29-июнунда «Аэрофлоттун» Яковлев ЯК-40 (борт номери CCCP-87808) учагы шамалдын күчтүү агымына кабылып, кулап түшкөн<ref>{{Cite web|title=«Авиакырсык Яковлев ЯК-40 (борт номери CCCP-87808) Казарман»|url=https://asn.flightsafety.org/asndb/327614|work=Aviation Safety Network|lang=en|accessdate=2025-05-25}}</ref>. == Дагы караңыз == *[[Кыргызстандагы аэропорттордун тизмеси]] == Булактар == <references /> == Шилтемелер == {{Кыргызстандын аэропорттору}} [[Категория:Тогуз-Торо району]] [[Категория:Жалал-Абад облусу]] [[Категория:Кыргызстандын аэропорттору]] lb0pilawlrtctaq4rhzhmbtawznjvtp 646044 646043 2026-05-12T08:40:27Z Born Nomad 47370 646044 wikitext text/x-wiki {{Infobox Airport|аталышы=Казарман аэропорту|image=Казарман аэропорту.jpg|IATA=жок (КЗМ)|ICAO=UAFZ|country={{Өлкө желеги|Кыргызстан}}|type=жарандык|owner="Кыргызстан аэропорттору" ААК|operator=өкмөт|city-served=[[Казарман]]|location=[[Казарман]], [[Тогуз-Торо району|Тогуз-Торо]], [[Кыргызстан]]|elevation-f=4,289|elevation-m=1,310|metric-rwy=y|r1-number=11/29|r1-length-f=6,036|r1-length-m=1,840|r1-surface=Асфальт}} '''Казарман аэропорту''' ({{Lang-en|Kazarman airport}}) (IATA: '''жок (КЗМ)''', ICAO: '''UAFZ''') — [[Жалал-Абад облусу|Жалал-Абад облусунун]] [[Тогуз-Торо району|Тогуз-Торо районуна]] кызмат көрсөткөн аэропорт. Тоолуу «Казарман» аэропорту [[Казарман]] айылынын түндүк-чыгыш тарабынан орун алган жана [[Нарын]] шаарынан 240 км алыстыкта турат. Аэродром деңиз деңгээлинен 1274 метр бийиктикте жайгашкан. == Тарыхы == Казарман аэропорту 1940-жылдары алтын өндүрүүчү айылдын четинде конуу тилкеси катары иштей баштаган. Азыркы учурда колдонулуп жаткан учуп-конуу тилкеси жана терминал 1985-жылы курулган. Аэропорт аймактык маанидеги 3С классына кирет. Учуп-конуу тилкесине 22 тоннага чейинки салмактагы учактар гана коно алат. Прибордук кондуруу системасы жок болгондуктан, аэропорт күндүзгү убакта гана иштейт. Казарман аэропортунда бажы жана чек ара көзөмөлү жок, ошондуктан ал Кыргызстандын ичиндеги каттамдар менен гана иштейт. 2000-жылга чейин аэропорт жыл бою Жалал-Абад, Нарын, Бишкек жана Ош шаарлары менен үзгүлтүксүз аба байланышта болгон. Казарман аэропорту 2008-жылдын 16-июнунда Бишкек–Казарман–Бишкек багытындагы туруктуу каттамдын ачылышы менен учактарды кабыл алууну кайра жандандырган. Бирок соңку 10 жыл ичинде жүргүнчү агымынын жетишсиздигинен улам аэропорт учактарды кабыл алган эмес. Каттамды «Кыргызстан» авиакомпаниясы жумасына бир жолу аткарып турган<ref>{{Cite web|title=Аэропорт "Казарман" с 16 июня начал принимать воздушные суда в связи с открытием внутреннего рейса Бишкек - Казарман - Бишкек|url=https://www.aviaport.ru/news/151185/|work=aviaport.ru|lang=ru|accessdate=2025-05-25}}</ref>. 2018-жылы Казарман аэропортунун терминал имаратына оңдоо иштери жүргүзүлгөн. Терминал саатына 40–50 жүргүнчүнү тейлөөгө ылайыкталган. 2022-2023-жылдары Казарман аэропорту реконструкциядан өткөн. Анда аэродромдун асфальт-бетон жабуусу, учуп-конуу тилкеси, рулеж жолу жана учак токтотуучу аянттарда оңдоо-кайра калыбына келтирүү иштери жүргүзүлгөн<ref>{{Cite web|title=Скоро в Нарын можно будет летать. Идет реконструкция аэропорта|url=https://kaktus.media/doc/477072_skoro_v_naryn_mojno_bydet_letat._idet_rekonstrykciia_aeroporta_foto.html|work=kaktus.media|lang=ru|accessdate=2025-05-25}}</ref>. 2024-жылдын күз айында аэропорт кайрадан ачылган<ref>{{Cite web|title=Аэропорт «Казарман» готовится принять первые рейсы после 20-летнего перерыва|url=https://economist.kg/transport/2024/11/18/untitled-45/|work=economist.kg|lang=ru|accessdate=2025-05-25}}</ref>. 2025-жылдын сентябрь айында Казарман аэропортунун реконструкцияланган ачылыш аземи өткөрүлүп, ага Кыргыз Республикасынын Президенти Садыр Жапаров онлайн катышкан<ref>https://economist.kg/transport/2025/09/08/zhaparov-otkryl-aeroporty-naryna-i-kazarmana-i-rasskazal-o-pierieghovorakh-s-ies-po-chiernomu-spisku/</ref>. == Учуп-конуу тилкеси == Аэродром Як-40, Ан-24, Ан-26, Ан-2, Ан-28 сыяктуу жана андан төмөн класстагы учактарды эч кандай чектөөсүз кабыл алууга ылайыкталган. Ошондой эле бардык түрдөгү тик учактар үчүн да ылайыктуу. Аэродром күндүзгү убакта гана иштейт. Жасалма учуп-конуу тилкесинин өлчөмү 1840 х 35 метрди түзөт, жабуусу асфальт-бетон. == Кырсыктар == 1983-жылдын 29-июнунда «Аэрофлоттун» Яковлев ЯК-40 (борт номери CCCP-87808) учагы шамалдын күчтүү агымына кабылып, кулап түшкөн<ref>{{Cite web|title=«Авиакырсык Яковлев ЯК-40 (борт номери CCCP-87808) Казарман»|url=https://asn.flightsafety.org/asndb/327614|work=Aviation Safety Network|lang=en|accessdate=2025-05-25}}</ref>. == Дагы караңыз == *[[Кыргызстандагы аэропорттордун тизмеси]] == Булактар == <references /> == Шилтемелер == {{Кыргызстандын аэропорттору}} [[Категория:Тогуз-Торо району]] [[Категория:Жалал-Абад облусу]] [[Категория:Кыргызстандын аэропорттору]] 4523hbwx8y9xftz7fbsqqvfufm24pnr 4 137589 646015 645932 2026-05-11T12:02:25Z Jembot 9565 Bot: Маалыматтар жаңыланды 646015 wikitext text/x-wiki {{/begin|150}} |- | 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:114098}}]] |- | 2 || [[User:ChoRusBot|<span style="color:gray">ChoRusBot</span>]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]] |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:35232}}]] |- | 4 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8497}}]] |- | 5 || [[User:Xqbot|<span style="color:gray">Xqbot</span>]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7206}}]] |- | 6 || [[User:VertexBot|<span style="color:gray">VertexBot</span>]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]] |- | 7 || [[User:MerlIwBot|<span style="color:gray">MerlIwBot</span>]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]] |- | 8 || [[User:VolkovBot|<span style="color:gray">VolkovBot</span>]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]] |- | 9 || [[User:Legobot|<span style="color:gray">Legobot</span>]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]] |- | 10 || [[User:TXiKiBoT|<span style="color:gray">TXiKiBoT</span>]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]] |- | 11 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3084}}]] |- | 12 || [[User:SieBot|<span style="color:gray">SieBot</span>]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]] |- | 13 || [[User:Luckas-bot|<span style="color:gray">Luckas-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]] |- | 14 || [[User:ZéroBot|<span style="color:gray">ZéroBot</span>]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]] |- | 15 || [[User:WikitanvirBot|<span style="color:gray">WikitanvirBot</span>]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]] |- | 16 || [[User:Addbot|<span style="color:gray">Addbot</span>]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]] |- | 17 || [[User:ArthurBot|<span style="color:gray">ArthurBot</span>]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]] |- | 18 || [[User:JAnDbot|<span style="color:gray">JAnDbot</span>]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]] |- | 19 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1116}}]] |- | 20 || [[User:Escarbot|<span style="color:gray">Escarbot</span>]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]] |- | 21 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:925}}]] |- | 22 || [[User:MelancholieBot|<span style="color:gray">MelancholieBot</span>]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]] |- | 23 || [[User:FoxBot|<span style="color:gray">FoxBot</span>]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]] |- | 24 || [[User:TjBot|<span style="color:gray">TjBot</span>]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]] |- | 25 || [[User:AlleborgoBot|<span style="color:gray">AlleborgoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]] |- | 26 || [[User:Thijs!bot|<span style="color:gray">Thijs!bot</span>]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]] |- | 27 || [[User:Idioma-bot|<span style="color:gray">Idioma-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]] |- | 28 || [[User:RedBot|<span style="color:gray">RedBot</span>]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]] |- | 29 || [[User:JackieBot|<span style="color:gray">JackieBot</span>]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]] |- | 30 || [[User:MastiBot|<span style="color:gray">MastiBot</span>]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]] |- | 31 || [[User:Synthebot|<span style="color:gray">Synthebot</span>]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]] |- | 32 || [[User:Mjbmrbot|<span style="color:gray">Mjbmrbot</span>]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]] |- | 33 || [[User:HRoestBot|<span style="color:gray">HRoestBot</span>]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]] |- | 34 || [[User:Ripchip Bot|<span style="color:gray">Ripchip Bot</span>]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]] |- | 35 || [[User:Alexbot|<span style="color:gray">Alexbot</span>]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]] |- | 36 || [[User:AvocatoBot|<span style="color:gray">AvocatoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]] |- | 37 || [[User:KamikazeBot|<span style="color:gray">KamikazeBot</span>]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]] |- | 38 || [[User:LaaknorBot|<span style="color:gray">LaaknorBot</span>]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]] |- | 39 || [[User:Movses-bot|<span style="color:gray">Movses-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]] |- | 40 || [[User:Rubinbot|<span style="color:gray">Rubinbot</span>]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]] |- | 41 || [[User:YiFeiBot|<span style="color:gray">YiFeiBot</span>]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:310}}]] |- | 42 || [[User:PipepBot|<span style="color:gray">PipepBot</span>]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]] |- | 43 || [[User:Vagobot|<span style="color:gray">Vagobot</span>]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]] |- | 44 || [[User:AvicBot|<span style="color:gray">AvicBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]] |- | 45 || [[User:SilvonenBot|<span style="color:gray">SilvonenBot</span>]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]] |- | 46 || [[User:Gerakibot|<span style="color:gray">Gerakibot</span>]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]] |- | 47 || [[User:Purbo T|<span style="color:gray">Purbo T</span>]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]] |- | 48 || [[User:Makecat-bot|<span style="color:gray">Makecat-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]] |- | 49 || [[User:BotMultichill|<span style="color:gray">BotMultichill</span>]] || [[Special:Contributions/BotMultichill|{{formatnum:233}}]] |- | 50 || [[User:PixelBot|<span style="color:gray">PixelBot</span>]] || [[Special:Contributions/PixelBot|{{formatnum:106}}]] |- | 51 || [[User:Loveless|<span style="color:gray">Loveless</span>]] || [[Special:Contributions/Loveless|{{formatnum:99}}]] |- | 52 || [[User:MediaWiki default|<span style="color:gray">MediaWiki default</span>]] || [[Special:Contributions/MediaWiki default|{{formatnum:21}}]] |- | 53 || [[User:Maintenance script|<span style="color:gray">Maintenance script</span>]] || [[Special:Contributions/Maintenance script|{{formatnum:13}}]] |- | 54 || [[User:Flow talk page manager|<span style="color:gray">Flow talk page manager</span>]] || [[Special:Contributions/Flow talk page manager|{{formatnum:8}}]] {{/end}} 6r8x6oqe7uf68kc1r1hsizlk5fsb0fl 4 137601 646014 645931 2026-05-11T12:02:24Z Jembot 9565 Bot: Маалыматтар жаңыланды 646014 wikitext text/x-wiki {{/begin|150}} |- | 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:114098}}]] || {{Permissions|JigildikBot}} |- | 2 || [[User:ChoRusBot|<span style="color:gray">ChoRusBot</span>]] || [[Special:Contributions/ChoRusBot|{{formatnum:70508}}]] || {{Permissions|ChoRusBot}} |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:35232}}]] || {{Permissions|InternetArchiveBot}} |- | 4 || [[User:Chaoborus|<span style="color:gray">Chaoborus</span>]] || [[Special:Contributions/Chaoborus|{{formatnum:25685}}]] || {{Permissions|Chaoborus}} |- | 5 || [[User:Bosogo|<span style="color:gray">Bosogo</span>]] || [[Special:Contributions/Bosogo|{{formatnum:18491}}]] || {{Permissions|Bosogo}} |- | 6 || [[User:Chorobek|Chorobek]] || [[Special:Contributions/Chorobek|{{formatnum:13445}}]] || {{Permissions|Chorobek}} |- | 7 || [[User:Mirzoulugʻbek|<span style="color:gray">Mirzoulugʻbek</span>]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:12798}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}} |- | 8 || [[User:Artelow|Artelow]] || [[Special:Contributions/Artelow|{{formatnum:12795}}]] || {{Permissions|Artelow}} |- | 9 || [[User:Абдырашит Сатылганов|Абдырашит Сатылганов]] || [[Special:Contributions/Абдырашит Сатылганов|{{formatnum:11006}}]] || {{Permissions|Абдырашит Сатылганов}} |- | 10 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:8497}}]] || {{Permissions|EmausBot}} |- | 11 || [[User:Baydastann|Baydastann]] || [[Special:Contributions/Baydastann|{{formatnum:7963}}]] || {{Permissions|Baydastann}} |- | 12 || [[User:Xqbot|<span style="color:gray">Xqbot</span>]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:7206}}]] || {{Permissions|Xqbot}} |- | 13 || [[User:VertexBot|<span style="color:gray">VertexBot</span>]] || [[Special:Contributions/VertexBot|{{formatnum:6637}}]] || {{Permissions|VertexBot}} |- | 14 || [[User:Элден|<span style="color:gray">Элден</span>]] || [[Special:Contributions/Элден|{{formatnum:6447}}]] || {{Permissions|Элден}} |- | 15 || [[User:Aiyanakk|Aiyanakk]] || [[Special:Contributions/Aiyanakk|{{formatnum:5733}}]] || {{Permissions|Aiyanakk}} |- | 16 || [[User:UlutSoft3|<span style="color:gray">UlutSoft3</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft3|{{formatnum:5435}}]] || {{Permissions|UlutSoft3}} |- | 17 || [[User:Чагылган|<span style="color:gray">Чагылган</span>]] || [[Special:Contributions/Чагылган|{{formatnum:5412}}]] || {{Permissions|Чагылган}} |- | 18 || [[User:MerlIwBot|<span style="color:gray">MerlIwBot</span>]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:5237}}]] || {{Permissions|MerlIwBot}} |- | 19 || [[User:Эльза Мамбетакунова|<span style="color:gray">Эльза Мамбетакунова</span>]] || [[Special:Contributions/Эльза Мамбетакунова|{{formatnum:5098}}]] || {{Permissions|Эльза Мамбетакунова}} |- | 20 || [[User:Tynchtyk Chorotegin|Tynchtyk Chorotegin]] || [[Special:Contributions/Tynchtyk Chorotegin|{{formatnum:4947}}]] || {{Permissions|Tynchtyk Chorotegin}} |- | 21 || [[User:ImeNtrav|<span style="color:gray">ImeNtrav</span>]] || [[Special:Contributions/ImeNtrav|{{formatnum:4506}}]] || {{Permissions|ImeNtrav}} |- | 22 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:4471}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 23 || [[User:Maksat|<span style="color:gray">Maksat</span>]] || [[Special:Contributions/Maksat|{{formatnum:4218}}]] || {{Permissions|Maksat}} |- | 24 || [[User:Shchb|<span style="color:gray">Shchb</span>]] || [[Special:Contributions/Shchb|{{formatnum:4150}}]] || {{Permissions|Shchb}} |- | 25 || [[User:Kmaksat|<span style="color:gray">Kmaksat</span>]] || [[Special:Contributions/Kmaksat|{{formatnum:3969}}]] || {{Permissions|Kmaksat}} |- | 26 || [[User:Үрүйэ|<span style="color:gray">Үрүйэ</span>]] || [[Special:Contributions/Үрүйэ|{{formatnum:3964}}]] || {{Permissions|Үрүйэ}} |- | 27 || [[User:VolkovBot|<span style="color:gray">VolkovBot</span>]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:3666}}]] || {{Permissions|VolkovBot}} |- | 28 || [[User:Kgbek|<span style="color:gray">Kgbek</span>]] || [[Special:Contributions/Kgbek|{{formatnum:3618}}]] || {{Permissions|Kgbek}} |- | 29 || [[User:Connexxx|<span style="color:gray">Connexxx</span>]] || [[Special:Contributions/Connexxx|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Connexxx}} |- | 30 || [[User:Elebayev|<span style="color:gray">Elebayev</span>]] || [[Special:Contributions/Elebayev|{{formatnum:3382}}]] || {{Permissions|Elebayev}} |- | 31 || [[User:Legobot|<span style="color:gray">Legobot</span>]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:3325}}]] || {{Permissions|Legobot}} |- | 32 || [[User:TXiKiBoT|<span style="color:gray">TXiKiBoT</span>]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:3259}}]] || {{Permissions|TXiKiBoT}} |- | 33 || [[User:Aidabishkek|<span style="color:gray">Aidabishkek</span>]] || [[Special:Contributions/Aidabishkek|{{formatnum:3167}}]] || {{Permissions|Aidabishkek}} |- | 34 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:3084}}]] || {{Permissions|CommonsDelinker}} |- | 35 || [[User:SieBot|<span style="color:gray">SieBot</span>]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:2910}}]] || {{Permissions|SieBot}} |- | 36 || [[User:Luckas-bot|<span style="color:gray">Luckas-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:2815}}]] || {{Permissions|Luckas-bot}} |- | 37 || [[User:Askar Nazyrov|<span style="color:gray">Askar Nazyrov</span>]] || [[Special:Contributions/Askar Nazyrov|{{formatnum:2724}}]] || {{Permissions|Askar Nazyrov}} |- | 38 || [[User:Umut|<span style="color:gray">Umut</span>]] || [[Special:Contributions/Umut|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Umut}} |- | 39 || [[User:QECUB|<span style="color:gray">QECUB</span>]] || [[Special:Contributions/QECUB|{{formatnum:2263}}]] || {{Permissions|QECUB}} |- | 40 || [[User:Бахтияр Толукбаев|<span style="color:gray">Бахтияр Толукбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Бахтияр Толукбаев|{{formatnum:2158}}]] || {{Permissions|Бахтияр Толукбаев}} |- | 41 || [[User:ZéroBot|<span style="color:gray">ZéroBot</span>]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:1942}}]] || {{Permissions|ZéroBot}} |- | 42 || [[User:WikitanvirBot|<span style="color:gray">WikitanvirBot</span>]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1927}}]] || {{Permissions|WikitanvirBot}} |- | 43 || [[User:Roman, Alexej and Vładimir|<span style="color:gray">Roman, Alexej and Vładimir</span>]] || [[Special:Contributions/Roman, Alexej and Vładimir|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Roman, Alexej and Vładimir}} |- | 44 || [[User:Kairat Zamirbekov|<span style="color:gray">Kairat Zamirbekov</span>]] || [[Special:Contributions/Kairat Zamirbekov|{{formatnum:1600}}]] || {{Permissions|Kairat Zamirbekov}} |- | 45 || [[User:Addbot|<span style="color:gray">Addbot</span>]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:1596}}]] || {{Permissions|Addbot}} |- | 46 || [[User:ArthurBot|<span style="color:gray">ArthurBot</span>]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:1492}}]] || {{Permissions|ArthurBot}} |- | 47 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:1431}}]] || {{Permissions|Gliwi}} |- | 48 || [[User:Meri|<span style="color:gray">Meri</span>]] || [[Special:Contributions/Meri|{{formatnum:1392}}]] || {{Permissions|Meri}} |- | 49 || [[User:JAnDbot|<span style="color:gray">JAnDbot</span>]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:1332}}]] || {{Permissions|JAnDbot}} |- | 50 || [[User:Asankozhoevas|<span style="color:gray">Asankozhoevas</span>]] || [[Special:Contributions/Asankozhoevas|{{formatnum:1279}}]] || {{Permissions|Asankozhoevas}} |- | 51 || [[User:Adinai|<span style="color:gray">Adinai</span>]] || [[Special:Contributions/Adinai|{{formatnum:1270}}]] || {{Permissions|Adinai}} |- | 52 || [[User:Friendwip.kg|<span style="color:gray">Friendwip.kg</span>]] || [[Special:Contributions/Friendwip.kg|{{formatnum:1187}}]] || {{Permissions|Friendwip.kg}} |- | 53 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:1116}}]] || {{Permissions|MediaWiki message delivery}} |- | 54 || [[User:Kglive|<span style="color:gray">Kglive</span>]] || [[Special:Contributions/Kglive|{{formatnum:1067}}]] || {{Permissions|Kglive}} |- | 55 || [[User:Escarbot|<span style="color:gray">Escarbot</span>]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:1039}}]] || {{Permissions|Escarbot}} |- | 56 || [[User:UlutSoft6|<span style="color:gray">UlutSoft6</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft6|{{formatnum:1027}}]] || {{Permissions|UlutSoft6}} |- | 57 || [[User:TarPas|<span style="color:gray">TarPas</span>]] || [[Special:Contributions/TarPas|{{formatnum:1019}}]] || {{Permissions|TarPas}} |- | 58 || [[User:Gulzhana|<span style="color:gray">Gulzhana</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzhana|{{formatnum:993}}]] || {{Permissions|Gulzhana}} |- | 59 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:925}}]] || {{Permissions|Jembot}} |- | 60 || [[User:MelancholieBot|<span style="color:gray">MelancholieBot</span>]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:911}}]] || {{Permissions|MelancholieBot}} |- | 61 || [[User:FoxBot|<span style="color:gray">FoxBot</span>]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:890}}]] || {{Permissions|FoxBot}} |- | 62 || [[User:Aida23a|<span style="color:gray">Aida23a</span>]] || [[Special:Contributions/Aida23a|{{formatnum:872}}]] || {{Permissions|Aida23a}} |- | 63 || [[User:Dnes1302|<span style="color:gray">Dnes1302</span>]] || [[Special:Contributions/Dnes1302|{{formatnum:845}}]] || {{Permissions|Dnes1302}} |- | 64 || [[User:Элдин беги|<span style="color:gray">Элдин беги</span>]] || [[Special:Contributions/Элдин беги|{{formatnum:834}}]] || {{Permissions|Элдин беги}} |- | 65 || [[User:UlutSoft1|<span style="color:gray">UlutSoft1</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft1|{{formatnum:818}}]] || {{Permissions|UlutSoft1}} |- | 66 || [[User:TjBot|<span style="color:gray">TjBot</span>]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:802}}]] || {{Permissions|TjBot}} |- | 67 || [[User:Rotlink|<span style="color:gray">Rotlink</span>]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:799}}]] || {{Permissions|Rotlink}} |- | 68 || [[User:Chris die Seele|<span style="color:gray">Chris die Seele</span>]] || [[Special:Contributions/Chris die Seele|{{formatnum:792}}]] || {{Permissions|Chris die Seele}} |- | 69 || [[User:Arsensky|Arsensky]] || [[Special:Contributions/Arsensky|{{formatnum:785}}]] || {{Permissions|Arsensky}} |- | 70 || [[User:Дилдорбек|<span style="color:gray">Дилдорбек</span>]] || [[Special:Contributions/Дилдорбек|{{formatnum:698}}]] || {{Permissions|Дилдорбек}} |- | 71 || [[User:Aiylchy|<span style="color:gray">Aiylchy</span>]] || [[Special:Contributions/Aiylchy|{{formatnum:697}}]] || {{Permissions|Aiylchy}} |- | 72 || [[User:AlleborgoBot|<span style="color:gray">AlleborgoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|AlleborgoBot}} |- | 73 || [[User:Estebesovdastan|<span style="color:gray">Estebesovdastan</span>]] || [[Special:Contributions/Estebesovdastan|{{formatnum:690}}]] || {{Permissions|Estebesovdastan}} |- | 74 || [[User:Thijs!bot|<span style="color:gray">Thijs!bot</span>]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:686}}]] || {{Permissions|Thijs!bot}} |- | 75 || [[User:Jakshysapa|<span style="color:gray">Jakshysapa</span>]] || [[Special:Contributions/Jakshysapa|{{formatnum:672}}]] || {{Permissions|Jakshysapa}} |- | 76 || [[User:Idioma-bot|<span style="color:gray">Idioma-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:663}}]] || {{Permissions|Idioma-bot}} |- | 77 || [[User:Lirchik|<span style="color:gray">Lirchik</span>]] || [[Special:Contributions/Lirchik|{{formatnum:649}}]] || {{Permissions|Lirchik}} |- | 78 || [[User:Incall|<span style="color:gray">Incall</span>]] || [[Special:Contributions/Incall|{{formatnum:609}}]] || {{Permissions|Incall}} |- | 79 || [[User:Amantur r|<span style="color:gray">Amantur r</span>]] || [[Special:Contributions/Amantur r|{{formatnum:606}}]] || {{Permissions|Amantur r}} |- | 80 || [[User:Cekli829|<span style="color:gray">Cekli829</span>]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|Cekli829}} |- | 81 || [[User:RedBot|<span style="color:gray">RedBot</span>]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:592}}]] || {{Permissions|RedBot}} |- | 82 || [[User:Табалдыев Ысламбек|<span style="color:gray">Табалдыев Ысламбек</span>]] || [[Special:Contributions/Табалдыев Ысламбек|{{formatnum:590}}]] || {{Permissions|Табалдыев Ысламбек}} |- | 83 || [[User:S(uz)ak|<span style="color:gray">S(uz)ak</span>]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:585}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}} |- | 84 || [[User:Firespeaker|<span style="color:gray">Firespeaker</span>]] || [[Special:Contributions/Firespeaker|{{formatnum:573}}]] || {{Permissions|Firespeaker}} |- | 85 || [[User:Gulzat05|<span style="color:gray">Gulzat05</span>]] || [[Special:Contributions/Gulzat05|{{formatnum:571}}]] || {{Permissions|Gulzat05}} |- | 86 || [[User:Канымбу|<span style="color:gray">Канымбу</span>]] || [[Special:Contributions/Канымбу|{{formatnum:564}}]] || {{Permissions|Канымбу}} |- | 87 || [[User:Zhanyl90|<span style="color:gray">Zhanyl90</span>]] || [[Special:Contributions/Zhanyl90|{{formatnum:551}}]] || {{Permissions|Zhanyl90}} |- | 88 || [[User:Aladobot|<span style="color:gray">Aladobot</span>]] || [[Special:Contributions/Aladobot|{{formatnum:548}}]] || {{Permissions|Aladobot}} |- | 89 || [[User:JackieBot|<span style="color:gray">JackieBot</span>]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:545}}]] || {{Permissions|JackieBot}} |- | 90 || [[User:Gulaiym001|<span style="color:gray">Gulaiym001</span>]] || [[Special:Contributions/Gulaiym001|{{formatnum:540}}]] || {{Permissions|Gulaiym001}} |- | 91 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:524}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 92 || [[User:Орозобек Түгөлбаев|<span style="color:gray">Орозобек Түгөлбаев</span>]] || [[Special:Contributions/Орозобек Түгөлбаев|{{formatnum:522}}]] || {{Permissions|Орозобек Түгөлбаев}} |- | 93 || [[User:MastiBot|<span style="color:gray">MastiBot</span>]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:511}}]] || {{Permissions|MastiBot}} |- | 94 || [[User:Кайып Пайзылдаев|<span style="color:gray">Кайып Пайзылдаев</span>]] || [[Special:Contributions/Кайып Пайзылдаев|{{formatnum:497}}]] || {{Permissions|Кайып Пайзылдаев}} |- | 95 || [[User:Synthebot|<span style="color:gray">Synthebot</span>]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:486}}]] || {{Permissions|Synthebot}} |- | 96 || [[User:Mjbmrbot|<span style="color:gray">Mjbmrbot</span>]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:468}}]] || {{Permissions|Mjbmrbot}} |- | 97 || [[User:Бегаим|<span style="color:gray">Бегаим</span>]] || [[Special:Contributions/Бегаим|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Бегаим}} |- | 98 || [[User:Rartat|<span style="color:gray">Rartat</span>]] || [[Special:Contributions/Rartat|{{formatnum:462}}]] || {{Permissions|Rartat}} |- | 99 || [[User:Fornax|<span style="color:gray">Fornax</span>]] || [[Special:Contributions/Fornax|{{formatnum:459}}]] || {{Permissions|Fornax}} |- | 100 || [[User:PlanespotterA320|<span style="color:gray">PlanespotterA320</span>]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:457}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}} |- | 101 || [[User:HRoestBot|<span style="color:gray">HRoestBot</span>]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:455}}]] || {{Permissions|HRoestBot}} |- | 102 || [[User:UlutSoft4|<span style="color:gray">UlutSoft4</span>]] || [[Special:Contributions/UlutSoft4|{{formatnum:447}}]] || {{Permissions|UlutSoft4}} |- | 103 || [[User:Ripchip Bot|<span style="color:gray">Ripchip Bot</span>]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:438}}]] || {{Permissions|Ripchip Bot}} |- | 104 || [[User:Hugo.arg|<span style="color:gray">Hugo.arg</span>]] || [[Special:Contributions/Hugo.arg|{{formatnum:434}}]] || {{Permissions|Hugo.arg}} |- | 105 || [[User:ДолбоЯщер|<span style="color:gray">ДолбоЯщер</span>]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:430}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}} |- | 106 || [[User:Ksc~ruwiki|<span style="color:gray">Ksc~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ksc~ruwiki|{{formatnum:422}}]] || {{Permissions|Ksc~ruwiki}} |- | 107 || [[User:Alexbot|<span style="color:gray">Alexbot</span>]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:420}}]] || {{Permissions|Alexbot}} |- | 108 || [[User:Алтынбек Касымов|<span style="color:gray">Алтынбек Касымов</span>]] || [[Special:Contributions/Алтынбек Касымов|{{formatnum:418}}]] || {{Permissions|Алтынбек Касымов}} |- | 109 || [[User:Pathoschild|<span style="color:gray">Pathoschild</span>]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:415}}]] || {{Permissions|Pathoschild}} |- | 110 || [[User:Εὐθυμένης|<span style="color:gray">Εὐθυμένης</span>]] || [[Special:Contributions/Εὐθυμένης|{{formatnum:409}}]] || {{Permissions|Εὐθυμένης}} |- | 111 || [[User:AvocatoBot|<span style="color:gray">AvocatoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:405}}]] || {{Permissions|AvocatoBot}} |- | 112 || [[User:Namir|<span style="color:gray">Namir</span>]] || [[Special:Contributions/Namir|{{formatnum:376}}]] || {{Permissions|Namir}} |- | 113 || [[User:KamikazeBot|<span style="color:gray">KamikazeBot</span>]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:366}}]] || {{Permissions|KamikazeBot}} |- | 114 || [[User:Госфонд ИС|<span style="color:gray">Госфонд ИС</span>]] || [[Special:Contributions/Госфонд ИС|{{formatnum:361}}]] || {{Permissions|Госфонд ИС}} |- | 115 || [[User:V3~kywiki|<span style="color:gray">V3~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/V3~kywiki|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|V3~kywiki}} |- | 116 || [[User:LaaknorBot|<span style="color:gray">LaaknorBot</span>]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|LaaknorBot}} |- | 117 || [[User:AdemazAlmaz|<span style="color:gray">AdemazAlmaz</span>]] || [[Special:Contributions/AdemazAlmaz|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|AdemazAlmaz}} |- | 118 || [[User:Ырысгул|<span style="color:gray">Ырысгул</span>]] || [[Special:Contributions/Ырысгул|{{formatnum:346}}]] || {{Permissions|Ырысгул}} |- | 119 || [[User:Nurjamal|<span style="color:gray">Nurjamal</span>]] || [[Special:Contributions/Nurjamal|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nurjamal}} |- | 120 || [[User:Nursultan|<span style="color:gray">Nursultan</span>]] || [[Special:Contributions/Nursultan|{{formatnum:335}}]] || {{Permissions|Nursultan}} |- | 121 || [[User:Movses-bot|<span style="color:gray">Movses-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:332}}]] || {{Permissions|Movses-bot}} |- | 122 || [[User:Aymira|<span style="color:gray">Aymira</span>]] || [[Special:Contributions/Aymira|{{formatnum:321}}]] || {{Permissions|Aymira}} |- | 123 || [[User:Ptbotgourou|<span style="color:gray">Ptbotgourou</span>]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|Ptbotgourou}} |- | 124 || [[User:Symbat92|<span style="color:gray">Symbat92</span>]] || [[Special:Contributions/Symbat92|{{formatnum:315}}]] || {{Permissions|Symbat92}} |- | 125 || [[User:Rubinbot|<span style="color:gray">Rubinbot</span>]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Rubinbot}} |- | 126 || [[User:Andrew J.Kurbiko|<span style="color:gray">Andrew J.Kurbiko</span>]] || [[Special:Contributions/Andrew J.Kurbiko|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Andrew J.Kurbiko}} |- | 127 || [[User:Орозгул|<span style="color:gray">Орозгул</span>]] || [[Special:Contributions/Орозгул|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Орозгул}} |- | 128 || [[User:YiFeiBot|<span style="color:gray">YiFeiBot</span>]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|YiFeiBot}} |- | 129 || [[User:PipepBot|<span style="color:gray">PipepBot</span>]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:306}}]] || {{Permissions|PipepBot}} |- | 130 || [[User:Ziv|<span style="color:gray">Ziv</span>]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:303}}]] || {{Permissions|Ziv}} |- | 131 || [[User:Atlikta|<span style="color:gray">Atlikta</span>]] || [[Special:Contributions/Atlikta|{{formatnum:298}}]] || {{Permissions|Atlikta}} |- | 132 || [[User:Abiyoyo|<span style="color:gray">Abiyoyo</span>]] || [[Special:Contributions/Abiyoyo|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Abiyoyo}} |- | 133 || [[User:Росул|<span style="color:gray">Росул</span>]] || [[Special:Contributions/Росул|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Росул}} |- | 134 || [[User:Vagobot|<span style="color:gray">Vagobot</span>]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:294}}]] || {{Permissions|Vagobot}} |- | 135 || [[User:Elya3|<span style="color:gray">Elya3</span>]] || [[Special:Contributions/Elya3|{{formatnum:292}}]] || {{Permissions|Elya3}} |- | 136 || [[User:AvicBot|<span style="color:gray">AvicBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:290}}]] || {{Permissions|AvicBot}} |- | 137 || [[User:Baronnet|<span style="color:gray">Baronnet</span>]] || [[Special:Contributions/Baronnet|{{formatnum:287}}]] || {{Permissions|Baronnet}} |- | 138 || [[User:Ahmadi~ruwiki|<span style="color:gray">Ahmadi~ruwiki</span>]] || [[Special:Contributions/Ahmadi~ruwiki|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Ahmadi~ruwiki}} |- | 139 || [[User:Rakutai|<span style="color:gray">Rakutai</span>]] || [[Special:Contributions/Rakutai|{{formatnum:284}}]] || {{Permissions|Rakutai}} |- | 140 || [[User:SilvonenBot|<span style="color:gray">SilvonenBot</span>]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|SilvonenBot}} |- | 141 || [[User:Gerakibot|<span style="color:gray">Gerakibot</span>]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|Gerakibot}} |- | 142 || [[User:Minorax|<span style="color:gray">Minorax</span>]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:281}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 143 || [[User:Purbo T|<span style="color:gray">Purbo T</span>]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:278}}]] || {{Permissions|Purbo T}} |- | 144 || [[User:Makecat-bot|<span style="color:gray">Makecat-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:275}}]] || {{Permissions|Makecat-bot}} |- | 145 || [[User:Peri~kywiki|<span style="color:gray">Peri~kywiki</span>]] || [[Special:Contributions/Peri~kywiki|{{formatnum:266}}]] || {{Permissions|Peri~kywiki}} |- | 146 || [[User:Ashirov Maksatbek|<span style="color:gray">Ashirov Maksatbek</span>]] || [[Special:Contributions/Ashirov Maksatbek|{{formatnum:265}}]] || {{Permissions|Ashirov Maksatbek}} |- | 147 || [[User:Asel90|<span style="color:gray">Asel90</span>]] || [[Special:Contributions/Asel90|{{formatnum:263}}]] || {{Permissions|Asel90}} |- | 148 || [[User:Belekoff|<span style="color:gray">Belekoff</span>]] || [[Special:Contributions/Belekoff|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Belekoff}} |- | 149 || [[User:Jol004u|<span style="color:gray">Jol004u</span>]] || [[Special:Contributions/Jol004u|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Jol004u}} |- | 150 || [[User:Janyzak|<span style="color:gray">Janyzak</span>]] || [[Special:Contributions/Janyzak|{{formatnum:255}}]] || {{Permissions|Janyzak}} {{/end}} c4uzoiji01u30l4jn7xzbfg7x94tebd 0 137999 646034 589188 2026-05-12T01:39:29Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 646034 wikitext text/x-wiki {{ОЖ |макамы = Борбор шаар |кыргызча аталышы = Дамаск |расмий аталышы = {{lang-ar|دمشق}} |сүрөт = Damascus montage.png |сүрөт ачыктамасы = |баш ийгени = |өлкө = |герб = Emblem of Damascus Governorate (from 2024).svg |желек = Emblem of Damascus Governorate (from 2024).svg |гербдин сүрөттөлүшү = |желектин сүрөттөлүшү = |гербдин туурасы = |желектин туурасы = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |өлкө картасынын өлчөмү = |облус картасынын өлчөмү = |район картасынын өлчөмү = |облус түрү = Мухафаза |облус = Дамаск (мухафаза){{!}}Дамаск |таблицадагы облус = |район түрү = |район = |таблицадагы район = |коомдун түрү = |коом = |таблицадагы коом = |ички бөлүнүшү = |башчысынын түрү = |башчысы = |негизделген күнү = б.з.ч. 2500-жылда |биринчи белгиленген = |мурунку аталышы = |макамдын берилиши = |аймагы = 118 |бийиктиктин түрү = |ОЖ борборунун бийиктиги = 600 |климаты = |расмий тили = |расмий тили2 = |калкы = 2 503 000<ref>{{Cite web |url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/damascus-population |title=Damascus Population 2022 |access-date=2022-11-18 |archive-date=2022-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002173112/https://worldpopulationreview.com/world-cities/damascus-population |url-status=live }}</ref> |элди каттоо жылы = |жыштыгы = |агломерация = |улуттук курамы = |диний курамы = |этнохороним = |убакыт аралыгы = |DST = |телефон коду = |почта индекси = |почта индекстери = |автоунаа коду = |идентификатордун түрү = |цифралык идентификатор = |Commons түрмөгүндө = |сайты = |сайтынын тили = }} '''Дамаск''' ({{lang-ar|دِمَشْق}}, ''Димашк'' {{IPA|[diˈmaʃq]}}<ref name="АС">Инструкция по передаче на картах географических названий арабских стран. — М.: Наука, 1966. — С. 22.</ref>, же {{lang-ar|الشَّام}}, ''Эш-Шам''<ref name="АС" />) — Сириянын борбору жана эң чоң шаары<ref>[[2025 Interim Constitution of Syria|Constitutional Declaration of the Syrian Arab Republic]] - Article 5: "Damascus is the capital of the Syrian Arab Republic, and the state emblem and national anthem are determined by law."</ref><ref>{{Cite web |title=2004 official census |url=http://www.cbssyr.org/new%20web%20site/General_census/census_2004/NH/TAB01-1-2004.htm |accessdate=2025-11-20 |archivedate=2012-08-01 |archiveurl=https://archive.today/20120801022816/http://www.cbssyr.org/new%20web%20site/General_census/census_2004/NH/TAB01-1-2004.htm }}</ref>. Бул дүйнөдөгү эң байыркы борбор шаар. Сирияда ал көбүнчө аш-Шам (aš-Šām) деп аталат жана поэтикалык түрдө "Жасмин шаары" (مَدِيْنَةُ الْيَاسْمِينِ Madīnat al-Yāsmīn) деп аталып<ref name="worldatlas">{{Cite web|title=Biggest Cities In Syria|date=25 April 2017|url=https://www.worldatlas.com/articles/biggest-cities-in-syria.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191025200105/https://www.worldatlas.com/articles/biggest-cities-in-syria.html|archive-date=25 October 2019|access-date=25 October 2019}}</ref> , [[Левант|Леванттын]] жана [[Араб дүйнөсү|Араб дүйнөсүнүн]] негизги маданий борбору болуп саналат. Дамаск Сириянын түштүк-батыш бөлүгүндө, чоң метрополия аймагынын борборунда жайгашкан. Ал Антиливан тоо кыркаларынын чыгыш этектеринде, [[Жер ортолук деңиз|Жер Ортолук деңизинин]] чыгыш жээгинен 80 километр ичкериде, деңиз деңгээлинен 680 метр бийиктиктеги платодо орун алган. Жаан-чачындын көлөкөсү эффектинен улам Дамаск кургак климатка ээ. [[Барада дарыясы]] Дамаск аркылуу агып өтөт. Дамаск — дүйнөдө эл үзгүлтүксүз жашаган эң байыркы шаарлардын бири<ref>{{Citation|last=Bowker|first=John|title=Damascus|date=2003-01-01|url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780192800947.001.0001/acref-9780192800947-e-1793|work=The Concise Oxford Dictionary of World Religions|publisher=Oxford University Press|language=en|doi=10.1093/acref/9780192800947.013.1793|doi-broken-date=3 July 2025|isbn=978-0-19-280094-7|access-date=2021-01-15|archive-date=7 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220407024822/https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780192800947.001.0001/acref-9780192800947-e-1793|url-status=live}}</ref>. Алгачкы жолу биздин заманга чейинки 3-миң жылдыкта эл отурукташкан. 661-жылдан 750-жылга чейин Уммейяд Халифатынын борбору болуп тандалган. Аббасид династиясы жеңгенден кийин, Ислам бийлигинин орду Багдадга жылдырылган. Айрым маалыматтарга караганда, Дамаск Исламдагы төртүнчү ыйык шаар болуп эсептелет<ref name="DumperStanley2007-Damascus">{{cite encyclopedia |year=2007 |title=Cities of the Middle East and North Africa: A Historical Encyclopedia |publisher=[[ABC-CLIO]] |access-date=12 May 2021 |editor=Janet L. Abu-Lughod |pages=119–126 |isbn=978-1-5760-7919-5 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230402185752/https://books.google.com/books?id=3SapTk5iGDkC&q=damascus+%22fourth+holiest%22&pg=PA121 |archive-date=2 April 2023 |last2=Stanley |first2=Bruce E. |last1=Dumper |first1=Michael R. T. |chapter=Damascus |chapter-url=https://books.google.com/books?id=3SapTk5iGDkC&q=damascus+%22fourth+holiest%22&pg=PA121}}</ref><ref name="Birke2013">{{citation |first=Sarah | last=Birke |title=Damascus: What's Left |date=2013-08-02 |url=https://www.nybooks.com/daily/2013/08/02/damascus-whats-left/ |access-date=12 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181204005633/https://www.nybooks.com/daily/2013/08/02/damascus-whats-left/ |archive-date=4 December 2018 |url-status=live |publisher=[[New York Review Books|New York Review of Books]]}}</ref><ref name="Totah2009">{{cite journal |last=Totah |first=Faedah M. |year=2009 |title=Return to the origin: negotiating the modern and unmodern in the old city of Damascus |journal=[[City & Society]] |volume=21 |issue=1 |pages=58–81 |doi=10.1111/j.1548-744X.2009.01015.x}}</ref> . Аббасиддер доорунда шаардын мааниси төмөндөгөн, бирок Айюбид жана Мамлюк мезгилдеринде кайрадан чоң мааниге ээ болгон. Бүгүнкү күндө шаар Сириянын борбордук өкмөтүнүн орду болуп саналат. Глобалдык жашоо жөндөмдүүлүгүн рейтинги боюнча Дамаск 140 глобалдык шаардын ичинен жашоого ыңгайлсыз шаар деп аталган<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/travel/article/worlds-most-livable-cities-2019-trnd/index.html|title=World's most livable city revealed|last=Buckley|first=Julia|date=2019-09-04|website=CNN Travel|language=en|access-date=2019-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20190915055104/https://www.cnn.com/travel/article/worlds-most-livable-cities-2019-trnd/index.html|archive-date=15 September 2019|url-status=live}}</ref> . 2023-жылдын июнь айына карата, ошол эле рейтингде 173 глобалдык шаардын ичинен эң акыркы орунда турган. 2017-жылы согуштан кийинки кайра курууну символдоштуруу максатында Дамаскта жаңы турак жай райондорун куруу боюнча эки жаңы Марота Сити жана Басиллиа Сити долбоору ишке киришкен<ref>{{Cite web |date=2018-11-05 |title=A luxury city shows blueprint for Syria's rebuilding plans |url=https://apnews.com/article/5b5c0055ddfd46d2916f29b9e43349f5 |access-date=2024-06-07 |website=AP News |language=en}}</ref>. == Билим берүү тармагы == [[File:Damascus university internal view.jpg|thumb|[[Дамаск Университети]]]] Дамаск — Сириядагы билим берүүнүн негизги борбору. Ал Сириянын эң эски жана эң чоң университети болгон Дамаск Университетинин мекени. Жеке жогорку окуу жайларына уруксат берген мыйзамдар кабыл алынгандан кийин, шаарда жана анын айланасында бир нече жаңы университеттер ачылган, алардын ичинде: *[[Сирия Виртуалдык Университети]] (الْجَامِعَةِ الافْتِرَاضِيَّة السُّورِيَّةُ) *[[Эл аралык Илим жана Технология Университети]] (الْجَامِعَةُ الدَّوْلِيَّةُ الْخَاصَّةُ لِلْعُلُومِ وَالتِّكْنُولُوجِيَا) *[[Сирия Жеке Университети]] (الْجَامِعَةُ السُّورِيَّةُ الْخَاصَّةُ)<ref>{{Cite news|url=http://spu.edu.sy/index.php?&lang=2|title=Syrian Private University|access-date=2018-12-02|language=en-EN|archive-url=https://web.archive.org/web/20181202155321/http://spu.edu.sy/index.php?&lang=2|archive-date=2 December 2018|url-status=live|accessdate=2025-11-20|archivedate=2018-12-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202155321/http://spu.edu.sy/index.php?&lang=2}}</ref> *[[Араб Эл аралык Университети]] (الْجَامِعَةُ الْعَرَبِيَّةُ الدَّوْلِيَّةُ) *[[Каламун Университети]] (جامعة القلمون الخاصة) *[[Ярмук Жеке Университети]] (جامعة اليرموك الخاصة) *[[Вади Эл аралык Университети]] (جامعة الوادي الدولية الخاصة) *[[Аль-Жазира Университети]] (جامعة الجزيرة الخاصة)<ref>{{Cite web|url=https://jude.edu.sy/|title=Aljazeera Private University|website=jude.edu.sy|access-date=15 July 2022|archive-date=28 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220728140233/https://jude.edu.sy/|url-status=live}}</ref> *[[Дамасктагы Европа Университети]] (European University Damascus) Төмөнкү институттар билим берүүдө маанилүү ролду ойнойт: *Жогорку Бизнес Башкаруу Институту (Higher Institute of Business Administration) *Жогорку Колдонмо Илим жана Технология Институту (Higher Institute of Applied Science and Technology) *Жогорку Драмалык Өнөр Институту (Higher Institute of Dramatic Arts) *Улуттук Башкаруу Институту (National Institute of Administration) *Сирия Араб Республикасындагы жогорку билим берүү Дамаск Университети аркылуу туруктуу өнүгүү кадамдары менен башталган<ref>{{Cite journal |last=Al-Raeei |first=Marwan |date=2023-05-22 |title=Analysing of the sustainable development goals in Damascus University during Syrian crisis using the strategy in the university and the bibliometrics data from SciVal |journal=Discover Sustainability |language=en |volume=4 |issue=1 |article-number=24 |doi=10.1007/s43621-023-00140-y |issn=2662-9984 |pmc=10201509 |pmid=37251498|bibcode=2023DiSus...4...24A }}</ref> . Кошумча: *Сирия Эл аралык Тренинг жана Өнүгүү Академиясы (Syrian International Academy for Training and Development) == Боордош шаарлары == {{div col|colwidth=20em}} *{{flagicon|TUR}} [[Анкара]], Туркия<ref>{{cite web|title=Ankaranın Kardeş Şehirleri|url=https://www.ankara.bel.tr/genel-sekreter/genel-sekreter-yardimcisi-faruk-cinki/dis-liskiler-daire-baskanligi/ankaranin-kardes-sehirleri/|website=ankara.bel.tr|publisher=Ankara|language=tr|access-date=2020-09-16|archive-date=25 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201025172312/https://www.ankara.bel.tr/genel-sekreter/genel-sekreter-yardimcisi-faruk-cinki/dis-liskiler-daire-baskanligi/ankaranin-kardes-sehirleri/|url-status=dead|accessdate=2025-11-20|archivedate=2020-10-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201025172312/https://www.ankara.bel.tr/genel-sekreter/genel-sekreter-yardimcisi-faruk-cinki/dis-liskiler-daire-baskanligi/ankaranin-kardes-sehirleri/}}</ref> *{{flagicon|KAZ}} [[Астана]], Казакстан *{{flagicon|ROU}} [[Бухарест]], Руминия<ref>{{cite web|title=Care-i cel mai... înfrățit oraș din România? Care-i cu americanii, care-i cu rușii? Și care-i înfrățit cu Timișoara...|url=https://www.banatulazi.ro/care-i-cel-mai-infratit-oras-din-romania-care-i-cu-americanii-care-i-cu-rusii-si-care-i-infratit-cu-timisoara/|website=banatulazi.ro|publisher=Banatul Azi|language=ro|date=2016-08-06|access-date=2020-09-16|archive-date=21 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201221034421/https://www.banatulazi.ro/care-i-cel-mai-infratit-oras-din-romania-care-i-cu-americanii-care-i-cu-rusii-si-care-i-infratit-cu-timisoara/|url-status=live}}</ref> *{{flagicon|ARG}} [[Буэнос-Айрес]], Аргентина<ref>{{cite web|title=Convenios Internacionales|url=https://www.buenosaires.gob.ar/internacionalesycooperacion/relacionesbilaterales/convenios|website=buenosaires.gob.ar|publisher=Buenos Aires|language=es|access-date=2020-09-16|archive-date=3 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803135328/https://www.buenosaires.gob.ar/internacionalesycooperacion/relacionesbilaterales/convenios|url-status=live}}</ref> *{{flagicon|ESP}} [[Кордоба]], Испания<ref>{{cite web|title=Las 12 hermanas de Córdoba|url=https://www.diariocordoba.com/noticias/cordobalocal/12-ciudades-hermanadas-cordoba_1353134.html|website=diariocordoba.com|publisher=Diario Córdoba|language=es|date=2020-02-10|access-date=2020-09-16|archive-date=21 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201021164614/https://www.diariocordoba.com/noticias/cordobalocal/12-ciudades-hermanadas-cordoba_1353134.html|url-status=live}}</ref> *{{flagicon|UAE}} [[Дубай]], Бириккен Араб Эмираттары<ref>{{cite web|title=Internationale samenwerking|url=https://www.ajmannews.ae/news.php?id=39961&cat_id=2|website=ajmannews.ae|publisher=Ajman News|language=ar|date=2019-12-16|access-date=2020-07-03|archive-date=5 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201205115818/https://www.ajmannews.ae/news.php?id=39961&cat_id=2|url-status=live}}</ref> *{{flagicon|TUR}} [[Стамбул]], Туркия<ref>{{cite web|title=Sister Cities of Istanbul|url=http://www.greatistanbul.com/sister_cities.html|website=greatistanbul.com|publisher=Istanbul|access-date=2020-09-16|archive-date=28 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161028163059/http://www.greatistanbul.com/sister_cities.html|url-status=dead}}</ref> *{{flagicon|MAR}} [[Рабат]], Морокко *{{flagicon|ESP}} [[Толедо]], Испания<ref>{{cite web|title=Toledo's sister cities|url=https://www.destinotoledo.com/en/toledos-sister-cities/|website=destinotoledo.com|publisher=Destino Toledo|date=2016-05-17|access-date=2020-09-16|archive-date=14 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414070700/https://www.destinotoledo.com/en/toledos-sister-cities/|url-status=live}}</ref> *{{flagicon|ARM}} [[Ереван]], Армения<ref>{{cite web|title=Sister cities|url=https://www.yerevan.am/en/partner/sister-cities/|website=yerevan.am|publisher=Yerevan|access-date=2020-09-16|archive-date=29 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170329102031/http://www.yerevan.am/en/partner/sister-cities/|url-status=live}}</ref> {{div col end}} == Булактар == 5jk5mxdo4pvcdtrrhdy62pyz5i4fg1n 0 151489 646016 645409 2026-05-11T12:24:13Z InternetArchiveBot 27717 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 646016 wikitext text/x-wiki {{Куралдуу кагылыш |кагылыш = Бакудагы март окуялары (1918) |бөлүм = |сүрөт = Victims of the March events in Baku.jpg |колтамга = Бакудагы март окуяларынын курмандыктары |башжазуу = |дата = 30-март 1918-жыл – 2-апрель 1918-жыл |орун = Баку губерниясы, Закавказье комиссариаты |себеп = |натыйжа = Большевиктердин жана Ташнакцутюндун жеңиши<br />[[Мусават]] партиясы Бакуда бийлигин алдырган<br /> Баку коммунасы түзүлгөн |өзгөрүүлөр = |каршы тарап1 = [[Файл:Socialist red flag.svg|20px]] Большевиктер<br />[[Файл:Armenian Revolutionary Federation Flag.svg|20px]] Армян революциялык федерациясы |каршы тарап2 = [[Файл:Flag of Azerbaijani Musavat party.svg|20px]] [[Мусават|Мусават партиясы]]<br />Кавказдык жергиликтүү атчан аскерлер дивизиясы |каршы тарап3 = |каршы тарап4 = |колбашчы1 = [[Файл:Socialist red flag.svg|20px]] Шаумян Степан Георгиевич |колбашчы2 = [[Файл:Flag of Azerbaijani Musavat party.svg|20px]] Расулзаде Мамед Эмин |колбашчы3 = |колбашчы4 = |күчтөр1 = '''Большевиктер''' 6000 жоокер, орус флотунункемелери<br>'''Ташнакцутюн''' 4000 элдик кошуун |күчтөр2 = 10 000 жоокер жана элдик кошуундар |күчтөр3 = |күчтөр4 = |жоготуулар1 = 2500 армян улутундагы адамдар |жоготуулар2 = 3000–12000 азербайжандыктар жана башка мусулмандар |жоготуулар3 = |жоготуулар4 = |жалпы жоготуулар = |эскертүүлөр = March Days }} '''Бакудагы март окуялары'''({{lang-az|Mart hadisələri}}) — 1918-жылдын мартындагы [[Баку|Бакуда]] жана Баку губерниясынын башка конуштарында миңдеген адамдардын, негизинен мусулмандардын арасында курмандыктарга алып келген улуттар аралык кагылышуулар. [[Армения|Армениянын]] "Ташнакцутюн" партиясынын куралдуу бөлүктөрү мусулмандарга каршы талап-тоноолорду уюштурууда жана жүргүзүүдө активдүү роль ойногон. == Себептери == Америкалык тарыхчы Майкл Смиттин маалыматы боюнча, 1915-жылдагы армян геноциди тууралуу маалыматтарды көтөрүп жана түрк армиясы тарабынан улантылып жаткан ырайымсыздыкты көргөн армян жоокерлери армян калкын коргоо үчүн Арменияга кайтып келишкен. Армян дашнактарынын согушчаул улутчулдугу алардын идеологиясынын негизин түзгөн. Чегинип жаткан аскерлер окуяларды өз түшүнүгүнө жараша баалап, өздөрүн түрк армиясы менен жергиликтүү мусулмандар ортосунда камалып калгандай сезишкен; мусулмандар алар тарабынан «бешинчи колонна» катары кабыл алынган. Биринчи дүйнөлүк согуш жылдарында негизинен Орусия империясына тарапташ болгон мусулман калкы эми өзүн-өзү коргоо үчүн куралдана баштап, түрк аскерлерин боштондук алып келүүчүлөр катары кабыл алышкан. Алгачкы кагылышуулар 1917-жылдын жай айларында башталган. Зомбулуктун борборуна көп улуттуу [[Баку]] шаары айланган, анда орус, армян жана азербайжан аскерлери топтолгон. Акырындап аймактагы башкы күч Баку кеңеши болуп, анда социал-демократтар жана ар түрдүү багыттагы эсерлер (орус, армян, грузин жана жөөт өкүлдөрү) негизги ролду ойногон. Мусулман калкынын кызыкчылыктарын Мусават партиясы коргогон, бирок ал Баку шаарынын бийлик органдарынынын иштерине дээрлик катыштырылган эмес. Куралдуу милиция мурдагы орус армиясынын бөлүктөрүнөн жана дашнактардын жетекчилигиндеги армян отряддарынан турган. Ушул шарттар март окуялары үчүн негиз түзгөн, анда Кеңешке баш ийген орус жана дашнак аскерлери Бакунун көчөлөрүн көзөмөлгө алууга аракет кылып, куралданган мусулман топтору менен куралдуу кагылышууга барган<ref name=":0">[https://www.cla.purdue.edu/academic/history/documents/directory-documents/smith-pamiat-ob-utratakh.pdf Майкл СМИТ. Память об утратах и азербайджанское общество]</ref>. == Бакудагы кагылышуулар == Март окуялары, мусулман тарабынын версиясы боюнча, Баку кеңеши азербайжандык миллионер Гаджи Зейналабдин Тагиевтин уулунун жаназасына ардактуу кароол катары келген чакан куралдуу азербайжан отрядын куралсыздандырып, кармап алгандан кийин башталган<ref name=":0" /><ref>[https://books.google.kg/books/about/Russian_Azerbaijan_1905_1920.html?id=cozSOSsv7ZsC&redir_esc=y Tadeusz Swietochowski. Russian Azerbaijan, 1905-1920: The Shaping of a National Identity in a Muslim Community]</ref><ref>[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015002294687&seq=9 Michael Karpovich. The struggle for Transcaucasia, 1917-1921 / by Firuz Kazemzadeh]</ref>. 1918-жылдын 27-мартында «Эвелина» пароходу менен Ленкорань шаарынан Баку шаарына Бакунун мусулмандарынын улуттук комитети түзгөн Ленкорань атчан дивизионунун 50 офицеринен жана жоокерлеринен турган отряды генерал Талышинскийдин жетекчилиги алдында келген. Алар миллионер Тагиевдин уулу Ленкорань шаарында мусулмандар менен орус-армян бөлүктөрүнүн кагылышуусунда каза болгон Мамед Тагиевдин жаназасына катышуу үчүн келишкен. Баку кеңешинин жетекчилери аскерлерге 24 саат ичинде куралдарын тапшыруу талабын койгон ультиматум беришкен. 18-мартта дивизиондун жоокерлери куралдарын тапшырууга макул болушкан. Бирок шаардан чыгып кетүүгө аракет кылган азербайжан аскерлеринин куралсыздандырылышы шаардагы мусулман калкынын нааразычылыгын жараткан. Бул окуяны Тагиев мазактоо жана провокация катары кабыл алынган, анткени шаардагы башка этникалык жана партиялык куралдуу түзүмдөргө мындай талап коюлган эмес. 30-мартта шаардын ар кайсы жерлеринде баррикадалар курулуп, куралдарды кайтарып берүү же башка куралдуу түзүмдөрдү да куралсыздандыруу талабы менен башаламан митингдер башталган<ref name=":0" />. [[File:Azerbaijani_victims_in_Baku_with_consul_from_Iran.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Azerbaijani_victims_in_Baku_with_consul_from_Iran.jpg|thumb|270x270px|Иран консулу Везаре-Марагай М.С. март айындагы күндөрдөн кийин Бакудагы мусулман курмандыктарынын жанында]] Башка версияны британ изилдөөчүсү Питер Хопкирк сунуштайт. Анын айтымында, Степан Шаумян большевиктер, армяндар жана мусулмандар ортосунда коалиция түзүүгө жетишкен. Мусулмандар британ армиясы куралдандырып жаткан армяндардын күчөшүнөн кооптонуп, өз диндештеринен жардам сурашкан. Кагылышуулар 30-мартта Баку портуна «Жапайы дивизиянын» куралдуу бөлүктөрү келгенден кийин башталган. Текшерүүгө жиберилген кызматкерлерге ок атылып, айрымдары өлтүрүлгөн. Кийин келген большевик күчтөрү бул бөлүктөрдү куралсыздандырган. Бирок кошумча бөлүктөрдүн келиши менен шаар согуш талаасына айланган<ref>[https://story.karabakh.center/az/1918-ci-il-mart-soyqirimi Karabakh.center. 1918-ci il mart soyqirimi]</ref><ref name=":2">[https://azerbaijan.az/related-information/5 Azərbaycan. Qan yaddaşı. 31 Mart — Azərbaycanlıların soyqırımı]</ref>. Ошол эле күнү большевик Нариман Наримановдун үйүндө Баку кеңешинин жетекчиси Шаумян менен «Мусават» партиясынын лидери Мамед Эмин Расулзаде ортосунда сүйлөшүүлөр башталган. Тараптар конфискацияланган куралдарды кайтарып берүү боюнча дээрлик макулдашууга жетишкенде, Шемахы көчөсүндө Кызыл Армиянын атчан бөлүгүнө провокациялык ок атылганы тууралуу маалымат келип түшкөн. Большевиктер бул окуяга дароо азербайжандарды күнөөлөп, сүйлөшүүлөрдү токтотуп, аларга каршы активдүү согуш аракеттерин башташкан. Кийинчерээк Шаумян бул окуяны «Мусават» партиясын жок кылуу үчүн пайдаланганын мойнуна алган. [[File:Removing_the_dead_from_the_streets_of_baku_march_days_1918.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Removing_the_dead_from_the_streets_of_baku_march_days_1918.png|thumb|Курман болгондордун сөөгүн көчөдөн алып чыгуу]] Армян улуттук комитети өз тарабынан армян калкын кагылышууга катышпоого чакырган. Бирок Ташнакцутюн партиясынын комитети башында бейтараптуулугун жарыялаганына карабастан, куралдуу кагылышуулар башталгандан кийин большевиктерди колдогон. Ошол эле учурда Анастас Микояндын маалыматы боюнча, айрым армян улуттук бөлүктөрү Кызыл Армиянын жеңиши айкын болгондон кийин гана согушка кошулган<ref name=":1">[https://www.hoover.org/research/azerbaijani-turks-power-and-identity-under-russian-rule Audrey L. Altstadt. The Azerbaijani Turks: Power and Identity under Russian Rule]</ref>. 31-марттын кечинде «Мусават» партиясынын жетекчилиги Баку кеңешинин аткаруу комитетине ультиматумдун бардык шарттарын кабыл алганын билдирген. Эртеси күнү, 1-апрелде эртең менен Бакудагы азербайжан үйлөрүнө ак желектер илинген. Баку кеңеши, «Ташнакцутюн» куралдуу түзүмдөрүнүн колдоосу менен мусулман кварталдарына чабуул баштаган. Бул райондорду бомбалоо үчүн учактар колдонулуп, Каспий флотилиясындагы эки кеме деңиз тараптан аткылаган. Басып алынган мусулман кварталдарында, негизинен аялдар менен балдаран турган тынч калкка каршы талап-тоноо жана өлтүрүүлөр болгон. Бул иштер негизинен армян куралдуу түзүмдөрү тарабынан жасалган. Начар куралданган жана уюштурулган мусулман күчтөрү бириккен большевик жана дашнак күчтөрүнө каршы тура албай, тынчтык сурашкан<ref name=":1" />. Бирок ультиматумдун шарттарын мусулмандар кабыл алынгандан кийин да дашнак куралдуу топтору шаардагы мусулман кварталдарында талап-тоноо, өрт коюу жана өлтүрүүлөрдү улантышкан деп белгилейт тарыхчы Питер Хопкирк. 1918-жылдын 2-апрелинде саат 11:00 Баку кеңешинин жетекчилиги расмий түрдө азербайжандар менен тынчтык келишимине макул болгон. Бирок ошого карабастан, азербайжан кварталдарында өлтүрүүлөр жана талап-тоноолор 5-апрелге чейин уланган. Натыйжада мусулман калкынын массалык түрдө шаардан көчүп кетиши башталган. Бакудагы британ вице-консулу майор Макдоннелдин айтымында, шаарда «бир дагы таасирдүү мусулман калбай калган»<ref name=":1" />. == Кесепеттери == [[File:Stepan_Shahumyan_youth.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Stepan_Shahumyan_youth.jpg|left|thumb|Степан Шаумян. Большевиктердин Баку кеңешинин лидери, улуту армян.]] Степан Шаумян март окуяларын Закавказьедеги совет бийлигинин жеңиши катары баалаган. Америкалык тарыхчы Тадеуш Свентоховскийдин айтымында, «өзүнүн энтузиазмында Шаумян, балким, 1905-жылы өзү падышалык бийликти армян-мусулман кыргындарынын жыйынтыктарын пайдаланган деп айыптаганын унутуп койгон. Ал, азербайжандардан айырмаланып, кандайдыр бир окшоштукту байкаганы күмөн». Фируз Каземзаденин пикири боюнча, Баку кеңеши өзүнүн эң күчтүү атаандашы болгон Мусават партиясынын бийлигин жок кылуу максатында жарандык согушту атайылап козуткан. Бирок Баку кеңеши азербайжан улутчулдарына каршы күрөшүүдө Дашнакцутюн партиясынан жардам сураганда, жарандык согуш массалык кыргынга айланып, армяндар мусулмандарды алардын саясий көз карашына же социалдык абалына карабастан өлтүрө башташкан<ref name=":2" /><ref>[https://nargis.uz/?p=1047 Nargis.uz. Что произошло 31 марта 1918 года в Азербайджане?]</ref>. Большевиктер дашнак түзүмдөрү уюштурган антимусулмандык талап-тоноолорун токтото албаганын ачык моюнга алышкан; бул зомбулуктар жакынкы шаарлар менен айылдарга да жайылган. Ошол эле учурда Азербайжан компартиясынын жетекчиси Нуруллаев кийинчерээк белгилегендей, март окуялары учурунда революциялык ишмер жана Баку кеңешинин мүчөсү Мешади Азизбеков тарабынан «куткаруу комитеттери» түзүлүп, алардын жардамы менен миңдеген азербайжандардын өмүрү сакталып калынган жана Гаджи Зейналабдин Тагиевтин фабрикасын өрттөн жана талкалоодон корголуп калган<ref name=":2" />. [[File:2_march_days_1918.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:2_march_days_1918.jpg|thumb|260x260px|Исмаилиянын имараты]] Немис тарыхчысы Йорг Баберовски белгилегендей, 1918-жылдын апрель айынын ортосунда дашнак офицери Степан Лалаев жетектеген армян куралдуу тобу коммуна тарабынан берилген расмий көрсөтмөгө ылайык Шемаха аймагына кирген. Бул жерде болжол менен 30 миң тургун мыкаачылык менен өлтүрүлгөн же куулуп чыгарылган. Лалаевдин жоокерлери балдарды жана карыяларды өлтүрүп, аялдарды зордуктап, балкондордон ыргытышкан. Көптөгөн аялдар жана балдар шаардагы мечиттерге жашынышкан, бирок ал мечиттер өрттөлүп, баш калкалагандар тирүүлөй күйүп кеткен<ref name=":2" />. Ушуга окшош окуялар 1918-жылдын апрелинин аягында Куба уезди аймагында да болгон. Бул жакка Шаумян тарабынан жөнөтүлгөн дашнак отряды Амазасптын жетекчилиги алдында келген. Баберовскийдин маалыматы боюнча, бул отряд Куба шаарынын тургундарына каршы кандуу жазалоо жүргүзүп, уезддеги 122 айыл өрттөлгөн. Бир күндүн ичинде эле Куба шаарында 2000ге жакын адам өлтүрүлүп, шаардын борборундагы 150 үй кыйратылган. 2007-жылы Куба шаарында стадион куруу учурунда массалык көрүстөн табылган. Азербайжан окумуштууларынын изилдөөсүнө ылайык, ал жерден табылган сөөктөр 1918-жылдагы кыргында каза болгон ар кандай улуттагы жергиликтүү тургундарга таандык. Бүгүнкү күнгө чейин 400гө жакын сөөк табылган, алардын ичинде 50дөй бала жана 100гө жакын аял бар<ref name=":3">[https://anl.az/down/meqale/bakrabochiy/2016/mart/483861.htm Есть вековая мартовская трагедия в Азербайджане — нет наказания]</ref>. [[File:4_march_days_1918.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:4_march_days_1918.jpg|left|thumb|260x260px|1918-жылдын март айындагы Базар көчөсү (азыркы Азербайжан проспектиси).]] Степан Шаумяндын маалыматы боюнча, кагылышууларда эки тараптан тең 3000ге жакын адам каза болгон. Бул санды Ричард Пайпс, Тадеуш Свентоховский жана Одри Альтштадт да колдошот. Ал эми азербайжан булактары курмандыктардын санын 10 миңден 12 миңге чейин деп көрсөтүшөт. Жалпы курмандыктардын санын эске алганда, март окуялары Орусия революциясынын эң кандуу эпизоддорунун бири болгон. [[File:The_aftermath_in_the_tatar_quarter_of_baku_march_days_1918.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_aftermath_in_the_tatar_quarter_of_baku_march_days_1918.png|thumb|260x260px|Татар кварталындагы талап-тоноолордун кесепети]] Тадеуш Свентоховскийдин айтымында, азербайжандардын аң-сезиминде Баку коммунасы март окуяларындагы кан төгүүнүн негизинде жаралган большевик-армян келишиминин оор символуна айланган. Бул окуялар мусулмандардын большевиктерден алыстоошуна алып келген. Кыргын тууралуу уккан соң Дагестан аймагынан куралдуу отряддар жардамга чыккан, бирок 10-апрелде большевиктер тарабынан токтотулган. 1918-жылдын июль айында Бакуда бийлик Центрокаспия диктатурасына өткөн, ал эми баку комиссарлары Красноводск шаарына качып барып, ошол жерде эсерлер тарабынан атылып өлтүрүлгөн. Бул режим да узакка созулган эмес, 1918-жылдын сентябрында Азербайжан Демократиялык Республикасы Баку үчүн болгон салгылаштан кийин шаарды өз көзөмөлүнө алган<ref name=":3" />. Америкалык тарыхчы Майкл Смиттин пикири боюнча, «Мусават» партиясы март окуяларын жаңы азербайжан улутунун түзүлүшү тууралуу мифти калыптандыруу үчүн пайдаланган<ref name=":0" />.<gallery class="center" perrow="5" widths="180" heights="120"> File:1_march_days_1918.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:1_march_days_1918.jpg|Николаев көчөсүндөгү (азыркы Истиглалият көчөсү) "Каспи" гезитинин редакциясынын урандылары File:3_march_days_1918.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:3_march_days_1918.jpg|Губерния көчөсү (Азыркы Низами көчөсү) File:5_march_days_1918.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:5_march_days_1918.jpg|Базар көчөсү (азыркы Азербайжан проспектиси) File:6_march_days_1918.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:6_march_days_1918.jpg|Почта көчөсү (азыркы Тагнизаде көчөсү) </gallery> == Март окуяларын иликтөө == 1918-жылдын 15-июлунда Азербайжан Демократиялык Республикасынын Министрлер кеңешинин чечими менен өзгөчө тергөө комиссиясы түзүлгөн<ref name=":4">[https://erevangala500.com/upload//pdf/1323992569.pdf Солмаз Рустамова-Тогиди. Март 1918 г. Баку. Азербайджанские погромы в документах]</ref>. Бул комиссия «Европа согушу башталгандан бери бүткүл Закавказье аймагында мусулмандарга жана алардын мүлкүнө каршы жасалган зомбулуктарды иликтөө» максатында уюштурулган. Комиссия тарабынан чогултулган материалдар 1919-жылдын август айына карата 36 томду жана 3500 баракты түзгөн. Алардын ичинен 6 том, жалпысынан 740 барак, Баку шаары жана анын айланасындагы мусулман калкына каршы жасалган зомбулуктарды чагылдырган<ref>[https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82_1918_%D0%B3._%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%83._%D0%90%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%BF%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%BE%D0%BC%D1%8B_%D0%B2_%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%85/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B0_I/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82_%E2%84%96_1_%E2%80%94_50 Март 1918 г. Баку. Азербайджанские погромы в документах/Глава I. Документ № 1. Протокол допроса 1918 г. Декабря 7-го дня. Город Баку.]</ref>. Бул материалдарда көптөгөн күбөлөрдүн көрсөтмөлөрү камтылган, алардын арасында мусулмандар эмес адамдар жана чет элдиктер да болгон. Бул маалыматтар Баку тобу тарабынан топтолгон. Анын курамына Баку округдук сотунун прокурорунун орун басары Клуге А. Е., сотко ишенимдүү адам Мамед Хан Текинский, адвокат А. А. Александрович, юрист А. А. Гаджи Ирзаев, Гянжа округдук сотунун прокурорунун орун басары Клоссовский Ч. Б. кирген. Мындан тышкары, сурак иштерине комиссиянын төрагасы Хасмамедов А. Б. өзү да көп учурда сот иштерине катышкан. Ушул материалдардын негизинде 1919-жылдын 24-июлунда Өзгөчө тергөө комиссиясынын токтому жарыяланган<ref name=":4" />. == Колдонулган адабияттар == * {{cite book|title=The Struggle for Transcaucasia (1917–1921)|last=Kazemzadeh|first=Firuz|publisher=Anglo Caspian Press Lted|year=1950|isbn=978-0-9560004-0-8|page=360|author-link=Firuz Kazemzadeh}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=sZVN2MwWZVAC|title=The Azerbaijani Turks: power and identity under Russian rule.|last=Alstatdt|first=Audrey L.|publisher=Hoover Press|year=1992|isbn=978-0-8179-9182-1|ref=CITEREFAltstadt1992}} * {{cite book|title=Революция и гражданская война в Баку, 1917–1918|last=Ratgauzer|first=Iakov A.|publisher=Красный Восток|year=1927}} * {{cite book|title=Russian Azerbaijan, 1905–1920: The Shaping of a National Identity in a Muslim Community|last=Swietochowski|first=Tadeusz|publisher=Cambridge University Press|year=2004|isbn=978-0-521-52245-8}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=bptnQgAACAAJ|title=The Baku Commune|last=Suny|first=Ronald Grigor|publisher=Princeton University Press|year=1972|isbn=978-0-691-05193-2|pages=217–221}} * {{cite news|first=Dudley S.|last=Northcote|title=Saving Forty Thousand Armenians|url=https://books.google.com/books?id=4LYqAAAAYAAJ&pg=RA1-PA788|work=Current History|publisher=New York Times Co.|year=1922|access-date=12 December 2008}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=-ZQiAQAAMAAJ&pg=RA1-PA188|title=Why Armenia Should be Free: Armenia's Role in the Present War|last=Pasdermadjian|first=Garegin|publisher=The Armenian National Union of America|year=1918|pages=188–199|author-link=Karekin Pastermadjian}} * {{cite journal|last=Balayev|first=Aydin|date=October 2008|title=A Defining Moment For Azerbaijan.|journal=Azerbaijan in the World|volume=I|issue=18|url=http://www.ada.edu.az/biweekly/issues/157/20090328073208910.html|archive-date=5 April 2023|access-date=21 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20230405165223/https://www.ada.edu.az/biweekly/issues/157/20090328073208910.html|url-status=dead|archivedate=2023-04-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230405165223/https://www.ada.edu.az/biweekly/issues/157/20090328073208910.html|deadurl=yes}} * {{cite journal|last1=Smith|first1=Michael G.|title=Anatomy of a Rumour: Murder Scandal, the Musavat Party and Narratives of the Russian Revolution in Baku, 1917-20|journal=Journal of Contemporary History|date=2001|volume=36|issue=2|pages=211–240|doi=10.1177/002200940103600202|s2cid=159744435|issn=0022-0094}} == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == * [https://story.karabakh.center Karabakh Center]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82_1918_%D0%B3._%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%83._%D0%90%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%BF%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%BE%D0%BC%D1%8B_%D0%B2_%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%85 Викитека. Март 1918 г. Баку. Азербайджанские погромы в документах] [[Категория:Азербайжан тарыхы]] lyfwyyl9c6rx56lbtse0n2jyxm2fomo 0 151615 646045 645942 2026-05-12T08:43:45Z Баяман1771 47247 Митио Каку 646045 wikitext text/x-wiki {{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Баяман1771|Баяман1771]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Баяман1771|баарлашуу]])}} {{Илимпоз |Ысымы = Митио Каку |Расмий ысымы = {{lang-en|Michio Kaku}}<br>{{lang-ja|角道夫}} |Сүрөт = Michio Kaku in 2012.jpg |Туурасы = 280px |Сүрөттүн аталышы =Митио Каку |Туулган жылы = 24.01.1947 |Туулган жери = [[АКШ]], [[Калифорния]], Сан-Хосе |Каза болгон жылы = |Каза болгон жери = |Жарандыгы = {{Өлкө желеги|АКШ}} |Илимий чөйрөсү = физика, астрономия |Иштеген жери = Принстон университети , Нью-Йорк шаардык колледжи . Ellwood P. Cubberley High School |Илимий даражасы = PhD |Илимий наамы = |Альма-матер = Гарвард университети Берклидеги Калифорния университети |Илимий жетекчиси = Стэнли Мандельстам |Белгилүү окуучулары = |Белгилүү болгондугу = теориялык физик, илимий жазуучусу, футуролог, университеттин лектору, публицист, радио алып баруучусу, физик, телешоулардын катышуучусу, китептердин автору |Сыйлыктары = |Кол тамгасы = |Кол тамгасынын туурасы = |Сайты = http://mkaku.org/ }}[[Митио Каку]] (англ. [https://mkaku.org Michio Kaku], жап. 角道夫; 1947-жылдын 24-январы, [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]], [[Калифорния]], [[:ru:Сан-Хосе_(Калифорния)|СанХосе]]) - жапон тектүү [[Америка Кошмо Штаттары|америкалык]] теориялык [[физика]] боюнча адис, илимди жигердүү жайылтуучу жана илимий-популярдуу [[Китеп|китептердин]] [[Автор|автору]]. == Өмүр баяны == [[Митио Каку]] жапон [[Иммигрант|иммигранттарынын]] үй-бүлөсүндө төрөлгөн. Анын атасы [[Калифорния|Калифорнияда]] төрөлүп, билимин [[Жапония|Япониядан]] алган, бирок [[Англис тили|англис тилин]] жакшы билген эмес. Ата-энеси [[Экинчи дүйнөлүк согуш]] маалында [[жапондор]] үчүн ачылган [[:en:Tule_Lake|Туле-Лейк]] лагерлеринин биринде таанышкан. [[Митио Каку]] [[:en:Kimberley_School|Кибберли мектебинде]] окуган. Мектепте окуп жүргөн кезинде ал «[[:en:Cold_camera_photography|булут камерасын]]» жана [[Энергия|энергиясы]] 2,3 миллион [[электрон]]-[[вольт]] болгон бөлүкчө ылдамдаткычын өзү куруп, долбоорун [[:ru:Альбукерке,_Николас_Осорио|Альбукеркедеги]] Улуттук илимий жарманкеде көрсөткөн. Бул эмгеги [[Физика|физик]] [[:ru:Теллер,_Эдвард|Эдвард Теллердин]] көңүлүн бурган. [[:ru:Теллер,_Эдвард|Теллер]] ага [[Герц]] стипендиясын алууга жана [[Гарвард университети|Гарвард]] университетине өтүүгө жардам берген. 1968-жылы [[Гарвард университети|Гарвард]] университетин [[:ru:Бакалавр|бакалавр даражасы]] менен аяктаган. Андан кийин Берклидеги [[Радиация|Радиациялык лабораторияга]] тапшырып, 1972-жылы [[:ru:Докторская_степень|докторлук]] даражасын алган. 1973-жылы [[:en:Princeton_University|Принстон университетине]] чакырылган. [[Вьетнам согушу]] маалында аскер кызматына чакырылып, [http://en.wikipedia.org/wiki/Georgia_(U.S._state) Жоржия штатында] [[жөө аскерлер]] үчүн аскердик даярдыктан өткөн. 1980-жылдардан бери [[Нью-Йорк]] шаардык [[Колледж|колледжинин]] [[Профессор|профессору]] болуп эмгектенип келет. Ал [[:en:Discovery_Channel|Discovery]] каналындагы «Аалам кантип иштейт?» ([[:en:How_the_Universe_Works|How the Universe Works]]) жана «Илимий фантастика» аттуу телеберүүлөргө катышкан. Анын «Акыл-эстин келечеги» ([[:en:The_Future_of_the_Mind|The Future of the Mind]]), «Гиперкеңдик» ([[:en:Hyperspace|Hyperspace]]) жана «Параллелдүү дүйнөлөр» ([[:en:Parallel_Worlds_(book)|Parallel Worlds]]) аттуу [[Китеп|китептери]] окурмандар арасында кеңири белгилүү. == Негизги илимий жетишкендиктери == Митио Какунун негизги илимий жетишкендиктеринин бири - сап талаа теориясын ([[:en:String_field_theory|String Field Theory]]) өнүктүрүүгө кошкон салымы. 1974-жылы ал [[профессор]] [[:en:Keiji_Kikkawa|Кейдзи Киккава]] менен биргеликте сап теориясын ([[:en:String_theory|String Theory]]) талаа теориясынын ([[:en:Field_theory|field theory]]) формасында баяндаган. Митио Каку [[Альберт Эйнштейн|Эйнштейн]] баштаган бирдиктүү теорияны ([[:en:Grand_Unified_Theory|unified theory]]) издөөгө өзгөчө кызыгып келген. Анын эмгектери жалпы салыштырмалуулук теориясын[[:en:General_relativity|(General Theory of Relativity]]) жана кванттык механиканы ([[:en:Quantum_mechanics|Quantum Mechanics]]) бириктирүү маселеси менен тыгыз байланыштуу. Ошондой эле ал ушул изденүү тууралуу «Кудайдын теңдемеси» ([[:en:Equations_of_motion|The God Equation]]) аттуу илимий-популярдуу [[китеп]] жазган. == Булактар. == 1-официалдуу сайты-https://mkaku.org/ 2-китептери-https://nonfiction.ru/authors/mitio-kaku [[Категория:Арип боюнча инсандар]] [[Категория:Физиктер]] mab1s0wx5tkynej0jyp7cq1z3mto3lk 0 152066 646038 645799 2026-05-12T07:28:41Z Artelow 2286 646038 wikitext text/x-wiki {{Террордук чабуул |Аталышы = Өзбекстандын Ашхабаддагы элчилигине басып кирүү |Конфликт = |Сүрөт = Centrasia.jpg |Сүрөт өлчөмү = 280 |Колу = |Чабуул ыкмасы = басып кирүү |Чабуул болгон жер = Ашхабад шаарындагы Өзбекстан Республикасынын Элчилигинин имараты, Гөроглу көчөсү, 50А |Координаттар = {{coord|37|56|39|N|58|21|32|E}} |Чабуулдун максаты = |Датасы = 16-декабрь 2002-жыл |Убактысы = |Бармытадагылардын саны = |Бармытага алынгандар= |Каза болгондор = 0 |Жаракат алгандар = 0 |Террорчулардын саны = |Террорчулар = |Өлтүрүүчүлөрдүн саны= |Өлтүрүүчүлөр = |Уюштуруучулар = Түркмөнстандын Улуттук коопсуздук министрлигинин атайын күчтөрү жана кызматкерлери |Уюмдун түрү = |Шектүүлөр = |Куралдары = }} '''Өзбекстандын Ашхабаддагы элчилигине басып кирүү''' — 2002-жылдын 16-декабрында [[Түркмөнстандын улуттук коопсуздук министрлиги|Түркмөнстандын]] [[Түркмөнстандын улуттук коопсуздук министрлиги|улуттук коопсуздук министрлигинин]] атайын багыттагы күчтөрү менен кызматкерлеринин [[Ашхабад|Ашхабаддагы]] [[Өзбекстан|Өзбекстан Республикасынын]] элчилигине басып кириши ошол кездеги [[Түркмөнстан|Түркмөнстандын]] президенти [[Сапармурат Ниязов|Сапармурат Ниязовго]] 2002-жылдын 25-ноябрында жасалды делген кол салуу окуялары менен байланыштуу болгон. Түркмөнстандын бийлиги Өзбекстанды «көтөрүлүшчүлөрдү колдоду», президентке каршы кол салууга катышты жана анын уюштуруучуларын өз элчилигинде жашырды деп айыптаган. Бул окуя дипломатиялык мамилелер жөнүндө Вена конвенциясынын одоно бузулушунун жаңы тарыхтагы эң көрүнүктүү мисалдарынын бири болуп эсептелет. Окуянын себептери жана жагдайлары тууралуу бүгүнкү күнгө чейин ар түрдүү, бири-бирине карама-каршы пикирлер айтылып келет. 2002-жылдын 16-декабрынын кечинде Түркмөнстандын улуттук коопсуздук министрлигинин атайын бөлүктөрү Ашхабад шаарындагы Өзбекстан Республикасынын элчилиги жайгашкан аймакка чабуул жасаган. Элчиликтин кызматкерлеринин нааразылыгына карабастан, атайын күчтөр жана УКМдин башка кызматкерлери элчилик имаратына кирип барып, дипломатиялык өкүлчүлүктөрдүн жана дипломаттардын кол тийбестиги тууралуу Вена конвенциясын одоно бузушкан. Элчиликтин ичинде алар жашырынып жүрөт деп шектелген Борис Шихмурадовду издешкен. Түркмөн бийлиги бул аракетти «элчиликте жашынып жаткан террористтерди издөө» менен түшүндүргөн. Басып кирүү учурунда Өзбекстандын элчиси Абдурашид Кадыров жубайы менен бирге Казакстан Республикасынын элчилигинде, Казакстандын эгемендүүлүк күнүнө арналган расмий кабыл алууда болгон. Өз элчилигине кол салуу жөнүндө ал дээрлик дароо кабардар болуп, башка дипломаттарга жана элчилерге болгон окуя тууралуу айтып берген. Өзбекстандын элчиси менен бирге окуя болгон жерге бир нече мамлекеттин элчилери, анын ичинде [[Европадагы Коопсуздук жана Кызматташтык Уюму (ЕККУ)|ЕККУнун]] миссиясынын жетекчиси да барышкан. Ошол убакта түркмөн атайын күчтөрү жана УКМ кызматкерлери элчиликтен чыгып кетишкен болчу. Алар «террористтерди» таба алышкан эмес, бирок кетер алдында Өзбекстандын элчилигинин фонунда белгисиз түркмөн жаранынын күнөөсүн «моюнга алуусун» видеого тартып алышкан. Ал адам бир нече күндөн бери «шериктери менен бирге» укук коргоо органдарынан жашынып, ушул элчиликте болгонун айткан. Окуя учурунда элчиликте калган өзбек дипломаттары болгон окуянын чоо-жайын башка дипломаттарга айтып беришкен. === Реакциясы === Окуядан кийинки күнү Өзбекстандын Тышкы иштер министрлиги Түркмөнстанга расмий нааразылык нотасын жөнөтүп, аны «эл аралык укуктун нормаларын жана принциптерин, дипломатиялык мамилелер тууралуу Вена конвенциясынын жоболорун, ошондой эле эки тараптуу мамлекеттер аралык келишимдерди одоно бузду» деп айыптаган. Өзбекстандын ТИМине Түркмөнстандын элчиси Солтан Примухаммедов чакырылып, ага расмий нота тапшырылган. Анда Түркмөнстандан окуя боюнча шашылыш түшүндүрмө берүү жана күнөөлүүлөрдү жоопко тартуу талап кылынган. Ошол эле учурда өзбек-түркмөн чек арасында чыңалуу күчөп, документ текшерүү тартиби катаалдаштырылган. Көп өтпөй Түркмөнстан чек арасын бир тараптуу жаап салган. Эки тарап тең кошумча чек ара бекеттерин орнотушкан. Түркмөнстан Өзбекстандын мүмкүн болгон аскерий кийлигишүүсүнөн кооптонуп, чек арага аскерлерин жакындата баштаган. Бул кырдаал эки өлкөнүн ортосундагы мамилелерди кескин начарлаткан. Өзбекстандын дипломатиялык өкүлчүлүгүнө кол салуу дээрлик бүт эл аралык коомчулук тарабынан, анын ичинде [[Бириккен Улуттар Уюму|БУУ]], [[Европадагы Коопсуздук жана Кызматташтык Уюму (ЕККУ)|ЕККУ]], [[Европа бирлиги|Европа]] [[Европа бирлиги|бирлиги]], [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]] жана башка мамлекеттер тарабынан айыпталган. Өзбекстандын Ашхабаддагы дипломатиялык өкүлчүлүгүнүн кызматкерлери окуяны «ачык провокация» деп аташкан. Айрым түркмөн аткаминерлери да жашыруун маектерде ушундай пикир билдиришкен. Түркмөн бийлиги Өзбекстанды Борис Шихмурадов башындагы түркмөн оппозициясын колдоду, алар президент Сапармурат Ниязовго каршы кол салуу жасап, мамлекеттик төңкөрүш уюштурууга аракет кылды деп күнөөлөгөн. Өзбекстан бул айыптоолорду толугу менен четке каккан. Өзбекстандын президенти [[Ислам Каримов]] Ниязовго колдоо сөздөрү жазылган телеграмма жөнөткөн. Бирок Ниязов бул сөздөрдүн чынчылдыгына ишенбей, эки өлкөнүн жана эки президенттин мамилеси кескин муздап кеткен. Мунун натыйжасында соода жүгүртүү бир нече эсе азайып, чек ара режими күчөтүлгөн, визалык тоскоолдуктар көбөйгөн. Сапармурат Ниязов Өзбекстанды өз бийлигине коркунуч катары көрө баштаган. Кийинчерээк [[Казакстан]], [[Орусия]], [[Иран]] жана [[Түркия]] эки өлкөнүн ортосундагы мамилени жөнгө салууга аракет кылышкан. Эки президенттин биринчи телефондук сүйлөшүүсү эки жылдан кийин гана болгон. Андан кийин мамилелер акырындап оңоло баштаган. Түркмөнстан менен Өзбекстандын ортосундагы толук кандуу достук жана союздаштык мамилелер болсо Сапармурат Ниязов 2006-жылдын декабрында каза болуп, анын ордуна [[Бердымухамедов Гурбангулы Мяликгулыевич|Гурбангулы Бердымухамедов]] келгенден кийин гана калыбына келген. n3s3wjdi2c47u84isjbnlgsyfgbu6pg 646039 646038 2026-05-12T07:28:53Z Artelow 2286 646039 wikitext text/x-wiki {{Террордук чабуул |Аталышы = Өзбекстандын Ашхабаддагы элчилигине басып кирүү |Конфликт = |Сүрөт = Centrasia.jpg |Сүрөт өлчөмү = 280 |Колу = |Чабуул ыкмасы = басып кирүү |Чабуул болгон жер = Ашхабад шаарындагы Өзбекстан Республикасынын Элчилигинин имараты, Гөроглу көчөсү, 50А |Координаттар = {{coord|37|56|39|N|58|21|32|E}} |Чабуулдун максаты = |Датасы = 16-декабрь 2002-жыл |Убактысы = |Бармытадагылардын саны = |Бармытага алынгандар= |Каза болгондор = 0 |Жаракат алгандар = 0 |Террорчулардын саны = |Террорчулар = |Өлтүрүүчүлөрдүн саны= |Өлтүрүүчүлөр = |Уюштуруучулар = Түркмөнстандын Улуттук коопсуздук министрлигинин атайын күчтөрү жана кызматкерлери |Уюмдун түрү = |Шектүүлөр = |Куралдары = }} '''Өзбекстандын Ашхабаддагы элчилигине басып кирүү''' — 2002-жылдын 16-декабрында [[Түркмөнстандын улуттук коопсуздук министрлиги|Түркмөнстандын]] [[Түркмөнстандын улуттук коопсуздук министрлиги|улуттук коопсуздук министрлигинин]] атайын багыттагы күчтөрү менен кызматкерлеринин [[Ашхабад|Ашхабаддагы]] [[Өзбекстан|Өзбекстан Республикасынын]] элчилигине басып кириши ошол кездеги [[Түркмөнстан|Түркмөнстандын]] президенти [[Сапармурат Ниязов|Сапармурат Ниязовго]] 2002-жылдын 25-ноябрында жасалды делген кол салуу окуялары менен байланыштуу болгон. Түркмөнстандын бийлиги Өзбекстанды «көтөрүлүшчүлөрдү колдоду», президентке каршы кол салууга катышты жана анын уюштуруучуларын өз элчилигинде жашырды деп айыптаган. Бул окуя дипломатиялык мамилелер жөнүндө Вена конвенциясынын одоно бузулушунун жаңы тарыхтагы эң көрүнүктүү мисалдарынын бири болуп эсептелет. Окуянын себептери жана жагдайлары тууралуу бүгүнкү күнгө чейин ар түрдүү, бири-бирине карама-каршы пикирлер айтылып келет. 2002-жылдын 16-декабрынын кечинде Түркмөнстандын улуттук коопсуздук министрлигинин атайын бөлүктөрү Ашхабад шаарындагы Өзбекстан Республикасынын элчилиги жайгашкан аймакка чабуул жасаган. Элчиликтин кызматкерлеринин нааразылыгына карабастан, атайын күчтөр жана УКМдин башка кызматкерлери элчилик имаратына кирип барып, дипломатиялык өкүлчүлүктөрдүн жана дипломаттардын кол тийбестиги тууралуу Вена конвенциясын одоно бузушкан. Элчиликтин ичинде алар жашырынып жүрөт деп шектелген Борис Шихмурадовду издешкен. Түркмөн бийлиги бул аракетти «элчиликте жашынып жаткан террористтерди издөө» менен түшүндүргөн. Басып кирүү учурунда Өзбекстандын элчиси Абдурашид Кадыров жубайы менен бирге Казакстан Республикасынын элчилигинде, Казакстандын эгемендүүлүк күнүнө арналган расмий кабыл алууда болгон. Өз элчилигине кол салуу жөнүндө ал дээрлик дароо кабардар болуп, башка дипломаттарга жана элчилерге болгон окуя тууралуу айтып берген. Өзбекстандын элчиси менен бирге окуя болгон жерге бир нече мамлекеттин элчилери, анын ичинде [[Европадагы Коопсуздук жана Кызматташтык Уюму (ЕККУ)|ЕККУнун]] миссиясынын жетекчиси да барышкан. Ошол убакта түркмөн атайын күчтөрү жана УКМ кызматкерлери элчиликтен чыгып кетишкен болчу. Алар «террористтерди» таба алышкан эмес, бирок кетер алдында Өзбекстандын элчилигинин фонунда белгисиз түркмөн жаранынын күнөөсүн «моюнга алуусун» видеого тартып алышкан. Ал адам бир нече күндөн бери «шериктери менен бирге» укук коргоо органдарынан жашынып, ушул элчиликте болгонун айткан. Окуя учурунда элчиликте калган өзбек дипломаттары болгон окуянын чоо-жайын башка дипломаттарга айтып беришкен. === Реакциясы === Окуядан кийинки күнү Өзбекстандын Тышкы иштер министрлиги Түркмөнстанга расмий нааразылык нотасын жөнөтүп, аны «эл аралык укуктун нормаларын жана принциптерин, дипломатиялык мамилелер тууралуу Вена конвенциясынын жоболорун, ошондой эле эки тараптуу мамлекеттер аралык келишимдерди одоно бузду» деп айыптаган. Өзбекстандын ТИМине Түркмөнстандын элчиси Солтан Примухаммедов чакырылып, ага расмий нота тапшырылган. Анда Түркмөнстандан окуя боюнча шашылыш түшүндүрмө берүү жана күнөөлүүлөрдү жоопко тартуу талап кылынган. Ошол эле учурда өзбек-түркмөн чек арасында чыңалуу күчөп, документ текшерүү тартиби катаалдаштырылган. Көп өтпөй Түркмөнстан чек арасын бир тараптуу жаап салган. Эки тарап тең кошумча чек ара бекеттерин орнотушкан. Түркмөнстан Өзбекстандын мүмкүн болгон аскерий кийлигишүүсүнөн кооптонуп, чек арага аскерлерин жакындата баштаган. Бул кырдаал эки өлкөнүн ортосундагы мамилелерди кескин начарлаткан. Өзбекстандын дипломатиялык өкүлчүлүгүнө кол салуу дээрлик бүт эл аралык коомчулук тарабынан, анын ичинде [[Бириккен Улуттар Уюму|БУУ]], [[Европадагы Коопсуздук жана Кызматташтык Уюму (ЕККУ)|ЕККУ]], [[Европа бирлиги|Европа]] [[Европа бирлиги|бирлиги]], [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]] жана башка мамлекеттер тарабынан айыпталган. Өзбекстандын Ашхабаддагы дипломатиялык өкүлчүлүгүнүн кызматкерлери окуяны «ачык провокация» деп аташкан. Айрым түркмөн аткаминерлери да жашыруун маектерде ушундай пикир билдиришкен. Түркмөн бийлиги Өзбекстанды Борис Шихмурадов башындагы түркмөн оппозициясын колдоду, алар президент Сапармурат Ниязовго каршы кол салуу жасап, мамлекеттик төңкөрүш уюштурууга аракет кылды деп күнөөлөгөн. Өзбекстан бул айыптоолорду толугу менен четке каккан. Өзбекстандын президенти [[Ислам Каримов]] Ниязовго колдоо сөздөрү жазылган телеграмма жөнөткөн. Бирок Ниязов бул сөздөрдүн чынчылдыгына ишенбей, эки өлкөнүн жана эки президенттин мамилеси кескин муздап кеткен. Мунун натыйжасында соода жүгүртүү бир нече эсе азайып, чек ара режими күчөтүлгөн, визалык тоскоолдуктар көбөйгөн. Сапармурат Ниязов Өзбекстанды өз бийлигине коркунуч катары көрө баштаган. Кийинчерээк [[Казакстан]], [[Орусия]], [[Иран]] жана [[Түркия]] эки өлкөнүн ортосундагы мамилени жөнгө салууга аракет кылышкан. Эки президенттин биринчи телефондук сүйлөшүүсү эки жылдан кийин гана болгон. Андан кийин мамилелер акырындап оңоло баштаган. Түркмөнстан менен Өзбекстандын ортосундагы толук кандуу достук жана союздаштык мамилелер болсо Сапармурат Ниязов 2006-жылдын декабрында каза болуп, анын ордуна [[Бердымухамедов Гурбангулы Мяликгулыевич|Гурбангулы Бердымухамедов]] келгенден кийин гана калыбына келген. == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == e7v1w6b6o3p2p9v1e1hju6yvwme0y28 646040 646039 2026-05-12T07:39:15Z Artelow 2286 646040 wikitext text/x-wiki {{Террордук чабуул |Аталышы = Өзбекстандын Ашхабаддагы элчилигине басып кирүү |Конфликт = |Сүрөт = Centrasia.jpg |Сүрөт өлчөмү = 280 |Колу = |Чабуул ыкмасы = басып кирүү |Чабуул болгон жер = Ашхабад шаарындагы Өзбекстан Республикасынын Элчилигинин имараты, Гөроглу көчөсү, 50А |Координаттар = {{coord|37|56|39|N|58|21|32|E}} |Чабуулдун максаты = |Датасы = 16-декабрь 2002-жыл |Убактысы = |Бармытадагылардын саны = |Бармытага алынгандар= |Каза болгондор = 0 |Жаракат алгандар = 0 |Террорчулардын саны = |Террорчулар = |Өлтүрүүчүлөрдүн саны= |Өлтүрүүчүлөр = |Уюштуруучулар = Түркмөнстандын Улуттук коопсуздук министрлигинин атайын күчтөрү жана кызматкерлери |Уюмдун түрү = |Шектүүлөр = |Куралдары = }} '''Өзбекстандын Ашхабаддагы элчилигине басып кирүү''' — 2002-жылдын 16-декабрында [[Түркмөнстандын улуттук коопсуздук министрлиги|Түркмөнстандын]] [[Түркмөнстандын улуттук коопсуздук министрлиги|улуттук коопсуздук министрлигинин]] атайын багыттагы күчтөрү менен кызматкерлеринин [[Ашхабад|Ашхабаддагы]] [[Өзбекстан|Өзбекстан Республикасынын]] элчилигине басып кириши ошол кездеги [[Түркмөнстан|Түркмөнстандын]] президенти [[Сапармурат Ниязов|Сапармурат Ниязовго]] 2002-жылдын 25-ноябрында жасалды делген кол салуу окуялары менен байланыштуу болгон. Түркмөнстандын бийлиги Өзбекстанды «көтөрүлүшчүлөрдү колдоду», президентке каршы кол салууга катышты жана анын уюштуруучуларын өз элчилигинде жашырды деп айыптаган. Бул окуя дипломатиялык мамилелер жөнүндө Вена конвенциясынын одоно бузулушунун жаңы тарыхтагы эң көрүнүктүү мисалдарынын бири болуп эсептелет. Окуянын себептери жана жагдайлары тууралуу бүгүнкү күнгө чейин ар түрдүү, бири-бирине карама-каршы пикирлер айтылып келет<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/uzbek/uzbekistan-37322356|title=2002: Туркманбошига суиқасд, Юртбошига янги муҳлат|publisher=// [[BBC]]|access-date=2019-11-06|archive-date=2019-12-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20191214031616/https://www.bbc.com/uzbek/uzbekistan-37322356|url-status=live}}</ref>. 2002-жылдын 16-декабрынын кечинде Түркмөнстандын улуттук коопсуздук министрлигинин атайын бөлүктөрү Ашхабад шаарындагы Өзбекстан Республикасынын элчилиги жайгашкан аймакка чабуул жасаган. Элчиликтин кызматкерлеринин нааразылыгына карабастан, атайын күчтөр жана УКМдин башка кызматкерлери элчилик имаратына кирип барып, дипломатиялык өкүлчүлүктөрдүн жана дипломаттардын кол тийбестиги тууралуу Вена конвенциясын одоно бузушкан. Элчиликтин ичинде алар жашырынып жүрөт деп шектелген Борис Шихмурадовду издешкен. Түркмөн бийлиги бул аракетти «элчиликте жашынып жаткан террористтерди издөө» менен түшүндүргөн<ref name="Коммерсантъ">{{cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/356340|title=Туркменистан вторгся на территорию Узбекистана|publisher=«Коммерсантъ»|access-date=2019-11-06|archive-date=2022-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20220320110429/https://www.kommersant.ru/doc/356340|url-status=live}}</ref>. Басып кирүү учурунда Өзбекстандын элчиси Абдурашид Кадыров жубайы менен бирге Казакстан Республикасынын элчилигинде, Казакстандын эгемендүүлүк күнүнө арналган расмий кабыл алууда болгон. Өз элчилигине кол салуу жөнүндө ал дээрлик дароо кабардар болуп, башка дипломаттарга жана элчилерге болгон окуя тууралуу айтып берген. Өзбекстандын элчиси менен бирге окуя болгон жерге бир нече мамлекеттин элчилери, анын ичинде [[Европадагы Коопсуздук жана Кызматташтык Уюму (ЕККУ)|ЕККУнун]] миссиясынын жетекчиси да барышкан. Ошол убакта түркмөн атайын күчтөрү жана УКМ кызматкерлери элчиликтен чыгып кетишкен болчу. Алар «террористтерди» таба алышкан эмес, бирок кетер алдында Өзбекстандын элчилигинин фонунда белгисиз түркмөн жаранынын күнөөсүн «моюнга алуусун» видеого тартып алышкан. Ал адам бир нече күндөн бери «шериктери менен бирге» укук коргоо органдарынан жашынып, ушул элчиликте болгонун айткан. Окуя учурунда элчиликте калган өзбек дипломаттары болгон окуянын чоо-жайын башка дипломаттарга айтып беришкен<ref name="Коммерсантъ" />. === Реакциясы === Окуядан кийинки күнү Өзбекстандын Тышкы иштер министрлиги Түркмөнстанга расмий нааразылык нотасын жөнөтүп, аны «эл аралык укуктун нормаларын жана принциптерин, дипломатиялык мамилелер тууралуу Вена конвенциясынын жоболорун, ошондой эле эки тараптуу мамлекеттер аралык келишимдерди одоно бузду» деп айыптаган. Өзбекстандын ТИМине Түркмөнстандын элчиси Солтан Примухаммедов чакырылып, ага расмий нота тапшырылган. Анда Түркмөнстандан окуя боюнча шашылыш түшүндүрмө берүү жана күнөөлүүлөрдү жоопко тартуу талап кылынган<ref name="Коммерсантъ" />. Ошол эле учурда өзбек-түркмөн чек арасында чыңалуу күчөп, документ текшерүү тартиби катаалдаштырылган. Көп өтпөй Түркмөнстан чек арасын бир тараптуу жаап салган. Эки тарап тең кошумча чек ара бекеттерин орнотушкан. Түркмөнстан Өзбекстандын мүмкүн болгон аскерий кийлигишүүсүнөн кооптонуп, чек арага аскерлерин жакындата баштаган. Бул кырдаал эки өлкөнүн ортосундагы мамилелерди кескин начарлаткан. Өзбекстандын дипломатиялык өкүлчүлүгүнө кол салуу дээрлик бүт эл аралык коомчулук тарабынан, анын ичинде [[Бириккен Улуттар Уюму|БУУ]], [[Европадагы Коопсуздук жана Кызматташтык Уюму (ЕККУ)|ЕККУ]], [[Европа бирлиги|Европа]] [[Европа бирлиги|бирлиги]], [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]] жана башка мамлекеттер тарабынан айыпталган. Өзбекстандын Ашхабаддагы дипломатиялык өкүлчүлүгүнүн кызматкерлери окуяны «ачык провокация» деп аташкан. Айрым түркмөн аткаминерлери да жашыруун маектерде ушундай пикир билдиришкен. Түркмөн бийлиги Өзбекстанды Борис Шихмурадов башындагы түркмөн оппозициясын колдоду, алар президент Сапармурат Ниязовго каршы кол салуу жасап, мамлекеттик төңкөрүш уюштурууга аракет кылды деп күнөөлөгөн. Өзбекстан бул айыптоолорду толугу менен четке каккан. Өзбекстандын президенти [[Ислам Каримов]] Ниязовго колдоо сөздөрү жазылган телеграмма жөнөткөн. Бирок Ниязов бул сөздөрдүн чынчылдыгына ишенбей, эки өлкөнүн жана эки президенттин мамилеси кескин муздап кеткен. Мунун натыйжасында соода жүгүртүү бир нече эсе азайып, чек ара режими күчөтүлгөн, визалык тоскоолдуктар көбөйгөн. Сапармурат Ниязов Өзбекстанды өз бийлигине коркунуч катары көрө баштаган. Кийинчерээк [[Казакстан]], [[Орусия]], [[Иран]] жана [[Түркия]] эки өлкөнүн ортосундагы мамилени жөнгө салууга аракет кылышкан. Эки президенттин биринчи телефондук сүйлөшүүсү эки жылдан кийин гана болгон<ref>{{cite web|url=https://www.fergananews.com/articles/3201|title=В минувшую пятницу впервые за несколько лет состоялся телефонный разговор президентов Узбекистана и Туркмении|publisher=ИА «Фергана.Ру»|access-date=2019-11-06|archive-date=2019-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20191107125448/https://www.fergananews.com/articles/3201|url-status=live}}</ref>. Андан кийин мамилелер акырындап оңоло баштаган. Түркмөнстан менен Өзбекстандын ортосундагы толук кандуу достук жана союздаштык мамилелер болсо Сапармурат Ниязов 2006-жылдын декабрында каза болуп, анын ордуна [[Бердымухамедов Гурбангулы Мяликгулыевич|Гурбангулы Бердымухамедов]] келгенден кийин гана калыбына келген. == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == kac766bgmqe0qcj9j4xhbkkv2388paw 646041 646040 2026-05-12T07:39:52Z Artelow 2286 646041 wikitext text/x-wiki {{Террордук чабуул |Аталышы = Өзбекстандын Ашхабаддагы элчилигине басып кирүү |Конфликт = |Сүрөт = Centrasia.jpg |Сүрөт өлчөмү = 280 |Колу = |Чабуул ыкмасы = басып кирүү |Чабуул болгон жер = Ашхабад шаарындагы Өзбекстан Республикасынын Элчилигинин имараты, Гөроглу көчөсү, 50А |Координаттар = {{coord|37|56|39|N|58|21|32|E}} |Чабуулдун максаты = |Датасы = 16-декабрь 2002-жыл |Убактысы = |Бармытадагылардын саны = |Бармытага алынгандар= |Каза болгондор = 0 |Жаракат алгандар = 0 |Террорчулардын саны = |Террорчулар = |Өлтүрүүчүлөрдүн саны= |Өлтүрүүчүлөр = |Уюштуруучулар = Түркмөнстандын Улуттук коопсуздук министрлигинин атайын күчтөрү жана кызматкерлери |Уюмдун түрү = |Шектүүлөр = |Куралдары = }} '''Өзбекстандын Ашхабаддагы элчилигине басып кирүү''' — 2002-жылдын 16-декабрында [[Түркмөнстандын улуттук коопсуздук министрлиги|Түркмөнстандын]] [[Түркмөнстандын улуттук коопсуздук министрлиги|улуттук коопсуздук министрлигинин]] атайын багыттагы күчтөрү менен кызматкерлеринин [[Ашхабад|Ашхабаддагы]] [[Өзбекстан|Өзбекстан Республикасынын]] элчилигине басып кириши ошол кездеги [[Түркмөнстан|Түркмөнстандын]] президенти [[Сапармурат Ниязов|Сапармурат Ниязовго]] 2002-жылдын 25-ноябрында жасалды делген кол салуу окуялары менен байланыштуу болгон. Түркмөнстандын бийлиги Өзбекстанды «көтөрүлүшчүлөрдү колдоду», президентке каршы кол салууга катышты жана анын уюштуруучуларын өз элчилигинде жашырды деп айыптаган. Бул окуя дипломатиялык мамилелер жөнүндө Вена конвенциясынын одоно бузулушунун жаңы тарыхтагы эң көрүнүктүү мисалдарынын бири болуп эсептелет. Окуянын себептери жана жагдайлары тууралуу бүгүнкү күнгө чейин ар түрдүү, бири-бирине карама-каршы пикирлер айтылып келет<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/uzbek/uzbekistan-37322356|title=2002: Туркманбошига суиқасд, Юртбошига янги муҳлат|publisher=// [[BBC]]|access-date=2019-11-06|archive-date=2019-12-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20191214031616/https://www.bbc.com/uzbek/uzbekistan-37322356|url-status=live}}</ref>. 2002-жылдын 16-декабрынын кечинде Түркмөнстандын улуттук коопсуздук министрлигинин атайын бөлүктөрү Ашхабад шаарындагы Өзбекстан Республикасынын элчилиги жайгашкан аймакка чабуул жасаган. Элчиликтин кызматкерлеринин нааразылыгына карабастан, атайын күчтөр жана УКМдин башка кызматкерлери элчилик имаратына кирип барып, дипломатиялык өкүлчүлүктөрдүн жана дипломаттардын кол тийбестиги тууралуу Вена конвенциясын одоно бузушкан. Элчиликтин ичинде алар жашырынып жүрөт деп шектелген Борис Шихмурадовду издешкен. Түркмөн бийлиги бул аракетти «элчиликте жашынып жаткан террористтерди издөө» менен түшүндүргөн<ref name="Коммерсантъ">{{cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/356340|title=Туркменистан вторгся на территорию Узбекистана|publisher=«Коммерсантъ»|access-date=2019-11-06|archive-date=2022-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20220320110429/https://www.kommersant.ru/doc/356340|url-status=live}}</ref>. Басып кирүү учурунда Өзбекстандын элчиси Абдурашид Кадыров жубайы менен бирге Казакстан Республикасынын элчилигинде, Казакстандын эгемендүүлүк күнүнө арналган расмий кабыл алууда болгон. Өз элчилигине кол салуу жөнүндө ал дээрлик дароо кабардар болуп, башка дипломаттарга жана элчилерге болгон окуя тууралуу айтып берген. Өзбекстандын элчиси менен бирге окуя болгон жерге бир нече мамлекеттин элчилери, анын ичинде [[Европадагы Коопсуздук жана Кызматташтык Уюму (ЕККУ)|ЕККУнун]] миссиясынын жетекчиси да барышкан. Ошол убакта түркмөн атайын күчтөрү жана УКМ кызматкерлери элчиликтен чыгып кетишкен болчу. Алар «террористтерди» таба алышкан эмес, бирок кетер алдында Өзбекстандын элчилигинин фонунда белгисиз түркмөн жаранынын күнөөсүн «моюнга алуусун» видеого тартып алышкан. Ал адам бир нече күндөн бери «шериктери менен бирге» укук коргоо органдарынан жашынып, ушул элчиликте болгонун айткан. Окуя учурунда элчиликте калган өзбек дипломаттары болгон окуянын чоо-жайын башка дипломаттарга айтып беришкен<ref name="Коммерсантъ" />. === Реакциясы === Окуядан кийинки күнү Өзбекстандын Тышкы иштер министрлиги Түркмөнстанга расмий нааразылык нотасын жөнөтүп, аны «эл аралык укуктун нормаларын жана принциптерин, дипломатиялык мамилелер тууралуу Вена конвенциясынын жоболорун, ошондой эле эки тараптуу мамлекеттер аралык келишимдерди одоно бузду» деп айыптаган. Өзбекстандын ТИМине Түркмөнстандын элчиси Солтан Примухаммедов чакырылып, ага расмий нота тапшырылган. Анда Түркмөнстандан окуя боюнча шашылыш түшүндүрмө берүү жана күнөөлүүлөрдү жоопко тартуу талап кылынган<ref name="Коммерсантъ" />. Ошол эле учурда өзбек-түркмөн чек арасында чыңалуу күчөп, документ текшерүү тартиби катаалдаштырылган. Көп өтпөй Түркмөнстан чек арасын бир тараптуу жаап салган. Эки тарап тең кошумча чек ара бекеттерин орнотушкан. Түркмөнстан Өзбекстандын мүмкүн болгон аскерий кийлигишүүсүнөн кооптонуп, чек арага аскерлерин жакындата баштаган. Бул кырдаал эки өлкөнүн ортосундагы мамилелерди кескин начарлаткан. Өзбекстандын дипломатиялык өкүлчүлүгүнө кол салуу дээрлик бүт эл аралык коомчулук тарабынан, анын ичинде [[Бириккен Улуттар Уюму|БУУ]], [[Европадагы Коопсуздук жана Кызматташтык Уюму (ЕККУ)|ЕККУ]], [[Европа бирлиги|Европа]] [[Европа бирлиги|бирлиги]], [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]] жана башка мамлекеттер тарабынан айыпталган. Өзбекстандын Ашхабаддагы дипломатиялык өкүлчүлүгүнүн кызматкерлери окуяны «ачык провокация» деп аташкан. Айрым түркмөн аткаминерлери да жашыруун маектерде ушундай пикир билдиришкен. Түркмөн бийлиги Өзбекстанды Борис Шихмурадов башындагы түркмөн оппозициясын колдоду, алар президент Сапармурат Ниязовго каршы кол салуу жасап, мамлекеттик төңкөрүш уюштурууга аракет кылды деп күнөөлөгөн. Өзбекстан бул айыптоолорду толугу менен четке каккан. Өзбекстандын президенти [[Ислам Каримов]] Ниязовго колдоо сөздөрү жазылган телеграмма жөнөткөн. Бирок Ниязов бул сөздөрдүн чынчылдыгына ишенбей, эки өлкөнүн жана эки президенттин мамилеси кескин муздап кеткен. Мунун натыйжасында соода жүгүртүү бир нече эсе азайып, чек ара режими күчөтүлгөн, визалык тоскоолдуктар көбөйгөн. Сапармурат Ниязов Өзбекстанды өз бийлигине коркунуч катары көрө баштаган. Кийинчерээк [[Казакстан]], [[Орусия]], [[Иран]] жана [[Түркия]] эки өлкөнүн ортосундагы мамилени жөнгө салууга аракет кылышкан. Эки президенттин биринчи телефондук сүйлөшүүсү эки жылдан кийин гана болгон<ref>{{cite web|url=https://www.fergananews.com/articles/3201|title=В минувшую пятницу впервые за несколько лет состоялся телефонный разговор президентов Узбекистана и Туркмении|publisher=ИА «Фергана.Ру»|access-date=2019-11-06|archive-date=2019-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20191107125448/https://www.fergananews.com/articles/3201|url-status=live}}</ref>. Андан кийин мамилелер акырындап оңоло баштаган. Түркмөнстан менен Өзбекстандын ортосундагы толук кандуу достук жана союздаштык мамилелер болсо Сапармурат Ниязов 2006-жылдын декабрында каза болуп, анын ордуна [[Бердымухамедов Гурбангулы Мяликгулыевич|Гурбангулы Бердымухамедов]] келгенден кийин гана калыбына келген. == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == * [https://centrasia.org/newsA.php?st=1040248440#gsc.tab=0 ЦентрАзия. Следствие показало - лидер туркменской оппозиции Шихмурадов координировал покушение на Ниязова из Узбекского посольства.] 03hnwqynjy8n7db6vyqdx8mxg65lnju 0 152096 646068 645744 2026-05-12T11:07:15Z Artelow 2286 646068 wikitext text/x-wiki {{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 10:05, 8 май 2026 (UTC)}} '''Чулпан Абдулхамид Сулейман угли''' ({{lang-uz|Cho’lpon Abdulhamid Sulaymon o’g’li}}), чыныгы ысымы '''Абдулхамид Сулейман угли Юнусов''' ({{lang-uz|Abdulhamid Sulaymon o’g’li Yunusov}}) (1897<ref>Чулпан Абдулхамид Сулейман углинин туулган жылы жөнүндөгү маалыматтар ар кайсы булактарда ар кандай белигиленген. Өзбекстанда Чулпан Абдулхамид Сулейман углинин туулган жылы расмий түрдө 1897-жыл деп кабыл алынган. 1997-жылы Чулпан Абдулхамид Сулейман углинин 100 жылдыгы Өзбекстанда белгиленген.</ref>, [[Анжыян (шаар)|Анжыян]] — 5 октябрь 1938, [[:ru:Ташкент|Ташкент]]) — өзбек акыны, жазуучу, драматург, котормочу жана публицист, XX кылымдагы жаңы өзбек адабияты менен поэзиясынын негиздөөчүлөрүнүн бири. Чыгармаларын Чолпон («таңкы жылдыз») деген адабий каймана ат менен жазган<ref name="Cholpon">[http://jadid.uz/cholpon/ Абдулхамид Чулпан] {{Wayback|url=http://jadid.uz/cholpon/|date=20151119160717}} (узб.)</ref>. == Өмүр баяны == Чулпан Абдулхамид Сулейман угли 1897-жылы Анжыянда туулган. Алгачкы билимди медреседен алып, диний сабактар менен катар философияны, логиканы жана тарыхты үйрөнгөн, ошондой эле чыгыш поэзиясына кызыккан. Бир нече тилди билген Чолпон Фирдоуси, Саади, [[Хафиз]] жана [[Омар Хайям]] сыяктуу чыгыш акындарынын чыгармаларын түп нускасында окуган. Кийин орус-тузем мектебинде окуп жүргөндө [[Александр Пушкин]] менен [[Фёдор Достоевский|Фёдор Достоевскийдин]] чыгармачылыгы менен таанышып, бул ага европалык маданиятка жол ачкан<ref name="literatura">{{Cite web|url=http://literature.uz/chulpan/|title=Абдулхамид Сулейман (Чулпан)|access-date=2015-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20151119140505/http://literature.uz/chulpan/|archive-date=2015-11-19|url-status=dead}}</ref>. Адабий ишмердүүлүгүн «Садои Туркистон» гезитинде жарыяланган «Түркстандык туугандарга» аттуу ыры менен баштаган. Кийин ошол эле гезитте анын «Адабият деген эмне?» аттуу макаласы жана «Доктор Мухаммадияр» аттуу аңгемеси жарык көргөн. == Чыгармачылыгы == Чулпан Абдулхамид Сулейман углинин көп кырдуу таланты революциядан кийин өзгөчө ачылган. 1917-жылы ал «Халил — өнөрпоз» драмасын, 1920-жылы «Ёркиной» пьесасын жазган. Кийинки жылдары анын төмөнкү поэтикалык жыйнактары жарык көргөн: * «Ойгонуу» (1922) * «Булактар» (1923) * «Таңкы кереметтер» (1926) * «Соз» (1935) 1924-жылы Чолпондун айрым ырлары орус тилине чыгыш таануучу Александр Самойлович тарабынан которулган. Жазуучунун эң ири чыгармасы — «Кече жана күндүз» романы (1936). Бул чыгарма өзбек романынын жана улуттук прозанын өнүгүшүнө чоң таасир тийгизген. Чолпон ошондой эле таланттуу котормочу болгон. Ал Александр Пушкин, [[Максим Горький]] жана [[Уильям Шекспир|Уильям Шекспирдин]] сыяктуу белгилүү инсардардын чыгармаларын өзбек тилине которгон. Котормолорунун арасында «Дубровский», «Борис Годунов», «Эне», «Егор Булычов» жана «Гамлет» чыгармалары бар. Чулпан Абдулхамид Сулейман угли өлкө ичинде көп саякаттап, [[Оренбург]] жана [[Москва]] шаарларында жашап, иштеген<ref>{{Cite web|url=http://kh-davron.uz/kutubxona/uzbek/chulpan-stixi.html|title=Чулпан. Стихи|access-date=2015-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20151119010453/http://kh-davron.uz/kutubxona/uzbek/chulpan-stixi.html|archive-date=2015-11-19|url-status=dead}}</ref>. == Репрессия жана өлүмү == 1930-жылдары СССРде «буржуазиялык улутчулдукка» каршы күрөш күчөгөн. Өзбек интеллигенциясы массалык репрессияга кабылып, Чолпон да куугунтукталган жазуучулардын катарына кирген<ref name="referat">{{книга|автор=|часть=З.Р. Ишанходжаева Репрессивная политика Советской власти и её воздействие на культурную жизнь Узбекистана (1925—1950 гг.)|ссылка часть=|заглавие=Автореферат докторской диссертации|оригинал=|ссылка=|викитека=|ответственный=|издание=|место=Ташкент|издательство=Институт истории АНРУз|год=2012|том=|страницы=33—36|страниц=50|серия=|isbn=|тираж=}}</ref>. 1937-жылы ал камакка алынган. 1938-жылдын 5-октябрында Ташкенттеги Алвасти көпүрүк аттуу жайында атылган<ref>{{Cite web|url=https://api.ziyonet.uz/uploads/books/251467/5b6960e6aeb81.pdf|title=У. Маматов. ПРОИЗВЕДЕНИЯ ИСТОРИЧЕСКОГО ЖАНРА ИЗОБРАЗИТЕЛЬНОГО ИСКУССТВА В КУЛЬТУРЕ УЗБЕКИСТАНА (Вторая половина ХХ – начало ХХI вв)|access-date=2024-07-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240725133949/https://api.ziyonet.uz/uploads/books/251467/5b6960e6aeb81.pdf|archive-date=2024-07-25|url-status=live}}</ref>. == Акталышы жана эскерүү == 1956-жылы Чулпан Абдулхамид Сулейман угли толугу менен акталган. Бирок анын чыгармалары 1980-жылдардын аягында гана кайрадан кеңири басылып чыга баштаган. Жазуучунун 100 жылдык мааракесине карата Ташкентте Чулпан Абдулхамид Сулейман углинин мемориалдык музейи ачылган<ref>{{Cite web|url=http://www.pv.uz/today/19.09.2014|title=Где сходятся столетия. Газеда Правда Востока|access-date=2015-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20170603013448/http://www.pv.uz/today/19.09.2014|archive-date=2017-06-03|url-status=dead}}</ref>. Ошондой эле борбор шаарда айкелчи Жалолиддин Миртажиев жасаган Чулпан Абдулхамид Сулейман углинин эстелиги орнотулган<ref>{{Cite web|url=http://www.gazeta.uz/2015/02/16/rm/|title=Память Джалалитдина Миртаджиева почтили в Ташкенте|access-date=2015-11-22|archive-date=2015-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20151122190421/http://www.gazeta.uz/2015/02/16/rm/|url-status=live}}</ref>. Өзбекстан президентинин жарлыгы менен Чулпан Абдулхамид Сулейман углиге өлгөндөн кийин «Мустақиллик» ордени ыйгарылган<ref>{{Lex.uz|О награждении Абдулхамида Сулеймана-оглы Чулпана орденом «Мустакиллик»|1999-8-24|УП|2376|2392681}}</ref>. Анын ысымы Өзбекстандын ири басмаканаларынын бирине да берилген<ref>{{Cite web|url=http://www.chulpan.uz/|title=ИПТД имени Чулпана|access-date=2015-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20111222082345/http://chulpan.uz/|archive-date=2011-12-22|url-status=dead}}</ref>. j31nws4p7xewn5sidz5cis5yyb2jfzn 646072 646068 2026-05-12T11:17:45Z Artelow 2286 646072 wikitext text/x-wiki {{Жазуучу |Ысымы = Чулпан Абдулхамид Сулейман угли |Нукура ысымы = {{lang-uz|Cho’lpon Abdulhamid Sulaymon o’g’li}} ({{lang-uz|Abdulhamid Sulaymon o’g’li Yunusov}}) |Сүрөт = Abdulhamid Cholpon.jpg |Туурасы = |Сүрөттүн аталышы = |Туулгандагы ысымы = |Кайман аты = |Туулган датасы = 1897 |Туулган жери = [[Анжыян (шаар)|Анжыян шаары]] |Өлгөн датасы = 5.10.1938 |Каза болгон жери = [[Кеңештер Бирлиги|СССР]], [[Өзбек Советтик Социалисттик Республикасы|Өзбек ССР]], [[Ташкент]] |Жарандыгы = [[Кокон хандыгы]]<br>{{Өлкө желеги|СССР}} |Ишмердүүлүгү = акын, жазуучу, драматург, публицист, көп тилдүү котормочу |Чыгармачылык жылдары = |Багыты = |Жанр = |Чыгарманын тилдери = |Дебют = |Премиялары = |Сыйлыктары = «Мустакиллик» ордени |Кол тамгасы = |Сайты = |Викитека = |Викицитата = |Викиказына = Choʻlpon }} '''Чулпан Абдулхамид Сулейман угли''' ({{lang-uz|Cho’lpon Abdulhamid Sulaymon o’g’li}}), чыныгы ысымы '''Абдулхамид Сулейман угли Юнусов''' ({{lang-uz|Abdulhamid Sulaymon o’g’li Yunusov}}) (1897<ref>Чулпан Абдулхамид Сулейман углинин туулган жылы жөнүндөгү маалыматтар ар кайсы булактарда ар кандай белигиленген. Өзбекстанда Чулпан Абдулхамид Сулейман углинин туулган жылы расмий түрдө 1897-жыл деп кабыл алынган. 1997-жылы Чулпан Абдулхамид Сулейман углинин 100 жылдыгы Өзбекстанда белгиленген.</ref>, [[Анжыян (шаар)|Анжыян]] — 5 октябрь 1938, [[:ru:Ташкент|Ташкент]]) — өзбек акыны, жазуучу, драматург, котормочу жана публицист, XX кылымдагы жаңы өзбек адабияты менен поэзиясынын негиздөөчүлөрүнүн бири. Чыгармаларын Чолпон («таңкы жылдыз») деген адабий каймана ат менен жазган<ref name="Cholpon">[http://jadid.uz/cholpon/ Абдулхамид Чулпан] </ref>. == Өмүр баяны == Чулпан Абдулхамид Сулейман угли 1897-жылы Анжыянда туулган. Алгачкы билимди медреседен алып, диний сабактар менен катар философияны, логиканы жана тарыхты үйрөнгөн, ошондой эле чыгыш поэзиясына кызыккан. Бир нече тилди билген Чолпон Фирдоуси, Саади, [[Хафиз]] жана [[Омар Хайям]] сыяктуу чыгыш акындарынын чыгармаларын түп нускасында окуган. Кийин орус-тузем мектебинде окуп жүргөндө [[Александр Пушкин]] менен [[Фёдор Достоевский|Фёдор Достоевскийдин]] чыгармачылыгы менен таанышып, бул ага европалык маданиятка жол ачкан<ref name="literatura">{{Cite web|url=http://literature.uz/chulpan/|title=Абдулхамид Сулейман (Чулпан)|access-date=2015-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20151119140505/http://literature.uz/chulpan/|archive-date=2015-11-19|url-status=dead}}</ref>. Адабий ишмердүүлүгүн «Садои Туркистон» гезитинде жарыяланган «Түркстандык туугандарга» аттуу ыры менен баштаган. Кийин ошол эле гезитте анын «Адабият деген эмне?» аттуу макаласы жана «Доктор Мухаммадияр» аттуу аңгемеси жарык көргөн. == Чыгармачылыгы == Чулпан Абдулхамид Сулейман углинин көп кырдуу таланты революциядан кийин өзгөчө ачылган. 1917-жылы ал «Халил — өнөрпоз» драмасын, 1920-жылы «Ёркиной» пьесасын жазган. Кийинки жылдары анын төмөнкү поэтикалык жыйнактары жарык көргөн: * «Ойгонуу» (1922) * «Булактар» (1923) * «Таңкы кереметтер» (1926) * «Соз» (1935) [[Файл:Choʻlpon_1997_Uzbekistan_stamp.jpg|left|thumb|277x277px|Өзбекстандын почта маркасы, 1997-жыл.]] 1924-жылы Чолпондун айрым ырлары орус тилине чыгыш таануучу Александр Самойлович тарабынан которулган. Жазуучунун эң ири чыгармасы — «Кече жана күндүз» романы (1936). Бул чыгарма өзбек романынын жана улуттук прозанын өнүгүшүнө чоң таасир тийгизген. Чолпон ошондой эле таланттуу котормочу болгон. Ал Александр Пушкин, [[Максим Горький]] жана [[Уильям Шекспир|Уильям Шекспирдин]] сыяктуу белгилүү инсардардын чыгармаларын өзбек тилине которгон. Котормолорунун арасында «Дубровский», «Борис Годунов», «Эне», «Егор Булычов» жана «Гамлет» чыгармалары бар. Чулпан Абдулхамид Сулейман угли өлкө ичинде көп саякаттап, [[Оренбург]] жана [[Москва]] шаарларында жашап, иштеген<ref>{{Cite web|url=http://kh-davron.uz/kutubxona/uzbek/chulpan-stixi.html|title=Чулпан. Стихи|access-date=2015-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20151119010453/http://kh-davron.uz/kutubxona/uzbek/chulpan-stixi.html|archive-date=2015-11-19|url-status=dead}}</ref>. == Репрессия жана өлүмү == 1930-жылдары СССРде «буржуазиялык улутчулдукка» каршы күрөш күчөгөн. Өзбек интеллигенциясы массалык репрессияга кабылып, Чолпон да куугунтукталган жазуучулардын катарына кирген. 1937-жылы ал камакка алынган. 1938-жылдын 5-октябрында Ташкенттеги Алвасти көпүрүк аттуу жайында атылган<ref>{{Cite web|url=https://api.ziyonet.uz/uploads/books/251467/5b6960e6aeb81.pdf|title=У. Маматов. ПРОИЗВЕДЕНИЯ ИСТОРИЧЕСКОГО ЖАНРА ИЗОБРАЗИТЕЛЬНОГО ИСКУССТВА В КУЛЬТУРЕ УЗБЕКИСТАНА (Вторая половина ХХ – начало ХХI вв)|access-date=2024-07-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240725133949/https://api.ziyonet.uz/uploads/books/251467/5b6960e6aeb81.pdf|archive-date=2024-07-25|url-status=live}}</ref>. == Акталышы жана эскерүү == [[Файл:Cho‘lpon uy muzeyi2.jpg|thumb|Чулпан Абдулхамид Сулейман углинин үй-музейи]]1956-жылы Чулпан Абдулхамид Сулейман угли толугу менен акталган. Бирок анын чыгармалары 1980-жылдардын аягында гана кайрадан кеңири басылып чыга баштаган. Жазуучунун 100 жылдык мааракесине карата Ташкентте Чулпан Абдулхамид Сулейман углинин мемориалдык музейи ачылган<ref>{{Cite web|url=http://www.pv.uz/today/19.09.2014|title=Где сходятся столетия. Газеда Правда Востока|access-date=2015-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20170603013448/http://www.pv.uz/today/19.09.2014|archive-date=2017-06-03|url-status=dead}}</ref>. Ошондой эле борбор шаарда айкелчи Жалолиддин Миртажиев жасаган Чулпан Абдулхамид Сулейман углинин эстелиги орнотулган<ref>{{Cite web|url=http://www.gazeta.uz/2015/02/16/rm/|title=Память Джалалитдина Миртаджиева почтили в Ташкенте|access-date=2015-11-22|archive-date=2015-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20151122190421/http://www.gazeta.uz/2015/02/16/rm/|url-status=live}}</ref>. Өзбекстан президентинин жарлыгы менен Чулпан Абдулхамид Сулейман углиге өлгөндөн кийин «Мустақиллик» ордени ыйгарылган<ref>{{Lex.uz|О награждении Абдулхамида Сулеймана-оглы Чулпана орденом «Мустакиллик»|1999-8-24|УП|2376|2392681}}</ref>. Анын ысымы Өзбекстандын ири басмаканаларынын бирине да берилген<ref>{{Cite web|url=http://www.chulpan.uz/|title=ИПТД имени Чулпана|access-date=2015-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20111222082345/http://chulpan.uz/|archive-date=2011-12-22|url-status=dead}}</ref>. == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == * [https://www.turksoy.org/ru-RU/novosti/v-ramkah-mezhdunarodnogo-foruma-byl-predstavlen-spektakl-chulpan Тюрксой. В рамках Международного Форума был представлен спектакль «Чулпан»]{{ref-ru}} 5ruh0uw3b125pd7b7veuvnekyj1u69n 0 152097 646073 645745 2026-05-12T11:28:20Z Artelow 2286 646073 wikitext text/x-wiki {{Жазуучу |Ысымы = Арипов Абдулла |Нукура ысымы = {{lang-uz|Abdulla Oripov}} |Сүрөт = Abdulla Oripov 2021 stamp of Uzbekistan.jpg |Туурасы = |Сүрөттүн аталышы = |Туулгандагы ысымы = |Кайман аты = |Туулган датасы = 21.3.1941 |Туулган жери = [[Кеңештер Бирлиги|СССР]], [[Өзбек Советтик Социалисттик Республикасы|Өзбек ССР]], Кашкадарыя облусу, Касан району, Некуз айылы |Өлгөн датасы = 5.10.2016 |Каза болгон жери = [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]], Хьюстон |Жарандыгы = {{Өлкө желеги|СССР}}<br>{{Өлкө желеги|Өзбекстан}} |Ишмердүүлүгү = акын, котормочу |Чыгармачылык жылдары = |Багыты = |Жанр = |Чыгарманын тилдери = |Дебют = |Премиялары = |Сыйлыктары = * Өзбекстан Баатыры (1998) * Өзбек ССРинин эл акыны (1983) * «Дустлик» ордени (1994) * Элдер достугу ордени (1991) * «Ардак белгиси» ордени (1984) * Италиянын Жылдыз орденинин кавалери (2015) * Кыргызстан Республикасынын Ардак грамотасы (1996) — кыргыз жана өзбек элдеринин достугун чыңдоого кошкон салымы үчүн. * Өзбек ССРинин Хамза атындагы мамлекеттик сыйлыгы (1981) * Өзбекстандын Алишер Навои атындагы мамлекеттик сыйлыгы (1994) * «WIPO Creativity Award» алтын медалы (2007) |Кол тамгасы = |Сайты = |Викитека = |Викицитата = |Викиказына = Abdulla Oripov (poet) }} '''Абдулла Арипов''' ({{lang-uz|Abdulla Oripov}}) (21-март 1941-жыл, Кашкадарыя облусу, Касан району, Некуз айылы — 5-ноябры 2016-жыл, Хьюстон, [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]]) — өзбек совет акыны, өзбек поэзиясынын классиги, Өзбекстан Республикасынын баатыры (1998), Өзбек ССРинин эл акыны (1983), мамлекеттик жана коомдук ишмер. Өзбекстан Республикасынын мамлекеттик гимнинин сөзүнүн автору. == Өмүр баяны == Абдулла Арипов Кашкадарыя облусундагы колхоздун төрагасы Орифбой Убайдулла уулунун үй-бүлөсүндө төрөлгөн. Үй-бүлөдө сегиз бала — төрт уул жана төрт кыз болгон, Абдулла уулдардын эң кичүүсү. 1958-жылы орто мектепти алтын медаль менен аяктап, Ташкент мамлекеттик университетинин өзбек филологиясы факультетинин журналистика бөлүмүндө билим алган. 1963-жылы университетти артыкчылык менен бүтүргөндөн кийин «Ёш гвардия» басмасында редактор болуп иштеген. Ошондой эле Гафур Гулям атындагы адабият жана искусство басмасынын редактору жана башкы редактору (1967—1974), «Чыгыш жылдызы» журналынын бөлүм башчысы (1974—1976), «Гүлхан» журналынын башкы редактору (1983—1985) кызматтарын аркалаган. Өзбекстандын Жазуучулар союзунда адабий кеңешчи (1976—1982), Ташкент облусу боюнча катчы (1982—1983), катчы (1985—1995) жана төрага (1996—2009) кызматтарында эмгектенген. 1988-жылы Өзбек ССРинин автордук укуктарды коргоо комитетинин төрагасы болуп дайындалган. Өзбекстандын Олий Мажлисинин биринчи жана экинчи чакырылыштарынын депутаты болуп шайланып, 2005-жылы сенатор болгон. 1998-жылы Ариповго Өзбекстан Баатыры наамы ыйгарылган. Үй-бүлөлүү, беш кыз жана бир уулу бар. Абдулла Арипов 2016-жылдын 5-ноябрында Хьюстондо каза болгон жана Ташкенттеги «Чигатай» көрүстөнүнө коюлган. == Чыгармачылыгы == Абдулла Арипов алгачкы «Куш» аттуу ырын университетте окуп жүргөндө жазган. 1965-жылы акындын «Кичинекей жылдыз» аттуу биринчи ыр жыйнагы жарык көргөн. Андан кийин төмөнкү жыйнактары басылып чыккан: * «Көздөрүм сенин жолуңда» (1967) * «Мээримдүү апа» (1969) * «Булак» * «Менин рухум» (1971) * «Өзбекстан» (1972) * «Таң калуу» (1974) * «Мекен шамалы» (1974) * «Мээрим» (1979) * «Өткөн жылдардын арманы» (1984) * «Ишеним көпүрөлөрү» (1989) * «Муножот» (1992) * «Хаж дептери» (1995) * «Тандалмалар» (1996) «Бейишке жол» (1978), «Дарыгер жана өлүм» (1980), «Ранжком», «Улуу Темир» («Сохибкирон», 1996) поэмалары Арипов Абдулланын калемине таандык. 2000—2001-жылдары Абдулла Ариповдун «Тандалган чыгармаларынын» төрт томдугун жарыяланган. 1992-жылдын 10-декабрында кабыл алынган Өзбекстан Республикасынын мамлекеттик гимнинин сөзүнүн автору болуп саналат. Арипов Данте Алигьеринин «Кудайлык комедиясын», ошондой эле Николай Некрасов, Леся Украинка, Тарас Шевченко, Кайсын Кулиев жана башка көптөгөн авторлордун чыгармаларын өзбек тилине которгон. == Сыйлыктары жана наамдары == * Өзбекстан Баатыры (1998) * Өзбек ССРинин эл акыны (1983) * «Дустлик» ордени (1994) * Элдер достугу ордени (1991) * «Ардак белгиси» ордени (1984) * Италиянын Жылдыз орденинин кавалери (2015) * Кыргызстан Республикасынын Ардак грамотасы (1996) — кыргыз жана өзбек элдеринин достугун чыңдоого кошкон салымы үчүн. * Өзбек ССРинин Хамза атындагы мамлекеттик сыйлыгы (1981) * Өзбекстандын Алишер Навои атындагы мамлекеттик сыйлыгы (1994) * «WIPO Creativity Award» алтын медалы (2007) ngcoisqr9pmukdxp94jk4qxnw19xxuq 646074 646073 2026-05-12T11:28:38Z Artelow 2286 646074 wikitext text/x-wiki {{Жазуучу |Ысымы = Арипов Абдулла |Нукура ысымы = {{lang-uz|Abdulla Oripov}} |Сүрөт = Abdulla Oripov 2021 stamp of Uzbekistan.jpg |Туурасы = |Сүрөттүн аталышы = |Туулгандагы ысымы = |Кайман аты = |Туулган датасы = 21.3.1941 |Туулган жери = [[Кеңештер Бирлиги|СССР]], [[Өзбек Советтик Социалисттик Республикасы|Өзбек ССР]], Кашкадарыя облусу, Касан району, Некуз айылы |Өлгөн датасы = 5.10.2016 |Каза болгон жери = [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]], Хьюстон |Жарандыгы = {{Өлкө желеги|СССР}}<br>{{Өлкө желеги|Өзбекстан}} |Ишмердүүлүгү = акын, котормочу |Чыгармачылык жылдары = |Багыты = |Жанр = |Чыгарманын тилдери = |Дебют = |Премиялары = |Сыйлыктары = * Өзбекстан Баатыры (1998) * Өзбек ССРинин эл акыны (1983) * «Дустлик» ордени (1994) * Элдер достугу ордени (1991) * «Ардак белгиси» ордени (1984) * Италиянын Жылдыз орденинин кавалери (2015) * Кыргызстан Республикасынын Ардак грамотасы (1996) — кыргыз жана өзбек элдеринин достугун чыңдоого кошкон салымы үчүн. * Өзбек ССРинин Хамза атындагы мамлекеттик сыйлыгы (1981) * Өзбекстандын Алишер Навои атындагы мамлекеттик сыйлыгы (1994) * «WIPO Creativity Award» алтын медалы (2007) |Кол тамгасы = |Сайты = |Викитека = |Викицитата = |Викиказына = Abdulla Oripov (poet) }} '''Абдулла Арипов''' ({{lang-uz|Abdulla Oripov}}) (21-март 1941-жыл, Кашкадарыя облусу, Касан району, Некуз айылы — 5-ноябры 2016-жыл, Хьюстон, [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]]) — өзбек совет акыны, өзбек поэзиясынын классиги, Өзбекстан Республикасынын баатыры (1998), Өзбек ССРинин эл акыны (1983), мамлекеттик жана коомдук ишмер. Өзбекстан Республикасынын мамлекеттик гимнинин сөзүнүн автору. == Өмүр баяны == Абдулла Арипов Кашкадарыя облусундагы колхоздун төрагасы Орифбой Убайдулла уулунун үй-бүлөсүндө төрөлгөн. Үй-бүлөдө сегиз бала — төрт уул жана төрт кыз болгон, Абдулла уулдардын эң кичүүсү. 1958-жылы орто мектепти алтын медаль менен аяктап, Ташкент мамлекеттик университетинин өзбек филологиясы факультетинин журналистика бөлүмүндө билим алган. 1963-жылы университетти артыкчылык менен бүтүргөндөн кийин «Ёш гвардия» басмасында редактор болуп иштеген. Ошондой эле Гафур Гулям атындагы адабият жана искусство басмасынын редактору жана башкы редактору (1967—1974), «Чыгыш жылдызы» журналынын бөлүм башчысы (1974—1976), «Гүлхан» журналынын башкы редактору (1983—1985) кызматтарын аркалаган. Өзбекстандын Жазуучулар союзунда адабий кеңешчи (1976—1982), Ташкент облусу боюнча катчы (1982—1983), катчы (1985—1995) жана төрага (1996—2009) кызматтарында эмгектенген. 1988-жылы Өзбек ССРинин автордук укуктарды коргоо комитетинин төрагасы болуп дайындалган. Өзбекстандын Олий Мажлисинин биринчи жана экинчи чакырылыштарынын депутаты болуп шайланып, 2005-жылы сенатор болгон. 1998-жылы Ариповго Өзбекстан Баатыры наамы ыйгарылган. Үй-бүлөлүү, беш кыз жана бир уулу бар. Абдулла Арипов 2016-жылдын 5-ноябрында Хьюстондо каза болгон жана Ташкенттеги «Чигатай» көрүстөнүнө коюлган. == Чыгармачылыгы == Абдулла Арипов алгачкы «Куш» аттуу ырын университетте окуп жүргөндө жазган. 1965-жылы акындын «Кичинекей жылдыз» аттуу биринчи ыр жыйнагы жарык көргөн. Андан кийин төмөнкү жыйнактары басылып чыккан: * «Көздөрүм сенин жолуңда» (1967) * «Мээримдүү апа» (1969) * «Булак» * «Менин рухум» (1971) * «Өзбекстан» (1972) * «Таң калуу» (1974) * «Мекен шамалы» (1974) * «Мээрим» (1979) * «Өткөн жылдардын арманы» (1984) * «Ишеним көпүрөлөрү» (1989) * «Муножот» (1992) * «Хаж дептери» (1995) * «Тандалмалар» (1996) «Бейишке жол» (1978), «Дарыгер жана өлүм» (1980), «Ранжком», «Улуу Темир» («Сохибкирон», 1996) поэмалары Арипов Абдулланын калемине таандык. 2000—2001-жылдары Абдулла Ариповдун «Тандалган чыгармаларынын» төрт томдугун жарыяланган. 1992-жылдын 10-декабрында кабыл алынган Өзбекстан Республикасынын мамлекеттик гимнинин сөзүнүн автору болуп саналат. Арипов Данте Алигьеринин «Кудайлык комедиясын», ошондой эле Николай Некрасов, Леся Украинка, Тарас Шевченко, Кайсын Кулиев жана башка көптөгөн авторлордун чыгармаларын өзбек тилине которгон. == Сыйлыктары жана наамдары == * Өзбекстан Баатыры (1998) * Өзбек ССРинин эл акыны (1983) * «Дустлик» ордени (1994) * Элдер достугу ордени (1991) * «Ардак белгиси» ордени (1984) * Италиянын Жылдыз орденинин кавалери (2015) * Кыргызстан Республикасынын Ардак грамотасы (1996) — кыргыз жана өзбек элдеринин достугун чыңдоого кошкон салымы үчүн. * Өзбек ССРинин Хамза атындагы мамлекеттик сыйлыгы (1981) * Өзбекстандын Алишер Навои атындагы мамлекеттик сыйлыгы (1994) * «WIPO Creativity Award» алтын медалы (2007) == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == 3h7s0bithh1mhr1cairg9x0ykck18tm 646075 646074 2026-05-12T11:39:28Z Artelow 2286 646075 wikitext text/x-wiki {{Жазуучу |Ысымы = Арипов Абдулла |Нукура ысымы = {{lang-uz|Abdulla Oripov}} |Сүрөт = Abdulla Oripov 2021 stamp of Uzbekistan.jpg |Туурасы = |Сүрөттүн аталышы = |Туулгандагы ысымы = |Кайман аты = |Туулган датасы = 21.3.1941 |Туулган жери = [[Кеңештер Бирлиги|СССР]], [[Өзбек Советтик Социалисттик Республикасы|Өзбек ССР]], Кашкадарыя облусу, Касан району, Некуз айылы |Өлгөн датасы = 5.10.2016 |Каза болгон жери = [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]], Хьюстон |Жарандыгы = {{Өлкө желеги|СССР}}<br>{{Өлкө желеги|Өзбекстан}} |Ишмердүүлүгү = акын, котормочу |Чыгармачылык жылдары = |Багыты = |Жанр = |Чыгарманын тилдери = |Дебют = |Премиялары = |Сыйлыктары = * Өзбекстан Баатыры (1998) * Өзбек ССРинин эл акыны (1983) * «Дустлик» ордени (1994) * Элдер достугу ордени (1991) * «Ардак белгиси» ордени (1984) * Италиянын Жылдыз орденинин кавалери (2015) * Кыргызстан Республикасынын Ардак грамотасы (1996) — кыргыз жана өзбек элдеринин достугун чыңдоого кошкон салымы үчүн. * Өзбек ССРинин Хамза атындагы мамлекеттик сыйлыгы (1981) * Өзбекстандын Алишер Навои атындагы мамлекеттик сыйлыгы (1994) * «WIPO Creativity Award» алтын медалы (2007) |Кол тамгасы = |Сайты = |Викитека = |Викицитата = |Викиказына = Abdulla Oripov (poet) |Чыгармаларынын тилдери=[[өзбек тили]]}} '''Абдулла Арипов''' ({{lang-uz|Abdulla Oripov}}) (21-март 1941-жыл, Кашкадарыя облусу, Касан району, Некуз айылы — 5-ноябры 2016-жыл, Хьюстон, [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.gazeta.uz/ru/2016/11/05/abdulla-oripov/|title=Скончался поэт Абдулла Орипов|access-date=2017-07-05|archive-date=2016-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20161108134246/https://www.gazeta.uz/ru/2016/11/05/abdulla-oripov/|url-status=live}}</ref>) — [[Өзбекстан|өзбек]] совет акыны<ref>{{Cite web|url=http://kultura.uz/view_9_r_794.html|title=Новые стихи узбекского мастера|access-date=2015-11-26|archive-date=2015-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20151127063600/http://kultura.uz/view_9_r_794.html|url-status=live}}</ref><ref>[http://literature.uz/abdulla_aripov/ Абдулла Арипов на Литература.уз] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151124040120/http://literature.uz/abdulla_aripov/|date=2015-11-24}}</ref>, өзбек поэзиясынын классиги, Өзбекстан Республикасынын баатыры (1998), Өзбек ССРинин эл акыны (1983), мамлекеттик жана коомдук ишмер. Өзбекстан Республикасынын мамлекеттик гимнинин сөзүнүн автору. == Өмүр баяны == Абдулла Арипов [[Кашкадарыя облусу|Кашкадарыя]] облусундагы колхоздун төрагасы Орифбой Убайдулла уулунун үй-бүлөсүндө төрөлгөн. Үй-бүлөдө сегиз бала — төрт уул жана төрт кыз болгон, Абдулла уулдардын эң кичүүсү. 1958-жылы орто мектепти алтын медаль менен аяктап, [[Өзбекстан улуттук университети|Ташкент мамлекеттик университетинин]] өзбек филологиясы факультетинин журналистика бөлүмүндө билим алган. 1963-жылы университетти артыкчылык менен бүтүргөндөн кийин «Ёш гвардия» басмасында редактор болуп иштеген. Ошондой эле Гафур Гулям атындагы адабият жана искусство басмасынын редактору жана башкы редактору (1967—1974), «Чыгыш жылдызы» журналынын бөлүм башчысы (1974—1976), «Гүлхан» журналынын башкы редактору (1983—1985) кызматтарын аркалаган. Өзбекстандын Жазуучулар союзунда адабий кеңешчи (1976—1982), Ташкент облусу боюнча катчы (1982—1983), катчы (1985—1995) жана төрага (1996—2009) кызматтарында эмгектенген. 1988-жылы Өзбек ССРинин автордук укуктарды коргоо комитетинин төрагасы болуп дайындалган<ref>[http://sherlaruz.com/news/abdulla_oripov_hayoti_va_ijodi/2013-12-17-138 Абдулла Арипов] {{Wayback|url=http://sherlaruz.com/news/abdulla_oripov_hayoti_va_ijodi/2013-12-17-138|date=20151127001606}} (узб.)</ref>. Өзбекстандын Олий Мажлисинин биринчи жана экинчи чакырылыштарынын депутаты болуп шайланып, 2005-жылы сенатор болгон<ref>{{Cite web|url=http://persons-info.com/persons/ARIPOV_Abdulla|title=Абдулла Арипов|access-date=2015-11-26|archive-date=2015-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20151127080159/http://persons-info.com/persons/ARIPOV_Abdulla|url-status=live}}</ref>. 1998-жылы Ариповго Өзбекстан Баатыры наамы ыйгарылган. Үй-бүлөлүү, беш кыз жана бир уулу бар. Абдулла Арипов 2016-жылдын 5-ноябрында Хьюстондо каза болгон жана Ташкенттеги «Чигатай» көрүстөнүнө коюлган<ref>{{Cite web|url=https://nuz.uz/obschestvo/17848-v-tashkente-proshli-pohoroni-narodnogo-poeta-abdulli-aripova.html|title=В Ташкенте прошли похороны народного поэта Абдуллы Арипова|access-date=2017-07-05|archive-date=2017-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20170428015738/http://nuz.uz/obschestvo/17848-v-tashkente-proshli-pohoroni-narodnogo-poeta-abdulli-aripova.html|url-status=live}}</ref>. == Чыгармачылыгы == [[Файл:Toshkentdagi Abdulla Oripov haykali.jpg|thumb|Ташкенттеги Арипов Абдулланын эстелиги|373x373px]] Абдулла Арипов алгачкы «Куш» аттуу ырын университетте окуп жүргөндө жазган. 1965-жылы акындын «Кичинекей жылдыз» аттуу биринчи ыр жыйнагы жарык көргөн<ref>[http://old.ziyonet.uz/ru/people/abdulla-oripov/ Биография Абдуллы Арипова] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151127040841/http://old.ziyonet.uz/ru/people/abdulla-oripov/|date=2015-11-27}}</ref>. Андан кийин төмөнкү жыйнактары басылып чыккан: * «Көздөрүм сенин жолуңда» (1967) * «Мээримдүү апа» (1969) * «Булак» * «Менин рухум» (1971) * «Өзбекстан» (1972) * «Таң калуу» (1974) * «Мекен шамалы» (1974) * «Мээрим» (1979) * «Өткөн жылдардын арманы» (1984) * «Ишеним көпүрөлөрү» (1989) * «Муножот» (1992) * «Хаж дептери» (1995) * «Тандалмалар» (1996) «Бейишке жол» (1978), «Дарыгер жана өлүм» (1980), «Ранжком», «Улуу Темир» («Сохибкирон», 1996) поэмалары Арипов Абдулланын калемине таандык. 2000—2001-жылдары Абдулла Ариповдун «Тандалган чыгармаларынын» төрт томдугун жарыяланган. 1992-жылдын 10-декабрында кабыл алынган Өзбекстан Республикасынын мамлекеттик гимнинин сөзүнүн автору болуп саналат. Арипов Данте Алигьеринин «Кудайлык комедиясын», ошондой эле [[Николай Некрасов]], Леся Украинка, [[Тарас Шевченко|Тарас Шевченк]]о, Кайсын Кулиев жана башка көптөгөн авторлордун чыгармаларын өзбек тилине которгон. == Сыйлыктары жана наамдары == * Өзбекстан Баатыры (1998)<ref>{{Lex.uz|О присвоении звания «Узбекистон Кахрамони»|1998-8-26|УП|2070|2390263}}</ref> * Өзбек ССРинин эл акыны (1983) * «Дустлик» ордени (1994)<ref>{{Lex.uz|О награждении в связи с 3-й годовщиной провозглашения независимости Республики Узбекистан|1994-8-25|УП|939|2361452}}</ref> * Элдер достугу ордени (1991)<ref>«Ведомости Съезда народных депутатов СССР и Верховного Совета СССР», № 34 за 1991 год, ст. 975</ref> * «Ардак белгиси» ордени (1984)<ref>{{публикация|статья|заглавие=Указ Президиума Верховного Совета СССР О награждении писателей орденами СССР|издание=Советская культура|год=1984|месяц=11|день=20|номер=139|ссылка=https://portal-kultura.ru/upload/iblock/bca/1984.11.20.pdf|страницы=2|архив дата=2024-10-01|архив=https://web.archive.org/web/20241001201221/https://portal-kultura.ru/upload/iblock/bca/1984.11.20.pdf}}</ref> * Италиянын Жылдыз орденинин кавалери (2015)<ref>[http://www.12news.uz/news/2015/11/абдулла-арипов-удостоен-орденом-звез/ Абдулла Арипов удостоен ордена «Звезда Италии»] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151121164039/http://www.12news.uz/news/2015/11/%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B0-%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BF%D0%BE%D0%B2-%D1%83%D0%B4%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B5%D0%BD-%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%BC-%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D0%B7/|date=2015-11-21}}</ref> * Кыргызстан Республикасынын Ардак грамотасы (1996) — кыргыз жана өзбек элдеринин достугун чыңдоого кошкон салымы үчүн<ref>{{Cite web|url=http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ru-ru/62973|title=Указ Президента Кыргызской Республики от 27 сентября 1996 года УП № 280 «О награждении Почётной грамотой Кыргызской Республики Арипова А.»|access-date=2020-03-28|archive-date=2020-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200328115646/http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ru-ru/62973|url-status=live}}</ref>. * Өзбек ССРинин Хамза атындагы мамлекеттик сыйлыгы (1981)<ref>{{публикация|статья|заглавие=Адабиёт, санъат ва архитектура соҳасида Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР давлат мукофотларини бериш тўғрисида|ссылка=https://press.natlib.uz/ru/editions/102299|год=1981|издание=Совет Ўзбекистони|номер=248|месяц=10|день=27|страницы=1|архив дата=2024-12-24|архив=https://web.archive.org/web/20241224024359/https://press.natlib.uz/ru/editions/102299}}</ref> * Өзбекстандын Алишер Навои атындагы мамлекеттик сыйлыгы (1994) * «WIPO Creativity Award» алтын медалы (2007)<ref>{{Cite web|url=http://uz24.uz/culture/abdullu-aripova-nagradili-ordenom-zvezdi-italii|title=Абдуллу Арипова наградили орденом Звезды Италии|access-date=2015-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20151121233723/http://uz24.uz/culture/abdullu-aripova-nagradili-ordenom-zvezdi-italii|archive-date=2015-11-21|url-status=dead}}</ref> == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == * [https://web.archive.org/web/20141216185311/http://aoripov.uz/ Акындын расмий сайты]{{ref-uz}} * [https://web.archive.org/web/20151124040120/http://literature.uz/abdulla_aripov/ Абдулла Ариповдун чыгармачылыгы жөнүндө]{{ref-ru}} * [http://kultura.uz/view_9_r_794.html Өзбек устатынын жаңы ырлары]{{ref-uz}} * [https://www.youtube.com/watch?v=FwgUS_eXChE Абдулла Арипов. Ветер моего края (аудио)] {{ref-ru}} * [https://www.youtube.com/watch?v=ffzAbPJ6LQc Абдулла Арипов. Осень в Узбекистане (аудио)] {{ref-ru}} me7md0qndoeiwgi7p625nus0rw3vlyy 646076 646075 2026-05-12T11:41:36Z Artelow 2286 646076 wikitext text/x-wiki {{Жазуучу |Ысымы = Арипов Абдулла |Нукура ысымы = {{lang-uz|Abdulla Oripov}} |Сүрөт = Abdulla Oripov 2021 stamp of Uzbekistan.jpg |Туурасы = |Сүрөттүн аталышы = |Туулгандагы ысымы = |Кайман аты = |Туулган датасы = 21.3.1941 |Туулган жери = [[Кеңештер Бирлиги|СССР]], [[Өзбек Советтик Социалисттик Республикасы|Өзбек ССР]], Кашкадарыя облусу, Касан району, Некуз айылы |Өлгөн датасы = 5.10.2016 |Каза болгон жери = [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]], Хьюстон |Жарандыгы = {{Өлкө желеги|СССР}}<br>{{Өлкө желеги|Өзбекстан}} |Ишмердүүлүгү = акын, котормочу |Чыгармачылык жылдары = |Багыты = |Жанр = |Чыгарманын тилдери = |Дебют = |Премиялары = |Сыйлыктары = * Өзбекстан Баатыры (1998) * Өзбек ССРинин эл акыны (1983) * «Дустлик» ордени (1994) * Элдер достугу ордени (1991) * «Ардак белгиси» ордени (1984) * Италиянын Жылдыз орденинин кавалери (2015) * Кыргызстан Республикасынын Ардак грамотасы (1996) — кыргыз жана өзбек элдеринин достугун чыңдоого кошкон салымы үчүн. * Өзбек ССРинин Хамза атындагы мамлекеттик сыйлыгы (1981) * Өзбекстандын Алишер Навои атындагы мамлекеттик сыйлыгы (1994) * «WIPO Creativity Award» алтын медалы (2007) |Кол тамгасы = |Сайты = |Викитека = |Викицитата = |Викиказына = Abdulla Oripov (poet) |Чыгармаларынын тилдери=[[өзбек тили]]}} '''Абдулла Арипов''' ({{lang-uz|Abdulla Oripov}}) (21-март 1941-жыл, Кашкадарыя облусу, Касан району, Некуз айылы — 5-ноябры 2016-жыл, Хьюстон, [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.gazeta.uz/ru/2016/11/05/abdulla-oripov/|title=Скончался поэт Абдулла Орипов|access-date=2017-07-05|archive-date=2016-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20161108134246/https://www.gazeta.uz/ru/2016/11/05/abdulla-oripov/|url-status=live}}</ref>) — [[Өзбекстан|өзбек]] совет акыны<ref>{{Cite web|url=http://kultura.uz/view_9_r_794.html|title=Новые стихи узбекского мастера|access-date=2015-11-26|archive-date=2015-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20151127063600/http://kultura.uz/view_9_r_794.html|url-status=live}}</ref><ref>[http://literature.uz/abdulla_aripov/ Абдулла Арипов на Литература.уз] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151124040120/http://literature.uz/abdulla_aripov/|date=2015-11-24}}</ref>, өзбек поэзиясынын классиги, Өзбекстан Республикасынын баатыры (1998), Өзбек ССРинин эл акыны (1983), мамлекеттик жана коомдук ишмер. Өзбекстан Республикасынын мамлекеттик гимнинин сөзүнүн автору. == Өмүр баяны == Абдулла Арипов [[Кашкадарыя облусу|Кашкадарыя]] облусундагы колхоздун төрагасы Орифбой Убайдулла уулунун үй-бүлөсүндө төрөлгөн. Үй-бүлөдө сегиз бала — төрт уул жана төрт кыз болгон, Абдулла уулдардын эң кичүүсү. 1958-жылы орто мектепти алтын медаль менен аяктап, [[Өзбекстан улуттук университети|Ташкент мамлекеттик университетинин]] өзбек филологиясы факультетинин журналистика бөлүмүндө билим алган. 1963-жылы университетти артыкчылык менен бүтүргөндөн кийин «Ёш гвардия» басмасында редактор болуп иштеген. Ошондой эле Гафур Гулям атындагы адабият жана искусство басмасынын редактору жана башкы редактору (1967—1974), «Чыгыш жылдызы» журналынын бөлүм башчысы (1974—1976), «Гүлхан» журналынын башкы редактору (1983—1985) кызматтарын аркалаган. Өзбекстандын Жазуучулар союзунда адабий кеңешчи (1976—1982), Ташкент облусу боюнча катчы (1982—1983), катчы (1985—1995) жана төрага (1996—2009) кызматтарында эмгектенген. 1988-жылы Өзбек ССРинин автордук укуктарды коргоо комитетинин төрагасы болуп дайындалган<ref>[http://sherlaruz.com/news/abdulla_oripov_hayoti_va_ijodi/2013-12-17-138 Абдулла Арипов] </ref>. Өзбекстандын Олий Мажлисинин биринчи жана экинчи чакырылыштарынын депутаты болуп шайланып, 2005-жылы сенатор болгон<ref>{{Cite web|url=http://persons-info.com/persons/ARIPOV_Abdulla|title=Абдулла Арипов|access-date=2015-11-26|archive-date=2015-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20151127080159/http://persons-info.com/persons/ARIPOV_Abdulla|url-status=live}}</ref>. 1998-жылы Ариповго Өзбекстан Баатыры наамы ыйгарылган. Үй-бүлөлүү, беш кыз жана бир уулу бар. Абдулла Арипов 2016-жылдын 5-ноябрында Хьюстондо каза болгон жана Ташкенттеги «Чигатай» көрүстөнүнө коюлган<ref>{{Cite web|url=https://nuz.uz/obschestvo/17848-v-tashkente-proshli-pohoroni-narodnogo-poeta-abdulli-aripova.html|title=В Ташкенте прошли похороны народного поэта Абдуллы Арипова|access-date=2017-07-05|archive-date=2017-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20170428015738/http://nuz.uz/obschestvo/17848-v-tashkente-proshli-pohoroni-narodnogo-poeta-abdulli-aripova.html|url-status=live}}</ref>. == Чыгармачылыгы == [[Файл:Toshkentdagi Abdulla Oripov haykali.jpg|thumb|Ташкенттеги Арипов Абдулланын эстелиги|373x373px]] Абдулла Арипов алгачкы «Куш» аттуу ырын университетте окуп жүргөндө жазган. 1965-жылы акындын «Кичинекей жылдыз» аттуу биринчи ыр жыйнагы жарык көргөн<ref>[http://old.ziyonet.uz/ru/people/abdulla-oripov/ Биография Абдуллы Арипова] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151127040841/http://old.ziyonet.uz/ru/people/abdulla-oripov/|date=2015-11-27}}</ref>. Андан кийин төмөнкү жыйнактары басылып чыккан: * «Көздөрүм сенин жолуңда» (1967) * «Мээримдүү апа» (1969) * «Булак» * «Менин рухум» (1971) * «Өзбекстан» (1972) * «Таң калуу» (1974) * «Мекен шамалы» (1974) * «Мээрим» (1979) * «Өткөн жылдардын арманы» (1984) * «Ишеним көпүрөлөрү» (1989) * «Муножот» (1992) * «Хаж дептери» (1995) * «Тандалмалар» (1996) «Бейишке жол» (1978), «Дарыгер жана өлүм» (1980), «Ранжком», «Улуу Темир» («Сохибкирон», 1996) поэмалары Арипов Абдулланын калемине таандык. 2000—2001-жылдары Абдулла Ариповдун «Тандалган чыгармаларынын» төрт томдугун жарыяланган. 1992-жылдын 10-декабрында кабыл алынган Өзбекстан Республикасынын мамлекеттик гимнинин сөзүнүн автору болуп саналат. Арипов Данте Алигьеринин «Кудайлык комедиясын», ошондой эле [[Николай Некрасов]], Леся Украинка, [[Тарас Шевченко|Тарас Шевченк]]о, Кайсын Кулиев жана башка көптөгөн авторлордун чыгармаларын өзбек тилине которгон. == Сыйлыктары жана наамдары == * Өзбекстан Баатыры (1998)<ref>{{Lex.uz|О присвоении звания «Узбекистон Кахрамони»|1998-8-26|УП|2070|2390263}}</ref> * Өзбек ССРинин эл акыны (1983) * «Дустлик» ордени (1994)<ref>{{Lex.uz|О награждении в связи с 3-й годовщиной провозглашения независимости Республики Узбекистан|1994-8-25|УП|939|2361452}}</ref> * Элдер достугу ордени (1991)<ref>«Ведомости Съезда народных депутатов СССР и Верховного Совета СССР», № 34 за 1991 год, ст. 975</ref> * «Ардак белгиси» ордени (1984)<ref>[https://portal-kultura.ru/upload/iblock/bca/1984.11.20.pdf Газета Центрального комитета КПСС. Советская культура.] </ref> * Италиянын Жылдыз орденинин кавалери (2015)<ref>[http://www.12news.uz/news/2015/11/абдулла-арипов-удостоен-орденом-звез/ Абдулла Арипов удостоен ордена «Звезда Италии»] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151121164039/http://www.12news.uz/news/2015/11/%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B0-%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BF%D0%BE%D0%B2-%D1%83%D0%B4%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B5%D0%BD-%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%BC-%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D0%B7/|date=2015-11-21}}</ref> * Кыргызстан Республикасынын Ардак грамотасы (1996) — кыргыз жана өзбек элдеринин достугун чыңдоого кошкон салымы үчүн<ref>{{Cite web|url=http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ru-ru/62973|title=Указ Президента Кыргызской Республики от 27 сентября 1996 года УП № 280 «О награждении Почётной грамотой Кыргызской Республики Арипова А.»|access-date=2020-03-28|archive-date=2020-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200328115646/http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ru-ru/62973|url-status=live}}</ref>. * Өзбек ССРинин Хамза атындагы мамлекеттик сыйлыгы (1981)<ref>[https://press.natlib.uz/ru/editions/102299 Адабиёт, санъат ва архитектура соҳасида Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР давлат мукофотларини бериш тўғрисида]</ref> * Өзбекстандын Алишер Навои атындагы мамлекеттик сыйлыгы (1994) * «WIPO Creativity Award» алтын медалы (2007)<ref>{{Cite web|url=http://uz24.uz/culture/abdullu-aripova-nagradili-ordenom-zvezdi-italii|title=Абдуллу Арипова наградили орденом Звезды Италии|access-date=2015-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20151121233723/http://uz24.uz/culture/abdullu-aripova-nagradili-ordenom-zvezdi-italii|archive-date=2015-11-21|url-status=dead}}</ref> == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == * [https://web.archive.org/web/20141216185311/http://aoripov.uz/ Акындын расмий сайты]{{ref-uz}} * [https://web.archive.org/web/20151124040120/http://literature.uz/abdulla_aripov/ Абдулла Ариповдун чыгармачылыгы жөнүндө]{{ref-ru}} * [http://kultura.uz/view_9_r_794.html Өзбек устатынын жаңы ырлары]{{ref-uz}} * [https://www.youtube.com/watch?v=FwgUS_eXChE Абдулла Арипов. Ветер моего края (аудио)] {{ref-ru}} * [https://www.youtube.com/watch?v=ffzAbPJ6LQc Абдулла Арипов. Осень в Узбекистане (аудио)] {{ref-ru}} dz6w9wjjmn76hrcdd1ztt7b75pggqud 646078 646076 2026-05-12T11:49:13Z Artelow 2286 646078 wikitext text/x-wiki {{Жазуучу |Ысымы = Арипов Абдулла |Нукура ысымы = {{lang-uz|Abdulla Oripov}} |Сүрөт = Abdulla Oripov 2021 stamp of Uzbekistan.jpg |Туурасы = |Сүрөттүн аталышы = |Туулгандагы ысымы = |Кайман аты = |Туулган датасы = 21.3.1941 |Туулган жери = [[Кеңештер Бирлиги|СССР]], [[Өзбек Советтик Социалисттик Республикасы|Өзбек ССР]], Кашкадарыя облусу, Касан району, Некуз айылы |Өлгөн датасы = 5.10.2016 |Каза болгон жери = [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]], Хьюстон |Жарандыгы = {{Өлкө желеги|СССР}}<br>{{Өлкө желеги|Өзбекстан}} |Ишмердүүлүгү = акын, котормочу |Чыгармачылык жылдары = |Багыты = |Жанр = |Чыгарманын тилдери = |Дебют = |Премиялары = |Чыгармаларынын тилдери= [[өзбек тили]] |Сыйлыктары = * Өзбекстан Баатыры (1998) * Өзбек ССРинин эл акыны (1983) * «Дустлик» ордени (1994) * Элдер достугу ордени (1991) * «Ардак белгиси» ордени (1984) * Италиянын Жылдыз орденинин кавалери (2015) * Кыргызстан Республикасынын Ардак грамотасы (1996) — кыргыз жана өзбек элдеринин достугун чыңдоого кошкон салымы үчүн. * Өзбек ССРинин Хамза атындагы мамлекеттик сыйлыгы (1981) * Өзбекстандын Алишер Навои атындагы мамлекеттик сыйлыгы (1994) * «WIPO Creativity Award» алтын медалы (2007) |Кол тамгасы = |Сайты = |Викитека = |Викицитата = |Викиказына = Abdulla Oripov (poet) }} '''Абдулла Арипов''' ({{lang-uz|Abdulla Oripov}}) (21-март 1941-жыл, Кашкадарыя облусу, Касан району, Некуз айылы — 5-ноябры 2016-жыл, Хьюстон, [[Америка Кошмо Штаттары|АКШ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.gazeta.uz/ru/2016/11/05/abdulla-oripov/|title=Скончался поэт Абдулла Орипов|access-date=2017-07-05|archive-date=2016-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20161108134246/https://www.gazeta.uz/ru/2016/11/05/abdulla-oripov/|url-status=live}}</ref>) — [[Өзбекстан|өзбек]] совет акыны<ref>{{Cite web|url=http://kultura.uz/view_9_r_794.html|title=Новые стихи узбекского мастера|access-date=2015-11-26|archive-date=2015-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20151127063600/http://kultura.uz/view_9_r_794.html|url-status=live}}</ref><ref>[http://literature.uz/abdulla_aripov/ Абдулла Арипов на Литература.уз] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151124040120/http://literature.uz/abdulla_aripov/|date=2015-11-24}}</ref>, өзбек поэзиясынын классиги, Өзбекстан Республикасынын баатыры (1998), Өзбек ССРинин эл акыны (1983), мамлекеттик жана коомдук ишмер. Өзбекстан Республикасынын мамлекеттик гимнинин сөзүнүн автору. == Өмүр баяны == Абдулла Арипов [[Кашкадарыя облусу|Кашкадарыя]] облусундагы колхоздун төрагасы Орифбой Убайдулла уулунун үй-бүлөсүндө төрөлгөн. Үй-бүлөдө сегиз бала — төрт уул жана төрт кыз болгон, Абдулла уулдардын эң кичүүсү. 1958-жылы орто мектепти алтын медаль менен аяктап, [[Өзбекстан улуттук университети|Ташкент мамлекеттик университетинин]] өзбек филологиясы факультетинин журналистика бөлүмүндө билим алган. 1963-жылы университетти артыкчылык менен бүтүргөндөн кийин «Ёш гвардия» басмасында редактор болуп иштеген. Ошондой эле Гафур Гулям атындагы адабият жана искусство басмасынын редактору жана башкы редактору (1967—1974), «Чыгыш жылдызы» журналынын бөлүм башчысы (1974—1976), «Гүлхан» журналынын башкы редактору (1983—1985) кызматтарын аркалаган. Өзбекстандын Жазуучулар союзунда адабий кеңешчи (1976—1982), Ташкент облусу боюнча катчы (1982—1983), катчы (1985—1995) жана төрага (1996—2009) кызматтарында эмгектенген. 1988-жылы Өзбек ССРинин автордук укуктарды коргоо комитетинин төрагасы болуп дайындалган<ref>[http://sherlaruz.com/news/abdulla_oripov_hayoti_va_ijodi/2013-12-17-138 Абдулла Арипов] </ref>. Өзбекстандын Олий Мажлисинин биринчи жана экинчи чакырылыштарынын депутаты болуп шайланып, 2005-жылы сенатор болгон<ref>{{Cite web|url=http://persons-info.com/persons/ARIPOV_Abdulla|title=Абдулла Арипов|access-date=2015-11-26|archive-date=2015-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20151127080159/http://persons-info.com/persons/ARIPOV_Abdulla|url-status=live}}</ref>. 1998-жылы Ариповго Өзбекстан Баатыры наамы ыйгарылган. Үй-бүлөлүү, беш кыз жана бир уулу бар. Абдулла Арипов 2016-жылдын 5-ноябрында Хьюстондо каза болгон жана Ташкенттеги «Чигатай» көрүстөнүнө коюлган<ref>{{Cite web|url=https://nuz.uz/obschestvo/17848-v-tashkente-proshli-pohoroni-narodnogo-poeta-abdulli-aripova.html|title=В Ташкенте прошли похороны народного поэта Абдуллы Арипова|access-date=2017-07-05|archive-date=2017-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20170428015738/http://nuz.uz/obschestvo/17848-v-tashkente-proshli-pohoroni-narodnogo-poeta-abdulli-aripova.html|url-status=live}}</ref>. == Чыгармачылыгы == [[Файл:Toshkentdagi Abdulla Oripov haykali.jpg|thumb|Ташкенттеги Арипов Абдулланын эстелиги|373x373px]] Абдулла Арипов алгачкы «Куш» аттуу ырын университетте окуп жүргөндө жазган. 1965-жылы акындын «Кичинекей жылдыз» аттуу биринчи ыр жыйнагы жарык көргөн<ref>[http://old.ziyonet.uz/ru/people/abdulla-oripov/ Биография Абдуллы Арипова] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151127040841/http://old.ziyonet.uz/ru/people/abdulla-oripov/|date=2015-11-27}}</ref>. Андан кийин төмөнкү жыйнактары басылып чыккан: * «Көздөрүм сенин жолуңда» (1967) * «Мээримдүү апа» (1969) * «Булак» * «Менин рухум» (1971) * «Өзбекстан» (1972) * «Таң калуу» (1974) * «Мекен шамалы» (1974) * «Мээрим» (1979) * «Өткөн жылдардын арманы» (1984) * «Ишеним көпүрөлөрү» (1989) * «Муножот» (1992) * «Хаж дептери» (1995) * «Тандалмалар» (1996) «Бейишке жол» (1978), «Дарыгер жана өлүм» (1980), «Ранжком», «Улуу Темир» («Сохибкирон», 1996) поэмалары Арипов Абдулланын калемине таандык. 2000—2001-жылдары Абдулла Ариповдун «Тандалган чыгармаларынын» төрт томдугун жарыяланган. 1992-жылдын 10-декабрында кабыл алынган Өзбекстан Республикасынын мамлекеттик гимнинин сөзүнүн автору болуп саналат. Арипов Данте Алигьеринин «Кудайлык комедиясын», ошондой эле [[Николай Некрасов]], Леся Украинка, [[Тарас Шевченко|Тарас Шевченк]]о, Кайсын Кулиев жана башка көптөгөн авторлордун чыгармаларын өзбек тилине которгон. == Сыйлыктары жана наамдары == * Өзбекстан Баатыры (1998)<ref>{{Lex.uz|О присвоении звания «Узбекистон Кахрамони»|1998-8-26|УП|2070|2390263}}</ref> * Өзбек ССРинин эл акыны (1983) * «Дустлик» ордени (1994)<ref>{{Lex.uz|О награждении в связи с 3-й годовщиной провозглашения независимости Республики Узбекистан|1994-8-25|УП|939|2361452}}</ref> * Элдер достугу ордени (1991)<ref>«Ведомости Съезда народных депутатов СССР и Верховного Совета СССР», № 34 за 1991 год, ст. 975</ref> * «Ардак белгиси» ордени (1984)<ref>[https://portal-kultura.ru/upload/iblock/bca/1984.11.20.pdf Газета Центрального комитета КПСС. Советская культура.] </ref> * Италиянын Жылдыз орденинин кавалери (2015)<ref>[http://www.12news.uz/news/2015/11/абдулла-арипов-удостоен-орденом-звез/ Абдулла Арипов удостоен ордена «Звезда Италии»] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151121164039/http://www.12news.uz/news/2015/11/%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B0-%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BF%D0%BE%D0%B2-%D1%83%D0%B4%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B5%D0%BD-%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%BC-%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D0%B7/|date=2015-11-21}}</ref> * Кыргызстан Республикасынын Ардак грамотасы (1996) — кыргыз жана өзбек элдеринин достугун чыңдоого кошкон салымы үчүн<ref>{{Cite web|url=http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ru-ru/62973|title=Указ Президента Кыргызской Республики от 27 сентября 1996 года УП № 280 «О награждении Почётной грамотой Кыргызской Республики Арипова А.»|access-date=2020-03-28|archive-date=2020-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200328115646/http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ru-ru/62973|url-status=live}}</ref>. * Өзбек ССРинин Хамза атындагы мамлекеттик сыйлыгы (1981)<ref>[https://press.natlib.uz/ru/editions/102299 Адабиёт, санъат ва архитектура соҳасида Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР давлат мукофотларини бериш тўғрисида]</ref> * Өзбекстандын Алишер Навои атындагы мамлекеттик сыйлыгы (1994) * «WIPO Creativity Award» алтын медалы (2007)<ref>{{Cite web|url=http://uz24.uz/culture/abdullu-aripova-nagradili-ordenom-zvezdi-italii|title=Абдуллу Арипова наградили орденом Звезды Италии|access-date=2015-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20151121233723/http://uz24.uz/culture/abdullu-aripova-nagradili-ordenom-zvezdi-italii|archive-date=2015-11-21|url-status=dead}}</ref> == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == * [https://web.archive.org/web/20141216185311/http://aoripov.uz/ Акындын расмий сайты]{{ref-uz}} * [https://web.archive.org/web/20151124040120/http://literature.uz/abdulla_aripov/ Абдулла Ариповдун чыгармачылыгы жөнүндө]{{ref-ru}} * [http://kultura.uz/view_9_r_794.html Өзбек устатынын жаңы ырлары]{{ref-uz}} * [https://www.youtube.com/watch?v=FwgUS_eXChE Абдулла Арипов. Ветер моего края (аудио)] {{ref-ru}} * [https://www.youtube.com/watch?v=ffzAbPJ6LQc Абдулла Арипов. Осень в Узбекистане (аудио)] {{ref-ru}} du7d0j795aiqviby27cg2clbam6h7f8 0 152101 646077 645749 2026-05-12T11:48:32Z Artelow 2286 646077 wikitext text/x-wiki Вахидов Эркин Вахидович ({{lang-uz|Erkin Vohidovich Vohidov}}) (28-декабрь 1936-жыл, [[Фергана облусу]], Алтыарык району — 30-май 2016-жыл, [[Ташкент]]) — өзбек совет акыны, драматург, мамлекеттик жана коомдук ишмер, Өзбекстан Баатыры (1999), Өзбек ССРинин эл акыны (1987), Өзбек ССРинин Хамза Хакимзаде Ниязи атындагы мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты (1983). == Өмүр баяны == Эркин Вахидов Фергана облусунун Алтыарык районунда мугалимдин үй-бүлөсүндө төрөлгөн. 1960-жылы [[Өзбекстан улуттук университети|Ташкент мамлекеттик университетинин]] филология факультетин аяктаган. Университетти бүтүргөндөн кийин «Ёш гвардия» басмасында редактор (1960—1963) жана башкы редактор (1975—1982) болуп иштеген. Ошондой эле Гафур Гулям атындагы адабият жана искусство басмасында редактор, башкы редактор (1963—1970) жана директор (1985—1987) кызматтарын аркалаган. 1982—1985-жылдары «Ёшлик» журналынын биринчи башкы редактору болгон. 1990-жылдан тартып коомдук-саясий ишмердүүлүк менен алектенип, төмөнкү кызматтарды ээлеген: * Өзбекстан Жогорку Кеңешинин айкындуулук маселелери боюнча комитетинин төрагасы (1990—1995) * Өзбекстандын Олий Мажлисинин эл аралык иштер жана парламенттер аралык байланыштар комитетинин төрагасы (1995—2005) * Сенаттын илим, билим берүү, маданият жана спорт маселелери боюнча комитетинин төрагасы (2005—2009) 1999-жылы Вахидовго Өзбекстан Баатыры наамы ыйгарылган. Эркин Вахидов 2016-жылдын 30-майында Ташкентте каза болуп, «Чигатай» көрүстөнүнө коюлган. == Чыгармачылыгы == Эркин Вахидов алгачкы ырларын мектепте окуп жүргөн кезинде жазган. Анын биринчи ыр жыйнагы — «Таң деми» 1961-жылы жарык көргөн. Кийинки жыйнактары дээрлик жыл сайын басылып чыккан: * «Силерге ырларым» (1962) * «Жүрөк жана акыл» (1963) * «Менин жылдызым» (1964) * «Жаңырык» (1965) * «Лирика» (1966) * «Жаштык диваны» (1969) * «Чырак» (1970) * «Азыркы жаштар» (1971) Роберт Рождественский Вахидовдун чыгармачылыгын жогору баалап, анын «Жердин түшү» жана бенгал акыны Кази Назрул Ислам тууралуу жазылган «Өлбөстөрдүн көтөрүлүшү» поэмаларын өзгөчө белгилеген. Вахидов эпикалык, публицистикалык жана башка жанрларда да эмгектенген, бирок ыр жана обонго жакын чыгармалары менен кеңири таанылган. Анын көптөгөн ырлары өзбек ырчылары тарабынан аткарылып, эл арасында популярдуу болгон. Кийинки мезгилдеги чыгармачылыгы алгачкы чыгармаларынан айырмаланып, поэтикалык интонациясынын жумшак жана агымдуу болушу менен мүнөздөлгөн. Бул мезгилде төмөнкү жыйнактары жарык көргөн: * «Сүйүү» (1976) * «Тирүү планеталар» (1978) * «Чыгыш жээги» (1982) * «Урпактарга кайрылуу» (1983) * «Уйкусуздук» (1985) * «Азаптар» (1991) * «Ачуу чындык жакшыраак» (1992) Вахидовдун калемине «Жердин түшү», «Чатырда жазылган поэма», «Берилгендик», «Өлбөстөрдүн көтөрүлүшү», «Жеңүүчү жана чачтарач» поэмалары, ошондой эле «Алтын дубал», «Стамбул трагедиясы», «Экинчи тумар» пьесалары таандык. [[Иоганн Вольфганг фон Гөте|Иоганн Вольфганг фон Гөтенин]] «Фауст» чыгармасын, ошондой эле [[Есенин Сергей Александрович|Сергей Есенин]], [[Твардовский Александр Трифонович|Александр Твардовски]]й, Мухаммад Икбал, [[Гамзатов Расул|Расул Гамзатов]], Габиль Эмин жана башка акындардын чыгармаларын өзбек тилине которгон. == Сыйлыктары жана наамдары == * Өзбекстан Баатыры (1999) * «Буюк хизматлари учун» ордени (1999) * «Дустлик» ордени (1999) * Өзбек ССРинин эл акыны * Өзбек ССРинин Хамза Хакимзаде Ниязи атындагы мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты (1983) bzckulty6vevwn5z4trni39jjlf25px 646079 646077 2026-05-12T11:54:18Z Artelow 2286 646079 wikitext text/x-wiki {{Жазуучу |Ысымы = Вахидов Эркин Вахидович |Нукура ысымы = {{lang-uz|Erkin Vohidovich Vohidov}} |Сүрөт = Erkin Vohidov 7.jpg |Туурасы = |Сүрөттүн аталышы = |Туулгандагы ысымы = |Кайман аты = |Туулган датасы = 28.12.1936 |Туулган жери = [[Кеңештер Бирлиги|СССР]], [[Өзбек Советтик Социалисттик Республикасы|Өзбек ССР]], [[Фергана облусу]], Алтыарык району |Өлгөн датасы = 30.10.2016 |Каза болгон жери = [[Өзбекстан]], Ташкент |Жарандыгы = {{Өлкө желеги|СССР}}<br>{{Өлкө желеги|Өзбекстан}} |Ишмердүүлүгү = акын, драматург, котормочу, коомдук жана мамлекеттик ишмер |Чыгармачылык жылдары = |Багыты = |Жанр = |Чыгарманын тилдери = |Дебют = |Премиялары = |Чыгармаларынын тилдери= [[өзбек тили]] |Сыйлыктары = * Өзбекстан Баатыры * «Буюк хизматлари учун» ордени * «Дустлик» ордени * Өзбек ССРинин эл акыны * Өзбек ССРинин Хамза Хакимзаде Ниязи атындагы мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты |Кол тамгасы = |Сайты = |Викитека = |Викицитата = |Викиказына = Erkin Vohidov }} Вахидов Эркин Вахидович ({{lang-uz|Erkin Vohidovich Vohidov}}) (28-декабрь 1936-жыл, [[Фергана облусу]], Алтыарык району — 30-май 2016-жыл, [[Ташкент]]<ref>{{Cite web|url=https://www.gazeta.uz/2016/05/30/vohidov/|title=Скончался Эркин Вахидов|access-date=2016-05-31|archive-date=2016-05-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20160531064104/https://www.gazeta.uz/2016/05/30/vohidov/|url-status=live}}</ref>) — [[Өзбекстан|өзбек]] совет акыны, драматург, мамлекеттик жана коомдук ишмер, Өзбекстан Баатыры (1999), Өзбек ССРинин эл акыны (1987), Өзбек ССРинин Хамза Хакимзаде Ниязи атындагы мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты (1983)<ref name="literatura">[http://literature.uz/erkin_vohidov/ Эркин Вахидов] </ref>. == Өмүр баяны == Эркин Вахидов Фергана облусунун Алтыарык районунда мугалимдин үй-бүлөсүндө төрөлгөн. 1960-жылы [[Өзбекстан улуттук университети|Ташкент мамлекеттик университетинин]] филология факультетин аяктаган. Университетти бүтүргөндөн кийин «Ёш гвардия» басмасында редактор (1960—1963) жана башкы редактор (1975—1982) болуп иштеген. Ошондой эле Гафур Гулям атындагы адабият жана искусство басмасында редактор, башкы редактор (1963—1970) жана директор (1985—1987) кызматтарын аркалаган. 1982—1985-жылдары «Ёшлик» журналынын биринчи башкы редактору болгон<ref name="literatura" /><ref name="ziyo">[http://old.ziyonet.uz/ru/people/erkin-vahidov/ Биография Эркина Вахидова] {{Wayback|url=http://old.ziyonet.uz/ru/people/erkin-vahidov/|date=20151126182509}}</ref>. 1990-жылдан тартып коомдук-саясий ишмердүүлүк менен алектенип, төмөнкү кызматтарды ээлеген: * Өзбекстан Жогорку Кеңешинин айкындуулук маселелери боюнча комитетинин төрагасы (1990—1995) * Өзбекстандын Олий Мажлисинин эл аралык иштер жана парламенттер аралык байланыштар комитетинин төрагасы (1995—2005) * Сенаттын илим, билим берүү, маданият жана спорт маселелери боюнча комитетинин төрагасы (2005—2009)<ref>{{Cite web|url=https://www.gazeta.uz/2016/05/31/nekrolog/|title=Руководство страны соболезнует в связи с кончиной Эркина Вахидова|access-date=2016-06-01|archive-date=2016-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20160601125915/https://www.gazeta.uz/2016/05/31/nekrolog/|url-status=live}}</ref> 1999-жылы Вахидовго Өзбекстан Баатыры наамы ыйгарылган<ref>{{Cite web|url=http://uz24.uz/society/10-pisateley-sovremennogo-uzbekistana|title=10 писателей современного Узбекистана|access-date=2015-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20151125223453/http://uz24.uz/society/10-pisateley-sovremennogo-uzbekistana|archive-date=2015-11-25|url-status=dead}}</ref>. Эркин Вахидов 2016-жылдын 30-майында Ташкентте каза болуп, «Чигатай» көрүстөнүнө коюлган<ref>{{Cite web|url=https://kaktus.media/doc/365768_kak_vygliadiat_prestijnye_kladbisha_centralnoy_azii._fotoreportaj.html|title=Как выглядят "престижные кладбища" Центральной Азии. Фоторепортаж|access-date=2022-06-20|archive-date=2022-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20220426031844/http://kaktus.media/doc/365768_kak_vygliadiat_prestijnye_kladbisha_centralnoy_azii._fotoreportaj.html|url-status=live}}</ref>. == Чыгармачылыгы == Эркин Вахидов алгачкы ырларын мектепте окуп жүргөн кезинде жазган. Анын биринчи ыр жыйнагы — «Таң деми» 1961-жылы жарык көргөн. Кийинки жыйнактары дээрлик жыл сайын басылып чыккан: * «Силерге ырларым» (1962) * «Жүрөк жана акыл» (1963) * «Менин жылдызым» (1964) * «Жаңырык» (1965) * «Лирика» (1966) * «Жаштык диваны» (1969) * «Чырак» (1970) * «Азыркы жаштар» (1971) Роберт Рождественский Вахидовдун чыгармачылыгын жогору баалап, анын «Жердин түшү» жана бенгал акыны Кази Назрул Ислам тууралуу жазылган «Өлбөстөрдүн көтөрүлүшү» поэмаларын өзгөчө белгилеген. Вахидов эпикалык, публицистикалык жана башка жанрларда да эмгектенген, бирок ыр жана обонго жакын чыгармалары менен кеңири таанылган. Анын көптөгөн ырлары өзбек ырчылары тарабынан аткарылып, эл арасында популярдуу болгон. Кийинки мезгилдеги чыгармачылыгы алгачкы чыгармаларынан айырмаланып, поэтикалык интонациясынын жумшак жана агымдуу болушу менен мүнөздөлгөн. Бул мезгилде төмөнкү жыйнактары жарык көргөн: * «Сүйүү» (1976) * «Тирүү планеталар» (1978) * «Чыгыш жээги» (1982) * «Урпактарга кайрылуу» (1983) * «Уйкусуздук» (1985) * «Азаптар» (1991) * «Ачуу чындык жакшыраак» (1992) Вахидовдун калемине «Жердин түшү», «Чатырда жазылган поэма», «Берилгендик», «Өлбөстөрдүн көтөрүлүшү», «Жеңүүчү жана чачтарач» поэмалары, ошондой эле «Алтын дубал», «Стамбул трагедиясы», «Экинчи тумар» пьесалары таандык. [[Иоганн Вольфганг фон Гөте|Иоганн Вольфганг фон Гөтенин]] «Фауст» чыгармасын, ошондой эле [[Есенин Сергей Александрович|Сергей Есенин]], [[Твардовский Александр Трифонович|Александр Твардовски]]й, Мухаммад Икбал, [[Гамзатов Расул|Расул Гамзатов]], Габиль Эмин жана башка акындардын чыгармаларын өзбек тилине которгон. == Сыйлыктары жана наамдары == * Өзбекстан Баатыры (1999)<ref>{{Lex.uz|О присвоении звания «Узбекистон Кахрамони»|1999-08-25|УП|2378|2393325}}</ref> * «Буюк хизматлари учун» ордени (1999)<ref>{{Lex.uz|О награждении Э. Вохидова орденом «Буюк хизматлари учун»|1996-11-30|УП|1653|2384639}}</ref> * «Дустлик» ордени (1999)<ref>{{Lex.uz|О награждении в связи с 3-й годовщиной провозглашения независимости Республики Узбекистан|1994-8-25|УП|939|2361452}}</ref> * Өзбек ССРинин эл акыны * Өзбек ССРинин Хамза Хакимзаде Ниязи атындагы мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты (1983)<ref>[https://press.natlib.uz/ru/editions/102299 Адабиёт, санъат ва архитектура соҳасида Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР давлат мукофотларини бериш тўғрисида]</ref> == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == 0pfl74vp7eaom65mz66nioe6r6bgnhc 646080 646079 2026-05-12T11:56:15Z Artelow 2286 646080 wikitext text/x-wiki {{Жазуучу |Ысымы = Вахидов Эркин Вахидович |Нукура ысымы = {{lang-uz|Erkin Vohidovich Vohidov}} |Сүрөт = Erkin Vohidov 7.jpg |Туурасы = |Сүрөттүн аталышы = |Туулгандагы ысымы = |Кайман аты = |Туулган датасы = 28.12.1936 |Туулган жери = [[Кеңештер Бирлиги|СССР]], [[Өзбек Советтик Социалисттик Республикасы|Өзбек ССР]], [[Фергана облусу]], Алтыарык району |Өлгөн датасы = 30.10.2016 |Каза болгон жери = [[Өзбекстан]], Ташкент |Жарандыгы = {{Өлкө желеги|СССР}}<br>{{Өлкө желеги|Өзбекстан}} |Ишмердүүлүгү = акын, драматург, котормочу, коомдук жана мамлекеттик ишмер |Чыгармачылык жылдары = |Багыты = |Жанр = |Чыгарманын тилдери = |Дебют = |Премиялары = |Чыгармаларынын тилдери= [[өзбек тили]] |Сыйлыктары = * Өзбекстан Баатыры * «Буюк хизматлари учун» ордени * «Дустлик» ордени * Өзбек ССРинин эл акыны * Өзбек ССРинин Хамза Хакимзаде Ниязи атындагы мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты |Кол тамгасы = |Сайты = |Викитека = |Викицитата = |Викиказына = Erkin Vohidov }} Вахидов Эркин Вахидович ({{lang-uz|Erkin Vohidovich Vohidov}}) (28-декабрь 1936-жыл, [[Фергана облусу]], Алтыарык району — 30-май 2016-жыл, [[Ташкент]]<ref>{{Cite web|url=https://www.gazeta.uz/2016/05/30/vohidov/|title=Скончался Эркин Вахидов|access-date=2016-05-31|archive-date=2016-05-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20160531064104/https://www.gazeta.uz/2016/05/30/vohidov/|url-status=live}}</ref>) — [[Өзбекстан|өзбек]] совет акыны, драматург, мамлекеттик жана коомдук ишмер, Өзбекстан Баатыры (1999), Өзбек ССРинин эл акыны (1987), Өзбек ССРинин Хамза Хакимзаде Ниязи атындагы мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты (1983)<ref name="literatura">[http://literature.uz/erkin_vohidov/ Эркин Вахидов] </ref>. == Өмүр баяны == Эркин Вахидов Фергана облусунун Алтыарык районунда мугалимдин үй-бүлөсүндө төрөлгөн. 1960-жылы [[Өзбекстан улуттук университети|Ташкент мамлекеттик университетинин]] филология факультетин аяктаган. Университетти бүтүргөндөн кийин «Ёш гвардия» басмасында редактор (1960—1963) жана башкы редактор (1975—1982) болуп иштеген. Ошондой эле Гафур Гулям атындагы адабият жана искусство басмасында редактор, башкы редактор (1963—1970) жана директор (1985—1987) кызматтарын аркалаган. 1982—1985-жылдары «Ёшлик» журналынын биринчи башкы редактору болгон<ref name="literatura" /><ref name="ziyo">[http://old.ziyonet.uz/ru/people/erkin-vahidov/ Биография Эркина Вахидова] </ref>. 1990-жылдан тартып коомдук-саясий ишмердүүлүк менен алектенип, төмөнкү кызматтарды ээлеген: * Өзбекстан Жогорку Кеңешинин айкындуулук маселелери боюнча комитетинин төрагасы (1990—1995) * Өзбекстандын Олий Мажлисинин эл аралык иштер жана парламенттер аралык байланыштар комитетинин төрагасы (1995—2005) * Сенаттын илим, билим берүү, маданият жана спорт маселелери боюнча комитетинин төрагасы (2005—2009)<ref>{{Cite web|url=https://www.gazeta.uz/2016/05/31/nekrolog/|title=Руководство страны соболезнует в связи с кончиной Эркина Вахидова|access-date=2016-06-01|archive-date=2016-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20160601125915/https://www.gazeta.uz/2016/05/31/nekrolog/|url-status=live}}</ref> 1999-жылы Вахидовго Өзбекстан Баатыры наамы ыйгарылган<ref>{{Cite web|url=http://uz24.uz/society/10-pisateley-sovremennogo-uzbekistana|title=10 писателей современного Узбекистана|access-date=2015-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20151125223453/http://uz24.uz/society/10-pisateley-sovremennogo-uzbekistana|archive-date=2015-11-25|url-status=dead}}</ref>. Эркин Вахидов 2016-жылдын 30-майында Ташкентте каза болуп, «Чигатай» көрүстөнүнө коюлган<ref>{{Cite web|url=https://kaktus.media/doc/365768_kak_vygliadiat_prestijnye_kladbisha_centralnoy_azii._fotoreportaj.html|title=Как выглядят "престижные кладбища" Центральной Азии. Фоторепортаж|access-date=2022-06-20|archive-date=2022-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20220426031844/http://kaktus.media/doc/365768_kak_vygliadiat_prestijnye_kladbisha_centralnoy_azii._fotoreportaj.html|url-status=live}}</ref>. [[Файл:The statue of Erkin Vohidov.jpg|thumb|Вахидов Эркин Вахидовичтин эстелиги]] == Чыгармачылыгы == Эркин Вахидов алгачкы ырларын мектепте окуп жүргөн кезинде жазган. Анын биринчи ыр жыйнагы — «Таң деми» 1961-жылы жарык көргөн. Кийинки жыйнактары дээрлик жыл сайын басылып чыккан: * «Силерге ырларым» (1962) * «Жүрөк жана акыл» (1963) * «Менин жылдызым» (1964) * «Жаңырык» (1965) * «Лирика» (1966) * «Жаштык диваны» (1969) * «Чырак» (1970) * «Азыркы жаштар» (1971) Роберт Рождественский Вахидовдун чыгармачылыгын жогору баалап, анын «Жердин түшү» жана бенгал акыны Кази Назрул Ислам тууралуу жазылган «Өлбөстөрдүн көтөрүлүшү» поэмаларын өзгөчө белгилеген. Вахидов эпикалык, публицистикалык жана башка жанрларда да эмгектенген, бирок ыр жана обонго жакын чыгармалары менен кеңири таанылган. Анын көптөгөн ырлары өзбек ырчылары тарабынан аткарылып, эл арасында популярдуу болгон. Кийинки мезгилдеги чыгармачылыгы алгачкы чыгармаларынан айырмаланып, поэтикалык интонациясынын жумшак жана агымдуу болушу менен мүнөздөлгөн. Бул мезгилде төмөнкү жыйнактары жарык көргөн: * «Сүйүү» (1976) * «Тирүү планеталар» (1978) * «Чыгыш жээги» (1982) * «Урпактарга кайрылуу» (1983) * «Уйкусуздук» (1985) * «Азаптар» (1991) * «Ачуу чындык жакшыраак» (1992) Вахидовдун калемине «Жердин түшү», «Чатырда жазылган поэма», «Берилгендик», «Өлбөстөрдүн көтөрүлүшү», «Жеңүүчү жана чачтарач» поэмалары, ошондой эле «Алтын дубал», «Стамбул трагедиясы», «Экинчи тумар» пьесалары таандык. [[Иоганн Вольфганг фон Гөте|Иоганн Вольфганг фон Гөтенин]] «Фауст» чыгармасын, ошондой эле [[Есенин Сергей Александрович|Сергей Есенин]], [[Твардовский Александр Трифонович|Александр Твардовски]]й, Мухаммад Икбал, [[Гамзатов Расул|Расул Гамзатов]], Габиль Эмин жана башка акындардын чыгармаларын өзбек тилине которгон. == Сыйлыктары жана наамдары == * Өзбекстан Баатыры (1999)<ref>{{Lex.uz|О присвоении звания «Узбекистон Кахрамони»|1999-08-25|УП|2378|2393325}}</ref> * «Буюк хизматлари учун» ордени (1999)<ref>{{Lex.uz|О награждении Э. Вохидова орденом «Буюк хизматлари учун»|1996-11-30|УП|1653|2384639}}</ref> * «Дустлик» ордени (1999)<ref>{{Lex.uz|О награждении в связи с 3-й годовщиной провозглашения независимости Республики Узбекистан|1994-8-25|УП|939|2361452}}</ref> * Өзбек ССРинин эл акыны * Өзбек ССРинин Хамза Хакимзаде Ниязи атындагы мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты (1983)<ref>[https://press.natlib.uz/ru/editions/102299 Адабиёт, санъат ва архитектура соҳасида Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР давлат мукофотларини бериш тўғрисида]</ref> == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == * [https://web.archive.org/web/20180807170302/http://erkinvohidov.com/ Вахидов Эркин Вахидович өмүрүнө жана чыгармачылыгына арналган веб-сайт] 0lj0p2bpix8ayjyn4j822mn0lywpbgi 0 152102 646042 645750 2026-05-12T07:48:38Z Artelow 2286 646042 wikitext text/x-wiki {{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 10:07, 8 май 2026 (UTC)}} {{Илимпоз |Ысымы = Фитрат Абдурауф |Расмий ысымы = {{lang-uz|Abdurauf Fitrat}} |Сүрөт = Uzbek Abdurauf Fitrat stamp.jpg |Туурасы = |Сүрөттүн аталышы = |Туулган жылы = 1886 |Туулган жери = |Каза болгон жылы = 1938 |Каза болгон жери = |Жарандыгы = |Илимий чөйрөсү = * |Иштеген жери = |Илимий даражасы = |Илимий наамы = |Альма-матер = |Илимий жетекчиси = |Белгилүү окуучулары = |Белгилүү болгондугу = ** |Сыйлыктары = |Кол тамгасы = |Кол тамгасынын туурасы = |Сайты = }} '''Фитрат Абдурауф''' ({{lang-uz|Abdurauf Fitrat}}) — өзбек советтик тарыхчы, филолог, котормочу, жазуучу, драматург жана акын, заманбап өзбек адабиятынын негиздөөчүлөрүнүн бири, Борбор Азиядагы [[Жадидизм|жадидчилик]] кыймылынын көрүнүктүү өкүлдөрүнүн бири, профессор илимий наамын алган биринчи өзбек улутундагы адам (1926). Ал жадиддердин улуттук ОрусияОрусия империясынан көз карандысыздык үчүн кыймылга катышып, полициянын көзөмөлүндө жүргөн. == Өмүр баяны == Абдурауф Абдурахман уулу (оглы) Фитрат 1886-жылы (айрым маалыматтар боюнча 1885-жылы) Бухара эмирлигинин [[Бухара]] шаарында төрөлгөн. Атасы Абдурахим, апасы Мустафо-биби (Бибижон) билимдүү адамдардан болгон. Алгач мактабда — диний гана эмес, светтик илимдер да окутулган салттуу мусулман мектебинде билим алган, андан соң Бухарадагы Мири Араб медресесинде окуган. Медресени аяктагандан кийин ажылыкка кеткен. [[Осмон империясы|Осмон]] жана [[Орусия империясы|Орусия]] империяларын, ошондой эле [[Индия|Индияны]] кыдырган. Зыяраттан кийин 1903-жылга чейин саякаттап, [[Сауд Арабиясы|Арабияда]], Анатолияда (азыркы Түркия), Кавказда, Персияда, Ооганстанда болгон. Кийин Бухарага кайтып келип, 1906-жылы Орусия империясынын борбордук бөлүгүнө сапарга чыккан. Бул сапар 1908-жылга чейин созулган. Сапар учурунда Фитрат Казань, Нижний Новгород, Ярославль, Москва жана Санкт-Петербург шаарларында болгон. Сапардан кайтып келгенден кийин, 1909-жылы Осмон империясына барып, Стамбул университетинде окуган. Ал 1913-жылга чейин Стамбулда жашап жана окуган. Стамбулдагы окуусу учурунда жаш түрктөр жана алардын идеологиясы менен таанышып, университеттеги башка бухаралык студенттер менен бирге «Бухара билим берүү коомун» уюштурган. Бул уюм Бухара эмирлигинде жана Түркстан аймактарында светтик билим берүүнү жайылтууга катышкан. Стамбулда жүргөн мезгилинде ырларды жазган. Түркиядагы биринчи жылында тажик тилинде жаңы (жадиддик) жана эски мектептер тууралуу «Мунозара» аттуу ыр жыйнагын, ошондой эле «Сайха» чыгармасын жарыялаган. «Мунозаранын» орусча (1911) жана өзбекче (1913) котормолору Ташкентте басылып чыккан. 1912-жылы тажик тилинде «Сайёхи хинди» («Баёноти сайёхи хинди» деп да аталат) романын жарыялаган. 1920-жылдары совет бийлиги бул үч чыгарманы улутчулдук, пантүркчүлүк жана исламчыл деп жарыялаган. Бирок дал ушул чыгармалар түркстандык улуттук кайра жаралуу кыймылынын негизги адабиятына айланган. Жадиддер ушул эмгектер аркылуу жаштарды өз идеологиясына тартышкан. Стамбулдагы окуусун бүтүргөндөн кийин Фитрат мекенине кайтып келип, Бухара эмирлигиндеги мектептерде мугалим болуп иштеп, жадидчилик идеяларын жайылта баштаган. Бул идеялар колдоо таап, анын тарапкерлери көбөйгөн. 1913–1914-жылдары Осмон империясынан Бухарага кайтып келген соң, жадид кыймылынын солчул жана прогрессивдүү канатын жетектеген. 1915-жылы Петроградда анын «Рахбар-и-Нажот» («Куткарылуунун жол көрсөтүүчүсү») аттуу философиялык трактаты жарык көргөн. Ошол эле жылы жаш бухаралыктардын сол канатынын жетекчиси болуп, бул кыймылдын негизги идеологдорунун жана лидерлеринин бири болгон. 1917-жылдагы Февраль революциясынан кийин Бухара эмирлигинде Фитрат жана анын тарапташтары үчүн кырдаал оорлоп, ал Самаркандга көчүп кеткен. Самаркандда 1918-жылдын мартына чейин «Хуррият» (өзб. Hurriyat) гезитинде редактор болуп иштеген. 1917-жылы ал ушул гезиттин башкы редактору болуп, агартуучу жана муфтий Махмудходжа Бехбудини кызматташууга чакырган. Бехбуди аймактагы адабияттын жана агартуунун өнүгүшүнө чоң салым кошкон. Андан кийин Ташкентке кетип, эки жыл бою Афганистан эмирлигинин өкүлчүлүгүндө котормочу болуп иштеген. Ошол эле учурда «Чигатой гурунги» (өзб. Chigʻatoy gurungi) аттуу адабий-агартуу коомун негиздеп, «Тонг» (өзб. Tong) журналын чыгара баштаган. Журналдын урааны анын белгилүү сөзү болгон: «Мээ өзгөрмөйүнчө башка өзгөрүүлөрдү күтүүнүн кажети жок!» (өзб. Miya oʻzgarmaguncha boshqa oʻzgarishlar negiz tutmas!). Революция жана жарандык согуш жылдарында жаш бухаралыктар партиясынын активдүү мүчөсү болуп, Ф. Хожаев менен достук мамиледе болгон. 1918-жылдын январында «Бухарадагы реформалар долбоору» деп аталган жаш бухаралыктар партиясынын программасын түзгөн. Анда эмирликтеги мамлекеттик түзүлүштү «жаш түрк» үлгүсүндө кайра уюштуруп, абсолюттук монархияны конституциялык монархияга айландыруу жана сот тармагында бир катар реформаларды жүргүзүү сунушталган. Ташкенттеги эмиграция мезгилинде Фитрат Бухара коммунисттик партиясына кирип, 1919-жылдын июнунда өткөн биринчи съездде шайланган БКП Борбордук комитетинин курамына кирген. Бухара революциясы жеңгенден кийин ар кандай кызматтарды аркалаган: вакуф башкармалыгын жетектеген, тышкы иштер назири (министри) (1922), агартуу назири (1923) жана БНСР Эмгек кеңешинин төрагасынын орун басары (1923) болгон. 1923-жылдын июнь айында БНСР СТОсунун төрагалыгынан алынган. Расмий жүйөдө: «Бийликтен кыянат пайдаланганы жана элдик байлыкты өзүнө ыйгарып алганы үчүн» деп көрсөтүлгөн. Кызматтарынан алынгандан кийин Фитрат Москвага барып, Чыгыш тилдер институтунда сабак берген жана адабий ишмердүүлүк менен активдүү алектенген. Бир жылдан кийин, 1924-жылы профессор наамын алган. Бул мезгилде көп жазып, чыгармаларын жарыялаган. Анын эмгектери Европада белгилүү боло баштаган. Кийинчерээк «пантүркчү» катары бир нече жолу репрессияга кабылган. == Чыгармачылыгы == Фитраттын калемине «Темирдин күмбөзү», «Огузхан» драмалары, ошондой эле «Тилимиз», «Өзбек тили сарф китоби», «Өзбек тили нахв китоби», «Шеър ва шоирлик», «Адабиёт коидалари», «Аруз хакида» аттуу илимий эмгектер таандык. Ошондой эле «Девону луготит түрк», «Мукаддимат ал-Адаб», «Кутадгу билиг», «Хибат ул-хакоик» боюнча илимий трактаттарды жазган. Фитрат Ахмед Яссави, Алишер Навои, Бабур, Мухаммед Салих, Машраб, Умар хан, Турды, Фирдоуси, Омар Хайям, Бедил тууралуу макалалардын, ислам тарыхы боюнча «Мухтасар ислам тарихи» китебинин жана өзбек адабиятынын тарыхы боюнча эмгектердин автору болгон. Анын «Мунозара» («Талаш»), «Рахбари нажат» («Куткарылуунун жол көрсөтүүчүсү»), «Ойла» («Үй-бүлө»), «Баёнати саёхи хинди» («Индиялык саякатчынын баяндамалары») сыяктуу аңгемелери менен ырларында жаңы усулдагы мектептерге каршы чыккан молдолордун сабатсыздыгы жана фанатизми катуу сынга алынган. Бул чыгармаларда өлкөнүн өнүгүшү үчүн европалык билим берүү системасынын жана светтик маданияттын артыкчылыгы даңазаланган. Өмүрүнүн акыркы жылдарында Фитрат илимий ишмердүүлүк менен алектенген. Ал Бухара эмиринин китепканасынан XIV кылымда Борбор Азияда түзүлгөн араб-перс-түрк-монгол тилдериндеги төрт тилдүү «Мукаддимат ал-Адаб» сөздүгүн тапкан. Ошондой эле байыркы чыгыш кол жазмаларынын баалуу коллекциясын чогулткан. Бул коллекция 1934-жылы Ташкент шаарындагы Мамлекеттик коомдук китепканага өткөрүлүп берилген. Фитраттын чыгармачылыгын америкалык тарыхчы Edward Allworth изилдеген. == Өлүмү == 1937-жылы сталиндик террор маалында НКВД органдары тарабынан камакка алынган. 1938-жылдын 28-мартындагы «Сталиндик тизмелерге» киргизилген. СССР Жогорку сотунун Аскер коллегиясынын көчмө жыйыны тарабынан 1938-жылдын 5-октябрында Ташкентте атууга өкүм кылынып, ошол эле күнү атылган. Фирманын пикири боюнча, Абдурауф Фитрат улутчулдук боюнча айыпталып өлүм жазасына тартылган. 1962-жылы каза болгондон кийин акталган. == Эстеликтери == * 1996-жылы Бухарада Абдурауф Фитраттын мемориалдык музейи ачылган. * 1996-жылы Өзбекстанда Фитратка арналган почта маркасы чыгарылган. Ошондой эле сүрөтчү О. Арутюнов тарабынан даярдалган почталык сувенирдик комплект (конверт жана открытка) чыгарылган. 41nx34ojob39tfw2irlayiyv4tyydbx 646057 646042 2026-05-12T10:42:30Z Artelow 2286 646057 wikitext text/x-wiki {{Түзөтүлүүдө|колдонуучу=[[Колдонуучу:Artelow|Artelow]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:Artelow|баарлашуу]]) 10:07, 8 май 2026 (UTC)}} {{Илимпоз |Ысымы = Фитрат Абдурауф |Расмий ысымы = {{lang-uz|Abdurauf Fitrat}} |Сүрөт = Uzbek Abdurauf Fitrat stamp.jpg |Туурасы = |Сүрөттүн аталышы = |Туулган жылы = 1886 |Туулган жери = |Каза болгон жылы = 1938 |Каза болгон жери = |Жарандыгы = |Илимий чөйрөсү = * |Иштеген жери = |Илимий даражасы = |Илимий наамы = |Альма-матер = |Илимий жетекчиси = |Белгилүү окуучулары = |Белгилүү болгондугу = ** |Сыйлыктары = |Кол тамгасы = |Кол тамгасынын туурасы = |Сайты = }} '''Фитрат Абдурауф''' ({{lang-uz|Abdurauf Fitrat}}) — өзбек советтик тарыхчы, филолог, котормочу, жазуучу, драматург жана акын, заманбап өзбек адабиятынын негиздөөчүлөрүнүн бири, Борбор Азиядагы [[Жадидизм|жадидчилик]] кыймылынын көрүнүктүү өкүлдөрүнүн бири, профессор илимий наамын алган биринчи өзбек улутундагы адам (1926). Ал жадиддердин улуттук ОрусияОрусия империясынан көз карандысыздык үчүн кыймылга катышып, полициянын көзөмөлүндө жүргөн. == Өмүр баяны == Абдурауф Абдурахман уулу (оглы) Фитрат 1886-жылы (айрым маалыматтар боюнча 1885-жылы) Бухара эмирлигинин [[Бухара]] шаарында төрөлгөн. Атасы Абдурахим, апасы Мустафо-биби (Бибижон) билимдүү адамдардан болгон. Алгач мектепде — диний гана эмес, светтик илимдер да окутулган салттуу мусулман мектебинде билим алган, андан соң Бухарадагы Мири Араб медресесинде окуган. Медресени аяктагандан кийин ажылыкка кеткен. [[Осмон империясы|Осмон]] жана [[Орусия империясы|Орусия]] империяларын, ошондой эле [[Индия|Индияны]] кыдырган. Зыяраттан кийин 1903-жылга чейин саякаттап, [[Сауд Арабиясы|Арабияда]], Анатолияда (азыркы Түркия), Кавказда, Персияда, Ооганстанда болгон. Кийин Бухарага кайтып келип, 1906-жылы Орусия империясынын борбордук бөлүгүнө сапарга чыккан. Бул сапар 1908-жылга чейин созулган. Сапар учурунда Фитрат [[Казан (шаар)|Казан]], [[Нижний Новгород]], [[Ярославль]], [[Москва]] жана [[Санкт-Петербург]] шаарларында болгон. Сапардан кайтып келгенден кийин, 1909-жылы Осмон империясына барып, Стамбул университетинде окуган. Ал 1913-жылга чейин Стамбулда жашап жана окуган. Стамбулдагы окуусу учурунда жаш түрктөр жана алардын идеологиясы менен таанышып, университеттеги башка бухаралык студенттер менен бирге «Бухара билим берүү коомун» уюштурган. Бул уюм Бухара эмирлигинде жана Түркстан аймактарында светтик билим берүүнү жайылтууга катышкан. Стамбулда жүргөн мезгилинде ырларды жазган. Түркиядагы биринчи жылында тажик тилинде жаңы жана эски мектептер тууралуу «Мунозара» аттуу ыр жыйнагын, ошондой эле «Сайха» чыгармасын жарыялаган. «Мунозаранын» орусча (1911) жана өзбекче (1913) котормолору Ташкентте басылып чыккан. 1912-жылы тажик тилинде «Сайёхи хинди» («Баёноти сайёхи хинди» деп да аталат) романын жарыялаган. 1920-жылдары совет бийлиги бул үч чыгарманы улутчулдук, пантүркчүлүк жана исламчыл деп жарыялаган. Бирок дал ушул чыгармалар түркстандык улуттук кайра жаралуу кыймылынын негизги адабиятына айланган. Жадиддер ушул эмгектер аркылуу жаштарды өз идеологиясына тартышкан. Стамбулдагы окуусун бүтүргөндөн кийин Фитрат мекенине кайтып келип, Бухара эмирлигиндеги мектептерде мугалим болуп иштеп, жадидчилик идеяларын жайылта баштаган. Бул идеялар колдоо таап, анын тарапкерлери көбөйгөн. 1913–1914-жылдары Осмон империясынан Бухарага кайтып келген соң, жадид кыймылынын солчул жана прогрессивдүү канатын жетектеген. 1915-жылы [[Петроград|Петроградда]] анын «Рахбар-и-Нажот» («Куткарылуунун жол көрсөтүүчүсү») аттуу философиялык трактаты жарык көргөн. Ошол эле жылы жаш бухаралыктардын сол канатынын жетекчиси болуп, бул кыймылдын негизги идеологдорунун жана лидерлеринин бири болгон. 1917-жылдагы [[Февраль революциясы|Февраль революциясынан]] кийин Бухара эмирлигинде Фитрат жана анын тарапташтары үчүн кырдаал оорлоп, ал [[Самаркан|Самарканга]] көчүп кеткен. Самарканда 1918-жылдын мартына чейин «Хуррият» ({{lang-uz|Hurriyat}}) гезитинде редактор болуп иштеген. 1917-жылы ал ушул гезиттин башкы редактору болуп, агартуучу жана муфтий Махмудходжа Бехбудини кызматташууга чакырган. Бехбуди аймактагы адабияттын жана агартуунун өнүгүшүнө чоң салым кошкон. Кийин [[Ташкент|Ташкентке]] кетип, эки жыл бою Ооганстан эмирлигинин өкүлчүлүгүндө котормочу болуп иштеген. Ошол эле учурда «Чигатой гурунги» ({{lang-uz|Chigʻatoy gurungi}}) аттуу адабий-агартуу коомун негиздеп, «Тонг» ({{lang-uz|Tong}}) журналын чыгара баштаган. Журналдын урааны анын белгилүү сөзү болгон: «Мээ өзгөрмөйүнчө башка өзгөрүүлөрдү күтүүнүн кажети жок!» ({{lang-uz|Miya oʻzgarmaguncha boshqa oʻzgarishlar negiz tutmas!}}). Революция жана жарандык согуш жылдарында жаш бухаралыктар партиясынын активдүү мүчөсү болуп, Ф. Хожаев менен достук мамиледе болгон. 1918-жылдын январында «Бухарадагы реформалар долбоору» деп аталган жаш бухаралыктар партиясынын программасын түзгөн. Анда эмирликтеги мамлекеттик түзүлүштү «жаш түрк» үлгүсүндө кайра уюштуруп, абсолюттук монархияны конституциялык монархияга айландыруу жана сот тармагында бир катар реформаларды жүргүзүү сунушталган. Ташкенттеги эмиграция мезгилинде Фитрат Бухара коммунисттик партиясына кирип, 1919-жылдын июнунда өткөн биринчи съездде шайланган БКП Борбордук комитетинин курамына кирген. Бухара революциясы жеңгенден кийин ар кандай кызматтарды аркалаган: вакуф башкармалыгын жетектеген, тышкы иштер назири (министри) (1922), агартуу назири (1923) жана БЭСР Эмгек кеңешинин төрагасынын орун басары (1923) болгон. 1923-жылдын июнь айында БЭСР ЭКК төрагалыгынан алынган. Расмий документтерде «бийликтен кыянат пайдаланганы жана элдик байлыкты өзүнө ыйгарып алганы үчүн» деп көрсөтүлгөн. Кызматтарынан алынгандан кийин Фитрат Москвага барып, Чыгыш тилдер институтунда сабак берген жана адабий ишмердүүлүк менен активдүү алектенген. Бир жылдан кийин, 1924-жылы профессор наамын алган. Бул мезгилде чыгармаларын жарыялаган. Анын эмгектери Европада белгилүү боло баштаган. Кийинчерээк «пантүркчү» катары бир нече жолу репрессияга кабылган. == Чыгармачылыгы == Фитраттын калемине «Темирдин күмбөзү», «Огузхан» драмалары, ошондой эле «Тилимиз», «Өзбек тили сарф китоби», «Өзбек тили нахв китоби», «Шеър ва шоирлик», «Адабиёт коидалари», «Аруз хакида» аттуу илимий эмгектер таандык. Ошондой эле «Девону луготит түрк», «Мукаддимат ал-Адаб», «Кутадгу билиг», «Хибат ул-хакоик» боюнча илимий трактаттарды жазган. Фитрат Ахмед Яссави, [[Алишер Набайы]], [[Бабур]], Мухаммед Салих, Машраб, Умар хан, Турды, [[Фирдоуси Абулкасым|Фирдоуси]], [[Омар Хайям]], Бедил тууралуу макалалардын, ислам тарыхы боюнча «Мухтасар ислам тарихи» китебинин жана өзбек адабиятынын тарыхы боюнча эмгектердин автору болгон. Анын «Мунозара» («Талаш»), «Рахбари нажат» («Куткарылуунун жол көрсөтүүчүсү»), «Ойла» («Үй-бүлө»), «Баёнати саёхи хинди» («Индиялык саякатчынын баяндамалары») сыяктуу аңгемелери менен ырларында жаңы усулдагы мектептерге каршы чыккан молдолордун сабатсыздыгы жана фанатизми катуу сынга алынган. Бул чыгармаларда өлкөнүн өнүгүшү үчүн европалык билим берүү системасынын жана светтик маданияттын артыкчылыгы даңазаланган. Өмүрүнүн акыркы жылдарында Фитрат илимий ишмердүүлүк менен алектенген. Ал Бухара эмиринин китепканасынан XIV кылымда Борбор Азияда түзүлгөн араб-перс-түрк-монгол тилдериндеги төрт тилдүү «Мукаддимат ал-Адаб» сөздүгүн тапкан. Ошондой эле байыркы чыгыш кол жазмаларынын баалуу коллекциясын чогулткан. Бул коллекция 1934-жылы Ташкент шаарындагы Мамлекеттик коомдук китепканага өткөрүлүп берилген. Фитраттын чыгармачылыгын америкалык тарыхчы Эдвард Оллворс изилдеген. == Өлүмү == 1937-жылы сталиндик террор маалында ИИЭК (Ички иштер элдик комиссариаты) органдары тарабынан камакка алынган. 1938-жылдын 28-мартындагы «Сталиндик тизмелерге» киргизилген. СССР Жогорку сотунун Аскер коллегиясынын көчмө жыйыны тарабынан 1938-жылдын 5-октябрында Ташкентте атууга өкүм кылынып, ошол эле күнү атылган. Фиерманын пикири боюнча, Абдурауф Фитрат улутчулдук боюнча айыпталып өлүм жазасына тартылган. 1962-жылы кийин акталган. == Эстеликтери == * 1996-жылы Бухарада Абдурауф Фитраттын мемориалдык музейи ачылган. * 1996-жылы Өзбекстанда Фитратка арналган почта маркасы чыгарылган. Ошондой эле сүрөтчү О. Арутюнов тарабынан даярдалган почталык сувенирдик комплект (конверт жана открытка) чыгарылган. == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == f4s2grbnqelfaztyfk5yvuks1xp3vwk 646062 646057 2026-05-12T10:52:55Z Artelow 2286 646062 wikitext text/x-wiki {{Илимпоз |Ысымы = Фитрат Абдурауф |Расмий ысымы = {{lang-uz|Abdurauf Fitrat}} |Сүрөт = Uzbek Abdurauf Fitrat stamp.jpg |Туурасы = |Сүрөттүн аталышы = |Туулган жылы = 1886 |Туулган жери = |Каза болгон жылы = 1938 |Каза болгон жери = |Жарандыгы = [[Файл:Flag of the Emirate of Bukhara.svg|40px]] Бухара эмирлигиы,<br> [[Файл:Flag of the Turkestan (Kokand) Autonomy.svg|30px]] Түркстан автономиясы,<br> [[Файл:Flag of the Bukharan People's Soviet Republic.svg|30px]] Бухара Элдик Советтик Республикасы,<br> [[Файл:Flag of the Soviet Union.svg|30px]] [[СССР]] |Илимий чөйрөсү = тарых, филология, философия |Иштеген жери = Өзбек мамлекеттик университети<br> Санкт-Петербург мамлекеттик университети |Илимий даражасы = |Илимий наамы = |Альма-матер = Мири Араб медресеси |Илимий жетекчиси = |Белгилүү окуучулары = |Белгилүү болгондугу = тарыхчы, филолог, котормочу, жазуучу, драматург жана акын |Сыйлыктары = Алишер Навои атындагы сыйлык |Кол тамгасы = Fitrat signature.JPG |Кол тамгасынын туурасы = |Сайты = }} '''Фитрат Абдурауф''' ({{lang-uz|Abdurauf Fitrat}}) — өзбек советтик тарыхчы, филолог, котормочу, жазуучу, драматург жана акын, заманбап өзбек адабиятынын негиздөөчүлөрүнүн бири, Борбор Азиядагы [[Жадидизм|жадидчилик]] кыймылынын көрүнүктүү өкүлдөрүнүн бири, профессор илимий наамын алган биринчи өзбек улутундагы адам (1926). Ал жадиддердин улуттук ОрусияОрусия империясынан көз карандысыздык үчүн кыймылга катышып, полициянын көзөмөлүндө жүргөн. == Өмүр баяны == Абдурауф Абдурахман уулу (оглы) Фитрат 1886-жылы (айрым маалыматтар боюнча 1885-жылы) Бухара эмирлигинин [[Бухара]] шаарында төрөлгөн. Атасы Абдурахим, апасы Мустафо-биби (Бибижон) билимдүү адамдардан болгон. Алгач мектепде — диний гана эмес, светтик илимдер да окутулган салттуу мусулман мектебинде билим алган, андан соң Бухарадагы Мири Араб медресесинде окуган. Медресени аяктагандан кийин ажылыкка кеткен. [[Осмон империясы|Осмон]] жана [[Орусия империясы|Орусия]] империяларын, ошондой эле [[Индия|Индияны]] кыдырган. Зыяраттан кийин 1903-жылга чейин саякаттап, [[Сауд Арабиясы|Арабияда]], Анатолияда (азыркы Түркия), Кавказда, Персияда, Ооганстанда болгон. Кийин Бухарага кайтып келип, 1906-жылы Орусия империясынын борбордук бөлүгүнө сапарга чыккан. Бул сапар 1908-жылга чейин созулган. Сапар учурунда Фитрат [[Казан (шаар)|Казан]], [[Нижний Новгород]], [[Ярославль]], [[Москва]] жана [[Санкт-Петербург]] шаарларында болгон. Сапардан кайтып келгенден кийин, 1909-жылы Осмон империясына барып, Стамбул университетинде окуган. Ал 1913-жылга чейин Стамбулда жашап жана окуган. Стамбулдагы окуусу учурунда жаш түрктөр жана алардын идеологиясы менен таанышып, университеттеги башка бухаралык студенттер менен бирге «Бухара билим берүү коомун» уюштурган. Бул уюм Бухара эмирлигинде жана Түркстан аймактарында светтик билим берүүнү жайылтууга катышкан. [[Fayl:Fitrat_Buxoro_1908.jpg|link=https://uz.wikipedia.org/wiki/Fayl:Fitrat_Buxoro_1908.jpg|thumb|Фитрат (ортодо) кесиптештери менен. Бухара. 1908-жыл.]] Стамбулда жүргөн мезгилинде ырларды жазган. Түркиядагы биринчи жылында тажик тилинде жаңы жана эски мектептер тууралуу «Мунозара» аттуу ыр жыйнагын, ошондой эле «Сайха» чыгармасын жарыялаган. «Мунозаранын» орусча (1911) жана өзбекче (1913) котормолору Ташкентте басылып чыккан. 1912-жылы тажик тилинде «Сайёхи хинди» («Баёноти сайёхи хинди» деп да аталат) романын жарыялаган. 1920-жылдары совет бийлиги бул үч чыгарманы улутчулдук, пантүркчүлүк жана исламчыл деп жарыялаган. Бирок дал ушул чыгармалар түркстандык улуттук кайра жаралуу кыймылынын негизги адабиятына айланган. Жадиддер ушул эмгектер аркылуу жаштарды өз идеологиясына тартышкан. Стамбулдагы окуусун бүтүргөндөн кийин Фитрат мекенине кайтып келип, Бухара эмирлигиндеги мектептерде мугалим болуп иштеп, жадидчилик идеяларын жайылта баштаган. Бул идеялар колдоо таап, анын тарапкерлери көбөйгөн. 1913–1914-жылдары Осмон империясынан Бухарага кайтып келген соң, жадид кыймылынын солчул жана прогрессивдүү канатын жетектеген. 1915-жылы [[Петроград|Петроградда]] анын «Рахбар-и-Нажот» («Куткарылуунун жол көрсөтүүчүсү») аттуу философиялык трактаты жарык көргөн. Ошол эле жылы жаш бухаралыктардын сол канатынын жетекчиси болуп, бул кыймылдын негизги идеологдорунун жана лидерлеринин бири болгон. 1917-жылдагы [[Февраль революциясы|Февраль революциясынан]] кийин Бухара эмирлигинде Фитрат жана анын тарапташтары үчүн кырдаал оорлоп, ал [[Самаркан|Самарканга]] көчүп кеткен. Самарканда 1918-жылдын мартына чейин «Хуррият» ({{lang-uz|Hurriyat}}) гезитинде редактор болуп иштеген. 1917-жылы ал ушул гезиттин башкы редактору болуп, агартуучу жана муфтий Махмудходжа Бехбудини кызматташууга чакырган. Бехбуди аймактагы адабияттын жана агартуунун өнүгүшүнө чоң салым кошкон. Кийин [[Ташкент|Ташкентке]] кетип, эки жыл бою Ооганстан эмирлигинин өкүлчүлүгүндө котормочу болуп иштеген. Ошол эле учурда «Чигатой гурунги» ({{lang-uz|Chigʻatoy gurungi}}) аттуу адабий-агартуу коомун негиздеп, «Тонг» ({{lang-uz|Tong}}) журналын чыгара баштаган. Журналдын урааны анын белгилүү сөзү болгон: «Мээ өзгөрмөйүнчө башка өзгөрүүлөрдү күтүүнүн кажети жок!» ({{lang-uz|Miya oʻzgarmaguncha boshqa oʻzgarishlar negiz tutmas!}}). Революция жана жарандык согуш жылдарында жаш бухаралыктар партиясынын активдүү мүчөсү болуп, Ф. Хожаев менен достук мамиледе болгон. 1918-жылдын январында «Бухарадагы реформалар долбоору» деп аталган жаш бухаралыктар партиясынын программасын түзгөн. Анда эмирликтеги мамлекеттик түзүлүштү «жаш түрк» үлгүсүндө кайра уюштуруп, абсолюттук монархияны конституциялык монархияга айландыруу жана сот тармагында бир катар реформаларды жүргүзүү сунушталган. Ташкенттеги эмиграция мезгилинде Фитрат Бухара коммунисттик партиясына кирип, 1919-жылдын июнунда өткөн биринчи съездде шайланган БКП Борбордук комитетинин курамына кирген. Бухара революциясы жеңгенден кийин ар кандай кызматтарды аркалаган: вакуф башкармалыгын жетектеген, тышкы иштер назири (министри) (1922), агартуу назири (1923) жана БЭСР Эмгек кеңешинин төрагасынын орун басары (1923) болгон. 1923-жылдын июнь айында БЭСР ЭКК төрагалыгынан алынган. Расмий документтерде «бийликтен кыянат пайдаланганы жана элдик байлыкты өзүнө ыйгарып алганы үчүн» деп көрсөтүлгөн<ref>[https://web.archive.org/web/20070516030443/http://uz-left.narod.ru/txt/hodzhaev/prim.htm#25 Файзулла Ходжаев. Избранные труды в трех томах. (Ред. колл. А. А. Агзамходжаев и др.) Т. I. — Ташкент: «Фан», 1970. С. 454.]</ref>. Кызматтарынан алынгандан кийин Фитрат Москвага барып, Чыгыш тилдер институтунда сабак берген жана адабий ишмердүүлүк менен активдүү алектенген. Бир жылдан кийин, 1924-жылы профессор наамын алган. Бул мезгилде чыгармаларын жарыялаган. Анын эмгектери Европада белгилүү боло баштаган. Кийинчерээк «пантүркчү» катары бир нече жолу репрессияга кабылган. == Чыгармачылыгы == Фитраттын калемине «Темирдин күмбөзү», «Огузхан» драмалары, ошондой эле «Тилимиз», «Өзбек тили сарф китоби», «Өзбек тили нахв китоби», «Шеър ва шоирлик», «Адабиёт коидалари», «Аруз хакида» аттуу илимий эмгектер таандык. Ошондой эле «Девону луготит түрк», «Мукаддимат ал-Адаб», «Кутадгу билиг», «Хибат ул-хакоик» боюнча илимий трактаттарды жазган. [[Fayl:FitratQaror.jpg|link=https://uz.wikipedia.org/wiki/Fayl:FitratQaror.jpg|left|thumb|1938-жылдын 5-октябрында кол коюлган Фитратка өлүм жазасын берүү жөнүндөгү СССР Жогорку Сотунун чечими.]] Фитрат Ахмед Яссави, [[Алишер Набайы]], [[Бабур]], Мухаммед Салих, Машраб, Умар хан, Турды, [[Фирдоуси Абулкасым|Фирдоуси]], [[Омар Хайям]], Бедил тууралуу макалалардын, ислам тарыхы боюнча «Мухтасар ислам тарихи» китебинин жана өзбек адабиятынын тарыхы боюнча эмгектердин автору болгон. Анын «Мунозара» («Талаш»), «Рахбари нажат» («Куткарылуунун жол көрсөтүүчүсү»), «Ойла» («Үй-бүлө»), «Баёнати саёхи хинди» («Индиялык саякатчынын баяндамалары») сыяктуу аңгемелери менен ырларында жаңы усулдагы мектептерге каршы чыккан молдолордун сабатсыздыгы жана фанатизми катуу сынга алынган. Бул чыгармаларда өлкөнүн өнүгүшү үчүн европалык билим берүү системасынын жана светтик маданияттын артыкчылыгы даңазаланган. Өмүрүнүн акыркы жылдарында Фитрат илимий ишмердүүлүк менен алектенген. Ал Бухара эмиринин китепканасынан XIV кылымда Борбор Азияда түзүлгөн араб-перс-түрк-монгол тилдериндеги төрт тилдүү «Мукаддимат ал-Адаб» сөздүгүн тапкан. Ошондой эле байыркы чыгыш кол жазмаларынын баалуу коллекциясын чогулткан. Бул коллекция 1934-жылы Ташкент шаарындагы Мамлекеттик коомдук китепканага өткөрүлүп берилген. Фитраттын чыгармачылыгын америкалык тарыхчы Эдвард Оллворс изилдеген. == Өлүмү == 1937-жылы сталиндик террор маалында ИИЭК (Ички иштер элдик комиссариаты) органдары тарабынан камакка алынган. 1938-жылдын 28-мартындагы «Сталиндик тизмелерге» киргизилген. СССР Жогорку сотунун Аскер коллегиясынын көчмө жыйыны тарабынан 1938-жылдын 5-октябрында Ташкентте атууга өкүм кылынып, ошол эле күнү атылган. Фиерманын пикири боюнча, Абдурауф Фитрат улутчулдук боюнча айыпталып өлүм жазасына тартылган<ref>Fierman, William. "Uzbek Feelings of Ethnicity. A Study of Attitudes Expressed in Recent Uzbek Literature." Cahiers du monde russe et soviétique (1981): 192.</ref>. 1962-жылы кийин акталган. == Эстеликтери == * 1996-жылы Бухарада Абдурауф Фитраттын мемориалдык музейи ачылган. * 1996-жылы Өзбекстанда Фитратка арналган почта маркасы чыгарылган. Ошондой эле сүрөтчү О. Арутюнов тарабынан даярдалган почталык сувенирдик комплект (конверт жана открытка) чыгарылган<ref>{{Cite web|url=http://www.pochta.uz/stampuz/catalogs/cards/1992-1998/cards07.html|title=Сувенирный комплект (открытка с конвертом) «Атокли адиб ва олим Абдурауф Фитрат»|access-date=2012-02-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20140226171215/http://www.pochta.uz/stampuz/catalogs/cards/1992-1998/cards07.html|archive-date=2014-02-26|url-status=dead}}</ref>. == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == * [http://tarix.uz/buyuk-shaxslar/ozbek-ziyolilari/abdurauf-fitrat/ Oʻzbekiston tarixi va madaniyati] * [http://tarix.uz/buyuk-shaxslar/ozbek-ziyolilari/ Oʻzbekiston shoir va yozuvchilari] kocp5xngarlt9y43v7ujx2kpb4fl4kp 646064 646062 2026-05-12T10:54:16Z Artelow 2286 646064 wikitext text/x-wiki {{Илимпоз |Ысымы = Фитрат Абдурауф |Расмий ысымы = {{lang-uz|Abdurauf Fitrat}} |Сүрөт = Uzbek Abdurauf Fitrat stamp.jpg |Туурасы = |Сүрөттүн аталышы = |Туулган жылы = 1886 |Туулган жери = |Каза болгон жылы = 1938 |Каза болгон жери = |Жарандыгы = [[Файл:Flag of the Emirate of Bukhara.svg|40px]] Бухара эмирлигиы,<br> [[Файл:Flag of the Turkestan (Kokand) Autonomy.svg|30px]] Түркстан автономиясы,<br> [[Файл:Flag of the Bukharan People's Soviet Republic.svg|30px]] Бухара Элдик Советтик Республикасы,<br> [[Файл:Flag of the Soviet Union.svg|30px]] [[СССР]] |Илимий чөйрөсү = тарых, филология, философия |Иштеген жери = Өзбек мамлекеттик университети<br> Санкт-Петербург мамлекеттик университети |Илимий даражасы = |Илимий наамы = |Альма-матер = Мири Араб медресеси |Илимий жетекчиси = |Белгилүү окуучулары = |Белгилүү болгондугу = тарыхчы, филолог, котормочу, жазуучу, драматург жана акын |Сыйлыктары = Алишер Навои атындагы сыйлык |Кол тамгасы = Fitrat signature.JPG |Кол тамгасынын туурасы = |Сайты = }} '''Фитрат Абдурауф''' ({{lang-uz|Abdurauf Fitrat}}) — өзбек советтик тарыхчы, филолог, котормочу, жазуучу, драматург жана акын, заманбап өзбек адабиятынын негиздөөчүлөрүнүн бири, Борбор Азиядагы [[Жадидизм|жадидчилик]] кыймылынын көрүнүктүү өкүлдөрүнүн бири, профессор илимий наамын алган биринчи өзбек улутундагы адам (1926). Ал жадиддердин улуттук ОрусияОрусия империясынан көз карандысыздык үчүн кыймылга катышып, полициянын көзөмөлүндө жүргөн. == Өмүр баяны == Абдурауф Абдурахман уулу (оглы) Фитрат 1886-жылы (айрым маалыматтар боюнча 1885-жылы) Бухара эмирлигинин [[Бухара]] шаарында төрөлгөн. Атасы Абдурахим, апасы Мустафо-биби (Бибижон) билимдүү адамдардан болгон. Алгач мектепде — диний гана эмес, светтик илимдер да окутулган салттуу мусулман мектебинде билим алган, андан соң Бухарадагы Мири Араб медресесинде окуган. Медресени аяктагандан кийин ажылыкка кеткен. [[Осмон империясы|Осмон]] жана [[Орусия империясы|Орусия]] империяларын, ошондой эле [[Индия|Индияны]] кыдырган. Зыяраттан кийин 1903-жылга чейин саякаттап, [[Сауд Арабиясы|Арабияда]], Анатолияда (азыркы Түркия), Кавказда, Персияда, Ооганстанда болгон. Кийин Бухарага кайтып келип, 1906-жылы Орусия империясынын борбордук бөлүгүнө сапарга чыккан. Бул сапар 1908-жылга чейин созулган. Сапар учурунда Фитрат [[Казан (шаар)|Казан]], [[Нижний Новгород]], [[Ярославль]], [[Москва]] жана [[Санкт-Петербург]] шаарларында болгон. Сапардан кайтып келгенден кийин, 1909-жылы Осмон империясына барып, Стамбул университетинде окуган. Ал 1913-жылга чейин Стамбулда жашап жана окуган. Стамбулдагы окуусу учурунда жаш түрктөр жана алардын идеологиясы менен таанышып, университеттеги башка бухаралык студенттер менен бирге «Бухара билим берүү коомун» уюштурган. Бул уюм Бухара эмирлигинде жана Түркстан аймактарында светтик билим берүүнү жайылтууга катышкан. [[Файл:Fitrat_Buxoro_1908.jpg|thumb|Фитрат (ортодо) кесиптештери менен. Бухара. 1908-жыл.]] Стамбулда жүргөн мезгилинде ырларды жазган. Түркиядагы биринчи жылында тажик тилинде жаңы жана эски мектептер тууралуу «Мунозара» аттуу ыр жыйнагын, ошондой эле «Сайха» чыгармасын жарыялаган. «Мунозаранын» орусча (1911) жана өзбекче (1913) котормолору Ташкентте басылып чыккан. 1912-жылы тажик тилинде «Сайёхи хинди» («Баёноти сайёхи хинди» деп да аталат) романын жарыялаган. 1920-жылдары совет бийлиги бул үч чыгарманы улутчулдук, пантүркчүлүк жана исламчыл деп жарыялаган. Бирок дал ушул чыгармалар түркстандык улуттук кайра жаралуу кыймылынын негизги адабиятына айланган. Жадиддер ушул эмгектер аркылуу жаштарды өз идеологиясына тартышкан. Стамбулдагы окуусун бүтүргөндөн кийин Фитрат мекенине кайтып келип, Бухара эмирлигиндеги мектептерде мугалим болуп иштеп, жадидчилик идеяларын жайылта баштаган. Бул идеялар колдоо таап, анын тарапкерлери көбөйгөн. 1913–1914-жылдары Осмон империясынан Бухарага кайтып келген соң, жадид кыймылынын солчул жана прогрессивдүү канатын жетектеген. 1915-жылы [[Петроград|Петроградда]] анын «Рахбар-и-Нажот» («Куткарылуунун жол көрсөтүүчүсү») аттуу философиялык трактаты жарык көргөн. Ошол эле жылы жаш бухаралыктардын сол канатынын жетекчиси болуп, бул кыймылдын негизги идеологдорунун жана лидерлеринин бири болгон. 1917-жылдагы [[Февраль революциясы|Февраль революциясынан]] кийин Бухара эмирлигинде Фитрат жана анын тарапташтары үчүн кырдаал оорлоп, ал [[Самаркан|Самарканга]] көчүп кеткен. Самарканда 1918-жылдын мартына чейин «Хуррият» ({{lang-uz|Hurriyat}}) гезитинде редактор болуп иштеген. 1917-жылы ал ушул гезиттин башкы редактору болуп, агартуучу жана муфтий Махмудходжа Бехбудини кызматташууга чакырган. Бехбуди аймактагы адабияттын жана агартуунун өнүгүшүнө чоң салым кошкон. Кийин [[Ташкент|Ташкентке]] кетип, эки жыл бою Ооганстан эмирлигинин өкүлчүлүгүндө котормочу болуп иштеген. Ошол эле учурда «Чигатой гурунги» ({{lang-uz|Chigʻatoy gurungi}}) аттуу адабий-агартуу коомун негиздеп, «Тонг» ({{lang-uz|Tong}}) журналын чыгара баштаган. Журналдын урааны анын белгилүү сөзү болгон: «Мээ өзгөрмөйүнчө башка өзгөрүүлөрдү күтүүнүн кажети жок!» ({{lang-uz|Miya oʻzgarmaguncha boshqa oʻzgarishlar negiz tutmas!}}). Революция жана жарандык согуш жылдарында жаш бухаралыктар партиясынын активдүү мүчөсү болуп, Ф. Хожаев менен достук мамиледе болгон. 1918-жылдын январында «Бухарадагы реформалар долбоору» деп аталган жаш бухаралыктар партиясынын программасын түзгөн. Анда эмирликтеги мамлекеттик түзүлүштү «жаш түрк» үлгүсүндө кайра уюштуруп, абсолюттук монархияны конституциялык монархияга айландыруу жана сот тармагында бир катар реформаларды жүргүзүү сунушталган. Ташкенттеги эмиграция мезгилинде Фитрат Бухара коммунисттик партиясына кирип, 1919-жылдын июнунда өткөн биринчи съездде шайланган БКП Борбордук комитетинин курамына кирген. Бухара революциясы жеңгенден кийин ар кандай кызматтарды аркалаган: вакуф башкармалыгын жетектеген, тышкы иштер назири (министри) (1922), агартуу назири (1923) жана БЭСР Эмгек кеңешинин төрагасынын орун басары (1923) болгон. 1923-жылдын июнь айында БЭСР ЭКК төрагалыгынан алынган. Расмий документтерде «бийликтен кыянат пайдаланганы жана элдик байлыкты өзүнө ыйгарып алганы үчүн» деп көрсөтүлгөн<ref>[https://web.archive.org/web/20070516030443/http://uz-left.narod.ru/txt/hodzhaev/prim.htm#25 Файзулла Ходжаев. Избранные труды в трех томах. (Ред. колл. А. А. Агзамходжаев и др.) Т. I. — Ташкент: «Фан», 1970. С. 454.]</ref>. Кызматтарынан алынгандан кийин Фитрат Москвага барып, Чыгыш тилдер институтунда сабак берген жана адабий ишмердүүлүк менен активдүү алектенген. Бир жылдан кийин, 1924-жылы профессор наамын алган. Бул мезгилде чыгармаларын жарыялаган. Анын эмгектери Европада белгилүү боло баштаган. Кийинчерээк «пантүркчү» катары бир нече жолу репрессияга кабылган. == Чыгармачылыгы == Фитраттын калемине «Темирдин күмбөзү», «Огузхан» драмалары, ошондой эле «Тилимиз», «Өзбек тили сарф китоби», «Өзбек тили нахв китоби», «Шеър ва шоирлик», «Адабиёт коидалари», «Аруз хакида» аттуу илимий эмгектер таандык. Ошондой эле «Девону луготит түрк», «Мукаддимат ал-Адаб», «Кутадгу билиг», «Хибат ул-хакоик» боюнча илимий трактаттарды жазган. [[Файл:FitratQaror.jpg|left|thumb|1938-жылдын 5-октябрында кол коюлган Фитратка өлүм жазасын берүү жөнүндөгү СССР Жогорку Сотунун чечими.]] Фитрат Ахмед Яссави, [[Алишер Набайы]], [[Бабур]], Мухаммед Салих, Машраб, Умар хан, Турды, [[Фирдоуси Абулкасым|Фирдоуси]], [[Омар Хайям]], Бедил тууралуу макалалардын, ислам тарыхы боюнча «Мухтасар ислам тарихи» китебинин жана өзбек адабиятынын тарыхы боюнча эмгектердин автору болгон. Анын «Мунозара» («Талаш»), «Рахбари нажат» («Куткарылуунун жол көрсөтүүчүсү»), «Ойла» («Үй-бүлө»), «Баёнати саёхи хинди» («Индиялык саякатчынын баяндамалары») сыяктуу аңгемелери менен ырларында жаңы усулдагы мектептерге каршы чыккан молдолордун сабатсыздыгы жана фанатизми катуу сынга алынган. Бул чыгармаларда өлкөнүн өнүгүшү үчүн европалык билим берүү системасынын жана светтик маданияттын артыкчылыгы даңазаланган. Өмүрүнүн акыркы жылдарында Фитрат илимий ишмердүүлүк менен алектенген. Ал Бухара эмиринин китепканасынан XIV кылымда Борбор Азияда түзүлгөн араб-перс-түрк-монгол тилдериндеги төрт тилдүү «Мукаддимат ал-Адаб» сөздүгүн тапкан. Ошондой эле байыркы чыгыш кол жазмаларынын баалуу коллекциясын чогулткан. Бул коллекция 1934-жылы Ташкент шаарындагы Мамлекеттик коомдук китепканага өткөрүлүп берилген. Фитраттын чыгармачылыгын америкалык тарыхчы Эдвард Оллворс изилдеген. == Өлүмү == 1937-жылы сталиндик террор маалында ИИЭК (Ички иштер элдик комиссариаты) органдары тарабынан камакка алынган. 1938-жылдын 28-мартындагы «Сталиндик тизмелерге» киргизилген. СССР Жогорку сотунун Аскер коллегиясынын көчмө жыйыны тарабынан 1938-жылдын 5-октябрында Ташкентте атууга өкүм кылынып, ошол эле күнү атылган. Фиерманын пикири боюнча, Абдурауф Фитрат улутчулдук боюнча айыпталып өлүм жазасына тартылган<ref>Fierman, William. "Uzbek Feelings of Ethnicity. A Study of Attitudes Expressed in Recent Uzbek Literature." Cahiers du monde russe et soviétique (1981): 192.</ref>. 1962-жылы кийин акталган. == Эстеликтери == * 1996-жылы Бухарада Абдурауф Фитраттын мемориалдык музейи ачылган. * 1996-жылы Өзбекстанда Фитратка арналган почта маркасы чыгарылган. Ошондой эле сүрөтчү О. Арутюнов тарабынан даярдалган почталык сувенирдик комплект (конверт жана открытка) чыгарылган<ref>{{Cite web|url=http://www.pochta.uz/stampuz/catalogs/cards/1992-1998/cards07.html|title=Сувенирный комплект (открытка с конвертом) «Атокли адиб ва олим Абдурауф Фитрат»|access-date=2012-02-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20140226171215/http://www.pochta.uz/stampuz/catalogs/cards/1992-1998/cards07.html|archive-date=2014-02-26|url-status=dead}}</ref>. == Булактар == {{Булактар|2}} == Тышкы шилтемелер == * [http://tarix.uz/buyuk-shaxslar/ozbek-ziyolilari/abdurauf-fitrat/ Oʻzbekiston tarixi va madaniyati] * [http://tarix.uz/buyuk-shaxslar/ozbek-ziyolilari/ Oʻzbekiston shoir va yozuvchilari] cgh9wayieziuv91z81t0xh2p7f5hq71 0 152177 646019 2026-05-11T12:46:35Z Tynchtyk Chorotegin 1744 Tynchtyk Chorotegin "[[Карга]]" барагын "[[Кузгун]]" деп кайра атады: Аталыштагы катачылык 646019 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Кузгун]] ig1ibdeuli7pp5zmkyvdvff1zb5v4m5 3 152178 646020 2026-05-11T13:06:54Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 646020 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 13:06, 11 май 2026 (UTC) tq3g7dgyfowr5tndrgh101etmyvlnsd 3 152179 646023 2026-05-11T14:07:11Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 646023 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 14:07, 11 май 2026 (UTC) 6m6cv7holz4hc2em2s173u6byh90ysi 3 152180 646032 2026-05-11T21:08:16Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 646032 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 21:08, 11 май 2026 (UTC) dtugxjrqv47l8g462dis6m46pby65uj 3 152181 646036 2026-05-12T06:09:39Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 646036 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 06:09, 12 май 2026 (UTC) if91y3sp296nnuj721xnnkmdj0q9lzy 3 152182 646037 2026-05-12T07:09:49Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 646037 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 07:09, 12 май 2026 (UTC) oc42ah3ijd98nzds8lcjbm39liz1933 3 152183 646050 2026-05-12T10:10:16Z JigildikBot 44081 Кош келиңиз! 646050 wikitext text/x-wiki == Кыргыз Википедиясына кош келдиңиз! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Файл:Help-browser.svg|18px|link=Википедия:Тез старт үчүн колдонмо]] [[Википедия:Тез старт үчүн колдонмо|Тез старт үчүн колдонмо]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |Википедияга кош келиңиз [[Катышуучу:{{BASEPAGENAME}}, Википедияга кош келиңиз!|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Википедия:Биринчи кадамдар]] [[Википедия:Биринчи кадамдар|Биринчи кадамдар]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Кыргыз Википедиясынын катышуучулары атынан Салам!. Катышуунун негизги принцибине көңүл буруңүз: [[Википедия:Кеңири оңдоо |Кеңири оңдоонуз]] жана [[Википедия:жакшы максатты божомолдоо |жакшы максатты божомолдонуз]]. [[Файл:Signature button.png|thumb|Баарлашуулар баракчаларына ушундай кол коюуга болот]]Википедияда макалаларга кол коюлбайт (авторлордун тизмеси автоматтык түрдө түзүлөт жана аны макаланы кайра карап чыгуу тарыхынан алууга болот), бирок форумдагы талкууга же жеке баракчалардын талкуусуна катышууну кааласаңыз, кол коюңуз. төрт тилде (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>), же элемент терезесиндеги тиешелүү баскычты чыкылдатуу менен. менен кол коюңуз Ылакап атты кол менен киргизүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүз жөнүндө кээ бир маалыматты өзүңүздүн [[Колдонуучу:{{BASEPAGENAME}}|колдонуучу баракчаңызда]] бөлүшө аласыз — мисалы, тил жөндөмүңүз же кызыкчылыктарыңыз. Жаңы баштагандардын эң кеңири тараган каталарынын бири бул автордук укуктун бузулушу. Автордук укук ээсинин уруксатысыз Википедияда тексттерди көчүрүүгө тыюу салынат! Кеңири көрүү - [[Википедия:Автордук укуктары]]. Суроолоруңуз болсо, Жардам баракчасын колдонуңуз. Эгерде сиз ошол жерден сурооңузга жооп таба албасаңыз, анда аны долбоордун [[Википедия:Форум|форумунда]] же баарлашуу баракчаңызда оңдоңуз: ошол жерге <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> сөзүңүздү жана сурооңуздун текстин жазыңыз сизге сөзсүз жардам беришет. Эгер сиз макаланы бир оңдоо менен түзө албасаңыз жана аны кийинчерээк жазууну кааласаңыз, башка колдонуучуларга кабарлоо үчүн тексттин башына <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> калтырыңыз. Дагы бир жолу, кош келиңиз! {{#if:|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Kyrgyz Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Kyrgyz skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Википедия:Элчилик|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps kmessedwords.png|18px|link=Википедия:Макалага ат кою]] [[Википедия:Макалага ат кою|Макалага ат кою]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:View-refresh.svg|18px|link=Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот]] [[Википедия:Макаланы кантип оңдоого болот|Макаланы кантип оңдоого болот]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] [[Википедия:Эрежелер жана көрсөтмөлөр|Эрежелер жана көрсөтмөлөр]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо]] [[Википедия:Сүрөттөр менен кооздоо|Сүрөттөр менен кооздоо]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Green copyright.svg|18px|link=Википедия:Автордук укук]] [[Википедия:Автордук укук|Автордук укук]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Файл:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Википедия:Глоссарий]] [[Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |} --[[Колдонуучу:JigildikBot|JigildikBot]] ([[Колдонуучунун баарлашуулары:JigildikBot|баарлашуу]]) 10:10, 12 май 2026 (UTC) 0k5cccfwvod53fxxvop8fdm3f31889j 10 152184 646060 2026-05-12T10:47:37Z Artelow 2286 Жаңы барак: "‎{{#invoke:Spoken Wikipedia|main|1={{{1|<noinclude>example.ogg</noinclude>}}}|date={{{date|<noinclude>{{CURRENTYEAR}}-{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY2}}</noinclude>}}}}}<noinclude> {{documentation}}<!-- add categories to /doc page --> </noinclude>" 646060 wikitext text/x-wiki {{#invoke:Spoken Wikipedia|main|1={{{1|<noinclude>example.ogg</noinclude>}}}|date={{{date|<noinclude>{{CURRENTYEAR}}-{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY2}}</noinclude>}}}}}<noinclude> {{documentation}}<!-- add categories to /doc page --> </noinclude> pzvw3iro01wfkb2eomsmeca5fgl41jf 0 152185 646065 2026-05-12T11:03:57Z Born Nomad 47370 "[[:ru:Special:Redirect/revision/150945027|Гидроэлектростанция]]" барагынан которулуп түзүлдү 646065 wikitext text/x-wiki [[Файл:Three_Gorges_Dam,_Yangtze_River,_China.jpg|right|thumb|349x349px|Дүйнөдөгү эң ири гидроэлектростанция - Үч капчыгай дамбасы ( Сандупин, Кытай).]] [[Файл:Саяно-Шушенская_ГЭС.jpg|right|thumb|349x349px|Орусиянын эң ири гидроэлектростанциясы - Саян-Шушендик ( [[Хакасия|Хакасия Республикасы]] )]] [[Файл:ElSalvadorP125a-1Colon-1977-(ts)_f.jpg|thumb|350x350px|[[Сальвадор|Сальвадордогу]] Серрон Гранде [[Плотина|дамбасы]], дамбанын корпусунун бекемдигин жогорулатуу үчүн оюк.]] n9uikojha65hu7kxqhu2aou80xubiuv 646066 646065 2026-05-12T11:04:53Z Born Nomad 47370 "[[:ru:Special:Redirect/revision/150945027|Гидроэлектростанция]]" барагынан которулуп түзүлдү 646066 wikitext text/x-wiki [[Файл:Three_Gorges_Dam,_Yangtze_River,_China.jpg|right|thumb|349x349px|Дүйнөдөгү эң ири гидроэлектростанция - Үч капчыгай дамбасы (Сандупин, Кытай).]] [[Файл:Саяно-Шушенская_ГЭС.jpg|right|thumb|349x349px|Орусиянын эң ири гидроэлектростанциясы - Саян-Шушендик ( [[Хакасия|Хакасия Республикасы]] )]] [[Файл:ElSalvadorP125a-1Colon-1977-(ts)_f.jpg|thumb|350x350px|[[Сальвадор|Сальвадордогу]] Серрон Гранде [[Плотина|дамбасы]], дамбанын корпусунун бекемдигин жогорулатуу үчүн оюк.]] dsmpjy3kveyuar5ln4tj72tpvp7o4fa 646070 646066 2026-05-12T11:15:15Z Born Nomad 47370 "[[:ru:Special:Redirect/revision/150945027|Гидроэлектростанция]]" барагынан которулуп түзүлдү 646070 wikitext text/x-wiki [[Файл:Three_Gorges_Dam,_Yangtze_River,_China.jpg|right|thumb|349x349px|Дүйнөдөгү эң ири гидроэлектростанция - Үч капчыгай дамбасы (Сандупин, Кытай).]] [[Файл:Саяно-Шушенская_ГЭС.jpg|right|thumb|349x349px|Орусиянын эң ири гидроэлектростанциясы - Саян-Шушендик ([[Хакасия|Хакасия Республикасы]])]] [[Файл:ElSalvadorP125a-1Colon-1977-(ts)_f.jpg|thumb|350x350px|[[Сальвадор|Сальвадордогу]] Серрон Гранде [[Плотина|дамбасы]], дамбанын корпусунун бекемдигин жогорулатуу үчүн оюк.]] '''Гидроэлектростанция''' ('''ГЭС''') – бул дарыя нуктарындагы суу массаларынын кыймылын жана ташкындарды энергия булагы катары колдонгон [[электростанция]] ; ал [[Гидротехникалык курулуш|гидротехникалык курулуштун]] бир түрү. Гидроэлектростанциялар, адатта, [[Дарыя|дарыяларда]] курулат. ГЭСте электр энергиясын натыйжалуу өндүрүү үчүн эки негизги фактор талап кылынат: жыл бою кепилденген суу менен камсыздоо жана дарыянын тик капталдары. [[Каньон|Каньон сымал]] рельеф гидроэлектростанцияларды курууга ыңгайлуу. [[Файл:NBges13.jpg|thumb|349x349px|Төмөнкү-Бурейлык ГЭС, 2017, Орусиядагы эң жаңы ГЭС]] == Иштөө принциби == [[Файл:Hydroelectric_Generator.svg|thumb]] [[Файл:Hydroelectric_dam-ru.svg|thumb|238x238px|Гидроэлектростанциянын дамбасынын схемасы]] cxmvwpwarxawt0lu9ewm0l7nqidtj3x 646071 646070 2026-05-12T11:16:44Z Born Nomad 47370 "[[:ru:Special:Redirect/revision/150945027|Гидроэлектростанция]]" барагынан которулуп түзүлдү 646071 wikitext text/x-wiki [[Файл:Three_Gorges_Dam,_Yangtze_River,_China.jpg|right|thumb|349x349px|Дүйнөдөгү эң ири гидроэлектростанция - Үч капчыгай дамбасы (Сандупин, Кытай).]] [[Файл:Саяно-Шушенская_ГЭС.jpg|right|thumb|349x349px|Орусиянын эң ири гидроэлектростанциясы - Саян-Шушендик ([[Хакасия|Хакасия Республикасы]])]] [[Файл:ElSalvadorP125a-1Colon-1977-(ts)_f.jpg|thumb|350x350px|[[Сальвадор|Сальвадордогу]] Серрон Гранде [[Плотина|дамбасы]], дамбанын корпусунун бекемдигин жогорулатуу үчүн оюк.]] '''Гидроэлектростанция''' ('''ГЭС''') – бул дарыя нуктарындагы суу массаларынын кыймылын жана ташкындарды энергия булагы катары колдонгон [[Электр станциясы|электр станция]]; ал [[Гидротехникалык курулуш|гидротехникалык курулуштун]] бир түрү. Гидроэлектростанциялар, адатта, [[Дарыя|дарыяларда]] курулат. ГЭСте электр энергиясын натыйжалуу өндүрүү үчүн эки негизги фактор талап кылынат: жыл бою кепилденген суу менен камсыздоо жана дарыянын тик капталдары. [[Каньон|Каньон сымал]] рельеф гидроэлектростанцияларды курууга ыңгайлуу. [[Файл:NBges13.jpg|thumb|349x349px|Төмөнкү-Бурейлык ГЭС, 2017, Орусиядагы эң жаңы ГЭС]] == Иштөө принциби == [[Файл:Hydroelectric_Generator.svg|thumb]] [[Файл:Hydroelectric_dam-ru.svg|thumb|238x238px|Гидроэлектростанциянын дамбасынын схемасы]] kokzf3p2jzdw05e77hcsagtr4r8e212